1905.07.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53

τῆς 12 Ἰουλίου 1905.

(Τρίτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ι. Καλούτση).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 9 καὶ 30′ π. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας ἀναφοράς: Αἴτησιν τῶν κατοίκων Βελίτσης τοῦ δήμου Τιθορέας, παρακαλούντων νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ αὐτόθι Ἑλληνικὸν σχολεῖον. Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ Ἀλιβερίου, παρακαλοῦντος νὰ ἀπαλειφθῇ ἐκ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως ὁ καταστρεπτικὸς διὰ τὴν οἰνοπαραγωγὴν ὅρος τῆς οἰνοποιήσεως. Τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Πύργου, παρακαλοῦντος νὰ προταχθῇ καὶ ἐπιψηφισθῇ ἡ σύμβασις περὶ σταφίδος. Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ Κύμης, παρακαλοῦντος ἵνα ἐν τῇ σταφιδικῇ συμβάσει περιληφθῶσιν ὅροι προστατευτικοὶ τῆς οἰνοπαραγωγῆς. Ἀναφορὰν τῶν σχολαρχῶν καὶ ἑλληνοδιδασκάλων τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας, παρακαλούντων νὰ ληφθῇ πρόνοια ὑπὲρ αὐτῶν, ἀδικουμένων δι’ ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας διὰ τῶν ὑπὸ συζήτησιν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. Αἴτησιν τοῦ Θωμᾶ Θωμοπούλου, παραπονουμένου ὅτι, ἐνῷ ἐξεμίσθωσε τὸ λεωφορεῖον του εἰς τὴν Ναυτικὴν Σχολὴν τῶν Δοκίμων, ἀπεπέμφθη τῆς ὑπηρεσίας τῆς Σχολῆς ὅλως ἀναιτίως, καὶ παρακαλοῦντος νὰ ἀρθῇ τὸ ἀδίκημα τοῦτο. Ἀναφορὰν τοῦ ἐν Λαυρίῳ Σωματείου «Ἀλληλοβοηθείας», παρακαλοῦντος νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα μέριμνα περὶ ἐκδόσεως τοῦ οἰκείου Β. Διατάγματος πρὸς ἔγκρισιν τῆς συστάσεως τοῦ Σωματείου. Ὁ βουλευτὴς Τριχωνίας κ. Δ. Κατσᾶνος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας ὀφειλομένων εἰς τοὺς δήμους Θέρμου, Παμφίας, Ἀγρινίου καὶ Ἀμβρακίας τῆς ἐπαρχίας Τριχωνίας» πρὸς ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν καὶ ὁδικῶν ἔργων. Ὁ βουλευτὴς Τριφυλίας κ. Δημ. Ἀναστασόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τῆς ὑπὸ τοῦ δήμου Πλαταμώδους χρησιμοποιήσεως 100,000 δραχμῶν ἐκ τοῦ ἐν τῷ ἐν Κυπαρισσίᾳ ὑποκαταστήματι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἐκ δραχμῶν 134,975.85 περισσεύματος τῶν τῷ δήμῳ τούτῳ ἀνηκόντων κεφαλαίων, πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου ῥυμοτομίας τῆς πόλεως Γαργαλιάνων καὶ ἐκτέλεσιν καὶ ἄλλων κοινωφελῶν ἔργων». Ἀμφότεραι αἱ προτάσεις νόμων αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλουσιν ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει κατὰ τὴν σειράν των. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 358 καὶ 359). Ὁ βουλευτὴς Ἁγυιᾶς κ. Σλῆμαν ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σύμβασιν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐργολάβου τῶν λουτρῶν Ὑπάτης κ. Ἀγαθοκλέους πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης δραχ. 31,776 πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων ἐν τοῖς ἰαματικοῖς λουτροῖς Ὑπάτης». Ὁ κύριος Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βελίτσης.

§2ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§3Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω, Κύριοι, τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1905. Αἱ δηλώσεις αὗται ἦσαν παρεσκευασμέναι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σαββάτου. Δὲν τὰς κατέθεσα χθὲς, διότι ὅλη ἡ συνεδρίασις κατηναλώθη ἐπὶ σπουδαίων ἀντικειμένων, ἦσαν ὅμως κατατεθειμέναι εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σαββάτου. Κατὰ τὰς δηλώσεις ταύτας, εἰς μὲν τὰ ἔσοδα προσετέθησαν δραχμαὶ 6,910,446, καὶ ἀφῃρέθησαν 1,898,398.70. Εἰς τὰ ἔσοδα ταῦτα ἔχουσιν ὑπολογισθῆ καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύνανται, κατ’ ἐμὴν γνώμην, νὰ πραγματοποιηθῶσιν ἔκ τινων νομοσχεδίων μήπω ψηφισθέντων. Οὕτω τὰ ἔσοδα ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 124,679,580. Εἰς δὲ τὰ ἔξοδα προσετέθησαν δραχμαὶ 2,896,626.29, καὶ ἀφῃρέθησαν 1,768,218.93. Οὕτω τὰ ἔξοδα ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 117,785,789. Ἑπομένως προκύπτει διαφορὰ ἐπὶ πλέον ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα ἐκ δραχμῶν 6,886,790. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι τὸ πλεόνασμα τοῦτο ὀφείλεται κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τὸ ἔκτακτον ἔσοδον ἐκ τῆς ἀναλήψεως τῶν παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ κατατεθειμένων χρημάτων. Ἀλλὰ καίτοι ἔκτακτον τὸ ἔσοδον τοῦτο ἐπάγεται τὸ ἀποτέλεσμα οὐ μόνον τοῦ ἰσοζυγίου, ἀλλὰ καὶ τοῦ πλεονάσματος ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων. Αἱ δηλώσεις ἐστηρίχθησαν ἐν μέρει ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐλπίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι, καίπερ μὴ ψηφισθέντα, θὰ ψηφισθῶσι· καθ’ ὅσον ὅμως δὲν ἤθελε ψηφισθῆ ἓν ἐξ αὐτῶν, κατὰ τοσοῦτον ἤθελε μειωθῆ τὸ ποσὸν τῶν ἐσόδων. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἡ διαφορὰ θὰ ἦναι ἐλαχίστη, θὰ περιορίζηται δηλ. εἰς 100 ἕως 200 χιλιάδας δραχμῶν. Ὁπωσδήποτε ἔχομεν ἀσφαλίσει πλεόνασμα διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ 1905 ἐκ δραχμῶν 6,886,000. Πρὶν ἢ περατώσω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν δηλώσεων ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἐὰν τὰ ἔξοδα ηὐξήθησαν κατὰ δραχμὰς 2,896,626, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν προσθήκην ποσῶν ἀνερχομένων εἰς δραχμὰς 1,116,425, προερχομένας ἐξ ἐξόδων παρελθουσῶν χρήσεων ὀφειλομένων εἰς διαφόρους δικαιούχους. Νομίζω ὅτι οὐ μόνον ζήτημα δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ζήτημα ἁπλῆς οἰκονομίας ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου εἶναι, τὰ ὀφειλόμενα ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων νὰ πληρωθῶσι, σήμερον μάλιστα, ὅτε ἔχομεν ἔκτακτον ἔσοδον 5½ καὶ πλέον ἑκατομμυρίων, ὅπως οὕτω παύσῃ τὸ Δημόσιον νὰ πληρώνῃ τόκους, οὓς συνεπάγεται ἡ μὴ ἐκπλήρωσις τῶν ὑποχρεώσεών του. Ἀπέναντι τοιούτου Προϋπολογισμοῦ, ὅστις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταλήξῃ εἰς πλεόνασμα ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων, πᾶς τις δύναται νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδένα θὰ εἶχε λόγον, ἵνα προτείνῃ καὶ φορολογικὰ μέτρα διὰ τὸ ἔτος 1905, τοῦ ὁποίου διήλθομεν ἤδη τοὺς 7 ἐκ τῶν 12 μηνῶν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ διστάσῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πᾶν μέτρον, ὅπερ ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς, καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ δασμολογικῶν μεταβολῶν, ὧν μία, ἡ καὶ σπουδαιοτέρα, εἶναι ἡ ἐπιβολὴ προσθέτου τέλους δύο λεπτῶν χρυσῶν κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου. Διὰ τοῦ προσθέτου τούτου εἰσαγωγικοῦ τέλους οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον θέλει ἐπιβαρυνθῆ ὁ λαός, διότι ἤδη ἡ ὑποτίμησις τοῦ συναλλάγματος ἐπάγεται ὑποτίμησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ὑπολογιζομένης δὲ τῆς τελευταίας ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος κατ’ ἐλάχιστον εἰς λεπτὰ 15 κατὰ φράγκον, ἀναλογοῦντος δ’ ἑνὸς λεπτοῦ ἐπὶ ἔλαττον τῆς κατ’ ὀκᾶν τιμῆς τοῦ σίτου ἐπὶ 5 λεπτῶν ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, ἔχομεν 3 λεπτὰ ἐπὶ ἔλαττον, λόγῳ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, κατ’ ὀκᾶν τιμῆς σίτου. Ζητοῦντες ἑπομένως σήμερον τέλος πρόσθετον ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου 2 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, εὑρισκόμεθα κάτω τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ζητηθῇ χάριν τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, καὶ τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἐπιβληθῇ χωρὶς οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ. Κύριοι, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι, λαμβάνοντες μέτρα, οἷα λαμβάνομεν, ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψωμεν εἰς τὴν τύχην της τὴν σιτοπαραγωγήν, ἥτις ἀποτελεῖ τὸ ἕτερον σκέλος τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Καθ’ ὅσον δὲ ἠθέλομεν ἐγκαταλείψει τὴν σιτοπαραγωγὴν ἀπροστάτευτον, κατὰ τοσοῦτον ἠθέλομεν ἀποδείξει τὸ ἔργον ἡμῶν ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ἄσκοπον, ἄνισον καὶ ἀλυσιτελές. Ἡ ὑπὲρ τῆς σταφίδος πρόνοια συνεπάγεται ἀνισότητα εἰς τὸν διεθνῆ ἀνταγωνισμὸν τῆς σιτοπαραγωγῆς ἡμῶν, διότι ἄμεσον ἀποτέλεσμα τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ὑπὲρ τῆς σταφίδος, εἶναι ἡ ὑποτίμησις τοῦ συναλλάγματος. Ῥαγδαία δὲ αὕτη ἐπῆλθε κατὰ τὰς τελευταίας 15 ἡμέρας, διότι προεξωφλήθησαν τ’ ἀποτελέσματα τῆς συμβάσεως περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ σταματήσῃ ἕως ἐκεῖ ἡ ὑποτίμησις τοῦ συναλλάγματος· θὰ κατέλθῃ τοῦτο ἀκόμη κατωτέρω. Καὶ χθὲς εἴχομεν νέαν ὑποτίμησιν, καὶ οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι, ὅταν ἐκλείψωσιν οἱ φόβοι περὶ μὴ ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος, θὰ κατέλθῃ τὸ συνάλλαγμα μέχρι λεπτῶν 115. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους ὁ ἀνταγωνισμὸς τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν ἡμῶν, τῶν σιτοπαραγωγῶν, πρὸς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα σιτηρὰ καθίσταται ἀδύνατος. Θὰ ἦτο δὲ ἀληθῶς ἀπρονοησία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν μὴ αὕτη ἀπέβλεπεν εἰς τὰ ἄμεσα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα συνεπάγεται τὸ ἔργον αὑτῆς, ἡ σύμβασις περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος, καὶ δὲν προσεπάθει νὰ ἐξουδετερώσῃ τὰ ὀδυνηρὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα συνεπάγεται ἡ σύμβασις αὕτη ἐπὶ τῆς ἑτέρας ἐθνικῆς παραγωγῆς, τῆς τῶν σιτηρῶν. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, καίτοι ἔχω εἰς χεῖράς μου Προϋπολογισμὸν μὲ ἀσφαλὲς πλεόνασμα ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων, δὲν ἐδίστασα νὰ προσέλθω ἐνώπιον ὑμῶν καὶ ζητήσω τὴν αὔξησιν τοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου. Δὲν ἀποκρύπτω ὑμῖν, Κύριοι, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐνέπνευσε μόνον ἡ σκέψις τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, θὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα εὐνοϊκὰ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι λειτουργοῦν τὸ μέτρον τοῦτο ἀπὸ σήμερον, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ φέρῃ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους περιπλέον ἔσοδον 1,000,000 περίπου δραχμῶν. Οὕτω δὲ τὸ πλεόνασμα τῶν 6,886,790 δραχμῶν θὰ ἀνέλθῃ διὰ τὸ ἔτος 1905 εἰς 7,886,790. Ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ μέτρου τούτου θὰ καταστῶσι μᾶλλον κατάδηλα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1906, διὰ τὸν ὁποῖον ἔχομεν καθῆκον νὰ προβλέψωμεν, διότι, ὡς γνωστὸν τῇ Βουλῇ, καὶ ὡς λίαν ὀρθῶς παρετηρήθη ἡμῖν, ἡ δι’ ἐκτάκτου ἐσόδου ἰσοζύγισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὰ πλεονάσματα τὰ προκύπτοντα ἐντεῦθεν κατὰ τὸ 1905 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναληφθῶσι καὶ κατὰ τὸ ἔτος τὸ ἐπιόν. Ἀναγκαίως ἔπρεπε νὰ λάβωμεν μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων τὰ 5 ἢ 6 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν σήμερον προχείρως, εὑρισκόμενα κατατεθειμένα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, χάρις εἰς τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ, καὶ τὰ ὁποῖα ἀναγκαίως θὰ καταναλωθῶσι, ν’ ἀναπληρωθῶσι· καθ’ ὅσον δὲ δὲν θὰ ἔχωμεν ἕτερον πόρον, ἵν’ ἀναπληρώσωμεν τὸ ἐντεῦθεν κενὸν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1906, θ’ ἀφήσωμεν τοῦτον ἀνισοσκελῆ. Ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν περίσσευμα διὰ τοῦ δασμολογικοῦ τούτου μέτρου, διότι ἀσφαλῶς τοῦτο θ’ ἀποδώσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ποσὸν τριῶν ἑκατομμυρίων καὶ πλέον, συντελοῦντες οὐχ ἧττον εἰς τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς.

§4Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. 125,000,000 ὀκάδες εἶναι ἡ συνήθης εἰσαγωγή. Ὥστε θὰ ἔχωμεν αὔξησιν ἐσόδου ἐκ τοῦ σίτου δραχ. 2,500,000.

§5Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. 2,500,000 οὐχὶ δραχμῶν, ἀλλὰ φράγκων χρυσῶν. Ἑπομένως ἔχομεν 3,000,000 δραχμάς. Ἀλλὰ προβάλλω καὶ ἄλλας δασμολογικὰς μεταρρυθμίσεις, αἵτινες, καίτοι ἀσφαλίζουσι μίαν ἔτι πρόσοδον τοῦ Δημοσίου, ἀποβλέπουσιν εἰς τὸ νὰ καταστήσωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ἐπαχθὲς τὸ μέτρον τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τοῦ σίτου, ἐάν ποτε τὸ μέτρον τοῦτο ἤθελε θεωρηθῆ ἐπαχθὲς ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους εὑρισκόμεθα σήμερον...

§6ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε· ἐκ τῶν ἐσόδων τῶν τελωνιακῶν τὸ δέκατον τῶν εἰσπράξεων θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης;

§7Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο εἶναι τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πληρωθῇ. Μὴ ψηφισθέντων μάλιστα τῶν μέτρων τῶν ὑποβληθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, προέκυψεν ἐντεῦθεν τὸ ἀνισοσκελὲς τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§8ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἡ ἰδέα μου εἶναι, ἂν καὶ κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν τὸ δέκατον τῶν ἐσόδων θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης. Διότι ἠδύνατο καὶ νὰ μὴ εἰσαχθῇ.

§9Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δύναται ἴσως νὰ ἐξαιρεθῇ, καὶ δὲν θὰ ἦναι δύσκολον διὰ μιᾶς τροπολογίας νὰ διατυπωθῇ οὕτω. Ἀλλὰ τὸ κύριον ζήτημα ἦτο νὰ εὑρεθῇ μία πρόσοδος, διὰ τῆς ὁποίας θέλει ἀσφαλισθῆ ἐκ τῶν προτέρων τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1906, χωρὶς οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ λαός. Θὰ ἠδυνάμεθα ἴσως ν’ ἀποφύγωμεν νῦν τὸ μέτρον τοῦτο, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἕτερος λόγος, τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἥτις σήμερον ἐπιβάλλεται. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ λόγος οὗτος, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν τὸ μέτρον τοῦτο ἀλλ’ ἐθεώρησα, ὅτι δὲν θὰ ἦτο πολιτικὸν ν’ ἀφήσωμεν νὰ καταναλωθῇ καὶ λησμονηθῇ ἡ ὑποτίμησις τοῦ συναλλάγματος μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου· ἐθεώρησα, ὅτι αὕτη εἶναι ἡ ἐπίκαιρος στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς ἐπιβολὴν μέτρου, ἀπὸ τὸ ὁποῖον τοιαῦτα προσδοκῶμεν ἀποτελέσματα καὶ τὸ ὁποῖον σήμερον ἐπιβαλλόμενον οὐδεμίαν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ἐπιβάρυνσιν εἰς τὰς πτωχὰς τάξεις. Ὁ ἄρτος εἶναι ἤδη εὐθηνὸς, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ ἀκόμη εὐθηνότερος. Διότι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν τὸν λαὸν εἰς χεῖρας τῶν μυλωθρῶν καὶ ἀρτοποιῶν, σήμερον, ὅτε ἔχομεν ὑποτίμησιν συναλλάγματος μέχρις 20 τοῖς ἑκατὸν, νὰ προσδιορίζωσιν οὗτοι αὐθαιρέτως τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Ἐντεῦθεν ἐξέλιπε καὶ ὁ λόγος, ἐκ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο νὰ κωλυθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τὸ πρόσθετον τοῦτο τέλος. Ἠθέλησα νὰ μάθω, ἂν κατὰ λόγον τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος οἱ μυλωθροὶ καὶ οἱ ἀρτοποιοὶ ὑπετίμησαν τὸν ἄρτον ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, καὶ ἐπληροφορήθην, ὅτι οὔτε κἄν ἐσκέφθησαν, μεθ’ ὅλην τὴν ἐπελθοῦσαν ὑποτίμησιν τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος, νὰ ὑποτιμήσωσι καὶ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου τοῦ πτωχοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Ὅταν πρόκηται περὶ τοῦ ἄρτου τοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσωμεν αὐτὸν ἐκτεθειμένον εἰς τὴν κερδοσκοπίαν τῶν ὀλίγων. Ὁ καθορισμὸς τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου θὰ γείνῃ κατὰ λόγον τῆς ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως διαφορᾶς τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προστεθῇ καὶ τὸ 2%. Ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, εἶναι ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον δύναται νὰ ἐπαγάγῃ αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἐξ ἐναντίας ὁ ἄρτος θὰ ὑποτιμηθῇ...

§10ΑΓ. ΦΙΚΙΩΤΗΣ. Προστατεύετε μόνον τὴν Θεσσαλίαν.

§11Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως· καὶ μάλιστα σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μοὶ ἐνθυμίσατε ἓν σημεῖον, τὸ ὁποῖον εἶχον παραλείψει. Ἀκριβῶς ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι δὲν παράγουσι σῖτον, ἔπρεπε νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον αὐτό. Ἔπρεπε δὲ νὰ ληφθῇ, διότι τοῦτο συνεπάγεται ἐνίσχυσιν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Καθ’ ὅσον δὲ ἠθέλομεν ἀφήσει ἐκτεθειμένην τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν, κατὰ τοσοῦτον αἱ ἐπαρχίαι αἱ μὴ παράγουσαι σῖτον ἤθελον μείνει ἐκτεθειμέναι εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ ἐμπορίου ἀξιουμένας τιμὰς τοῦ εἰσαγομένου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον, Κύριοι, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὑψώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, Ὑποθέτων δὲ, ὅτι πᾶσαι αἱ ἐπαρχίαι, καὶ αἱ παράγουσαι καὶ αἱ μὴ παράγουσαι σῖτον, δὲν τρώγουσι σῖτον, ἀλλ’ ἄρτον, βεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι αὗται· διότι, ἀφοῦ κατὰ λόγον τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος δέον νὰ ὑποτιμηθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, κατὰ τί ἐπιβαρύνεται ὁ λαός; Σᾶς ἀπέδειξα ὅτι ἐκ τοῦ μέτρου τούτου, διὰ τοῦ ὁποίου προστατεύεται ἡ σιτοπαραγωγή, ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον ἐπιβαρύνεται ὁ λαός, διότι ἕνεκα τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, ἥτις ὀφείλεται εἰς τὸ ἕτερον μέτρον τῆς Κυβερνήσεως, θέλει ὑποτιμηθῇ καὶ ὁ σῖτος καὶ θέλει ὑποτιμηθῆ καὶ ὁ ἄρτος· ἐντεῦθεν τὸ πρόσθετον ἐλάχιστον τέλος, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν. Ἄμεσος συνέπεια, Κύριοι, τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ σίτου κατὰ 2 λεπτὰ εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ τέλους τῆς κλάσεως 21 ἐδαφ. αʹ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων, καὶ οὕτως ἔχομεν αὔξησιν ἐπὶ τῶν ἀλεύρων κατὰ λεπτὰ 3 διὰ τὰς 100 ὀκάδας. Ταῦτα, Κύριοι, ἀφορῶσιν εἰς τὸν σῖτον. Ἐθεώρησα ὅμως, ὅτι ἀμέσως ἔπρεπε ν’ ἀποβλέψω καὶ εἰς ἐλαφρύνσεις ὑπὲρ τῶν πενεστέρων τάξεων, αἱ ὁποῖαι ἐλαφρύνσεις δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μερικὸν ἀντισήκωμα τοῦ τέλους τῶν δύο λεπτῶν ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τῶν τριῶν λεπτῶν ἐπὶ τῶν ἀλεύρων. Διὰ τοῦτο ὑποβιβάζω εἰς τὸ ἥμισυ τὸ τέλος ὅλων τῶν εἰδῶν τῆς κλάσεως 12: «ἰχθύες, — αἰνήτικα, ὀξύρρυγχοι (ξυρρύχια), μύδια, καρίδες, ἀστακοί, θύννοι (τόννοι) ἐν δοχείοις μικροῖς, ἐν βαρελίοις κλπ., ὡς καὶ πάντα τὰ λοιπὰ ἰχθυηρὰ, περιεχόμενα ἐν δοχείοις καὶ ὄντα παρεσκευασμένα», εἰδῶν, τὰ ὁποῖα καταναλίσκονται ἀπὸ τοὺς ἐργάτας καὶ τὰς πενεστέρας τάξεις. Ἐπίσης ἐθεώρησα, ὅτι καὶ ὡς πρὸς τὴν ὄρυζαν ἔπρεπε νὰ λάβω ἓν μέτρον ὑπὲρ τοῦ ἐργάτου, ὑπὲρ τῶν πενεστέρων τάξεων, καὶ διὰ τοῦτο τὴν μὲν ὄρυζαν τὴν καταναλισκομένην ἀπὸ τοὺς εὐπόρους, τὴν στιλπνήν, ἐπεβάρυνα διὰ προσθέτου τέλους ἀπὸ 15 δραχμῶν μεταλλικῶν εἰς 20 κατὰ 100 ὀκάδας, τὴν δὲ ὄρυζαν τὴν μὴ στιλπνήν, τὴν καταναλισκομένην ἀπὸ τὰς μὴ εὐπόρους τάξεις, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ἐπλήρωνε τέλος εἰσαγωγικὸν 15 δραχμῶν μεταλλικῶν κατὰ 100 ὀκάδας, τὴν ὑποβιβάζω εἰς τέλος 13 δραχμῶν. Χάριν προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς ἐπιβάλλεται τέλος εἰσαγωγικὸν ἐπὶ τῶν βαλανιδίων. Χάριν δὲ τῶν καταναλωτῶν καὶ τῆς παρεμποδίσεως μιᾶς νοθείας, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα εἰς τὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ, ἠναγκάσθην νὰ ἐπιβάλω αὔξησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τῶν κοκκοφοινίκων. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι σήμερον βούτυρον ἁγνὸν δὲν δύνασθε νὰ εὕρητε ἢ μόνον εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἵτινες παράγουσι τοῦτο. Εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, δὲν θὰ εὕρητε ἢ βούτυρον νενοθευμένον δι’ ἐλαίου κοκκοφοινίκων. Τοῦ ἐλαίου τούτου αἱ 100 ὀκάδες μέχρι τοῦδε ἐπλήρωνον τέλος εἰσαγωγικὸν δραχμῶν μεταλλικῶν 30· εἰς τὸ ἑξῆς θὰ πληρώνουν δραχμὰς 60. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη κλάσις, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 203 τοῦ δασμολογίου, ἡ ὁποία δεῖται ἀναθεωρήσεως. Ἀλλ’ ἐν αὐτῇ περιλαμβάνονται συλλήβδην εἴδη, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς τὴν μεταφορὰν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, καὶ εἴδη, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθη ἤδη βιομηχανία τις παρ’ ἡμῖν. Πρόκειται περὶ τῆς σχοινοπλοκίας. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 203 κλάσις περιλαμβάνει «ὑφάσματα χονδρὰ, σάκκους κενοὺς, καινουργεῖς ἢ μή, σχοινία, σπάγγους κλπ.» Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὰ ὑφάσματα τὰ χονδρὰ καὶ τοὺς σάκκους καινουργεῖς ἢ μὴ, ἀφίνω τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν τὸν ὑπάρχοντα, διότι θεωρῶ, ὅτι εἶναι μέσα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν μεταφορὰν ἢ συγκομιδὴν τῶν προϊόντων ἡμῶν. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ σχοινία, σπάγγους κοινῆς χρήσεως κλπ., αὐξάνω τὸ τέλος ἀπὸ δραχμῶν μεταλλικῶν 30 εἰς δραχμὰς 40. Τοῦτο δ’ ἔπραξα ὑπὲρ ἑνὸς βιομηχανικοῦ καταστήματος, τὸ ὁποῖον εὐτυχῶς ἤδη λειτουργεῖ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δύναται ν’ ἀποβλέψῃ εἰς αὐτὸ ἡ ἐγχώριος κατανάλωσις μετὰ πάσης πεποιθήσεως. Πρόκειται περὶ τοῦ βιομηχανικοῦ καταστήματος σχοινοπλοκίας τοῦ ἐγκατεστημένου ἐν Κερκύρᾳ. Ὡς πρὸς τὴν κλάσιν 300, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸν χάρτην τὸν τυπογραφικὸν, ἐστιλβωμένον ἢ μὴ, ἔλαβον τὸ ἑξῆς μέτρον. Πρῶτον τὸν χάρτην τὸν χρησιμεύοντα διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν ἐφημερίδων ἀπήλλαξα τοῦ ἡμίσεος τοῦ τέλους, ἐθεώρησα δὲ ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο ὠφελεῖ τὴν ἔντιμον δημοσιογραφίαν, διότι μόνον ἡ ἔντιμος δημοσιογραφία, ἐκείνη δηλαδὴ, ἡ ὁποία ἔχει κυκλοφορίαν μεγάλην, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπωφεληθῇ τοῦ μέτρου τούτου τῆς ἐλαχίστης μειώσεως τοῦ τέλους. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἡμεροβίων φύλλων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐντελῶς ἀσήμαντον κυκλοφορίαν, τὸ μέτρον τοῦτο οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον θὰ ἠδύνατο νὰ τὰ ὠφελήσῃ. Καθ’ ἡμέραν — καὶ πάντες, ὅσοι ἔχομεν τέκνα, τὸ γνωρίζομεν ἐξ ἰδίας πείρας, — ἐγείρονται παράπονα διὰ τὸν χάρτην, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐκτυποῦνται τὰ διδακτικὰ βιβλία, καὶ ἕνεκα τῆς κακῆς ποιότητος τοῦ ὁποίου ταῦτα δὲν δύνανται νὰ διατηρηθῶσι πλέον τῶν δύο ἢ τριῶν μηνῶν. Ἐθεώρησα ὅτι ἐπεβάλλετο ν’ ἀποβλέψωμεν διὰ τῆς ἐξισώσεως τοῦ τέλους τοῦ καλῆς καὶ τοῦ κακῆς ποιότητος χάρτου, τοῦ χρησιμοποιουμένου πρὸς ἐκτύπωσιν τῶν βιβλίων, ν’ ἀποβλέψωμεν, λέγω, εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ χάρτου τῶν διδακτικῶν βιβλίων, καὶ διὰ τοῦτο ἐξίσωσα τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τοῦ χάρτου τοῦ στιλπνοῦ καὶ τοῦ χάρτου τοῦ μὴ τοιούτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου χάριν τῆς εὐθηνίας ἐκτυποῦνται μέχρι σήμερον τὰ διδακτικὰ βιβλία. Ἐπειδὴ δὲν εἶναι φόβος, ὅτι δυνατὸν ν’ ἀναπτυχθῇ λαθρεμπόριον, — διότι πρόκειται περὶ εἰδῶν ὀγκωδῶν καὶ πολυτελείας, — ηὔξησα τὸ τέλος τὸ εἰσαγωγικὸν τῆς κλάσεως 319 ἐδαφ. γʹ «ἅμαξαι χειροκίνητοι καὶ ποδήλατα» ἀπὸ δραχμῶν μεταλλικῶν 10 εἰς δραχ. 20. Τὸ τέλος τῆς κλάσεως 338 ἐδαφ. ϛʹ, «περίστροφα (ῥεβόλβερ ἐν γένει)», ἠλάττωσα ἀπὸ δραχμῶν μεταλλικῶν 8 εἰς δραχμὰς 3, διότι ἕνεκα τοῦ ὑπερβάλλοντος τοῦ τέλους ηὔξανεν ἡ λαθρεμπορία κατὰ τρόπον ὥστε, ἐνῷ κατὰ χιλιάδας πολλὰς εἰσάγονται τὰ περίστροφα εἰς τὴν χώραν, τὸ εἰσπραττόμενον τέλος εἶναι ὅλως ἀσήμαντον. Εἰς ταῦτα καί τινα ἄλλα ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῶν τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου ὅπερ, ὡς εἶπον προηγουμένως, ὑπέβαλον, ἰδίως ὡς πρὸς τὸ τέλος τὸ εἰσαγωγικὸν τοῦ σίτου, ἐκ λόγων προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, καὶ ὄχι ἐκ λόγων ταμιευτικῶν. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ διστάσῃ νὰ ψηφίσῃ αὐτό. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον «περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον εἰσαγωγῆς» θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 360). Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Βελίτσης ὁ κύριος Μαυρομμάτης ἔχει τὸν λόγον.

§13Γ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς μὲ τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον εἰσαγωγῆς», ἵνα παρακαλέσω νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§14Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἀρκετὸν εἶναι, ὅτι ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ ἄρχεται ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς του.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου θὰ ὁμιλήσητε, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις αὐτοῦ.

§16ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἐπεξεργασθείσης τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καταθέτω τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς μετὰ τῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐπενεχθεισῶν τροπολογιῶν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα ἀριθ. 361).

§18Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὅ,τι ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος κ. Εὐταξίας...

§19Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ, κατόπιν δὲ ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως αὐτὸ θὰ γείνῃ.

§21Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοιούτου νομοσχεδίου χωρὶς νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§23Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὅ,τι ἀνέφερεν ὁ κύριος Εὐταξίας περὶ τοῦ ἐν Βελίτσῃ τῆς Λοκρίδος Ἑλληνικοῦ σχολείου, τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὸ ἐν Κατούνῃ τῆς Βονίτσης. Τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον Κατούνης ἐφέτος ἔχει μόνον 45 μαθητάς. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου τὸν μέσον ὅρον τῶν μαθητῶν τῆς τελευταίας τριετίας.

§24ΦΡ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ αἴτησις τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Βελίτσης καὶ αἱ συστάσεις τοῦ κ. ἐκ Λοκρίδος συναδέλφου εἶναι ὀρθαὶ μόνον κατὰ τὸ πρῶτον μέρος. Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν τοῦ τελευταίου ἔτους, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν οὐδὲ ὁ ἀριθμὸς τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν, διότι ἐντεῦθεν εἶναι δυνατὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ προκύψωσιν ἄτοπα, ἅτινα βεβαίως δὲν προτίθεται νὰ δημιουργήσῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἐπὶ παραδείγματι, εἰς τὴν Πάρον, νῆσον κατοικουμένην ὑπὸ 10,000 ἕως 12,000 κατοίκων, λειτουργοῦσι σήμερον δύο Ἑλληνικὰ σχολεῖα, ὧν ἑκάτερον δὲν ἔχει μαθητὰς 50. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταργοῦνται καὶ τὰ δύο σχολεῖα, καὶ οὕτω στερεῖται ὁλόκληρος ἡ νῆσος τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς παρεχομένης διὰ τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων. Νομίζω λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ νομοσχέδιον, ὥστε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν τῶν ἐγγραφησομένων κατὰ τὸ προσεχὲς σχολικὸν ἔτος.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Μπουφίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἐπικρατείας». Ἡ τροπολογία αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 362).

§26ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ ἀδείας ἐκδόσεως ὁμολογιῶν τοῦ σχετικοῦ δανείου διὰ τὴν προέκτασιν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Συνόρων, τὴν κατασκευὴν διακλαδώσεως ἀπὸ τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Λεβαδείας μέχρι τῆς πόλεως Λεβαδείας καὶ τὴν μετατροπὴν τῆς ἐγκεκριμένης χαράξεως παρὰ τὴν πεδιάδα Ξυνιάδος». (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 363). Ὡσαύτως ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως πρὸς κατασκευὴν διακλαδώσεως τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Συνόρων ἐκ τοῦ νῦν ὑπάρχοντος σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Λεβαδείας μέχρι τῆς πόλεως Λεβαδείας».

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§28ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§29Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§30Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Ἀττικῆς κ. κ. Παπαβασιλείου, Ψύλλας, Νέγρης καὶ Λέκας, καὶ οἱ τοῦ Πειραιῶς κ. κ. Ὁμηρίδης καὶ Κριτσιλῆς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἐπικρατείας». Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Παπαβασιλείου ὑποβάλλει ἰδίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ἀμφότεραι αἱ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 364 καὶ 365). Ὁ κύριος Μεντζελόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν κομίστρων τοῦ Σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου, περὶ οὗ ὡμίλησαν οἱ κύριοι Εὐταξίας, Ροῦφος καὶ Γκότσης.

§32ΠΕΡ. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι ἡ αὐτὴ διαβάθμισις τῶν τιμῶν ἐπὶ τῶν κομίστρων ὡς ἐκ τῆς ἀποστάσεως. Ἡ Ἑταιρεία ὅμως τοῦ Σιδηροδρόμου εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Ἐὰν πρόκηται νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ κόμιστρα τῆς γραμμῆς Πατρῶν–Ξυλοκάστρου–Κιάτου–Βραχατίου–Κορίνθου–Πειραιῶς καὶ κανονισθῶσι συμφώνως πρὸς τὰ ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Πατρῶν, εἶμαι σύμφωνος. Ἐὰν ὅμως πρόκηται νὰ αὐξήσωσι τὰ κόμιστρα ὑπὲρ τὰ ἤδη κεκανονισμένα ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ τοῦτο, διότι ἡ Ἑταιρεία ἔχει μὲν δικαίωμα νὰ ὑποβιβάζῃ τὰ κόμιστρα, τὴν τιμὴν τῶν εἰσιτηρίων κλπ., δὲν ἔχει ὅμως καὶ τὸ δικαίωμα νὰ αὐξήσῃ ταῦτα πέραν τοῦ ποσοῦ τοῦ ὁριζομένου ὑπὸ τῆς σχετικῆς συμβάσεως. Ἐὰν λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατορθώσῃ νὰ ὑποβιβάσῃ ἡ Ἑταιρεία τὰ κόμιστρα τὰ ἤδη κεκανονισμένα διὰ τὴν γραμμὴν Πατρῶν–Ξυλοκάστρου–Κιάτου–Βραχατίου–Κορίνθου–Πειραιῶς, πολὺ εὐχαρίστως ἀποδέχομαι καὶ ἐγὼ τὴν τροποποίησιν. Ἐὰν ὅμως τοὐναντίον θέλῃ νὰ αὐξήσῃ τὰ ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Πατρῶν κόμιστρα, εἶναι ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς τὰς μικρὰς αὐτὰς κωμοπόλεις τῆς Κορινθίας, καὶ προτιμότερον νὰ μείνῃ τὸ τιμολόγιον ὡς νῦν ἔχει.

§33ΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνδιαφερόμενος καὶ ἐγὼ διὰ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, ὡς κατοικῶν ἐκεῖ, καίτοι ἀντιπροσωπεύω τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας, ἔρχομαι νὰ συνενώσω τὴν φωνήν μου καὶ νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν. Ὁμολογουμένως τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ σπουδαῖον. Ἐτύγχανον ἄλλοτε ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Πατρῶν, καὶ ὅλος ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος εἰργάσθη ἐπανειλημμένως καὶ ἐν λεπτομερείᾳ ὑπέδειξεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου τὴν ζημίαν, ἣν ὑφίσταται ἡ πόλις τῶν Πατρῶν, ἀλλ’ οὐδέποτε εἰσηκούσθημεν. Πάντοτε ὑποσχέσεις μόνον ἐλάβομεν. Καὶ τελευταῖον ἐπιτροπὴ παρουσιάσθη εἰς τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἑταιρείας κ. Δούμαν καὶ τῷ ὑπέμνησε τὸ ὑπόμνημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου, καὶ πάλιν ὁ κ. Δούμας ὑπεσχέθη ὅτι θὰ μελετήσῃ τὰ τοῦ τιμολογίου καὶ θὰ προσπαθήσῃ νὰ εὐχαριστήσῃ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, ἀλλὰ καὶ πάλιν τίποτε δὲν ἔγεινε. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν καὶ ἐπιμείνῃ νὰ ἀρθῇ τὸ ἄδικον τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον μόνον ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου ἐπιμένει ἀπέναντι ἄλλων μέσων συγκοινωνίας. Ἐν Ἑλλάδι μόνον ἡ πόλις τῶν Πατρῶν ὑφίσταται τὸ ἐξαιρετικὸν τοῦτο ἐν τῷ ἀνταγωνισμῷ αὐτῆς πρὸς τὸ ἐμπόριον τοῦ Πειραιῶς. Ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κορινθίας κύριος Μεντζελόπουλος ἔχουσιν ὀρθῶς· ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν νὰ αὐξηθῇ τὸ τιμολόγιον ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Κορίνθου κλπ., ζητοῦμεν μόνον νὰ τεθῶσιν αἱ Πάτραι εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς τὸν Πειραιᾶ.

§34Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐλαττώσεως τῶν κομίστρων ἐκ Πατρῶν εἰς ἄλλα μέρη, βεβαίως ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀντίρρησιν, διότι ὅσον περισσότερον ἐλαττοῦνται τὰ κόμιστρα, τόσον περισσότερον καὶ τὸ ἐμπόριον ὠφελεῖται καὶ ἀναπτύσσεται, καὶ ἡ κοινωνία ἐπίσης. Ἑπομένως περὶ αὐτοῦ οὐδεμία ὑπάρχει διαφωνία. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ, εἶναι, μὴ τυχὸν ἐκ πνεύματος ἰσοπολιτείας ἢ ἰσοτιμίας εἰς τὰ κόμιστρα, ὡς εἶπεν ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐπιδιωχθῇ αὕτη δι’ αὐξήσεως καὶ οὐχὶ δι’ ἐλαττώσεως, δηλαδὴ μὴ τυχὸν ἡ δῆθεν ὑπάρχουσα ἔρις ἢ ἀντιζηλία μεταξὺ τοῦ ἐμπορίου τῶν Πατρῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς...

§35Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἔρις.

§36Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αὐτὸ ὑπεδείχθη. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει... Μὴ τυχόν, λέγω, ἡ ἀντιζηλία αὕτη ἀγάγῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅπως, ἀντὶ ἐλαττώσεως τῶν κομίστρων ἐκ Πατρῶν ἐνταῦθα, ἐπιδιωχθῇ ἡ αὔξησις τῶν κομίστρων ἐκ τοῦ Πειραιῶς, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ δῆθεν ἰσοτιμία αὕτη. Τοιοῦτόν τι νομίζω ὅτι οὐδὲ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἔχουσι κατὰ νοῦν.

§37Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κάθε ἄλλο.

§38Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιωχθῇ τοιοῦτόν τι. Ἐὰν δὲ ὁ Πειραιεὺς προάγηται, βεβαίως τοῦτο εἶναι γενικὸν καλὸν καὶ εὐχάριστον, δὲν ὀφείλεται δὲ μόνον εἰς πιστώσεις τῶν Τραπεζῶν, ὡς εἶπεν εἷς τῶν προλαλησάντων, ὀφείλεται καὶ εἰς τὴν ἐργατικότητα τῶν κατοίκων, εἰς τὴν βιομηχανικὴν ἰδιοφυΐαν καὶ ἱκανότητα αὐτῶν καὶ εἰς τὰ ἴδια αὐτῶν κεφάλαια, τὰ ἀθροισθέντα δι’ ἐργασίας ἀόκνου καὶ οἰκονομίας καὶ ἄκρας τιμιότητος, καὶ εἰς τὴν ἀποχὴν τῶν ἐμπορευομένων καὶ τῶν βιομηχάνων Πειραιῶς ἀπὸ πάσης χρηματιστικῆς κερδοσκοπίας. Τὰ εὔκολα κέρδη, τὰς αὐξομειώσεις τῶν τιμῶν, τὰς προπωλήσεις εἰς τ’ ἀνοικτὰ ἀποφεύγουσι προσεκτικώτατα οἱ Πειραιεῖς. Οὕτως εὐχόμεθα καὶ εἰς τὰς Πάτρας καὶ εἰς ἄλλας πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ὅπως ὁ Πειραιεὺς καὶ ἡ Σῦρος, ἥτις κατέστη αὐτάρκης οἰκονομικῶς διὰ τῶν ἰδίων αὐτῆς κεφαλαίων, ἐμπορευομένων καὶ προαγομένων, προαχθῶσι καὶ ἐκεῖναι ἐν ἁμίλλῃ ἐντίμῳ διὰ τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου, τῆς ἐργασίας καὶ τῆς οἰκονομίας.

§39Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, εἶμαι τῆς γνώμης ν’ αὐξήσωσι τὰ τέλη ἐπὶ τῶν κομίστρων, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ βαλανίδια, μεταφερόμενα διὰ ξηρᾶς, θὰ πληρώνωσι μεγαλύτερα τέλη, καὶ ἑπομένως θὰ μεταφέρωνται διὰ θαλάσσης, καὶ τότε αἱ εἰσπράξεις τοῦ λιμένος ἡμῶν θὰ ἦναι μεγαλείτεραι.

§40ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§41ΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τὴν μείωσιν τῶν κομίστρων, ἀποβλέποντες καὶ εἰς αὐτὸ τὸ συμφέρον τῆς Ἑταιρείας...

§42ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ συμφέρον τῆς Ἑταιρείας οὐδόλως μᾶς ἐνδιαφέρει. Ἡμεῖς ἀποβλέπομεν εἰς τὸ γενικὸν συμφέρον.

§43ΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Λέγω ὅτι τοῦτο ἀφορᾷ καὶ εἰς αὐτῆς τῆς Ἑταιρείας τὰ συμφέροντα, διότι, ἐὰν ὑποβιβάσῃ τὰ κόμιστρα μεταξὺ τῶν δύο πόλεων Πατρῶν καὶ Πειραιῶς, πλεῖστα ὅσα ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα σήμερον μεταφέρονται διὰ θαλάσσης, θὰ μεταφέρωνται τότε διὰ τοῦ σιδηροδρόμου, ἑπομένως ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς μεταφορᾶς ἡ Ἑταιρεία θὰ εἰσπράττῃ περισσότερα τῶν ὅσα εἰσπράττει σήμερον διὰ τοῦ ἐν χρήσει τιμολογίου τῶν κομίστρων.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν φρονεῖτε ὅτι αὐτὰ πρέπει νὰ ὑποβληθῶσι δι’ ἀναφορᾶς εἰς τὴν Βουλήν; Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ ἐπὶ τόσην ὥραν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§45ΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὰ ὑπεβάλομεν καὶ δι’ ἀναφορᾶς, ἀλλὰ πρέπει νὰ κατανοήσῃ ἡ Ἑταιρεία, ὅτι ἔχει συμφέρον νὰ ὑποβιβάσῃ τὰ κόμιστρα.

§46Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Ἔχω ζητήσει πρὸ τόσης ὥρας τὸν λόγον, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε αὐτόν, διότι ὅλοι οἱ λόγοι, οἱ ἀναπτυσσόμενοι ἐπὶ τόσην ὥραν ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων, εἶναι παραινετικοὶ διὰ τὴν Ἑταιρείαν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ· δὲν ἔχετε ἀκόμη σειράν· πρὸ ὑμῶν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὁ κ. Φωτήλας, ὁ κ. Ρέπουλης καὶ ὁ κ. Μεντζελόπουλος.

§48Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Παρῆλθεν ἤδη πολλὴ ὥρα διὰ τῆς μακρᾶς ταύτης συζητήσεως, καὶ ἀπησχολήθη ἡ Βουλὴ ἐπὶ θέματος, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην. Εἰ δ’ ἄλλως, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως ἔχετε δίκαιον, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§50ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε· ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ὑπέβαλεν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας· ἀποσύρει αὐτήν.

§51ΕΤΕΡΟΙ. Ὑπέβαλεν ἔνστασιν, καὶ πρέπει ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος (θόρυβος).

§52Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀποσύρω, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἔνστασιν.

§53ΠΟΛΛΟΙ. Ἰδού, ἀποσύρει τὴν ἔνστασιν ὁ κύριος Λιμπρίτης, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου.

§54Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε· ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος· δὲν δύναται ὁ κ. Βουλευτὴς ν’ ἀποσύρῃ τὴν ἔνστασιν (θόρυβος).

§55Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Πολὺ καλά· μὴ μὲ ἐπιτιμᾷς!

§56Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐπιτιμῶ κανένα· λέγω μόνον, ὅτι δὲν δύνασθε ν’ ἀποσύρητε τὴν ἔνστασιν.

§57ΦΡ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ὑπεβλήθη ἔνστασις.

§58Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἀντελήφθη, ὅτι ὑπεβλήθη ἔνστασις, καὶ εἶπε ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§59ΦΡ. ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὄχι, ὄχι (θόρυβος).

§60Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τώρα συζητεῖτε ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως, ἂν ὑπεβλήθη ἢ ὄχι, καὶ οὕτω παρέρχεται περισσοτέρα ὥρα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βάλληνδα, ἐγὼ ἀντελήφθην, ὅτι ὁ κ. Λιμπρίτης ὑπέβαλεν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§62Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ν. Γαρδικιώτου καὶ Ν. Μουζάκη, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ. Ὁ κύριος Φωτήλας θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§64ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε...

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν φρονεῖτε ὅτι εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ μᾶλλον τὴν Ἑταιρείαν, καὶ δὲν ἔχει θέσιν εἰς τὴν Βουλήν;

§66Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Θὰ ὑποβάλω ἐγὼ νέαν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἂν ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις (θόρυβος).

§67ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Βεβαίως δίκαιον ἔχουσιν οἱ ἐκ Πατρῶν ἀξιότιμοι συνάδελφοι, διαμαρτυρόμενοι διὰ τὴν δυσαναλογίαν, ἥτις ὑπάρχει εἰς τὰ κόμιστρα μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Πατρῶν, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς περισσότερον δίκαιον νὰ διαμαρτυρηθῶμεν, διότι ἡ δυσαναλογία αὕτη εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα διὰ τὰ κόμιστρα, τὰ ὁποῖα καταβάλλονται διὰ πάντα ἐν γένει τὰ ἐμπορεύματα, ἅτινα μεταβιβάζονται διὰ τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων.

§68Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά. Ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§69ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν λάβῃ πρόνοιαν διὰ τὰ κόμιστρα τὰ μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Πατρῶν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ διὰ τὸ τιμολόγιον τῶν κομίστρων τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων.

§70Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πολὺ καλά.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσᾶνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§72Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Καὶ ἐξ ἀναφορῶν, Κύριοι, καὶ ἐξ ἄλλων πληροφοριῶν τῶν συμπολιτῶν μου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ποιήσωμαι γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀτυχῶς, ὅπως καὶ ἐν ἄλλοις τμήμασι τοῦ Κράτους, οὕτω καὶ ἐν τμήμασι τῆς ἐπαρχίας, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, θύελλα μετὰ χαλάζης ἐνσκήψασα ὄχι μόνον ὅλα συλλήβδην τὰ προϊόντα κατέστρεψεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐδάφη παρέσυρε, καὶ ν’ ἀπευθύνω συστάσεις καὶ παρακλήσεις ὁμοίας ἐκείνων, τὰς ὁποίας καὶ ἕτεροι συνάδελφοι, ὑπὸ παρομοίας εὑρεθέντες συνθήκας, ἀπηύθυναν. Ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ, καθ’ ἣν ἤνθουν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, θὰ ἦτό τις ἐντελῶς δεδικαιολογημένος, ζητῶν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς καὶ παρήγορος διά τινων βοηθημάτων εἰς τοὺς οὕτω πως εἰς ἀπόγνωσιν περιαχθέντας πληθυσμούς· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους σήμερον δὲν ἐπιτρέπουσι τοιαύτην ἀξίωσιν, φρονῶ ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῶν φόρων· ἐν Τριχωνίᾳ δ’ ἐπιβάλλεται τοῦτο τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὁμοία θεομηνία τελείαν ἐπήνεγκε καταστροφήν. Καὶ διὰ μὲν τὴν πρόσφατον καταστροφὴν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐπίσημον βεβαίωσιν αὐτῆς ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, διὰ δὲ τὴν τοῦ παρελθόντος ἔτους ὑπάρχει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ὁλόκληρος ἀλληλογραφία, ἐξ ἧς ἀναμφιβόλως δύναται νὰ πεισθῇ. Ἑπομένως πρόκειται περὶ φορολογουμένων ὑποστάντων τελείαν καταστροφὴν ἐπὶ δύο συνεχῆ ἔτη, παρ’ ὧν δὲν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν φόρους. Ἀλλ’ ἐπιβάλλεται ἡ ἄμεσος ἀναστολὴ καὶ διὰ τὸν πρόσθετον λόγον, ὅτι, καὶ ἂν δὲν στέρξῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ διατάξῃ ἀναστολὴν, δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ, καθόσον οὐκ ἂν λάβοις παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος, καὶ θέλει ἀπομείνει ὡς καθαρὸν κέρδος μόνον ἡ συνεπείᾳ τῆς καταπιέσεως φυγοδικία τῶν πολιτῶν καὶ ὁ ἕνεκα τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως κίνδυνος διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως. Διὰ τοὺς θετικοὺς τούτους καὶ οὐσιώδεις λόγους παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῶν φόρων τῶν χρήσεων 1904 καὶ 1905 ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τριχωνίας, καὶ ἰδίᾳ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τοῦ τῶν ἀμπέλων, προκειμένου περὶ πληθυσμῶν κατ’ ἐξοχὴν κτηματικῶν καὶ γεωργικῶν. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τοῦ ἐλεεινοῦ τούτου φόρου, τοῦ ἀδίκου καὶ ἀνίσου ἐν τῇ βάσει του, καταπιεστικοῦ δὲ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του, ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰς περιπτώσεις τῶν θεομηνιῶν, αἵτινες τελείως καταδικάζουσιν αὐτόν, καὶ ἂς σπεύσῃ εἰς τὴν κατάργησιν αὐτοῦ, διότι ζητοῦμεν ἐπὶ τέλους φόρους παρ’ ἐκείνων, οἵτινες οὐδὲν ἀπήλαυσαν, καὶ ἐνῷ οὗτοι ὀδύρονται καὶ θρηνοῦσιν ἐν τῇ ἀπελπισίᾳ των, στερούμενοι τῶν μέσων τῆς συντηρήσεως, ἐρχόμεθα νὰ πιέσωμεν αὐτοὺς διὰ τῶν χωροφυλάκων εἰς πληρωμὴν ἀνυπάρκτων φόρων! Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα λαμβάνουσα ἀφορμὴν ἐκ τούτων μὴ δειλιάσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν καὶ ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐξέγερσιν τοῦ δημοσίου φρονήματος, διότι ὅλοι οἱ πολῖται εἶναι σύμφωνοι εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου. Μετὰ ταῦτα ὑποβάλλω ἀναφορὰν τῶν συμπολιτῶν μου κατοίκων Πετροχωρίου, παραπονουμένων ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει ἐκεῖ τῆς νόσου λέπρας, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὰ ἐπιβαλλόμενα μέτρα πρὸς περιστολὴν τῆς νόσου ταύτης.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γιαννακίτσας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§74Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, τῆς ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Κερκύρας, ἐξεδόθη καὶ ἐκαλύφθη, νομίζω, τὸ δάνειον τὸ προβλεπόμενον ὑπὸ τῆς συμβάσεως πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Συνόρων, ἡ δὲ Ἑταιρεία ἔκτοτε ἀπολαμβάνει τῶν ἐκ τοῦ δανείου τούτου προερχομένων δικαιωμάτων της. Τὸ δάνειον τοῦτο προορισμὸν εἶχε τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς ἀπὸ Δεμερλῆ μέχρι Λαρίσης· ἀφοῦ λοιπὸν τὸ δάνειον ἐξεδόθη, καὶ ἐκαλύφθη εἰς τὸ πολλαπλάσιον, καθ’ ἃς ἔχω σχετικὰς πληροφορίας, καὶ ἡ Ἑταιρεία ἔκτοτε ἀπολαμβάνει τῶν ἐκ τοῦ δανείου τούτου προερχομένων δικαιωμάτων της, ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ παρακαλέσω αὐτόν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατὶ μέχρι σήμερον ἡ Ἑταιρεία δὲν ἐπελήφθη τοῦ ἔργου τῆς κατασκευῆς τῆς γραμμῆς ἀπὸ Δεμερλῆ μέχρι Λαρίσης; Ἴσως μοὶ προβληθῇ ἡ ἀντίρρησις, ὅτι αἱ δυσχέρειαι αἱ τεχνικαί, αἱ παρουσιαζόμεναι εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς ταύτης, εἶναι μεγαλείτεραι ἐκείνων, αἵτινες παρουσιάσθησαν εἰς ἕτερα τμήματα τῆς γραμμῆς, ὡς π.χ. εἰς τὸ τμῆμα τοῦ Μπράλου. Ἀλλ’ ἡ κατασκευὴ τῶν τοιούτων ἔργων νομίζω ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀναβληθῇ περισσότερον, οὐδὲ δύνανται νὰ προβληθῶσιν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας προσκόμματα εἰς τὴν κατασκευὴν καὶ τῆς γραμμῆς ταύτης, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν ὑποχρεοῦται ἡ Ἑταιρεία, εὐθὺς ὡς πληρωθῶσιν οἱ ὅροι οἱ προβλεπόμενοι ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 34 τῆς συμβάσεως, νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἔργου τῆς κατασκευῆς. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, διὰ τίνα λόγον μέχρι τοῦδε ἡ Ἑταιρεία δὲν ἐπελήφθη τῆς κατασκευῆς τῆς γραμμῆς ταύτης. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἀπευθύνω ἑτέραν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ ἐγὼ ἐβαρύνθην, κύριε Ὑπουργέ, λέγων, καὶ ὑμεῖς καὶ ἡ Βουλὴ ἐπίσης, ἀκούοντες ἐπανειλημμένας συστάσεις περὶ τῆς Γεωργικῆς Σχολῆς Λαρίσης. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὑπάρχει κληροδότημα, τὸ ὁποῖον ἔχει κατατεθῆ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 800,000. Νομίζω δέ, ὅτι ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως εἶχε συσταθῆ ἐπιτροπὴ πρὸς καταρτισμὸν τοῦ σχεδίου τοῦ κτιρίου κλπ. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον, διελύθη· ἐν τούτοις, ὡς πληροφοροῦμαι, ὑπάρχουσι πάντα τὰ στοιχεῖα πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λιμπρίτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§76Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς παρελθούσης Περιόδου ἐψηφίσθη ὁ νόμος ͵ΒϠΟΔʹ τῆς 8 Ἰουλίου 1903 περὶ χορηγίας πιστώσεως δραχ. 370,000 πρὸς πληρωμὴν ἀποζημιώσεως εἰς διαφόρους ἰδιοκτήτας γηπέδων κειμένων ἐντὸς καὶ πέριξ τοῦ Παναθηναϊκοῦ Σταδίου. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὕτη σκοπὸν εἶχε νὰ διαθέσῃ διὰ τὸ Στάδιον χῶρον ἀναγκαιοῦντα αὐτῷ. Δυστυχῶς ἡ συνήθης ἀπροσεξία, ἥτις κρατεῖ παρὰ τοῖς ὑπαλλήλοις τῆς ὑπηρεσίας, ἔδωκεν ἀφορμήν, ἵνα χορηγηθῇ ἄδεια οἰκοδομῆς εἰς ἰδιώτην, ἐγείροντα νῦν οἶκον, οὗτινος ἡ πρόσοψις κεῖται ἐπὶ τῆς ἐκχωρηθείσης ἐκτάσεως, ὡς εἰ αὕτη ἐπρόκειτο ν’ ἀποτελέσῃ πλατεῖαν συνήθη διὰ τὴν πόλιν. Τὸ Διάταγμα τῆς ἀπαλλοτριώσεως, δι’ οὗ ἐπληρώθησαν πάντες οἱ ἔχοντες δικαιώματα ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως ἐκείνης, κατέστησε τὴν ἔκτασιν ταύτην ἰδιοκτησίαν τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ νομομηχανικὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, ὅστις εἶχε παρασκευάσει τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ταύτην, αὐτὸς οὗτος ἐχορήγησε βραδύτερον τὴν ἄδειαν τῆς οἰκοδομῆς! Δὲν λέγω ὅτι ἔπραξε τοῦτο ἀπὸ σκοποῦ, ἀλλ’ ἐξ ἀπροσεξίας. Ἐν τούτοις διὰ τὸ προσεχὲς ἔαρ ἑτοιμάζονται Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες, διὰ τὴν τέλεσιν τῶν ὁποίων πρέπει τὰ πάντα νὰ ὦσιν ἕτοιμα. Ἐνῷ δὲ καὶ ὁ περὶ οὗ πρόκειται χῶρος πρέπει νὰ διαρρυθμισθῇ καταλλήλως, ὅπως μὴ ἡ μεγαλοπρέπεια τοῦ Σταδίου μειῶται διὰ παραπηγμάτων καὶ ἄλλων τοιούτων καταστημάτων, κειμένων παρὰ τὸ Στάδιον, ἤρξατο ἀπὸ τῆς χθὲς ἡ κατασκευὴ καφενείου μέλλοντος νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸν χῶρον τὸν ἀπαλλοτριωθέντα. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἠναγκάσθην νὰ προβῶ εἰς μίαν αὐθαιρεσίαν· συνήγαγον τοὺς ἐργάτας τοῦ Σταδίου καὶ ἠμπόδισα τὴν κατασκευὴν τοῦ καφενείου.

§77Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὐχαριστῶ πολύ.

§78Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τοῦτο ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Εἰρηνοδίκου τὴν λῆψιν προσωρινῶν μέτρων, ὅπως ἀνασταλῇ ἡ οἰκοδομὴ ἐκείνη μέχρις ὅτου τὰ πράγματα κανονισθῶσιν ἐπὶ τὸ ἁρμοδιώτερον.

§79ΑΓ. ΦΙΚΙΩΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ κάμῃ δήλωσίν τινα, ἐὰν νομίζῃ ὅτι δὲν βλάπτονται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, σχετικῶς πρὸς τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Ὑπάρχει νόμος, κατά τινας μὲν ἀντισυνταγματικός, κατ’ ἄλλους δὲ συνταγματικός, ὅτι ἅμα τῇ ὑποβολῇ τοιούτου νομοσχεδίου ἀρχίζει ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον δὲν ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τὰ εἰσπραχθησόμενα χρήματα τί θὰ γείνωσι; Διότι ἔχομεν προηγούμενον ἀπὸ τῆς παρελθούσης Περιόδου, ὅτε, καίτοι παρόμοιον νομοσχέδιον περὶ τελωνιακῶν δασμῶν εἰσαχθὲν εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ἐψηφίσθη, ἐν τούτοις πάντα τὰ εἰσπραχθέντα χρήματα εἰσῆλθον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐρωτῶ λοιπόν, ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει τὰ εἰσπραχθησόμενα, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τί θὰ γείνωσι;

§80Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ δήλωσίς μου εἶναι ἁπλουστάτη. Οὐδὲν τὸ ἀντισυνταγματικὸν βλέπω εἰς τὸν νόμον. Ἀληθῶς τὸ Σύνταγμα ἀναγράφει, ὅτι χρήματα δὲν δύνανται νὰ εἰσπραχθῶσιν ἄνευ νόμου, ἀλλ’ ἐὰν εἰσπράττηται καὶ πρόσθετος δασμός, λόγῳ μεταρρυθμίσεως τοῦ δασμολογίου, ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, τοῦτο οὔτε κατ’ ἐλάχιστον εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὰς συνταγματικὰς διατάξεις, διότι θεωρεῖται, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἀφ’ ἧς κατετέθη τὸ νομοσχέδιον, ἐπιλαμβάνεται αὐτοῦ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἥτις καλεῖται ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν φόρων, καὶ δύναται νὰ παρεμποδίσῃ τὴν εἴσπραξιν, ἢ νὰ ἐπικυρώσῃ αὐτήν. Ἐντεῦθεν οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον ὑπάρχει τὸ ἀντισυνταγματικὸν ἐν τῇ σχετικῇ διατάξει τοῦ νόμου. Ἀναγκαίως δὲ, χάριν τῆς εἰλικρινείας ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ μέτρου καὶ χάριν τῆς ἰσότητος διὰ τὸ ἐμπόριον, λαμβάνεται ἡ πρόνοια διὰ τοῦ νόμου περὶ τελωνιακοῦ δασμολογίου, ὅπως ἀμέσως ἄρχηται ἡ εἴσπραξις, καὶ ἤρχισεν ἤδη νὰ εἰσπράττηται ὁ πρόσθετος τελωνιακὸς δασμὸς τοῦ σίτου, διότι εἰδοποιήθησαν τηλεγραφικῶς αἱ διάφοροι τελωνειακαὶ ἀρχαὶ εὐθὺς ὡς εἰσήγαγον τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ μὴ ἀναχωρήσωσιν ἐντεῦθεν πρὶν ἢ ψηφισθῇ εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι θεωρῶ ὅτι ἐπιβάλλεται τοῦτο χάριν τοῦ ἐμπορίου, διὰ τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἔχῃ δισταγμοὺς περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ μέτρου, ὅπερ εἰσήγαγεν, ἐπιβάλλεται δὲ, διότι αἱ περιστάσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε πρέπει τὸ μέτρον αὐτὸ νὰ ψηφισθῇ. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελε προβῆ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ μέτρου τούτου, ἡ πρόσθετος αὕτη αὔξησις τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐφαρμοζομένη μέχρι τῆς λήξεως τῆς Περιόδου ταύτης. Δύναται νὰ λήξῃ ἡ Σύνοδος αὕτη, καὶ ἐν τούτοις νὰ εἰσπράττηται τὸ τέλος, δὲν θὰ δύναται δὲ νὰ εἰσπραχθῇ, κατὰ τὴν ἐμὴν θεωρίαν, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελεν ἐπέλθει ὁπωσδήποτε ἡ λῆξις τῆς Περιόδου. Ὁ λόγος δὲ εἶναι ὁ ἑξῆς. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ὁρίζει, ὅτι τὰ ἔργα τῆς μιᾶς Συνόδου δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν ἐν ᾗ τάξει ἦσαν ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ εἰς τὴν δευτέραν Σύνοδον. Ὑφισταμένης τῆς Περιόδου ταύτης, ἀπὸ Συνόδου εἰς Σύνοδον δύναται τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον νὰ ψηφίζηται. Ἀλλ’ εὐθὺς ὡς ἐπέλθῃ ἡ λῆξις τῆς Περιόδου δὲν δύναται πλέον νὰ ψηφισθῇ. Ἀναγκαίως πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἐκ νέου. Τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον δὲν ὑφίστανται διὰ τὴν ἑπομένην, καὶ διὰ τοῦτο ἀνέπτυξα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον τὴν θεωρίαν, ὅτι ἡ εἴσπραξις ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως τῶν τελωνιακῶν δασμῶν ἐπὶ τῇ βάσει τιμῆς τοῦ φράγκου πρὸς δραχ. 1,45 μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἤδη ἀρξαμένην Περίοδον ἦτο παράνομος, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ θεωρηθῇ παράνομος. Ἀλλὰ κατόπιν ἐπῆλθε νόμος, ὁ ὁποῖος ἐκύρωσεν ἐνέργειαν, ἥτις ἦτο μὲν ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ παρεβίαζε διάταξιν οὐ μόνον νομοθετικὴν, ἀλλὰ καὶ συνταγματικήν.

§81Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§82Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀπαντῶν εἰς τὴν σύστασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν συναδέλφου, λέγω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει πράγματι πληροφορίας, ὅτι τὰ ἀτμόπλοια τὰ ἐμπορικὰ δυστυχῶς δὲν εὑρίσκονται εἰς καλὴν κατάστασιν. Καὶ εἰς προηγουμένην ἐποχὴν, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, εἶχον διατάξει ἐπιθεώρησιν τῶν ἀτμοπλοίων, καὶ πράγματι τὰ ἀτμόπλοια τὰ ἐμπορικὰ εὑρέθησαν εἰς οὐχὶ εὐάρεστον κατάστασιν. Διὰ τοῦτο τότε ἠναγκάσθην νὰ λάβω μέτρα δρακόντεια· ἠναγκάσθην εἰς πλεῖστα ἐξ αὐτῶν νὰ ἐμποδίσω τοὺς πλοῦς, διότι εὑρέθησαν εἰς κακὴν κατάστασιν καὶ οἱ λέβητες καὶ αἱ μηχαναί· εὑρέθησαν ἐλλείψεις μεγάλαι, διότι οὔτε λέμβους εἶχον, ἵνα ἐν περιπτώσει δυστυχήματος σωθῶσιν οἱ ἐπιβάται, οὔτε σωσίβια. Λοιπὸν ἐλήφθησαν τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, καὶ ἠμπόδισα τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα νὰ ἐκτελῶσι πλοῦς· οὕτω δὲ ἠναγκάσθησαν αἱ Ἑταιρεῖαι νὰ προβῶσιν εἰς τὰς ἐπιδιορθώσεις, τὰς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον ὑπέδειξεν. Ἤδη ἔχω πληροφορίας, ὅτι πράγματι πάλιν τὰ πλεῖστα τῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων εὑρίσκονται εἰς κακὴν κατάστασιν· ἔχων δὲ πλήρη συναίσθησιν τῆς εὐθύνης, ἣν φέρω, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ τοῦ καθήκοντος νὰ μεριμνήσω διὰ τὴν ζωὴν τῶν ἐπιβατῶν, συνέστησα ἐπιτροπήν, ὑπὸ τὴν προεδρίαν ἀξιωματικοῦ τοῦ ναυτικοῦ ἐντιμοτάτου καὶ δραστηριωτάτου, ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας θ’ ἀρχίσῃ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν ἀτμοπλοίων. Τὰ ἀτμόπλοια θὰ ἐπιθεωρηθῶσι καὶ κατὰ τοὺς λέβητας καὶ κατὰ τὰς μηχανάς. Θὰ ἐξετασθῇ, ἂν ἔχουσι τὰ ἀναγκαῖα σωσίβια, καὶ τὰς ἀναγκαίας λέμβους, ὥστε ἐν περιπτώσει δυστυχήματος οἱ ἐπιβάται νὰ ἔχωσι ποῦ νὰ καταφύγωσιν. Ἡ ἐξέτασις θὰ γείνῃ αὐστηροτάτη, καὶ διαβεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι, ἔχων πλήρη συναίσθησιν τῆς εὐθύνης, ἣν φέρω, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, θὰ φανῶ ἀμείλικτος, θὰ ἀδιαφορήσω δέ, ἂν ἕνεκα τῶν ἀπαραιτήτων αὐστηρῶν μέτρων αἱ συγκοινωνίαι κατασταθῶσι δύσκολοι, διότι ἔχω τὸ καθῆκον πρὸ παντὸς νὰ μεριμνήσω περὶ τῆς ζωῆς τῶν ἐπιβατῶν. (Ἐπιδοκιμασίαι καὶ χειροκροτήματα).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Γ. Παπαδημητρίου ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τῶν δήμων Λαπαθῶν, Λευκασίας, Κλειτορίας καὶ Ψωφίδος, διὰ μὲν τὸν πρῶτον δραχμῶν 17,101.32 πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείων ἐν τοῖς χωρίοις Μάνεσι, ἄνω Γουμενίτσῃ, ἄνω Βλασίᾳ, κάτω Γουμενίτσῃ, Κουτέλῃ καὶ Μπούμπουκα, διὰ τὸν δεύτερον δραχμῶν 11,288.71 πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείων ἐν τοῖς χωρίοις Λυκούρια καὶ Κρινόφυτα, διὰ τὸν τρίτον δραχμῶν 11,106.72 πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ δήμου τούτου Μαζέϊκα, διὰ δὲ τὸν τέταρτον δραχ. 6,672.70 πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν τῷ χωρίῳ Λεχουρίῳ». Ἡ πρότασις νόμου αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ κατὰ τὴν σειράν της ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 366). Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Δ. Μπούσδρας ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἔγγραφον σύστασιν: «Αἱ ἐπαρχίαι αἱ διαρρεόμεναι ὑπὸ ποταμῶν καὶ χειμάρρων, ὡς ἡ τῆς Καρδίτσης, ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην ἔργων συγκοινωνίας, ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν δύνανται νὰ συγκοινωνῶσιν. Ἕνεκα τούτου ποιοῦμαι τὴν ἑξῆς σύστασιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν: Αʹ) Νὰ ἀναγραφῇ πίστωσις 20 τοὐλάχιστον χιλιάδων δραχμῶν, ὑπὸ τὸν τίτλον «κατασκευὴ μικρῶν ἔργων ἐπὶ ποταμῶν καὶ χειμάρρων», ὡς τὸ παρελθὸν ἔτος. Βʹ) Τὸ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1905 κονδύλιον «φθοραὶ ὁδῶν καὶ τεχνικῶν ἔργων» νὰ αὐξήσῃ κατὰ 50 τοὐλάχιστον χιλιάδας δραχμάς, ὡς τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου ταύτην, διότι ὁ νομὸς Καρδίτσης, ἐνῷ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ πληθυσμοῦ, τῆς ἐκτάσεως καὶ τῆς ποσότητος τῶν καταβαλλομένων ἐτησίως εἰσφορῶν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐξέχουσαν κατέχει θέσιν μεταξὺ τῶν ἄλλων νομῶν τοῦ Κράτους, ὡς ἐκ συγκριτικῶν πινάκων προκύπτει, τοὐναντίον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς κατασκευῆς δημοσίων ἔργων κατέχει τὴν τελευταίαν βαθμίδα.»

§84Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἐπιπροσθέτως πρὸς ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τῆς καταστάσεως τῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων, θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τὴν διόρθωσιν ἑνὸς ἄλλου ἀτόπου, τὸ ὁποῖον συμβαίνει κατὰ τὴν φόρτωσιν. Οἱ ἐφοπλισταὶ, ὑπὸ ἀπληστίας κινούμενοι, ἔχουσι μεταφέρει τὰ σήματα τῆς ἀσφαλείας ἐν τοῖς πλοίοις κατὰ ἕνα πόδα ὑπεράνω, ἐκτὸς δὲ τούτου φορτώνουσι καὶ κατὰ ἕνα πόδα περισσότερον τοῦ δέοντος, καὶ ἑπομένως ἡ διαφορὰ τῆς φορτώσεως γίνεται κατὰ δύο πόδας περισσότερον, ἤτοι κατὰ 400 ἕως 500 τόννους. Ἐπὶ παραδείγματι, ἐὰν τὸ ἀτμόπλοιον ἦναι χωρητικότητος 3000 τόννων, ὑφίσταται φόρτωσιν 3400 ἕως 3500 τόννων· οὕτω δὲ, ὅταν εὑρεθῇ ἀπέναντι τρικυμίας, ὁπότε τὰ ὕδατα εἰσορμῶσιν ἐντὸς τοῦ πλοίου, καὶ τὸ κατάστρωμα εἶναι δυνατὸν νὰ καταστραφῇ, ἀλλὰ καὶ τὸ πλοῖον νὰ βυθισθῇ, ὡς συνέβη πολλάκις. Διὰ τοῦτο θὰ συστήσω νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς ἄρσιν καὶ τοῦ ἐπικινδύνου τούτου ἀτόπου.

§85Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον διὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκε, καὶ θέλω δώσει διαταγὰς, ὅπως ἡ ἐπιθεώρησις γείνῃ καὶ ὡς πρὸς τοῦτο.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στάης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§87ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἤκουσα, κύριε Πρόεδρε, ὅτι παράπονα πολλὰ ἐγένοντο ἕνεκα τῶν ἐκδοθέντων Βασιλικῶν Διαταγμάτων περὶ τοποθετήσεως ἀξιωματικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ᾼΞΒʹ τῆς 15 Μαΐου τοῦ 1882, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζονται τὰ τῆς χορηγήσεως τῆς συνταγματικῆς ἀδείας διὰ 5½ μῆνας εἰς τοὺς ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν ὑποψηφίους Βουλευτάς. Ἐκ τῆς καταδολιεύσεως τοῦ νόμου τούτου γεννῶνται δίκαια παράπονα. Ἐὰν ἀληθῶς πρόκηται περὶ καταδολιεύσεως τοῦ νόμου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὸ ζήτημα καὶ θεραπεύσῃ τὰ ἐγερθέντα παράπονα, διότι διὰ τῆς παροχῆς τῆς συνταγματικῆς ἀδείας τῶν 5½ μηνῶν κατορθώνουσι κατόπιν οἱ λαμβάνοντες αὐτὴν ἀξιωματικοί, καὶ μὴ ἐκτεθέντες ἢ μὴ ἐπιτυχόντες εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς, νὰ μὴ τοποθετῶνται εἰς μέρη, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εὐχάριστα εἰς αὐτούς. Ἐὰν ἡ ἀτέλεια τοῦ νόμου ἐπιτρέπῃ τοῦτο, ἐναπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ διορθώσῃ τὸ κακόν. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἔχει τὸ καθῆκον ἡ Βουλή, ἐὰν πρόκηται περὶ καταδολιεύσεως τοῦ νόμου, νὰ ἐπιλάβηται ταχέως τῆς θεραπείας τοῦ ἀτόπου. Ἤκουσα κύριε Πρόεδρε, ὅτι οἱ λαμβάνοντες τὴν συνταγματικὴν ἄδειαν τῶν 5½ μηνῶν δὲν ἐκπληροῦσι καὶ τοὺς ἄλλους ὅρους τοῦ νόμου, ὅπως ἀνακηρυχθῶσιν ὑποψήφιοι ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου. Καίτοι δὲ δὲν εἶναι ἀνακεκηρυγμένοι ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου, οὐχ ἧττον ἀπολαύουσι πάντων τῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος χορηγεῖ πρὸς τοὺς ἀνακηρυχθέντας ὑποψηφίους. Τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου ᾼΞΒʹ ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ λαβόντες τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἄρθρα ἄδειαν ἀξιωματικοί, εἴτε ἀνεκηρύχθησαν ὑποψήφιοι εἴτε μὴ, εἴτε ἐξελέχθησαν Βουλευταὶ εἴτε μὴ, εἰς οὐδεμίαν δύνανται νὰ τοποθετηθῶσιν ὀργανικὴν θέσιν τῶν ἐν τῷ νομῷ, εἰς ὃν ἀνήκει ἡ ἐπαρχία, δι’ ἣν ἔλαβον τὴν ἄδειαν, σωμάτων, καταστημάτων ἢ ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατοῦ ἐπὶ τέσσαρα ἔτη, οὔτε νὰ σταλῶσι, διαρκοῦντος τοῦ αὐτοῦ χρονικοῦ διαστήματος, ἐν τῷ εἰρημένῳ νομῷ λόγῳ ὑπηρεσίας.» Ἐὰν ὁ νόμος ἦναι ἐπιδεκτικὸς καταδολιεύσεως, ὅπερ βεβαίως γίνεται πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ στρατεύματος, φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἔχουσιν ὑποχρέωσιν νὰ διορθώσωσι τὸν νόμον. Δὲν θέλω, καίτοι ἔχω πρόχειρον, νὰ ἀναγνώσω τὸ Διάταγμα τὸ ἐκδοθὲν τὴν 22 Ἰουνίου 1905 περὶ τοποθετήσεως ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ, ἢ νὰ ἀναφέρω πρόσωπα. Γινώσκω ἄλλως τε, ὅτι ἡ ὑπόθεσις, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλῶ, εἶναι γνωστὴ τῷ ἁρμοδίῳ κ. Ὑπουργῷ καὶ ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπελήφθη ἤδη τῆς ἐξετάσεως αὐτῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω, εἰ δυνατόν, τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα μάθω, ἂν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰς παρατηρήσεις μου.

§88Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προφανῶς πρόκειται περὶ καταδολιεύσεως τοῦ νόμου, περὶ καταδολιεύσεως γενομένης ὑπὸ ἀτόμων· καὶ ἴσως δὲν θὰ εἶχε σημασίαν, ἴσως δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ γείνῃ λόγος περὶ αὐτῆς, ἐὰν τὰ ἄτομα ταῦτα δὲν ἦσαν ἀξιωματικοί. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ στρατιωτικῶν βαθμοφόρων, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ θέσῃ φραγμόν, λαμβάνων τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ὅπως μὴ ἐπαναληφθῇ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐγένετο κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Διὰ τοῦτο συνιστῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, συντόνως νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἵνα μὴ ἄλλως τε ἀδικῶνται ἄλλοι ἀξιωματικοὶ ἐκ τῆς καταδολιεύσεως τοῦ νόμου.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μία πρότασις νόμου ἠδύνατο νὰ διορθώσῃ τὸ πρᾶγμα.

§90Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐντελῶς καθαρόν. Ὑπάρχει νόμος περὶ τῶν ἀποδυομένων εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ἀξιωματικῶν, κανονίζων τὰς συνεπείας τῆς ἀποδύσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ τῆς ἐπιτυχίας ἢ τῆς ἀποτυχίας αὐτοῦ. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ εἰς οὐδὲν ἕτερον μέτρον δύναται ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ προβῇ ἢ μόνον εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου τούτου, ἐὰν πράγματι ὁ νόμος ἦναι πλημμελής. Ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν εἶναι πλημμελής· ἴσως περὶ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ παρουσιάζονται ἐλλείψεις. Ἡ ἔλλειψις δὲ ἡ συχνότατα παρουσιαζομένη κατὰ τὰς ἐκλογὰς εἶναι ἡ ἑξῆς· ὅτι ἀξιωματικοί, μεταβαίνοντες μὲ συνταγματικὴν ἄδειαν, ὡς ὑποψήφιοι Βουλευταί, εἰς τὴν ἐπαρχίαν των καὶ ἀποτυγχάνοντες κατὰ τὰς ἐκλογὰς, δὲν παραμένουσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ αὐτῶν, ὅπως διανύσωσι τὸν χρόνον τῆς ἀδείας τῶν 5½ μηνῶν, ἀλλὰ μεταβαίνωσιν εἴτε εἰς Ἀθήνας εἴτε ἀλλαχοῦ. Τοῦτο βεβαίως εἶναι καταδολίευσις τοῦ νόμου, καὶ ἀντίκειται προφανῶς εἰς τὸν νόμον. Δύνανται νὰ ἔλθωσιν εἰς Ἀθήνας καὶ νὰ παραμένωσι μόνον ἐφ’ ὅσον χρόνον διαρκοῦσιν αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν, διότι εἶναι ἴσως ἀνάγκη νὰ παρασταθῶσιν, ἵνα ὑποβάλωσιν ἐνστάσεις ἢ νὰ ἀκούσωσιν ἐνστάσεις, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ παραμένωσιν ἐκτὸς τῆς ἐπαρχίας, δι’ ἣν ἔλαβον τὴν ἄδειαν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν τοποθέτησιν, ἕτερος νόμος ἀναγράφει κατὰ τίνα τρόπον γίνεται αὕτη. Μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζω νὰ παρουσιάσθη παράβασις ἢ καταδολίευσις τοῦ νόμου τούτου. Ἡ μόνη παράβασις εἶναι, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ διανύουσι τὴν συνταγματικὴν ἄδειαν οὐχὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ αὐτῶν, ἀλλ’ ἀλλαχοῦ.

§91ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κέας συνάδελφος, ὁ τελευταῖον ὁμιλήσας, ἔχει δίκαιον. Ἡ μόνη καταδολίευσις, ἡ ὁποία φαίνεται ὅτι λαμβάνει χώραν, εἶναι ἐκείνη, ἣν ὑπέδειξεν, ὅτι δηλαδὴ οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν παραμένουσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, δι’ ἃς ἐζήτησαν τὴν συνταγματικὴν ἄδειαν. Ἐὰν τοιοῦτόν τι πράγματι συμβαίνῃ, βεβαίως εἶναι καταδολίευσις τοῦ νόμου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα, ὅτι οἱ λαβόντες τὴν ἄδειαν ἀξιωματικοὶ ἐξακολουθοῦσι νὰ εὑρίσκωνται ἐν συνταγματικῇ ἀδείᾳ, καίτοι δὲν ἐξετέθησαν εἰς τὰς ἐκλογὰς, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ τὰ λεχθέντα· διότι αὐτοὶ ἀνακαλοῦνται εὐθὺς ὡς δὲν ἀνακηρυχθῶσιν ὑποψήφιοι Βουλευταὶ ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων.

§92Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄλλως· διότι ἡ ἄδεια τῶν 5½ μηνῶν χορηγεῖται ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι οἱ λαβόντες αὐτὴν ἀξιωματικοὶ θέλουσι θέσει τὴν ὑποψηφιότητα Βουλευτοῦ· ἀλλ’ εὐθὺς ὡς ὁ χρόνος τῆς ἀνακηρύξεως ἤθελε παρέλθει χωρὶς ἡ ὑποψηφιότης αὐτῶν ν’ ἀνακηρυχθῇ, ἀναγκαίως θ’ ἀνακληθῶσιν εἰς τὰς τάξεις των, τῆς ἀδείας ἐκλιπούσης.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Λευκάδος κ. Φίλιππας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἐπικρατείας». Ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 367).

§94ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εὑρίσκονται ἐν δικαίῳ, ἰσχυριζόμενοι ὅτι, ἐὰν δὲν ἀνακηρυχθῇ ὁ λαμβάνων τὴν ἄδειαν τῶν 5½ μηνῶν ἀξιωματικός, ἀνακαλεῖται εἰς τὰς τάξεις αὐτοῦ. Ἀναμφιβόλως ἀνακαλεῖται εἰς τὰς τάξεις αὐτοῦ δυνάμει ἄλλης διατάξεως τοῦ νόμου, ἀλλὰ κωλύεται νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ αὐτοῦ νόμου.

§95Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, πῶς ἔχει ἡ διάταξις;

§96ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἡ διάταξις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Οἱ λαβόντες τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἄρθρα ἄδειαν ἀξιωματικοί, εἴτε ἀνεκηρύχθησαν ὑποψήφιοι εἴτε μή, εἴτε ἐξελέχθησαν Βουλευταὶ εἴτε μή, εἰς οὐδεμίαν δύνανται νὰ τοποθετηθῶσιν ὀργανικὴν θέσιν τῶν ἐν τῷ νομῷ, εἰς ὃν ἀνήκει ἡ ἐπαρχία, δι’ ἣν ἔλαβον τὴν ἄδειαν, σωμάτων, καταστημάτων ἢ ὑπηρεσιῶν τοῦ στρατοῦ ἐπὶ τέσσαρα ἔτη, οὔτε νὰ σταλῶσι, διαρκοῦντος τοῦ αὐτοῦ χρονικοῦ διαστήματος, ἐν τῷ εἰρημένῳ νομῷ λόγῳ ὑπηρεσίας.»

§97Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία.

§98ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Κακῶς ἑπομένως ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐτοποθέτησεν ἀξιωματικοὺς εἰς θέσεις, εἰς ἃς κατὰ τὸν νόμον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ 4 ἔτη. Λέγω δὲ ὅτι οὕτω γίνεται καταδολίευσις τοῦ νόμου, διότι χωρὶς νὰ ἐκτεθῶσι, χωρὶς ν’ ἀκολουθήσωσι τὰς διατυπώσεις τὰς ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ νόμου ἐπιβαλλομένας λαμβάνουσι μόνον τὴν ἄδειαν τὴν συνταγματικὴν τῶν 5½ μηνῶν, ἵνα ἐπὶ τέσσαρα συναπτὰ ἔτη μὴ ὑπηρετῶσιν εἰς μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εὐχαριστοῦνται νὰ διαμένωσι. Τὸ τοιοῦτον εἶναι ἄτοπον, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ τὸ διορθώσῃ. Κατὰ ἕνα δὲ καὶ μόνον τρόπον διορθοῦται τὸ ἄτοπον τοῦτο, δι’ εἰσαγωγῆς καὶ ψηφίσεως νομοσχεδίου τροποποιοῦντος τὸ ἄρθρον 4 τοῦ ἰσχύοντος νόμου.

§99Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Βεβαίως μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§100Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἴπω μόνον δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου. Νομίζω ὅτι οἱ κύριοι ἀξιωματικοί, ἐφ’ ὅσον ὑποτάσσονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, οὐδεμίαν ὑπέχουσιν εὐθύνην, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς οὐδὲν μέτρον ἔχει νὰ λάβῃ κατ’ αὐτῶν. Ἀλλ’ ὅταν προφανῶς καταδολιεύωνται τὸν νόμον, ὅπως συμβαίνει κατὰ τὴν μέλλουσαν νὰ ἐνεργηθῇ ἐν Γορτυνίᾳ ἀναπληρωματικὴν Βουλευτικὴν ἐκλογὴν τὴν 31 τρέχοντος Ἰουλίου, ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζω ὅτι δύναται νὰ λάβῃ πειθαρχικὰ μέτρα κατὰ τῶν αἰτησάντων συνταγματικὴν ἄδειαν ἀξιωματικῶν μετὰ τὴν ἀνάκλησιν αὐτῶν εἰς τὸ στράτευμα, διότι βεβαίως οἱ Κύριοι οὗτοι φέρονται ἀναξιοπρεπῶς, καὶ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ τοὺς παραπέμψῃ εἰς Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον...

§101Π. ΚΗΡΥΚΟΣ. Ἐγένετο καὶ ἄλλοτε.

§102Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. Διότι δὲν εἶναι βεβαίως δυνατὸν νὰ προληφθῶσιν ἢ ἀνασταλῶσι διὰ νομοθετικῶν μέτρων πᾶσαι αἱ παρανομίαι, πᾶσαι αἱ καταδολιεύσεις τῶν νόμων. Ἐὰν οἱ νόμοι δὲν ἐφαρμόζωνται, εἶναι ἀδύνατον καὶ νέος νόμος ψηφισθησόμενος νὰ ἐμποδίσῃ τὸ κακόν, διότι, ὅπως παραβαίνουσι τὸν κείμενον νόμον, θὰ παραβῶσι καὶ τὸν νέον. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐζήτησα τὸν λόγον. Κατ’ αὐτὰς πρόκειται νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἰς τὸ ζήτημα τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται πίστωσις δραχμῶν 1,800,000, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι, κατὰ παρατήρησιν ἑνὸς τῶν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτῶν, καὶ κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος ἦτο ἀναγεγραμμένη, ἀλλ’ ηὐξήθη δι’ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως εἰς τὸ ποσὸν τῶν 2,200,000 δραχμῶν. Τὸ πλεῖστον τοῦ ποσοῦ τούτου δαπανᾶται διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ καταστρώματος τῶν ὁδῶν, ἥτις ὅμως, καθ’ ὃν τρόπον γίνεται, εἶναι πολὺ ἀτελής. Καὶ ὁ τρόπος οὗτος φέρει εἰς τὸ ἄτοπον, ὅτι ἐνωρίτερον τοῦ δέοντος χρειάζεται ἐπισκευὴν ἡ ὁδός. Ὁ συνήθης τρόπος τῆς ἐπισκευῆς τοῦ καταστρώματος τῶν ὁδῶν εἶναι νὰ ῥίπτωσιν οἱ ἁρμόδιοι τὰ σκίρρα, καὶ ἐπ’ αὐτῶν ὀλίγην ἄμμον, καὶ ν’ ἀφίνωσιν εἶτα εἰς τοὺς πόδας τῶν διαβατῶν ἢ εἰς τοὺς τροχοὺς τῶν κάρρων τὴν φροντίδα νὰ στρώνωσιν αὐτά. Ἐλλείπει ἀπὸ τὰς πλείστας τῶν περιφερειῶν τῶν νομομηχανικῶν τὸ οὐσιῶδες ὄργανον, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ ἐπισκευὴ τοῦ καταστρώματος τῶν ὁδῶν γίνεται τελεία διὰ συμπιέσεως μεγάλης. Τὸ ὄργανον τοῦτο εἶναι οἱ ὁδοστρωτῆρες, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ μεγάλου αὐτῶν βάρους συμπιέζουσι τὰ σκίρρα καὶ καθιστῶσι συμπαγὲς τὸ κατάστρωμα τῆς ὁδοῦ. Ἐὰν ἐφωδιάζοντο οἱ διάφοροι νομοὶ μὲ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν ὁδοστρωτήρων, θὰ ἐγίνετο ἡ ἐπισκευὴ τῶν ὁδῶν καλλιτέρα, καὶ ἑπομένως ἡ συντήρησις αὐτῶν θὰ διήρκει ἐπὶ μακρότερον χρόνον, καὶ κατὰ μακρότερα χρονικὰ διαστήματα θὰ ἦτο ἀνάγκη ἐπιδιορθώσεως. Ἀλλ’ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δὲν ὑπάρχει ἀνάλογος πίστωσις ἀναγεγραμμένη διὰ προμήθειαν ὁδοστρωτήρων, διότι ἐν ἄρθρῳ 4 τοῦ κεφαλαίου 27 τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἀναγεγραμμένον ποσὸν μόνον δρ. 10,000. Εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ὑπάρχουσι μέχρι τοῦδε, ὡς ἐπληροφορήθην, 15 μόνον ὁδοστρωτῆρες, ἐνῷ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ὅλων τῶν νομῶν ἀπαιτοῦνται περὶ τοὺς τεσσαράκοντα. Ἐὰν ἐλαμβάνετο πρόνοια, ἵνα ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἐτῶν ἀγορασθῇ ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς τῶν 25 ἀκόμη ὁδοστρωτήρων, ἤθελεν ἐπέλθει σὺν τῷ χρόνῳ οἰκονομία, διότι θὰ ἠλαττοῦντο οὕτω τὰ ἐτήσια ἔξοδα τῆς ἐπισκευῆς τῶν ὁδῶν. Δύναται ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ν’ ἀφαιρεθῇ μέρος τῆς ἐξ 1,800,000 δραχμῶν πιστώσεως πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν, καὶ νὰ διατεθῇ πρὸς προμήθειαν ὁδοστρωτήρων. Ἐὰν διετίθεντο ἐπὶ δύο ἔτη ἀνὰ πᾶν ἔτος 200,000 δραχμαὶ, ἤθελε συμπληρωθῆ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὁδοστρωτήρων τῶν ἀπαιτουμένων, κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς παρὰ δημοσίων ὑπαλλήλων ἔχω, πρὸς καλλιτέραν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν ταύτην καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἵνα ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν μεταβολὴν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἐζήτησε τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§104Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω τὰ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου κ. Ζυγομαλᾶ αἰτηθέντα ἔγγραφα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν σύμβασιν περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος, ἤτοι τὸ πρωτότυπον τοῦ συμβιβασμοῦ καὶ τοὺς διαφόρους νόμους, ὡς καὶ τὰ διάφορα συμβόλαια μεταξὺ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τῶν ἄλλων Τραπεζῶν καὶ μεταξὺ τῆς αὐτῆς Τραπέζης καὶ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις, ὅπως τὸ νομοσχέδιον, τὸ κατατεθὲν πρὸ μικροῦ, «περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον εἰσαγωγῆς», πρὶν τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, κηρυχθῇ κατεπεῖγον, καὶ ἐπιτραπῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§106ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις; Στέργει ἡ Βουλὴ εἰς τοῦτο;

§108ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον εἰσαγωγῆς» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι), Ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως παραδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν.

§110Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε· διαμαρτυρόμεθα. Ἐπιφυλασσόμεθα νὰ συζητήσωμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς πρώτην συζήτησιν)

§111Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρότασις νόμου, ὑπ’ ἀριθμὸν 30, ἀφορῶσα οὐχὶ εἰς τοπικὸν ἐνδιαφέρον, ἀλλ’ εἰς γενικὸν ἐνδιαφέρον ὑψίστης σπουδαιότητος. Ἡ πρότασις νόμου αὕτη οὐδεμίαν πρόκειται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, τὴν σπουδαιότητα δὲ αὐτῆς ἡ Βουλὴ πολλάκις ἀντελήφθη ἐκ τῶν μακρῶν συζητήσεων, αἵτινες ἐγένοντο, καὶ ἐκ τοῦ ἐνδιαφέροντος, ὅπερ ἐξεδηλώθη, ὅπως συντηρηθῶσιν αἱ ἀρχαιότητες αἱ μετὰ Χριστόν, ὡς καὶ αἱ πρὸ Χριστοῦ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀφορᾷ εἰς τὴν συντήρησιν καὶ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ὑπὸ καταστροφῆς ἀπειλουμένου ναοῦ τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ.

§112Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου τῆς ἀφορώσης τὴν ἱερὰν Μονὴν τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ.

§114Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῶσι καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, καὶ νὰ μὴ περιορισθῇ ἡ Βουλὴ εἰς μόνον αὐτό.

§115Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συνάψεως δανείου πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων τοῦ ͵ΒΩΛΘʹ νόμου τῆς 23 Φεβρουαρίου 1901 περὶ ὑποστηρίξεως τοῦ κτιρίου καὶ τῶν μωσαϊκῶν τῆς ἱερᾶς Μονῆς τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ» εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§117ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω, εἰ δυνατόν, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῆς ἐπίσης μεγάλης ἀξίας Μονῆς τῆς Σκριποῦς. Καὶ ἄλλοτε ἐποιησάμην λόγον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μέγας τεχνοκρίτης τῆς Μεσαιωνικῆς ἐποχῆς ἔκαμε μεγάλην μελέτην περὶ τοῦ μνημείου τούτου, τὸ ὁποῖον ὑπὸ ἔποψιν ἀρχιτεκτονικὴν ἔχει ἀξίαν μεγαλειτέραν καὶ αὐτῆς τῆς Μονῆς τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ.

§118Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ εἰδικοῦ ταμείου, συσταθέντος διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς Μονῆς τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ, καὶ δὲν δύναται νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νόμῳ καὶ ἕτερον μνημεῖον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τῆς προτάσεως νόμου ταύτης, εἰς αʹ συζήτησιν).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Χαλκίδος κ. Καλογερόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ϠΟΖʹ τῆς 26 Μαΐου 1882 περὶ ἐκκαθαρίσεως καὶ ἐπισκευῆς τοῦ κατὰ τὸ Ληλάντιον πεδίον Καλαποδίου κλπ.» Ἡ πρότασις νόμου αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει κατὰ τὴν σειράν της. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 368). Οἱ βουλευταὶ Τριφυλίας κύριοι Πονηρόπουλος καὶ Γεωργακόπουλος καὶ ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Α. Στεφανόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίας ἐπὶ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως. Ἑτέραν τροπολογίαν ἐπὶ τῆς αὐτῆς συμβάσεως ὑποβάλλει ὁ κ. Πονηρόπουλος. Ἀμφότεραι αἱ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 369 καὶ 370).

§120Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπληροφορήθην παρὰ τοῦ κ. Προέδρου χθές, ὅτι ἡ Διοίκησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης οὐδεμίαν ἔχει ἀντίρρησιν ὡς πρὸς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τοῦ λιμενικοῦ φόρου τοῦ διὰ τοῦ λιμένος Κατακώλου ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου». Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὴν Βουλὴν νὰ προτάξῃ καὶ ψηφίσῃ τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀληθῶς δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐκ μέρους τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· ἐννοεῖται ὅμως, ὅτι ἡ Τράπεζα ἔχει μίαν εὔλογον ἀξίωσιν, νὰ ζητηθῇ παρ’ αὐτῆς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα στέρξῃ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου.

§122ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύναμαι νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι σήμερον ἀκριβῶς πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις μετὰ τῆς Τραπέζης, ἐλπίζω δέ, ὅτι ἐντὸς τῆς ἡμέρας θὰ ἔχω τὴν ἀπάντησιν αὐτῆς, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μετὰ μεσημβρίαν δύναται νὰ συζητηθῇ ἡ περὶ ἧς πρόκειται πρότασις νόμου.

§123Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ κατὰ στρέμμα δημοτικοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων διὰ δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ παραγομένου ἢ ἐξαγομένου γλεύκους ἢ οἴνου». Εἶναι νομοσχέδιον ἀφορῶν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα.

§124Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός.). Νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθότερον, ἀκριβῶς ἵνα μὴ γεννῶνται παράπονα, ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν σειρὰν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ ἐντὸς τοῦ δευτέρου τμήματος τῆς συνεδριάσεως δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§125ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§126Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ παντὸς ὅμως πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ δοθῇ μία ὁριστικὴ λύσις εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως. Ὥστε δέον νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐπὶ ταύτης συζήτησις.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ συστάσεως Προνομιούχου Ἑταιρείας πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος καὶ παραχωρήσεως αὐτῇ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος συστάσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν καὶ περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης νόμων.»

§128Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός.). Πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἔλαβον ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰ ἐγερθέντα χθὲς παράπονα, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν ἐπὶ δύο ἐξ αὐτῶν νὰ ἔλθω εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ γείνῃ ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις, καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θέλω προσκομίσει τὸ ἀποτέλεσμα τῶν συνεννοήσεων.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φούφας παραιτεῖται τοῦ λόγου. Τὸν λόγον ἔχει μετὰ τοῦτον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς συμβάσεως ὁ κύριος Μονοκροῦσος.

§130Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἔχομεν καθῆκον κατὰ πρῶτον νὰ ἐξετάσωμεν διὰ ποῖον λόγον κατέληξεν ὁ σταφιδόκαρπος ἡμῶν εἰς τοιοῦτον ἐξευτελισμὸν, καὶ ποῖοι εἶναι οἱ αἴτιοι τοῦ ἐξευτελισμοῦ ἑνὸς προϊόντος, τὸ ὁποῖον εἰς ὅλας τὰς εὐρωπαϊκὰς ἀγορὰς ἔχει πραγματικὴν ἀξίαν μεγάλην. Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι σήμερον δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν μονοπώλιον, ἔχομεν ἑνιαίαν διαχείρισιν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι Ἄγγλοι κεφαλαιοῦχοι πρὸ πρὸ δύο ἐτῶν εἶχον ἀποφασίσει νὰ ἔλθωσιν εἰς τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν καὶ καταθέσωσι τὰ κεφάλαιά των πρὸς ἵδρυσιν Ἑταιρείας μονοπωλίου, ὅτι ὁ κύριος Στρέϊτ ἔστερξε νὰ παράσχῃ πληροφορίας περὶ αὐτῶν, καὶ ἐσύστησαν ὡς ἀξιοχρέους πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ Κράτος τοὺς κεφαλαιούχους ἐκείνους, καὶ ὅτι τέλος ἡ Βουλὴ εἰσῆλθεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν προτάσεων αὐτῶν. Ποῖαι δὲ ἦσαν αἱ προτάσεις, κύριοι Βουλευταὶ, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τῶν Ἄγγλων κεφαλαιούχων ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Βουλῇ; νὰ ἀγοράσωσι τὴν πρώτην κατηγορίαν τῆς σταφίδος πρὸς δραχμὰς 250, τὴν δευτέραν πρὸς δραχμὰς 180, καὶ τὴν τρίτην πρὸς δραχμὰς 150. Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον οἱ κεφαλαιοῦχοι Ἄγγλοι ἔδιδον τοιαύτας τιμὰς εἰς τὸ προϊόν μας; Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι ἐγνώριζον καλῶς, ὅτι ἅμα ὁ σταφιδόκαρπος, κατὰ τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως ἐκείνης, ἀπεξηραίνετο καὶ ἐκαθαρίζετο καλῶς, θὰ εἶχεν ἀξίαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Διὰ τοῦτο μᾶς προσέφερον τοιαύτας τιμάς. Ἀτυχῶς ὅμως τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καθιεροῦτο διὰ τῆς συμβάσεως, δὲν συνέφερεν εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τοὺς παντοπώλας τοῦ Λονδίνου, αὐτοὶ δὲ, συνεργασθέντες μετὰ τοῦ ἐμπορίου τῆς Ἑλλάδος, κατώρθωσαν νὰ προκαλέσωσι τὸ ναυάγιον τῆς συμβάσεως ἐκείνης, ἥτις ἠγγυᾶτο τὴν καλὴν πώλησιν τῆς σταφίδος καὶ ἑπομένως τὴν σωτηρίαν τοῦ τόπου ἀπὸ τῶν οἰκονομικῶν ἀνωμαλιῶν. Ἀλλὰ δὲν ἦτο μόνον τὸ σύστημα τοῦ μονοπωλίου, ὅπερ ἀπησχόλησε τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν. Εἴχομεν προηγουμένως συζητήσει καὶ παραδεχθῆ, κατὰ τὸ 1895, τὴν παρακράτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθημεν νὰ καταφύγωμεν ἕνεκα τῆς κακῆς ποιότητος, τὴν ὁποίαν ἔστελλον οἱ σταφιδοκτήμονες καὶ οἱ ἔμποροι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλὰ καὶ ἡ παρακράτησις οὐδεμίαν ἀνακούφισιν ἔφερεν εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Ἀπὸ τῆς παρακρατήσεως κατεφύγομεν εἰς ἄλλον νόμον, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου πάντες οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ κατέστησαν ὀφειλέται τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ ἐδεσμεύθη ἡ προσωπικὴ αὐτῶν ἐλευθερία. Καὶ παρακαλῶ νὰ δώσητε μικρὰν προσοχὴν εἰς τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, κύριοι Βουλευταί. Καθ’ ἣν ἐποχήν, τὸ 1899, συνεστήθη ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα καὶ ἤρχισε νὰ λειτουργῇ, ἐτρέφετο ἐκ τοῦ παρακρατήματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἦτο ἰδιοκτησία ἡμῶν, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ἀφήσει εἰς τὸ σταφιδικὸν κατάστημα. Εἴχομεν νὰ λάβωμεν τριῶν ἐτῶν παρακράτημα μέχρι τοῦ 1899, καὶ μᾶς ἐδόθη τὸ παρακράτημα ἐκεῖνο. Ἀλλ’ ὅτε ἐλάβομεν αὐτὸ, τί ἔπρεπε νὰ εἴπῃ ὁ νομοθέτης, ἐάν τις ἐξ ἡμῶν δὲν ἤθελε πληρώσει; «Δὲν δύνασαι πλέον νὰ λάβῃς παρακράτημα». Ἀλλ’ ὁ νομοθέτης δὲν ἔκρινε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν ἔκρινε κατὰ τὸ δίκαιον, ἀλλ’ εἶπε: «Θὰ λάβῃς τῶν τριῶν ἐτῶν τὸ παρακράτημα, καὶ ἂν δὲν πληρώσῃς, δὲν θὰ σὲ διαγράψω μὲν ἐκ τοῦ καταλόγου, θὰ πληρώνῃς ὅμως καθ’ ὅλην τὴν ζωήν σου παρακράτημα, καὶ θὰ εἰσπράξω ὅσα ὀφείλεις»! Νομίζετε, Κύριοι, ὅτι τοῦτο εἶναι δίκαιον; Πρέπει νὰ ἤμεθα λοιπὸν ὀφειλέται, διότι ἀνελάβομεν τὴν ἰδικήν μας περιουσίαν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν δώσει, διὰ νὰ φυλάξωσι; Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει σήμερον, πρὶν προχωρήσῃ εἰς ἄλλο μέτρον, νὰ παράσχῃ τὸ εὐεργέτημα τοῦτο εἰς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς, ἀπαλλάττουσα τὰς πτωχὰς τάξεις ἀπὸ τὰς ὀφειλὰς ταύτας, τὰς πρὸς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Λέγων ταῦτα, κύριοι Βουλευταὶ, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον τὸ παράπονον, διότι τὸ κατάστημα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποστολὴν ὄχι μόνον νὰ ἀποθηκεύῃ τὸ πρᾶγμά μας, ἀλλὰ καὶ νὰ φροντίσῃ νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν κατανάλωσιν εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς ἀγορὰς ἄνευ ἐξευτελισμοῦ τῶν τιμῶν αὐτοῦ, οὐδὲν ἔπραξεν, ἀλλὰ μᾶς κατέστησεν ὀφειλέτας μὲ τὴν ἰδίαν μας περιουσίαν, καὶ μᾶς ἠνάγκασε νὰ στραφῶμεν πρὸς τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν, τὴν ὁποίαν σήμερον συζητοῦμεν, διότι οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ εὑρίσκονται εἰς ἐσχάτην ἔνδειαν καὶ ἀπελπισίαν. Τὸν ἀξιότιμον ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑταιρείας καὶ Βουλευτὴν ἐκ Καλαμῶν ἠκούσαμεν νὰ λέγῃ ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Βουλῇ, ὅτι ἔχει καθῆκον ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ ὄχι μόνον τὴν Ἑταιρείαν, ἀλλὰ καὶ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, περισσότερον δὲ καθῆκον ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν, ἡ ὁποία τὸν ἐτίμησε καὶ τὸν ἐξέλεξε Βουλευτήν, καὶ ὅτι ὀφείλει ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν τιμὴν ταύτην, τῆς ὁποίας τὸν ἠξίωσεν ἡ ἐπαρχία του. Ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω, ὅτι ὁ κύριος Πεσμαζόγλου δύναται νὰ στέρξῃ, ὥστε νὰ καταστραφῇ τὸ προϊὸν τῆς ἐπαρχίας του. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Πεσμαζόγλου νὰ δεχθῶσιν, ὅπως τὸ ἄρθρον 19 τῆς συμβάσεως τροποποιηθῇ. Διότι τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὡς ἔχει διατυπωθῆ, ὄχι μόνον ἐπιβαρύνει τὸν σταφιδοπαραγωγόν, ἀλλὰ θὰ γείνῃ καὶ ἀφορμὴ νὰ ἔχωμεν ἐνστάσεις καὶ φιλονεικίας κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς παραδόσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, τῶν ὁποίων τ’ ἀποτελέσματα Κύριος οἶδε ποῖα θὰ ἦναι. Ὁ σεβαστὸς κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὥρισε τοὺς βαθμοὺς τοῦ σακχάρου, τοὺς ὁποίους δύναται νὰ ἔχῃ ὁ σταφιδόκαρπος· ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν σταφιδόκαρπον, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς παρακρατήσεως, καὶ εἶναι δυνατὸν ὁ σταφιδόκαρπος οὗτος νὰ περιέχῃ 60% σάκχαρον, ἀλλ’ ὁ μεταφερόμενος ἀπὸ τὰ ἁλώνια εἰς τὰς ἀποθήκας, ἐκεῖνος δὲν δύναται βεβαίως νὰ περιέχῃ σάκχαρον περισσότερον τῶν 45 μέχρι 55%, διότι δὲν θὰ ἔχωσιν ἀποξηρανθῆ ἐντελῶς τὰ ὑγρὰ μέχρις ὅτου φθάσῃ εἰς τὰς ἀποθήκας. Ὅταν ὁ σταφιδόκαρπος εὑρίσκηται ἐπὶ τέσσαρας ἕως δέκα μῆνας εἰς τὰς ἀποθήκας, βεβαίως τότε ἀποβάλλει τὰ ὑγρὰ, καὶ δὲν μένει ἐν αὐτῷ παρὰ τὸ σάκχαρον, τὸ ὁποῖον μόνον εἰς καρπὸν τοιοῦτον δύναται ν’ ἀνέλθῃ εἰς 60%. Διὰ τοῦτο νομίζω ὀρθὸν, τὸ ἄρθρον 19 νὰ τροποποιηθῇ, καὶ νὰ καθορισθῶσι βαθμοὶ σακχάρου ὀλιγώτεροι· τοῦτο δὲ θέλει ἐξασφαλίσει καὶ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, οἱ ὁποῖοι, ἐὰν τὸ ἄρθρον μείνῃ ὡς ἔχει, θὰ ἔρχωνται καθημερινῶς εἰς διενέξεις πρὸς τοὺς πράκτορας τῆς Ἑταιρείας τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς τετάρτης κατηγορίας σταφίδος, ἤτοι τῶν 100 δραχμῶν. Γνωρίζετε, Κύριοι, ποία σταφὶς πωλεῖται εἰς τὴν τιμὴν ταύτην; ἡ λεγομένη βουρδάρα. Τὸ ἄρθρον 19 δὲν λέγει πόσοι βαθμοὶ σακχάρου πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν εἰς τὴν τελευταίαν ταύτην ποιότητα. Ἐκ τούτου προκύπτει, ὅτι καὶ ἡ σταφὶς τῆς τελευταίας ταύτης κατηγορίας πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν ποσότητα σακχάρου, δηλ. τῶν 60%, ὅπως καὶ ἡ τῆς πρώτης. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι αὐτὴ ἡ ποιότης τῆς σταφίδος πρέπει νὰ ἔχῃ περιεκτικότητα εἰς σάκχαρον 60%; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἰς τὴν τετάρτην κατηγορίαν τῶν 100 δραχμῶν δὲν πρέπει νὰ προσδιορισθῇ βαθμὸς σακχάρου. Μελετήσατε καλῶς τὴν πρότασιν, Κύριοι, διότι περὶ τούτου θὰ δώσωμεν λόγον εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, ὅταν μεταβῶμεν ἐν μέσῳ τῶν συμπολιτῶν μας. Λυποῦμαι, διότι ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν δύναται νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς ἐμὲ τοιαύτην, οἵαν δίδει εἰς ἄλλους ἀνεπτυγμένους καὶ εἰδικοὺς ῥήτορας· ἀλλ’ ἐγὼ ὡμολόγησα πάντοτε, ὅτι μὲ τὰς ἀσθενεῖς δυνάμεις, τὰς ὁποίας ἔχω, καὶ μὲ τὴν πεῖραν ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος, καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ τὴν εὐμενῆ ἀκρόασιν τῶν κυρίων συναδέλφων...

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐξακολουθήσατε, κύριε Μονοκροῦσε· σᾶς ἀκούομεν μετὰ προσοχῆς.

§132Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ἔρχομαι τώρα, κύριοι Βουλευταὶ, εἰς τὸ ζήτημα τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ πλεονάσματος. Ἐξητάσθη ἤδη ἐν τῇ Βουλῇ τὸ ζήτημα, πόσος καρπὸς κατὰ μέσον ὅρον παρήχθη εἰς μίαν δεκαετίαν, καὶ ἀπεδείχθη ὅτι παρήχθησαν κατὰ μέσον ὅρον 330 ἕως 340 ἑκατομμύρια ἑνετικαὶ λίτραι. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν βλέπω τὸ πλεόνασμα, τὸ ὁποῖον θὰ δύναται ν’ ἀγοράσῃ ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς ἡ Ἑταιρεία. Διότι, ἐὰν ἡ παραγωγὴ, ἀφαιρουμένου τοῦ φόρου εἰς εἶδος καὶ τοῦ παρακρατήματος, μείνῃ εἰς τὰ 250 ἑκατομμύρια καθαρὰ πρώτης ποιότητος, ἀκριβῶς δηλαδὴ ἡ ποσότης ἐκείνη, ἡ ὁποία καταναλίσκεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ ἱκανοποιητικὰς τιμὰς, τότε τὸ πλεόνασμα τῆς καταναλώσεως δὲν θὰ παραστῇ ἀνάγκη νὰ δοθῇ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, διότι, ἀφοῦ ὁ καρπὸς θὰ ἦναι, συμφώνως μὲ τὴν σύμβασιν καὶ τοὺς ὅρους αὐτῆς, καλῶς ἀπεξηραμένος, ὥριμος καὶ καθαρὸς, θὰ πωληθῇ εἰς τιμὰς μεγαλειτέρας τῶν προσφερομένων ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία θὰ κάμνῃ τὰς καταλλήλους διαφημίσεις πρὸς διάδοσιν τῆς καταναλώσεως. Ἂς δεχθῶμεν ὅμως τὸ ἀντίθετον, ὅτι δηλαδὴ θὰ ὑπάρξωσι πλεονάσματα οὐχὶ δέκα ἑκατομμυρίων, ἀλλ’ εἴκοσι καὶ τριάκοντα ἑκατομμυρίων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς τί, παρακαλῶ, δεσμεύει ἡ ἑνιαία διαχείρισις τὴν ἐλευθέραν ἐμπορίαν, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν μονοπώλιον, ἀλλ’ Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία μᾶς λέγει: «σᾶς δίδω ἐλευθερίαν νὰ πωλήσητε τὸν σταφιδόκαρπόν σας εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς ἀγορὰς, ἐὰν δὲ δὲν εὕρητε τιμὰς ἄνω τῶν 130 δραχμῶν διὰ τὴν δευτέραν κατηγορίαν, φέρετέ την εἰς ἐμέ, καὶ ἐγὼ εὐχαρίστως τὴν παραλαμβάνω»; Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν δεσμεύει τὸν σταφιδοπαραγωγόν, ἀφοῦ ἀφίνει αὐτὸν ἐλεύθερον νὰ πωλήσῃ τὸ προϊόν του εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐμπορίαν. Ἐκεῖνο μόνον, τὸ ὁποῖον ἤθελον παρακαλέσει τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν ἀνάδοχον τῆς Ἑταιρείας νὰ δεχθῶσιν, εἶναι, ὅπως ἡ τιμὴ τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τῆς συμβάσεως μεταπωλουμένου σταφιδοκάρπου ὁρισθῇ ἀνωτέρα τῶν 160 δραχμῶν, ὁρισθῇ εἰς δραχμὰς 200, διότι δυνατόν, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν 100,000,000 πλεόνασμα, νὰ ἔχωμεν τοιοῦτον 10,000,000, καὶ ἂν ἠθέλομεν παραδεχθῆ τὸν ὅρον τῶν 160 δραχμῶν, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν ἀνωτέρας τιμὰς εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἀγοράς. Νομίζω ὅτι τὴν παρατήρησίν μου ταύτην ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ θεωρήσῃ ὡς ὀρθήν. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, ἂν δ’ ὁμιλῶ ἐπ’ αὐτῆς, ὁμιλῶ μόνον, ἵνα καταστήσω ὠφελιμώτερα διὰ τοὺς παραγωγοὺς ἄρθρα τινὰ τῆς συμβάσεως. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν λιμένων τῆς ἐξαγωγῆς, δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον πρέπει νὰ περιορίσωμεν αὐτούς, καὶ διατὶ ἡ ἐξαγωγὴ νὰ μὴ ἐνεργῆται δι’ ὅλων τῶν τελωνείων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ περιορισθῶσι τὰ μέρη τῆς ἐξαγωγῆς εἰς ἑπτὰ μόνον λιμένας, νομίζω δέ, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἐπιβάλλομεν νέον φόρον εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς διὰ τῆς προσθήκης τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ τοὺς τόπους τῆς παραγωγῆς εἰς τοὺς λιμένας τῆς ἐξαγωγῆς. Νομίζω ὅτι οὐδεμίαν δυσκολίαν θὰ φέρῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἂν ἡ ἐξαγωγὴ γίνηται ἐξ ὅλων τῶν παραλίων. Δὲν εἶναι δύσκολον, νομίζω, νὰ μεταβαίνωσι τὰ ἀτμόπλοια εἰς τοὺς λιμένας, ὅπως παραλαμβάνωσι τὸν σταφιδόκαρπον, ἀντὶ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς μὲ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς τοῦ πράγματος ἀπὸ τῆς Κεφαλληνίας π. χ. εἰς τὴν Ζάκυνθον, ὅπου εἶναι λιμὴν ἐξαγωγῆς, ἢ εἰς τὰς Πάτρας. Τὸ ἄρθρον 27 τῆς συμβάσεως δεσμεύει τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας των. Πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ προσέξῃ πολὺ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, διότι διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ πρόκειται νὰ δεσμεύσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, τῶν πτωχῶν, τῶν ἐργαζομένων, οἵτινες εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ δικαιωθῶσι δικαστικῶς, ὅταν εἴπωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια: «Ἐκ τῆς περιουσίας μας ἡ Βουλὴ ἀφήρεσε 50 δραχμὰς, ἀλλ’ ἐνῷ καὶ ταύτας ἐπληρώσαμεν, καλούμεθα νὰ πληρώσωμεν ἄλλας 200». Διότι τοιοῦτό τι καθιεροῖ τὸ ἄρθρον 27 τῆς συμβάσεως. Σήμερον ἀφαιροῦμεν τὴν περιουσίαν τοῦ πτωχοῦ παραγωγοῦ, καὶ λέγομεν πρὸς αὐτόν: «Σοῦ ἀφαιροῦμεν τὴν περιουσίαν ταύτην, ἀλλὰ σοῦ παρέχομεν τὴν εὐκολίαν νὰ πληρώσῃς εἰς ἕξ δόσεις ἐτησίας»! Νομίζω, ὅτι τοιοῦτος νόμος δὲν ὑπάρχει εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου· διότι, κύριοι Βουλευταὶ, ἐὰν π. χ. ἐδανείσθην παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης 100 δραχμὰς, ἔχω παρακαταθέσει καὶ ἐξακολουθῶ νὰ παρακαταθέτω παρακράτημα ἀξίας διπλασίας τῶν ὅσα ἔλαβον. Διατὶ λοιπὸν θέλετε νὰ μὲ δεσμεύσητε καὶ νὰ μὲ θέσητε καὶ εἰς τὰς φυλακάς; Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι, ἀφοῦ ἔγεινα ὀφειλέτης, καὶ ἔλαβον παρακράτημα κατὰ τὸ ἔτος 1899 τριῶν ἐτῶν, καὶ δὲν ἤμην εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσω, ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὁ νομοθέτης: «Ἐπειδὴ δὲν ἐπλήρωσες, θὰ σὲ διαγράψω, καὶ δὲν θὰ λάβῃς παρακράτημα». Ἀλλὰ δὲν λέγει τοῦτο· λέγει: «Δὲν ἐπλήρωσες; Δὲν σὲ διαγράφω· θὰ σὲ ἀφήσω καὶ δέκα χρόνια νὰ πληρώνῃς παρακράτημα»! Πρέπει νὰ συστήσῃ ἡ Κυβέρνησις μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ μεταβῇ εἰς τὰ καταστήματα τῆς παρακρατήσεως καὶ νὰ ἐξετάσῃ ἂν π.χ. ὁ Μονοκροῦσος ἐπῆρε παρακράτημα τριῶν ἐτῶν, καὶ δὲν ἐπλήρωσεν ἀναλόγως, τοὐλάχιστον νὰ τὸν διαγράψῃ καὶ ὄχι νὰ τὸν καταδιώκῃ καὶ νὰ τὸν ῥίπτῃ εἰς τὰς φυλακάς. Τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ δικαιοσύνη. Καταλήγων δηλώνω καὶ πάλιν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τῆς συμβάσεως καὶ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτῆς, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ τροπολογίαι περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἀπὸ τοῦ δημοτικοῦ ἐξαγωγικοῦ φόρου, ἀδίκου δικαιώματος 2%, καὶ περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν λιτρῶν εἰς ἰονικὰς λίτρας ἐν Ἑπτανήσῳ, ἀντὶ ἑνετικὰς, νὰ ἐπιτραπῇ δὲ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου ἐξ ὅλων τῶν λιμένων, ἵνα μὴ ὑποβάλλωνται εἰς νέαν φορολογίαν οἱ σταφιδοπαραγωγοί. Ταύτας, Κύριοι, τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω ἐπὶ τῆς συζητουμένης συμβάσεως.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Κυνουρίας κ. κ. Σταματόπουλος, Σπυράκης, Χοντζόπουλος καὶ Καλούτσης, καὶ οἱ τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κ. κ. Στελλάκης καὶ Ρίτσος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως. Ἡ τροπολογία αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 371). Ὁ κύριος Πολυχρονιάδης ἐπιθυμεῖ νὰ ὁμιλήσῃ;

§134ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν· ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ ὥρα.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἠρώτησα πρὸς ταξινόμησιν τῆς σειρᾶς τῶν ἀγορευσόντων. Ὁ κύριος Εὐταξίας θὰ ὁμιλήσῃ κατόπιν. Λοιπὸν τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Πολυχρονιάδης.

§136ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν εἶναι πλέον ὥρα, κύριε Πρόεδρε· νὰ διακόψωμεν.

§137Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ὁμιλήσῃ ἀκόμη εἷς, καὶ κατόπιν διακόπτομεν. Ἡ ὥρα ἀκόμη εἶναι 12.

§138Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι μεσημβρία, κύριε Πρόεδρε· νὰ διακόψωμεν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄς ὁμιλήσῃ πρῶτον ὁ κ. Πολυχρονιάδης.

§140ΠΟΛΛΟΙ. Εἴπομεν ὅτι τὴν μεσημβρίαν θὰ διακόπτωμεν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸν κ. Πολυχρονιάδην δὲν θὰ ὁμιλήσῃ ἄλλος.

§142Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἀγορεύσωμεν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐγγεγραμμένος· δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ τοῦ ἂν πρέπει νὰ διακόψωμεν ἀμέσως, εἶπον δὲ, ὅτι μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πολυχρονιάδου θὰ διακόψωμεν. Ἄλλως τε, Κύριοι, πρόκειται περὶ ἀγορεύσεων, τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα παρὰ ν’ ἀκούσωμεν. Λοιπὸν ἢ τώρα τὰς ἀκούσωμεν ἢ βραδύτερον, εἶναι τὸ ἴδιον.

§144Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν διαρκέσῃ ὑπὲρ τὸ τέταρτον τῆς ὥρας ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Πολυχρονιάδου, τότε διακόπτομεν.

§145Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ, ἀλλὰ μετὰ τὸν κ. Πολυχρονιάδην.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πολυχρονιάδου θὰ διακόψωμεν.

§147Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνέμενον ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἣν ἤρξατο ἐν τῇ Βουλῇ ἡ συζήτησις τῆς προκειμένης συμβάσεως, νὰ ἀκούσω διατυπουμένας ὑπό τινος τῶν μελῶν τῆς μικρᾶς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐπεξειργάσθη τὴν σύμβασιν, τοὺς λόγους, οἵτινες ἔπεισαν αὐτὴν νὰ μορφώσῃ ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν γνώμην, ἢ νὰ διατυπώσῃ οὕτως ἢ ἄλλως τὸ Α ἢ Β ἄρθρον. Ὡς γνωστὸν, Κύριοι, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θ’ ἀνελάμβανε τὴν διαρρύθμισιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἡ Κυβέρνησις συνέστησεν ἐπιτροπὴν ἐκ Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ ἐκ διαφόρων ἄλλων εἰδικῶν πρὸς ἐπεξεργασίαν τῶν ὅρων τούτων. Ἡ μεγάλη αὕτη ἐπιτροπὴ συνελθοῦσα ὑποκατέστησεν εἰς ἑαυτὴν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν μικρὰν ἐπιτροπὴν, καὶ ἀπῆλθεν. Ἡ μικρὰ ἐπιτροπὴ, ἀποτελουμένη ἐξ ἀνδρῶν εἰδικῶν, προέβη εἰς τὴν συζήτησιν τῶν διαφόρων ὅρων τῆς συμβάσεως, καὶ κατέληξεν εἰς τὴν ὑποβολὴν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τῆς προκειμένης συμβάσεως. Ἡ εἰδικότης τῶν ἀποτελούντων ταύτην ἀνδρῶν, περὶ ἧς δὲν χωρεῖ δευτέρα γνώμη, μὲ κάμνει νὰ πιστεύσω, ὅτι πάντα τὰ ζητήματα ἐξωνυχίσθησαν λεπτομερῶς ἐν ταῖς συζητήσεσι ταύτης. Ἀλλὰ, Κύριοι, δι’ ἡμᾶς, οἵτινες διατελοῦμεν ξένοι τῶν συζητήσεων τούτων, — αἵτινες, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ἐτηρήθησαν καὶ μυστικαὶ, — δι’ ἡμᾶς, λέγω, πλεῖστα σημεῖα παραμένουσι σκοτεινὰ εἰς τὴν σύμβασιν, καὶ πλεῖσται τροποποιήσεις εἰσὶν ἐπενεκτέαι. Διὰ τοῦτο ἔλεγον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου, ὅτι νομίζω, ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις ὑπό τινος τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς γνώμης αὐτῆς ἐπί τε τῆς οὐσίας καὶ τῆς διατυπώσεως τῶν ἄρθρων εἶναι ἀναγκαία, καὶ θεωρῶ ταύτην ὡς ἀπαραίτητον ἐφόδιον διὰ τὴν περαιτέρω συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, ἥτις οὕτω, τιθεμένη ἐν γνώσει τῶν λόγων καὶ τῶν αἰτίων, θὰ δυνηθῇ νὰ προβῇ εὐχερέστερον ἐπὶ τὸ ἔργον...

§148Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Σήμερον θὰ τὰ εἴπῃ ὁ κύριος Εὐταξίας.

§149ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ λέγω μέχρι σήμερον. Στερούμενος ὅμως, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ παρόντος τοῦ πολυτίμου τούτου ἐφοδίου, εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀκολουθήσω τὴν πορείαν τῶν προλαλησάντων κ. συναδέλφων, καὶ νὰ ὑποδείξω καὶ ἐγὼ τὰ σκοτεινὰ σημεῖα καί τινας τροποποιήσεις, κατ’ ἐμὲ ἀναγκαίας. Καὶ πρῶτον ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 6. Τὰ δελτία, ἀντιπροσωπεύοντα κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους τήν τε εἰσφορὰν καὶ τὸν εἰς εἶδος ἔγγειον φόρον, εἶναι ἐπιδεκτικὰ κερδοσκοπίας, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν ταῦτα, ἄνευ λόγου ὁτὲ μὲν ἀνερχόμενα εἰς ὕψος δυσθεώρητον, ὁτὲ δὲ κατερχόμενα. Ἡ κερδοσκοπία, Κύριοι, ἡ κυρία αὕτη αἰτία τῆς καταστροφῆς τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, διὰ τῶν προπωλήσεων ἠθέλησε νὰ εἰσχωρήσῃ καὶ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ θεωρηθὲν ὡς μέσον θεραπείας τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, καὶ νὰ κερδίσῃ καὶ ἐκ τούτου ἢ μᾶλλον — ἐπιτραπήτω μοι ἡ λέξις — νὰ αἰσχροκερδήσῃ εἰς βάρος τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ διὰ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ προσώπου του ἀποζῶντος κτηματίου, ὑψώνουσα τεχνητῶς τὴν τιμὴν τῶν δελτίων τῆς παρακρατήσεως, καὶ συνεπῶς αὐξάνουσα τὴν φορολογίαν καὶ μειοῦσα κατὰ τοσοῦτον τὴν τιμὴν τοῦ σταφιδοκάρπου. Τὸ ἄτοπον τοῦτο ἡ παροῦσα σύμβασις δὲν θεραπεύει. Ἡ κερδοσκοπία αὕτη ἐπιτρέπεται καὶ διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως, διότι τὸ 35%, τὸ ὁποῖον θὰ δίδωμεν εἰς εἶδος, ἐπὶ τιμῆς δραχ. 115 ἀναλογεῖ εἰς δραχμὰς 40 καὶ λεπτὰ 25. Ἐὰν αὔριον, κατὰ τοὺς δύο ἢ τρεῖς πρώτους μῆνας τῆς ἐξαγωγῆς, ἡ κερδοσκοπία ὑψώσῃ τὰ δελτία τῆς παρακρατήσεως εἰς δραχμὰς 125, 135, 145, 155, ἢ καὶ εἰς ἀνωτέραν ἀκόμη τιμὴν, φαντάζεσθε τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωμεν! Μὴ ἐκπλήττεσθε δὲ διὰ τὴν αὔξησιν ταύτην τῆς τιμῆς τῶν δελτίων, διότι δύναμαι ἀμέσως νὰ σᾶς φέρω παράδειγμα, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ τιμὴ τούτων ηὐξήθη πολὺ περισσότερον. Οὕτως ἐγὼ αὐτὸς ἠγόρασα δελτία ἀντὶ 120 δραχ. τὸν παρελθόντα Αὔγουστον, ἅτινα ἐπωλοῦντο δραχ. 60 τὸν παρελθόντα Μάρτιον.

§150ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἤρχισαν μὲ 130.

§151ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μάλιστα. Ὑπῆρξε λοιπὸν αὔξησις 60 δραχμῶν, ὀφειλομένη εἰς τοὺς λόγους, οὓς προεῖπον. Ἐὰν, λέγω, αὔριον ἡ κερδοσκοπία ὑψώσῃ τὴν τιμὴν τῶν δελτίων τῆς παρακρατήσεως κατὰ δέκα δραχμὰς, θὰ ἔχωμεν αὔξησιν τῆς φορολογίας κατὰ 3 δραχμὰς καὶ 50 λεπτὰ τὸ χιλιόλιτρον ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου· ἐὰν δ’ ἔχωμεν 40 δραχμῶν ὕψωσιν, ἤτοι ὅταν φθάσωμεν εἰς δραχμὰς 155, τότε θὰ ἔχωμεν αὔξησιν τῆς φορολογίας κατὰ δραχμὰς 14. Ἐπειδὴ δὲ, ὡς συμβαίνει ὅταν ἡ προσφορὰ ἦναι μείζων τῆς ζητήσεως, ἡ ἐπίπτωσις τῆς φορολογίας βαρύνει οὐχὶ τὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ τὴν παραγωγὴν, τοῦτο φέρει μείωσιν τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, τοῦθ’ ὅπερ ἡ σύμβασις θέλει νὰ ἐμποδίσῃ. Καὶ ταῦτα συνέβαινον, Κύριοι, ὅτε δὲν εἴχομεν προσδιορίσει κατώτερον ὅρον, πολὺ δὲ περισσότερον θὰ συμβῶσι σήμερον, ὅτε ἔχομεν τὸν κατώτερον ὅρον τῶν 115 δραχμῶν ἐξησφαλισμένον καὶ ἑπομένως ζημίαν μικροτέραν διὰ τὴν κερδοσκοπίαν. Πλὴν ὅμως τῆς ἀνωμαλίας ταύτης παρουσιάζεται καὶ ἑτέρα τοιαύτη, ὡς συνέπεια τῆς ἀχαλινώτου κερδοσκοπίας. Τὸ εἰς εἶδος εἰσπραττόμενον 35%, εἴτε ἔγγειον φόρον εἴτε εἰσφορὰν τὸ ὀνομάσωμεν, θέλοντες νὰ καλύψωμεν τὴν φύσιν τούτου, εἶναι ἀναμφισβητήτως φόρος. Ὁ φόρος δὲ οὗτος αὐξομειοῦται, ὁ φόρος οὗτος κυμαίνεται, οὐδέποτε δὲ ἠκούσθη φορολογία κυμαινομένη. Ἐὰν, Κύριοι, ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν φόρων, θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἀδὰμ Σμὶθ ἐθεωρήθη ὡς κανὼν ἀπαράβατος, ἡ φορολογία νὰ ᾖ σταθερὰ καὶ ὡρισμένη. Ἐὰν λοιπὸν εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ Ἀδὰμ Σμὶθ ἐθεώρει τοῦτο ὡς κανόνα, καὶ ἀνέγραφε τοῦτον ὡς δεύτερον κανόνα τῆς ὀρθῆς ἐπιβολῆς τῶν φόρων, φαντασθῆτε πόσον ὁ κανὼν οὗτος δέον νὰ ᾖ ἀπαράβατος σήμερον, ὅτε ὅλαι αἱ πεπολιτισμέναι Πολιτεῖαι ἀνεγνώρισαν τὸ ὀρθὸν τούτου καὶ ἐθέσπισαν φόρους ὡρισμένους, φόρους σταθερούς. Ἡμεῖς ὅμως διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἀφίνομεν τὸν φόρον ἀπροσδιόριστον, ἀφίνομεν τὸν φόρον κυμαινόμενον, παραβιάζοντες οὕτω θεμελιώδη κανόνα τῆς Οἰκονομικῆς ἐπιστήμης. Ἀλλ’ ἤκουσα χθὲς, λεχθὲν ὑπό τινος συναδέλφου, ὅτι ἡ κερδοσκοπία αὕτη τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν δελτίων δὲν γίνεται μόνον ὑπὸ τῶν ἐμπόρων, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῶν κτηματιῶν. Καὶ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι εἰς τοὺς πενομένους κτηματίας μας ἐπιτρέπεται τοῦτο; Καὶ νομίζετε ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν πρέπει νὰ σταματήσῃ τὴν κερδοσκοπίαν, ὅταν αὕτη διενεργῆται ὑπὸ τῶν εὐπίστων κτηματιῶν; Ἐὰν τουλάχιστον οἱ ἔμποροι πάθωσιν ἐκ τῆς κερδοσκοπίας, ἔχουν χρήματα νὰ χάσουν· οἱ παραγωγοὶ ὅμως δὲν ἔχουν χρήματα νὰ χάσουν, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ χάσουν, θὰ τὸ στερηθῶσιν ἐκ τοῦ ἐπιουσίου αὐτῶν ἄρτου. Διὰ τοῦτο θέλω προτείνει, ὅπως, εἰ δυνατὸν, προσδιορισθῇ μία ὡρισμένη τιμὴ, ἔστω 120 δραχμῶν, ἄνω τῆς ὁποίας ὅταν φθάσωσι τὰ δελτία τῆς παρακρατήσεως, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Ἑταιρεία νὰ ἐκδίδῃ αὐτὴ δελτία παρακρατήσεως, πληρωνομένη τὸ ἀντίτιμον εἰς τὴν ὡρισμένην τιμήν. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ φέρωσι τὴν ἀντίρρησιν, ὅτι δυνατὸν ἡ Ἑταιρεία νὰ μὴ ἔχῃ ἐν ταῖς ἀποθήκαις της τὸν εἰς τὰ ὑπ’ αὐτῆς ἐκδιδόμενα δελτία ἀντιστοιχοῦντα σταφιδόκαρπον, καὶ συνεπῶς δὲν θὰ γίνεται ἡ διὰ τῆς ἐπιβολῆς φόρου 35% εἰς εἶδος ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς ἐπιδιωκομένη μείωσις τῆς παραγωγῆς. Ἡ ἀντίρρησις αὕτη ὁμολογῶ ὅτι εἶναι ἐν μέρει δικαία, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἐπιμένω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ οἱονδήποτε μέτρον, διὰ νὰ σταματήσῃ τὸ ἄτοπον τοῦτο, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ ἦναι εἰς βάρος τῆς παραγωγῆς· νὰ προστεθῇ π.χ. ἐν τῷ ἄρθρῳ 6 διάταξις ἀπαγορεύουσα τὴν κερδοσκοπικὴν ὕψωσιν τῶν δελτίων τῆς τε εἰσφορᾶς καὶ τοῦ εἰς εἶδος ἐγγείου φόρου, τὴν ἐπιφέρουσαν τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου καὶ τὴν ἔκπτωσιν τῆς ἀγοραίας ἀξίας τοῦ σταφιδοκάρπου, νὰ ἐπιτρέπηται δὲ τῇ ἀναδόχῳ Ἑταιρείᾳ ἡ ἔκδοσις τοιούτων δελτίων, ὅταν ταῦτα ἀνέλθωσιν εἰς τὴν ἀγορὰν πέραν τῶν 120 δραχμῶν, ἐξασφαλιζομένης ἐν ταὐτῷ τῆς ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Ἑταιρείας ὑπάρξεως μέχρις ἑνὸς χρονικοῦ σημείου τοῦ ἀντιπροσωπεύοντος τὰ δελτία ταῦτα ποσοῦ σταφιδοκάρπου, ὅπως οὕτω μὴ δυσχεραίνηται ἡ ἐλάττωσις τοῦ 35% ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου. Μετὰ ταῦτα ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 7 τῆς συμβάσεως. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο «τὰ τελωνεῖα, δι’ ὧν ἐπιτραπήσεται ἡ ἐξαγωγὴ σταφιδοκάρπου, ὁρισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος, δὲν δύνανται δὲ νὰ ὦσι πλέον τῶν ἑπτά». Ἤθελον παρακαλέσει τόν τε κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, ὅπως, εἰ δυνατὸν, ὁρίσωσιν εἰς τὴν σύμβασιν ὀνομαστικῶς τὰ τελωνεῖα τῆς ἐξαγωγῆς...

§152ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι ὡρισμένα.

§153ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Δυστυχῶς, κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι ὡρισμένα, καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι, ὡς θετικῶς πληροφοροῦμαι, πλεῖσται ὅσαι καταβάλλονται ἐνέργειαι, ὅπως καταργηθῶσι τελωνεῖα εὑρισκόμενα εἰς μέρη ἔχοντα ἀνάγκην τούτων, τελωνεῖα προνομιοῦχα, εἴτε ἐκ τῆς φύσεως τοῦ λιμένος, εἴτε ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐξαγωγῆς, ἱδρυθῶσι δὲ τοιαῦτα ἀλλαχοῦ καὶ εἰς ἥττονος σημασίας λιμένας.

§154Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός.). Δὲν πιστεύω νὰ κατισχύσωσι τοιαῦται ἐνέργειαι.

§155ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Παρ’ ὅλην τὴν πεποίθησιν, ἣν ἔχω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐξακολουθῶ νὰ ἐπιμένω, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ὀνομασθῶσι τὰ τελωνεῖα τῆς ἐξαγωγῆς ῥητῶς ἐν τῇ συμβάσει. Ἐὰν τὰ ἑπτὰ τελωνεῖα δὲν θεωρῶνται ἐπαρκῆ, ἂς αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, ἢ ἂς μειωθῇ· ἀλλὰ πάντως πρέπει νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν σύμβασιν ποῖα τελωνεῖα θὰ ὑφίστανται. Ἐκ τοῦ ἄρθρου 11 νομίζω ὅτι δέον νὰ διαγραφῇ ὁ ὑπὸ ἐπιτροπῆς προδιορισμὸς τῶν ποιοτήτων, καὶ ν’ ἀκολουθῇ ἡ Ἑταιρεία τὴν καὶ σήμερον ὑπὸ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου γινομένην εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν διαίρεσιν τῶν ποιοτήτων. Νὰ ὑποχρεῶται δηλαδὴ ἡ Ἑταιρεία ν’ ἀγοράζῃ σταφιδόκαρπον πρώτης, δευτέρας καὶ τρίτης ποιότητος, ὡς ἔχει ἀναγνωρίσει ταύτας τὸ ἐμπόριον, ὡς ἄλλως τε γίνεται καὶ διὰ τὰς λοιπὰς κατηγορίας, πλὴν τῆς πρώτης, δι’ ἣν ἀπαιτεῖται νὰ προσδιορίζηται αὕτη ὑπὸ ἐπιτροπῆς. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15 παρατηρῶ τὰ ἑξῆς. Ἐπειδὴ ἓν τῶν κυρίων μέσων, δι’ ὧν θέλει ἐπιτευχθῆ ἡ διάδοσις τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ συνεπῶς ἡ αὔξησις τῆς καταναλώσεως αὐτοῦ, εἶναι ἡ καλλιτέρευσις τῶν ποιοτήτων, καλὸν εἶναι πρὸς τοῦτο ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγή, ὅσον τὸ δυνατόν, τῶν κακῶν ποιοτήτων. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὴν γνώμην ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ εἰς σάκκους συσκευαζομένου σταφιδοκάρπου, διότι τοῦτο καὶ τὴν ποιότητα καταστρέφει καὶ οὐδεμίαν αἰσθητὴν ἐλάττωσιν δαπανῶν φέρει· ἀντὶ δὲ τούτου νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ὁ εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Ὁλλανδίας κλπ. ἀποστελλόμενος σταφιδόκαρπος δέον ν’ ἀποστέλληται συνεσκευασμένος ἐν βαρελίοις...

§156Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Στοιχίζουν τὰ βαρέλια, κύριε Πολυχρονιάδη.

§157ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθές, κύριε Φωτήλα, πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι ἡ ἐκ τῆς καταστροφῆς τῆς ποιότητος τοῦ σταφιδοκάρπου ἐπερχομένη ζημία εἰς τὴν παραγωγὴν στοιχίζει πολὺ περισσότερον. Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ πολυθρύλητον ἄρθρον 17. Κατ’ ἐμέ, τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον, διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν πρέπει νὰ πιέζωμεν τὴν κατανάλωσιν, ὑψοῦντες δυσαναλόγως τὰς τιμάς, ὅπερ ἐπιφέρει κατὰ τῆς παραγωγῆς τὸν σκληρὸν καὶ ἀπηνῆ οἰκονομικὸν νόμον τῆς ἀντικαταστάσεως ἐν περιπτώσει ὑψώσεως τῶν τιμῶν εἴδους τινὸς δι’ ἄλλων παρεμφερῶν. Μὴ λησμονῶμεν δ’ ὅτι μέγας κίνδυνος ὑπάρχει διὰ τὸν σταφιδόκαρπον ὁ ἐξευτελισμὸς τῶν τιμῶν τῆς σουλτανίνας καὶ ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν ἄλλων ξηρῶν καρπῶν, οἵτινες δύνανται ν’ ἀντικαταστήσωσι τὴν χρῆσιν τοῦ σταφιδοκάρπου. Λέγων ταῦτα θεωρῶ οὐχ ἧττον ὡς ὅριον τιμῆς, εἰς ἣν δύναται νὰ πωλήσῃ ἡ Ἑταιρεία, τὸ ποσὸν τῶν 200 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, χωρὶς νὰ βλάψῃ ποσῶς τὴν παραγωγὴν καὶ νὰ ἀπειλήσῃ τὴν μείωσιν τῆς καταναλώσεως. Τινὲς, ἑρμηνεύοντες τὸ ἄρθρον τοῦτο, λέγουσιν ὅτι ἡ Ἑταιρεία δύναται νὰ πωλήσῃ πρὸς δραχ. 160. Κατ’ ἐμὴν γνώμην, δὲν δύναται. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας νὰ παρακολουθήσωσιν ἐπ’ ὀλίγον τὸν συλλογισμὸν τοῦτον. Νομίζω, λέγω, ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου τούτου πρόκειται ἀκριβῶς νὰ ὁρίσῃ τιμὴν οὐχὶ κατωτέραν τῶν 200 δραχμῶν. Ἰδοὺ ποίαν ἑρμηνείαν ἐγὼ δίδω εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο. Τὸ ἄρθρον 17 λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται, ὑποβληθείσης αἰτήσεως, νὰ μεταπωλῇ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος πρὸς ἐξαγωγὴν ἐκ τοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις αὐτῆς ὑπάρχοντος τυχὸν διαθεσίμου σταφιδοκάρπου μέχρι μὲν ποσοῦ ἴσου πρὸς τὸ ἀγορασθὲν κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τῆς συμβάσεως ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ σταφιδικοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ἡ ἀγορὰ ἐγένετο, εἰς τιμὴν ὡρισμένην δραχ. 160 κατὰ χιλιόλιτρον, τοῦ δ’ ἐξ εἰσφορᾶς ἢ φόρου εἰς εἶδος, εἴτε κατὰ τὸ ἔτος, καθ’ ὃ ζητεῖται ἡ μεταπώλησις, εἴτε καὶ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη εἰσαχθέντος, κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ͵ΓΚΗʹ νόμου τῆς 21 Ἰουνίου 1904». Τὸ δὲ ἄρθρον 10 λέγει (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ τέλος ἑκάστου σταφιδικοῦ ἔτους, καὶ δὴ ἀπὸ τῆς 15 Ἰουνίου μέχρι τῆς 1 Αὐγούστου, ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ ἀγοράζῃ ἐπὶ ταῖς κατωτέρω ὁριζομέναις τιμαῖς πᾶν προσφερόμενον αὐτῇ ποσὸν σταφίδος, ἤτοι ὅσον δὲν ἤθελεν ἐξαχθῆ διὰ τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας...» Συνεπῶς, κατὰ τὸ ἄρθρον 10, πρόκειται περὶ τοῦ πλεονάσματος, πλεόνασμα δὲ εἶναι τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοῦ τῆς καταναλώσεως 250,000,000 ἐνετικῶν λιτρῶν καὶ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ φόρου εἰς εἶδος καὶ ἐγγείου φόρου τῶν 90,000,000, ἤτοι τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ποσοῦ 340,000,000 ἐνετικῶν λιτρῶν. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον θ’ ἀγοράσῃ ἡ Ἑταιρεία εἴτε μέχρι τῆς 1 Νοεμβρίου εἴτε ἀπὸ τῆς 15 Ἰουνίου μέχρι 1 Αὐγούστου, ἐκεῖνο δὲν εἶναι πλεόνασμα, καὶ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἑταιρεία νὰ πωλήσῃ αὐτὸ μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ ποσοῦ τῶν 340,000,000, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ πωλήσῃ πρὸς 160 δραχμάς.

§158Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν φρονῶ καὶ ἐγὼ ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ· διότι, ἐὰν ἄλλως ἔχῃ, ἡ Ἑταιρεία, ἀγοράζουσα εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους ὑπὸ μορφὴν πλεονάσματος τὸ πραγματικὸν παρακράτημα, θὰ πωλῇ αὐτὸ ὡς πλεόνασμα.

§159ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Βεβαίως. Ὁ δὲ κ. Πεσμαζόγλου, ὁ καὶ ἀντιπρόσωπος τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, νομίζω ὅτι συμφωνεῖ πρὸς τὴν ἑρμηνείαν ταύτην.

§160Ι. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Μάλιστα.

§161Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Σεῖς δὲν εἶσθε Κυβέρνησις, ἵνα συμβάλλησθε μὲ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας...

§162ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Δὲν συνεβλήθην· ἁπλῶς μόνον εἶπον ὅτι νομίζω ὅτι καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας συμφωνεῖ πρὸς τὴν ἑρμηνείαν ταύτην.

§163ΦΩΤΗΛΑΣ. .. Διότι ἔχομεν καὶ ἀντίθετον γνώμην.

§164ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Κύριε Φωτήλα, δύνασθε νὰ ἔχητε οἱανδήποτε γνώμην θέλετε, ἀλλ’ ὅταν λάβητε τὸν λόγον, τότε παρακαλῶ νὰ ἀναπτύξητε τὰς ἰδέας σας. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο. Πρόκειται περὶ παραγωγῆς ἐλάσσονος τῶν 340,000,000 λιτρῶν, καὶ περὶ παραγωγῆς μείζονος τῶν 340,000,000. Καὶ ὁσάκις μὲν πρόκηται περὶ παραγωγῆς ἐλάσσονος τῶν 340,000,000, τότε σαφῶς γεννᾶται τὸ ζήτημα, διότι τότε βεβαίως ἀναμένει τις αὔξησιν τιμῶν ἄνω τῶν 160 δραχμῶν, διότι τὸ ἐξαχθὲν δὲν θ’ ἀντιπροσωπεύῃ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν διὰ τὴν κατανάλωσιν. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι πρόκειται περὶ παραγωγῆς 310,000,000. Ἐὰν ἐδόθη εἰς τὴν Ἑταιρείαν μέχρι τῆς 1 Νοεμβρίου τὸ ποσὸν 20 ἑκατομμυρίων ἐνετικῶν λιτρῶν πρὸς 115 δραχμὰς, θὰ μείνωσι μόνον 290 ἑκατομμύρια. Ἐὰν π. χ. ἐξαχθῶσι τὰ 230,000,000, ἡ κατανάλωσις θὰ ἔχῃ ἔλασσον τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ 20 ἑκατομμύρια ἐνετικῶν λιτρῶν, εἰς δὲ τὴν παρακράτησιν θὰ δοθῶσι τὰ 60 ἑκατομμύρια, καὶ τὰ ὑπόλοιπα 20 ἑκατομμύρια ταύτης θὰ πληρωθῶσιν εἰς χρῆμα, καθόσον πρὸς ἐξαγωγὴν 230 ἑκατομμυρίων ἀπαιτεῖται παρακράτησις 80 ἑκατομμυρίων, ὅπερ οὐδόλως ζημιοῖ τὴν Ἑταιρείαν, ἥτις θὰ πληρωθῇ τὸ ποσὸν τῶν 20 ἑκατομμυρίων εἰς χρῆμα πρὸς 115 δραχ. τὸ χιλιόλιτρον, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως θὰ λείψωσιν ἀπὸ τὴν ἀγορὰν 20 ἑκατομμύρια. Τὰ 20 αὐτὰ ἑκατομμύρια θὰ τὰ ζητήσῃ ἡ κατανάλωσις εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτε καὶ θὰ ὑψωθῶσιν αἱ τιμαί. Ἀλλὰ τότε, λέγω, ἡ Ἑταιρεία δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ πωλήσῃ πρὸς 160 δραχμὰς, ἀλλὰ μόνον πρὸς 200, διότι δὲν θὰ ἔχῃ συμπληρώσει εἰς τὰς ἀποθήκας της τὸ ποσὸν τῶν 90 ἑκατομμυρίων (διότι θὰ ἔχῃ μόνον 20 ἑκατομμύρια ἐξ ἀγορᾶς καὶ 60 ἑκατομμύρια ἐκ παρακρατήματος)· συνεπῶς ἡ Ἑταιρεία δὲν δύναται νὰ ῥίψῃ τὰς τιμὰς εἰς τὰς 160 δραχμὰς, καὶ ἐὰν πωλήσῃ πρὸς τὸ ἐμπόριον, θὰ πωλήσῃ πρὸς 200 δραχμὰς, αἱ δὲ τιμαὶ τῆς ἀγορᾶς ἐν Ἑλλάδι θὰ ἦναι ἄνω τῶν 200 δραχμῶν. Ὁσάκις δὲ πρόκηται περὶ παραγωγῆς ἄνω τῶν 340 ἑκατομμυρίων (ἤτοι 250 σὺν 90), θὰ ὑπάρχῃ πλὴν τοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς ἀναδόχου πλεονάσματος καὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ ποσὸν, οὐδεὶς δὲ λόγος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ αὐξηθῶσιν αἱ τιμαὶ ἄνω τῶν 160 δραχμῶν· ἀλλὰ καὶ ἂν αὐξηθῶσι, θὰ πωλήσῃ ἡ Ἑταιρεία πρὸς δραχμὰς 160 μόνον τὸ πέραν τῶν 90 ἑκατομμυρίων ποσὸν, ὅπερ θὰ ἔχῃ εἰς τὰς ἀποθήκας της. Αὕτη εἶναι ἡ ἑρμηνεία, ἣν ἐγὼ τοὐλάχιστον δίδω εἰς τὸ ἄρθρον 17 τῆς συμβάσεως, ἐφιστῶν ἐπ’ αὐτοῦ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἄρθρον 19 τῆς συμβάσεως. Κατὰ τὴν προτελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου «νενοθευμένος θεωρεῖται ὁ σταφιδόκαρπος, ὅταν περιέχῃ ἀναμεμιγμένας ξένας ὕλας ἢ καὶ ἀπορρίμματα σταφιδομηχανῆς». Ἡ διάταξις αὕτη ἐνδιαφέρει, Κύριοι, πρωτίστως τὰς ἐπαρχίας τὰς παραγούσας ἐκλεκτὴν ποιότητα, διότι αἱ ἐπαρχίαι αὗται περιποιοῦνται τὸν σταφιδόκαρπον περισσότερον τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν, καὶ ἔχουσι συμφέρον νὰ δοθῇ ἡ δέουσα ἑρμηνεία. Περιποιούμενοι ὅθεν τὸν σταφιδόκαρπον καθαρίζουσι τοῦτον διὰ σταφιδομηχανῶν, καὶ ἐξάγουσι δύο ἢ τρία εἴδη ψιλῶν. Ἐρωτῶ, θὰ θεωρηθῶσιν αὐτὰ ὡς ἀπορρίμματα σταφιδομηχανῆς; Ἢ ἀπορρίμματα λέγοντες ἐννοοῦμεν τὰ κοσκινίσματα, τὴν ἀνεμίδαν, τὸ ἄχρηστον ἐκεῖνο πρᾶγμα; Νομίζω, ὅτι πρὸς ἐξήγησιν τούτου δέον νὰ προστεθῶσιν ἐν παρενθέσει αἱ λέξεις «ἀνεμίδα ἢ κοσκινίσματα».

§165ΓΡ. ΦΟΥΦΑΣ. Ἡ διάταξις αὕτη πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἐκ τοῦ ἄρθρου, διότι θὰ ἔχῃ κακὰς συνεπείας. Πρόκειται περὶ νοθείας σταφιδοκάρπου. Δὲν εἶναι δὲ νοθεία, ὅταν ὁ σταφιδόκαρπος περιέχῃ ἀπορρίμματα.

§166Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἔκαμα χρῆσιν τῆς λέξεως «ἀπορρίμματα» οὐχὶ κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς λέξεως τὴν τεχνικήν.

§167ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ ἀπομειναρίδια.

§168ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 22 παρατηρῶ τὰ ἑξῆς. Ἡ τρίτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου λέγει (ἀναγινώσκει): «Τῇ αἰτήσει τοῦ ἐνδιαφερομένου ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ ἐνεργῇ τὴν ἀποθήκευσιν ταύτην καὶ ἐν ἰδίῳ διαμερίσματι, ἐὰν ὁ προσφερόμενος εἰς ἀποθήκευσιν σταφιδόκαρπος δὲν ἦναι ὀλιγώτερος τῶν 20 μὲν χιλιολίτρων ἐν χύματι, τῶν 5 δὲ χιλιολίτρων συνεσκευασμένος ἐν δοχείοις.» Γνωστὸν, Κύριοι, ὅτι εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν ἐπικρατεῖ ἡ μικρὰ λεγομένη παραγωγή· δηλαδὴ τὰ ¾, τολμῶ νὰ εἴπω, τῶν παραγωγῶν εἶναι μικροὶ παραγωγοί, οὐδεὶς δ’ ἐκ τῶν παραγωγῶν τούτων δύναται νὰ συσκευάσῃ τὴν σταφίδα του εἰς δοχεῖα· συνεπῶς θὰ κατασταθῇ δῶρον ἄδωρον ἡ ἵδρυσις τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν διὰ τοῦ ὅρου τούτου.

§169Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύνανται τὰ ποσὰ τοῦ προϊόντος τριῶν ἢ τεσσάρων παραγωγῶν ἑνούμενα ν’ ἀποτελέσωσι τὸ ποσὸν τῶν 20 χιλιολίτρων. Ἄλλως δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ.

§170ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§171Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύνανται δὲ οἱ παραγωγοὶ εἰς χῦμα νὰ δώσωσι καὶ χιλίας λίτρας, ἀλλ’ εἰς ἰδιαίτερον διαμέρισμα δὲν δύνανται.

§172ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Γνωρίζετε ὅτι εἰς ἕν καὶ τὸ αὐτὸ κτῆμα παρατηροῦνται δύο ἢ τρεῖς ποιότητες, συνεπῶς οὐδεὶς θὰ στέρξῃ νὰ ἑνώσῃ καὶ ῥίψῃ εἰς τὰς ἀποθήκας τὸν καρπόν του ὁμοῦ μετ’ ἄλλων.

§173Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ γείτονες νομίζω ὅτι δύνανται νὰ ἑνωθῶσι.

§174ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι αἱ ποιότητες διαφέρουσι· μὴ λησμονεῖτε δὲ, ὅτι οἱ γείτονες εἶναι οἱ χειρότεροι ἐχθροὶ μεταξύ των, καὶ δὲν δύνανται ποτὲ νὰ συμφωνήσωσι.

§175Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θέλετε ἴδιον διαμέρισμα δι’ ἓν χιλιόλιτρον;

§176ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι διάκρισιν ποιοτήτων, νὰ γίνηται ὡς διαγράφει τὸ ἄρθρον· ὅταν ὅμως πρόκηται περὶ τῶν ἐπαρχιῶν τῶν καλῶν ποιοτήτων, νὰ γίνεται ἡ ἑξῆς διάκρισις...

§177Α. ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Ποία διάκρισις;

§178ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Νὰ ἐπιτρέπηται νὰ εἰσάγεται εἰς ἴδιον διαμέρισμα σταφιδόκαρπος οὐχὶ ὀλιγώτερος τῶν δύο χιλιολίτρων ἐν χύματι, ἄνω δὲ τῶν πέντε χιλιολίτρων συνεσκευασμένος ἐν δοχείοις.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλπίζω, προκειμένου περὶ Γενικῶν Ἀποθηκῶν, νὰ εἰσαχθῇ ἄλλη σύμβασις, καὶ τότε συζητοῦμεν.

§180ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἶναι δὲ καὶ ἄλλος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ σταφὶς δὲν δύναται νὰ συσκευασθῇ ἐν δοχείοις, διότι ὁ ἔμπορος δὲν δύναται νὰ κάμῃ μάρκαν μὲ πέντε χιλιάδας λίτρας. Συνεπῶς, ἄν τις ἤθελεν ἐξαγάγει σταφιδόκαρπον ἐκ τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν καὶ τὸν πωλήσει εἰς τὸ ἐμπόριον, τότε ὁ ἔμπορος θὰ τὸν ἐξαγάγῃ πάλιν ἐκ τῶν δοχείων, θὰ τὸν ἀναμίξῃ μὲ ἄλλο προϊόν, καὶ θὰ τὰ κάμῃ χῦμα. Τοῦτο, ὡς ἐννοεῖτε, δυσκολεύει μεγάλως τὸν κτηματίαν κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς πωλήσεως. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ γείνῃ διάκρισις μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν, τροποποιουμένης τῆς τρίτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 22 ὡς ἑξῆς: «Τῇ αἰτήσει τοῦ ἐνδιαφερομένου ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ ἐνεργῇ τὴν ἀποθήκευσιν ταύτην καὶ ἐν ἰδίῳ διαμερίσματι ἐν ταῖς ἐπαρχίαις Κορινθίας, Αἰγιαλείας, Πατρῶν καὶ Ἠλείας, ἐὰν ὁ προσφερόμενος εἰς ἀποθήκευσιν σταφιδόκαρπος δὲν ἦναι ὀλιγώτερος τῶν δύο μὲν χιλιολίτρων ἐν χύματι, ἄνω δὲ τῶν πέντε χιλιολίτρων συνεσκευασμένος ἐν δοχείοις, ἐν δὲ ταῖς λοιπαῖς ἐπαρχίαις, ἐὰν ὁ προσφερόμενος εἰς ἀποθήκευσιν σταφιδόκαρπος δὲν ἦναι ὀλιγώτερος τῶν 20 μὲν χιλιολίτρων ἐν χύματι, τῶν 5 δὲ χιλιολίτρων συνεσκευασμένος ἐν δοχείοις.» Ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Μὴ ἐξοφληθέντος δανείου τινὸς μέχρι τῆς 15 Ἰουνίου, ὁ σταφιδόκαρπος περιέρχεται αὐτοδικαίως εἰς τὴν κυριότητα τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ἐπὶ τῇ κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τιμῇ αὐτοῦ, ἀποδιδομένου ὑπ’ αὐτῆς εἰς τὸν ἐνεχυριάσαντα ὅ,τι περισσεύει μετὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ δανείου καὶ τῶν τόκων, καὶ τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 23 ἑπταδράχμου δικαιώματος.» Ἐπὶ τῆς παραγράφου ταύτης παρατηρῶ τὰ ἑξῆς. Ἀπὸ τῆς 15 Ἰουνίου, κατὰ τὸ ἄρθρον 10, ἀρχίζει ἡ ἀγορὰ τοῦ σταφιδοκάρπου ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας· ἅμα δὲ τῇ ἐνάρξει τῆς ἀγορᾶς εἶναι πιθανὴ ὕψωσις τῶν τιμῶν· ἀλλὰ τοιαύτη ὕψωσις τῶν τιμῶν δὲν θέλει ὠφελήσει τὸν ἔχοντα εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας τὸν σταφιδόκαρπόν του, ὅστις εὐθὺς ἅμα τῇ ἐνάρξει περιέρχεται αὐτοδικαίως εἰς τὴν κυριότητα τῆς Ἑταιρείας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸν κτηματίαν προθεσμία τις, ὅπως πωλῶν κατὰ ταύτην ἀπολαύσῃ τῆς τυχὸν ὑψώσεως τῶν τιμῶν. Νὰ ὁρισθῇ δηλ. ἀντὶ τῆς 15 Ἰουνίου ἡ 15 Ἰουλίου. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 27, τὸ διακανονίζον τὴν σχέσιν τῆς πληρωμῆς τῶν καθυστερουμένων ὀφειλῶν τῶν σταφιδοκτημόνων εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁμοίως, προκειμένου περὶ ἐξαγωγῆς σταφίδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν, δύναται ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ν’ ἀπαιτήσῃ τὴν προσαγωγὴν παρομοίου πιστοποιητικοῦ καὶ τὴν ἐπισύναψιν αὐτοῦ εἰς τὴν διασάφησιν, ἥτις θὰ ἦναι ἀπαράδεκτος ὑπὸ τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν ἄνευ τοῦ πιστοποιητικοῦ τούτου». Κατ’ ἐμέ, Κύριοι, τὸ τοιοῦτο σταματᾷ τὸ ἐμπόριον τελείως, διότι οὐδεὶς ἔμπορος θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τοὺς ὅρους τούτους...

§181Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι κακῶς συντεταγμένη ἡ διάταξις, διότι εἶναι δυνητικὴ καὶ κατόπιν ὑποχρεωτική.

§182ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Οὐδεὶς ἔμπορος δύναται νὰ προσκομίσῃ τοιαύτην ἀπόδειξιν· διότι, ὡς οἱ γνωρίζοντες τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας δύνανται νὰ βεβαιώσωσιν, οἱ πλεῖστοι τῶν κτηματιῶν, θέλοντες ν’ ἀποφεύγωσι τὰς συντηρητικὰς κατασχέσεις εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἐμπόρων, δὲν παραδίδουσιν εἰς αὐτοὺς αὐτοὶ οἱ ἴδιοι τὸν σταφιδόκαρπον, ἀλλὰ τὸν παραδίδουσι δι’ ἄλλων προσώπων, μὴ ὀφειλετῶν εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, τὰ ὁποῖα παρουσιαζόμενα εἰς τὸν ἔμπορον πωλοῦσι τὸ πρᾶγμα ὡς ἰδικόν των. Καταστρέφεται τὸ ἐμπόριον, καὶ δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἐξαγωγὴ ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Οὐδὲ ἡ Ἑταιρεία οὐδὲ ἄλλος τις ἔχει συμφέρον νὰ διατηρηθῇ ἡ παράγραφος αὕτη. Ἄλλως τε ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἔχει πλεῖστα ἄλλα προνόμια, δι’ ὧν δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων αὐτῇ, καὶ δὴ, τὸ σπουδαιότατον, τὴν προσωπικὴν κράτησιν. Διὸ προτείνω νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος αὕτη, ὡς ἐντελῶς ἀνεφάρμοστος καὶ παρακωλύουσα τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν τῶν ἐμπόρων.

§183Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον, κύριε Πολυχρονιάδη, ὁ κατάλογος θὰ ἦναι ὑποχρεωτικὸς διὰ πάντα ὀφειλέτην; Δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἔνδικον μέσον;

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνεκίνησεν ὁ ἀγορεύων.

§185ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἔχω παρατήρησιν. Μετὰ ταῦτα, Κύριοι, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ἄρθρον 10, καὶ νὰ ζητήσω παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑταιρείας νὰ διαγράψωσιν, εἰ δυνατὸν, ἐκ τῆς τρίτης παραγράφου τὰς λέξεις «ἐκλεκτῆς ποιότητος Αἰγιαλείας».

§186Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). «Καλῆς ἢ ἐκλεκτῆς» λέγει. Ἡ μία λέξις ἑρμηνεύει τὴν ἄλλην.

§187ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Οὐχὶ, κύριε Πρόεδρε. Παρακαλῶ δὲ νὰ μὲ παρακολουθήσητε, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἔχω δίκαιον. Ἡ Αἰγιάλεια, Κύριοι, ἐκηρύχθη πάντοτε ἐναντίον παντὸς μέτρου ἐμπειρικοῦ, τείνοντος διὰ τῆς παρακρατήσεως καὶ τῶν ἄλλων γνωστῶν μέσων νὰ καλλιτερεύσῃ τὴν τύχην τῆς σταφίδος. Ἡ Αἰγιάλεια σήμερον ὑποχωρεῖ, στέργουσα διὰ τῶν ἀντιπροσώπων της νὰ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν χάριν τοῦ γενικοῦ συμφέροντος τῆς παραγωγῆς, θυσιάζουσα οὕτω τὰ ἴδια αὐτῆς συμφέροντα χάριν τῶν γενικῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι οὐδὲ λίτραν θὰ δώσῃ εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν ἡ Αἰγιάλεια μὲ τὰς ἐν τῇ συμβάσει τιμὰς, διότι οὐδέποτε αἱ τιμαὶ αὐτῆς κατῆλθον εἰς τὰς τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου τῆς συμβάσεως· οὕτω τὴν γνωστὴν παραγωγὴν ἐπώλησε τὸ παρελθὸν ἔτος ἀπὸ 150 μέχρι 200 καὶ 220 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἡ Αἰγιάλεια, ἡ ὁποία θυσιάζει τὸ πᾶν ὑπὲρ τῆς λοιπῆς παραγωγῆς, ἔρχεται δι’ ἐμοῦ σήμερον καὶ ζητεῖ ἀπὸ τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν νὰ μὴ θελήσῃ νὰ κατατάξῃ καὶ τὴν ἐκλεκτὴν ποιότητα τῆς Αἰγιαλείας εἰς τὴν τιμὴν τῶν 145 δραχμῶν, διότι αὕτη εἶναι ἐξαιρετικὴ ποιότης, τεθειμένη ἐκτὸς ἀνταγωνισμοῦ, οὐδεμιᾶς δὲ προστασίας χρήζουσα...

§188ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἴδιον συμβαίνει διὰ τὸ Παναρίτι τῆς Κορινθίας καὶ διὰ τὰ ἐκλεκτὰ εἴδη τῶν Πατρῶν.

§189ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὁμιλῶ ἐνταῦθα ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας. Ἡ Κορινθία ἔχει τοὺς ἀντιπροσώπους της, καὶ ἂς ὁμιλήσωσι. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἡ τρίτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 10 νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἡ πρώτη κατηγορία, διὰ τὴν ὁποίαν ὁρίζεται τιμὴ δραχμῶν 145 κατὰ χιλιόλιτρον, περιλαμβάνει τὸν ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 11 τῆς παρούσης παραδιδόμενον τῇ Ἑταιρείᾳ σταφιδόκαρπον ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς ποιότητος τῶν ἐπαρχιῶν Κορινθίας, Πατρῶν καὶ Ναυπακτίας, καλῆς δὲ μόνον ποιότητος τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας.» Ἐπίσης εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 10 νὰ προστεθῇ ἡ ὑποχρέωσις τῆς Ἑταιρείας νὰ ἀγοράζῃ καὶ ἀπὸ τῆς 10 Φεβρουαρίου μέχρι τέλους Μαρτίου. Εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος μὲ διέκοψε, θὰ ἀπαντήσω καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς ποιότητος. Εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ 1903, τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀντιπροσώπου τῶν Ἄγγλων κεφαλαιούχων κ. Δημ. Δεληγιάννη, διεκρίνοντο ῥητῶς αἱ ἑξῆς ποιότητες, αἵτινες ἀναγνωρίζονται καὶ ὑπὸ τοῦ ἐμπορίου (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 9. Εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν θὰ κατατάσσωνται αἱ ποιότητες αἱ γνωσταὶ ἐν τῇ ἐμπορίᾳ ὑπὸ τὸ ὄνομα σταφὶς Παναριτίου, Κακοχωρίου (Αἰγιαλείας) κλπ. Εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν θὰ κατατάσσωνται αἱ ὀρειναὶ καὶ πεδιναὶ, εἴτε ποτιστικαὶ εἴτε ξηρικαὶ, ἐκλεκταὶ ποιότητες Αἰγίου κλπ.» Εἰς τὴν τρίτην θὰ κατατάσσωνται αἱ καλαὶ Αἰγίου.» Συνεπῶς οὐ μόνον ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ καλῶν καὶ ἐκλεκτῶν Αἰγίου, αἵτινες ἀποτελοῦσι δύο διαφόρους κατηγορίας, ἀλλὰ πλὴν τῶν ἐκλεκτῶν ὑπάρχει καὶ ἀνωτέρα τις ποιότης, ἡ τοῦ Κακοχωρίου καὶ ἡ τῶν παρεμφερῶν ταύτῃ. Διὰ τὰς δύο ταύτας κατηγορίας τῶν ἐκλεκτῶν ζητῶ τὴν ἐξαίρεσιν, διότι εἶναι ποιότητες ὅλως ἐξαιρετικαὶ, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀφομοιοῦνται πρὸς τὰς καλὰς ποιότητας.

§190Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποίαν ἐξαίρεσιν;

§191ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ν’ ἀπαλειφθῇ ἐκ τοῦ ἄρθρου 10 ἡ λέξις «ἐκλεκτῆς».

§192Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἀπεβλέψαμεν εἰς τοῦτο, ἀπεβλέψαμεν εἰς τὰς καλὰς ποιότητας τῆς Κορινθίας, τῆς Αἰγιαλείας, τῶν Πατρῶν καὶ τῆς Ναυπακτίας. Ἑπομένως ἡ ἔκφρασις «ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς ποιότητος» σημαίνει ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα.

§193ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Δυνατόν· ἀλλ’ ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, περιλαμβάνει καὶ τὴν ἐκλεκτὴν ποιότητα, γίνεται δὲ τρόπον τινὰ διατίμησις ταύτης, τοῦθ’ ὅπερ προσπαθοῦμεν νὰ ἀποφύγωμεν. Διὰ τῆς τροπολογίας μου μειοῦται καὶ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀγοράσῃ ἡ Ἑταιρεία πρὸς 145 δραχμάς. Ἑπομένως εἶναι καὶ συμφέρον τῆς Ἑταιρείας, διότι μειοῦται ἡ ἐπικίνδυνος δι’ αὐτὴν κατηγορία τῶν 145 δραχμῶν κατὰ ποσόν. Τὰς τροπολογίας ταύτας θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγγράφως, πεποιθὼς ὅτι, ἂν ληφθῶσι ὑπ’ ὄψιν, θὰ συντελέσωσι πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τῆς σταφιδοπαραγωγῆς.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς ἕκτης ὥρας μετὰ μεσημβρίαν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12 καὶ 30′ τῆς μεσημβρίας. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6 μ. μ.)

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Αἰγιαλείας κ. Μεσσηνέζης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως. Ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 372). Ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Λυμπερόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ διαφόρων ἄρθρων τῆς αὐτῆς συμβάσεως. Καὶ αἱ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 373). Ὁ βουλευτὴς Πυλίας κ. Σάκκης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου λιμενικοῦ φόρου ἐπί τινων εἰδῶν ἐξαγομένων ἐκ τοῦ λιμένος Κορώνης καὶ ἁπάσης τῆς παραλίας τοῦ δήμου Κολωνίδων». Καὶ ἡ πρότασις νόμου αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 374). Ἐπὶ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Εὐταξίας.

§196ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀπὸ καταβολῆς, Κύριοι, τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου οὐδέποτε ἡ νομοθετικὴ ἡμῶν ἐξουσία εὑρέθη πρὸ ζητήματος τηλικαύτης σπουδαιότητος, ὡς τὸ προκείμενον. Καλούμεθα σήμερον νὰ κυρώσωμεν διὰ τῆς ψήφου ἡμῶν σύμβασιν, ἥτις, χάριν τῆς προστασίας τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος, μέλλει νὰ δεσμεύσῃ ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν τὸ Κράτος καὶ τὴν κυριωτάτην παραγωγὴν τῆς χώρας ὁμοῦ μετὰ μιᾶς τῶν ἀκμαιοτέρων βιομηχανιῶν μας, τῆς οἰνοπνευματοποιΐας, σύμβασιν, ἥτις διὰ τοῦ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος περὶ ἱδρύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν εἰς ὅλα τὰ ἐμπορικά, βιομηχανικὰ καὶ παραγωγικὰ κέντρα τῆς Ἑλλάδος μέλλει νὰ δεσμεύσῃ ἐπὶ τριακονταετίαν ὅλην τὸ Κράτος, τὸ ἐμπόριον, τὴν βιομηχανίαν καὶ πᾶσαν τὴν ἐγχώριον ἡμῶν παραγωγήν. Ἐν ἄλλαις λέξεσι πρόκειται νὰ ἐγκαθιδρύσωμεν οὕτω παρ’ ἡμῖν Ἑταιρείαν, δυναμένην νὰ ἔχῃ ἐπήρειαν μεγίστην ἐπὶ τῆς νομισματικῆς καὶ χρηματιστικῆς ἀγορᾶς καὶ ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν βίου, Ἑταιρείαν, ἧς παραπλησίαν ἐγὼ τοὐλάχιστον μίαν καὶ μόνην ἀνευρίσκω ἐν τῇ ἱστορίᾳ, τὴν πάλαι ποτὲ Ἑταιρείαν τῶν Ἀνατολικῶν Ἰνδιῶν.

§197ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως.

§198ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Προκειμένου, Κύριοι, περὶ ζητήματος τόσον σπουδαίου, ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς βεβαίως εὐρεῖα καὶ ἐξηκριβωμένη συζήτησις. Καὶ τῆς συζητήσεως ταύτης ἐρχόμενος νῦν νὰ μετάσχω καὶ ἐγώ, ὀφείλω κατ’ ἀνάγκην νὰ μακρηγορήσω. Ἐπάναγκες νομίζω ἐν πρώτοις νὰ ἀνασκοπήσω, ἔστω καὶ διὰ βραχέων καὶ κεφαλαιωδῶς μόνον, τὴν ἱστορίαν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος· διότι ἄνευ αὐτῆς, ἀγνώστου ἴσως εἰς τοὺς πλείστους τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τοὺς τὸ πρῶτον νῦν εἰσελθόντας εἰς τὸ Κοινοβούλιον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι πάντες ἔννοιαν σαφῆ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν κατηντήσαμεν εἰς τὴν προκειμένην σύμβασιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κυρίως ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως μέλλει νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις καὶ κρηπὶς αὐτῆς, ἀνάγκη πᾶσα νὰ κάμω ἐγὼ ἰδιαίτερον περὶ αὐτοῦ λόγον, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον σφοδρὰ ἐπίθεσις ἐγένετο ἤδη κατ’ αὐτοῦ, εἰς ἐμὲ δέ, ὡς πρωτοστατήσαντα κατὰ τὴν ἐπιβολήν του, ἐναπόκειται τώρα νὰ ὑπερασπισθῶ αὐτόν. Καὶ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, Κύριοι, εἶμαι ἐγὼ ἠναγκασμένος νὰ μακρηγορήσω τώρα. Ὑπῆρξα μέλος τῆς μικρᾶς κληθείσης ἐπιτροπῆς, ἥτις ὁμοῦ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπεξειργάσθη τὸ πρῶτον σχέδιον τῆς συμβάσεως ἐπὶ ἡμέρας καὶ νύκτας ὁλοκλήρους. Ἐπειδὴ ὑπάρχουσιν οἱ νομίζοντες ὅτι ἡ σύμβασις διὰ τῆς τοιαύτης ἐπεξεργασίας οὐ μόνον οὐδόλως ἐβελτιώθη, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ ἐχειροτέρευσεν· ἐπειδὴ πολλοί, οὐκ οἶδα πῶς, θεωροῦσιν ἐμὲ ὑπεύθυνον διὰ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τοῦτο ὀφείλω ἑκὼν ἄκων νὰ προβῶ νῦν εἰς ἀνάλυσιν τῆς συμβάσεως, καὶ συγκρίνων τὸ πρῶτον πρὸς τὸ νῦν ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν τρίτον σχέδιον αὐτῆς (διότι ὑπῆρξε καὶ δεύτερον τοιοῦτον, περὶ οὗ ὅμως ἐν παρόδῳ μόνον θὰ κάμω λόγον), νὰ καταδείξω, ὁπόσας καὶ ὁποίας τροποποιήσεις ἐπήνεγκεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν σύμβασιν, ὁπόσαι καὶ ὁποῖαι ἐξ αὐτῶν, γενόμεναι ἀποδεκταὶ ὑπὸ τοῦ ἀντιπροσώπου τῶν συμβαλλομένων πρὸς ἡμᾶς κεφαλαιούχων, ἐβελτίωσαν αὐτὴν κατὰ τὸ δυνατόν, ὁπόσαι δὲ καὶ ὁποῖαι ἐξ αὐτῶν, μὴ γενόμεναι ἀποδεκταί, θέτουσιν ἐν ἀμφιβόλῳ ὅ,τι καλὸν ἐπαγγέλλεται αὕτη διὰ τὴν παραγωγὴν καὶ τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος. Ἐν τέλει θὰ καταλήξω εἰς τὸ πῶς τροποποιουμένη ἡ σύμβασις αὕτη δύναται νὰ ἀποβῇ ἐπ’ ἀγαθῷ τούτων. Ὁ Θεός, Κύριοι, ηὐλόγησε τὴν νεωτέραν Ἑλλάδα δι’ ἰνὸς ἀποκλειστικοῦ προϊόντος, τῆς σταφίδος, ἧς δὲν εἶναι ἐξῃκριβωμένη ἡ πρώτη ἐμφάνισις παρ’ ἡμῖν. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, αὕτη τὸ πρῶτον ἀνεπτύχθη αὐτοφυῶς ἐπὶ τῆς βορειοδυτικῆς ἀκτῆς τῆς Πελοποννήσου, καὶ δὴ κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐνεστώσης χιλιετηρίδος. Ἤδη ἐπὶ Φραγκοκρατίας ἐξήγετο ἡ σταφὶς κυρίως διὰ Πατρῶν, καὶ μετεφέρετο δι’ ἑνετικῶν πλοίων εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὴν Ὁλλανδίαν καὶ τὴν Βόρειον Γερμανίαν. Οἱ Ἄγγλοι ὡς ἐκ τῆς ἐξωτερικῆς μορφῆς της ὠνόμασαν αὐτὴν currants (ἀγριοστάφυλλον). Οἱ Γάλλοι, παρ’ οἷς ἡ σταφὶς ἐγένετο τὸ πρῶτον γνωστὴ ἐξ Ἀγγλίας καὶ ὑπὸ τὸ ἀγγλικόν της ὄνομα, συγχέοντες τοῦτο πρὸς τὸν τόπον τῆς προελεύσεως τῆς ἡμετέρας σταφίδος ἐκ τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου, τὴν ὠνόμασαν raisins de Corinthe (Κορινθιακὴ σταφίς). Εἶναι βέβαιον ὅμως, ὅτι ἡ σταφὶς πολὺ βραδύτερον ἐκαλλιεργήθη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κορινθίας, καὶ δὴ ἐν τῇ πάλαι Σικυωνίᾳ, χωρίς ποτε νὰ ἐπεκταθῇ ἡ καλλιέργεια αὐτῆς καὶ μέχρι τῆς Κορίνθου. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξακολουθεῖ καλῶν αὐτὴν ἔτι καὶ νῦν ἁπλῶς σταφίδα. Ἐν οὐδεμιᾷ ἄλλῃ χώρᾳ δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ ἡ καλλιέργεια τῆς ἡμετέρας σταφίδος...

§199ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Παράγεται καὶ ἐν Περσίᾳ.

§200ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπιστεύετο τοῦτο πάλαι ποτὲ, νῦν ὅμως εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι ἡ ἐκεῖ παραγομένη σταφὶς ἀγίγαρτός ἐστι καὶ χρυσίζουσα, παρεμφερὴς πρὸς τὴν σουλτανίναν μᾶλλον παρὰ πρὸς τὴν μέλαιναν καὶ λεπτοφυᾶ σταφίδα μας, ἥτις εἶναι ἀποκλειστικὸν προϊὸν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ μετεφυτεύθη μὲν ἤδη αὕτη εἰς Ἰταλίαν, ἰδίᾳ δὲ παρὰ τὴν πόλιν Βάρην, ἔνθα τὸ ἔδαφος ἔχει πολλὴν τὴν συγγένειαν πρὸς τὸ ἡμέτερον, ἀπήνεγκε δ’ ἐκεῖ τὸ πρῶτον καρπὸν τῳόντι παραπλήσιον πρὸς τὸν ἡμέτερον. Ἀλλ’ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἤρξατο αὐτὸς ἐκφυλιζόμενος, ἤτοι καθιστάμενος γιγαρτοφόρος καὶ ἐξομοιούμενος πρὸς τὴν κοινὴν σταφυλήν...

§201ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καλλιεργεῖται καὶ ἐν Καλλιφορνίᾳ.

§202ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρὸ ἐτῶν μετεφυτεύθη καὶ ἐκεῖ ἡ σταφίς μας, πλὴν χωρὶς νὰ εὐδοκιμήσῃ μέχρι τοῦδε. Ἐὰν ἐπέδειδεν αὕτη ἐκεῖ, θὰ εἶχεν ἤδη ἀποκλείσει τὸ ἡμέτερον προϊόν ἐκ τῶν ἀγορῶν τῆς Βορείου Ἀμερικῆς, ἔνθα ὅμως τελευταῖον παρατηρεῖται μᾶλλον αὔξησις τῆς εἰσαγωγῆς του. Ὡς ὑπέδειξα, Κύριοι, ἡ σταφὶς ἡμῶν ἀνέκαθεν ὑπῆρξεν ἀντικείμενον καταναλώσεως παρὰ τοῖς Ἀγγλοσάξωσιν, ἤτοι ἐν Ἀγγλίᾳ, Ὁλλανδίᾳ καὶ Βορείῳ Γερμανίᾳ. Καὶ τὴν σήμερον δ’ ἔτι εἰς αὐτὰς τὰς χώρας ἀπαντῶσιν αἱ κυριώτεραι ἀγοραὶ τῆς πρὸς βρῶσιν καταναλώσεώς της. Διὰ τῶν Ἄγγλων ἐξηπλώθη ἡ τοιαύτη κατανάλωσις καὶ εἰς τὰς ἀποικίας αὐτῶν, ἰδίᾳ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τῆς Βορείου Ἀμερικῆς, εἰς Καναδᾶν καὶ εἰς Αὐστραλίαν. Καταναλίσκεται δ’ αὐτὴ κυρίως εἰπεῖν οὐχὶ ἀπ’ εὐθείας, ὡς ξηρὸς καρπός, ἀλλ’ ὡς ἄρτυμα διαφόρων γλυκυσμάτων παρὰ τοῖς Ἄγγλοις, ἰδίᾳ τῶν puddings καὶ cakes. Ἐν ἄλλαις λέξεσιν ἡ σταφίς μας δὲν εἶναι ἀντικείμενον πρώτης ἀνάγκης, τοῦ ὁποίου ἡ κατανάλωσις δύναται εὐκόλως καὶ ταχέως νὰ ἐξαπλωθῇ. Ἀπῃτήθη ἐργασία σύντονος καὶ ἐνδελεχὴς τοῦ ἐμπορίου ἐπὶ αἰῶνας ὁλοκλήρους, ὅπως ἡ περὶ ἧς λόγος κατανάλωσις φθάσῃ εἰς τὸ σημερινὸν ποσόν. Λέγω δὲ τοῦτο, ὅπως ἀποδείξω, ὁπόσον πεπλανημένη εἶναι ἡ γνώμη ἐκείνων, οἵτινες νομίζουσιν, ὅτι ἡ σταφὶς, ἐγκαταλειπομένη εἰς τὴν τύχην της, θὰ ἠδύνατο ν’ αὐξήσῃ τὴν κατανάλωσίν της διὰ τοῦ ἐξευτελισμοῦ τῶν τιμῶν αὐτῆς, καὶ νὰ λύσῃ οὕτως ἀφ’ ἑαυτῆς τὸ ζήτημα τῆς ὑπερπαραγωγῆς της. Ὁσονδήποτε εὔωνος καὶ ἂν ἀποβῇ ἡ σταφὶς, ἀδύνατον οἱ κύριοι πελάται αὐτῆς, οἱ Ἀγγλοσάξωνες, νὰ καταναλώσωσι πλείονα ποσότητα αὐτῆς. Ἀπόδειξις τρανὴ τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου πρόκειται ἡμῖν τὸ σταφιδικὸν ἔτος τοῦ 1893–1894, ὅτε αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος εἶχον κατέλθει εἰς τὸ κατώτατον ὅριον αὐτῶν. Τὸ ἔτος ἐκεῖνο οὐ μόνον δὲν παρετηρήθη αὔξησις, ἀλλὰ τοὐναντίον παρετηρήθη καὶ ποιά τις ἐλάττωσις τῆς καταναλώσεως αὐτῆς ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἄλλοι λαοὶ δυσκόλως δύνανται νὰ ἐξοικειωθῶσι πρὸς τὴν βρῶσιν τῆς σταφίδος. Τοῦτο προσεπικυροῖ καὶ τὸ γεγονὸς, καθ’ ὃ καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ οἱ Ἕλληνες, οὐδ’ αὐτῶν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐξαιρουμένων, ἐλαχίστην ἢ οὐδεμίαν τοιαύτην χρῆσιν ποιούμεθα τοῦ ἡμετέρου προϊόντος. Ἡ παραγωγή, Κύριοι, τῆς σταφίδος ἔβαινε μέχρι τοῦ ἔτους 1870 παράλληλος πάντοτε πρὸς τὴν πρώτην καὶ κυρίαν κατανάλωσίν της, τὴν πρὸς βρῶσιν, αὐξάνουσα, ὡς αὕτη, βαθμιαίως. Εἴχομεν καὶ τότε ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ὑπερπαραγωγὴν, ἥτις, ὅσον καὶ ἂν ἦτο μικρὰ, ἐπηρέαζεν ὁπωσδήποτε τὰς τιμάς της, ἀφοῦ ἡ σταφὶς δὲν ἦτο ἀντικείμενον γενικῆς καταναλώσεως, οὕτω δὲ ἐνέσκηπτον εἰς τὸ ἡμέτερον προϊόν καὶ τότε κρίσεις, πλὴν αὗται ἦσαν συνήθως παροδικαί. Τὰ πράγματα ὅμως ἤλλαξαν ὄψιν, ἀφ’ ὅτου ἤνοιξε νέον στάδιον διὰ τὴν σταφίδα, τὸ τῆς βιομηχανικῆς καταναλώσεώς της. Ἤδη, Κύριοι, μικρὸν πρὸ τοῦ ἔτους 1870 ἤρξατο ἀναφαινομένη εἰς τὰς Γαλλικὰς ἀμπέλους ἡ νόσος φυλλοξήρα, καταστρέφουσα ὁλοκλήρους αὐτῶν ἐκτάσεις. Ἐντεῦθεν προέκυψαν κενὰ μεγάλα εἰς τὴν Γαλλικὴν οἰνοπαραγωγὴν, ἅτινα ἔσπευσεν αὕτη ν’ ἀναπληρώσῃ διὰ τῆς ἡμετέρας σταφίδος, ἥτις ἔκτοτε ἀπεκλήθη «οἶνος ἐν ξηρᾷ καταστάσει». Κατ’ ἀκολουθίαν τῆς τοιαύτης ζητήσεως τοῦ ἡμετέρου προϊόντος ἐπῆλθεν ἡ ὑπερτίμησις καὶ ἡ τεραστία ἐπίδοσις τῆς παραγωγῆς του. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπερεδιπλασιάσθησαν αἱ σταφιδάμπελοι ἡμῶν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ηὐτυχήσαμεν νὰ ἔχωμεν ἐν Ἑλλάδι οὐδὲ κατὰ προσέγγισιν ἀκριβῆ στατιστικὴν τῶν σταφιδοφυτειῶν μας, πᾶσαι δὲ αἱ σχετικαὶ δημοσιεύσεις στηρίζονται συνήθως εἰς εἰκασίας, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον πιθανάς· τὸ βέβαιον ὅμως εἶναι, ὅτι ἡ σταφιδοπαραγωγὴ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1870 εἶχεν ἀνέλθει εἰς 110 ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν, ἤρξατο δ’ ἔκτοτε αὐξάνουσα καθ’ ἅλματα, ἕως οὗ ἐν ἔτει 1889 μόνη ἡ εἰς Γαλλίαν εἰσαγωγή της ἀνῆλθεν εἰς 147 ἑκατομμύρια, ὑπερβᾶσα καὶ αὐτὴν τὴν εἰς Ἀγγλίαν εἰσαγωγὴν, μέχρι δὲ τοῦ 1892 ἡ ὅλη παραγωγή της ὑπερέβη τὰ 300 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ, Κύριοι, ἡ Γαλλικὴ ἀμπελουργία ἤρξατο ἀναφυτεύουσα τὰς ἀμπέλους της δι’ ἀμερικανικῶν κλημάτων, ἀπροσβλήτων ὑπὸ τῆς φυλλοξήρας. Ὅτε δὲ αὗται ἀπὸ τοῦ 1890 ἤρξαντο ἀποφέρουσαι καρπὸν καὶ καθιστῶσαι περιττὴν πλέον τὴν προσφυγὴν τῶν Γάλλων οἰνοπαραγωγῶν εἰς τὴν σταφίδα, ἔκτοτε ἤρξατο μειουμένη ἡ εἰς Γαλλίαν εἰσαγωγὴ τῆς σταφίδος, ἕως οὗ ἐν ἔτει 1893 διὰ τῆς ἐπιβολῆς ὑπερόγκων διαπυλίων τελῶν, προστατευτικῶν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, σχεδὸν ἀπεκλείσθη τὸ ἡμέτερον προϊὸν ἐκ τῆς Γαλλικῆς ἀγορᾶς. Ἀλλ’ οὕτως ἔμεινεν ἀδιάθετον ἐξ αὐτοῦ ποσὸν 120 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν, εἰς ὅσον ἀνήρχετο κατὰ μέσον ὅρον ἡ εἰς Γαλλίαν εἰσαγωγὴ τῆς σταφίδος. Τὸ ποσὸν αὐτὸ, Κύριοι, ἐζήτησε τότε τοποθέτησιν εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς πρὸς βρῶσιν καταναλώσεως, ἀλλ’ ἐπῆλθεν οὕτω τοιαύτη δυσαναλογία μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, ὥστε εἴχομεν ἀμέσως ῥαγδαίας καὶ ἀποτόμους ἐκπτώσεις τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, κατελθούσης ἀπὸ 250 καὶ 300 εἰς 100, 80, 60 καὶ 50 ἔτι δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον.

§203Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Καὶ εἰς 30 δραχμάς!

§204ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἤρξατο τότε ὑποφώσκουσα ἐλπὶς σωτηρίας ἐν ἄλλῃ τινὶ ἀγορᾷ, τῇ Ρωσσικῇ. Κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ τοιούτου ἐξευτελισμοῦ τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος ἤρξατο αὕτη εἰσαγομένη εἰς τὴν ἀχανῆ τοῦ Βορρᾶ αὐτοκρατορίαν καὶ καταναλισκομένη ἐκεῖ βιομηχανικῶς εἰς τὴν οἰνοποιΐαν καὶ τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν. Ταχέως εὗρον ἐν αὐτῇ τοποθέτησιν ὑπὲρ τὰ 40 ἑκατομμύρια λίτραι σταφίδος, ἅτινα ἐν βραχεῖ χρονικῷ διαστήματι θὰ ὑπερέβαινον ἴσως κατὰ πολὺ τὰ 100 ἑκατομμύρια. Ἐπὶ τούτῳ δὲ τὸ τότε Ὑπουργεῖον Τρικούπη εἶχε κατορθώσει, ἀρχομένου τοῦ ἔτους 1895, νὰ συνομολογήσῃ ἐν Πετρουπόλει ἐμπορικὴν σύμβασιν, δι’ ἧς ἐξησφαλίζετο ἐπὶ μίαν δεκαετίαν ἡ εἰς Ρωσσίαν εἰσαγωγὴ τοῦ ἡμετέρου προϊόντος ἐπὶ μικρῷ δασμῷ. Ἀλλὰ πρὶν ἢ ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις ἐκείνη, ἀπεπέμφθη ἐκ τῆς ἀρχῆς ὁ ἐκ Μεσολογγίου πολιτικὸς ἀνήρ, διεδέξατο δ’ αὐτὸν ὁ ἐν Παρισίοις πρεσθευτὴς τῆς Ἑλλάδος κ. Ν. Δηλιγιάννης, ἀπολαύων τῆς ἰδιαιτέρας εὐνοίας τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως. Τὸ νέον Ὑπουργεῖον, Κύριοι, δὲν ἐφρόντισε κἄν περὶ ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ρωσσίας, ἴσως διότι ἀνέμενε τὴν ἔκβασιν τῶν τότε βουλευτικῶν ἐκλογῶν, μεθ’ ἃς ἐνόμιζεν ὅτι θὰ ἦτο καθῆκον τοῦτο τῆς νέας κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἀνέβαλεν αὐτὸ ἀδικαιολογήτως ὅλως καὶ τὰς ἐκλογὰς, οὕτω δὲ παρῆλθε δι’ ἡμᾶς πολύτιμος χρόνος μηνῶν ὁλοκλήρων, καθ’ οὓς ἐξεγερθέντες οἱ ἐν Ρωσσίᾳ παραγωγοὶ τῆς πρώτης ὕλης τοῦ οἰνοπνεύματος, καὶ ἰδίᾳ οἱ ἀμπελοκτήμονες τῆς Βεσσαραβίας καὶ τῆς Κριμαίας, κατώρθωσαν νὰ ματαιώσωσι τὸν ὑπὲρ τῆς σταφίδος ἡμῶν ὅρον τῆς συμβάσεως. Ἐδημοσιεύθη δὲ τότε τὸ σχετικὸν οὐκάζιον, δι’ οὗ ἐπεβάλλετο εἰς τὸ ἡμέτερον προϊόν δασμὸς σχεδὸν ἀπαγορευτικὸς ἐν Ρωσσίᾳ. Ἐν τῷ μεταξὺ, Κύριοι, εἶχον ἀναστατωθῆ οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ διὰ τὴν ἐκραγεῖσαν κρίσιν, περὶ ἧς προέβλεπον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρέλθῃ πλέον ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ τόσον ταχέως. Διάφορα μέτρα προὐτάθησαν τότε πρὸς ἀποσόβησιν τοῦ κακοῦ, ὡς πρακτικώτερον δὲ πάντων ἐθεωρήθη τὸ τῆς παρακρατήσεως, ὅπερ καὶ ἐπεβλήθη ἐπὶ τέλους ἐν ἔτει 1895, ὅτε εἴχομεν ἀπελπισθῆ ἐκ Ρωσσίας. Τὸ μέτρον ἐξεμυκτηρίσθη ἐν ἀρχῇ καὶ κατεπολεμήθη σφόδρα ὑπὸ πάντων τῶν ἰδεολόγων, ἢ μᾶλλον τῶν doctrinaires παρ’ ἡμῖν, διότι οὗτοι εὕρισκον αὐτὸ ἀντικείμενον πρὸς τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας, καθόσον ἐν οὐδενὶ ἐγχειριδίῳ αὐτῆς εἶχον ἀναγνώσει τι περὶ παρακρατήσεως. Αὐτοὶ ἔλεγον, ὅτι ὑπερπαραγωγὴν ἔχομεν πολλάκις ἐπὶ παντὸς γεωργικοῦ καὶ βιομηχανικοῦ προϊόντος, ἀλλ’ εἰς οὐδενὸς τὸν νοῦν ἐπῆλθέ ποτε νὰ προτείνῃ τὴν παρακράτησιν αὐτοῦ. Πλὴν τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο ἠλέγχετο φροῦδον καὶ ἕωλον, προκειμένου περὶ προϊόντος παραγομένου ἀποκλειστικῶς ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ χώρᾳ, ὡς ἡ σταφὶς ἐν Ἑλλάδι, ἥτις, ὡς τοιαύτη, δὲν εἶχε νὰ φοβηθῇ τὸν ἀνταγωνισμὸν ξένης παραγωγῆς. Ἐπειδὴ δὲ ἀνάγκη ἀπόλυτος παρίστατο νὰ ἐξασφαλισθῶσιν ὁπωσδήποτε τιμαὶ ἀνεκταὶ διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, ἄλλος δὲ προχειρότερος εἰς τοῦτο τρόπος, ἐκτὸς τῆς παρακρατήσεως, δὲν ὑπεδεικνύετο, ἐγένετο ἀσπαστὴ ἡ παρακράτησις ὡς μέτρον ἀναποδράστου ἀνάγκης ὑφ’ ὅλων σχεδὸν τῶν τότε ἐπιφανῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Τουλάχιστον οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἐκηρύχθη ἀναφανδὸν κατ’ αὐτῆς, οὔτε ὁ Δηλιγιάννης οὔτε ὁ Τρικούπης...

§205ΣΤΕΦ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ὁ Τρικούπης οὐδέποτε ἦτο ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως.

§206ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν διετέλουν τότε εἰς πολιτικὰς σχέσεις πρὸς τὸν ἀείμνηστον ἐκ Μεσολογγίου πολιτευτὴν, οὐδὲ δύναμαι οὕτω νὰ γινώσκω ὁποίαν γνώμην εἶχεν αὐτὸς κατ’ ἰδίαν. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ διαπιστώσω, εἶναι, ὅτι αὐτὸς πρῶτος, λήγοντος τοῦ ἔτους 1894, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως, τὸ ὁποῖον ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις ἀπέκρουσεν, ὡς συνδυάζον αὐτὴν πρὸς διαχείρισιν, ἣν αὐτὴ ἐθεώρει ὕποπτόν πως. Μετὰ τὸν Τρικούπην εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν, μεσοῦντος τοῦ ἔτους 1895, νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως, ἀσχέτως πρὸς πᾶσαν διαχείρισιν τοῦ παρακρατήματος, ὁ Δηλιγιάννης. Καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐψηφίσθη, μεθ’ ὅλην τὴν ἀντίδρασιν τῶν doctrinaires, καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, ἀνανεούμενος κατ’ ἔτος μέχρι τοῦ ἔτους 1899. Ἐν τῷ μεταξὺ, Κύριοι, συγκληθέντα συνῆλθον δύο ἀλλεπάλληλα σταφιδικὰ Συνέδρια ἐν τῷ κέντρῳ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἐν Πάτραις, ὧν μετέσχον ἀντιπρόσωποι πάντων τῶν σταφιδοφόρων δήμων καὶ πάντες οἱ εἰδικώτερον πως παρ’ ἡμῖν ἀσχολούμενοι περὶ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, καὶ μετὰ μακρὰς συζητήσεις ἐκηρύχθησαν ἀμφότερα ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως. Ἀμφότερα τὰ Συνέδρια ἐκεῖνα, ἀναγνωρίζοντα τὰ σχετικῶς ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα εἶχε νὰ ἐπιδείξῃ ἤδη ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, ἀφοῦ ὑπ’ αὐτὸν οὐδέποτε αἱ τιμαὶ κατῆλθον κάτω τῶν 100 δραχμῶν, ἔγνωσαν ὅτι ἔπρεπε νὰ παραταθῇ ὁ θεσμὸς οὗτος τοὐλάχιστον ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, διότι ὑπῆρχεν ἐλπὶς, ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ τούτου διαστήματος ν’ αὐξήσῃ βαθμιαίως ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος καὶ ν’ ἀποκατασταθῇ οὕτως ἡ ἰσορροπία μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως αὐτῆς. Ἀλλὰ τὴν παρακράτησιν, Κύριοι, ἐφανταζόμεθα τότε πάντες οἱ ὑπερμαχοῦντες αὐτῆς ἔνθεν μὲν ὡς ἐπαναφορὰν μέρους τοῦ παραγομένου προϊόντος εἰς τὸν ἀρχικὸν προορισμόν του, εἰς τὴν βιομηχανικὴν κατανάλωσίν του διὰ τῆς οἰνοποιήσεως καὶ ἀποστάξεως τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ, ἔνθεν δὲ ὡς εἰσφορὰν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἰδίας, καθόσον τὸ ἀντίτιμον τοῦ παρακρατήματος ἠδύνατο νὰ διατεθῇ ἐπ’ ἀγαθῷ αὐτῆς. Καὶ ἐνῷ ὡς πρὸς τὸν πρῶτον σκοπὸν ἤμεθα τότε σύμφωνοι οἱ μετασχόντες τῶν Σταφιδικῶν Συνεδρίων παρακρατητικοὶ, διεφωνοῦμεν ὅμως ὡς πρὸς τὸν δεύτερον σκοπὸν, τὸν τῆς παρακρατήσεως· ἐνῷ δηλαδὴ πολλοὶ ἦσαν τῆς γνώμης, ὅτι ἔπρεπε νὰ συσταθῇ πάραυτα Τράπεζά τις, κύριον προορισμὸν ἔχουσα νὰ διαθέτῃ τὸ ἀντίτιμον τοῦ παρακρατήματος εἰς δάνεια ἐπὶ καλλιεργείᾳ πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς ἀντὶ μετρίου τόκου (καὶ μεταξὺ τούτων ἐπρωτοστάτει ὁ ἐκ Παρνασσίδος βουλευτὴς κ. Σιμόπουλος), ἄλλοι, ἐν οἷς κατελεγόμην καὶ ἐγὼ, ἤμεθα τῆς γνώμης, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν σύστασιν τῆς Τραπέζης. Ἡμεῖς, προβλέποντες ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ἐνδεχομένην ἀπώλειαν τῶν κεφαλαίων καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰς συμπαρομαρτούσας καταχρήσεις εἰς τὰ τοιαῦτα δάνεια, ἀπεκρούσαμεν τὴν ἄμεσον σύστασιν τῆς Τραπέζης. Ἡμεῖς ἐνομίζομεν, ὅτι διὰ τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος δανείων ἐπὶ καλλιεργείᾳ ἠδύνατο τὸ πολὺ νὰ αὐξήσῃ ἡ παραγωγὴ, καθ’ ὃν χρόνον ἔπρεπε νὰ γείνῃ σκέψις μᾶλλον περὶ ἐλαττώσεως αὐτῆς, εἰ δυνατὸν, δι’ ἀπαγορεύσεως πάσης περαιτέρω σταφιδοφυτείας, ἧς ἄνευ ἡ παρακράτησις θὰ ἦτο καθαρὰ contradictio in adjecto. Δυστυχῶς ὅμως, Κύριοι, ἐπεκράτησεν ἡ ἀντίθετος γνώμη καὶ ἐν τοῖς Σταφιδικοῖς Συνεδρίοις καὶ ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ τοῦ 1899, οὗτινος συμμετείχομεν ὅ τε ἐκ Παρνασσίδος ἔντιμος συνάδελφος καὶ ἐγώ. Οὕτω δὲ, μεθ’ ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις μου, συνετάχθη τότε καὶ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος περὶ δεκαετοῦς ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ὡς μέτοχοι, Κύριοι, τῆς Τραπέζης ταύτης ἀνεγνωρίσθησαν πάντες οἱ σταφιδοπαραγωγοί, οὕτω δὲ καθιερώθη ἐπ’ αὐτῆς ἕν εἶδος καθολικῆς ψηφοφορίας, ἥτις ὑπῆρξεν ἡ πρώτη καὶ κυρία πηγὴ πασῶν τῶν μετὰ ταῦτα παρεκτροπῶν καὶ καταχρήσεων κατὰ τὴν σύγκλησιν τῶν μετόχων τῆς Τραπέζης εἰς συνελεύσεις καὶ κατὰ τὴν διαχείρισίν της. Τὸ κακὸν τοῦτο ἐπέτεινεν ἔτι μᾶλλον τὸ αἱρετὸν τοῦ Διευθυντοῦ αὐτῆς, ἔστω καὶ δι’ ἐμμέσου ἐκλογῆς, χωρὶς οὗτος νὰ ᾖναι περιβεβλημένος ὑπὸ τῆς δεούσης ἐξουσίας, οὐδὲ νὰ φέρῃ τὴν ἀναγκαίαν εὐθύνην, χωρὶς νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ προσλήψεως εἰς τὸ ἀξίωμα αὐτὸ ξένου τινὸς εἰδικοῦ καὶ πεπειραμένου διὰ τὴν τοιαύτην ἐργασίαν. Τὰ δάνεια, Κύριοι, ἐπὶ καλλιεργείᾳ, εἰς ἃ προέβη ἡ νέα Τράπεζα, καὶ αἱ ἀνεκταὶ ὁπωσδήποτε τιμαὶ τῆς σταφίδος, αἱ ἐπιτευχθεῖσαι ὑπὸ τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως, ἐπεθάρρυναν τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς εἰς περαιτέρω φυτείας, ἀπεδείχθη δὲ οὕτως ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅτι ἠντλοῦμεν εἰς πίθον Δαναΐδων. Τὸ κακὸν ἐπηύξησεν ἔτι μᾶλλον μετὰ τὴν μικρὰν ἐσοδείαν τοῦ ἔτους 1900. Ἡ ἐσοδεία ἐκείνη εἶχε κατέλθει κάτω τῶν 100 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ προεμηνύετο μεγάλη ὑπερτίμησις τοῦ προϊόντος. Τότε ἐγὼ συνέστησα τὴν ἐκποίησιν τοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης παρακρατήματος ἐκ 40 περίπου ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν πρὸς 300 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, εἰς ἀναπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς καταναλώσεως, ὅπως μὴ καταπονηθῇ αὕτη ἐκ τῶν ὑπερόγκων τιμῶν τῆς σταφίδος καὶ τραπῇ οὕτως ἐξ ἀνάγκης εἰς τὴν χρῆσιν ἄλλων παραπλησίων ξηρῶν καρπῶν. Δυστυχῶς ὅμως δὲν εἰσηκούσθην. Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἐστερήθη οὕτω ποσοῦ 12 περίπου ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ὅπερ ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιηθῇ βραδύτερον ἐπ’ ἀγαθῷ αὐτῆς τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Αἱ τιμαὶ τοῦ προϊόντος ἔφθασαν κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο μέχρι χιλίων δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον. Ἐνῷ δὲ οὕτω κατεπονήθη ἡ κατανάλωσις, καὶ ἔκτοτε δὲν παρετηρήθη ἡ πρὶν αὔξησις αὐτῆς, οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ τῶν περιφερειῶν, ὧν αἱ σταφιδάμπελοι ἔμειναν κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἀπρόσβλητοι ἐκ τοῦ περονοσπόρου τοῦ 1900, καὶ οἵτινες διὰ τοῦτο ἀπήλαυσαν τῶν μυθωδῶν ἐκείνων τιμῶν, ἐπεδόθησαν ἀκωλύτως εἰς τὴν περαιτέρω σταφιδοφυτείαν. Τὰ θλιβερά, Κύριοι, ἐπακόλουθα τῆς ἀσκόπου λειτουργίας τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1900, δὲν ἐβράδυναν νὰ γείνωσι καταφανῆ εἰς πάντας. Μεθ’ ὅλην τὴν παρακράτησιν, ἥτις ἔκτοτε ηὔξησεν εἰς 20%, ἡ κατανάλωσις, δι’ οὓς λόγους ἐξέθεσα ἤδη, δὲν ἠδύνατο ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὴν ὁσημέραι ἐπιδίδουσαν παραγωγήν. Εἴχομεν καὶ πάλιν πλεονάσματα, ἅτινα, πιέζοντα τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως, ἐπέφερον πάντοτε τὴν ὑποτίμησιν τοῦ προϊόντος. Ἀλλ’ ἑνὸς κακοῦ δοθέντος μυρία ἄλλα ἕπονται, ἐξ ὧν ἐξαίρω ἓν καὶ μόνον, τὸ ἑξῆς. Τὰ κεφάλαια, Κύριοι, πτοηθέντα πρὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, ἀπεσύρθησαν ἐκ τῆς σταφιδαγορᾶς. Ἐνόσῳ εἴχομεν ἰσορροπίαν μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, ἐξασφαλίζουσαν ὁπωσδήποτε τὸ κέρδος ἐν τῇ ὑπερτιμήσει τοῦ προϊόντος ἡμῶν, καὶ κεφάλαια ἄφθονα διετίθεντο ὑπὲρ τοῦ σταφιδεμπορίου, καὶ πιστώσεις ἠνοίγοντο δαψιλεῖς, δι’ ὧν τὸ σταφιδεμπόριον ἦτο εἰς θέσιν μῆνας ὁλοκλήρους πρὸ τῆς ἐνάρξεως ἑκάστης ἐσοδείας νὰ προαγοράζῃ πολλὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφιδοκάρπου. Ὁ λόγος δὲ οὗτος ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἐνημερότης τῶν ὀφειλετῶν σταφιδοπαραγωγῶν εἰς τὰς πληρωμάς των ἀνεχαίτιζε τούτους ἀπὸ τῆς ἀθρόας προσφορᾶς τοῦ προϊόντος των ἅμα τῇ συγκομιδῇ αὐτοῦ. Ἐντεῦθεν εἴχομεν σταθερότητα εἰς τὰς τιμὰς, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τάσιν αὐτῶν πρὸς τὰ ἄνω, ἥτις ἐγέννα τὴν πεποίθησιν εἰς τὸ ἐμπόριον, καὶ ἐξῆπτε τὴν κερδοσκοπίαν αὐτοῦ ἐπὶ ὑπερτιμήσει. Ἀφ’ ὅτου ὅμως ἐπῆλθεν ἡ ὑπερπαραγωγὴ, ἥτις διὰ τῶν πλεονασμάτων αὐτῆς ἐπίεζε πάντοτε πρὸς τὰ κάτω τὰς τιμὰς, ἀφ’ ὅτου κατ’ ἀκολουθίαν τῆς οὑτωσὶ ἐκραγείσης κρίσεως οἱ ὀφειλέται σταφιδοπαραγωγοὶ, καθυστεροῦντες εἰς τὰς πληρωμάς των καὶ ἐκτεθειμένοι πάντοτε εἰς τὴν κατάσχεσιν τοῦ προϊόντος των, ἤρξαντο προσφέροντες αὐτὸ ἀθρόως καὶ ἐν σπουδῇ μεγάλῃ εἰς τὴν ἀγορὰν, ἀφοῦ ἄλλως τε εἶχον νὰ φοβηθῶσι πάντοτε ἔκπτωσιν τιμῶν, ἔκτοτε ἀνεστράφησαν οἱ ὅροι τοῦ σταφιδεμπορίου, ἔκτοτε ἤρξατο τοῦτο ὑφιστάμενον πάντοτε σχεδὸν ζημίας ἐπὶ ζημιῶν διὰ τῶν προαγορῶν του. Ἐνῷ λ. χ. προηγόραζεν αὐτὸ ἐπὶ τιμῇ 200 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον, ἔβλεπεν ἐντὸς ἑβδομάδων, ἐνίοτε δὲ καὶ ἐντὸς ἡμερῶν καὶ ὡρῶν μόνον, ἐκπίπτουσαν αὐτὴν κατὰ δεκάδας ὅλας δραχμῶν. Ἐντεῦθεν αἱ μεγάλαι καὶ ἀνεπανόρθωτοι ζημίαι, αἵτινες ἐξώθησαν μὲν εἰς τὴν πτώχευσιν τοὺς πλείστους τῶν πρὶν μεγάλων καὶ κραταιῶν ἐμπορικῶν οἴκων τῆς σταφίδος καὶ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ καὶ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, κατέστησαν δὲ περιδεῆ τὰ κεφάλαια πρὸς τὸ ἐμπόριον τοῦ ἡμετέρου προϊόντος. Ἔκτοτε, Κύριοι, δὲν ἔχομεν πλέον ἀληθὲς ἐμπόριον ἐπὶ τῆς σταφίδος. Εὐάριθμοι εἶναι οἱ διαθέτοντες τὴν σήμερον κεφάλαια διὰ τὴν ἐμπορίαν τοῦ εἴδους τούτου, καὶ οὗτοι δὲ οὐχὶ ἐπὶ προμηθείᾳ μεγάλων ποσοτήτων, ὡς πάλαι ποτὲ, ἀλλὰ διὰ τὴν πλήρωσιν μόνον ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν. Ἀλλ’ ὡς παράσιτον τῆς παρούσης νοσηρᾶς καταστάσεως ἀνεπτύχθη ἓν ἄλλο εἶδος ἐμπορίου, τὸ τῆς προπωλήσεως ἐπὶ ὑποτιμήσει. Διὰ τὴν προπώλησιν δὲν ἦσαν ἀναγκαῖα κεφάλαια πολλά. Ἤρκει νὰ ἔχῃ τις τὰ μέσα, ἵν’ ἀπευθύνῃ ὡραίας ἐγκυκλίους, δι’ ὧν νὰ ἐγνωστοποίει τὴν σύστασιν νέου δῆθεν μεγάλου ἐξαγωγικοῦ οἴκου, μετὰ τοῦτο δὲ νὰ κάμνῃ προσφορὰς ἐπὶ ὑποτιμήσει τοῦ προϊόντος, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι ἡ παραγωγὴ αὐτοῦ θὰ εἶχε νὰ ἐπιδείξῃ πάντοτε πλεόνασμα. Τοῦτο καὶ μόνον ἤρκει νὰ καταστήσῃ ἐπιφυλακτικὸν τὸ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐμπόριον πρὸς πᾶσαν περὶ τοῦ ἐναντίου διαβεβαίωσιν, καὶ νὰ ἐπιφέρῃ τὸν κλονισμὸν εἰς τὰς τιμάς. Ὁσάκις αὐτὸ ἀπεδέχετο τὰς γινομένας ἐπὶ ὑποτιμήσει προσφορὰς, οἱ προπωλοῦντες δὲν διέτρεχον κίνδυνόν τινα. Αὐτοὶ εἰργάζοντο ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς· διότι, ἐὰν μὲν ἐπηλήθευον αἱ προβλέψεις των, καὶ ἐπήρχετο ἡ ἔκπτωσις τῶν τιμῶν, ἠγόραζον καὶ παρέδιδον σταφιδόκαρπον ἐπὶ πιστώσει, ἐὰν δὲ τὸ ἐναντίον συνέβαινεν, ἠρνοῦντο ἁπλούστατα τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών των, ἀφοῦ ἄλλως τε καὶ ἡ ἐν Ἑλλάδι Δικαιοσύνη ἐπέδειξεν ἀείποτε ἀσύγγνωστον ἐπιείκειαν πρὸς τὴν τοιαύτην κακοπιστίαν αὐτῶν, ἀδιαφοροῦσα, ἂν οὕτω κατέφερε καίριον τραῦμα οὐ μόνον κατὰ τοῦ ἐμπορίου ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ κατ’ αὐτῆς τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Κατὰ τοῦ τοιούτου, Κύριοι, ἐμπορίου τῶν προπωλήσεων ἐπὶ ὑποτιμήσει ἠγέρθησαν δίκαιαι παρ’ ἡμῖν αἰτιάσεις. Ἀλλ’ εἶναι ἄδικαι, ἀδικώταται αὗται, ἐπεκτεινόμεναι καὶ κατὰ τοῦ ἐναπολειπομένου ἔτι τιμίου καὶ εἰλικρινοῦς ἐμπορίου τῆς σταφίδος. Εἶναι δὲ αὐτόχρημα ὕβρις καὶ βλασφημία τὸ λεγόμενον ὑπό τινων, ὅτι αἰτία παντὸς τοῦ κατατρύχοντος σήμερον τὴν σταφιδοπαραγωγὴν κακοῦ εἶναι τὸ σταφιδεμπόριον ἀδιακρίτως. Ὡς φαίνεται, λησμονοῦσιν αὐτοὶ οἱ Κύριοι, ὅτι τὸ σταφιδεμπόριον ὑπῆρξεν ὁ σκαπανεὺς τῆς διαδόσεως τοῦ προϊόντος ἡμῶν, ὅτι αὐτὸ, οὐδεμιᾶς ποτε ἀπολαῦσαν κυβερνητικῆς μερίμνης καὶ προστασίας, ὡς καὶ πᾶς ἄλλος κλάδος τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν οἰκονομίας, οὐχ ἧττον κατώρθωσε διὰ τῆς τιμιότητος καὶ δραστηριότητός του νὰ ἀναβιβάσῃ τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος ἐξ 125 ἑκατομμυρίων, εἰς ὅσον αὕτη ἀνήρχετο πρὸ τριακονταετίας, εἰς ὑπερτριακόσια ἑκατομμύρια πρὸ δεκαπενταετίας, μετὰ δὲ τὸν ἀποκλεισμὸν 120 ὅλων ἑκατομμυρίων ἐκ τῆς Γαλλικῆς ἀγορᾶς καὶ ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἔκτοτε ἐκραγείσης κρίσεως νὰ ἀναβιβάσῃ αὐτὴν πάλιν εἰς 250 ἑκατομμύρια. Καὶ διατυμπανίζουσι μὲν οἱ καλοθεληταὶ τοῦ σταφιδεμπορίου, ὅτι αὐτὸ δῆθεν διὰ τῆς αἰσχοκερδείας του ἔχει ἐκμυζήσει πᾶσαν ἰκμάδα τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἀλλὰ δὲν μᾶς ὑποδεικνύουσι τοὐλάχιστον, πόσοι ἐκ τῶν μεγάλων ἐξαγωγικῶν οἴκων τοῦ σταφιδεμπορίου, οἵτινες πάλαι ποτὲ διέθετον ὑπὲρ αὐτοῦ ἑκατομμύρια ὅλα, ὑφίστανται ἔτι; Οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἐτάφησαν ἤδη πρὸ πολλοῦ ὑπὸ τὰ ἐρείπια, ἅτινα ἐδημιούργησεν ἡ σταφιδικὴ κρίσις. Καὶ ὅσοι δὲ ἐξ αὐτῶν ὑπολείπονται ἔτι, ἀριθμούμενοι μόλις ἐπὶ τῶν δακτύλων, συνεκρατήθησαν ἐκ μόνης τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ 1900, ἧς ἄνευ καὶ αὐτοὶ θὰ εἶχον ἐκλίπει ἤδη. Ἀλλ’ ἄνευ, Κύριοι, ἐμπορίου ἀληθοῦς, ἐμπορίου διαθέτοντος κεφάλαια ἄξια λόγου πρὸς συγκράτησιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ τείνωσιν αἱ τιμαὶ πάντοτε πρὸς ἔκπτωσιν, μεθ’ ὅλην τὴν παρακράτησιν, ἀφοῦ, ὡς εἴδομεν ἤδη, καὶ πάλιν ἐπῆλθεν αὔξησις τῆς παραγωγῆς. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἡ σταφιδικὴ κρίσις ἤρξατο πάλιν, λήγοντος τοῦ ἔτους 1902, νὰ προσλαμβάνῃ ὀξὺν χαρακτῆρα καὶ ν’ ἀνησυχῇ τοὺς πάντας. Τότε ἐκηρύχθην ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἰδέας τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος, ἧς πρῶτος εἰσηγητὴς ὑπῆρξε πρὸ ἐτῶν ἤδη ὁ μακαρίτης Στέφανος Ξένος, ἀλλὰ κατὰ τρόπον δυσεφάρμοστον. Ἐγὼ, ὁρμώμενος ἐκ τῆς σκέψεως, καθ’ ἣν ἡ σταφὶς εἶναι μονοπωλιακὸν προϊὸν τῆς Ἑλλάδος, ἔχον περιωρισμένην πρὸς βρῶσιν κατανάλωσιν, ἐσκέφθην ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῶσι πράγματι ἀνεκταὶ τιμαὶ διὰ τοὺς παραγωγοὺς τῆς σταφίδος, ἐὰν ἐγκαθιδρύετο ἓν εἶδος συνδικάτου (trust) διὰ τὴν ἐμπορίαν αὐτῆς. Ἐὰν ἐξευρίσκοντο, Κύριοι, κεφαλαιοῦχοι, δυνάμενοι ἐν συνεταιρισμῷ πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ὡς συνενδιαφερομένους, ν’ ἀγοράζωσιν ὁλόκληρον τὸ προϊόν των ἐπὶ ὡρισμένῃ τιμῇ, καὶ νὰ πωλῶσιν εἶτα ἐπίσης ἐπὶ ὡρισμένῃ τιμῇ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν ἐξωτερικὴν κατανάλωσιν πρὸς τὸ ἐγχώριον ἐμπόριον, τὸ δὲ ὑπόλοιπον νὰ διαθέτωσιν εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανικὴν κατανάλωσιν, θὰ ἐλύετο οὕτως ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ μέγα σταφιδικὸν ἡμῶν πρόβλημα. Τὴν γνώμην μου ἐξέθηκα διὰ μακρῶν ἐν τῷ τύπῳ· ἐπωφεληθεὶς δ’ αὐτὴν ὁ ἐν Λονδίνῳ ἐμπορευόμενος Δημήτριος Δεληγιάννης συνέστησεν ἐκεῖ ἓν συνδικάτον, ἐξ ὀνόματος τοῦ ὁποίου καὶ ὑπέβαλεν ὡρισμένας προτάσεις πρὸς τὴν τότε Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ αἱ προτάσεις ἐκεῖναι, διὰ λόγους, οὓς κρίνω περιττὸν νὰ ἐκθέσω νῦν, δὲν ἔγειναν ἀποδεκταί. Πρὸ τοῦ κινδύνου ὅμως, ὃν ἐνεῖχεν ἡ νέα μεγάλη ἐσοδεία τοῦ 1903, ἐσκέφθημεν νὰ προσφύγωμεν εἰς ἓν προσωρινὸν μέτρον, εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος τῆς ἐσοδείας ἐκείνης ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Πρὸς τοῦτο συνωμολογήθη ἓν δάνειον 6,500,000 δραχμῶν, τῇ ἐγγυήσει τῆς Κυβερνήσεως, ἅμα δὲ τῇ ἐνάρξει τοῦ σταφιδικοῦ ἐκείνου ἔτους ἤρξατο ἀγοράζουσα ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα πρὸς 130 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ἀδιακρίτως ποιότητος. Καὶ ἐν ὅσῳ μὲν ἠγόραζεν αὐτὴ, αἱ τιμαὶ συνεκρατοῦντο ὀλίγον τι ἀνώτεραι ἢ καὶ ἴσαι πρὸς τὸ ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης προσφερόμενον τίμημα. Ἅμα ὅμως ἐξηντλήθησαν τὰ πρὸς τοῦτο διαθέσιμα κεφάλαια αὐτῆς, αἱ τιμαὶ ἐξέπεσαν πάραυτα κάτω τῶν 130 δραχμῶν. Τὸ οὑτωσὶ ἀγορασθὲν πλεόνασμα ἀνέλαβον νὰ καταναλώσωσι βιομηχανικῶς πρὸς οἰνοποίησιν καὶ ἀπόσταξιν οἰνοπνεύματος ἡ οἰνοποιητικὴ ἑταιρεία Ζάννου καὶ Ῥὼς μετ’ ἄλλων τινῶν μεγάλων οἰνοπνευματοποιῶν. Ἀφοῦ δὲ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ πλέον σκέψις περὶ ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐγένετο προσφυγὴ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ παρακρατήματος ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰς εἶδος, δι’ οὗ ἠλπίζετο ν’ ἀποσυρθῶσιν ἐκ τῆς ἐξωτερικῆς καταναλώσεως 40 ἔτι ὡς ἔγγιστα ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν, καὶ οὕτω ν’ ἀποκατασταθῇ ἡ ἰσορροπία μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως τοῦ προϊόντος, ἐξ ἧς θὰ ἀπέλαυε καὶ ἡ παραγωγὴ ἱκανοποιητικῶν τιμῶν. Ἡ ἐσοδεία, Κύριοι, τοῦ 1904, δι’ ἣν κυρίως ἐπεβλήθη ὁ φόρος εἰς εἶδος, προεμηνύετο τότε μετρία τις. Κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς Κυβερνήσεως αὐτὴ δὲν θὰ ὑπερέβαινε κατὰ πολὺ τὰ 280 ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν. Ἡ ἀγορὰ ἤνοιξεν ἐν ἀρχῇ ὁπωσδήποτε μὲ τιμὰς ὑπεστηριγμένας, αἵτινες ὅμως μετ’ ὀλίγον ἐκλονίσθησαν, ἅμα γνωστοῦ γενομένου, ὅτι ἡ νέα ἐσοδεία θὰ ὑπερέβαινε κατὰ πολὺ τὰ 300 ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν. Εἰς τὴν ἔκτοτε ἐπελθοῦσαν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν συνετέλεσεν οὐκ ὀλίγον καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Κερκύρας Ὑπουργείου, ὅπως ἐπαναφέρῃ τὸν φόρον τῆς σταφίδος εἰς χρήματα. Καὶ συνεκράτησε μὲν τὰς τιμὰς ἡ πτῶσις τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου καὶ ἡ ἄνοδος εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ Ὑπουργείου Δηλιγιάννη, ὅτε ὅμως, κατὰ Μάρτιον μῆνα, ἐγνώσθη ἡ ἀπόφασις τούτου, ἀπολαύοντος τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειονοψηφίας, ὅπως ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου περὶ ἐπαναφορᾶς τοῦ φόρου εἰς χρήματα, καθ’ ἣν θὰ ἐρρίπτοντο εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς καταναλώσεως 40 ὡς ἔγγιστα ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν, τότε κατέλαβεν αὐτὴν πανικός, κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ ὁποίου ἐπῆλθε ῥαγδαία ἔκπτωσις τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Τότε αἱ τιμαὶ τῶν δελτίων τῆς παρακρατήσεως, αἵτινες εἶναι συνήθως ὁ γνώμων καὶ τῶν τιμῶν τοῦ ἐμπορίου, κατῆλθον πρὸς στιγμὴν εἰς τὰς 60 δραχμάς. Τότε, Κύριοι, ἤρξαντο ἐμβαλλόμενοι οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ εἰς ἀληθῆ ἀπόγνωσιν περὶ τοῦ προσεχοῦς μέλλοντός των. Ἡ προσεχὴς ἐσοδεία τοῦ 1905 προεμηνύετο ἔκτακτος, δυναμένη νὰ ἀνέλθῃ εἰς 400 ὅλα ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν. Προστιθεμένου δὲ εἰς ταῦτα τοῦ ἀποθέματος τῆς τρεχούσης ἐσοδείας 15 ἕως 20 ἑκατομμυρίων, προσέτι δὲ τοῦ ἀδιαθέτου ἔτι ποσοῦ ἐκ τοῦ πλεονάσματος τοῦ 1903, ἀνερχομένου εἰς 85 ἑκατομμύρια, καὶ τέλος τοῦ παρακρατήματος καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος, μέλλοντος νὰ ἀνέλθῃ μέχρι τέλους τῆς ἐσοδείας τοῦ 1904 εἰς 97 περίπου ἑκατομμύρια, θὰ εὑρισκόμεθα οὕτω πρὸ τοῦ τεραστίου ποσοῦ 600 ὅλων ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν. Τότε, Κύριοι, ἐνεφανίσθη εἰς τὸ μέσον, ὡς θεὸς ἀπὸ μηχανῆς, ὁ ἔντιμος ἐκ Καλαμῶν Βουλευτὴς καὶ Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, προτείνων τὴν ὁριστικὴν πλέον λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος διὰ τῆς ἑνιαίας λεγομένης διαχειρίσεως. Τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν δὲν ἐπενόησεν αὐτὸς πρῶτος, οὐδὲ δύναται βεβαίως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν καὶ Γεν. Διευθυντὴς τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν νὰ ἀξιώσῃ δι’ αὐτὴν δίπλωμα εὑρεσιτεχνίας. Παρεμφερὲς σύστημα εἶχον προτείνει καὶ ἄλλοι πρὸ αὐτοῦ, ἐκεῖνος ὅμως, ὅστις διετύπωσεν αὐτὸ ἐν πάσαις ταῖς λεπτομερείαις, εἶναι ὁ ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς κ. Πετιμεζᾶς, ὅστις καὶ ἐμύησε τὸν κ. Βουλευτὴν Καλαμῶν εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως διὰ μακρῶν καὶ ἐπανειλημμένων συνεντεύξεων. Ἐκ συνεννοήσεως μάλιστα μετ’ αὐτοῦ συνέταξε τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ σχέδιον συμβάσεως, ὅπερ ὑπέβαλε μάλιστα ἐν χειρογράφῳ εἰς τὸν τότε Πρωθυπουργὸν κ. Θεοτόκην...

§207Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπεβλήθη.

§208ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄλλο εἶναι τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, καὶ ἄλλο τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως, ὅπερ ἐγὼ ὑπηνιξάμην καὶ οὗτινος ἀντίγραφον ἔχω ἀνὰ χεῖρας. Κατὰ τὸ σχέδιον ἐκεῖνο, Κύριοι, θὰ ἱδρύετο Ἑταιρεία, ὅπως ἐπὶ διατιμήσει τῶν δελτίων τῆς παρακρατήσεως καὶ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰς εἶδος πρὸς 115 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ἃς θὰ εἰσέπραττε παρὰ τῶν ἐξαγωγέων, προσέτι δὲ ἐπὶ εἰσφορᾷ 7 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον ἐφ’ ὁλοκλήρου τῆς παραγωγῆς, καὶ ἐπὶ ἐκχωρήσει πρὸς τὴν Ἑταιρείαν ταύτην τοῦ μονοπωλίου τοῦ θείου καὶ τοῦ θεϊκοῦ χαλκοῦ, θ’ ἀνελάμβανεν αὕτη ν’ ἀγοράζῃ κατ’ ἔτος ὁλόκληρον τὸ πλεόνασμα ἐπὶ τῇ βάσει τεσσάρων κατηγοριῶν, ἐξ ὧν ἡ πρώτη θὰ διετιμᾶτο πρὸς δραχ. 165, ἡ δευτέρα πρὸς 145, ἡ τρίτη πρὸς 130 καὶ ἡ τετάρτη πρὸς δραχμὰς 115 τὸ χιλιόλιτρον. Τὸ σχέδιον, Κύριοι, αὐτὸ ἀνεκοινώθη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαμῶν κατὰ Ἀπρίλιον μῆνα εἰς τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, μετὰ μόνης τῆς παραλείψεως τοῦ μονοπωλίου τοῦ θείου καὶ τοῦ θεϊκοῦ χαλκοῦ. Καὶ ἠγαλλίασαν τότε τὰ πνεύματα τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν ἐπὶ τῷ ἀκούσματι τούτῳ, ἀφοῦ ἀπέναντι ἑνὸς προσθέτου βάρους ἐξ 7 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον ἔμελλον αὐτοὶ νὰ ἔχωσιν ἓν κατώτατον ὅριον τιμῆς, ὡς ἔσχατον καταφύγιον διὰ τὸ προϊόν των, ὅπερ ἦσαν ἄλλως ἐλεύθεροι νὰ ἐκποιῶσιν εἰς τὸ ἐμπόριον ἀντὶ οἱασδήποτε ἀνωτέρας τιμῆς, ηὐφράνθησαν δὲ καὶ αἱ καρδίαι τῶν σταφιδεμπόρων, δι’ οὓς ἐδημιουργεῖτο οὕτως ἓν ἔδαφος ἀσφαλὲς πρὸς τιμίαν καὶ εἰλικρινῆ κερδοσκοπίαν, ἐπὶ ὑπερτιμήσει πάντοτε, ἀφοῦ ἀπεκλείετο πλέον ἡ ὑποτίμησις τῆς σταφίδος κάτω τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαμῶν τεταγμένων τιμῶν. Οἱ πάντες δὲ μετ’ ἀγωνίας ἀνέμενον τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν αὐτὸς θὰ ὑπέβαλλε τὰς ὁριστικάς του προτάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαμῶν ἀπῆλθε τότε ἐν τῷ μέσῳ τῶν εὐχῶν καὶ εὐλογιῶν ὁλοκλήρου τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου εἰς Παρισίους καὶ εἰς Λονδῖνον, ὅπως ἐξεύρῃ ἐκεῖ τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν ἐπιχείρησιν κεφάλαια. Ἔκτοτε πᾶσα ἡμέρα παρερχομένη ἄνευ εἰδήσεών του ἐνέβαλλε τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς εἰς ἀδημονίαν, ἣν ἐπέτεινον ἔτι μᾶλλον αἱ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν γινόμεναι ἐν τῇ Βουλῇ δηλώσεις ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἃς ἐν ἀποτυχίᾳ τοῦ σχεδίου τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαμῶν θὰ ἐπέμενεν αὐτὴ εἰς τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰς χρήματα. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, Κύριοι, ἔφθασεν ἐκ Λονδίνου τὸ χαρμόσυνον ἄγγελμα, καθ’ ὃ ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαμῶν, ἐξευρὼν τὰ ἀναγκαῖα κεφάλαια, ἐπανέκαμπτεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος προτάσεις. Ἐν Πάτραις, ὅπου τὸ πρῶτον ἀπεβιβάσθη, ὑπεδέχθησαν αὐτὸν ὡς Μεσσίαν οἵ τε σταφιδοπαραγωγοὶ καὶ οἱ σταφιδέμποροι, πρὸς οὓς ἐν γενικωτάταις γραμμαῖς ἀνέπτυξε τὸ σχέδιόν του, τὸ ἐπαγγελλόμενον τὸν χρυσοῦν αἰῶνα διὰ τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς. Εἰς Ἀθήνας ἀφικόμενος ἀνεκοίνωσεν ὡσαύτως ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὸ σχέδιόν του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἐπεφυλάχθη νὰ προβῇ εἰς ὁριστικὰς πρὸς αὐτὴν προτάσεις, ἀφοῦ προηγουμένως προέλθῃ εἰς ἰδιαιτέρας συνεννοήσεις καὶ συμφωνίας πρὸς τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Καὶ ἐκάλεσε, Κύριοι, τὸ πρῶτον εἰς διαβούλια τοὺς Βουλευτὰς τῶν τεσσάρων σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὧν τὸ προϊὸν ἐξησφαλίζετο εἰς τὴν τιμὴν τῶν 115 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον, καὶ οὗτοι εὑρέθησαν συμφωνότατοι πρὸς αὐτόν. Μετὰ τοῦτο ἦλθεν ἡ σειρὰ τῶν λοιπῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὧν οἱ Βουλευταὶ μετ’ ἀπορίας ἤκουσαν παρ’ αὐτοῦ, ὅτι αἱ τρεῖς ἀνώτεραι κατηγορίαι, αἱ διατιμώμεναι πρὶν πρὸς 165, 145 καὶ 130 δραχμὰς, συνεχωχεύθησαν εἰς μίαν καὶ μόνην, καὶ δὴ πρὸς 130 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, καὶ τοῦτο, ὡς ἔδοξε τοῖς ἐν Λονδίνῳ κεφαλαιούχοις, πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῶν τῶν ἐνδιαφερομένων, ὅπως μὴ ἡ διάκρισις μεταξὺ αὐτῶν προκαλέσῃ δυσαρεσκείας καὶ γεννήσῃ παράπονα. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ὤφειλον ἑκόντες ἄκοντες νὰ μείνωσι καὶ αὐτοὶ εὐχαριστημένοι, ἀφοῦ αἱ 130 δραχμαὶ ἦσαν τὸ ἔσχατον ὅριον, εἰς ὅ εἶχον νὰ καταφύγωσιν οἱ ἐκλογεῖς των, ἐὰν δὲν κατώρθουν νὰ εὕρωσιν ἀνωτέρας τιμὰς εἰς τὸ ἐμπόριον, εἰς ὃ οὐδεὶς φραγμὸς ἐτίθετο, ὡς πρὸς τὴν ὑπερτίμησιν. Ἀλλὰ, Κύριοι, καὶ μεθ’ ὅλας τὰς ἰδιαιτέρας συνεννοήσεις καὶ συμφωνίας πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαμῶν ἀνέβαλλεν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν τὴν ὑποβολὴν τῶν ὁριστικῶν του προτάσεων εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τοῦτο ἐπηύξανεν, ὡς εἰκὸς, τὴν ἀδημονίαν τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, οἵτινες, ἀποδίδοντες τὴν ἀναβολὴν, τίς οἶδεν εἰς ὁποίας καταχθονίους ἀντιδράσεις, καὶ ἀναλογιζόμενοι τὸν ὀλίγον ἐναπολειπόμενον χρόνον εἰς τὴν παροῦσαν Βουλευτικὴν Σύνοδον, ἐφοβοῦντο, μήπως ματαιωθῇ καὶ ἡ ἑνιαία διαχείρισις, ὡς πρὸ δύο ἐτῶν τὸ μονοπώλιον, καὶ οὕτως ἐκλίπῃ δι’ αὐτοὺς πᾶσα ἐλπὶς σωτηρίας. Ἐν τῷ μεταξὺ, Κύριοι, ἐπῆλθεν ἡ στυγερὰ δολοφονία τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἐδέησε πάλιν νὰ παρέλθωσιν ἡμέραι ἱκαναὶ, ἕως οὗ ὁ νέος Πρωθυπουργὸς προεκάλεσε τὸν κ. Βουλευτὴν Καλαμῶν νὰ ὑποβάλῃ ἐπὶ τέλους τὰς ὁριστικὰς προτάσεις του εἰς τὴν Κυβέρνησιν, παραδίδων αὐτὰς συγχρόνως καὶ εἰς τὴν δημοσιότητα, ὅπως αὗται τύχωσιν εὐρείας συζητήσεως καὶ ἐν τῷ τύπῳ. Ἅμα δὲ τῇ ὑποβολῇ τῶν προτάσεων συνεκλήθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν μεγάλη ἐπιτροπὴ ἐκ Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ ἐξ ἄλλων ἀνδρῶν, εἰδικώτερόν πως ἀσχοληθέντων περὶ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, αὕτη δ’ ἐξέλεξεν εἰδικὴν εἰσηγητικὴν ἐπιτροπὴν, εἰς ἣν ἀνέθεσε τὴν μελέτην καὶ ἐπεξεργασίαν τῶν προτάσεων τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαμῶν, τῶν ὑποβληθεισῶν ὑπὸ τὸν τύπον σχεδίου συμβάσεως. Ἔσχον, Κύριοι, τὴν τιμὴν νὰ καταλέγωμαι καὶ ἐγὼ μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς, ὁμολογῶ δὲ τὸ δύσκολον τῆς θέσεως, εἰς ἣν εὑρέθημεν πάντες οἱ ἀπαρτίζοντες αὐτήν. Ἐν πρώτοις ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσε πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἠναγκασμένη, ἐλλείψει ἄλλων σοβαρῶν προτάσεων, ν’ ἀποδεχθῇ κατ’ ἀρχὴν τὰς προτάσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαμῶν, ἀφοῦ δι’ αὐτῶν ἐξησφαλίζετο μὲν ὁ φόρος τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἐδίδετο δὲ ὁπωσδήποτε μία ὁριστικὴ λύσις εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, τὸ ἀπὸ ἐτῶν ἤδη συνταράσσον τὴν χώραν. Εἶτα δὲ ὁ τύπος καὶ τῆς πρωτευούσης καὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἐν πρωτοφανεῖ ἀληθῶς ὁμοφωνίᾳ κηρυχθεὶς ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, ἀπῄτει τὴν ταχεῖαν αὐτῆς ἐπιψήφισιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Καὶ οἱ σταφιδικοὶ δὲ πληθυσμοὶ ἀνησύχουν καὶ ἐφοβοῦντο, μήπως πᾶσα μελέτη τῆς συμβάσεως συνεπαγάγῃ τὴν ματαίωσιν αὐτῆς. Διὸ πολλαχόθεν ἐξεδηλοῦτο ἡ ἐπιθυμία περὶ τῆς ἀποδοχῆς τῆς συμβάσεως, εἰ δυνατὸν, ἄνευ οἱασδήποτε συζητήσεως καὶ χρονοτριβῆς. Καὶ ὅμως, Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη συντόνως καὶ ἐνδελεχῶς ἐπὶ ἡμέρας καὶ νύκτας πολλάς, ὅπως ἐπιφέρῃ εἰς τὴν σύμβασιν πᾶσαν δυνατὴν τροποποίησιν, ἀφοῦ τὸ ἔργον τῆς περιωρίζετο εἰς μόνην τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν λεπτομερειῶν αὐτῆς. Καὶ εἰργάσθη εἰς τοῦτο ἀπὸ χρηστοῦ του συνειδότος, καὶ ἐπήνεγκεν εἰς τὴν σύμβασιν πολλὰς καὶ παντοίας τροποποιήσεις, ὧν ἄνευ, κατ’ ἐμὴν τουλάχιστον γνώμην, θὰ ἦτο ἡ ἐσχάτη ἀπόνοια ν’ ἀποδεχθῶμεν αὐτήν. Δυστυχῶς αἱ κυριώταται τῶν τροποποιήσεων τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἔγειναν ἀποδεκταὶ ὑπὸ τῶν συμβαλλομένων πρὸς ἡμᾶς κεφαλαιούχων. Ἀλλὰ καὶ αἱ γενόμεναι ὑπὸ τούτων ἀποδεκταὶ ἐβελτίωσαν ὁπωσδήποτε τὴν σύμβασιν, ὡς μέλλω νῦν νὰ ἀποδείξω. Ἐφροντίσαμεν, Κύριοι, πρὸ παντὸς νὰ ἐξοβελίσωμεν ἐκ τοῦ σχεδίου τῆς συμβάσεως τὴν πομπικὴν καὶ πομφολυγώδη ἐκείνην φρασεολογίαν, ἥτις θὰ ἥρμοζε μᾶλλον εἰς ἐπαγωγὸν prospectus διὰ τοὺς μέλλοντας νὰ μετάσχωσι τῆς ἐπιχειρήσεως, ἢ εἰς κανὲν φλογερὸν ἄρθρον ἐφημερίδος, ἀπευθυνόμενον πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ τοὺς σταφιδεμπόρους. Οὕτως ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 ἀνέγραφεν αὕτη ὡς σκοπὸν τῆς συσταθησομένης Ἑταιρείας: «1) τὸν διακανονισμὸν τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος, 2) τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἐκ Κορινθιακῆς καὶ ἄλλων σταφυλῶν βιομηχανίας, 3) τὴν ἵδρυσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, 4) τὴν ἔκδοσιν ἐνεχυρογράφων (οὐῶρρεντς) καὶ τὴν παροχὴν δανείων ἐπὶ ἐνεχυρογράφων, 5) τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν ἐπέκτασιν τῆς διαδόσεως καὶ καταναλώσεως τῆς σταφίδος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, καὶ 6) πᾶσαν ἄλλην ἐπιχείρησιν ἢ ἐνέργειαν, δυναμένην νὰ ἐπιφέρῃ βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν, ὑφ’ ἃς διατελοῦσιν οἱ καλλιεργηταὶ τῆς ἀμπέλου.» Ἐννοεῖται, ὅτι ἡμεῖς ὅλους αὐτοὺς τοὺς πολλοὺς καὶ ποικίλους σκοποὺς τῆς Ἑταιρείας συνεπτύξαμεν εἰς μόνην τὴν «προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος». Ἐν ἄρθρῳ 6 ἀνεγράφετο: «... διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐξαιρετικῶς καὶ ὅπως μὴ παρεμβληθῶσι δυσχέρειαι εἰς τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον κλπ.» Τέλος ἐν ἄρθρῳ 22 ἀνεγράφετο: «Εἰς ἀμοιβὴν τῶν πρὸς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν ποικίλων εὐκολιῶν τῆς Ἑταιρείας (δωρεὰν ἀποθηκεύσεως, προκαταβολῶν τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, ἐξασφαλίσεως κατωτάτου ὁρίου τιμῆς κλπ)». Ἐν ἄλλαις λέξεσι, Κύριοι, διαγράφοντες τὰς τοιαύτας φράσεις ἐκ τοῦ πρώτου κειμένου τῆς συμβάσεως, ἐφροντίσαμεν νὰ προσδώσωμεν εἰς αὐτὸ σοβαρώτερόν πως χαρακτῆρα. Κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ πρώτου κειμένου τῆς συμβάσεως, ὅπερ ἐν τῷ ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν ἐγένετο ἄρθρον 4, ἡ ἱδρυθησομένη Ἑταιρεία θὰ διῳκεῖτο ὑπὸ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἐξ 9 μέχρι 12 μελῶν, ἅτινα διὰ μὲν τὴν πρώτην ἑξαετίαν θὰ καθίσταντο διὰ τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Ἑταιρείας, ἀκολούθως δὲ θὰ ἐξελέγοντο ὑπὸ τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν μετόχων, ἀνανεούμενα κατὰ τὸ τρίτον ἀνὰ πᾶσαν διετίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισεν ὁμοφώνως, ὅπως τὸ ἓν τρίτον τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου διορίζῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐγένετο μὲν ἀποδεκτὸν, ὅπως ἐπὶ 9 μελῶν διορίζῃ αὐτὴ τὰ δύο, ἐπὶ δὲ 12 τὰ τρία μόνον, πλὴν καὶ τοῦτο εἶναι πάντως βελτίωσις τοῦ σχετικοῦ ὅρου τῆς συμβάσεως ὑπὲρ ἡμῶν. Ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ κανονίζονται καὶ τὰ τῆς διανομῆς τῶν καθαρῶν κερδῶν τῆς Ἑταιρείας, ἐξ ὧν προαφαιρεῖται ὁ τόκος τῶν ἑταιρικῶν κεφαλαίων, ἐκ δὲ τοῦ ὑπολειπομένου ποσοῦ 40% κρατοῦνται δι’ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον ἐκ 10 ἑκατομμυρίων, 10% διατίθενται ὑπὲρ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, 20% ὑπὲρ τῶν ἱδρυτικῶν λεγομένων μερίδων, καὶ τὰ ὑπόλοιπα 30%, ὡς καὶ τὰ 40% μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου, διατίθενται ὑπὲρ τῶν μετόχων, ὡς πρόσθετον μέρισμα. Ἡ ἐπιτροπὴ, Κύριοι, ὁμοφώνως ἀπεφάσισεν, ὅπως τὸ ἥμισυ τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου καὶ τοῦ προσθέτου μερίσματος ἀνήκῃ εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Τοῦτο πᾶς τις θὰ εὕρῃ δίκαιον, ἀφοῦ ἡ ἐπιχείρησις θὰ ἔχῃ, πλὴν τῶν ἐφάπαξ κατατεθησομένων 15 ἑκατομμυρίων τῶν κεφαλαιούχων, καὶ ὑπὲρ τὰ 6 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐτησίως, καταβαλλόμενα ὑπὸ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς λόγῳ παρακρατήσεως καὶ εἰσφορᾶς ἐξ 7 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον. Δυστυχῶς ὅμως ἡ τροποποίησις τῆς ἐπιτροπῆς ἐγένετο ἐν μέρει μόνον ἀποδεκτὴ, ὁρισθέντος ὅτι ἐκ μόνου τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου δικαιοῦται τὸ Δημόσιον, κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν κειμένου τῆς συμβάσεως, νὰ λάβῃ μετὰ τὴν λῆξιν αὐτῆς τὸ ἓν τέταρτον. Παραδόξως πως ὅμως ἀνεγνωρίσθη νῦν εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ λάβωσι τὰς ἱδρυτικὰς μετοχὰς, χωρὶς οὐδὲ ὀβολὸν νὰ καταβάλωσι δι’ αὐτὰς, τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ λάβωσιν αὐτοὶ τὰ δύο πέμπτα τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου, ἐνῷ οὐδεὶς λόγος ἐγίνετο περὶ τούτου εἰς τὸ πρῶτον κείμενον τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο δὲν εὐθύνεται βεβαίως ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις ἐζήτησε νὰ προστατεύσῃ πρὸ παντὸς τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἡμεῖς, Κύριοι, εἴχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐκ τῆς συμμετοχῆς τῶν σταφιδοπαραγωγῶν εἰς τὰ καθαρὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας ἠδύναντο νὰ σχηματισθῶσι σὺν τῷ χρόνῳ ἄξια λόγου κεφάλαια, ἅτινα, κατατιθέμενα ἐντόκως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, νὰ χρησιμοποιηθῶσί ποτε ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Ὡς εἶχε, Κύριοι, γνωσθῆ ἐν ἀρχῇ, ἡ ἑνιαία διαχείρισις τῆς σταφίδος ἔμελλε καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ἔνθεν μὲν νὰ εἰσπράττῃ τὸ παρακράτημα καὶ τὸν φόρον τῆς σταφίδος εἰς χρήματα, διατιμωμένων τῶν σχετικῶν δελτίων πρὸς 115 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ἔνθεν δὲ νὰ ἀγοράζῃ ἑκάστοτε τὸ προσφερόμενον εἰς τὰς ἀποθήκας της πλεόνασμα. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον ἐκρίθη, ὡς φαίνεται, ἀσύμφορον ἐν Λονδίνῳ· διὸ ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν κεφαλαιούχων ἀπὸ τῆς ἐπανόδου του ἐκεῖθεν ἐπέμεινεν εἰς τὴν εἴσπραξιν τοῦ παρακρατήματος καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος, δεχόμενος μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις, ὡς ἐν ἀρχῇ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως καὶ ὁσάκις ἡ ἐσοδεία ἦναι μικρὰ, νὰ καταβάλλωνται αὐτὰ εἰς χρήματα. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ μικρᾶς ἐσοδείας ἐδικαιοῦτο καὶ ὑπεχρεοῦτο ἡ Ἑταιρεία, κατὰ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τῆς συμβάσεως (ἄρθρον 3), νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν κατὰ βούλησιν τῶν ἐξαγωγέων καταβολὴν εἰς χρήματα ἢ εἰς εἶδος, γνωστοποιοῦσα μόνον τοῦτο διὰ τῶν ἐφημερίδων πρὸ τῆς 15 Αὐγούστου. Ἡ ἀπόφασις ὅμως αὕτη, ἐπαφιεμένη ὅλως εἰς τὴν κρίσιν τῆς Ἑταιρείας, ἠδύνατο νὰ γείνῃ πρόξενος ζημίας καὶ εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος. Ἠδύνατο λ. χ. ἡ Ἑταιρεία καὶ ἐπὶ μικρᾶς ἐσοδείας, καθ’ ἣν δὲν θὰ ἐπλεόναζε τὸ παράπαν σταφὶς, ἵνα παραδοθῇ εἰς αὐτὴν ὡς παρακράτημα καὶ φόρος, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς ἐξαγωγεῖς τὴν εἰς εἶδος καταβολὴν αὐτῶν, ἀδιαφοροῦσα ἂν αὐτοὶ ἠναγκάζοντο οὕτω ν’ ἀγοράσωσι τὴν σταφίδα εἰς πολὺ ἀνωτέρας τιμὰς τῶν 115 δραχμῶν. Ἡ Ἑταιρεία τοὐναντίον θὰ προσεδόκα οὕτω νὰ φθάσῃ ἡ τιμὴ εἰς τὰς 200 δραχμὰς, ὁπότε αὐτὴ θὰ ἐδικαιοῦτο νὰ πωλήσῃ εἰς τὴν τιμὴν ταύτην τὸ παρακράτημα τῆς προηγουμένης ἐσοδείας, ὅπερ ἄλλως χρησιμοποιούμενον εἰς ἀπόσταξιν οἰνοπνεύματος θὰ ἀπέφερεν εἰς αὐτὴν μόλις 40 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισεν, ὅπως ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Ἑταιρεία παρέλειπε νὰ γνωστοποιήσῃ πρὸ τῆς 15 Αὐγούστου, ἐν ἐνδεχομένῃ μικρᾷ ἐσοδείᾳ, ὅτι θὰ ἐπετρέπετο ἡ καταβολὴ τοῦ παρακρατήματος καὶ τοῦ φόρου εἰς χρήματα, ἐπιβάλῃ τοῦτο εἰς αὐτὴν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἡ τροποποίησις αὕτη τῆς ἐπιτροπῆς ἔγεινεν ἀποδεκτή, καὶ ἀνεγράφη ἐν τῷ ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν κειμένῳ τῆς συμβάσεως (ἄρθρῳ 6), οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ ἀρνηθῇ νῦν, ὅτι καὶ οὕτως ἐπῆλθε βελτίωσίς τις εἰς αὐτήν. Κατὰ τὸ ἀρχικὸν κείμενον τῆς συμβάσεως (ἄρθρον 6) τὰ δελτία τῆς παρακρατήσεως καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος θὰ ἴσχυον καθ’ ὅλον τὸ σταφιδικὸν ἔτος, δι’ ὃ ἐξεδόθησαν, καὶ μέχρι τῆς 1 Ὀκτωβρίου ἐπιόντος ἔτους, ὅτε ὤφειλον ταῦτα ἐντὸς διμήνου προθεσμίας ν’ ἀνταλλαγῶσι διὰ νέων τοιούτων, ἐπὶ ἀπειλῇ ἀκυρώσεως. Ἡ ἐπιτροπή, οὖσα τῆς γνώμης, ὅτι θὰ ἦτο ἄδικον νὰ μένωσι τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος δελτία ἐπ’ ἄπειρον ἀδιάθετα, προέτεινεν ὁμοφώνως, ὅπως ταῦτα, ὡς ἀντιπροσωπεύοντα πλεόνασμα, ὅπερ ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται ν’ ἀγοράσῃ, ἐξοφλῶνται ὑπ’ αὐτῆς μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους, δι’ ὃ ἐξεδόθησαν. Ἡ τροποποίησις αὕτη τῆς ἐπιτροπῆς ἐγένετο ἀποδεκτή, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τοῦ ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν κειμένου τῆς συμβάσεως (ἄρθρ. 7), ὡς καὶ ἡ πρότασις αὐτῆς, ἵνα ἡ ὑπὸ τῶν ἐξαγωγέων καταβληθησομένη χρηματικὴ ἐγγύησις, ἅμα τῇ πρώτῃ ἐφαρμογῇ τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως, ἀπὸ 160 δραχμῶν διὰ τὰ ἐκδοθησόμενα τότε δελτία, περιορισθῇ εἰς 130 μόνον δραχμάς. Κατὰ ταῦτα δὲ ἐπῆλθε ὁπωσδήποτε βελτίωσίς τις καὶ ἐν τῷ προκειμένῳ ἄρθρῳ τῆς συμβάσεως. Κατὰ τὸ πρῶτον, Κύριοι, κείμενον τῆς συμβάσεως (ἄρθρον 9) τὸ τίμημα τοῦ πλεονάσματος, ὅπερ θὰ προσέφερεν ἡ Ἑταιρεία, θὰ ἐξέπιπτεν ἀναλόγως τῆς ἐκπτώσεως τοῦ συναλλάγματος. Τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ἄδικον ὅλως, ἐπεκράτησε δ’ ἐν αὐτῇ ἡ γνώμη, ἵνα αὐξάνῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ τίμημα τοῦ πλεονάζοντος ἀναλόγως τῆς ὑψώσεως τοῦ συναλλάγματος. Θὰ εἴχομεν οὕτω βελτίωσιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος κατὰ δέκα καὶ εἴκοσιν ἴσως δραχμάς, ἐὰν ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος ἔφθανε καὶ πάλιν εἰς ὕψη δυσθεώρητα, ὡς πάλαι ποτὲ παρ’ ἡμῖν. Τοῦτο συνεστήσαμεν κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἀπαιτήσῃ παρὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῶν συμβαλλομένων πρὸς ἡμᾶς κεφαλαιούχων, ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν εὕρισκεν αὐτὸν ἀνένδοτον, νὰ ἐπιμείνῃ, ὅπως διατηρηθῶσιν αἱ τιμαὶ τοῦ πλεονάσματος ἀναλλοίωτοι, ἄν τε ὑψωθῇ, ἄν τε ἐκπέσῃ ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος. Ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν κεφαλαιούχων προετίμησε τὸ τελευταῖον τοῦτο, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τοῦ ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν κειμένου τῆς συμβάσεως (ἄρθρον 10). Οὕτω δὲ ἀποκλείεται πᾶσα ἔκπτωσις τῶν τιμῶν τοῦ πλεονάσματος, ὅπερ καὶ αὐτὸ εἶναι ὁπωσδήποτε ἀξία λόγου βελτίωσις τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Ἑτέρα βελτίωσις ἐπῆλθεν ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς 1 Ἰουλίου διὰ τῆς 15 Ἰουνίου, ὡς ἡμέρας ἐνάρξεως τῆς ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος ἀμφοτέρων τῶν κατηγοριῶν τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ τῆς 1 Ὀκτωβρίου διὰ τῆς 1 Νοεμβρίου, ὡς ἡμέρας λήξεως τῆς ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος πρὸς 115 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Κατὰ τὸ ἀρχικὸν κείμενον τῆς συμβάσεως (ἄρθρον 16) ἡ Ἑταιρεία ἐδικαιοῦτο, ὁσάκις προσεφέρετο εἰς αὐτὴν τιμὴ 160 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον, νὰ παραδίδῃ εἰς τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον σταφιδόκαρπον. Τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐζητήθη παρ’ ἡμῶν, ὅπως μὴ ἐξογκουμένων τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος ὑπερμέτρως καταπονῆται ἡ κατανάλωσις. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἓν τῶν κεφαλαιωδῶν τῆς συμβάσεως, ὡς τοιοῦτο δὲ ἀπησχόλησεν ἐπὶ μακρὸν τὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιθυμία ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἦτο νὰ μὴ ἀναγνωρισθῇ παντάπασι τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος δικαίωμα εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ ὑποχρεωθῇ αὕτη, ὅπως ἐπ’ οὐδενὶ οὐδέποτε λόγῳ παραδίδῃ σταφιδόκαρπον ἐκ τῶν ἀποθηκῶν της εἰς τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον, διότι οὕτω πως μόνον οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ θὰ εἶχον ἐν καιρῷ μικρᾶς ἐσοδείας τιμὰς ἀναπληρούσας πως τὴν ἐλάττωσιν τῆς παραγωγῆς των. Δυστυχῶς ὅμως, Κύριοι, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ἡμῶν τὸ προηγούμενον τοῦ 1900, καθ’ ὃ ἡ μεγάλη ὑπερτίμησις τῆς σταφίδος κατεπόνησε τὴν κατανάλωσιν καὶ ἔβλαψεν οὐκ ὀλίγον καὶ τὴν παραγωγὴν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ καὶ τὴν στάσιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις δὲν φαίνεται διατεθειμένη νὰ ἀνεχθῇ πλέον μεγάλην ὑπερτίμησιν τοῦ προϊόντος μας, ἀφοῦ προσφεύγομεν χάριν αὐτῆς εἰς τόσα τεχνητὰ μέσα, ἔχοντες, λέγω, ταῦτα ὑπ’ ὄψει, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ μὴ ἀναγνωρίσωμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἵνα αὕτη παραδίδῃ σταφιδόκαρπον ἐκ τῶν ἀποθηκῶν της εἰς τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον, ὁσάκις ἀπαιτῶσι τοῦτο αἱ ἀνάγκαι τῆς καταναλώσεως. Ἀλλὰ τὴν τιμὴν τῶν 160 δραχμῶν ἐθεωρήσαμεν πολὺ μικράν· δι’ ὃ ἐγένετο ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὁμοφώνως ἀποδεκτὸν, ἵνα ἀναβιβασθῇ αὐτὴ εἰς 200 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ὡς ἔχει ὁρισθῆ ἤδη καὶ ἐν τῷ τελευταίῳ νόμῳ περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης. Δυστυχῶς ἡ τροποποίησις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἔγεινε πλήρως ἀποδεκτή. Διὰ τοῦτο ἐν τῷ ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν κειμένῳ τῆς συμβάσεως (ἄρθρῳ 17) ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὴν νὰ πωλῇ μόνον ἐκ τοῦ πλεονάσματος καὶ τοῦ παρακρατήματος τῆς προηγουμένης ἐσοδείας πρὸς 200 δραχμὰς, πρὸς 160 δὲ δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον νὰ πωλῇ ὅσον ποσὸν ἠγόρασεν ὡς πλεόνασμα ἐκ τῆς αὐτῆς ἐσοδείας. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐξακολουθῶ ἐπιμένων, ὅπως μόνον πρὸς δραχμὰς 200 πωλῇ ἡ Ἑταιρεία σταφιδόκαρπον καὶ τῆς τρεχούσης καὶ τῆς προηγουμένης ἐσοδείας, ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ κωλύει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι, καὶ ὡς ἐτροποποιήθη τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ἄρθρον τῆς συμβάσεως διὰ τοῦ ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν κειμένου (ἄρθρου 17), ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ὁπωσδήποτε βελτίωσίν τινα.

§209Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν σύμβασιν, ἡ Ἑταιρεία τὸ ἀπόθεμά της τὸ ἐκ φόρου καὶ εἰσφορᾶς θὰ πωλῇ εἰς τὴν περίπτωσιν, ἣν προβλέπει τὸ ἄρθρον 17, διὰ δημοπρασίας εἰς τιμὴν οὐχὶ κατωτέραν τῶν 200 δραχμῶν.

§210Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ λόγος, δι’ ὃν διετυπώθη οὕτω τὸ ἄρθρον, εἶναι ὁ ἑξῆς. Ἡ τιμὴ τῶν 160 δραχμῶν εἶχε γείνῃ ὁριστικῶς ἀποδεκτὴ διὰ τὰς ὑπὸ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας πωλήσεις ἐν περιπτώσει ὑψώσεως τῶν τιμῶν· ἀλλὰ προεβλήθη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἡ γνώμη, ὅτι ἡ τιμὴ αὕτη ἦτο μικρὰ, καὶ ἐζητήθη νὰ ὁρισθῇ μεγαλειτέρα. Οὕτω, ὡς πρὸς τὸν ἐξ εἰσφορᾶς ἢ φόρου εἰς εἶδος σταφιδόκαρπον ἐγένετο δεκτὴ ἡ τιμὴ τῶν δραχμῶν 200, ἀλλ’ ἐθεωρήθη ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελεν ὁρισθῇ τιμὴ μεγαλειτέρα τῆς ἀρχικῶς γενομένης δεκτῆς, θὰ ἐδημιουργοῦντο δυσχέρειαι ἕνεκα τῶν ἐπιβαλλομένων συνεννοήσεων πρὸς τοὺς participants, καὶ ἐντεῦθεν καθωρίσθη διὰ τῆς περιφράσεως αὐτῆς καὶ τῆς εἰς τὸν νόμον ͵ΓΚΗʹ παραπομπῆς τὸ τίμημα τῶν δρ. 200, ὅπερ καὶ διὰ τοῦ νόμου τούτου εἶχε γείνῃ δεκτόν.

§211ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ κείμενα, ἵνα γνωρίζωμεν, τί ψηφίζομεν.

§212Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν δηλῶ, ὅτι τοῦτο ἐννοεῖ ἡ διάταξις, εἶναι περιττὸν νὰ ἀναγνώσητε κείμενα. Δύναται δὲ νὰ ἀναγραφῇ καὶ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ἡ δήλωσίς μου αὕτη.

§213ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅταν πρόκηται περὶ νόμου κυροῦντος σύμβασιν, δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ οἱαδήποτε δήλωσις οἱουδήποτε. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ κυροῦν τὴν σύμβασιν νομοσχέδιον ἐν ἄρθρῳ 8: «Τοῦ ἀποταμιευομένου εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἀναδόχου, λόγῳ εἰσφορᾶς ἢ φόρου εἰς εἶδος, καθὼς καὶ τοῦ ὑπ’ αὐτῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τῆς συμβάσεως ἀγοραζομένου σταφιδοκάρπου ἀπαγορεύεται ἡ ἐξαγωγὴ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐν τῇ φυσικῇ αὐτοῦ καταστάσει, ὡς καὶ ἡ μεταπώλησις αὐτοῦ εἰς ἄλλους πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν, πλὴν τῆς ἐν ἄρθρῳ 17 § αʹ τῆς συμβάσεως ἀναφερομένης ἐξαιρέσεως.»

§214ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦτο κατὰ τὸ ἀρχικὸν κείμενον τῆς συμβάσεως (ἄρθρον 17) νὰ ἱδρύσῃ κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῇ 23 κέντρα παραλαβῆς σταφιδοκάρπου. Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, κέκτηται πολλὴν τὴν σημασίαν, δύναται δὲ ὑπὸ περιστάσεις νὰ προκαλέσῃ πολλὰ καὶ δίκαια παράπονα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἐκ τῆς ἀποστάσεως τῶν κέντρων παραλαβῆς σταφιδοκάρπου ἐξήρτηται ἡ δαπάνη τῆς μεταφορᾶς, ἥτις δύναται νὰ ἀνέλθῃ ἐνίοτε καὶ εἰς δραχ. 16, ὡς συμβαίνει τὴν σήμερον εἰς πολλὰ χωρία τοῦ δήμου Δύμης, προκειμένου νὰ μετενεχθῇ ὁ σταφιδόκαρπος αὐτῶν εἰς Πάτρας, ἐνῷ, ἐὰν συνιστᾶτο ἀποθήκη εἰς τὴν πρωτεύουσαν αὐτοῦ, εἰς τὴν παραθαλασσίαν καὶ διὰ σιδηροδρόμου καὶ ἁμαξιτῶν ὁδῶν συγκοινωνοῦσαν καθ’ ὅλας τὰς διευθύνσεις Κάτω Ἀχαΐαν, θὰ περιωρίζοντο τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ πλέον ἴσως. Ἐγὼ, Κύριοι, θὰ προετίμων ν’ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν κέντρων παραλαβῆς σταφιδοκάρπου, νὰ τεθῇ δ’ ἐν αὐτῇ τῇ συμβάσει ὁ ὅρος, καθ’ ὃν ταῦτα θὰ συνιστῶνται ἐν περιφερείαις, αἵτινες ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσιν ὡρισμένην παραγωγὴν, ὡς ἔγγιστα 5 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν, διότι οὕτω πὼς μόνον δὲν θὰ ἠγείρετο ἴσως κανὲν παράπονον. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἦτο ἐγγύησις ἀρκοῦσα διὰ τὴν δικαίαν κατανομὴν τῶν κέντρων παραλαβῆς, ἐὰν ἐξήρτα αὐτὴν ἐκ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὡς ἔχει τὸ ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν κείμενον τῆς συμβάσεως (ἄρθρον 18)· πλὴν καὶ οὕτως ἔχομεν ὁπωσδήποτε βελτίωσιν τῆς σχετικῆς διατάξεως. Εὐρεῖαν, Κύριοι, συζήτησιν προεκάλεσεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τὸ ἀποκλειστικὸν προνόμιον ἐπὶ μίαν τριακονταετίαν τῆς ἱδρύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας οὐ μόνον εἰς τὰ σταφιδικὰ κέντρα καὶ χάριν τῆς σταφίδος μόνης, ἀλλὰ καὶ εἰς πάντα τὰ ἐν Ἑλλάδι κέντρα τοῦ ἐμπορίου, τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς παραγωγῆς, καὶ δὴ χάριν ὅλων τῶν ἐμπορευμάτων καὶ προϊόντων ἡμῶν (ἄρθρον 19 τοῦ πρώτου κειμένου τῆς συμβάσεως). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Νέγρης, ὅπως ἐξάρῃ τὴν σπουδαιότητα τοῦ τοιούτου πλεονεκτήματος τῆς Ἑταιρείας, ἐδήλωσεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι εἰς αὐτὸν, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐγένοντο πάλαι ποτὲ προτάσεις ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἐργοληψιῶν περὶ ἐκχωρήσεως εἰς αὐτὴν τοῦ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος ἱδρύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν ἐν μόνῳ τῷ Πειραιεῖ ἀπέναντι ἀνταλλάγματος τριῶν ἑκατομμυρίων.

§215Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τεσσάρων ἑκατομμυρίων.

§216ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα, τεσσάρων ὅλων ἑκατομμυρίων δραχμῶν, δι’ ὧν αὐτὴ θ’ ἀνήγειρε νέον Τελωνεῖον, ἀποθήκας διαμετακομίσεως καὶ Λιμεναρχεῖον εἰς λογαριασμὸν τοῦ Κράτους. Ἡ τοιαύτη ἀνακοίνωσις τοῦ κ. συναδέλφου ἐνίσχυσεν ἔτι μᾶλλον τὴν ἐπιτροπὴν ἐν τῇ γνώμῃ, ἣν εἶχεν, ὅτι τὸ αἰτούμενον πλεονέκτημα ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας ἦτο ὄντως μέγα καὶ δυσανάλογον πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν, ἥν ἡ Ἑταιρεία ἀνελάμβανε διὰ τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν τῆς σταφίδος. Ὅτε δὲ ὁ κ. Νέγρης προσέθηκεν, ὅτι, καθ’ ἃς ἔχει πληροφορίας, θὰ ἦτο πρόθυμος νὰ ἀναλάβῃ τὸ προνόμιον τῆς ἱδρύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν, ἐπὶ ὅροις συμφερωτέροις εἰς τὸ Κράτος, ἢ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ἐπιτροπὴ ἀνέθετο εἰς αὐτὸν τοῦτον νὰ βολιδοσκοπήσῃ τὴν Διοίκησιν τῆς Τραπέζης, καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν, κατὰ πόσον θὰ ἦτο εὐδιάθετος ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ ἀναλάβῃ τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ἐπιχείρησιν, καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους. Ἡ ἀπάντησις ὅμως τῆς Διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἦτο γενικὴ καὶ ἀόριστος. Ἀνεκοινώθη εἰς ἡμᾶς ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου, ὅτι αὐτὴ ἐσκέπτετο μόνον νὰ ἱδρύσῃ Ἑταιρείαν διὰ τὴν σύστασιν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, χωρὶς ὅμως νὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλῃ εἰς ἡμᾶς ὡρισμένας προτάσεις. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ σύστασις Γενικῶν Ἀποθηκῶν ἐν Ἑλλάδι ἔχει καταστῆ πρὸ πολλοῦ ἐπείγουσα ἀνάγκη, ἐπειδὴ ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη οὐδεὶς ἄλλος ἐζήτησε νὰ ἱδρύσῃ Γενικὰς Ἀποθήκας παρ’ ἡμῖν, ἐπειδὴ τὴν προκειμένην πρότασιν οὐδεμία ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων πόλεων ἀπέκρουσεν, οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ Πειραιῶς ἐξαιρουμένου, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀπέκρουσε κατ’ ἀρχὴν τὴν νῦν γενομένην πρότασιν. Ἠξίωσε μόνον νὰ ἐξαρτηθῇ ἡ παραχώρησις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος προνομίου ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ τῆς βελτιώσεως τῶν τιμῶν τοῦ πλεονάσματος ἀπὸ 115 δραχμῶν εἰς 127, καὶ ἀπὸ 130 εἰς 147 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐκ τῆς συμμετοχῆς τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ ἥμισυ τῶν καθαρῶν κερδῶν ἐκ τῆς λειτουργίας τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Καὶ ἀπεκρούσθη μὲν ὁ πρῶτος ὅρος, ὁ τῆς βελτιώσεως τῶν τιμῶν τοῦ πλεονάσματος, ἐγένετο ὅμως ἀποδεκτὸς ὁ δεύτερος ὅρος, ὁ τῆς συμμετοχῆς τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ καθαρὰ κέρδη κατὰ τὸ ἥμισυ, ὡς ἀναγράφεται ἐν τῷ ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν κειμένῳ τῆς συμβάσεως (ἄρθρ. 21). Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο βεβαίως θὰ συμφωνήσῃ πᾶς τις μεθ’ ἡμῶν, ὅτι ἐπῆλθεν αἰσθητὴ βελτίωσις εἰς τὴν σύμβασιν. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, δὲν δύναμαι νὰ ἀποκρύψω τὴν λύπην μου ἐπὶ τῇ στάσει τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν τοῦτο ἵδρυμα, ὅπερ ἐμπνέει πᾶσαν ἐμπιστοσύνην καὶ εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὸν λαὸν, ὤφειλε νὰ πρωτοστατῇ πάντοτε εἰς τόσον σπουδαῖα ζητήματα, οἷα τὸ τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος καὶ τὸ τῆς ἱδρύσεως τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν ἐν Ἑλλάδι, καὶ νὰ μὴ καθίσταται ὁ οὐραγὸς τοῦ πρώτου τυχόντος ἐπιχειρηματίου, τοῦ πρώτου τυχόντος κερδοσκόπου. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ μόνη πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἡγεσίαν πάντοτε ἐπὶ ἐπιχειρήσεων τοιούτων, δι’ ὧν εἶναι δυνατὸν νὰ ἄγηται καὶ φέρηται ἡ νομισματικὴ καὶ χρηματιστικὴ ἀγορὰ τῆς χώρας, καὶ νὰ ἀσκῆται μεγίστη ῥοπὴ ἐπὶ τὸν καθόλου οἰκονομικὸν ἡμῶν βίον. Εὔχομαι νὰ μὴ μεταμεληθῇ πικρῶς αὐτὴ αὕτη μίαν ἡμέραν διὰ τοῦτο. Μετὰ τὴν ἐπεξεργασίαν, Κύριοι, τοῦ πρώτου σχεδίου τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπεδόθη εἰς ἡμᾶς δεύτερον τοιοῦτον, μετερρυθμισμένον ἐν πολλοῖς κατὰ τὰς γενομένας ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τροποποιήσεις. Ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ (ἄρθρον 28) ἠξίου ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν συμβαλλομένων πρὸς ἡμᾶς κεφαλαιούχων, ὅπως μεταξὺ τῶν τόσων ἄλλων πλεονεκτημάτων, ἅτινα ἐν τῇ ἐγνωσμένῃ γενναιοδωρίᾳ του προσέφερεν εἰς ἡμᾶς, δεχθῶμεν καὶ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπίσης ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται, πρὸς ἄμεσον ἄρσιν τοῦ κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ τρέχοντος σταφιδικοῦ ἔτους ἀποθέματος τῆς ἐσοδείας τοῦ 1904, ὁριζομένου κατ’ ἀποκοπὴν εἰς 20 ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν, νὰ ἀγοράσῃ διὰ λογαριασμὸν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἴσον ποσὸν σταφιδοκάρπου ἐπὶ τιμῇ δραχμῶν 115 κατὰ χιλιόλιτρον. Τὸ οὕτως ἀγορασθησόμενον ἀπόθεμα, καθὼς καὶ τὸ ἀντιστοιχοῦν εἰς τὰ ἐξαγορασθησόμενα κατὰ τὸ αʹ ἐδάφιον δελτία παρακρατήσεως ποσὸν σταφίδος, ἀνήκει εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἥτις χρεωθήσεται διὰ τῶν ποσῶν τούτων ἐν τῷ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 2 τῆς παρούσης προβλεπομένῳ λογαριασμῷ.»

§217Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ σχέδιον; Ἡμεῖς δὲν τὸ ἔχομεν.

§218ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι τὸ δεύτερον σχέδιον τῆς συμβάσεως, τὸ διανεμηθὲν εἰς μόνα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Ἰδοὺ αὐτὸ (τὸ ἐπιδεικνύει). Ἐν ἄλλαις λέξεσιν ὁ ἔντιμος ἐκ Καλαμῶν συνάδελφος ἠξίου παρ’ ἡμῶν νὰ εὐεργετήσῃ τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, χρεώνων μὲν αὐτὴν διὰ 2,300,000 δραχμῶν, εἰς ὅσον θὰ ἀνήρχετο τὸ ἀντίτιμον τῶν δῆθεν 20 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν ἀποθέματος τῆς ἐσοδείας τοῦ 1904, νὰ πιστώσῃ δ’ αὐτὴν μὲ μόνον 500,000 δραχμὰς, ἤτοι πρὸς 25 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, διὰ τὴν ἀπόσταξιν τοῦ ἀποθέματος εἰς οἰνόπνευμα, προωρισμένον διὰ τὴν ἐξωτερικὴν κατανάλωσιν. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ τοιαύτη ἀξίωσις ἐκίνησε τὴν ἀγανάκτησιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἠνάγκασε δὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐπὶ παρουσίᾳ αὐτῆς νὰ δηλώσῃ ἀποτόμως πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Καλαμῶν, ὅτι διαγράφει τὴν σχετικὴν διάταξιν ἐκ τῆς συμβάσεως χωρὶς οὐδὲ συζήτησιν νὰ δεχθῇ περὶ αὐτῆς. Ἐν τῷ αὐτῷ δευτέρῳ κειμένῳ τῆς συμβάσεως (ἄρθρῳ 33) ἀνεγράφετο ἡ ἑξῆς διάταξις (ἀναγινώσκει): «Τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ μεταβάλῃ κατ’ οὐδὲν ἐφ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς παρούσης συμβάσεως τὰς διατάξεις τῶν κειμένων νόμων, τῶν σχετιζομένων ὁπωσδήποτε μὲ τὴν παραγωγὴν ἢ τὴν ἐμπορίαν ἢ τὴν ἐξαγωγὴν σταφίδος, ἢ τὴν φορολογίαν αὐτῆς καὶ τῶν προϊόντων αὐτῆς ἄνευ συναινέσεως τῆς Ἑταιρείας.» Ὡς εἰ μὴ ἤρκει, Κύριοι, ὁ περιορισμὸς τῶν κυριαρχικῶν του δικαιωμάτων, εἰς ὃν διὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως ὑποβάλλεται τὸ Κράτος, οἱ συμβαλλόμενοι πρὸς ἡμᾶς κεφαλαιοῦχοι ἀπῄτουν διὰ τοῦ ἐνταῦθα ἀντιπροσώπου των νὰ μὴ αὐξήσωμεν ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν τὸν φόρον καὶ ἐπὶ τοῦ οἰνοπνεύματος τοῦ καταναλισκομένου ἐν τῇ ἡμεδαπῇ. Ἀλλ’ ἂν ὑπάρχῃ φόρος δίκαιος καὶ ἀναγκαῖος ἐν Ἑλλάδι, τοιοῦτος εἶναι ὁ τοῦ οἰνοπνεύματος, ὅπερ νῦν μένει σχεδὸν ἀφορολόγητον. Ἔχομεν ἤδη ἐγχώριον κατανάλωσιν οἰνοπνεύματος, ἀνερχομένην εἰς 4,000,000 ὀκάδας ἐτησίως. Ἐὰν ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτὸ φόρον 2 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν (ἀλλαχοῦ ἀπαντᾷ καὶ βαρυτέρα φορολογία), καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι θὰ ἠλαττοῦτο οὕτως ἡ κατανάλωσις εἰς 3 μόνον ἑκατομμύρια ὀκάδων, πάλιν θὰ εἴχομεν ἐτησίαν πρόσοδον ὑπὲρ τοῦ Κράτους ἐξ 6 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Καὶ τὸν πόρον τοῦτον, εἰς ὃν πρέπει νὰ ἐνατενίζωμεν πάντες, ὡς τὸν μόνον δυνάμενον νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν δημοσίων ἡμῶν οἰκονομικῶν, ἔπρεπε νὰ στερηθῶμεν ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν χάριν τῶν συμβαλλομένων πρὸς ἡμᾶς κεφαλαιούχων! Ἐννοεῖται, ὅτι καὶ τὴν ἀξίωσιν ταύτην ἀπέρριψεν ἡ ἐπιτροπὴ, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπηξίωσεν οἱασδήποτε προσοχῆς τὴν ἀπειλὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαμῶν, καθ’ ἣν θὰ διεκόπτοντο αἱ διαπραγματεύσεις, ἐὰν δὲν ἐγίνετο ὑφ’ ἡμῶν ἀποδεκτὸς ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ὅρος. Τοιαῦται, Κύριοι, εἶναι αἱ τροποποιήσεις τῆς ἐπιτροπῆς, αἱ γενόμεναι δεκταὶ ὑπὸ τῶν συμβαλλομένων πρὸς ἡμᾶς κεφαλαιούχων. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι δι’ αὐτῶν ἐπῆλθον πολλαὶ καὶ παντοῖαι βελτιώσεις εἰς τὴν σύμβασιν, ὡς ἀπέδειξα μέχρι τοῦδε. Ἂν δὲ ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τὰς τοιαύτας βελτιώσεις δὲν ἀξιοῖ τινος τὴν εὐγνωμοσύνην, δὲν νομίζει ὅμως, ὅτι πρέπει καὶ νὰ κατακρίνηται δι’ αὐτὰς καὶ νὰ καταγγέλληται ὑπό τινων συναδέλφων, ὅτι ὑπὸ τὴν ἐπεξεργασίαν αὐτῆς ἐχειροτέρευσεν ἡ σύμβασις. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ, Κύριοι, προέτεινεν ὁμοφώνως καὶ ἄλλας τροποποιήσεις τῆς συμβάσεως, καὶ ταύτας πολλῷ σπουδαιοτέρας ἐκείνων, αἵτινες ἔγειναν ἤδη ἀποδεκταί. Δυστυχῶς ὅμως αὗται ἀπερρίφθησαν, εἶναι δὲ τοιαῦται, ὥστε ἄνευ αὐτῶν ν’ ἀποβαίνῃ προβληματικὴ πλέον ἡ χρησιμότης τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ δι’ αὐτῆς καθιερουμένου θεσμοῦ τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος. Αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος τροποποιήσεις εἶναι αἱ ἑξῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ, Κύριοι, προέτεινεν, ὡς προεῖπον ἤδη, νὰ αὐξήσωσιν αἱ τιμαὶ τοῦ πλεονάσματος τῆς μὲν κατωτέρας κατηγορίας ἀπὸ 115 δραχμῶν εἰς 127, τῆς δὲ ἀνωτέρας ἀπὸ 130 εἰς 147 τὸ χιλιόλιτρον. Ἀλλ’ ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν συμβαλλομένων πρὸς ἡμᾶς κεφαλαιούχων ἀπέκρουσεν ἐξ ὀνόματος τούτων τὴν τοιαύτην αὔξησιν. Κατὰ παράδοξον δὲ τρόπον καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τῆς ἐπιτροπῆς προσετέθη ἐν τῷ ἄρθρῳ 10 τῆς ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν συμβάσεως, ὡς πρώτη κατηγορία, ἡ ἐκλεκτὴ ἢ καλὴ ποιότης τῶν ἐπαρχιῶν Αἰγιαλείας, Κορινθίας, Πατρῶν καὶ Ναυπακτίας, διατιμωμένη αὕτη πρὸς 145 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον.

§219ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Αὐτὸ εἶναι καθαρὰ εἰρωνεία.

§220ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, Κύριοι, ἐθεώρησε τὴν διακριτικὴν ταύτην τιμὴν ὡς καθαρὰν εἰρωνείαν πρὸς τὰς ῥηθείσας ἐπαρχίας. Παραβλέπω τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 11 τῆς συμβάσεως, δι’ ἧς καθιεροῦνται τόσαι διατυπώσεις, ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ποιότητος, ὥστε νὰ καθιστῶσι σχεδὸν ἀδύνατον τὴν παράδοσιν αὐτῆς, ὡς πλεονάσματος, εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἦτο τοῦτο εὔκολον, τίς ἐκ τῶν κατόχων ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς ποιότητος ἐν ταῖς εἰρημέναις ἐπαρχίαις θ’ ἀπεφάσιζέ ποτε νὰ παραδώσῃ αὐτὴν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἀντὶ 145 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον; Ἐκλεκταὶ ἢ καλαὶ ποιότητες σταφίδος εἶναι, ὡς γνωστὸν τοῖς πᾶσιν, ἡ τοῦ Παναρίτη τῆς Κορινθίας, ἡ τῶν ὀρεινῶν τοῦ Αἰγίου καὶ ἡ τοῦ Καστελλοκάμπου τῶν Πατρῶν.

§221Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Καὶ τῆς Ναυπακτίας.

§222ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔστω καὶ τῆς Ναυπακτίας. Ἀλλ’ αἱ ἐκλεκταὶ αὗται ποιότητες τιμῶνται συνήθως ἄνω τῶν 160 δραχμῶν, ἐνίοτε δὲ ὑπερβαίνουσι καὶ τὰς 200 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Ἐγὼ αὐτός, Κύριοι, ἐπώλησα ἐφέτος ἐκλεκτὴν ποιότητα τῶν Πατρῶν πρὸς 200 δραχμὰς, καθ’ ὃν χρόνον τὴν ἀγορὰν εἶχε καταλάβει πανικὸς ἐπὶ τῷ ἀκούσματι τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰς εἶδος, εἶχε δὲ κατέλθει ἡ τιμὴ τῶν δελτίων τῆς παρακρατήσεως εἰς 60 μόνον δραχμάς. Ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαμῶν δύναται νὰ ἐπιβεβαιώσῃ τὴν ἀλήθειαν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου, πληροφορηθεὶς τὸ πρᾶγμα ἐξ αὐτοῦ τοῦ πωλητοῦ τῆς ἐκλεκτῆς μου ποιότητος, ὅτε ἦτο ἐν Λονδίνῳ. Λοιπὸν δὲν εὑρίσκετε καὶ ὑμεῖς ἄδωρον τὸ τοιοῦτον δῶρον τῆς Ἑταιρείας δι’ ἡμᾶς τοὺς κατόχους τῆς καλῆς ποιότητος;

§223ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον, κύριε Εὐταξία.

§224ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχω πληρέστατα δίκαιον. Διαβεβαιῶ δὲ ὑμᾶς, κύριε συνάδελφε, καὶ πάντα ἄλλον, ὅτι τοιαύτη διατίμησις τῆς ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς ποιότητος θὰ βλάψῃ, χωρὶς νὰ ὠφελήσῃ τὸ παράπαν τοὺς κατόχους τῆς καλῆς ποιότητος, ἰδίᾳ δὲ ἐν Αἰγιαλείᾳ, ἣν ὑμεῖς ἀντιπροσωπεύετε ἐνταῦθα. Ὡς γινώσκετε, ἡ Comperative προμηθεύεται ἀπ’ εὐθείας ἐν Αἰγίῳ δι’ ἀντιπροσώπων της σταφιδόκαρπον ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς ποιότητος, δηλαδὴ ὀρεινὰ τῆς ἐπαρχίας σας, πρὸς 200 δραχμὰς περίπου. Ὅταν ὅμως ἴδῃ νῦν, ὅτι ἡμεῖς αὐτοὶ διατιμῶμεν τὴν τοιαύτην ποιότητα πρὸς 145 δραχμάς, δύνασθε νὰ ἀμφιβάλλητε, ὅτι οἱ Ἄγγλοι θὰ προσφέρωσι δι’ αὐτὴν τὸ πολὺ 150 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον; Αὐτὸ εἶναι λοιπὸν τὸ καλόν, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ κάμητε εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας;

§225ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον διὰ τὴν ἐκλεκτήν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν καλὴν ποιότητα.

§226ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν πρόκηται ἁπλῶς περὶ τῆς καλῆς ποιότητος, τότε ἔπρεπε ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῇ συμβάσει ὁ καθιερωμένος δι’ αὐτὴν ἐν τῷ ἐμπορίῳ ὅρος «καλὸν τρεχούμενον πρᾶγμα». Αὐτὸ εἶσθε εἰς θέσιν ὑμεῖς νὰ γινώσκητε κάλλιον παντὸς ἄλλου. Ἐνόσῳ δὲ δὲν ἀναγράφεται αὐτὸς ὁ ὅρος ἐν τῇ συμβάσει, ἐνόσῳ μένει, ὡς ἔχει, καὶ τὸ ἄρθρον 11 αὐτῆς, ἐγὼ τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν πρώτην κατηγορίαν τῶν 145 δραχμῶν, τὴν ἀναγραφεῖσαν ἐν τῷ ἄρθρῳ 10 τῆς συμβάσεως, θεωρῶ καθαρὰν εἰρωνείαν, ὡς σταφιδοπαραγωγὸς δὲ δὲν δύναμαι ἢ νὰ ἀποκρούσω αὐτὴν παντὶ σθένει. Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ πλανώμεθα. Ἂς ἀναγράφωνται ἐν τῇ συμβάσει αἱ τιμαὶ τῆς πρώτης κατηγορίας, ἤτοι τῆς ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς ποιότητος τῶν ἐπαρχιῶν Αἰγιαλείας, Κορινθίας, Πατρῶν καὶ Ναυπακτίας πρὸς 145, καὶ τῆς πρὶν πρώτης, νῦν δὲ δευτέρας κατηγορίας, πρὸς 130, καὶ τῆς τρίτης καὶ τελευταίας κατηγορίας πρὸς 115 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον· μία καὶ μόνη θὰ ἦναι ἡ τιμὴ δι’ ὅλον τὸ καλὸν τρεχούμενον πρᾶγμα, κατὰ τὴν γλῶσσαν τοῦ σταφιδεμπορίου, ἡ τιμὴ τῶν 115 δραχμῶν. Αὐτὴν θὰ προσφέρῃ κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους ἡ Ἑταιρεία, ἤτοι ἀπὸ τῆς 10 Αὐγούστου μέχρι τῆς 1 Νοεμβρίου, περὶ αὐτὴν θὰ στρέφωνται καὶ αἱ τιμαὶ τῆς ἀγορᾶς. Τοὐλάχιστον αὐτὸ μᾶς διδάσκει ἡ πεῖρα, ἡ γενομένη ἤδη κατὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος τῆς ἐσοδείας τοῦ 1903 ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ τώρα ἀφεύκτως. Ὅταν παύσῃ ἡ ἀγορὰ τοῦ πλεονάσματος μετὰ τὴν 1 Νοεμβρίου, τότε τὸ πιθανώτερον εἶναι νὰ ἐκπέσωσιν αἱ τιμαὶ κάτω τῶν 115 δραχμῶν. Τὸ ἐμπόριον, γιγνῶσκον κάλλιστα, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἀδυνατοῦσι νὰ περιμένωσι μέχρι τῆς 15 Ἰουνίου, ὅτε πάλιν θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀγορὰ τοῦ πλεονάσματος, θὰ προσφέρῃ διὰ τὰς συνήθεις ποιότητας, διὰ τὰ ἐπαρχιακὰ λεγόμενα, 100 ἕως 105 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, καὶ 110 ἕως 115 δραχ. διὰ τὸ καλὸν τρεχούμενον πρᾶγμα τῶν Πατρῶν, τῆς Κορινθίας, τῆς Ναυπακτίας καὶ διὰ τὰ πεδινὰ τῆς Αἰγιαλείας.

§227Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ θὰ δύνανται οἱ κάτοχοι νὰ ὑποθηκεύσωσι τὸ πρᾶγμά των εἰς τὴν Ἑταιρείαν καὶ νὰ λάβωσι προκαταβολήν.

§228ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πόσοι ἐξ αὐτῶν θὰ ἔχωσιν 20,000 λίτρας, ὅπως τύχωσιν ἰδιαιτέρου διαμερίσματος ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Ἑταιρείας καὶ μὴ ἴδωσιν οὕτω τὸ προϊόν των ἀναμιγνυόμενον πρὸς ἄλλας κατωτέρας ποιότητας; Ἔπειτα δὲ δὲν ὑπολογίζετε τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας καὶ ἐκεῖθεν εἰς τὴν ἀποθήκην τοῦ ἐμπόρου; δὲν ὑπολογίζετε τὸν τόκον τῶν προκαταβολῶν τῆς Ἑταιρείας; δὲν ὑπολογίζετε τὰς ἀνάγκας τοῦ παραγωγοῦ, ἐκτεθειμένου εἰς τὴν καταδίωξιν τοῦ Δημοσίου διὰ φόρους καὶ δόσεις ἐθνικῶν γαιῶν, προσέτι δὲ εἰς τὴν καταδίωξιν τῶν δανειστῶν του διὰ δάνεια ἐνυπόθηκα ἢ ἐπὶ καλλιεργείᾳ; δὲν ὑπολογίζετε τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ διὰ συντήρησιν τῆς οἰκογενείας του καὶ διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων του; Εἶναι λοιπὸν αὐτὸς εἰς θέσιν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας νὰ ἀναμένῃ τὴν καταβολὴν τοῦ ⅛ τοῦ τιμήματος τοῦ σταφιδοκάρπου του μέχρι τῶν μέσων τοῦ Ἰουνίου; Ἰδοὺ διατὶ ἑκὼν ἄκων θὰ σπεύσῃ νὰ παραδώσῃ τὸ προϊόν του εἰς τὸ ἐμπόριον ἀντὶ τιμῆς κατωτέρας ἐκείνης, ἣν θὰ λάβῃ παρὰ τῆς Ἑταιρείας μετὰ μῆνας ὁλοκλήρους. Ἀλλ’ ἐγὼ δέχομαι πρὸς στιγμὴν, ὅτι θὰ ἔχῃ ἐξησφαλισμένην τὴν τιμὴν τῶν 115 δραχμῶν, εἴτε εἰς τὸ ἐμπόριον εἴτε εἰς τὴν Ἑταιρείαν παραδίδει τὸ προϊόν του. Πόσα θὰ ἐκκαθαρίσωσι καὶ οὕτω δι’ αὐτόν; Πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν 7 δραχμὰς διὰ τὴν εἰσφορὰν, οὕτω δὲ θὰ ὑπολειφθῶσιν 108 δραχμαί. Ἂν ἐξ αὐτῶν ἀφαιρέσωμεν καὶ τὸν δημοτικὸν καὶ τὸν λιμενικὸν φόρον.

§229Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸν λιμενικὸν φόρον;

§230Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Τὸν λιμενικὸν φόρον δὲν θὰ πληρώσῃ ὁ παραγωγὸς, ἀλλ’ ἐκεῖνος, ὅστις θὰ παραλάβῃ τὸν σταφιδόκαρπον.

§231ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἠξεύρω, κύριε συνάδελφε, τί συμβαίνει εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας. Ἐν Πάτραις ὅμως, ἔνθα ἐγὼ πωλῶ τὸν σταφιδόκαρπόν μου, καὶ ὁ δημοτικὸς καὶ ὁ λιμενικὸς φόρος ἐπιβαρύνουσιν ἐμὲ, δηλαδὴ ἐκ τοῦ συμπεφωνημένου τιμήματος ὁ ἔμπορος κρατεῖ ἀμφοτέρους αὐτοὺς, ἀνερχομένους ὁμοῦ μετὰ τοῦ δικαιώματος τῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων εἰς δραχμὰς 6,20.

§232Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ὅτι περιλαμβάνεται καὶ ὁ λιμενικὸς φόρος, ἐξάγεται ἐκ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 31 τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τὴν Ἑπτάνησον. Κατὰ τὸ ἐδάφιον τοῦτο (ἀναγινώσκει) «τὸ κατὰ τὸν νόμον ΥΝΔʹ τοῦ 1872 εἰσπραττόμενον ἐν Ἑπτανήσῳ ὁδικὸν ὑπὲρ τῶν δήμων δικαίωμα καταβάλλεται κατὰ τὴν ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Ἑταιρείας εἰσαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀπαλλασσομένου τῆς ἐκ νέου ὑποβολῆς εἰς τὸ τοιοῦτον δικαίωμα κατὰ τὴν ἐκ τοῦ τελωνείου ἐξαγωγὴν ἢ μεταφοράν». Ὁ δασμὸς αὐτὸς, ὁ λεγόμενος ἐπαρχιακὸς ἐν Ἑπτανήσῳ, ὁ ὁδικὸς, καταβάλλεται κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Ἐνῷ λοιπὸν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἐξάγων νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ τελωνεῖον τὸν φόρον τοῦτον, κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ αὐτὸν ὁ εἰσάγων εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας σταφιδόκαρπον. Ἄλλως τε ἡ διάταξις αὕτη εὑρίσκεται εἰς ἄκραν ἀντίθεσιν πρὸς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 12 καὶ 13 τοῦ νόμου ΓΚΗʹ τῆς 21 Ἰουνίου 1904, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 12. Ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς διαχειριστὰς τῶν ἀποθηκῶν ἡ λόγῳ εἰσφορᾶς ἢ φόρου εἰς εἶδος ἢ πλεονάσματος παραλαβὴ σταφιδοκάρπου, ἂν μὴ παραδοθῇ αὐτοῖς ἀποδεικτικὸν περὶ πληρωμῆς τοῦ δημοτικοῦ φόρου ὑπὲρ τοῦ οἰκείου δήμου διὰ τὸν προσαγόμενον αὐτοῖς σταφιδόκαρπον. Ἡ παρὰ τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην παραλαβὴ σταφιδοκάρπου ἐπάγεται εἰς τοὺς διαχειριστὰς τῶν ἀποθηκῶν τὴν ἐκ μέρους αὐτῶν πληρωμὴν τοῦ ὀφειλομένου δημοτικοῦ φόρου. Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου ὡς καὶ τῶν προηγουμένων δὲν ἐφαρμόζονται ἐν Ἑπτανήσῳ.» «Ἄρθρον 13. Ὁ ἀπὸ τῶν ἐν Ἑπτανήσῳ ἀποθηκῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης προερχόμενος σταφιδόκαρπος λόγῳ εἴτε εἰσφορᾶς, εἴτε φόρου εἰς εἶδος, εἴτε πλεονάσματος, καὶ μεταφερόμενος εἰς τὰ λοιπὰ τοῦ Κράτους μέρη πρὸς βιομηχανικὴν κατεργασίαν δὲν ὑπόκειται εἰς δημόσιον φόρον, ὑπόκειται ὅμως εἰς τὸ ἐν Ἑπτανήσῳ εἰσπραττόμενον ἐν τοῖς τελωνείοις ὑπὲρ τῶν δήμων δικαίωμα.»

§233ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον ἀναγνώσατε, κύριε Ἀλεβιζάτε.

§234Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 14. Ὁ μὴ καταβληθεὶς δημοτικὸς φόρος ἐπὶ τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος κατὰ τὸν ͵ΒϠΞΓʹ νόμου τῆς 18 Ἰουνίου 1903 εἰσαχθέντος σταφιδοκάρπου ἐπιβαρύνει τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν.»

§235Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφεώρα τὸ προηγούμενον σταφιδικὸν ἔτος.

§236Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Λοιπὸν ὁ δικός αὐτὸς φόρος εἶναι φόρος ἐξαγωγικός, ὁ ὁποῖος ἐπιβαρύνει μόνον τὸν ἐξαγωγέα, ὀφείλοντα νὰ πληρώσῃ αὐτὸν εἰς τὸ τελωνεῖον. Ἐνῷ λοιπὸν τοιοῦτος εἶναι ὁ νόμος, ἐνῷ ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς ἐπιβαρύνει μόνον τὸν ἐξάγοντα σταφίδα, ἐν τούτοις διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως ὄχι μόνον ὁ φόρος οὗτος ἐπιβάλλεται εἰς τὸν εἰσάγοντα καὶ μὴ ἐξάγοντα, ἀλλὰ καὶ πᾶς ἄλλος φόρος!

§237ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τέλους εἶναι ἐπουσιῶδες τὸ ζήτημα.

§238Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ διορθωθῇ.

§239ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη, ὅτι τὸν λιμενικὸν φόρον θὰ πληρώνῃ ὁ σταφιδοπαραγωγός. Ἀλλ’ ὅπως εἶπον, τὸ ζήτημα εἶναι ἐπουσιῶδες.

§240Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπουσιῶδες οὔτε μικρὸν τὸ πρᾶγμα, διότι πρόκειται περὶ τεσσάρων δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ παραγωγός. Παρακαλῶ δὲ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ καθαρίσῃ τὸ ζήτημα.

§241Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι δὲν περιλαμβάνονται οἱ λιμενικοὶ φόροι.

§242ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δύναται νὰ γείνῃ τοιαύτη τροποποίησις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§243Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυνατὸν νὰ ἦναι κακὴ ἡ διατύπωσις τῆς διατάξεως, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι δὲν ἀφορᾷ τοὺς λιμενικοὺς φόρους· οὐδέποτε οὔτε εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως οὔτε εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας διῆλθεν ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ ἀγοράζων σταφιδόκαρπον πρὸς οἰνοπνευματοποίησιν δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν λιμενικὸν φόρον, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶχον δίκαιον οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι, ἐνῷ ὁρίζεται διὰ τῆς συμβάσεως ὅτι θὰ λαμβάνωσιν 115 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τούτου θά καταντήσῃ νὰ τοῖς μένωσι μόνον 50 δραχμαί, διότι, ἐὰν δοθῇ τοιαύτη ἔννοια εἰς τὴν σύμβασιν, ἡ Ἑταιρεία θὰ ἀφαιρῇ ὄχι μόνον τὸν λιμενικὸν φόρον, ἀλλὰ καὶ τὸ 20% διὰ τὴν παρακράτησιν, καὶ 15% διὰ τὸν φόρον τοῦ Δημοσίου εἰς εἶδος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἦτο δυνατὸν νὰ σκεφθῇ. Δηλῶ λοιπόν, ὅτι, ἐὰν νομίζητε ὅτι ἡ σύνταξις τοῦ ἄρθρου ἀφίνει ἀμφιβολίαν τινὰ, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ οἱανδήποτε διασάφησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου.

§244ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸν δημοτικὸν φόρον θὰ κρατῇ ἡ Ἑταιρεία, ὅταν παραδίδω εἰς αὐτὴν τὸ προϊόν μου, εἴτε ὡς πλεόνασμα εἴτε ὡς παρακράτημα καὶ φόρον εἰς εἶδος...

§245Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε· ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ προσφέρῃ τὸ πρᾶγμά του εἰς τὴν Ἑταιρείαν, θὰ λάβῃ 115 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, μεῖον 7 δραχμάς, κρατουμένας διὰ τὸ ἀσφάλιστρον. Ποῖος θὰ πληρώσῃ τὸν δημοτικὸν φόρον, εἶναι ἀδιάφορον.

§246ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἐρωτᾶτε, παρακαλῶ, περὶ τούτου τὸν κ. Πεσμαζόγλου;

§247Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρωτηθῇ ὁ κύριος Πεσμαζόγλου· τὸ ζήτημα εἶναι σαφές.

§248ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ σύμβασις ὑποχρεοῖ τὸν σταφιδοπαραγωγὸν νὰ πληρώσῃ τὸν δημοτικὸν φόρον.

§249Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδόλως. Ὅταν ὁ παραγωγὸς παραδώσῃ σταφίδα εἰς τὴν Ἑταιρείαν πρὸς 115 δραχμάς, θὰ κρατήσῃ αὕτη τὰς 7 δραχμὰς διὰ τὸ ἀσφάλιστρον, καὶ ὁ παραγωγὸς ἢ πωλητὴς θὰ λάβῃ 108 δραχμάς. Ποῖος θὰ πληρώσῃ τὸν δημοτικὸν φόρον, εἶναι ἀδιάφορον.

§250ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν εἶναι ἀδιάφορον, ἀφοῦ ἡ σύμβασις ὑποχρεοῖ τὸν παραγωγὸν νὰ πληρώσῃ τὸν δημοτικὸν φόρον.

§251ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἄρθρον 31 τῆς συμβάσεως περιλαμβάνει καὶ τὸν δημοτικὸν φόρον, διότι λέγει (ἀναγινώσκει): «Οἱ δημοτικοὶ ἢ ἄλλοι φόροι ἐπὶ τοῦ προσαγομένου εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας σταφιδοκάρπου βαρύνουσι μόνον τὸν πωλητὴν ἢ ἀποταμιευτὴν, μὴ εὐθυνομένης τῆς Ἑταιρείας ἀπέναντι τῶν δήμων.»

§252ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ καλῶς περιλαμβάνεται ἡ διάταξις αὕτη· διότι ἄλλως θὰ ἐκηρύττοντο εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως ὅλοι οἱ δῆμοι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, θὰ εἴχομεν δὲ διαμαρτυρίας κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἥτις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος φόρου ἔχει συνομολογήσει δάνειον, ἐκτὸς ἐὰν ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ δηλώσῃ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν ἐξ ὀνόματος τῶν συμβαλλομένων κεφαλαιούχων, ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ πληρώνῃ τὸν δημοτικὸν φόρον.

§253ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι ὁ παραγωγὸς θὰ πληρώνῃ.

§254ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ τώρα ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι, πόσον θέλετε νὰ ἐκπέσωμεν ἀπέναντι τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἐκ τοῦ τιμήματος, κατὰ μέσον ὅρον;

§255ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πέντε δραχμάς.

§256ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὥστε ἔχομεν οὕτως· ὑπόλοιπον δραχμῶν 103, ἐξ ὧν ἀφαιρουμένων καὶ τῶν ἐξόδων μεταφορᾶς, ἤτοι ἄλλων 5 δραχμῶν κατὰ μέσον ὅρον...

§257Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Εἶναι καὶ ὀλίγα μάλιστα.

§258ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. καθαρίζουσιν οὕτως ἐκ τῶν 115 μόλις 98 δραχμαί.

§259Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατὶ δὲν λαμβάνετε ὡς βάσιν καὶ τὰς 130 δραχμάς;

§260ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι αὐτὴν τὴν τιμὴν θεωρῶ ἀπίθανον, δι’ οὓς λόγους ἐξέθεσα ἤδη. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν 130 δραχμῶν ἂν ἐκπέσωμεν τὰς 17 δραχμὰς δι’ εἰσφοράν, δημοτικὸν φόρον καὶ ἔξοδα μεταφορᾶς, προσέτι δὲ τὸν διάμεσον τόκον μέχρι τῶν μέσων Ἰουνίου, θὰ ἴδωμεν ὅτι καὶ οὕτως οὐδὲ 115 δραχμαὶ ἐκκαθαρίζουσι. Καὶ εὑρίσκετε, Κύριοι, αὐτὴν τὴν τιμὴν ἱκανοποιητικὴν διὰ τὸν σταφιδοπαραγωγόν; εὑρίσκετε ἐν αὐτῇ ἀντισήκωμα δι’ ὅλα τὰ βάρη, ἅτινα ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν ἐπιβάλλομεν εἰς αὐτὸν ἀπέναντι τῆς Ἑταιρείας;

§261ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§262ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄν ἐξαιρέσωμεν ἐλάχιστα κτήματα, ἰδίως ἐν Μεσσηνίᾳ, ἀποφέροντα χιλίας καὶ πλέον ἐνετικὰς λίτρας κατὰ στρέμμα, ὅπου βεβαίως αἱ ἀνωτέρω τιμαὶ συμφέρουσιν, ὅλων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν αἱ σταφιδάμπελοι δὲν ἀποδίδουσι κατὰ μέσον ὅρον πέραν τῶν 500 ἐνετικῶν λιτρῶν τὸ στρέμμα.

§263ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὸ εἶναι πολύ.

§264ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἀποδέχομαι αὐτὸν τὸν μέσον ὅρον ἐπὶ κτημάτων καλλιεργουμένων, ὡς πρέπει. Ἀλλ’ ὅπως ἀποφέρωσιν αὐτὰ τὸ εἰρημένον ποσόν, ἰδοὺ τί θὰ στοιχίσῃ ἡ καλλιέργειά των. Ἓν ἡμερομίσθιον δι’ ἐλαφρὸν περιλάκκωμα, τὸ λεγόμενον ξάφρισμα, 1½ ἡμερομίσθιον διὰ κάθαρον καὶ κλάδευμα, 3 ἡμερομίσθια διὰ σκάψιμον καὶ 1½ ἡμερομίσθιον διὰ σκάλισμα, ἤτοι ἐν ὅλῳ 7 ἡμερομίσθια, ἅτινα πρὸς 4 δραχμὰς κάμνουν 28 δραχμάς...

§265Α. ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Τὰ ὑπολογίζετε πολὺ ὀλίγα.

§266ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πειράζει. Πρὸς τούτοις 3 ὀκάδες θειϊκοῦ χαλκοῦ πρὸς 1 δραχμὴν, καὶ 10 ὀκάδες θείου πρὸς 25 λεπτὰ, ἔχομεν ἐν ὅλῳ δραχμὰς 5,50. Θειϊκὸς χαλκὸς καὶ θεῖον δύνανται νὰ χρειασθῶσι καὶ εἰς ἀνωτέραν ποσότητα, ὅταν ὁ καιρὸς ἦναι βροχερὸς, ἀφοῦ ἄλλως τε οὐδεὶς ἔλεγχος ἐνασκεῖται ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἐπὶ τῆς ποιότητος αὐτῶν. Διὰ θείωσιν, ῥάντισμα καὶ χαράκι 2 ἡμερομίσθια, πρὸς 3 δραχμὰς κάμνουν 6 δραχμάς. Διὰ στύλους ἢ καλάμια καὶ στυλόδεμα, ξέφυλλον καὶ ἐκκοπὴν χόρτου δραχμὰς 5,50. Διὰ προμήθειαν βοείου κόπρου (σβούλιθον) καὶ ἐπίστρωσιν ἁλωνίων, διὰ τρύγον καὶ ἀποξήρανσιν σταφίδος καὶ δι’ ἐκκαθάρισιν αὐτῆς διὰ μηχανῆς δραχ. 10. Ἂν δ’ εἰς ταῦτα συνυπολογίσωμεν ἀνὰ 12 δραχμὰς τὸ στρέμμα διὰ παραστάτην καὶ ἁλωνιάτην, καὶ ἄλλας τόσας διὰ τὸ λίπασμα (τοῦτο ἐπαναλαμβάνεται ἀνὰ πενταετίαν καὶ στοιχίζει κατὰ μέσον ὅρον 60 δραχμὰς τὸ στρέμμα, κατ’ ἀναλογίαν δὲ ὑπολογίζεται ἡ δαπάνη πρὸς 12 δραχμὰς τὸ στρέμμα), ἂν, λέγω, πάντα ταῦτα συνυπολογίσωμεν, ἔχομεν ἐν ὅλῳ ἔξοδα καλλιεργείας 79 δραχμὰς κατὰ στρέμμα...

§267Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι πολλά· ἐγὼ οὐδέποτε ἐξοδεύω τόσα.

§268ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δι’ αὐτὸ καὶ ἔχεις ἐπὶ 100 ὅλων στρεμμάτων ἐσοδείαν 25 μόλις χιλιάδας ἑνετικῶν λιτρῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ χάριν τοῦ σεβαστοῦ μοι θείου (ἱλαρότης) δέχομαι νὰ ἐκπέσω τὰς 19 δραχμὰς, καὶ νὰ περιορίσω τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας εἰς 60 μόνον δραχμὰς τὸ στρέμμα. Τί δὲ, Κύριοι, σημαίνει τοῦτο; ὅτι, ἂν τὸ στρέμμα ἀποφέρῃ 500 καὶ οὐχὶ 250 ἑνετικὰς λίτρας, ὡς ἐπὶ τῆς σταφιδαμπέλου τοῦ θείου μου, ἔχομεν ἀνάγκην ἐξόδων καλλιεργείας διὰ τὴν παραγωγὴν ἑκάστου χιλιολίτρου σταφιδοκάρπου τοὐλάχιστον 120 δραχμῶν.

§269ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀληθέστατον.

§270ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἔρχεται τώρα ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαμῶν καὶ μᾶς ἐξασφαλίζει ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν 98 ἢ 115 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, καὶ ἔχει ἴσως τὴν ἀξίωσιν δι’ αὐτὴν τὴν γενναιοδωρίαν του νὰ τὸν ἀνακηρύξωμεν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ μέγαν εὐεργέτην μας!

§271ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ περιέλθουν τὰ κτήματα εἰς τοὺς ἐργατικούς.

§272ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως αὐτοὶ καὶ μόνοι, ἂν ὑπολογίσωσι τὰ ἡμερομίσθιά των πρὸς 2 ἢ 2½ δραχμὰς, θὰ εὑρίσκωσι συμφέρουσαν τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφίδος ὑπὸ τὰς τιμὰς, τὰς ὁποίας μᾶς ἐξασφαλίζει ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν. Ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ θὰ δουλεύουν, τὸ δὴ λεγόμενον, διὰ τὸ ψωμί των. Δὲν ἠξεύρω δὲ, ἂν δὲν τραπῶσι καὶ αὐτοὶ ἐπὶ τέλους τὴν ἄγουσαν εἰς Ἀμερικὴν, ὅπου τὸ ἡμερομίσθιον ἀνέρχεται εἰς 10 δραχμάς. Ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα ἂν παραμείνωσι, θὰ ἦναι οἱ πενέσται τῆς Ἑταιρείας τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως. Τί δὲ θὰ γείνωσιν ὅλοι οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοὶ, ὅλοι οἱ μικροκτηματίαι τῆς Πελοποννήσου, οἱ ὁποῖοι τὴν σήμερον ἀποζῶσιν ἐκ τῶν 30, 40 ἢ καὶ 50 στρεμμάτων σταφιδαμπέλων, τὰ ὁποῖα καλλιεργοῦσι διὰ ξένων χειρῶν; Καὶ εἶναι, Κύριοι, αὐτὴ ἡ ὁριστικὴ λύσις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλλεσθε διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως, ἀφοῦ δι’ αὐτῆς μέλλουσι νὰ στερηθῶσι τοῦ μόνου πόρου τῆς ζωῆς των χιλιάδες ἢ μᾶλλον μυριάδες ὅλαι οἰκογενειῶν τῆς μέσης ἢ ἀστικῆς λεγομένης τάξεως; Ἐρωτῶ, εἶναι λύσις αὐτὴ ἢ καταστροφὴ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἐξωθοῦσα εἰς τὸν οἰκονομικὸν ὄλεθρον τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς; Μετὰ τὸ ζήτημα, Κύριοι, τῶν τιμῶν τοῦ πλεονάσματος τὴν ἐπιτροπὴν ἀπησχόλησαν κατ’ ἐξοχὴν αἱ διατάξεις τῆς συμβάσεως αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὰ συστατικὰ τῆς σταφίδος, ὑφ’ ἃ ἠδύνατο νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ αὐτῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ἢ νὰ γείνῃ αὕτη δεκτὴ ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ὡς πλεόνασμα, παρακράτημα καὶ φόρος εἰς εἶδος. Κατὰ τὸ πρῶτον κείμενον τῆς συμβάσεως ἀπηγορεύετο ἡ ἐξαγωγὴ τῶν χονδράδων καὶ τῶν ψιλῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ὑποχρεουμένης τῆς Ἑταιρείας νὰ ἀγοράζῃ αὐτὰ πρὸς 100 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον (ἄρθρον 9), ὡς καὶ ἡ ἐξαγωγὴ μὴ τελείως ὡρίμου ἢ ἀνεπαρκῶς ἀποξηρανθείσης σταφίδος, ἣν ἡ Ἑταιρεία ἀνελάμβανε νὰ ἀγοράζῃ πρὸς 115 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον (ἄρθρ. 14), ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ περιέχῃ αὕτη τοὐλάχιστον 60% σταφυλοσάκχαρον, καὶ ὕδωρ οὐχὶ πλέον τῶν 18%, δικαιουμένης τῆς Ἑταιρείας ἐν περιπτώσει ὀλιγωτέρας περιεκτικότητος σταφυλοσακχάρου νὰ μειώνῃ ἀναλόγως τὸ τίμημα τῶν 115 δραχμῶν (ἄρθρ. 28). Ἡμεῖς ἀπεκρούσαμεν κατ’ ἀρχὴν τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν χονδράδων καὶ τῶν ψιλῶν, ἀφοῦ ἤδη ὑπάρχουσιν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εἰδικαὶ ἀγοραὶ αὐτῶν, κατωρθώσαμεν δὲ νὰ ἀρθῇ αὕτη ὁλοσχερῶς ἐπὶ τῶν ψιλῶν, οὐχὶ ὅμως καὶ ἐπὶ τῶν χονδράδων. Ἐπ’ αὐτῶν, παραδόξως πως, ἐν τῷ ἀνὰ χεῖρας κειμένῳ τῆς συμβάσεως (ἄρθρῳ 15) ἐτέθη ὁ περιορισμὸς, καθ’ ὃν πρέπει νὰ καθαρισθῶσι προηγουμένως δι’ εἰδικοῦ μηχανήματος, τοῦ λεγομένου cleaned, ὅπερ μεταχειρίζονται ἐν Πάτραις μόνον ὡρισμένοι σταφιδέμποροι, χωρὶς μέχρι τοῦδε νὰ δοθῇ περὶ τοῦ πράγματος οἱαδήποτε ἐξήγησις οὔτε ἐν τῇ ἐπιτροπῇ οὔτε ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀλλὰ κυρίως ἐπεστήσαμεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τὴν προσοχήν μας εἰς τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας εἰς τὸν μὴ ὥριμον καὶ μὴ καλῶς ἀπεξηραμένον καρπόν. Ὑπὸ τὰς διατάξεις αὐτὰς, Κύριοι, ἠδύνατο οὐ μόνον ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος, ἀλλὰ καὶ νὰ καταδικασθῇ εἰς ἀγορὰν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ἀντὶ τιμήματος κάτω καὶ τῶν 100 δραχμῶν καὶ ἡ καλλίστη ποιότης αὐτῆς. Καὶ ἰδοὺ διατί. Δυνατὸν κατὰ τὴν ὡρίμασίν της νὰ πνεύσῃ λίψ καὶ νὰ ἀφήσῃ μέγα μέρος τοῦ καρποῦ ὑπέρυθρον, ὅπερ εἶναι τὸ γνώρισμα τῆς μὴ ὡριμότητος αὐτοῦ. Δυνατὸν οἱ τρυγηταὶ πολλάκις, μεθ’ ὅλην τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ παραστάτου καὶ αὐτῶν τῶν ἰδίων, νὰ τρυγήσωσι καρπὸν μὴ ἐντελῶς ὥριμον, ὅστις, διατηρῶν καὶ μετὰ τὴν τελείαν ἀποξήρανσίν του τὸ ὑπέρυθρον καὶ μὴ δυνάμενος ν’ ἀποχωρισθῇ ἐκ τοῦ μέλανος καρποῦ δι’ οἱουδήποτε μηχανήματος, θὰ παρεῖχεν ἀφορμὴν εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι αὐτὸς δὲν εἶναι τελείως ὥριμος, οὕτω δὲ ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐξαγωγήν του, καὶ νὰ ἀγοράσῃ εἶτα αὐτὴ, ἐπὶ τῇ βάσει χημικῆς ἀναλύσεως, καθοριζούσης τὴν εἰς σταφυλοσάκχαρον περιεκτικότητά του, εἰς τιμὴν κατωτέραν καὶ τῶν 100 δραχμῶν. Καὶ ἐγένετο μὲν ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς πρὸς τὴν διαγραφὴν τοῦ ὅρου τελείως ὥριμος, καὶ ὥριμος ἁπλῶς. Δυστυχῶς ὅμως δὲν ἠξιώθη προσοχῆς καὶ ἡ ἑτέρα πρότασις αὐτῆς, ὡς πρὸς τὴν διαγραφὴν καθόλου τῆς χημικῆς ἀναλύσεως, προκειμένου ἰδίᾳ περὶ καρποῦ μὴ τελείως ἀπεξηραμένου. Ὅταν, Κύριοι, ὁ καιρὸς ἦναι βροχερὸς, ἢ γίνηται ἡ ἀποξήρανσις τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς ὀροπέδια καὶ κοιλάδας, ἔνθα τὴν νύκτα καταπίπτει ἄφθονος δρόσος, δύσκολον εἶναι νὰ ἐπιτευχθῇ τελεία αὐτοῦ ἀποξήρανσις. Τί δὲ θὰ συνέβαινεν οὕτω; Καὶ ἐπὶ τελείως ἀπεξηραμένου καρποῦ σπανίως ἀπαντᾷ ἡ ἐν τῇ συμβάσει ἀναγραφομένη περιεκτικότης 60% εἰς σταφυλοσάκχαρον. Καθ’ ἃς ἔχω καὶ ἐγὼ πληροφορίας, ὡς καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πάλλης, ἀνάλυσις, γενομένη ἐν Πάτραις, ἀπέδειξεν, ὅτι καὶ ὁ τελείως ἀπεξηραμένος σταφιδόκαρπος δύναται νὰ περιέχῃ 50%, ἐνίοτε δὲ καὶ ἔλαττον, σταφυλοσάκχαρον. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δικαιοῦται ἡ Ἑταιρεία ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ αὐτῶν τῶν ἐκλεκτῶν ποιοτήτων.

§273Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πόθεν τὸ συνάγετε;

§274ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκ τοῦ ἄρθρου 15 τῆς ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν συμβάσεως.

§275Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν αὐτῷ οὐδεὶς λόγος γίνεται περὶ περιεκτικότητος εἰς σταφυλοσάκχαρον καὶ περὶ χημικῆς ἀναλύσεως.

§276ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ. Τὸ ἄρθρον 15 ἐν ἐδαφίῳ βʹ ἀπαγορεύει τὴν ἐξαγωγὴν σταφίδος ἀνεπαρκῶς ξηρανθείσης, ἀλλὰ «κατὰ τὴν ἔννοιαν καὶ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ ἄρθρου 19 τῆς παρούσης συμβάσεως». Τί δὲ περιέχει τὸ ἄρθρον 19; Ἀκούσατε (ἀναγινώσκει): «Καλῶς ἀπεξηραμένος θεωρεῖται ὁ σταφιδόκαρπος, ὅταν περιέχῃ τοὐλάχιστον 60% σταφυλοσάκχαρον, καὶ ὕδωρ οὐχὶ πλέον τῶν 20%». Κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 20 καθιεροῦται διαιτησία καὶ ἐπιδιαιτησία πρὸς λύσιν τῆς ἀναφυομένης διαφορᾶς μεταξὺ σταφιδοπαραγωγοῦ καὶ Ἑταιρείας. Ἐν ἰδιαιτέρᾳ ὅμως παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου τούτου καθορίζονται καὶ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἑκάτερος τῶν ἐνδιαφερομένων δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναθεώρησιν τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς χρονολογίας τῆς ἐκδόσεως αὐτῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λαμβάνονται δύο δείγματα ἐκ τοῦ ἀμφισβητουμένου σταφιδοκάρπου, ὧν σφραγιζομένων ὑπὸ τῶν διαιτητῶν τὸ μὲν κρατεῖται ἐν τῇ ἀποθήκῃ τῆς Ἑταιρείας, τὸ δὲ ἀποστέλλεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς χημικὴν ἐξέτασιν, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς ἐκθέσεως τοῦ σχετικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου, οὔσης ὑποχρεωτικῆς διὰ τοὺς διαιτητάς, ἀποφαίνονται οὗτοι ἀμετακλήτως περὶ τοῦ παραδεκτοῦ ἢ μὴ τοῦ σταφιδοκάρπου, ὡς καὶ περὶ τῆς δεούσης μειώσεως τοῦ τιμήματος αὐτοῦ.» Κατὰ ταῦτα, Κύριοι, οὐδεμία ἀμφιβολία δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ὅτι ἡ χημικὴ ἐξέτασις ἐγχωρεῖ ἐφ’ ὅλων τῶν κατηγοριῶν καὶ ποιοτήτων τῆς σταφίδος, καὶ δὴ προκειμένου οὐ μόνον περὶ παραδόσεως αὐτῆς εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας, ἀλλὰ καὶ περὶ ἐξαγωγῆς αὐτῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Τί δὲ θὰ συμβῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Ὑποθέσατε ὅτι ἡ χημικὴ ἐξέτασις ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἀμφισβητουμένη σταφὶς περιέχει, ἀντὶ 60%, μόνον 40% σταφυλοσάκχαρον. Οὕτω πως θὰ εἰσαχθῇ αὐτὴ ὡς πλεόνασμα εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας, θὰ πληρωθῇ δέ, καὶ ἂν ἔτι ὑπάγηται εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν τῶν 145 δραχμῶν, ὑπὲρ ἧς τοσοῦτον κόπτεται ὁ φίλος μου κ. Μεσσηνέζης, πρὸς 115 δραχμάς, ἀφοῦ οἱ διαιτηταὶ ὑποχρεωτικῶς ἐπιβάλλουσι τὴν ἀνάλογον ἔκπτωσιν ἐκ δραχ. 19 περίπου. Ἐν ἄλλαις λέξεσι θὰ ἐξασφαλισθῶσιν οὕτω διὰ τοὺς ἐκλογεῖς τοῦ κ. Βουλευτοῦ Αἰγιαλείας 89 δραχμαί, ἀπέναντι τῶν ὁποίων, ἀφαιρέσει τῆς εἰσφορᾶς καὶ τοῦ δημοτικοῦ φόρου, θὰ λάβῃ ὁ παραγωγὸς 74 μόνον δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον.

§277Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Πρωθυπουργός). Λησμονεῖτε ὅμως, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 19 δύνανται ν’ ἀναθεωρηθῶσι τὰ ὅρια τῆς περιεκτικότητος τοῦ σταφυλοσακχάρου.

§278ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἀναθεώρησις αὕτη γίνεται τῇ συμπράξει τοῦ διευθύνοντος τὸ Χημικὸν Ἐργαστήριον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μεθ’ ἑνὸς ἀντιπροσώπου τῆς Ἑταιρείας κλπ.» Ἀλλ’ ὅταν, κύριε Πρωθυπουργέ, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου σας ἀνεῦρεν ἤδη εἰς τὴν σταφίδα περιεκτικότητα σταφυλοσακχάρου 60% κατὰ μέσον ὅρον, δύνανται νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι αὐτὴ θὰ ἦναι σύμφωνος πάντοτε μετὰ τῆς Ἑταιρείας;

§279Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός.). Τέλος πάντων, τί θέλετε νὰ κάμωμεν, ὅταν ἔχωμεν ἐνώπιόν μας τοιαῦτα ἀποτελέσματα ἐπιστημονικῆς ἀναλύσεως;

§280ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ εἴδετε ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Πάλλης σήμερον τὴν πρωΐαν ἀντέταξε πρὸς ὑμᾶς ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἐπιστημονικῆς ὡσαύτως ἀναλύσεως. Ἐγὼ δὲ ὁμολογῶ, ὅτι εὑρίσκω ὀρθότερα τὰ τελευταῖα ταῦτα, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου τὸν ἑξῆς ἁπλούστατον ὑπολογισμὸν τῶν οἰνοπνευματοποιῶν, ὅστις στηρίζεται ἐπὶ ἐπιστημονικῶν βάσεων ἀναντιλέκτων. Κατ’ αὐτὸν, ἕν χιλιόλιτρον καλῶς ἀπεξηραμένης καὶ κεκαθαρμένης σταφίδος δύναται ν’ ἀποδώσῃ 110 ὀκάδας οἰνοπνεύματος τῶν 95 βαθμῶν.

§281Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· 100 μόνον.

§282ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τόσῳ τὸ χειρότερον διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς χημικῆς ἀναλύσεως τοῦ Ὑπουργείου σας· διότι, ἐνῷ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 110 ὀκάδων οἰνοπνεύματος ἔχομεν περιεκτικότητα σακχάρου 51½, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 100 ὀκάδων θὰ ἔχωμεν 45 ἐπὶ τοῖς ἑκατόν.

§283Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπὴν, κύριε Εὐταξία;

§284ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα.

§285Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Κατ’ ἀσφαλεῖς ὑπολογισμοὺς, γενομένους ἐν τῇ βιομηχανικῇ κατεργασίᾳ τῆς σταφίδος, 375 ὀκάδες σταφίδος ἀποδίδουσιν 110 ὀκάδας οἰνοπνεύματος τῶν 95 βαθμῶν, αἵτινες ἰσοφαρίζουσι πρὸς 104½ ὀκάδας ἀνύδρου ἢ ἀπολύτου οἰνοπνεύματος. Τώρα αἱ 104½ ὀκάδες οἰνοπνεύματος ἀνύδρου, μὲ τὸν ὑπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος γίνεται πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ ποσοῦ τοῦ σακχαρώδους βάρους, ἐξ οὗ προέρχεται ποσόν τι οἰνοπνεύματος ἀνύδρου, καὶ ὁ ὁποῖος ὑπολογισμὸς συνίσταται εἰς τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν 104½ ὀκάδων πρὸς μίαν μονάδα καὶ 7/10 σακχάρου, καθόσον ἐν τῇ ἐπιστήμῃ εἶναι δεδομένον ὅτι 10 ὀκάδες ἀνύδρου οἰνοπνεύματος ἀντιστοιχοῦσι πρὸς 1,70 σακχαρώδους βάρους, εὑρίσκομεν ὅτι προέρχονται ἀπὸ 177 ὀκάδας καὶ 65 ἑκατοστὰ σακχάρου. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἔχομεν, κατὰ τὰ ἐκτεθέντα, ἐπὶ 375 ὀκάδων σταφίδος 177 ὀκάδας σακχαρώδους ποσοῦ, ἐπὶ 100 ὀκάδων σταφίδος θὰ ἔχωμεν 47 ὀκάδας σακχάρου καὶ 75 ἑκατοστά. Εὑρίσκομεν δὲ τὸ πόρισμα τοῦτο ἁπλούστατα, ἤτοι πολλαπλασιάζοντες τὸ 127 ἐπὶ 100, καὶ διαιροῦντες μὲ τὸν ἀριθμὸν 375, κατὰ τὴν γνωστὴν μέθοδον τῶν τριῶν. Ὅθεν, κατὰ τὰ ἐκτεθέντα, τὰ πορίσματα ἐκ τῆς βιομηχανίσεως τῆς σταφίδος εἰς οἰνόπνευμα πιστοποιοῦσιν ὅτι ἡ συνήθης περιεκτικότης αὐτῆς εἰς σάκχαρον εἶναι περίπου 48%· δέον ὅμως εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ προστεθῶσιν εἰσέτι 3½ μονάδες, διότι εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὴν ἀπόσταξιν ἐπέρχεται ἀπώλεια, λόγῳ τῆς ἀτελείας τῶν μηχανημάτων, περίπου 7%, ἥτις ἰσοδυναμεῖ πρὸς 3% ὡς ἔγγιστα σακχάρου. Οὕτω λοιπὸν ἔχομεν συνήθη ὅρον σακχάρου τῆς σταφίδος 51½ καὶ 50%. Τώρα ὁμολογουμένως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει δίκαιον νὰ φέρῃ ἀντιρρήσεις, διότι βασίζεται ἐπὶ τῶν ἐκθέσεων τῶν χημικῶν τοῦ Ὑπουργείου· ἀλλ’ αἱ ἐκθέσεις αὗται ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει σταφίδος παρακρατήσεως, εἶναι δὲ ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἡ σταφὶς τῆς παρακρατήσεως, καὶ ἰδίως ἡ τῶν μέσων στρωμάτων, περιέχει σάκχαρον πολὺ περισσότερον.

§286ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, εἶναι σπουδαιότατον, ἀφορᾷ δὲ εἰς τὴν ὕπαρξιν τῆς ἐμπορίας οὐχ ἧττον ἢ τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος, ἐφ’ ὅσον καὶ ἐκείνη καὶ αὕτη θὰ διατελῶσι πάντοτε ὑπὸ τὴν φοβερὰν αὐτὴν σπάθην τοῦ Δαμοκλέους, τὴν χημικὴν ἐξέτασιν, πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς περιεκτικότητος τῆς σταφίδος εἰς σταφυλοσάκχαρον 60%. Πρὸ τῆς τοιαύτης ἐξετάσεως οὐδεὶς ἔμπορος θὰ τολμᾷ νὰ ἀγοράζῃ ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν σταφιδοπαραγωγόν, ἐνόσῳ ἡ Ἑταιρεία δικαιοῦται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐμπορεύματός του καὶ νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς χημικὴν ἀνάλυσιν, ἐξ ἧς κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θ’ ἀποδειχθῇ, ὡς εἴδομεν ἤδη, ὅτι ἡ περιεκτικότης αὐτοῦ εἰς σταφυλοσάκχαρον καθυστερεῖ συνήθως κατὰ πολὺ τῶν 60%. Ἐὰν δὲ, Κύριοι, τύχῃ νὰ ἔχωμεν κατὰ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ σταφιδοκάρπου καιρὸν βροχερόν, —ὅπερ δὲν εἶναι σπάνιον ἐν Ἑλλάδι, —ἂν οὕτως ἀποβῇ ἀδύνατος ἡ τελεία ἀποξήρανσις αὐτοῦ, τί εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμβῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Δὲν εἶναι ἀπίθανον, τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ προϊόντος, —τὸ ὁποῖον δὲν ἀποξηραίνεται μὲ σταφιδόπανα καὶ τζιβιέρας, —ὡς μὴ καλῶς ἀπεξηραμένον, νὰ περιέλθῃ εἰς τὴν κατοχὴν τῆς Ἑταιρείας πρὸς 79 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, καὶ ἔλαττον ἴσως. Ἀλλὰ τότε θὰ παρουσιάσῃ ἡ ἐξαγωγὴ ἀφεύκτως μεγάλα κενὰ, τὰ ὁποῖα ἡ Ἑταιρεία θὰ σπεύσῃ νὰ ἀναπληρώσῃ ἐκ τῶν ἀποθηκῶν της, παραδίδουσα εἰς τὴν ἀγορὰν σταφιδόκαρπον, κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τῆς συμβάσεως, ἂν ὄχι πρὸς 160 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, εἰς ὅσην τιμὴν δικαιοῦται νὰ πωλήσῃ αὐτὴ τὸ ἐκ τῆς ἰδίας ἐσοδείας ἀγορασθὲν πλεόνασμα, ἀφοῦ τοῦτο δὲν ἐθεωρήθη καλῶς ἀπεξηραμένον, πάντως ὅμως πρὸς 200 δραχμὰς, ἀφοῦ θὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς ἀγορᾶς σταφιδόκαρπον καλῶς ἀπεξηραμένον μόνον ἐκ τῆς προηγουμένης ἐσοδείας. Καὶ δυνάμεθα μὲν, Κύριοι, νὰ παραβλέψωμεν τὰ μυθώδη κέρδη, ἅτινα ἡ Ἑταιρεία θὰ ἐπραγματοποίει οὕτω πως· διότι ἐκ σταφιδοκάρπου, τὸν ὁποῖον θὰ παρέδιδεν ἄλλως εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιίαν πρὸς 30 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ὅσην τιμὴν προσφέρει τώρα διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ παρακρατήματος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, κατὰ τὸ ἐδάφιον βʹ τῆς § 1 τοῦ ἀκροτελευτίου ἄρθρου τῆς συμβάσεως, θὰ εἰσέπραττεν αὐτὴ 115 δραχμὰς ὡς τιμὴν δῆθεν τοῦ ὑπ’ αὐτῆς ἀγοραζομένου πλεονάσματος, ἀλλὰ καὶ 19 ἔτι δραχμὰς, ἤτοι τὸ πέμπτον τοῦ μεταξὺ τῶν 115 καὶ 200 δραχμῶν ὑπολοίπου· ἤτοι θὰ εἶχε κέρδος ἐξ ἑκάστου χιλιολίτρου 104 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἀδύνατον νὰ παρίδωμεν τὸν μονοπωλιακὸν χαρακτῆρα, ὃν θὰ προσελάμβανεν οὕτως ἡ ἑνιαία διαχείρισις. Ἡ Ἑταιρεία, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, θὰ ἠδύνατο μόνη αὐτὴ νὰ ἀγοράζῃ πρὸς 79 δραχμὰς, καὶ νὰ μεταπωλῇ εἶτα πρὸς 200 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Ἀλλὰ θὰ ἔχῃ τότε λόγον ὑπάρξεως τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος; Αὐτὴ θὰ ἦναι ἡ προστασία, ἣν τόσον πομπικῶς ἐπαγγέλλεται ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαμῶν διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τῆς συμβάσεως ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος; Πρὸ τῆς τοιαύτης, Κύριοι, καταστάσεως δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐξεγερθῇ ἡ συνείδησις ὑμῶν, καὶ ν’ ἀπαιτήσητε μετ’ ἐμοῦ, ὅπως ἐξαλειφθῇ ἐκ τῆς συμβάσεως ἡ διάταξις περὶ περιεκτικότητος τῆς σταφίδος εἰς σταφυλοσάκχαρον καὶ περὶ ἐξακριβώσεως αὐτῆς διὰ χημικῆς ἐξετάσεως, καὶ μείνῃ μόνη ἡ διαιτησία. Ἄλλως δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι σύσσωμος ἡ Βουλὴ θὰ καταψηφίσῃ σύμβασιν, τοιαῦτα χαλκευομένην κατὰ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τοῦ πολυτιμοτάτου τῶν προϊόντων μας. Τοῦτο εἶναι ζήτημα τιμῆς δι’ ἡμᾶς.

§287Ι. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, βλέπων ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ σακχάρου ἔλαβε τόσον μεγάλας διαστάσεις εἰς τὸ πνεῦμα τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τῶν ἀγορευσάντων ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ὥστε δύναται νὰ καταναλώσῃ ὥρας ὁλοκλήρους. Νομίζω ὅτι ἡ διασάφησις, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω, θὰ ἱκανοποιήσῃ πάντας τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, καὶ νὰ θέση τέρμα εἰς τὴν ἀνιαρὰν ταύτην συζήτησιν. Οὐχὶ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑταιρεία, ἐν ὅσῳ ἔχει ἓν ὅριον περιεκτικότητος σακχάρου ἀνώτερον τοῦ πραγματικοῦ, θὰ ὑποβιβάζῃ τὴν τιμὴν τοῦ πράγματος καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν θ’ ἀγοράζῃ πρὸς δραχ. 115, ἀλλὰ θὰ καταδολιεύηται τὸν σταφιδοπαραγωγόν, καὶ ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς τιμῆς τῶν 115 δραχμῶν, μὲ τὸ μέτρον τοῦ σακχάρου, τὸ ὁποῖον ἔχει, θὰ ὑποβιβάζῃ τὴν τιμὴν τοῦ πράγματος ἑκάστοτε.

§288ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ καταδολιεύσεως.

§289Ι. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Παρακαλῶ. Ἀκούσατε τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω, καὶ ἡ ὁποία πιστεύω ὅτι θὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐνταῦθα ἐξετέθησαν διάφοροι γνῶμαι· αἱ χημικαὶ ἀναλύσεις διασήμων χημικῶν ἐπιστημόνων αἱ γενόμεναι, ὡς καὶ αἱ ἐπίσημοι, φαίνεται ὅτι τίθενται ἐν ἀμφιβόλῳ. Ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ ὑφαρπάσῃ διὰ τῆς βίας τὸ ἄρθρον τοῦτο τῆς συμβάσεως, οὐδ’ οἱονδήποτε ἄλλο· διὰ τοῦτο δὲ θὰ ἦναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ οἱονδήποτε ὅριον σακχάρου θέλετε τῇ ὁρίσει, ἔστω λ. χ. 40 ἕως 50 βαθμῶν, ἀφοῦ ἔχει τὸ δικαίωμα διὰ τοῦ ἑπομένου ἄρθρου νὰ ζητήσῃ εἴτε ἡ Κυβέρνησις εἴτε ἡ Ἑταιρεία νέαν χημικὴν ἀνάλυσιν. Θέσατε οἱονδήποτε ὅριον εἰς τὴν σύμβασιν· ἀργότερον ἡ Ἑταιρεία, μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς λειτουργίας της, θὰ ζητήσῃ χημικὴν ἀνάλυσιν διὰ τῶν χημικῶν τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ οἱοσδήποτε καὶ ἂν εὑρεθῇ ὁ βαθμὸς τοῦ σακχάρου, ἐκεῖνος θὰ τεθῇ ὡς βάσις, καθόσον μάλιστα τοῦτο δὲν χρησιμεύει ὡς γνώμων διὰ τὴν ἐν γένει παραλαβὴν ἢ εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας. Διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος ἡ Ἑταιρεία δὲν θὰ ἔχῃ νὰ ἐξασκήσῃ ἔλεγχον ὡς πρὸς τὴν περιεκτικότητα εἰς σάκχαρον· θὰ ἔχῃ νὰ ἐξασκήσῃ ἐπίβλεψιν μόνον, διὰ νὰ μὴ γίνωνται καταχρήσεις καὶ ἐξάγηται νενοθευμένον καὶ κακῆς ποιότητος πρᾶγμα, διότι τοῦτο θὰ βλάψῃ τὸ μέλλον αὐτῆς τῆς σταφίδος. Κατὰ τὴν παραλαβὴν ἡ Ἑταιρεία θὰ ἐνασκῇ ἔλεγχον μόνον εἰς τὸ προσφερόμενον αὐτῇ πρᾶγμα κακῆς ποιότητος, ὡς πρὸς τὸ περιεχόμενον σάκχαρον, καὶ ἐκεῖ θὰ ὑπάρχωσι διενέξεις, διότι εἶναι πιθανὸν νὰ προσφέρωσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν πρᾶγμα βεβρεγμένον, χειρίστης ποιότητος, λάσπην· ἐκεῖνο τὸ πρᾶγμα βεβαίως δὲν θὰ δεχθῇ ἄνευ ἐξελέγξεως ἡ Ἑταιρεία, καὶ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν θὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ ἀνάλυσιν.

§290Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι περὶ τῆς ἀναλύσεως, εἶναι περὶ τῆς εἰς σάκχαρον περιεκτικότητος.

§291ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι τοιαῦτα θέματα δὲν διαπραγματεύονται οὕτως ἐν τῇ Βουλῇ. Ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία τὰ θέματα ταῦτα διαπραγματεύεται μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἔρχεται ἐνταῦθα φέρουσα προτάσεις. Τοῦτο τὸ γινόμενον ἐδῶ δὲν εἶναι διόλου τακτικόν. Τὸ Κράτος ἀντιπροσωπεύεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις συμβάλλεται μετὰ τῶν ἀναδόχων. Ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ἐνταῦθα θέσιν δὲν ἔχει· οἱ Βουλευταὶ ἔχουσιν.

§292ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ὁ κύριος Πεσμαζόγλου Βουλευτὴς εἶναι.

§293ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι μὲν Βουλευτής, ἀλλ’ ὁμιλεῖ ὡς ἀνάδοχος.

§294ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι.

§295ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως· διότι λαβὼν τὸν λόγον ἐδήλωσε τὰς ἰδέας καὶ τὰς προτάσεις τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Ἀλλ’ οὕτω δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§296Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ παρέμβασις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Καλαμῶν, ὡς ἀντιπροσωπεύοντος τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἦτο λίαν δεδικαιολογημένη καὶ λίαν λυσιτελής· δὲν προετίθετο δὲ νὰ προβῇ εἰς διαπραγματεύσεις, ἀλλὰ νὰ ποιήσηται δήλωσιν· ἐδήλωσε δὲ, ὅτι εἶναι διατεθειμένη ἡ ἀνάδοχος, τὸ θέμα, ἐφ’ οὗ ἐγένετο τόση συζήτησις, νὰ τὸ διατυπώσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ἀσφάλεια ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, καὶ νὰ μὴ λαμβάνωσι χώραν διενέξεις. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ χαρακτηρίσω ἄλλως τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§297ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ προφορικαὶ δηλώσεις τοῦ κ. Πεσμαζόγλου οὐδεμίαν κέκτηνται δι’ ἡμᾶς σημασίαν. Ἡ Βουλὴ μίαν καὶ μόνην δήλωσιν αὐτοῦ, ὡς ἀντιπροσώπου τῶν πρὸς ἡμᾶς συμβαλλομένων κεφαλαιούχων, δύναται νὰ δεχθῇ, καὶ ταύτην γραπτὴν, τὴν δήλωσιν, καθ’ ἣν θ’ ἀπηλείφετο ἐκ τῆς συμβάσεως πᾶσα διάταξις ἀναφερομένη εἰς τὴν περιεκτικότητα τῆς σταφίδος εἰς σταφυλοσάκχαρον καθόλου καὶ εἰς πᾶσαν ἐξακρίβωσιν αὐτῆς διὰ χημικῆς ἐξετάσεως. Ἐνόσῳ τοιαύτην γραπτὴν δήλωσιν δὲν ἔχομεν, θὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀποκρούοντες τὴν σύμβασιν ἐκ παντὸς τρόπου.

§298Ι. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Θὰ γείνῃ καὶ αὐτό.

§299ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν, κύριε Εὐταξία;

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ δέχεσθε διακοπάς.

§301ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἵνα λήξῃ τέλος πάντων ἡ συζήτησις αὕτη, δηλῶ ὅτι δὲν δέχομαι πλέον διακοπάς.

§302ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Εὐταξία, θὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ πολύ;

§303ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι πολύ.

§304ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ πολὺ, νὰ διακόψωμεν ἐπὶ πέντε λεπτὰ, ἵνα ἀνακουφισθῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ σεῖς.

§305ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀρκετὰ ἀνεκουφίσθην ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε διακοπῶν (ἱλαρότης)· ὥστε ἂς μὴ διακόψωμεν, παρακαλῶ. Ἐν τῷ πρώτῳ κειμένῳ τῆς συμβάσεως, τῷ διανεμηθέντι εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, εἶχεν ἀναγραφῆ ἐν ἄρθρῳ 39 ἡ διάταξις, καθ’ ἣν ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ἀπηλλάσσετο παντὸς τέλους χαρτοσήμου καὶ διὰ τὴν παροῦσαν καὶ διὰ πᾶσαν ἄλλην σύμβασιν, προσέτι δ’ ἀπηλλάσσετο τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν τελῶν δι’ ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν αὑτῆς. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀπεκρούσθη κατὰ τρόπον τοιοῦτον ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ὥστε ν’ ἀπαλειφθῇ ἐκ τῶν μετὰ ταῦτα κειμένων τῆς συμβάσεως. Μετὰ τὸ 39 ἐπηκολούθει τὸ ἄρθρον ἀκροτελεύτιον, καθ’ ὃ ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία θὰ ὑπεισήρχετο εἰς ὅλα τὰ δικαιώματα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀναλαμβάνουσα τὴν ἐκκαθάρισιν αὐτῆς (ἀναγινώσκει) «κατὰ τοὺς παρακατιὸν ὅρους τοῦ παρόντος ἄρθρου», οἵτινες ὅμως δὲν ἀνεγράφοντο ἐν τῷ πρώτῳ κειμένῳ. Διὰ τὴν ἐπιτροπὴν, Κύριοι, ἤρκεσε, ἵνα αὕτη λάβῃ ἔννοιάν τινα τῶν τοιούτων ὅρων, ἡ ἑξῆς περικοπὴ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ἄρθρου (ἀναγινώσκει): «Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἐκχωρεῖ καὶ μεταβιβάζει πρὸς τὴν Ἑταιρείαν (ὄπισθεν τῆς ὁποίας ἵσταται κυρίως εἰπεῖν ἡ οἰνοποιητικὴ ἑταιρεία Ζάννου καὶ Ῥὼς μετὰ τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, ἡ ἀγοράσασα τὸ πλεόνασμα τῆς ἐσοδείας τοῦ 1903 παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης) πάσας τὰς ἀπαιτήσεις αὐτῆς κατὰ τῶν ἐκ τῆς συμβάσεως τῆς 9 Ἰουνίου 1903 ἀγοραστῶν τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς ἐσοδείας 1903, καθὼς καὶ πάντα τὸν εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῆς εὑρισκόμενον σταφιδόκαρπον κλπ.» Ἐν ἄλλαις λέξεσι θὰ ἐφηρμόζετο οὕτω πως τὸ «Γιάννης κερνᾷ καὶ Γιάννης πίνει». Ἡ ἐπιτροπή, ὡς εἰκός, ὁμοθύμως ἀπέκρουσεν αὐτὴν τὴν παρέμβασιν τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, θεωρήσασα καταλληλότερον εἰς τοῦτο αὐτὸ τὸ Κράτος. Ἐνομίσαμεν, Κύριοι, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δὲν εἶχε πλέον λόγον ὑπάρξεως. Αὐτὴ εἶχεν ἀρχῆθεν διττὸν σκοπὸν, ἔνθεν μὲν νὰ διαχειρίζηται τὸ παρακράτημα, ἔνθεν δὲ νὰ κάμνῃ δάνεια καλλιεργείας πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἀλλ’ ἀφοῦ αὕτη ἔπαυσε μὲν πρὸ πολλοῦ δανείζουσα τούτους, νῦν δὲ θὰ ἐξεχώρει τὸ δικαίωμα τῆς διαχειρίσεως τοῦ παρακρατήματος καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος—ἐννοεῖται διὰ τὸ μέλλον—εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ἦτο καιρὸς πλέον νὰ τεθῇ ἕν τέρμα εἰς τὸν βίον της.

§306ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Αἰωνία της ἡ μνήμη!

§307ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μέλη τινὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἦσαν τῆς γνώμης, ὅτι ἔπρεπε νὰ παραταθῇ ἡ ζωὴ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἕως οὗ προβῇ μόνη εἰς τὴν ἐκκαθάρισίν της. Ἄλλα ὅμως μέλη ὑπεστήριξαν, ὅτι ἔπρεπεν ἅμα τῇ ὑπογραφῇ καὶ ἐπικυρώσει τῆς προκειμένης συμβάσεως νὰ ἐπέλθῃ ἡ διάλυσίς της, ὑπεισερχομένου οὕτω τοῦ Κράτους εἰς τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς καὶ προβαίνοντος εἰς τὴν ἐκκαθάρισίν της, ὅπως μὴ ἐξακολουθήσῃ ἐπ’ ἄπειρον τὸ γνωστὸν μισθολόγιον αὐτῆς ἀπορροφοῦν μέγα μέρος τῶν κεφαλαίων της. Αὐτὴ ἡ γνώμη ἐπεκράτησεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀναλαβόντος ν’ ἀποκρούσῃ πᾶσαν ἀνάμιξιν τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας εἰς τὴν παρακράτησιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐξ ἧς τὰ χείριστα εἴχομεν ν’ ἀπεκδεχώμεθα. Ὅτε, Κύριοι, μετὰ τὰς πρώτας διαπραγματεύσεις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Καλαμῶν συνεκλήθημεν καὶ πάλιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα λάβωμεν γνῶσιν τοῦ οὑτωσὶ καταρτισθέντος δευτέρου κειμένου τῆς συμβάσεως, εἴδομεν μετ’ ἀπορίας καθισταμένην τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ὑποχείριον τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, ὁμοῦ δὲ μετὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τοὺς ἀτυχεῖς ὀφειλέτας αὐτῆς, τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ἀνελάμβανεν οὕτω τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ δὴ εἰς λογαριασμὸν αὐτῆς καὶ τοῦ Κράτους, ὅπερ ἠγγυᾶτο διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν τὸ ἐνεργητικόν της δὲν θὰ ἐξήρκει εἰς κάλυψιν τοῦ παθητικοῦ της. Ἐγὼ τότε ἐξανέστην κατὰ τῆς τοιαύτης παραχωρήσεως πρὸς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, προβαλὼν τοὺς ἑξῆς λόγους. Πρὸς τὸ ἐρώτημα τῶν ἀντιπροσώπων τῶν κεφαλαιούχων, οἵτινες παρίσταντο κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην τῆς ἐπιτροπῆς, τί θὰ γείνῃ τὸ ἀπόθεμα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀνερχόμενον εἰς 97 περίπου ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν, ἀφοῦ ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ μόνων τῶν πλεονασμάτων τῶν μελλουσῶν ἐσοδειῶν, ἀπήντησα, ὅτι, ἐὰν δὲν εἴχομεν αὐτὸ τὸ ἀπόθεμα πρὸ ὀφθαλμῶν, οὐδέποτε θ’ ἀπεφασίζομεν νὰ ὑποβάλωμεν τὸ Κράτος καὶ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν εἰς αὐτὰς τὰς εἰκοσαετεῖς καὶ τριακονταετεῖς ὑποχρεώσεις τῆς συμβάσεως. Ὡς ἐκ τούτου προέτεινα, ἢ νὰ ἀναλάβῃ ἡ Ἑταιρεία ἐπὶ ἰδίῳ κινδύνῳ τὴν ἐκκαθάρισιν, ἐξασφαλίζουσα μόνον τὸ ἐκ 5,000,000 δραχμῶν μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἰς τὴν ἐπιχείρησίν της, ἢ ν’ ἀφήσῃ τὸ Κράτος νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρρισιν, ἐκποιοῦν αὐτὸ τὸ ἀπόθεμα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἰς τὴν ἐγχώριον κατανάλωσιν τῆς οἰνοπνευματοποιΐας ἐντὸς τοῦ ἔτους 1906. Ἐπὶ τέλους προέτεινα εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν κεφαλαιούχων νὰ δεχθῶσιν αὐτοὶ τὸ ἀπόθεμα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης πρὸς 50 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, εἰς ἣν τιμὴν ἔγεινε καὶ ὁ συμβιβασμὸς διὰ τὸ πλεόνασμα τοῦ 1903, ὅτε βεβαίως τὸ ἐνεργητικὸν θὰ ἐκάλυπτε πληρέστατα τὸ παθητικόν της, καὶ θὰ ἔμενεν ἀνέπαφον τὸ ἐκ 5,000,000 δραχμῶν μετοχικόν της κεφάλαιον. Ὅτε δὲ, Κύριοι, εἶδον ἀποκρουομένην τὴν πρότασίν μου ταύτην, τότε, κατανοήσας ὅτι οὐδὲν πλέον ἠδύνατο νὰ σωθῇ ἐκ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, προσεπάθησα νὰ προφυλάξω τοὐλάχιστον τοὺς ἀτυχεῖς ὀφειλέτας αὐτῆς, τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ἐκ τῆς ἀπηνοῦς εἰσπράξεως τῶν ὀφειλομένων ὑπ’ αὐτῶν, διότι ἐπείσθην ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἐπίνοια περὶ συμμετοχῆς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἰς τὴν νέαν ἐπιχείρησιν καὶ περὶ ἐκκαθαρίσεως αὐτῆς ὑπὸ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ἕνα κυρίως εἶχε σκοπὸν, πῶς ὑπὸ τὸ τέχνασμα αὐτὸ ν’ ἀπορροφηθῶσι μὲν ὑπὸ τῆς νέας Ἑταιρείας ὁλόκληρα τὰ κεφάλαια τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, νὰ εἰσπραχθῶσι δὲ ὑπ’ αὐτῆς, εἰ δυνατόν, μέχρις ὀβολοῦ τὰ ὀφειλόμενα ὑπὸ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον μένουσιν ἐν ἰσχύϊ πᾶσαι αἱ δρακόντειοι διατάξεις τοῦ νόμου τῆς 22 Ἰουνίου 1899, ἐπιτεινόμεναι μάλιστα νῦν διὰ τοῦ δικαιώματος τῆς Ἑταιρείας, ἵνα ἀπαιτῇ κατὰ τὴν παράδοσιν τοῦ σταφιδοκάρπου «τὴν προσαγωγὴν πιστοποιητικοῦ, βεβαιοῦντος ὅτι ὁ παραγωγὸς τοῦ προσαγομένου εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῆς σταφιδοκάρπου ἐπλήρωσε πᾶσαν ληξιπρόθεσμον δόσιν τῆς ὀφειλῆς του, ἢ ὅτι δὲν εἶναι ὀφειλέτης τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης» (ἄρθρον 27 τῆς συμβάσεως). Δὲν ἠξεύρω, Κύριοι, πόσοι σταφιδοπαραγωγοὶ ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦτον τῆς συμβάσεως θὰ τολμήσωσι πλέον νὰ προσαγάγωσιν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας τὸ προϊόν των, ὡς παρακράτημα καὶ φόρον εἰς εἶδος, ἢ ὡς πλεόνασμα, ἀφοῦ θὰ ὦσιν ὑποχρεωμένοι νὰ καταβάλωσι προηγουμένως τὴν δόσιν τῆς ὀφειλῆς των πρὸς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Θὰ προτιμήσωσιν αὐτοὶ νὰ παραδίδωσι τὸ προϊόν των εἰς τὸ ἐμπόριον ἐπὶ τιμῇ πολὺ κατωτέρᾳ τῶν 115 δραχμῶν, καὶ οὕτως ἡ Ἑταιρεία θὰ εἰσπράττῃ τὰ ὑπέρογκα ἀσφάλιστρα, ἤτοι παρακράτημα 20% καὶ εἰσφορὰν 7 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, χωρὶς πράγματι νὰ ἐξασφαλίζῃ κατώτατον ὅριον τιμῶν τῆς σταφίδος. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐγὼ τοὐλάχιστον ἤμην καὶ εἶμαι ἔτι καὶ νῦν τῆς γνώμης, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ λείψῃ καὶ ἡ συμμετοχὴ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἰς τὴν Ἑταιρείαν καὶ ἡ χάριν αὐτῆς εἴσπραξις τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν...

§308Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ πῶς θὰ ἔχουν αὐτοὶ συμμετοχὴν εἰς τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας, ἂν λείψῃ ἡ συμμετοχὴ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης;

§309ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ συμμετοχὴ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἰς τὴν Ἑταιρείαν, καθ’ οὓς ὅρους θὰ γείνῃ ἡ ἐκκαθάρισις, συνῳδὰ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἀκροτελευτίου ἄρθρου τῆς ἀνὰ χεῖρας ἡμῶν συμβάσεως, εἶναι καθαρὰ φενάκη. Οἱ συμβαλλόμενοι πρὸς ἡμᾶς κεφαλαιοῦχοι εἶναι τόσον βέβαιοι περὶ τούτου, ὥστε ἐφρόντισαν ἐν τῷ τρίτῳ ἐδαφίῳ τῆς § 5 τοῦ ἀκροτελευτίου ἄρθρου ν’ ἀναγραφῶσι τὰ ἑξῆς λίαν παρηγορητικὰ διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν τυχὸν ὁ λ)σμὸς τῆς ἐκκαθαρίσεως ἤθελεν ἀπολήξει εἰς ἔλλειμμα, πρὸς κάλυψιν τούτου δικαιοῦται ἡ Ἑταιρεία νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐν ἄρθρῳ 2 τῆς παρούσης συμβάσεως προβλεπομένην ἐκποίησιν τοῦ ὅλου ἢ ἀναλόγου ἀριθμοῦ ἐκ τῶν εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἀνηκουσῶν 20,000 μετοχῶν τῆς Ἑταιρείας, ἐν ἀνεπαρκείᾳ δὲ καὶ τοῦ μέσου τούτου δικαιοῦται νὰ συμψηφίσῃ τὸ περὶ οὗ πρόκειται ἔλλειμμα καὶ τοὺς τόκους αὐτοῦ ἐκ τῶν πρώτων ποσῶν, ἅτινα θὰ ἔχῃ νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς κατὰ τὰ ὁριζόμενα ἐν τοῖς δύο τελευταίοις ἐδαφίοις τοῦ ἄρθρου 5 συμμετοχῆς αὐτοῦ εἰς τὰ κέρδη καὶ εἰς τὸ ἀποθεματικὸν τῆς Ἑταιρείας, ἐν ἀνεπαρκείᾳ δὲ καὶ τούτου, ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν κερδῶν τοῦ διατεθειμένου πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ φόρου τοῦ Δημοσίου κατὰ τὰ ἐν ἐδαφίῳ 3 τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 5 ὁριζόμενα.» Δύναται, Κύριοι, νὰ ὑπάρξῃ πλέον ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, μετὰ τὴν τοιαύτην πρόνοιαν τῆς Ἑταιρείας, ὅτι ἡ δῆθεν συμμετοχὴ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ δι’ αὐτῆς τῶν σταφιδοπαραγωγῶν εἰς τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας εἶναι καθαρὰ φενάκη; Ἀλλὰ πρὸς τί τότε νὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ δυστυχεῖς ὀφειλέται τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης νὰ ἀποδώσωσι τὰ ὑπ’ αὐτῆς δανεισθέντα, δι’ ὅλων ἐκείνων τῶν διατάξεων, δι’ ὧν καθίσταται πλέον προβληματικὸν καὶ τὸ μόνον χορηγούμενον εἰς αὐτοὺς διὰ τῆς συμβάσεως πλεονέκτημα τῆς ἐξασφαλίσεως κατωτάτου ὁρίου τιμῶν τοῦ προϊόντος αὐτῶν; Θὰ ἦτο, νομίζω, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐντιμότερον καὶ εἰλικρινέστερον νὰ καταργήσωμεν ἁπλούστατα τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, νὰ παραιτηθῶμεν πάσης συμμετοχῆς αὐτῆς εἰς τὴν Ἑταιρείαν, καὶ νὰ εἴπωμεν πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς: «Θεωροῦμεν ἄδικον, ἀδικώτατον, ἀφοῦ ἐξέλιπεν αὐτὸ τὸ ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον ἦτο ἕν εἶδος ταμιευτηρίου δι’ ὑμᾶς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, νὰ ἀποδώσητε πρὸς τρίτους ὅ,τι ὀφείλετε πρὸς αὐτὸ καὶ ὅ,τι κυρίως εἰπεῖν εἶναι μέρος μόνον τῆς εἰς αὐτὸ γενομένης παρακαταθήκης σας.» Δυστυχῶς ὅμως, Κύριοι, ἡ γνώμη αὕτη δὲν ἔγεινεν ἀποδεκτὴ ὑπὸ τῶν συμβαλλομένων πρὸς ἡμᾶς κεφαλαιούχων· διότι αὐτοὶ ἐν τῇ ἐγνωσμένῃ αὐτῶν γενναιοδωρίᾳ ἠθέλησαν νὰ ἐκμυζήσωσι μέχρι μυελοῦ καὶ τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν καὶ τοὺς μετόχους αὐτῆς σταφιδοπαραγωγούς, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν θὰ βραδύνουν πολὺ νὰ ἐννοήσουν ὅλα αὐτὰ τὰ μεγάλα εὐεργετήματα τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι θὰ ἦναι ὀλίγον ἀργὰ δι’ αὐτούς. Μεταξύ, Κύριοι, τῶν ἄλλων προνομίων, ἅτινα παρέχομεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως, εἶναι καὶ τὸ τοῦ μονοπωλίου τῆς οἰνοπνευματοποιΐας ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν. Περὶ τούτου οὐδὲ ἴχνος ἀμφιβολίας δύναται νὰ ὑπολειφθῇ εἰς πάντα ἀπαθῶς καὶ ἀμερολήπτως ἀναγινώσκοντα τὰς σχετικὰς διατάξεις τῆς προκειμένης συμβάσεως. Ἡ Ἑταιρεία θὰ ἔχῃ εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν διάθεσιν της ὁλόκληρον τὸ παρακράτημα, τὸν φόρον εἰς εἶδος καὶ τὸ ἀγορασθησόμενον πλεόνασμα. Θὰ ἱδρύσῃ ἴδια ἐργοστάσια, ἢ θὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν πρὸς τὰ ὑπάρχοντα οἰνοπνευματοποιεῖα, ὡς ἔγεινεν ἤδη, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, μὲ τὰ μεγάλα οἰνοπνευματοποιεῖα Πειραιῶς καὶ Πατρῶν, τὰ δὲ διατηροῦντα ἔτι τὴν ἀνεξαρτησίαν των μικρότερα οἰνοπνευματοποιεῖα ἐν Πάτραις καὶ ἐν Χαλκίδι ἢ θὰ καταστῶσι καὶ αὐτὰ ὑποχείρια εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἢ θὰ παύσωσι λειτουργοῦντα. Ἡ Ἑταιρεία, Κύριοι, ὑπολογίζει τὴν ἀξίαν τοῦ εἰς τὴν διάθεσίν της σταφιδοκάρπου πρὸς 30 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Θὰ καταλογίζῃ ὅμως αὐτὸ εἰς πολὺ ἀνωτέραν τιμὴν εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιούς, ἐὰν ἐργάζωνται δι’ ἴδιον λογαριασμόν, ἐκτὸς ἐὰν ἐργάζωνται διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἑταιρείας ἐπὶ ὡρισμένῃ ἀμοιβῇ. Ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἄρθρου 12 τῆς συμβάσεως, καθ’ ἣν ἡ Ἑταιρεία «ὑποχρεοῦται, ἐφ’ ὅσον ἔχει σταφιδόκαρπον, νὰ διαθέτῃ ἐξ αὐτοῦ μέχρι ποσοῦ 15,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν κατ’ ἔτος διὰ τμηματικῶν δημοπρασιῶν ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου οἰνοπνευματοποιΐας ἐπὶ ἐλαχίστῳ τιμήματι, ἐγκρινομένῳ διὰ πρακτικοῦ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου», ἡ διάταξις, λέγω, αὕτη οὐδεμίαν πρακτικὴν σημασίαν ἔχει. Ἐνόσῳ ἡ Ἑταιρεία δύναται νὰ συμβάλληται ἰδιαιτέρως πρὸς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς ἐπὶ τιμήματι κατωτέρω ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῆς δημοπρασίας, οὐδεὶς θὰ πλειοδοτήσῃ κατ’ αὐτήν. Ἑκόντες ἄκοντες λοιπὸν πάντες οἱ οἰνοπνευματοποιοί μας ἢ θὰ συμβληθῶσι μετ’ αὐτῆς ἰδιαιτέρως, νὰ ἀποστάζωσιν ἐπὶ ὡρισμένῳ τιμήματι ἀποκλειστικῶς τὸν σταφιδόκαρπόν της, ἢ θὰ παύσωσι τὰς ἐργασίας των. Μέσος ὅρος δὲν ἐγχωρεῖ. Ἀλλὰ διὰ τοῦ τοιούτου μονοπωλίου τῆς οἰνοπνευματοποιίας ἀποκόπτεται πᾶσα ἐλπὶς τῶν ἀμπελουργῶν μας, ἵνα χρησιμοποιῶσι τὰ στέμφυλα ἢ καὶ τὸν οἶνόν των εἰς ἀπόσταξιν. Καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ σταφιδοπαραγοὶ, ὁσάκις ἡ Ἑταιρεία, εὑρίσκουσα κατωτέραν τῶν 60% περιεκτικότητα σταφυλοσακχάρου εἰς τὸ προϊόν των, θ’ ἀπαγορεύῃ τὴν ἐξαγωγήν του, καὶ θὰ προσφέρῃ δι’ αὐτὸ ἡ ἰδία 80 ἢ 70 καὶ 60 ἴσως δραχμὰς, δὲν θὰ ἔχωσι καταφύγιον τὴν οἰνοπνευματοποιίαν, ἥτις διασῴζουσα τὴν ἀνεξαρτησίαν της θὰ ἠδύνατο νὰ προσφέρῃ εἰς αὐτοὺς ἀνωτέρας τιμάς. Δὲν θέλω, Κύριοι, ν’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς πλειότερον διὰ τῆς ἀναλύσεως καὶ ἄλλων λεπτομερειῶν τῆς προκειμένης συμβάσεως, διότι φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἔκαμνον κατάχρησιν τῆς ὑπομονῆς σας, ἐν τῷ μέσῳ μάλιστα τοῦ ἀφορήτου καύσωνος, τοῦ κρατοῦντος ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ τοῦ ἔτους. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε εἰρημένων ἐλπίζω ὅτι ἔχετε πεισθῆ πάντες, ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ, ὡς ἔχει, ἂν ὄχι δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, τοὐλάχιστον χάριν αὐτῆς τῆς παραγωγῆς, ἧς τὴν προστασίαν αὕτη ἐπαγγέλλεται. Δι’ ἐπιχειρημάτων ἀντλουμένων ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ μόνων τῶν πραγμάτων κατέδειξα πρὸς ὑμᾶς, ἄνευ οἱασδήποτε προκαταλήψεως (sine ira et studio), ὁποῖα ὀλέθρια ἀποτελέσματα θὰ ἔχῃ ἀκριβῶς διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν ἡ σύμβασις αὕτη, ἂν κυρωθῇ διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς ἄνευ οὐσιωδῶν τροπολογιῶν. Εἶναι πλάνη, Κύριοι, καὶ πλάνη μεγάλη, νὰ πιστεύωμεν, ὅτι εἶναί ποτε δυνατὸν διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως, ὡς ἔχει νῦν, νὰ λυθῇ ὁριστικῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, καὶ νὰ ἡσυχάσῃ οὕτω καὶ τὸ Κράτος καὶ ἡ χώρα ἡμῶν ἐξ αὐτοῦ. Τ’ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης συμβάσεως θὰ συναισθανθῶσι πρῶτοι οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ, εὐθὺς ὡς περιβάλῃ τὸν τράχηλόν των ὁ δι’ αὐτῆς ἐπιτιθέμενος σιδηροῦς κλοιός. Πρῶτοι δὲ αὐτοὶ θὰ ἐξαναστῶσι τότε καὶ θ’ ἀπαιτήσωσι τὴν ἀποτίναξιν τοῦ τοιούτου ζυγοῦ. Ἀλλὰ θὰ ἦναι ἀργὰ πλέον τοῦτο καὶ δι’ αὐτοὺς καὶ διὰ τὸ Κράτος. Μόλις μετὰ δεκαετίαν θὰ δυνηθῇ αὐτὸ νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν ἐλευθερίαν του καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν ἀντὶ λύτρων ἁδροτάτων. Ἀλλὰ θ’ ἀντιτάξωσιν ἴσως πρὸς τοῦτο οἱ ἐνδιαφερόμενοι: «Καὶ τί θέλετε νὰ κάμωμεν, ἀφοῦ ἄλλη τις λύσις συμφορωτέρα δὲν προτείνεται;» Ἐγὼ, Κύριοι, θ’ ἀπήντων, ὅτι εἶναι λυπηρὸν δι’ ἡμᾶς, καλουμένους τὴν τελευταίαν ταύτην στιγμὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Βουλευτικῆς Συνόδου καὶ κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐπικειμένης σταφιδικῆς ἐσοδείας νὰ συζητήσωμεν καὶ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς ὁριστικῆς λύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ καὶ οὕτω δὲν θεωρῶ τόσον ἀπελπιστικὴν τὴν κατάστασιν, ὅσον ἔχουσί τινες συμφέρον νὰ παριστῶσιν αὐτήν. Ἐν πρώτοις ἡ ἐπικειμένη ἐσοδεία δὲν εἶναι τόσον μεγάλη, ὅσον προεμηνύετο ἐν ἀρχῇ. Κατὰ τὰς τελευταίας πληροφορίας, ἀδύνατον νὰ ὑπερβῇ τὰ 350,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν. Ἀφοῦ ὅμως ἡ ἐτησία ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος ἀνέρχεται κατὰ μέσον ὅρον εἰς 250 ἑκατομμύρια, πρόκειται δὲ ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τῆς ὅλης ἐσοδείας 90 ἑκατομμύρια διὰ παρακράτησιν καὶ φόρον εἰς εἶδος, θὰ ἔχωμεν οὕτω πλεόνασμα περὶ τὰ 10 ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν. Καὶ χάριν τοιούτου πλεονάσματος ἐπιτρέπεται νὰ ἀναλάβωμεν ἐπὶ εἰκοσαετίαν καὶ τριακονταετίαν πάσας τὰς δυσβαστάκτους ἐκείνας ὑποχρεώσεις, τὰς ἀναγραφομένας ἐν τῇ προκειμένῃ συμβάσει; Ἄν, Κύριοι, καὶ οὕτω διστάζητε ν’ ἀποκρούσητε κατ’ ἀρχὴν τὴν σύμβασιν, τοῦτο δὲν εἶναι βεβαίως λόγος, ὅπως μὴ ἐπιμείνητε τοὐλάχιστον εἰς τὰς ἀπολύτως ἀναγκαίας τροπολογίας αὐτῆς, αἵτινες καθίστανται ἤδη πρόδηλοι ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἀναλύσεως τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, καὶ δι’ ὧν αὕτη θ’ ἀπέβαινεν ἧττον ἀπεχθὴς ἰδίᾳ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Αἱ τροπολογίαι αὗται εἶναι κυρίως αἱ ἑξῆς τέσσαρες: αʹ) νὰ διαγραφῶσιν ἐκ τῆς συμβάσεως αἱ διατάξεις περὶ περιεκτικότητος τῆς σταφίδος εἰς σταφυλοσάκχαρον καὶ περὶ ἐξακριβώσεως αὐτῆς διὰ χημικῆς ἐξετάσεως· βʹ) ἡ Ἑταιρεία νὰ μὴ δύναται νὰ πωλῇ εἰς τὸ ἐμπόριον σταφιδόκαρπον κάτω τῶν 200 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον γʹ) ν’ ἀπαλλαγῶσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ νὰ ἀποδώσωσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὰ πρὸς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ὀφειλόμενα, καὶ δʹ) νὰ ὁρισθῇ ἓν κοινὸν κατώτατον ὅριον τιμῶν διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος, καλύπτον τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας τῆς σταφίδος. Ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον δὲ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω νῦν ἰδιαίτερον λόγον. Ἀπό τινων, Κύριοι, ἐτῶν αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος τείνουσιν ἀτυχῶς εἰς ἀφομοίωσιν. Εἰς τοῦτο συντελοῦσι κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον ὁ καθαρισμὸς αὐτῆς, ὁ εἰσαχθεὶς τελευταῖον ὑπό τινων ἐξαγωγικῶν ἐμπορικῶν οἴκων τῶν Πατρῶν, διὰ νέων τελειοτέρων μηχανημάτων, καὶ ἡ ἀνάμιξις κατωτέρων πρὸς καλλιτέρας ποιότητας. Κατορθοῦται οὕτω πως, αἱ κατώτεραι νὰ προσλαμβάνωσιν ὄψιν καλλιτέρων ποιοτήτων, καὶ ν’ ἀνταγωνίζωνται πρὸς ταύτας κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε τὴν σήμερον ν’ ἀπαντᾷ μεταξὺ αὐτῶν διαφορὰ μόλις δέκα ἢ εἴκοσι δραχμῶν, οὕτω δὲ τὸ ἐμπόριον νὰ προτιμᾷ πολλάκις τὰς τελευταίας, ὡς εὐθηνοτέρας τῶν πρώτων. Ἕτερος, Κύριοι, λόγος τῆς τοιαύτης ἀφομοιώσεως τῶν τιμῶν εἶναι καὶ τὸ γεγονός, καθ’ ὃ ἀπό τινων ἐτῶν ἐν Ἀγγλίᾳ, τῇ κυριωτάτῃ ἀγορᾷ καταναλώσεως τοῦ προϊόντος ἡμῶν, δὲν προμηθεύονται πλέον αὐτὸ ἀπ’ εὐθείας αἱ οἰκοδέσποιναι, ὡς πάλαι ποτέ, ὅτε ἐπισκεπτόμεναι κατὰ Σάββατον τὸν παντοπώλην των παρήγγελλον ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὰς κατοικίας αὐτῶν τὴν ἀναγκαίαν διὰ τὴν ἑβδομάδα ποσότητα τεΐου, καφέ, σακχάρεως, βουτύρου, ὀρύζης, σταφιδοκάρπου κλπ., ζητοῦσαι μόνον καλὰς ποιότητας καὶ ἀδιαφοροῦσαι περὶ τῆς τιμῆς, ἀφοῦ προέκειτο περὶ προμηθείας μιᾶς ἢ δύο τὸ πολὺ λιτρῶν. Τώρα ἔχουσι συσταθῆ διάφορα μεγάλα ἐργοστάσια, παρασκευάζοντα τὰ διάφορα γλυκίσματα, εἰς ἃ γίνεται χρῆσις τῆς σταφίδος, ἐξ αὐτῶν δὲ προμηθεύονται ταῦτα αἱ πλεῖσται οἰκογένειαι. Καὶ τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐργοστάσια προτιμῶσιν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὰς κατωτέρας ποιότητας σταφίδας, ἀρκεῖ μόνον νὰ κερδίζωσιν οὕτως ἓν ἢ καὶ ἥμισυ μόνον σελίνιον τὸν στατῆρα. Ὑπὸ τοιούτους, Κύριοι, ὅρους δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ τείνωσι πρὸς ἀφομοίωσιν αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος, ἐξαιρέσει μόνον τῶν ὀλίγων ἐκλεκτῶν ποιοτήτων, οἷαι εἶναι ἡ τοῦ Παναρίτι τῆς Κορινθίας, τῶν ὀρεινῶν τῆς Αἰγιαλείας, τοῦ Καστελλοκάμπου τῶν Πατρῶν καὶ αἱ ὑπὸ σκιὰν ἀποξηραινόμεναι, αἵτινες εἶναι πάντοτε ἐκτὸς ἀνταγωνισμοῦ. Ἡ τοιαύτη ὅμως ἀφομοίωσις γίνεται πρὸς ζημίαν τοῦ προϊόντος ἡμῶν. Εἷς τῶν παλαιμάχων σκαπανέων τῆς διαδόσεως τῆς σταφίδος καὶ τῶν ἐκλεκτῶν ἡμῶν οἴνων, ὁ κύριος Κλάους, ὁ περιοδεύων ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Αὐστρίαν, ἔλεγε πρὸς ἐμὲ πρό τινος: «Αἱ κατώτεραι ποιότητες εἶναι ὁ μεγαλείτερος ἐχθρὸς τοῦ προϊόντος μας. Προτιμώμεναι αὗται ὑπὸ τοῦ ἐμπορίου διὰ τὴν εὐθηνίαν των, συντελοῦσιν εἰς τὴν μείωσιν τῆς καταναλώσεως· διότι οἱ καταναλωταί, ὄντες πρὶν συνηθισμένοι μὲ τὰς καλλιτέρας, δυσκόλως ἐξοικειοῦνται τώρα μὲ τὰς κατωτέρας ποιότητας, προτιμῶσι δ’ ἐνίοτε τὴν χρῆσιν ἄλλων παραπλησίων ξηρῶν καρπῶν καὶ ἰδίᾳ τῆς σουλτανίνας». Διὸ τὸ καλλίτερον μέσον πρὸς αὔξησιν τῆς καταναλώσεως τοῦ πρὸς βρῶσιν ἡμετέρου προϊόντος θὰ ἦτο κατὰ τὸν κ. Κλάους, ἐὰν κατωρθοῦμεν νὰ ἐξέρχωνται ἐκ τῆς χώρας, εἰ δυνατόν, μόναι αἱ καλλίτεραι ποιότητες, καὶ νὰ μένωσιν ἐν αὐτῇ αἱ κατώτεραι πρὸς βιομηχανικὴν κατανάλωσιν. Ἐγώ, Κύριοι, εὑρίσκων πολὺ ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν ταύτην, δὲν διστάζω νὰ κηρυχθῶ ὑπὲρ τοῦ ἑνιαίου κατωτάτου ὁρίου τῆς τιμῆς τοῦ πλεονάσματος, διότι μόνον οὕτω πως τὸ ἐμπόριον θὰ προτιμᾷ νὰ ἐξάγῃ μὲ σχετικῶς ἀνωτέραν τιμὴν τὰς καλλιτέρας ποιότητας, θὰ μένωσι δὲ εἰς τὸν τόπον αἱ κατώτεραι ποιότητες. Εἶναι τοῦτο ἐθνικὴ πλέον ἀνάγκη, ἣν ἐὰν παρεβλέπομεν ἡμεῖς τώρα, ὅτε πρόκειται νὰ εἰσαγάγωμεν τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν, θὰ ἤμεθα ὄντως ἀσύγγνωστοι. Ἂν ἀποδεχθῶμεν τὴν διάκρισιν τῶν τιμῶν, τῶν καθιερουμένων διὰ τῆς συμβάσεως, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν καὶ πάλιν ἐξαγομένας κατὰ προτίμησιν τὰς κατωτέρας ποιότητας, τὰς διατιμωμένας πρὸς 115 μόνον δραχμάς, ἀντὶ τῶν καλλιτέρων ποιοτήτων, τῶν διατιμωμένων πρὸς 130 καὶ 145 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Νομίζω δέ, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ δίκαιον, ἵνα καθιεροῦντες μίαν καὶ μόνην τιμὴν διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος ὁρίσωμεν αὐτὴν εἰς 137 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Οὕτω πως αἱ μὲν καλλίτεραι ποιότητες θὰ παρεδίδοντο εἰς τὸ ἐμπόριον πρὸς 140 ἕως 150 δραχμάς, αἱ δὲ κατώτεραι θὰ εἰσήρχοντο εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας, θὰ ἀπέφερον δὲ καὶ ἐκεῖναι καὶ αὗται, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας, τῆς εἰσφορᾶς καὶ τοῦ δημοτικοῦ φόρου, μικρόν τι κέρδος εἰς τοὺς παραγωγούς.

§310ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὀρθότατα.

§311ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ Ἑταιρεία οὐδένα κίνδυνον διατρέχει, ἂν ἀποδεχθῇ αὐτὴν τὴν τιμὴν τῆς ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος, ἀρκεῖ μόνον τὸ Κράτος νὰ συγκατατεθῇ εἰς μίαν λογικὴν φορολογίαν. Τώρα, Κύριοι, τὸ Κράτος ὑπολογίζει τὸν φόρον πρὸς 18 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Ἀλλ’ εἶναι ἄδικος αὐτὸς ὁ φόρος, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, ἤ, ἀκριβέστερον εἰπεῖν, ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας. Ἂν ὁ φόρος αὐτὸς ὑποβιβασθῇ εἰς 10 μόνον δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον καὶ εἰσπράττηται ἐπὶ μόνου τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου, ἤτοι ἐπὶ τῶν 250 ἑκατομμυρίων, θὰ περιορισθῇ εἰς 2,500,000 δραχμάς. Ἀλλ’ αὐτὸς ὁ φόρος νὰ ἰσχύῃ μόνον ἐπὶ ἐσοδείας ἄνω τῶν 350 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν, κάτω δ’ αὐτῶν νὰ ἀνέρχηται εἰς 12 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰς 3,000,000 δραχμάς, ὅπερ θὰ ἦναι τὸ συνηθέστερον. Ἂν γείνῃ ἀποδεκτὴ αὐτὴ ἡ βάσις, ἡ Ἑταιρεία ἔχει νὰ ζημιωθῇ, μόνον ὅταν ἔχωμεν τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς ἐσοδείας τῶν 400 ἑκατομμυρίων, πρᾶγμα ἀνήκουστον μέχρι τοῦδε. Ἡ ἐσοδεία, Κύριοι, ἐν τῷ μέλλοντι θὰ μειῶται πάντοτε καὶ δὲν θ’ αὐξάνῃ, διότι, ὡς γνωστόν, διὰ τοῦ τελευταίου νόμου ἔχουσιν ἀπαγορευθῆ αἱ περαιτέρω σταφιδοφυτεῖαι.

§312Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ πρὸ τῆς ἀπαγορεύσεως ἐφυτεύθησαν πολλαὶ χιλιάδες στρέμματα, τὰ ὁποῖα τώρα θὰ ἀποφέρουν καρπόν.

§313ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ καὶ πόσαι χιλιάδες στρεμμάτων ἐνυποθήκων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ εἰς ἰδιώτας ἐγκατελείφθησαν καὶ ἐγκαταλείπονται ὁσημέραι εἰς τὴν τύχην των! Ἀγνοεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων, ὁπόσαι χιλιάδες στρεμμάτων ἐπιβεβαρημένων μὲ χρέος μετεβλήθησαν ἤδη καὶ μεταβάλλονται ὁσημέραι εἰς ἀσκεπεῖς γαίας ἐν μόνῃ τῇ ἐπαρχίᾳ Πατρῶν; Ἐγὼ ὑπενθυμίζω εἰς αὐτὸν ἓν καὶ μόνον παράδειγμα, τὸ τοῦ γαμβροῦ του Λέοντος. Αἱ σταφιδάμπελοι τούτου ὑπερέβαινον πρὶν τὰ ἑξακόσια στρέμματα, καὶ ἀπέφερον 400 ἕως 500 χιλιάδας ἑνετικὰς λίτρας, ἐνῷ τώρα ἔχουσι περιορισθῆ μόνον εἰς 250 στρέμματα, καὶ ἀποφέρουσι μόλις 80 ἕως 100 χιλιάδας ἑνετικὰς λίτρας. Πλὴν τούτων τὴν ὁσημέραι προϊοῦσαν ἔκπτωσιν τῶν πεπαλαιωμένων καὶ ἐξηντλημένων κτημάτων ἀδύνατον ν’ ἀναπληρώσωσιν αἱ νέαι σταφιδοφυτεῖαι. Καὶ ἐπὶ τέλους δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι ἐπαπειλούμεθα πάντοτε ὑπὸ διαφόρων νόσων καὶ αὐτῆς τῆς φυλλοξήρας.

§314ΓΡ. ΦΟΥΦΑΣ. Ἐπὶ σειρὰν ἤδη ἐτῶν ἀκούω αὐτὴν τὴν φυλλοξήραν!

§315ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ὅμως ὁ ἐξ αὐτῆς κίνδυνος δὲν εἶναι διόλου ἀπίθανος. Ὡς παρατηρεῖτε, Κύριοι, πολλοὶ λόγοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς μειώσεως τῆς ἐσοδείας ἐν τῷ μέλλοντι, οὐδεὶς δ’ ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως. Ὁπωσδήποτε δὲ καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ ἂν ἔτι ἦτο δυνατόν ποτε ἡ ἐσοδεία ὑπὸ τὰς μέχρι τοῦδε συνθήκας νὰ φθάσῃ εἰς τὰ 400 ἑκατομμύρια, ὑπὸ τὴν σύμβασιν ἀδύνατον νὰ ὑπερβῇ τὰ 380 ἑκατομμύρια.

§316Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διατί;

§317ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι θὰ περιορισθῶσι μὲν αἱ μέχρι τοῦδε καταχρήσεις τῆς παρακρατήσεως, καθ’ ἃς διὰ πλαστῶν δελτίων ἐξωγκοῦτο τὸ ποσὸν τῆς ἐσοδείας, διὰ δὲ τῶν ἐπιβαλλομένων νῦν περιορισμῶν, ὡς πρὸς τὸν καθαρισμὸν τῆς σταφίδος, θὰ ἐπέλθῃ μείωσις τῆς ἐσοδείας τοὐλάχιστον κατὰ 5%.

§318ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ περισσότερον.

§319ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπ’ αὐτῆς λοιπὸν τῆς μεγίστης ἐσοδείας τῶν 380 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν, ἥτις βεβαίως θὰ ἦναι σπανιωτάτη, ἡ Ἑταιρεία δύναται νὰ ζημιωθῇ τὸ πολὺ 1,190,000 δραχμάς. Διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ δαπανήσῃ: αʹ) εἰς ἀγορὰν πλεονάσματος 40,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν, πρὸς δραχμὰς 137, δραχ. 5,480,000, βʹ) διὰ τόκον κεφαλαίου 1,000,000 δραχμάς, ἐκτὸς τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἐκ τῶν προκαταβολῶν, γʹ) διὰ φόρον Δημοσίου δραχ. 2,500,000, δʹ) δι’ ἔξοδα διαχειρίσεως δραχ. 500,000, καὶ εʹ) διὰ διαφημίσεις δραχ. 150,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 9,550,000· ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἔχῃ ἔσοδα: αʹ) ἐξ εἰσφορᾶς δραχ. 2,660,000, βʹ) ἐκ πωλήσεως 30 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν πλεονάσματος, πρὸς 90 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, δι’ ἐγχώριον κατανάλωσιν οἰνοπνευματοποιΐας, δραχ. 2,700,000, καὶ γʹ) ἐξ 100 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν, πρὸς δρ. 30, δι’ ἐξωτερικὸν οἰνόπνευμα δραχ. 3,000,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 8,360,000, ἐξ οὗ θὰ προκύψῃ ἔλλειμμα δραχ. 1,190,000. Ἤδη ὅμως ἐπὶ ἐσοδείας 360 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ μετατρέπεται, εἰς περίσσευμα ἐκ δραχ. 1,000,000 περίπου, ἐπὶ δὲ ἐσοδείας 350 ἑκατομυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν, μεθ’ ὅλην τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τοῦ Δημοσίου εἰς δραχ. 3,000,000, τὸ περίσσευμα ἀνέρχεται εἰς 1,080,000 δραχμάς, καὶ ἐπὶ ἐσοδείας 330 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν αὐξάνει εἰς δραχμὰς 1, 860,000. Ὅσον δὲ κατωτέρα εἶναι ἡ ἐσοδεία, τόσον μεγαλείτερα καθίστανται καὶ τὰ κέρδη, ἀνερχόμενα βαθμηδὸν εἰς 3, 4, 5 καὶ 6 ἑκατομμύρια δραχμάς.

§320Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καλὰ εἶναι ὅλα αὐτά. Ἀλλὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν ἠμπορεῖ καὶ τὸ Κράτος νὰ μᾶς χαρίσῃ αὐτὰ τὰ 3 ἑκατομμύρια δραχμὰς ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος.

§321ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ πρόκειται τῷ ὄντι περὶ φόρου; Σᾶς ἀπέδειξα, Κύριοι, δι’ ἐπιχειρημάτων ἀναντιλέκτων, ὅτι οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ δὲν ἔχουσι, κυρίως εἰπεῖν, κανὲν καθαρὸν εἰσόδημα, ἀφοῦ μόλις καὶ μετὰ βίας καλύπτουσι τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας των. Καὶ εἶναι δίκαιον, τὸ Κράτος νὰ εἰσπράττῃ παρ’ αὐτῶν 18 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, αἵτινες, κυρίως εἰπεῖν, ἀναλογοῦσι πρὸς 19 τοῖς ἑκατὸν, ὁμοῦ δὲ μετὰ τοῦ δημοτικοῦ φόρου, τῆς παρακρατήσεως καὶ τῆς εἰσφορᾶς ἀνέρχονται ἐν ὅλῳ εἰς 50% περίπου; Ἐρωτῶ, εἶναι φορολογία πλέον αὐτὴ, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἐπιβάλλει εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς;

§322Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι φορολογία αὐτὴ, εἶναι καθαρὰ δήμευσις.

§323ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καθ’ ὃν χρόνον, Κύριοι, τὸ Κράτος εἰσπράττει 5% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν ἑκατομμυριούχων, τῶν Τραπεζῶν, τῶν ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, τῶν ἰδιοκτητῶν μεταλλείων, ὡς καὶ τῶν μεγάλων τσιφλικιούχων τῆς Θεσσαλίας, ἐπὶ τῶν βοσκῶν, εἶναι πρέπον καὶ δίκαιον νὰ θέλῃ αὐτὸ νὰ εἰσπράττῃ 18% φόρον ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος, ἢ μᾶλλον ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας, ἀπὸ τοὺς μικροὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, οἱ ὁποῖοι πένονται, στερούμενοι πολλάκις καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου; Ἀλλὰ ποῦ πλέον ἴχνος ἰσοπολιτείας ἐν Ἑλλάδι ὑπὸ τοιαύτην φορολογίαν; Ὁ ἐν ἰσχύϊ φόρος τῆς σταφίδος εἶχε λόγον τινὰ, καθ’ ὃν χρόνον αἱ τιμαὶ αὐτῆς ἐκυμαίνοντο μεταξὺ 250 καὶ 300 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον. Τότε αὗται ἀνελόγουν πρὸς 5 ἕως 6%, ἔστω καὶ ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος, ἐπέπιπτον δὲ τότε ἐν μέρει ἐπὶ τὴν κατανάλωσιν, καθ’ ὅσον ἡ ζήτησις ὑπερέβαινε τὴν προσφοράν. Ἀφ’ ὅτου ὅμως ἡ προσφορὰ ὑπερβαίνει κατὰ πολὺ τὴν ζήτησιν, ἀφ’ ὅτου ἡ κατανάλωσις κανονίζει τὰς τιμὰς, ἀφ’ ὅτου αὗται ἐξέπεσαν εἰς τὰς 100 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, ἔκτοτε ὁ φόρος τῶν 18 δραχμῶν ἐπιπίπτει ὁλόκληρος ἐπὶ τοῦ σταφιδοπαραγωγοῦ, ὡς τοιοῦτος δὲ εἶναι ὁ ἀδικώτατος καὶ ἐπαχθέστατος τῶν φόρων. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μοὶ ὑποδείξητε οἱονδήποτε ἄλλο προϊὸν ἐν Ἑλλάδι, οἱανδήποτε ἄλλην τάξιν πολιτῶν ὑποβαλλομένων εἰς φορολογίαν τόσον ἄδικον, τόσον ἀπάνθρωπον, ὅσον ἡ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς...

§324Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ δὲν φορολογοῦνται, ἀλλὰ ληστεύονται ὑπὸ τοῦ Κράτους!

§325ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μοὶ ὑποδείξητε καὶ οἱανδήποτε ἄλλην χώραν τῆς ὑφηλίου, ἐπιβάλλουσαν εἰς τοὺς πολίτας αὐτῆς τοιαύτην φορολογίαν. Εἰς αὐτὴν τὴν ὅμορον Ἐπικράτειαν, ὅπου καλλιεργεῖται ἓν παραπλήσιον προϊὸν πρὸς τὴν σταφίδα μας, ἡ σουλτανίνα, ὑπὲρ ἧς ὁ Σουλτᾶνος ἐπιδεικνύει πατρικὴν ὄντως στοργὴν, δαπανήσας ἑκατομμύρια ὅλα ἐκ τοῦ ἰδιαιτέρου ταμείου του εἰς καταπολέμησιν τῆς φυλλοξήρας καὶ εἰς ἀντικατάστασιν τῶν φυτειῶν δι’ ἀμερικανικῶν κλημάτων, εἰς αὐτήν, λέγω, τὴν Τουρκίαν ἡ σουλτανίνα ὑποβάλλεται εἰς ἐξαγωγικὸν δασμὸν 1% μόνον! Καὶ ὑφίσταται, Κύριοι, τόσον μικρὰν καὶ ἀνεπαίσθητον φορολογίαν ἡ σουλτανίνα, ἥτις ἀπαιτεῖ ἔξοδα καλλιεργείας πολὺ ὀλιγώτερα τῶν τῆς ἡμετέρας σταφίδος, καὶ ἀποδίδει ὑπερδιπλάσιον αὐτῆς ποσόν. Καθ’ ὃν δὲ χρόνον τὸ προϊὸν τοῦτο τῆς ὁμόρου Ἐπικρατείας ὁσημέραι ἀποδίδει καταπληκτικῶς,—τελευταῖον ἔφθασεν ἡ παραγωγή του εἰς 80 ἕως 100 ἑκατομμύρια ἑνετικὰς λίτρας...

§326ΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. 80 ἕως 100 χιλιάδας τόννους.

§327ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δηλαδὴ τὸ διπλάσιον περίπου τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἐγὼ ἀνέφερα... Καθ’ ὃν χρόνον ἡ σουλτανίνα ἤρξατο ἀνταγωνιζομένη πρὸς τὴν ἡμετέραν σταφίδα εἰς τὰς διαφόρους ἀγορὰς τῆς καταναλώσεώς της, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Ἀγγλίαν, ἡμεῖς ζητοῦμεν ν’ ἀντεπεξέλθωμεν πρὸς τὸ ξένον προϊὸν διὰ τῆς ἐπαυξήσεως τῶν βαρῶν τοῦ ἡμετέρου προϊόντος! Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο, Κύριοι, καθαρὰ ἀφροσύνη; Δὲν εἶναι καιρὸς πλέον νὰ εἴπωμεν πρὸς τὸ Κράτος, ὄχι νὰ χαρίσῃ φόρον, ἀλλὰ νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἐκμυζᾷ καὶ τὴν τελευταίαν ῥανίδα τοῦ αἵματος τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, καθ’ ὃν χρόνον μάλιστα βλέπει αὐτὴν πνέουσαν τὰ λοίσθια; Ἢ θεωροῦσι πλέον αὐτὴν πτῶμα, καὶ ἐρρίφθησαν ἐπ’ αὐτῆς, ὡς γῦπες, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ Πολιτεία, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ κερδοσκοπία, ἵνα κατασπαράξωσι τὰς σάρκας της; Ἐγὼ τοὐλάχιστον, Κύριοι, δὲν δύναμαι ἄλλως πως νὰ χαρακτηρίσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τώρα διαπράττεται κατὰ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Ὡς εἰ μὴ ἤρκουν τὰ μεγάλα ἔξοδα τῆς καλλιεργείας αὐτῆς, ὡς εἰ μὴ ἤρκει ἡ μικρὰ καὶ ἀναξία λόγου ἀπόδοσίς της, ἔρχονται τώρα καὶ ζητοῦσι νὰ διαμοιράσωσι τὰ ἱμάτιά της, διαγκωνιζόμενοι πέριξ αὐτῆς ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ Ἑνιαία Διαχείρισις διὰ τῆς παρακρατήσεως καὶ τῆς εἰσφορᾶς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ φόρου τῶν 18 δραχμῶν, καὶ ἐξ ἄλλου οἱ δῆμοι διὰ φόρου ἄλλων 5 ἕως 8 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον. Δηλαδὴ ὅλοι αὐτοὶ ζητοῦσι νὰ διαρπάσωσιν ὁμοῦ ἕως 50% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος ἢ μᾶλλον ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας τῆς σταφίδος. Καὶ θέλετε νὰ φιμώσητε καὶ τὸ στόμα τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ὅπως μὴ ἐκπέμψῃ φωνὴν διαμαρτυρίας, ὅπως μὴ ζητήσῃ ἀνακούφισίν τινα τοὐλάχιστον παρὰ τῆς Πολιτείας, ἥτις τοσαύτην ἀστοργίαν ἐπιδεικνύει πρὸς αὐτήν! Καὶ ἐν τούτοις, Κύριοι, ἐψηφίσαμεν ἤδη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τοῦ σίτου πρὸς 2 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, κατ’ ἐμὴν πρότασιν, ἐξ ἧς μέλλει νὰ προέλθῃ αὔξησις τῶν δημοσίων προσόδων περὶ τὰ τρία περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν. Εἰς τὴν πρότασιν ταύτην προέβην ἐγὼ, οὐ μόνον ὡς ἀντιπρόσωπος σιτοφόρου ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ ὡς σταφιδοπαραγωγός, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι οὕτω πως θὰ ἐπροστατεύετο μόνη καὶ θὰ ἐνισχύετο ἡ σιτοπαραγωγὴ τῆς χώρας, θὰ ἐτύγχανε δὲ συγχρόνως ἀνακουφίσεώς τινος καὶ ἡ σταφιδοπαραγωγή, τὴν ὁποίαν κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἐπιβαρύνει ὁ φόρος τοῦ σίτου. Ἂν δὲν σᾶς φθάνουν αὐτὰ τὰ 3 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἰσπράττετε τώρα ἐπὶ πλέον ἐκ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ὅπως ἀπέναντι αὐτῶν ὑποβιβάσητε τὴν νῦν λῃστρικὴν φορολογίαν τοῦ προϊόντος αὐτῶν κατὰ 1,500,000 μόνον δραχμάς, ἀφοῦ οὕτω πως μέλλουσι νὰ ἐξασφαλισθῶσιν ἀνεκταὶ ὅπως δήποτε τιμαὶ δι’ αὐτό, τότε αὐξήσατε κατὰ 2 ἀκόμη λεπτὰ τὸν φόρον τοῦ σίτου, καὶ εἰσπράξατε ἄλλα 3 ἑκατομμύρια ἀκόμη. Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ θὰ φέρωσι καὶ τοῦτο τὸ βάρος ἀγγογύστως. Ἐλπίζω δ’ ὅτι εἶναι σύμφωνοι μετ’ ἐμοῦ πάντες οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν...

§328ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα!

§329ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Σᾶς παρέχεται οὕτως ἡ εὐκαιρία νὰ προστατεύσητε καὶ ἐνισχύσητε καὶ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην μεγάλην παραγωγὴν τῆς χώρας. Ἐὰν δὲν πράξητε τοῦτο, ἐὰν ψηφίσητε τὴν προκειμένην σύμβασιν ὡς ἔχει, ἄνευ δηλ. τῶν ὑπ’ ἐμοῦ προτεινομένων τροπολογιῶν, οὐ μόνον δὲν θὰ προστατεύσητε τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, ἀλλὰ καὶ θὰ καταφέρητε κατ’ αὐτῆς καίριον τραῦμα. Καὶ τὸ τραῦμα αὐτὸ δὲν θὰ καταφέρητε, Κύριοι, κατὰ μόνης τῆς Πελοποννήσου, ἥτις ὑπῆρξεν ἀείποτε τὸ κέντρον καὶ ἡ καρδία τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ καθ’ ὁλοκλήρου τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας, ἥτις εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένη πρὸς τὸ πρώτιστον καὶ κυριώτατον τῶν προϊόντων μας, τὴν σταφίδα. Εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου, ὅτι ἡ σταφὶς, καθ’ ὃ ἀποκλειστικὸν προϊόν τῆς Ἑλλάδος ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς θεία δι’ αὐτὴν χορηγία. Ἂν ὅμως ἐπιψηφισθῇ ἡ σύμβασις ὡς ἔχει, ἂν ὅλας τὰς δι’ αὐτῆς χαλκευθείσας πέδας ἐπιθέσωμεν εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, τότε πολὺ φοβοῦμαι, Κύριοι, μήπως ἡ σταφὶς ἀποβῇ εἰς κατάραν διά τε τὴν Πελοπόννησον καὶ δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα!

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς συζητουμένης συμβάσεως ὑπεβλήθησαν διάφοροι τροπολογίαι ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Αἰγιαλείας κ. Πολυχρονιάδου. Ὡσαύτως ὑπεβλήθησαν δύο τροπολογίαι ἐπὶ τῶν ἄρθρων 8 καὶ 31 τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Κεφαλληνίας κ. κ. Ποταμιάνου, Σβορώνου, Ἀλεβιζάτου, Μονοκρούσου, Λουκάτου, Μομφερράτου καὶ Καβαλλιεράτου. Ἑτέρα τροπολογία ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἠλείας κ. Ι. Σισίνη. Πᾶσαι αἱ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 375–378). Ὁ κύριος Βινιερᾶτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως.

§331Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ δέκα λεπτά.

§332ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ ἐργασθῶμεν. Ἡ Βουλὴ συνεδριάζει ἤδη ὁλόκληρον τὴν ἡμέραν. Νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, κύριε Πρόεδρε, καὶ αὔριον ἐξακολουθοῦμεν.

§333Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ παραταθῶσιν ἐπ’ ἄπειρον αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς· δὲν εἶναι δυνατὸν τοιοῦτον ζήτημα, ὁποῖον τὸ τῆς συμβάσεως τῆς σταφίδος, νὰ παραταθῇ ἐπ’ ἄπειρον. Ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἐπέλθῃ μία ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διὰ νὰ καθορισθῇ ἡ στάσις τῆς Βουλῆς ἀπέναντι τῆς συμβάσεως· διότι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε καταψηφισθῆ ἡ σύμβασις, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἠναγκασμένη νὰ προβῇ εἰς ἄλλα μέτρα.

§334ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πρέπει νὰ προηγηθῇ συζήτησις εὐρεῖα, διότι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ λάβῃ γνῶσιν ὅλων τῶν ἐλαττωμάτων τῆς συμβάσεως, βεβαίως αὐτὸς θὰ κρίνῃ περὶ τῶν τροποποιήσεων τῶν ὅρων. Δὲν εἴχομεν βεβαίως ἀξίωσιν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρουσιάσῃ σύμβασιν καθ’ ὅλα ἀρτίαν, διότι ἐκτὸς τῆς συμβάσεως εἶχε πολλὰ ἄλλα ἀντικείμενα νὰ μελετήσῃ.

§335ΓΡ. ΦΟΥΦΑΣ. Εἶσθε κατ’ ἀρχὴν κατὰ τῆς συμβάσεως.

§336ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἡ σύμβασις εἶναι ἔργον μακρᾶς μελέτης, εἶναι ἔργον μελέτης ἀπὸ τοῦ 1892, καὶ ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἂν πάντες οἱ μελετήσαντες τὴν σύμβασιν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ κατανοήσωσιν ἐν γένει τὸν μηχανισμὸν τοῦτον καὶ παρέλειψάν τι, τοῦτο δὲν εἶναι ἔγκλημα. Ἡ συζήτησις θὰ καταδείξῃ ὅλα ταῦτα.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τίνος ἀγορεύετε;

§338ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Λέγω ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ γείνῃ εὐρεῖα.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς εἶπε τὸ ἐναντίον. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως αὐτὸ ἐπιθυμεῖ, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§340ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἔχει ἀποκάμει σήμερον. Αὔριον ἐξακολουθοῦμεν. Δὲν δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὴν συζήτησιν μόνον εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἐγὼ, Κύριοι, οὐδὲν κώλυμα, θέλω νὰ φέρω, ἀλλ’ εἶμαι ὑπὲρ τῆς εὐρείας συζητήσεως, διότι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι, ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πεισθῇ ὅτι ἡ σύμβασις δὲν συμφέρει, θὰ τὴν ἀποσύρῃ.

§341Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ σύμβασις ἔχει μεγάλην σπουδαιότητα διὰ τὴν χώραν, διότι κανονίζει σπουδαιότατα συμφέροντα αὐτῆς ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν, ὁμοίαν δὲ σπουδαιότητα ἔχει καὶ διὰ τὸ Δημόσιον, τοῦ ὁποίου ἐπίσης κανονίζει τὰ οἰκονομικά. Δὲν ὑπάρχει δὲ ἀμφιβολία, ὅτι ἀκριβῶς ἕνεκα τῆς σπουδαιότητος τῶν θεμάτων, εἰς ἃ ἀφορᾷ ἡ σύμβασις, εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ εὐρυτάτη ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ συμβάσεως, ἥτις θὰ κανονίσῃ σχέσεις σπουδαιοτάτας, συμφέροντα μέγιστα, καὶ πρόκειται τὰ συμφέροντα ταῦτα νὰ κανονίσῃ ἐπὶ εἰκοσαετίαν ὅλην. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν, ἵνα ἐπὶ τῆς συμβάσεως γείνῃ εὐρεῖα συζήτησις. Ἀπόδειξις δὲ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ εὐρεῖα συζήτησις, εἶναι ὅτι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ἀποτελουμένη ἀπὸ εἰδικοὺς ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἠσχολήθη νυχθημερὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, εἶχον ἀνάγκην ἡμερῶν πολλῶν, ὅπως καταλήξωσιν εἰς τὰ συμπεράσματα, εἰς ἃ κατέληξαν. Βεβαίως ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της, διὰ τίνας λόγους ἐτέθησαν αἱ τελευταῖαι διατάξεις τῆς συμβάσεως, οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ φέρῃ δυσκολίαν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται νὰ γείνῃ εὐρεῖα συζήτησις. Τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα μόνον μιᾶς ἢ δύο ἡμερῶν. Χθὲς ἡ σύμβασις ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Τώρα συζητοῦμεν ἐπὶ τρεῖς ὥρας. Ἡμεῖς παρακολουθοῦμεν τὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ἐννοεῖται, ὅτι ἔχει καὶ ὅρια ἡ ἀντίληψις ἡμῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ πέντε ἢ ἕξ ὥρας. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἀντὶ νὰ τελειώσωμεν τὴν Πέμπτην, νὰ τελειώσωμεν τὸ Σάββατον, διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκέπτηται ὅτι δύναται νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὰς ἐργασίας της πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Ἡ Βουλὴ ἔδειξε μέχρι τοῦδε, ὅτι ἔχει διάθεσιν νὰ ἐργασθῇ, καὶ εἴδομεν ὅτι ὑπεβλήθη ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρὶν τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Οὐδεμίαν δυσκολίαν θέλομεν νὰ παρεμβάλωμεν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι οὐδόλως βλάπτεται ἡ ὑπόθεσις, ἐὰν ἀναβληθῇ δι’ αὔριον ἡ ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως τῆς συμβάσεως. Ἡ διαφορὰ, ὡς εἶπον, θὰ ἦναι, ὅτι, ἀντὶ νὰ περατωθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς τὴν Πέμπτην, θὰ περατωθῶσι τὸ Σάββατον. Δὲν βλέπω τὴν ζημίαν, ἥτις ἐκ τῆς παρατάσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ δύο εἰσέτι ἡμέρας δύναται νὰ ἐπέλθῃ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὔριον θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα τῆς δευτέρας συζητήσεως. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις ἢ ἄλλοι τινὲς νὰ προκαλέσωσι ψηφοφορίαν, εἶναι ἐλεύθεροι νὰ τὸ πράξωσιν. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου, ὃν ὑποδεικνύω, ἤθελεν ἐξαντληθῆ, οὕτως εἰπεῖν, ἡ συζήτησις, καὶ ἠθέλομεν φθάσει εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν χωρὶς νὰ ἔχωμεν πλέον ζήτημα πρὸς συζήτησιν, καὶ εὐχερέστερον τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἔχοντα ὑπ’ ὄψει ὅτι συνεδριάζομεν ἀπὸ τῆς ἐνάτης πρωϊνῆς ὥρας μέχρι τῆς πρώτης μετὰ μεσημβρίαν, καὶ ἀπὸ τῆς ἕκτης μέχρι τῆς δεκάτης περίπου μετὰ μεσημβρίαν, νὰ δεχθῇ νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως διὰ τὴν αὔριον. Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, ὧν τὴν ψήφισιν θεωρεῖ ἀναγκαίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ὁποῖα συνδέονται πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως διὰ τὴν αὔριον, διότι παρετήρησα, ὅτι πολλοὶ θέλουσι νὰ λάβωσι τὸν λόγον· ἐὰν δ’ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν σήμερον, τότε θὰ ἔχωμεν ὡς ἀποτέλεσμα ἐνστάσεις περὶ μὴ ἀπαρτίας, καὶ θὰ μείνωμεν ἐδῶ μέχρι τοῦ μεσονυκτίου ἴσως, χωρὶς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον ἡ ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως, μὲ τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θέλει ψηφισθῆ ἡ σύμβασις αὔριον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§342Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδέποτε διενοήθην νὰ περιορίσω τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι, ὡς βαίνομεν, δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἦτο μέλος καὶ τῆς μεγάλης καὶ τῆς μικρᾶς ἐπιτροπῆς, ἠγόρευσεν ἐπὶ 3½ ὁλοκλήρους ὥρας, καὶ ἐξωνύχισε τὴν σύμβασιν· εἰς ποῖον συμπέρασμα κατέληξε; Κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον δωρεῖται 800,000 δραχμὰς ἐκ τοῦ φόρου, πρέπει νὰ ἐγκαταλείψῃ ἄλλα δύο ἑκατομμύρια ἀκόμη. Ἀλλ’ ὑπὸ τοιούτους ὅρους νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ συζήτησις. Φρονῶ ὅτι πρόκειται περὶ ἀναρχίας μᾶλλον ἢ περὶ συζητήσεως...

§343Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀποδόσεως δικαιοσύνης.

§344Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑμεῖς προβάλλετε, ὅτι πρόκειται περὶ ἀποδόσεως δικαιοσύνης· ἐγὼ προβάλλω, ὅτι εἶναι δήμευσις δικαιώματος. Τὸ Δημόσιον, δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ζητεῖ 4,800,000 δραχμάς· παρεχώρησεν ἤδη 800,000, ἀλλὰ σήμερον ζητεῖτε νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος αὐτός. Καθ’ ὃν χρόνον ἐπιβάλλομεν φόρον ἐπὶ τοῦ ἄρτου, ὑμεῖς ζητεῖτε νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος οὐχὶ πλέον κατὰ τὸ ἥμισυ, ἀλλὰ κατὰ τὰ ⅗! Νομίζω ὅτι ματαιοπονοῦμεν, οὕτω συζητοῦντες. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κερκύρας ἐπανειλημμένως ἐζήτησε ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν διὰ τὴν αὔριον. Οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω, ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι εὑρίσκεται ἐν καμάτῳ, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἐπ’ ἄπειρον ἡ συζήτησις· διότι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἐκφράσει γνώμην κατὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως, ἀναγκαίως ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ ἄλλα μέτρα περὶ τοῦ ζητήματος, εἰς ὅ ἀφορᾷ ἡ σύμβασις· ἀλλ’ ἐὰν παραταθῇ ἐπ’ ἄπειρον ἡ συζήτησις, ἐννοεῖται ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι. Μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν 12 Ἰουλίου, ἤτοι εἰς τὰς παραμονὰς τῆς συγκομιδῆς τῆς σταφίδος, καὶ ὅτι ἔχομεν προθεσμίαν καὶ ὅρους ἐντὸς τῆς συμβάσεως, ὅτι πρέπει νὰ ἑτοιμασθῇ ἡ Ἑταιρεία, ἵνα δεχθῇ τὸν σταφιδόκαρπον τῆς ἐσοδείας ταύτης· ἐν περιπτώσει δέ, καθ’ ἣν αἱ θεωρίαι, ἃς ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτής, ἤθελον γείνῃ ἀποδεκταί, τότε θὰ ἐπέλθῃ ἡ νέα συγκομιδή, καὶ ἡμεῖς ἀκόμη θὰ συζητῶμεν ἐνταῦθα! Αὕτη εἶναι ἡ σκέψις, ἐξ ἧς ὡρμήθην, ἵνα παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἀπόφασίν της ἐπὶ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως, διότι νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον καὶ πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ πρὸς τοὺς πληθυσμοὺς, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα εἰσιν ἐκτεθειμένα, νὰ δώσωμεν μίαν ψῆφον ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἐγκρίνῃ τὴν σύμβασιν, δὲν ἔχει παρὰ νὰ καταψηφίσῃ αὐτήν· ἀλλὰ νὰ μὴ παρασυρώμεθα εἰς ἀτελευτήτους συζητήσεις. Καὶ γνωρίζετε πόσοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἀκόμη, ἵνα ὁμιλήσωσι; Δέκα καὶ ὀκτώ! Ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς Κερκύρας φρονεῖ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσῃ αὔριον ἡ δευτέρα συζήτησις! Οὔτε αὔριον, οὔτε μεθαύριον, οὔτε ἀντιμεθαύριον θὰ τελειώσῃ· θὰ φθάσῃ δὲ ἡ δεκάτη Αὐγούστου, καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν ἀποφανθῆ ἐπὶ τῆς συμβάσεως!

§345Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, πάντοτε ἐπανέλαβον, ὅτι, ὅπως διεξαχθῶσιν ὁμαλῶς αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ περιορίσωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ τὸν λόγον αὐτῶν, καὶ νὰ μὴ παρασύρωνται εἰς μακρὰς ἀγορεύσεις ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους. Αὐτὸς ὅμως εἶναι τρόπος τοῦ σκέπτεσθαι, τὸν ὁποῖον δὲν παραδέχονται πάντες. Βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν θὰ φθάσῃ εἰς συμπέρασμα, ἐὰν καὶ οἱ 18 ἐγγεγραμμένοι ἀγορεύσωσιν ἐπὶ τρεῖς ὥρας ἕκαστος...

§346Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τίς δύναται νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ;

§347Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔχω ὅμως τὴν ἰδέαν, ὅτι οὐδεὶς ἔχει σκοπὸν νὰ παρελκύσῃ τὴν συζήτησιν, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἕκαστος θὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ εἰλικρινῶς τὴν γνώμην του ἐπὶ τῆς συμβάσεως, καὶ ὅτι τὰ ζητήματα ταῦτα, τὰ τοσοῦτον σπουδαῖα, δὲν λύονται διὰ τῆς παρελκύσεως τῆς συζητήσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἀντέστην πάντοτε εἰς τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες δι’ ἐνστάσεων ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιτύχωσι τοῦ σκοποῦ των, διότι φρονῶ, ὅτι ἐπὶ ζητημάτων σπουδαίων ἕκαστος πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του, καὶ ὅτι τὰ ζητήματα ταῦτα δὲν λύονται διὰ τοιούτων μέσων, ἀλλὰ πρέπει ἕκαστος ν’ ἀφίνηται ἐλεύθερος νὰ ἀναπτύσσῃ τὰς ἰδέας του. Νομίζω ὅτι μέχρι τοῦδε τὰ σπουδαιότερα τῶν σημείων τῆς συμβάσεως ἀνελύθησαν, καὶ ὅτι οἱ μέλλοντες ν’ ἀγορεύσωσι δὲν θὰ ἔχωσι τὴν ὄρεξιν νὰ ἐπαναλάβωσι τὰ ἴδια. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν αὔριον, μεθ’ ὅλους τοὺς 18, οἵτινές εἰσιν ἐγγεγραμμένοι νὰ ἀγορεύσωσι, νὰ φθάσωμεν εἰς συμπέρασμα, δίδοντες ψῆφον ἐπὶ τῆς συμβάσεως εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§348Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ συζήτησις ἦτο ἀναγκαιοτάτη, διότι ἐκ τῆς συζητήσεως προέκυψαν διάφορα ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχομεν οὔτε ἀπάντησιν ἐκ μέρους τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ἐπεξεργασθείσης τὴν σύμβασιν, οὔτε ἄλλην τινὰ ἐξήγησιν. Ἐγὼ αὐτὸς ὁμολογῶ, ὅτι ἐν ἐμοὶ ἐγεννήθησαν ἐνδοιασμοὶ ἐξ ὅλης τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως. Ἕνεκα τούτου θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀναβολὴν τῆς δευτέρας συζητήσεως μέχρι τῆς αὔριον. Ἀλλὰ προσθέτω καὶ τοῦτο. Νομίζω ὅτι μετὰ τὰς γενομένας ἐνταῦθα συζητήσεις, τὰς ὁποίας ἠκροάσθη καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαμῶν Βουλευτής, εἶναι ἀνάγκη ἀνασυζητήσεως ἐν ἐπιτροπῇ, εἴτε τῇ παλαιᾷ εἴτε ἄλλῃ, — ὅπως θέλει ἡ Κυβέρνησις... (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι). Κύριοι, δὲν γνωρίζετε ποῦ θὰ καταλήξω. Διατὶ φωνάζετε;... Θὰ ἐθεώρουν δ’ ἐμαυτὸν εὐτυχῆ, ἐὰν καὶ ἐγὼ ἐλάμβανον μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην. Πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ συζητήσῃ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαμῶν Βουλευτοῦ, ὡς ἀντιπροσώπου τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, πάσας τὰς λεπτομερείας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ τοιαύτη συζήτησις ἐν τῇ ἐπιτροπῇ· ἀλλ’ ἵνα μὴ ἡ συζήτησις αὕτη παραταθῇ, ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἦναι ὀλιγομελής. Μετὰ τοῦτο δὲ τὰ πράγματα βεβαίως θὰ ὦσιν ὁμαλώτερα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δεχθῇ, ἵνα αὔριον ὁ μέχρι τῆς μεσημβρίας χρόνος διατεθῇ εἰς τὴν μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς συσταθησομένης ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαμῶν συζήτησιν, μετὰ μεσημβρίαν δὲ, ὑποβαλλομένων τῶν πορισμάτων τῆς συζητήσεως ταύτης, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις.

§349Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω πολλὴν ὑπόληψιν εἰς τὰς γνώμας τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ συμφωνήσω μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ προκειμένου· διότι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἠθέλομεν προβῆ εἰς ἀνασύστασιν τῆς μακαρίᾳ τῇ λήξει ἐπιτροπῆς, ἢ εἰς σύστασιν νέας τοιαύτης, δὲν ἠξεύρω εἰς τίνα ἀποτελέσματα ἠθέλομεν φθάσει, καὶ ἂν τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα θὰ ἦσαν μᾶλλον εὐοίωνα τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης. Διότι βεβαίως θὰ γεννηθῶσιν ἄλλαι συζητήσεις ἐπιπρόσθετοι, θὰ προκύψωσι νέαι παρατηρήσεις, καὶ θὰ χρειασθῇ καὶ τρίτη ἐπιτροπή. Καὶ ὅταν δὲ τελειώσῃ τὸ ἔργον αὑτῆς ἡ τρίτη ἐπιτροπή, θὰ προκύψωσιν ἄλλαι ἀμφισβητήσεις, καὶ θὰ ἔχητε ἀνάγκην τετάρτης ἐπιτροπῆς, καὶ οὕτω καθεξῆς, ἕως ὅτου φθάσωμεν εἰς τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1906! Ἐγὼ οὐδέποτε εἶπον, οὐδ’ ὑπεστήριξα, ὅτι τὸ ἔργον ἡμῶν ὑπῆρξε τέλειον. Ἐξ ἐναντίας ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰσήγαγον τὴν σύμβασιν, ὅτι ἐθεώρουν ταύτην ἀτελῆ, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἔργου ὅλως νέου καὶ καινοφανοῦς, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχῃ ἀτελείας. Ἐγένετο συζήτησις, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ αὔριον. Ἐντεῦθεν θὰ προκύψωσι διάφοροι γνῶμαι, ἀλλὰ θὰ σχηματίσῃ ὀρθὴν γνώμην ἡ Βουλή. Ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ συμφωνία, — διότι ἔχομεν νὰ κάμωμεν οὐ μόνον μὲ τὸν ἀνάδοχον Διευθυντὴν τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ μὲ ἄλλους κεφαλαιούχους, — ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἠθέλομεν ἰδεῖ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῶσιν αἱ σκέψεις τῆς Βουλῆς καὶ αἱ σκέψεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λοκρίδος, θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς ψηφοφορίαν, ὅπως καθορισθῶσι τὰ πράγματα εἰς τὸ μέλλον, καὶ ἡ θέσις ἡμῶν καὶ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Τοῦτο ζητῶ, οὐχὶ ἵνα ἀποκλείσω τὴν συζήτησιν, — ἐξ ἐναντίας παρακαλῶ νὰ συζητήσητε, παρακαλῶ νὰ προσπαθήσητε νὰ διαφωτίσητε καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, — ἀλλ’ ἵνα τεθῇ ἕν ὅριον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ καταλήξῃ ἡ συζήτησις. Ὅριον δὲ θεωρῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Βουλὴ δεχθῇ τὴν σύμβασιν, δὲν θὰ θέσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐν ἀδυναμίᾳ ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἐννοεῖται ὅτι, ἂν πρόκηται αὔριον νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἀφοῦ ἐξονυχισθῶσι πᾶσαι αἱ διατάξεις αὐτῆς, δὲν θὰ ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν ἀναβολὴν δι’ αὔριον, ἀλλ’ οὐχὶ μετὰ μεσημβρίαν καὶ ἀφοῦ συσταθῇ νέα ἐπιτροπή. Ἀπ’ ἐναντίας φρονῶ, ὅτι διακοπτομένης ἀπόψε τῆς συζητήσεως λόγῳ καμάτου τῆς Βουλῆς, τὸ πρῶτον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον, καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῇ, εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως τῆς συμβάσεως.

§350ΠΟΛΛΟΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς αὔριον θὰ καταρτισθῇ ὡς ἑξῆς. Πρῶτον ἀντικείμενον ἡ ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως τῆς συμβάσεως, δεύτερον τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῶν εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον εἰσαγωγῆς, καὶ τρίτον τὸ νομοσχέδιον περὶ τελῶν χαρτοσήμου. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 9 καὶ 15′ μ. μ.)