1905.07.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 51

τῆς 9 Ἰουλίου 1905.

(Σάββατον).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλεξ. Σπ. Κ. Ρώμα.)

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 6 μ. μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας ἀναφοράς: Αἴτησιν τοῦ Κ. Καρβούνη, στρατιωτικοῦ καταδίκου, παρακαλοῦντος νὰ τῷ ἀπονεμηθῇ βασιλικὴ χάρις. Ὁμοίαν τοῦ στρατιωτικοῦ καταδίκου Κ. Κονδύλη. Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ Ἀμαλιάδος, συνελθόντος ἐν συλλαλητηρίῳ καὶ συγχαίροντος τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως, παρακαλοῦντος δὲ νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἐπιψήφισις αὐτῆς. Τηλεγράφημα τῶν Προέδρων τῶν Συλλόγων καὶ Σωματείων τῆς Χαλκίδος, παρακαλούντων ἵνα διὰ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως προστατευθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν οἰνοπαραγωγῶν. Ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Μεσοχωριτῶν καὶ ὑπόμνημα τοῦ Γ. Σταμούλη, παρακαλούντων νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Διδασκαλεῖον Κερκύρας. Οἱ βουλευταὶ Τριφυλίας κύριοι Πονηρόπουλος καὶ Γεωργακόπουλος ὑποβάλλουσι τηλεγράφημα τῶν συμπολιτῶν των, παρακαλούντων ὅπως ἐν τῇ σταφιδικῇ συμβάσει περιληφθῇ καὶ ὁ λιμὴν Μαράθου ὡς λιμὴν ἐξαγωγῆς. Ὁ κ. Γραμματεὺς παρακαλεῖται νὰ ἀναγνώσῃ τὸ τηλεγράφημα. (Ἀναγινώσκεται τὸ τηλεγράφημα).

§2ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀνακοινωθεῖσα τηλεγραφικὴ ἀναφορὰ μοὶ παρέχει ἀφορμὴν νὰ ποιήσωμαι ἀνακοίνωσίν τινα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, σχετικὴν πρὸς τὸ ζήτημα. Ἐγνώσθη ὅτι ἐν τῇ συμβάσει περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος περιελήφθη ὅρος, κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ τελωνεῖα, δι’ ὧν ἐπιτραπήσεται ἡ ἐξαγωγὴ σταφιδοκάρπου, δὲν δύνανται νὰ ὦσι πλείονα τῶν ἑπτά. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι, ἐὰν ἡ διάταξις αὕτη κυρωθῇ, ὁ ἀριθμὸς τῶν λιμένων, δι’ ὧν ἐξήγετο μέχρι τοῦδε ἡ σταφὶς, ἤτοι οἱ τοῦ Κατακώλου, Πατρῶν, Κεφαλληνίας, Ζακύνθου, Πύλου, Μαράθου καὶ ἄλλοι, θέλει περιορισθῆ, καὶ ἑπομένως ἡ ἐπαρχία Τριφυλίας, ἥτις, ὡς γνωστὸν, παράγει 45 καὶ πλέον ἑκατομμύρια λίτρας σταφιδοκάρπου, προωρισμένου δι’ ἐξαγωγὴν, ἐξαγομένου δὲ πάντοτε καὶ κατὰ τὰ 8/10 καταναλισκομένου, λόγῳ τῆς καλῆς αὐτοῦ ποιότητος, εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Ἀγγλίας, θὰ μείνῃ ἄνευ λιμένος ἐξαγωγῆς, καὶ ἡ παραγωγὴ τῆς Τριφυλίας, ἀντὶ νὰ πορισθῇ ὠφελήματα ἐκ τῆς συμβάσεως, θέλει ἀναμφισβητήτως ζημιωθῆ. Βεβαίως ὁ ὅρος οὗτος περιελήφθη λόγῳ τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ ἐλέγχου, ἀλλὰ τὸ ἄδικον τὸ προσγενησόμενον εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Τριφυλίας πρέπει νὰ συντελέσῃ, ἵνα πεισθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῶσι δύο ἔτι λιμένες ἐν τῇ συμβάσει, ἀπέναντι δὲ τῆς μεγάλης ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν λιμένων θὰ πληρώσῃ, ἡ δαπάνη τοῦ ἐλέγχου θὰ ἦναι ἀναξία λόγου. Πάντως ὅμως ἐπιβάλλεται ἡ πρόνοια αὕτη, διότι, ἂν οἱ σταφιδοκτήμονες τῆς Τριφυλίας καταδικάζωνται νὰ πληρώνωσι 10 δραχμὰς ἐπὶ πλέον τὸ χιλιόλιτρον τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀντὶ νὰ εὐκολύνηται ἡ πώλησις αὐτοῦ εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, τοὐναντίον δυσχεραίνεται. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν ταύτην, ἥτις εἶναι δικαιοτάτη, ἐν τῇ συζητήσει τῆς συμβάσεως.

§3Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἵνα εὐαρεστούμενος μεταβιβάσητε τὴν τηλεγραφικὴν ταύτην ἀναφορὰν τῶν σταφιδοκτημόνων τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐν καιρῷ.

§4Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§5ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ προσθήκης νέας παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου ͵ΓΛΑʹ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ». Κατὰ τὸν ἰσχύοντα ὀργανισμόν, ὁ μέραρχος ἀπουσιάζων ἢ κωλυόμενος ἀναπληροῦται εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Μεραρχίας ὑπὸ τοῦ ἀρχαιοτέρου τῶν ὑπ’ αὐτὸν ταξιάρχων· ἐπειδὴ ὅμως ταξιαρχίαι μόνον πεζικοῦ ὑφίστανται, κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ μεράρχου ἡ διοίκησις τῆς Μεραρχίας περιέρχεται εἰς τὸν διοικοῦντα ταξιαρχίαν ἀρχαιότερον διοικητὴν συντάγματος πεζικοῦ, ὅστις πολλάκις συμβαίνει νὰ ᾖναι κατώτερος ἢ νεώτερος τῶν διοικητῶν τῶν ἄλλων σωμάτων, πυροβολικοῦ, ἱππικοῦ κλπ., ὁπότε ἡ ὑπηρεσία ἀναγκάζεται, διὰ νὰ μὴ συμβῇ τὸ ἄτοπον νὰ διοικῇ νεώτερος ἀρχαιοτέρους αὐτοῦ, νὰ μετακαλῇ τούτους καὶ ἀποσπᾷ ἀλλαχοῦ, μέχρις ὅτου ὁ διοικητὴς τῆς Μεραρχίας παύσῃ ἀπουσιάζων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, διορθοῦται τὸ ἄτοπον τοῦτο, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον «τὸν διοικητὴν τῆς Μεραρχίας, ἀπουσιάζοντα ἢ κωλυόμενον, ἀναπληροῖ ὁ ἀρχαιότερος τῶν ὑπ’ αὐτὸν ὑποστρατήγων ταξιάρχων, τοιούτου δὲ μὴ ὑπάρχοντος, ὁ ἀρχαιότερος τῶν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ μεράρχου ὑπαγομένων ἀξιωματικῶν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, τοῦ πεζικοῦ, τοῦ ἱππικοῦ, τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ.»

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 344).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μαυρομμάτης ἔχει τὸν λόγον.

§8Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Βλέπω τὸ θεωρεῖον τῶν δημοσιογράφων κενόν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Βουλευτά, νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐὰν οὐδεὶς ὑπάρχῃ ἐκεῖ, τοῦτο βεβαίως δὲν ἐγένετο ἐκ τύχης· ὑπάρχει λόγος, ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ λόγου τούτου, διότι τοῦτο εἶναι ζήτημα ἐσωτερικῆς τάξεως, καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔχει δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ κανονίζῃ τὰ ζητήματα ταῦτα.

§10Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὲν ἐπιμένω.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§12Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θεωρῶ καθῆκόν μου, κύριε Πρόεδρε, συνεπείᾳ ἐπιστολῆς ἀποσταλείσης πρός με ὑπὸ ἀνδρὸς φιλοπάτριδος καὶ φιλαρχαίου, ν’ ἀνακοινώσω εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς — μὲ τὴν ἄδειαν πάντοτε τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τροιζηνίας συναδέλφου — βέβηλον πρᾶξιν, διαπραχθεῖσαν ἐπὶ κειμηλίων ἀρχαιολογικῶν καὶ ἱστορικῶν, εὑρισκομένων ἐν Πόρῳ. Ὡς γνωστόν, ἐν Πόρῳ, κατὰ τὸν ἀνατολικὸν λιμένα τῆς παραλίας, ὑπάρχει νησίς τις, φέρουσα τὸ ὄνομα Σφαιρία. Κατὰ τὸν ἱστορικὸν Παυσανίαν, ἐπὶ τῆς νησῖδος ταύτης ἠγείρετο κατὰ τὴν ἀρχαιότητα ναὸς, ἀφιερωμένος, εἰς τὴν Ἀπατουρίαν Ἀθηνᾶν, κατὰ τὸ ὡραῖον δὲ θρύλημα, εἰς τὸν ναὸν τοῦτον μετέβαινον αἱ παρθένοι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν γάμων των καὶ ἀνήρτων καὶ ἀφιέρωνον εἰς τὴν Ἀπατουρίαν Ἀθηνᾶν τὰς ζώνας αὑτῶν τὰς παρθενικάς. Περὶ τὸν ναὸν τούτου, ἱστορεῖται ὑπὸ τοῦ Παυσανίου, ὅτι ὑπῆρχε περίβολος περίκομψος ἐκ γλυπτῶν μαρμάρων καὶ ἄλλων μνημείων τῆς ἀρχαιότητος καὶ λαμπρῶν κιόνων. Λείψανα τοῦ ναοῦ τούτου, λίθοι, κίονες καὶ ἄλλα μνημεῖα, ὑπῆρχον ἄφθονα καὶ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῆς νησῖδος ταύτης καὶ καθ’ ὅλην τὴν πόλιν τοῦ Πόρου· ὡς θὰ ἠδύνατο δὲ νὰ βεβαιώσῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τροιζηνίας συνάδελφος, ἐν τῇ κεντρικῇ πλατείᾳ τοῦ Πόρου ὑπάρχει κιονόκρανον, τὸ ὁποῖον φέρει τὸ σύμβολον τῆς Ἀθηνᾶς ἐγγεγλυμμένον, τὴν γλαῦκα. Τὰ λείψανα ταῦτα, τὰ ἀρχαιολογικὴν καὶ ἱστορικὴν ἔχοντα ἀξίαν, ἔμενον, ὡς εἶπον, ἐκεῖ· ἐπὶ τῆς νησῖδος δὲ ἀνηγέρθη φρούριον, τὸ ὁποῖον, ὡς ἐκ τοῦ ῥυθμοῦ φαίνεται, ἀνήκει εἰς παλαιοτέραν ἐποχήν. Τρεῖς εἶναι αἱ ἱστορικαὶ ἐποχαὶ, εἰς τὰς ὁποίας ἀναφέρεται ἡ νησὶς αὕτη, τελευταία δὲ ἱστορικὴ περίοδος εἶναι ἡ περίοδος τοῦ ἀγῶνος τοῦ ὑποδούλου τότε Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ὅτε ὁ Φαβιέρος παρῃτήθη τῆς διοικήσεως τοῦ τακτικοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, καὶ ἀνετέθη ἡ διοίκησις τοῦ στρατεύματος τούτου εἰς τὸν συνταγματάρχην Χάϊδεκ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τῆς νησῖδος ταύτης ἔκτισε φρούριον, τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ ὠνομάσθη φρούριον τοῦ Χάϊδεκ. Ὅτε ὁ μετέπειτα ναύαρχος Μιαούλης, κηρυχθεὶς ἐπαναστάτης κατὰ τοῦ καθεστῶτος καὶ ἀναχωρήσας ἐξ Ὕδρας, συνεπλάκη πρὸς ῥωσσικὰ πλοῖα καὶ ἔκαυσε τὴν ῥωσσικὴν κορβέτταν, καὶ δύο ἄλλα πλοῖα ἐβύθισεν, εἰς τὴν ναυμαχίαν ταύτην ὑπεστηρίχθη καὶ ὑπὸ τοῦ φρουρίου τούτου, ὁ κανονιοβολισμὸς τοῦ ὁποίου ἀπεμάκρυνε τὰ ῥωσσικὰ πλοῖα. Τὸ φρούριον λοιπὸν τοῦτο, τὸ τοιαύτην ἔχον ἱστορίαν, καὶ τὸ ὁποῖον μέχρι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ἔφερεν, ὡς εἶπον, τὸ ὄνομα «φρούριον τοῦ Χάϊδεκ», ὁ ἐπισκέπτης, ὁ ὁποῖος μετέβαινεν εἰς Πόρον χάριν ἀρχαιολογικῶν καὶ ἱστορικῶν μελετῶν, ἐπεσκέπτετο, καὶ ἐθαύμαζε τὰ ἐν αὐτῷ σῳζόμενα κειμήλια. Ἐπισκεφθεὶς αὐτὸ καὶ ὁ γράφων μοι, ματαίως ἀνεζήτησεν ἐν αὐτῷ τὰ λείψανα τῶν ἀρχαιολογικῶν κειμηλίων, ἐξετάσας δὲ ἐπληροφορήθη, ὅτι πρὸ δύο περίπου ἐτῶν χεῖρες βέβηλοι, χεῖρες ἀτυχῶς ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, ἀφήρεσαν ἐκεῖθεν καὶ διὰ λέμβων μάλιστα τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ ἀπεκόμισαν ὅλα τὰ κειμήλια ταῦτα, ἅτινα νῦν περικοσμοῦσι, νομίζω, τὸ Βασιλικὸν ἀνθοκήπιον τοῦ Κεντρικοῦ Προγυμναστηρίου ἐν τῷ ἐν Πόρῳ Ναυστάθμῳ. Καὶ ὁ ἐπισκέπτης, ὁ γράφων μοι ταῦτα, μετὰ πόνου καὶ ἀγανακτήσεως ἐρωτᾷ: «μὴ ἆρά γε μετὰ τῆς καταπτώσεως καὶ ἐξαφανίσεως τῶν κειμηλίων τούτων κατέπεσε καὶ ἐξηφανίσθη καὶ ἡ λειτουργία τοῦ νόμου;» — Διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι κατὰ τὸ 1899 αὐστηρὸς ἐψηφίσθη νόμος, ὁ νόμος ͵ΒΧΜϚʹ, κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται ἡ καταστροφὴ ἢ βλάβη καὶ πᾶσα μεταβολὴ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, ἔστω καὶ ἄνευ ζημίας, ἐπὶ τῶν ἀρχαίων ἐρειπίων, λειψάνων κλπ.· ἐπιβάλλει δὲ ὁ νόμος τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους νὰ ἐμποδίζωσι πάση δυνάμει τὴν καταστροφὴν, πολλῷ δὲ μᾶλλον ἀπαγορεύει εἰς αὐτοὺς νὰ συνεργῶσιν εἰς τὴν ἁρπαγὴν καὶ μεταφορὰν τῶν κειμηλίων τούτων ἐκ τοῦ μέρους, ἔνθα εὑρίσκονται, εἰς ἕτερον μέρος. Ὁ φιλάρχαιος, ὁ διαβιβάζων μοι ταῦτα, μοὶ διαβιβάζει καὶ τὴν παράκλησιν νὰ συστήσω εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς, ἵνα ἐξακριβώσωσι τὴν ἀλήθειαν τῶν καταγγελιῶν τούτων. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ — καὶ τοιοῦτοι εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατὰ πρῶτον λόγον καὶ κατὰ δεύτερον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, — οἵτινες δὲν εἶναι ἀμνήμονες τῶν καθηκόντων αὑτῶν οὐδ’ ὡς πολῖται οὐδ’ ὡς Ὑπουργοὶ, θὰ πράξωσι τὰ καθ’ ἑαυτοὺς, ὅπως ἐξακριβώσωσι τὴν ἀλήθειαν τῶν καταγγελλομένων, καλοῦντες τὴν καταδιωκτικὴν ἀρχὴν νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα κατὰ τῶν βεβήλων, τῶν διαπραξάντων ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατήγγειλα.

§13Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἂς λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ποία ἡ πρόνοια τῆς Γενικῆς Ἐφορίας τῶν Ἀρχαιοτήτων.

§14ΘΕΜ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ποίου μέρους μετέφεραν τὰς πέτρας;

§15Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς νήσου Σφαιρίας, ἔνθα ὑψοῦτο ὁ ναὸς τῆς Ἀπατουρίας Ἀθηνᾶς, ὅπου ὑπῆρχε τὸ φρούριον Χάϊδεκ.

§16ΘΕΜ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ Σφαιρίᾳ οὐδὲν φρούριον ὑπάρχει· οἱ λίθοι, οἱ ὁποῖοι ἀποκόπτονται ἐκεῖθεν, ἀποκόπτονται ἀπὸ ἰδιωτικοῦ κτήματος· εἶναι ἰδιωτικὸν λατομεῖον, καὶ ἐκεῖθεν λαμβάνουσι λίθους ἄνθρωποι ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τῆς ἐπαρχίας. Ὁ ναὸς τοῦ Ποσειδῶνος εἶναι μακράν.

§17Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ναοῦ τοῦ Ποσειδῶνος, ἀλλὰ περὶ τοῦ ναοῦ τῆς Ἀπατουρίας Ἀθηνᾶς.

§18ΘΕΜ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε τοιοῦτος ναὸς ὑπῆρχεν ἐκεῖ.

§19Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἴσως εἶναι ἀνιστόρητος καὶ οὐχὶ πολὺ φιλάρχαιος, καὶ ἑπομένως εὐλόγως ἀγνοεῖ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ναοῦ. Ἐὰν ὅμως ἤθελεν ἀναδιφήσει τὸν Παυσανίαν, ἤθελεν εὕρει ἐν αὐτῷ καὶ τὴν ὕπαρξιν καὶ λαμπρὰν περιγραφὴν τοῦ ναοῦ τούτου.

§20ΘΕΜ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον ὅμως δὲν εὑρίσκεται τίποτε.

§21Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, ἀφοῦ οὐδὲν ἄφησαν.

§22ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, εἰ δυνατὸν, νὰ μὲ πληροφορήσῃ, τίνας ἀποδοχὰς λαμβάνουσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ὅταν παραμένωσιν ἐν Ἑλλάδι, καὶ τίνας, ὅταν εὑρίσκωνται ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ἔχω ἀνάγκην τῶν πληροφοριῶν τούτων, διὰ νὰ κάμω μίαν σύστασιν.

§23Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς θαλάσσης, μεταβαίνοντες εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, οἱ μὲν ἐπιτελεῖς τῶν πλοίων λαμβάνουσι τὰς ἀποδοχάς των εἰς χρυσὸν, οἱ δὲ κυβερνῆται τῶν πλοίων λαμβάνουσι τὸν μισθόν των διπλάσιον εἰς χρυσὸν, τουτέστι πλοίαρχοι, κυβερνῆται πλοίων, μεταβαίνοντες εἰς τὸ ἐξωτερικόν, λαμβάνουσι τὸν μισθόν των διπλάσιον εἰς χρυσόν. Ὁ μισθὸς τοῦ πλοιάρχου ἐν τῷ ἐσωτερικῷ εἶναι 830 δραχμαὶ κατὰ μῆνα· μεταβαίνων ὁ πλοίαρχος εἰς τὸ ἐξωτερικόν, λαμβάνει τὸ διπλάσιον, ἤτοι 1660 δραχμὰς εἰς χρυσὸν, αἵτινες ἀναλογοῦσιν εἰς 2,000 περίπου δραχμὰς εἰς χαρτονόμισμα κατὰ μῆνα. Κυβερνῆται, μεταβαίνοντες εἰς τὸ ἐξωτερικόν, λαμβάνουσι τὸ διπλάσιον τοῦ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ μισθοῦ των ἐκ δραχμῶν 650 κατὰ μῆνα καὶ εἰς χρυσὸν, τουτέστι λαμβάνουσι 1700 περίπου δραχμὰς κατὰ μῆνα εἰς χαρτονόμισμα. Οἱ δὲ ἐπιτελεῖς τῶν πλοίων λαμβάνουσι τὸν μισθόν των εἰς χρυσὸν ἀντὶ εἰς χαρτονόμισμα.

§24ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν διὰ τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκεν. Ἀλλ’ ἡ πληροφορία αὕτη μοὶ δίδει ἀφορμὴν νὰ ποιήσωμαι πρὸς αὐτὸν μίαν σύστασιν. Ὡς εἶναι γνωστὸν, κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως ἡ θαλαμηγὸς «Ἀμφιτρίτη» παραμένει εἰς τὸν λιμένα τῆς Τεργέστης καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἀπουσίας τῆς Α. Μεγαλειότητος, τὸ ὁποῖον παρατείνεται ἐπὶ πεντάμηνον, ἵνα ἐπαναφέρῃ τὴν Α. Μεγαλειότητα εἰς Πειραιᾶ. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, κηδόμενος τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, δύναται, μετὰ τὸν κατάπλουν τῆς θαλαμηγοῦ εἰς Τεργέστην νὰ διατάσσῃ τὸν κυβερνήτην αὐτῆς νὰ ἐπιστρέφῃ εἰς Πειραιᾶ, καὶ νὰ ἐπανέρχηται πάλιν εἰς Τεργέστην, ὅταν πρόκηται νὰ παραλάβῃ ἐκ νέου τὸν Βασιλέα, διὰ νὰ τὸν μεταφέρῃ εἰς Πειραιᾶ. Νομίζω δὲ, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου δύναται νὰ ἐξοικονομηθῇ σπουδαῖον ποσόν.

§25Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἡ θαλαμηγὸς «Ἀμφιτρίτη», ὡς γνωστὸν, εἶναι εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Α. Μεγαλειότητος. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἐξ ἁβρότητος πρὸς τὴν Α. Μεγαλειότητα, δὲν δύναται νὰ διατάξῃ τὸ πλοῖον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα μετὰ τὴν ἄφιξιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τοῦτο εἶναι ἔργον τῆς Α. Μεγαλειότητος, ὁ ὁποῖος δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ δυσκολίαν, ἀφοῦ τὸ πλοῖον δὲν χρησιμεύει εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα παρὰ μόνον κατὰ τὴν ἐπιστροφὴν, νὰ διατάξῃ τὸ πλοῖον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ὅταν ἦναι ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπανέλθῃ ὁ Βασιλεὺς, νὰ μεταβῇ νὰ τὸν παραλάβῃ. Ἐγὼ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, δὲν δύναμαι νὰ διατάξω τοιοῦτόν τι, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἀπόκειται εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα.

§26Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν δύναται νὰ διατάξῃ τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ πλοίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ λόγου τούτου δὲν ἐπιτυγχάνεται οἰκονομία τις, διότι ὑπάρχει μὲν ἡ διαφορὰ τῶν μισθῶν, ἀλλ’ ἐὰν ὑπολογίσῃ τις τὴν διαφορὰν τῆς δαπάνης τῶν γαιανθράκων, ἥτις θὰ προκύψῃ, ἐὰν ἐπιστρέψῃ ἡ θαλαμηγὸς εἰς Πειραιᾶ, ἀφοῦ ἀποβιβάσῃ εἰς Τεργέστην τὴν Α. Μεγαλειότητα, καὶ πάλιν μεταβῇ εἰς Τεργέστην, ὅπως παραλάβῃ ἐκ νέου τὴν Α. Μεγαλειότητα καὶ ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἴδῃ ὅτι ἡ διαφορὰ τῶν μισθῶν καλύπτεται.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κριεζώτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§28ΣΠ. ΚΡΙΕΖΩΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, διὰ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ δασῶν, τοῦ μεγάλου τούτου παράγοντος τῆς χώρας ἡμῶν, τοῦ ἐπωφελοῦς τῇ ὑγείᾳ τοῦ ἀνθρώπου καὶ οὐκ ὀλίγα συνεισφέροντος τῷ δημοσίῳ ταμείῳ ἐκ τῶν σπλάγχνων αὐτοῦ, τῶν ἐν γένει δασικῶν προϊόντων. Εἰς πάντα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, τὴν Αὐστρίαν, Γερμανίαν, Ἑλβετίαν, Γαλλίαν, καὶ ἐν γένει εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὸ πλεονέκτημα τὸ φυσικὸν νὰ ἔχωσιν ἐκτάσεις δασοφόρους, τὸ καλλιτεχνικὸν τοῦτο δώρημα τῆς φύσεως, ἐκεῖ πάντοτε αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις καὶ δασικαὶ ἑταιρεῖαι προσπαθοῦσι διὰ ποικίλων μέσων καὶ μεριμνῶν νὰ ἐξασφαλίζωσι τὸ μέγα τοῦτο κεφάλαιον τῆς χώρας των, κολοσσιαῖα δὲ ποσὰ δαπανῶσιν ὑπὲρ τῆς συντηρήσεως καὶ τῆς καλλιεργείας τῶν δασῶν καὶ ὑπὲρ τῶν συστηματικῶν ἀναδασώσεων. Ἡ χώρα ἡμῶν ἔχει τὸ φυσικὸν πλεονέκτημα νὰ ἦναι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ δασοφόρος, καὶ τὰ τρία τέταρτα, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, αὐτῆς καλύπτονται ὑπὸ πλουσίων δασῶν· ἐν τούτοις κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν τὴν βαθμιαίαν ἀποψίλωσιν εἰς πλεῖστα μέρη αὐτῆς ἐκ συχνῶν ἐμπρησμῶν, δυστυχῶς δὲ εἰς ἐκτάσεις ἀνεπιδέκτους καλλιεργείας, αἱ συχναὶ δ’ αὗται πυρπολήσεις ἐπιφέρουσι τὴν ἀπώλειαν μεγάλου κεφαλαίου ἐξ ἀρκετῶν δασικῶν ἐκτάσεων. Ἐπειδὴ, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω παρακολουθήσει περὶ τὴν δεκαπενταετίαν τὰ τῶν δασῶν ἡμῶν μετὰ μεγάλου ἐνδιαφέροντος, διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ δασοκτήμων, τολμῶ νὰ εἴπω ἐλευθέρως, ὅτι ταῦτα οὔτε ἐπαρκῶς φυλάσσονται οὔτε ἄλλαι μέριμναι ἰδιαίτεραι καὶ ἐπιβαλλόμεναι ἐλήφθησαν περὶ αὐτῶν. Τὴν Εὔβοιαν γνωρίζω κατὰ μῆκος καὶ πλάτος· ἔχει καὶ αὕτη τὸ πλεονέκτημα νὰ ἦναι δασοφόρος, κοσμουμένη διὰ πλουσιωτάτων καὶ ποικίλων δασῶν, ὡς οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν, νομίζω, γνωρίζετε. Κατὰ τοὺς μῆνας τοὺς ἐπικινδύνους, οἵτινες εἶναι αὐτοὶ, τοὺς ὁποίους σήμερον διερχόμεθα, οἱ θερινοὶ, δὲν ἔχει ἡ νῆσος πρὸς φύλαξιν τῶν δασῶν αὐτῆς παρὰ δύο ἢ τρία μόνον ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζονται ἀπὸ δύο ἢ τρεῖς ἄνδρας, οἵτινες, καὶ ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ ἀριθμοῦ καὶ ἕνεκα τῆς στερήσεως γνώσεων ὡς πρὸς τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν, δὲν δύνανται ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὴν ἀποστολήν των. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως τὴν ἐποχὴν ταύτην, κατὰ τὴν ὁποίαν καταρτίζονται τὰ δασικὰ ταῦτα ἀποσπάσματα, ἐὰν δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ τριπλασιασθῇ, νὰ διπλασιασθῇ τοὐλάχιστον ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνδρῶν τῶν ἀποσπασμάτων τούτων, διότι εἶναι ἀστεῖον—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις—ἐπὶ ἐκτάσεως δεκαπέντε ἕως εἴκοσι χιλιάδων ἐκταρίων, ἤτοι διακοσίων χιλιάδων στρεμμάτων δασοφόρων, ἅτινα ἐξαπλοῦνται εἰς τοὺς βορειοανατολικοὺς δήμους, καὶ ἄλλων τόσων περίπου εἰς τοὺς βορειοδυτικοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας, ἣν ἀντιπροσωπεύω, νὰ διατίθηνται πρὸς φύλαξιν αὐτῶν δύο ἢ τρεῖς ἄνδρες, οἵτινες βεβαίως δὲν δύνανται νὰ ἐκτελῶσι τὴν ἀποστολήν των, διότι ἕκαστος αὐτῶν ἀναλογεῖ εἰς ἔκτασιν ἑξήκοντα ἢ ἑβδομήκοντα χιλιάδων στρεμμάτων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ διαταχθῇ, εἰ δυνατὸν, ὁ διπλασιασμὸς κατ’ ἀριθμὸν ἀνδρῶν τῶν ἀποσπασμάτων τούτων, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ ἀπολέσωμεν σὺν τῷ χρόνῳ τὸν ἐθνικὸν τοῦτον πλοῦτον. Νομίζω ὅτι τὴν ἰδέαν ταύτην ἀσπάζονται καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ δασοφόρων ἐπαρχιῶν, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἐνδιαφέρει μόνον τὴν ἐπαρχίαν μου.

§29Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν δασῶν τοῦ νομοῦ Καρδίτσης. Ἰδίως ὡς πρὸς τὰ δάση τῶν ὀρεινῶν δήμων τῶν Ἀγράφων τὸ ζήτημα εἶναι λίαν ἐνδιαφέρον, καὶ εἶναι ἀνάγκη, ὅπως συντόμως ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ περὶ τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ δασικοῦ ζητήματος εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, διότι δὲν καθωρίσθη, ἂν τὰ δάση ταῦτα εἶναι κοινοτικὰ ἢ δημόσια ἢ μπαλταλίκια. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συστήσῃ μίαν ἐπιτροπὴν καὶ ἀποστείλῃ ταύτην ἐκεῖ, ἵνα καθαρισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον διαρκῶς ἀνησυχεῖ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Πατρῶν κ. Γκότσης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§31ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐξηγήσῃ, πῶς συμβιβάζεται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 23494 ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον διευθύνει, δι’ ἧς ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς συμβολαιογράφους, ἵνα συντάσσωσι πληρεξούσια, ἐν οἷς περιέχεται καὶ ἡ ἐντολὴ τῆς ἀνακοπῆς κατὰ ποινικῶν βουλευμάτων, ἂν μὴ προσαχθῇ ὑπὸ τοῦ αἰτοῦντος πιστοποιητικὸν τοῦ Εἰσαγγελέως, ὅτι δὲν εἶναι φυγόδικος, παρὰ τὸ ἄρθρον 172 τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, καθ’ ὃ οἱ συμβολαιογράφοι ὀφείλουν νὰ συντάσσουν πᾶν συμβόλαιον ἀναγόμενον εἰς τὰ καθήκοντά των, ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι ὁ αἰτῶν τοῦτο, ἐκτὸς ἐὰν ἡ αἴτησις ἦναι παράνομος ἢ ἀντιβαίνῃ εἰς τὰ χρηστὰ ἤθη. Αἱ ἐξηγήσεις, ἃς θέλει δώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἴσως πείσωσι καὶ πτωχόν τινα συμπολίτην μου, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, παραπονούμενος ὅτι παρανόμως ἐφορολογήθη ἕνεκα τῆς ἐν λόγῳ ἐγκυκλίου, διότι, θέλων ν’ ἀνακόψῃ βούλευμα τῶν Πλημμελειοδικῶν, δι’ οὗ παρεπέμπετο εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον ἐπὶ ἁπλουστάτῳ πλημμελήματι, ἠναγκάσθη νὰ ἐφοδιασθῇ μὲ πιστοποιητικὸν τοῦ Εἰσαγγελέως, ὅτι δὲν εἶναι φυγόδικος, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδαπάνησε δραχμὰς τέσσαρας, ἤτοι μίαν δραχμὴν διὰ τὴν αἴτησιν πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα, δύο διὰ τὸ χαρτόσημον τοῦ πιστοποιητικοῦ, καὶ μίαν διὰ τὸν ὑπάλληλον, ὅστις συνέταξε τὸ πιστοποιητικὸν, καὶ οὕτως ἀντὶ δι’ ἓν πληρεξούσιον νὰ δαπανήσῃ δραχμὰς ἑπτὰ, ἐδαπάνησεν ἕνδεκα.»

§32ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Διαβεβαιῶ τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι οὔτε συντάκτης τῆς ἐγκυκλίου ταύτης εἶμαι, οὔτε γνῶσιν κἂν αὐτῆς ἔχω. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, καὶ θὰ ἐνεργήσω τὰ δέοντα.

§33Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἐγκύκλιος τοιαύτη ἀληθῶς, ἡ ὁποία διεβιβάσθη πρὸς τὰς ἁρμοδίας ἀρχάς. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει, τίς ὁ ἐκδοὺς τὴν ἐγκύκλιον, μᾶς ἐνδιαφέρει τὸ περιεχόμενον αὐτῆς. Παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ ἡ ἐγκύκλιος αὕτη, ἵνα γένηται συζήτησις ἐν καιρῷ.

§34ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει, νομίζω, ἀνάγκη καταθέσεως τῆς ἐγκυκλίου ταύτης, διότι, ἐὰν ἔχῃ οὕτω, θὰ τὴν ἀνακαλέσω.

§35ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἐκ Κεφαλληνίας μοὶ γράφουσι, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ ἀπόσπασμα τῆς καταδιώξεως, τὸ εὑρισκόμενον ἐν τοῖς δήμοις Ἄσσου καὶ Δολιχίου, ἐκτρέπεται εἰς τοιαύτας παρανόμους πράξεις, ὥστε πολὺ ταχέως θὰ προκαλέσῃ συγκρούσεις. Εἰσέρχεται εἰς τὰς οἰκίας τῶν καταδιωκομένων, καὶ ἂν δὲν εὕρῃ ἐκεῖ τούτους, ἐκτρέπεται εἰς διαφόρους βιαιοπραγίας καὶ ἄλλας παρανομίας, αἵτινες ἔχουσιν ἐξεγείρει τὴν γενικὴν ἀγανάκτησιν. Εἰσῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Παναγῆ Γαλιατσάτου, καὶ ἀφήρεσεν ἀσκοὺς πλήρεις τυροῦ, τοὺς ὁποίους μετεπώλησεν εἴς τι παντοπωλεῖον, ἔχυσε τὸ ἔλαιον καὶ τὸν οἶνον, τὸν ὁποῖον εὗρεν ἐντὸς τῆς οἰκίας, ἐπὶ πλέον δὲ ἀφῄρεσε τὰς κεράμους ἀπὸ τὴν στέγην αὐτῆς, καὶ τὴν κατέστησεν ἐντελῶς ἀκατοίκητον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ μίαν ἀνάκρισιν, καὶ ἂν ἀποδειχθῶσιν ἀληθῆ τὰ καταγγελλόμενα, νὰ προβῇ εἰς τὴν τιμωρίαν τοῦ ἀποσπασματάρχου, πάντως δὲ νὰ μεταθέσῃ αὐτὸν ἐκεῖθεν.

§36ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ διατάξω ἀμέσως νὰ γείνῃ ἐξέτασις τοῦ πράγματος· ἀλλὰ καλὸν εἶναι καὶ οἱ πολῖται νὰ καταγγέλλωσι τοὺς διαπράττοντας τοιαύτας πράξεις.

§37ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Τοὺς καταγγέλλουσι πάντοτε, ἀλλ’ ὡς γνωρίζετε, ἀπὸ τῆς καταγγελίας μέχρι τῆς καταδίκης ἡ διαδικασία εἶναι μακρά.

§38Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Πῶς ὀνομάζεται ὁ ἀποσπασματάρχης;

§39ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὀνομάζεται Σκαρλᾶτος.

§40Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἐξήτασε τὸ ζήτημα τῶν παραπόνων τῶν ἐν Ἀθήναις ἰχθυοπωλῶν, ὡς πρὸς τὴν μίσθωσιν τῶν ἐν τῇ δημοτικῇ ἀγορᾷ ἰχθυοπωλείων, ν’ ἀνακοινώσῃ τὰ περὶ τούτου εἰς τὴν Βουλήν. Ὡς γνωρίζετε, δὲν πρόκειται μόνον νὰ ἐξετασθῇ, ἂν εὑρίσκεται ἐν τῇ νομίμῳ ὁδῷ ὁ δήμαρχος. Νομίζω δὲ, ὅτι, ἀφοῦ οἱ συνδημόται του εἶναι πεπεισμένοι ὅτι τοῖς προσγίνεται ἀδίκημα, πρέπει νὰ ὑποχωρήσῃ ὁ δήμαρχος.

§41ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοῦτο εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Νομαρχίας Ἀττικῆς. Συνέστησα εἰς τὸν νομάρχην νὰ ἐξετάσῃ μετὰ μεγάλης προσοχῆς τὸ ζήτημα. Μέχρι τοῦδε ὅμως γνωρίζω ὅτι οὐδὲν ἀπεφάσισεν ὁ νομάρχης.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος εἶναι ἐγγεγραμμένος πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Συμβουλίου καὶ περὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ μονιμότητος τῶν λειτουργῶν αὐτῆς».

§43Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 12, τελευταίαν παράγραφον, δὲν ἀπηλείφθη ἡ περίπτωσις τοῦ ἐδαφίου ηʹ, καὶ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξε κατὰ τὴν συζήτησιν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου κύριος Δραγούμης· δηλ. ἀντὶ «οἱ δὲ ἀπολυθέντες κατὰ τὰς περιπτώσεις τῶν ἐδαφίων ζʹ καὶ ηʹ» νὰ λέγῃ μόνον «οἱ δὲ ἀπολυθέντες κατὰ τὰς περιπτώσεις τοῦ ἐδαφίου ζʹ». Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 14, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι «αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἐφαρμόζονται καὶ διὰ τοὺς καθηγητὰς καὶ διδασκάλους, τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τοῖς Διδασκαλείοις», δέον νὰ προστεθῶσι καὶ οἱ διευθυνταὶ τῶν Διδασκαλείων, διότι, ἀφοῦ περιλαμβάνονται οἱ καθηγηταὶ καὶ οἱ διδάσκαλοι, κατὰ μείζονα λόγον δικαιοῦνται οἱ διευθυνταί.

§44Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶπον χθὲς, ὅτι περιλαμβάνονται ἐν γένει οἱ λειτουργοὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἤτοι οἱ διδάσκαλοι, οἱ καθηγηταὶ καὶ οἱ διευθυνταὶ τῶν Διδασκαλείων.

§45Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 ἡ λέξις «παύονται» νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει τώρα, διότι, ἐὰν μείνῃ ἐκεῖ, τότε θὰ ὑπάγηται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2 καὶ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 12 οὐχὶ μόνον ἡ παῦσις τῶν ἐπιθεωρητῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ μετάθεσις, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἔννοια τοῦ νόμου. Νομίζω ὅτι ἡ λέξις «παύονται» πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὴν τετάρτην γραμμὴν, διότι δὲν ὑπάγονται εἰς τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 12, δηλαδὴ δὲν μετατίθεται ὁ ἐπιθεωρητὴς, ἐὰν ἤθελε τιμωρηθῆ πειθαρχικῶς, εἰς ἄλλην περιφέρειαν, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἐψηφίσθη χθές;

§47Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ τί ἐψηφίσθη χθές. Πρόκειται περὶ λεκτικῆς διαφορᾶς. Ἡ λέξις «παύονται» νὰ μετατεθῇ ἐκ τῆς πρώτης γραμμῆς εἰς τὴν τετάρτην.

§48Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοιαύτη μεταβολὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἀποδεκτὴ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἶναι ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ. Ὅπως ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον αὐτό, θὰ μείνῃ. Ἐὰν μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου παρατηρηθῇ ἔλλειψίς τις, δύναται νὰ διορθωθῇ αὕτη διὰ νέου νομοσχεδίου.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης ὑπομιμνήσκω τὸν Κανονισμόν. Τὸ ἄρθρον 42 ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τῆς ἀναγνώσεως ταύτης (τῆς τρίτης τοῦ συνόλου) οὐδεμία πρότασις δύναται νὰ γένηται, ἐπιτρέπεται ὅμως νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς συζήτησιν καὶ ψηφοφορίαν διορθώσεις ἀριθμητικῶν σφαλμάτων ἢ τροποποιήσεις σκοποῦσαι ἀποκλειστικῶς εἰς γλωσσικὰς ἢ γραμματικὰς βελτιώσεις τοῦ κειμένου, τοιαῦται δὲ μόνον, οἷαι οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον μεταβάλλουσι τὴν ἔννοιαν.»

§50Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁπωσδήποτε σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἡ ἔννοια, ἥτις ἀπεδόθη εἰς τὸ ἄρθρον 9, εἶναι ἐκείνη, ἣν ἀπεδέχθημεν πάντες.»

§51Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε καὶ ἡ μετάθεσις δὲν θὰ ὑπάγηται εἰς τὸ «παύονται».

§52ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 10 λέγει: «Σύμβουλοι καὶ ἐπιθεωρηταὶ δὲν διορίζονται συγγραφεῖς διδακτικῶν βιβλίων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, μήτε συγγενεῖς αὐτῶν μέχρι τετάρτου βαθμοῦ». Ἀλλὰ τότε δὲν θὰ εὕρωμεν πρόσωπον, ἵνα συμπληρώσωμεν τὴν ἕδραν τοῦ ἑτέρου τῶν συμβούλων ἐκ τῶν καθηγητῶν τῶν Φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν, διότι τρεῖς μόνον ὑπάρχουσιν ἐν ὅλῳ, καὶ οἱ δύο τούτων εἶναι συγγραφεῖς ἢ συγγενεῖς συγγραφέων. Μόνον ὁ κ. Κυπάρισσος Στεφάνου μένει.

§53ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι καὶ ὁ κύριος Αἰγινήτης.

§54ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καλά.

§55Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 4, εἰς τὰς λέξεις «ὡς καθηγητοῦ», πρέπει νὰ λείψῃ τὸ «ὡς».

§56Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ λείψῃ τὸ «ὡς».

§57ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 4, παράγραφον δευτέραν ἐν τῇ φράσει «ἐν Πανεπιστημίῳ ἢ ἐν Προτύπῳ Γυμνασίῳ», ἀντὶ τοῦ «ἢ» πρέπει νὰ τεθῇ «καὶ», διότι, ἐὰν ἀφήσωμεν τὸν διαζευκτικὸν σύνδεσμον, τί σημαίνει τότε;

§58ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Τὴν διάταξιν ταύτην εἶχον εἰσαγάγει ἐγὼ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, καὶ διαβεβαιῶ, ὅτι θέλει «καί».

§59Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ «καὶ» ἀθροιστικόν. «Ἐν Πανεπιστημίῳ καὶ ἐν Προτύπῳ Γυμνασίῳ».

§60ΣΠ. ΣΤΑΗΣ. Μάλιστα.

§61Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πολὺ καλά.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται τὴν διόρθωσιν ταύτην.

§63ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μετὰ στενοχωρίας λαμβάνω τὸν λόγον, πρῶτον ἵνα παρατηρήσω πρᾶγμα, ὅπερ εἶχον χθὲς σεσημειωμένον ὅτι ἐλλείπει. Τὸ ἄρθρον 6 λέγει: «αʹ) Τῶν μαθητῶν καὶ τῶν χρήσει διδακτικῶν βιβλίων». Ἐλλείπει τὸ «ἐν». Πρέπει νὰ λέγῃ «τῶν ἐν χρήσει».

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος. Θὰ διορθωθῇ.

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μετὰ τοῦτο ἔρχομαι εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ζυγομαλᾶ, τὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12, ὡς πρὸς τὸ ἐδάφιον ηʹ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀντελήφθην, τί ἐγένετο χθὲς τὴν ἑσπέραν ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἣν ὑπέβαλον, καὶ δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω οὔτε ἂν ἐγένετο δεκτὴ αὕτη, οὔτε ἂν δὲν ἐγένετο δεκτή. Δὲν τολμῶ νὰ προτείνω τι, ἀφοῦ μάλιστα καὶ ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς δὲν ἀνεγράφη τὸ ὅτι ἐγένετο δεκτή.

§66Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχον ζητήσει νὰ ἀπορριφθῇ ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§68Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Σήμερον διενεμήθη εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς τὸ νομοσχέδιον περὶ σφαγείων καὶ ζῳαγορᾶς ἐν Ἀθήναις. Ὅλος ὁ κόσμος γνωρίζει, πόσον τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαῖον διὰ τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἑλλάδος. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ συγκατανεύσῃ, ἵνα προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδεμία, νομίζω, ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§69Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§70ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ τόσα ἄλλα τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος νομοσχέδια προετάχθησαν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐφάνη διατεθειμένη ν’ ἀποδεχθῇ τὴν ψήφισιν αὐτῶν, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ μὴ ζητήσῃ τις τὴν μεταξὺ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων συζήτησιν καὶ τοῦ περὶ σφαγείων καὶ ζῳαγορᾶς τοῦ δήμου Ἀθηναίων, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐ μόνον τοπικοῦ, ἀλλὰ καὶ γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, διότι ἐνδιαφέρει τὴν πρωτεύουσαν, εἰς τὴν ὁποίαν ζῶσι καὶ οἱ περισσότεροι τῶν κυρίων συναδέλφων, καὶ ἐνδιαφέρονται καὶ αὐτοί, ὡς καὶ ἡμεῖς.

§71Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, ὑποβαλοῦσα τὸ νομοσχέδιον, ἠθέλησε νὰ θεραπεύσῃ ἓν κακόν. Ἐὰν πρόκηται νὰ ψηφισθῇ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον, νὰ ὑποβληθῶσι δὲ αἱ παρατηρήσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔχει ἀντίρρησιν. Ἐὰν ὅμως πρόκηται ἀπὸ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς νὰ παρασύρῃ τὴν Βουλὴν εἰς μακρὰς καὶ ἀτελευτήτους συζητήσεις, τοῦτο εἶναι ἀσύμφορον.

§72Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐζήτησαν νὰ ψηφισθῇ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν οἱ κύριοι Νέγρης, Ζυγομαλᾶς καὶ Σκουζὲς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ, διότι δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§74Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νὰ προταχθῇ τὴν Δευτέραν.

§75ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μεταξὺ τῶν πρώτων.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως οὐδὲ ἡ πρότασις νόμου «περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς κτηνῶν προωρισμένων διὰ τὸ ἐν Ἀλητσελεπῆ τοῦ δήμου Βουπρασίων συσταθησόμενον ἱπποφορβεῖον καὶ κτηνοτροφεῖον», ἧς τὴν πρόταξιν ἐζήτησεν ὁ κ. Γκότσης, εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ.

§77Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἡ πρότασις νόμου αὕτη εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἡ Κυβέρνησις ἀντιλαμβάνεται, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη οὐδόλως εἶναι προσωπική, ὑποθέτω δὲ, ὅτι τοιαύτην γνώμην ἔχει καὶ ἡ Βουλή.

§78Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξ ἐναντίας ἡ Κυβέρνησις ἀντιλαμβάνεται ὅτι πρόκειται περὶ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως. Πρὶν ἢ δὲ ἀποφασίσωμεν τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν 100 ἵππων καὶ 100 βουβάλων ἢ ἀγελάδων, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ συσταθῇ τὸ ἱπποφορβεῖον αὐτό, καὶ ποῦ θὰ συσταθῇ. Ἀλλ’ ἐὰν οὕτω διὰ μιᾶς προτάσεως νόμου ἑνὸς ἀξιοτίμου συναδέλφου ψηφίζωμεν ἀτελείας, νομίζω ὅτι ταχέως θ’ ἀναγκασθῶμεν ν’ ἀναθεωρήσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν.

§79Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ....

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ὑμῶν, κύριε Γκότση.

§81Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ὁλόκληρος ἡ συνδρομὴ, τὴν ὁποίαν ζητεῖ αὐτὴ ἡ ἑταιρεία, ἥτις πρόκειται νὰ ποιήσηται ἔναρξιν τοιαύτης ἐπιχειρήσεως, εἰς πόσον ποσὸν νομίζετε ὅτι θὰ ἀνέλθῃ; εἰς 7,000 δραχμάς.

§82Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῦ θὰ συσταθῇ τὸ ἱπποφορβεῖον αὐτὸ, παρακαλῶ;

§83Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐν Μανωλάδι τοῦ δήμου Βουπρασίων.

§84Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσωμεν.

§85Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ στενοχωρήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι καθόλου προσωπικόν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνδιαφέρηται περὶ τοιούτων ἐπιχειρήσεων, δὲν βλέπω περὶ τίνων ζητημάτων δύναται νὰ ἐνδιαφέρηται.

§86ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι ἐπιχείρησις ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος.

§87Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐθνικωτάτου ἐνδιαφέροντος.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ᾼΧΚΕʹ τῆς 28 Δεκεμβρίου 1887 περὶ τελῶν χαρτοσήμου».

§89Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνήνεσε νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ σφαγείων καὶ ζωαγορᾶς ἐν Ἀθήναις.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§91Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ προχωρήσωμεν κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ᾼΧΚΕʹ τῆς 28 Δεκεμβρίου 1887 περὶ τελῶν χαρτοσήμου»).

§92ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει δύο νομοσχέδια ἀναγόμενα εἰς τὸ χαρτόσημον· τοῦτο, ὅπερ ἐψηφίσθη, καὶ ἄλλο, ὑπὸ τὴν αὐτὴν χρονολογίαν, ἅτινα συνέπιπτε νὰ ἦναι ἐπὶ ἡμέρας παρακείμενα. Ἴσως θὰ ἦτο καλὸν, ἐὰν συνεχώνευεν αὐτὰ εἰς ἓν νομοσχέδιον καὶ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Στελλάκη, καὶ οὕτως ὑπέβαλλεν ἓν μόνον νομοσχέδιον, ἐφ’ οὗ νὰ φέρωμεν παρατηρήσεις.

§93Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι τὰ νομοσχέδια περὶ χαρτοσήμου ὑπάγονται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Διὰ τοῦτο ἠναγκάσθην χθὲς, ἐπειδὴ ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Στελλάκη δὲν εἶχον ἀκόμη τὴν ἀπάντησιν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ προτείνω τὴν ἀναβολήν. Καὶ πάλιν ἐπιμένω εἰς τὴν ἀναβολὴν, διότι εἰς τὸ τελευταῖον ἔγγραφον αὐτῆς ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιφυλάσσεται νὰ ἀπαντήσῃ.

§94Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἁπλῆν παρατήρησιν θὰ ὑποβάλω διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ ἐπιβάλλεται τέλος 5% ἐπὶ τῶν κομίστρων καὶ διοδίων ἐμπορευμάτων, ἀποσκευῶν καὶ ζῴων μεταφερομένων διὰ τῶν σιδηροδρόμων ἢ τροχιοδρόμων. — Ἔχει καλῶς. — Ἐν τῇ δευτέρᾳ ὅμως παραγράφῳ θὰ παρατηρήσητε...

§95Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῶν ἀτμοπλοίων;

§96Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§97Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ φέρω τροπολογίαν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§98Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ὁλόκληρον τὸ θέμα, διὰ νὰ γνωσθῇ ποῦ ἐπιβάλλεται ὁ φόρος. Ἐπιβάλλεται ἆρά γε καὶ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ἀποστολῶν;

§99Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι βεβαίως. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν κομίστρων· ἀναγκαίως θὰ ἐπιβάλωμεν φόρον ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν κομίστρων.

§100Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε πρέπει νὰ διατυπωθῇ πλήρης ἡ διόρθωσις, διότι θὰ γεννηθῶσι ζητήματα πολλά, τὰ ὁποῖα ἐγκαίρως πρέπει νὰ προΐδωμεν, ὅπως κανονισθῇ τὸ θέμα δικαίως, τεθῇ δὲ ἡ Ἑλληνικὴ ἀτμοπλοΐα ἐπὶ ἴσοις ὅροις ἐν διαγωνισμῷ πρὸς τὰς ξένας. Κατὰ τὸν τύπον αὐτὸν ὑποβάλλω τὴν παρατήρησιν.

§101Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Χαλκίδος, διετύπωσαν ἤδη καὶ ἀντιπρόσωποι ἑταιρειῶν σιδηροδρομικῶν· ἀλλὰ κατὰ μείζονα λόγον ἐνδιαφέρονται δι’ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρεῖαι. Πρέπει ὅμως νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει καὶ οἱ Διευθυνταὶ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν καὶ οἱ Διευθυνταὶ τῶν σιδηροδρόμων, ὅτι τέλος πάντων, ἀφοῦ κατέβαλε τόσας δαπάνας τὸ Δημόσιον καὶ εἰς τόσας θυσίας ὑπεβλήθη, ἀναγκαίως δύναται νὰ ζητήσῃ φόρον καὶ ἐπὶ τῶν κομίστρων, ὅπερ οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον θίγει οὐδὲ τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρείας οὐδὲ τὰς σιδηροδρομικάς, διότι ὁ μεταφέρων τὸ ἐμπόρευμα θὰ πληρώσῃ· ὅπως πληρώνεται φόρος διὰ τὰ εἰσιτήρια τῶν ἐπιβατῶν, οὕτω θὰ πληρώνηται φόρος καὶ ἐπὶ τῶν κομίστρων.

§102Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁπωσδήποτε ὅμως ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποβάλω εἰς αὐτὸν τὴν σκέψιν, ὅτι, προκειμένου περὶ ταχυδρομείων καὶ σιδηροδρόμων, κατ’ ἀνάγκην ἡ μεταφορὰ γίνεται ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, καὶ συνεπῶς ἡ εἴσπραξις θὰ βαρύνῃ τὴν μεταφορὰν τοῦ ἐσωτερικοῦ, ὑπάρχει δὲ ἡ δικαιολογητικὴ βάσις, τὴν ὁποίαν διετυπώσατε, ὅτι, ἀφοῦ τὸ Κράτος τόσας δαπάνας ἔκαμε διὰ τὴν σιδηροδρομικὴν συγκοινωνίαν, εἶναι δίκαιον νὰ ζητήσῃ καὶ ἀντάλλαγμά τι ὑπὲρ ἑαυτοῦ διὰ τὰς σημερινὰς αὐτοῦ ἀνάγκας. Ἡ βάσις αὕτη ὅμως δὲν ὑφίσταται διὰ τὴν ἀτμοπλοϊκὴν συγκοινωνίαν, οὐδὲ δύναται νὰ αἰτηθῇ φόρος ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς τῆς ἀτμοπλοϊκῆς, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ μεταφορᾶς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἢ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σκέψιν μου ταύτην, ὅπως κατὰ τὴν διόρθωσιν τῆς τροπολογίας ἢ τοῦ κειμένου τοῦ νομοσχεδίου φροντίσῃ ἵνα μὴ θέσῃ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν ἐν ἥττονι μοίρᾳ ἀπέναντι τῶν ξένων.

§103Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ μεταφορᾶς ἀπὸ ἐσωτερικοῦ λιμένος εἰς ἐξωτερικὸν λιμένα, ἀναγκαίως ἐξομοιοῦται.

§104Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτω πως λοιπὸν ἂς διατυπωθῇ τὸ ἄρθρον. (Ἐνταῦθα τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Καρτάλης).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταθέσεως Προέδρων καὶ δικαστῶν τῶν Ἐφετείων καὶ Πρωτοδικείων τοῦ Κράτους». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§106Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ.

§107Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπέβαλον τροπολογίας οἱ κύριοι Γεωργόπουλος, Φικιώρης, Μουζάκης καὶ Κουντουριώτης. Αἱ τροπολογίαι θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 345–348).

§109ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν πᾶσαι αἱ τροπολογίαι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου καὶ τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν».

§111Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ φέρω τὰς ἀναγκαίας τροπολογίας.

§112ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὶς μέχρι τοῦδε ἐπηρώτησα τὸν προκάτοχον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, παρακαλῶν αὐτὸν νὰ καταθέσῃ δύο ἔγγραφα τοῦ Πρυτάνεως τοῦ Πανεπιστημίου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§113Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀπεδέχθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν τροπολογίαν.

§114Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως θὰ προσκομισθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§115ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν. Ἠμποροῦμεν νὰ μάθωμεν, ποία εἶναι ἡ τροπολογία;

§116Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ τροπολογία εἶναι ἐκείνη, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου μακρὰ συζήτησις. Καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων συνάδελφος καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος καὶ ἐγὼ συνεστήσαμεν, ἵνα μὴ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καταστραφῇ καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ ἔργον τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου. Εὐχαρίστως δὲ ἐπληροφορήθην, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἔχει τὴν αὐτὴν γνώμην, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς διατηρήσεως τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου καὶ τῆς μὴ βλάβης τῆς Σχολῆς τῶν γυμναστῶν.

§117Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀγανάκτησις, μὲ τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκε τὴν ἰδέαν του ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, μὲ ἀναγκάζει νὰ λάβω τὸν λόγον. Δὲν ἐπρόκειτο ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν καταστροφὴν τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου. Ἀπ’ ἐναντίας τὴν αὐτὴν συμπάθειαν καὶ τὴν αὐτὴν ὑπόληψιν ἔχει καὶ τὴν αὐτὴν ἀξίαν ἀποδίδει εἰς τὴν Γυμναστικὴν, τὴν ὁποίαν ἀποδίδουν καὶ οἱ ἀξιότιμοι προκαλήσαντες. Ἐπρόκειτο μόνον περὶ οἰκονομίας, τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν κρίσιν αὐτοῦ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν, διατηροῦντες ἕνα μόνον Διευθυντὴν διὰ τὰ δύο Γυμναστήρια.

§118Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἐπαρκεῖ εἷς.

§119Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπρόκειτο περὶ τούτου, ἐπρόκειτο ὁ Διευθυντὴς τῆς Σχολῆς τῶν Γυμναστῶν νὰ ᾖναι καὶ Διευθυντὴς τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἶχον λάβει τότε, μὲ ἔπεισαν, ὅτι ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀπολύτως βλάβης τῆς λειτουργίας ἀμφοτέρων τῶν Γυμναστηρίων ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ οἰκονομία αὕτη. Ἐὰν ὅμως δὲν πρόκηται νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ νὰ ζητήσωμεν μόνον ἀνωτέραν διεύθυνσιν τῶν δύο Γυμναστηρίων, τὸ πρᾶγμα διαφέρει. Ἀλλὰ βεβαίως οὐδεμία ἤθελεν ἐπέλθει καταστροφὴ, οὐδὲ βλάβη εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν δύο Σχολείων, διὰ τῆς ἀπαλείψεως τῆς ἑτέρας τῶν δύο θέσεων. Ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν ταύτην, διότι δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν ὑπερβολικὴν ἑρμηνείαν, ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ κατεστρέφετο ἡ Γυμναστική.

§120Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἐὰν ὑπάρξῃ ἀνάγκη, θὰ λάβω τὸν λόγον.

§121Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ φέρω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, διὰ νὰ μὴ ψηφίζωμεν πράγματα ἀνύπαρκτα. Κατὰ τὸ ἄρθρον 1 καταργεῖται τὸ ἐπιμίσθιον τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου· ἀλλ’ ἐν τῷ νόμῳ δὲν ὑπάρχει καθηγητὴς τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου.

§122Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ.

§123Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει μόνον εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Γυμναστῶν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 20 τοῦ νόμου περὶ Γυμναστικῆς ἀνατίθεται ἡ διδασκαλία τῆς ἱστορίας τῆς Γυμναστικῆς εἰς τὸν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καθηγητὴν τῆς Παιδαγωγικῆς, εἰς δὲ τὸν καθηγητὴν τῆς Ἀνατομικῆς ἢ τῆς Φυσιολογίας ἀνατίθεται ἡ διδασκαλία τῆς Ἀνατομικῆς, τῆς Φυσιολογίας καὶ τῆς Ὑγιεινῆς.

§124Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅτι ὑπάρχει καθηγητὴς ἐν τῷ Ἀκαδημαϊκῷ Γυμναστηρίῳ λαμβάνων ἐπιμίσθιον, εἶναι βέβαιον.

§125Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν νόμον δὲν ὑπάρχει.

§126Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοὐλάχιστον ὑπάρχει.

§127ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὐδεὶς καθηγητὴς ὑπάρχει ἐπὶ ἐπιμισθίῳ ἐν τῷ Ἀκαδημαϊκῷ Γυμναστηρίῳ. Συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Ναυπλίας Βουλευτοῦ. Ὑπάρχουσι δύο μόνον καθηγηταὶ ἐπὶ ἐπιμισθίῳ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Γυμναστῶν, ὁ καθηγητὴς τῆς ἱστορίας τῆς Γυμναστικῆς καὶ ὁ καθηγητὴς τῆς Ἀνατομικῆς. Ἐπρόκειτο νὰ διορισθῇ κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὸ Β. Διάταγμα εἴτε ὁ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καθηγητὴς τῆς Ἀνατομικῆς ἢ τῆς Φυσιολογίας εἴτε ὁ καθηγητὴς τῆς Παιδαγωγικῆς, καὶ ὁ καθηγητὴς οὗτος θὰ ἐδίδασκεν, ἐὰν διωρίζετο, ἐπὶ ἐπιμισθίῳ, εἰς τὸ Ἀκαδημαϊκὸν Γυμναστήριον· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ὑπάρχει θέσις.

§128Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς, ἀλλὰ βεβαίως ἀναγράφεται πίστωσις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, καὶ ταύτης ζητεῖται ἡ κατάργησις.

§129Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Θὰ ὑποβάλω μίαν παρατήρησιν, ἥτις φρονῶ ὅτι εἶναι ἀξία μεγάλης προσοχῆς. Ἐκ τῶν τεσσάρων γυμναστῶν τῶν ὑπαρχόντων οἱ δύο ἔχουσι διορισθῆ κατόπιν διαγωνισμοῦ, οἱ δύο δ’ ἕτεροι δὲν ἔχουσιν ὑποστῆ διαγωνισμόν, καὶ παρὰ τὸν νόμον διωρίσθησαν. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ὀρθὸν εἶναι, τροποποιουμένου τοῦ ἄρθρου, νὰ ὁρισθῇ, ὅτι θὰ ἀπολυθῶσιν οἱ ἄνευ διαγωνισμοῦ καταλαβόντες τὰς θέσεις τῶν γυμναστῶν, θὰ διατηρηθῶσι δὲ μόνον οἱ κατόπιν διαγωνισμοῦ διορισθέντες. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Τριφυλίας βουλευτὴς κ. Πονηρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ΒΤΜΘʹ καὶ ΒΤϞΖʹ περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως». Ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 349). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς ἐκπαιδευτικῶν τελῶν εἰς τοὺς μαθητὰς τῶν Σχολῶν τῶν Καλῶν Τεχνῶν καὶ τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν».

§131Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑποβάλλω τὰς ἑξῆς τροπολογίας. Νὰ τεθῇ ἓν τέλος χαρτοσήμου, βεβαίως εἶναι ἀνάγκη, νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐλαφρότερον. Πρὸς τοῦτο προτείνω, ἡ μὲν παράγραφος Αʹ νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, ἀλλὰ τὸ τέλος τῆς παραγράφου Βʹ νὰ ἐλαττωθῇ εἰς δραχμὰς 20, τὸ τέλος τῆς παραγράφου Γʹ εἰς δραχμὰς 30, καὶ τὸ τέλος τῆς παραγράφου Δʹ εἰς δραχμὰς 50. Νομίζω ὅτι τὸ τέλος αὐτὸ εἶναι μέτριον καὶ δίκαιον, διότι τὸ Δημόσιον δαπανᾷ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν δύο τούτων Σχολῶν καὶ διὰ τὴν ἐν αὐταῖς διδασκαλίαν.

§132ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὄρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς γʹ συζήτησιν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§133Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προκειμένου περὶ τῆς Σχολῆς τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν...

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη ἤδη τὸ νομοσχέδιον.

§135Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη καὶ τὸ σύνολον.

§137Ι. ΜΑΜΑΗΣ. Ὁπωσδήποτε δύναμαι νὰ εἴπω τὰς παρατηρήσεις μου.

§138Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, δὲν δύναται πλέον νὰ ἐπανέλθῃ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Βουλή. Ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ κάμητε δήλωσίν τινα, δύνασθε νὰ κάμητε ταύτην αὔριον κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀστεροσκοπείου».

§140Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑποβάλλω τροπολογίας τινάς. (Ἀναγινώσκει αὐτάς).

§141Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἵνα φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου, διότι, ὡς προτείνει αὐτὸς, καὶ ἐγὼ γνωρίζω, ἡ ὑπηρεσία εἶναι πολὺ μεγάλη· οἱ βοηθοὶ εἶναι κατανεμημένοι εἰς τοὺς τρεῖς σταθμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔχει τὸ Ἀστεροσκοπεῖον, εἶναι δὲ τοσαύτη ἡ ὑπηρεσία ἐν ἑκάστῳ τῶν σταθμῶν τούτων, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐνεργηθῇ ὑπὸ τῶν δύο ἄλλων καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ βοηθοῦ, τοῦ ὁποίου διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταργεῖται ἡ θέσις. Διὰ τοῦτο ὁ βοηθὸς ὁ τακτικὸς εἶναι ἀπαραίτητον νὰ παραμείνῃ. Πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ἀστεροσκοπείου δὲν περιορίζεται μόνον εἰς θεωρητικὰς παρατηρήσεις, ἀλλὰ παρέχει καὶ πάντα τὰ στοιχεῖα πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ναυτικοῦ.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης καὶ τοῦ Ἀστεροσκοπείου» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν ἀναβολήν.

§143ΦΩΚ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ μεγάλην προσοχὴν εἰς ὅσα θὰ εἴπω περὶ Ἀστεροσκοπείου. Τὸ Ἀστεροσκοπεῖον σήμερον ὁμολογουμένως εἶναι ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον τιμᾷ τὸ ἡμέτερον ἔθνος. Ἔχω ἐνταῦθα σημείωσιν, ἐξ ἧς ἐμφαίνεται, ὅτι εἰς τὰ σπουδαιότερα συγγράμματα τὰ Εὐρωπαϊκὰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Ἀκαδημίᾳ τῶν Παρισίων γίνεται εὔφημος μνεία περὶ αὐτοῦ· θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ, ἐλπίζω, ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω ὀλίγας λέξεις, τὰς ὁποίας ἐξήνεγκε περὶ αὐτοῦ αὐτὸς ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἀστεροσκοπείου τῶν Παρισίων καὶ μέλος τῆς Ἀκαδημίας ἐν αὐτῇ τῇ Ἀκαδημίᾳ τῶν Παρισίων. Ἰδοὺ πῶς ἐκφράζεται ὁ Bouquet de la Grye ἐν ἐπισήμῳ συνεδριάσει τῆς Ἀκαδημίας τῶν Παρισίων (ἀναγινώσκει): «Ὀφείλομεν νὰ συγχαρῶμεν τὸν κ. Αἰγινήτην, ὅτι ἀνέπτυξε τοσαύτην δραστηριότητα, ἥτις ὑπόσχεται νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀστρονομίαν τὸ κλέος, τὸ ὁποῖον τὴν ἐλάμπρυνε κατὰ τὴν ἀρχαιότητα». (Académie des Sciences. Séance du 1 Avril 1902). Ταῦτα, Κύριοι, λέγονται ἐντὸς τῆς Ἀκαδημίας τῶν Παρισίων ὑπὸ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου τῶν Παρισίων. Τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ πράγματα. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὰ τρία τμήματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει εἷς τακτικὸς βοηθὸς ἀπαραίτητος, ἔχουσι τὰς ἑξῆς ἐργασίας. Τὸ τμῆμα τὸ Ἀστρονομικὸν ὀφείλει νὰ κανονίζῃ τὰ χρονόμετρα τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ, ἐκτὸς δὲ τούτου κανονίζει καὶ τὰ χρονόμετρα τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, ἑλληνικοῦ ἢ ξένου. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τακτικῶς κατ’ ἔτος 300 χρονόμετρα παρουσιάζονται πρὸς κανονισμὸν εἰς τὸ τμῆμα αὐτό, ἀνήκοντα εἰς τὸ ἡμέτερον ναυτικόν, πλὴν τούτων δὲ τῶν χρονομέτρων παραδίδονται εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν καὶ 100 ἕτερα ἐκ τῶν ξένων πλοίων, τῶν ὁποίων οἱ πλοίαρχοι μεταβαίνουσιν εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον, καὶ πάντες ἀναχωροῦσι μὲ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἔχομεν Ἀστεροσκοπεῖον ἐφάμιλλον πρὸς τὰ τῆς Εὐρώπης. Ὅταν λοιπὸν τοιαῦτα ἔχωμεν ἀποτελέσματα, νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιζητῶμεν τὴν κατάργησιν τοῦ ἱδρύματος τούτου. Δεύτερον τμῆμα ἔχομεν τὸ Μετεωρολογικόν, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνάγεται ἡ μελέτη τοῦ κλίματος. Τὸ τμῆμα τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον, διότι, ἐκτὸς τοῦ καθαρῶς ἐπιστημονικοῦ αὐτοῦ σκοποῦ, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι καὶ τὸ ζήτημα τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, πᾶσαι δὲ αἱ ἑταιρεῖαι στηρίζονται διὰ τὰς μελέτας αὐτῶν εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ τμήματος τούτου τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Τρίτον τμῆμα ἔχομεν τὸ Γεωδυναμικόν, τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶναι ἀπαραίτητον χάριν τῶν πυξίδων, τῶν χρησιμευουσῶν εἰς τὸ ναυτικὸν ἡμῶν, τό τε πολεμικὸν καὶ τὸ ἐμπορικόν. Δὲν φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ τολμήσωμεν νὰ θέσωμεν χεῖρα εἰς τὰς ὑπηρεσίας ταύτας. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δέ, θὰ διαμαρτυρηθῶ δι’ ὅλης μου τῆς δυνάμεως, ἐὰν πρόκηται νὰ ἐπιτελεσθῇ τοιαύτη περικοπὴ εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀστεροσκοπείου, ὥστε νὰ καταργῶνται ὑπηρεσίαι τόσον ὠφέλιμοι. Γνωρίζετε δέ, ποία εἶναι ἡ δαπάνη δι’ ὁλόκληρον τὸ Ἀστεροσκοπεῖον; 29,960 δραχμῶν, ἐξ αὐτῶν δὲ αἱ 6,000 καταναλίσκονται εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν συγγραμμάτων, ἐν οἷς δημοσιεύονται ὅλα αὐτὰ τ’ ἀποτελέσματα, ὧν τὰ πλεῖστα ἀποστέλλονται εἰς Εὐρώπην καὶ θεωροῦνται πολύτιμα ὑπὸ τῶν Εὐρωπαίων, ἐὰν δὲν θεωρῶνται πολύτιμα παρ’ ἡμῖν, ἕτεραι δὲ 6,000 δραχμαὶ καταναλίσκονται διὰ τὴν συντήρησιν τῶν μετεωρολογικῶν σταθμῶν. Τί μένει λοιπὸν διὰ μισθούς; Μένει ποσὸν μόνον 17 ἕως 18 χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῷ ἐν Ρουμανίᾳ μόνον διὰ τὸ Μετεωρολογικὸν τμῆμα δαπανῶνται ἐτησίως 82,000 δραχμαί. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ πιστεύσῃ εἰς ὅσα λέγω, καὶ νὰ ἀπαλείψῃ τὸ ἄρθρον 3 ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ὅπερ δὲν πιστεύω, θέλω ἀναγκασθῆ μετὰ λύπης νὰ πράξω πᾶν ὅ,τι δύναμαι, ἵνα ματαιώσω τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§144Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§145Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, δέχομαι ὅτι ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ὠνόμασαν πρὸ μικροῦ, εἶναι ἀληθῆ, τὸ ἀποτέλεσμα ὅμως τῆς ἐργασίας τοῦ Ἀστεροσκοπείου οὔτε ἐγὼ οὔτε οὐδεὶς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἶδε ποτέ.

§146Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Λάθος ἔχετε· ἐὰν δὲν εἴδετε σεῖς ἀποτέλεσμα τοιοῦτον, εἶδον καὶ γνωρίζω ἐγὼ καὶ γνωρίζουσιν ὅλα τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα πλέουσιν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς θαλάσσας.

§147Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι σπουδαῖον· πρέπει νὰ ἔχωμεν.

§148ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ Ἀστεροσκοπεῖον παρέχει σπουδαιοτάτας ὑπηρεσίας εἰς τὰ πλοῖα, καὶ ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα πλέουσιν εἰς τὰς θαλάσσας μας, ἀναγνωρίζουσι καὶ ὁμολογοῦσι τοῦτο.

§149Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν, λέγω, Ἀστεροσκοπεῖον, διὰ νὰ ἔχωμεν ἓν περιπλέον δεῖγμα τοῦ πολιτισμοῦ τῆς χώρας ἡμῶν. Διὰ τοῦτο δὲν θέλω προβῆ εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐν νῷ νὰ προτείνω, ἀλλὰ θὰ δεχθῶ νὰ μείνῃ ἡ θέσις τοῦ βοηθοῦ, διότι πρέπει νὰ ἦναι πλῆρες τὸ προσωπικὸν τοῦ Ἀστεροσκοπείου, διὰ νὰ δύνηται νὰ λειτουργῇ ὀπωσδήποτε.

§150ΠΟΛΛΟΙ. Εὖγε!

§151Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιδιώκεται ἡ ἐξεύρεσις οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐπεζήτησε πανταχοῦ, ὅπου ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξεύρῃ τοιαύτας· ἐπεζήτησεν, ὅπως θέσεις περιτταὶ καταργηθῶσι καὶ ἐπέλθῃ οὕτως οἰκονομία τις, ἥτις προστιθεμένη εἰς ἄλλας ἤθελε συντελέσει εἰς τὴν ἀνακούφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμῶν, εἰς τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμῶν. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, κατόπιν ἐξετάσεων, ἃς ἔκαμεν, ἐπείσθη ὅτι καὶ τὸ Ἀστεροσκοπεῖον ἠδύνατο νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἐπιζητεῖ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἄνευ βλάβης τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ· διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ κατάργησις μόνον ἑνὸς τακτικοῦ βοηθοῦ, δὲν ζητεῖται συνάμα ἡ κατάργησις τμήματος· τὰ τμήματα παραμένουσιν ὅσα ἦσαν καὶ πρίν. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἶχον τότε, μὲ εἶχον πείσει, ὅτι δύο βοηθοὶ εἶναι ἀρκετοὶ νὰ διευθύνωσι τὰ τρία τμήματα τοῦ Ἀστεροσκοπείου.

§152Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Παρὰ τίνος εἴχετε λάβει τὰς πληροφορίας ταύτας;

§153Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρὰ τῶν ἁρμοδίων.

§154Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τίνες εἶναι οἱ ἁρμόδιοι; Δὲν πιστεύω νὰ σᾶς εἶπε τοῦτο ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ἀστεροσκοπείου.

§155Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἀκριβῶς ὁ ἁρμόδιος ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Νέγρης ἐννοεῖ, ἦλθε πολλάκις παρ’ ἐμοὶ καὶ μοὶ ἀνέπτυξε τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θεωρεῖ ἀπολύτως ἀναγκαίαν τὴν ὕπαρξιν τῶν τριῶν βοηθῶν, μοὶ προέτεινε δὲ τὴν κατάργησιν ἄλλων θέσεων πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας ἐπιζητεῖ τὸ νομοσχέδιον· ἀντὶ τῆς καταργήσεως ἑνὸς τακτικοῦ βοηθοῦ μοὶ προέτεινε νὰ προβάλω τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως ἑνὸς εἰδικοῦ ἐπιστήμονος καὶ τριῶν δοκίμων, τὴν τροποποίησιν δὲ ταύτην τοῦ νομοσχεδίου ὑπέβαλον κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν αὐτοῦ, καὶ οὕτως ἐγένετο δεκτὸν νὰ μὴ καταργηθῇ ἡ θέσις τοῦ τακτικοῦ βοηθοῦ. Ἐὰν δὲ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Νέγρης ἐνεθυμεῖτο τὴν τροπολογίαν ταύτην, δὲν ἤθελε θυμώσει τόσον πολὺ, αὐτὸς, ὁ ὁποῖος σπανίως θυμώνει.

§156Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν τροπολογίαν ταύτην δὲν ἔχω.

§157Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά· ζητήσατε τὰ πρακτικά. Ἰδοὺ πῶς ἐτροποποιήθη τὸ ἄρθρον: «Αἱ θέσεις ἑνὸς εἰδικοῦ ἐπιστήμονος καὶ τριῶν δοκίμων τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀστεροσκοπείου καταργοῦνται». Τὴν κατάργησιν τῶν θέσεων τούτων ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἀστεροσκοπείου ἐθεώρησεν ὡς δυναμένην νὰ γείνῃ, καὶ νὰ συνεισφέρῃ οὕτω καὶ τὸ Ἀστεροσκοπεῖον τὸ μέρος του εἰς τὰς οἰκονομίας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ βλάβη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐνθυμεῖσθε κατὰ ποίαν συνεδρίασιν ὑπεβλήθη ἡ τροπολογία αὕτη;

§159Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅτε ἐγένετο ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις, τότε ὑπεβλήθη.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλετε αὐτὴν ἐκ νέου τώρα.

§161Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπεβλήθη κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, δὲν πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ πάλιν τώρα. Δὲν ἐνθυμοῦμαι πότε ἐγένετο ἡ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ δύνασθε νὰ ἴδητε τὰ πρακτικά.

§162ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διότι ἠκούσθησαν καὶ παράδοξα κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην. Βεβαίως δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι οὐδεὶς τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ γινώσκει τὰς ἐργασίας, τὰς ὁποίας ἐκτελεῖ τὸ Ἀστεροσκοπεῖον Ἀθηνῶν, διότι ἐγὼ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὀλίγοι εἶναι οἱ ἀγνοοῦντες τὰς ἐργασίας, τὰς ὁποίας ἐκτελεῖ μετ’ ἀκριβείας καὶ ἐπιστημονικῆς ἐπιτυχίας τὸ Ἀστεροσκοπεῖον Ἀθηνῶν, καὶ δημοσιεύει ἐτησίως τεῦχος ὀγκωδέστατον, περιλαμβάνον τὰς ἐργασίας ταύτας, τεῦχος, χάριν τοῦ ὁποίου ἀναγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τοῦ Κράτους δαπάνη ἐτησία 2,000 δραχμῶν.

§163Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Διατὶ δὲν διανέμεται εἰς τὴν Βουλὴν τὸ τεῦχος τοῦτο;

§164ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς, πεισθεὶς ἤδη, ὅτι ἀκριβεῖς εἰσιν αἱ παρατηρήσεις μου, παραπονεῖται μόνον— ἴσως δικαίως—διότι δὲν διανέμεται εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πολύτιμον τοῦτο τεῦχος. Δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ θεραπεύσω τὴν παράλειψιν ταύτην, ἀλλ’ εἶμαι πρόθυμος ν’ ἀποστείλω τὴν σειρὰν ὅλων τῶν τευχῶν τούτων εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴν, ἵνα οὗτος πεισθῇ, ὅτι πράγματι μεγάλη ἐργασία γίνεται...

§165ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας πρέπει νὰ λάβῃ ὅλα τὰ δημοσιευθέντα τεύχη, ἀλλὰ καὶ νὰ τὰ ἀναγνώσῃ (ἱλαρότης).

§166ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. .. ἵνα πεισθῇ, λέγω, ὅτι πράγματι μεγάλη ἐργασία ἐν τῷ Ἀστεροσκοπείῳ Ἀθηνῶν γίνεται. Τὰ τρία αὐτοῦ τμήματα ἐργάζονται μετὰ πολλῆς ἐπιτυχίας καὶ ἀκριβείας, μετὰ πολλῶν δ’ ἐπαίνων ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἀστεροσκοπείου τῶν Παρισίων ἀνεγνώρισε τοῦτο ἐν τῇ Ἀκαδημίᾳ τῶν Παρισίων. Ἀπὸ τῆς θέσεως δὲ ταύτης ὀφείλομεν ν’ ἀπονείμωμεν συγχαρητήρια πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος συνετέλεσεν, ἵνα ἡ Ἑλλὰς τιμηθῇ, ὡς ἐτιμήθη, ἐν τῇ Ἀκαδημίᾳ τῶν Παρισίων. Πλὴν τῶν ἤδη καλῶς ἐργαζομένων τριῶν τμημάτων τοῦ Ἀστεροσκοπείου, τοῦ Γεωδυναμικοῦ, τοῦ Μετεωρολογικοῦ καὶ τοῦ Σεισμολογικοῦ, τίθεται εἰς ἐνέργειαν μετ’ ὀλίγον καὶ τὸ ἕτερον τμῆμα, τὸ Ἀστρονομικὸν, τὸ ὁποῖον δὲν ἐλειτούργει μέχρι τοῦδε, διότι τὸ παμμέγιστον τηλεσκόπιον ἡμῶν, τὸ ὁποῖον ἠγοράσαμεν κατὰ τὴν τελευταίαν Παγκόσμιον Ἔκθεσιν τῶν Παρισίων ἀντὶ 140,000 φράγκων, κατέκειτο ἐν τοῖς ὑπογείοις τοῦ Ἀστεροσκοπείου, διότι ὁ σωλὴν αὐτοῦ ἦτο ὑψηλότερος τοῦ θόλου τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Τούτου δ’ ἕνεκα ἐνέκρινα, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἐκ τοῦ Δωριδείου κληροδοτήματος πίστωσιν 50,000 δραχμῶν, διὰ τῆς ὁποίας κατεσκευάσθη νέα βάσις, ἐφ’ ἧς θὰ στηθῇ ὁ θόλος καὶ τὸ τηλεσκόπιον.

§167Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐστήθη ἤδη.

§168ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἴσως, ἐὰν ἐκομίσθη ὁ θόλος ὁ ἐξ ὀρειχάλκου, ὁ κατασκευασθεὶς ἐν Παρισίοις. Ἄρχεται λοιπὸν μετ’ ὀλίγον ἡ λειτουργία καὶ τοῦ τμήματος τούτου, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ τὴν ἀπασχόλησιν ἑτέρου ἐπιστήμονος. Δὲν εἶναι δὲ πρέπον, καθ’ ἣν στιγμὴν αἱ ἐργασίαι τοῦ Ἀστεροσκοπείου ἔχουσιν ἀνάγκην αὐξήσεως ἐπιστημονικοῦ προσωπικοῦ, νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς βοηθοὺς, οἱ ὁποῖοι εἶναι διδάκτορες τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν, εἰσαχθέντες διὰ διαγωνισμοῦ ἐπὶ τῇ βάσει νόμου ψηφισθέντος ἄρτι. Ἴσως εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ οἰκονομία τις ἐν ταῖς δαπάναις τοῦ Ἀστεροσκοπείου, ἀλλ’ οὐχὶ ἐν τῷ προσωπικῷ εἴτε τῶν βοηθῶν εἴτε τῶν τακτικῶν ἐπιστημόνων, διότι ἀναμφιβόλως θὰ φέρωμεν βλάβην εἰς ὑπηρεσίαν, ἥτις εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀρχῇ αὐτῆς καὶ ἡ ὁποία ἐπαινεῖται — ἵνα μὴ εἴπω καὶ ἐγὼ ὅ,τι ἐλέχθη ὑπὸ ἄλλων, ὅτι θαυμάζεται — ὑπὸ διακεκριμένων ἐπιστημόνων, διότι εἶναι ἀληθέστατον, ὅτι προσφέρει μεγάλας ὑπηρεσίας οὐ μόνον εἰς τὰ ἡμέτερα πλοῖα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ξένα, τὰ προσεγγίζοντα εἰς Πειραιᾶ, εἴτε πολεμικὰ εἴτε ἰδιωτικά. Εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι ἡ μετεωρολογικὴ ἐργασία τοῦ Ἀστεροσκοπείου εἶναι σπουδαιοτάτη, καὶ θὰ χρησιμεύσῃ καὶ εἰς τὸν διακανονισμὸν τοῦ μεγάλου ζητήματος τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν. Εἶναι ἀληθὲς ἐπίσης, ὅτι οἱ σταθμοὶ οἱ μετεωρολογικοὶ, οἱ ἱδρυθέντες ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα, λειτουργοῦσι κανονικώτατα. Δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ προσωπικὸν τοῦ Ἀστεροσκοπείου, διὰ τοῦ ὁποίου ταῦτα τελοῦνται.

§169ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρατηρῶ ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντιτύπου, ὅπερ ἔχω ἀνὰ χεῖρας, ἔχω σημειωμένον τὸ δεύτερον ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Κατὰ τὴν σημείωσίν μου, καταργοῦνται ἐν τῇ Ἐθνικῇ Βιβλιοθήκῃ αἱ θέσεις ἑνὸς βιβλιοφύλακος βʹ τάξεως, ἑνὸς κλητῆρος, ἑνὸς θυρωροῦ καὶ τοῦ κηπουροῦ, καὶ μένει ὁ βοηθός.

§170Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καταργεῖται.

§171ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι, δὲν καταργεῖται ὁ βοηθός· μένει ὁ βοηθὸς καὶ εἷς κλητὴρ, καὶ καταργοῦνται αἱ θέσεις ἑνὸς βιβλιοφύλακος, ἑνὸς κλητῆρος, ἑνὸς θυρωροῦ καὶ τοῦ κηπουροῦ. Ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου δὲν ἔχω σημείωσιν τροπολογίας. Ἔρχομαι νῦν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι Ἀστεροσκοπεῖον ἐν Ἑλλάδι σήμερον μόνον ἔχομεν· μέχρι τοῦδε δὲν εἴχομεν ἢ μόνον ὅτε τὸ Ἀστεροσκοπεῖον διηύθυνεν ὁ Σμὶθ, ὅστις εἰργάσθη ὡς ἐπιστήμων, καίτοι τὰ ὄργανα, ἅτινα ὑπῆρχον εἰς τὸ Ἀστεροσκοπεῖον, ἦσαν ἀτελέστατα. Ἀλλ’ ὁ Σμὶθ εἶχεν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ ἴδια ὄργανα, δι’ ὧν εἰργάζετο. Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Σμὶθ τὸ Ἀστεροσκοπεῖον ἐνεκρώθη, καὶ ἦλθεν ὥρα, καθ’ ἣν ξένων πολεμικῶν πλοίων ἀξιωματικοὶ, ἐλθόντες εἰς τὸν Ναύσταθμον καὶ ἐπισκεφθέντες τὸ Ἀστεροσκοπεῖον, ἀπῆλθον μετὰ τῆς ἐντυπώσεως, ὅτι οὐδὲν τὸ δυνάμενον ἐπιστημονικῶς νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν ναυτικὴν ἐργασίαν ὑπῆρχεν ἐν Ἑλλάδι. Μετὰ τὴν κάθοδον τοῦ νῦν Διευθυντοῦ τὸ Ἀστεροσκοπεῖον ἐπλουτίσθη διὰ τῶν καταλλήλων ὀργάνων, ὁ δὲ νέος Διευθυντὴς ἔδειξεν ἱκανότητα καὶ ἐπιμονὴν τόσην, ὥστε κατὰ τὸ διάστημα τῶν ὀλίγων ἐτῶν, καθ’ ἃ εἰργάσθη, κατώρθωσε νὰ ἔχωμεν ἐν Ἑλλάδι ἓν τῶν ἀρίστων Ἀστεροσκοπείων τῆς Εὐρώπης· αἱ παρατηρήσεις γίνονται ἀκριβεῖς καὶ μετ’ ἐπιστημονικῆς τελειότητος, δημοσιεύονται δὲ αὗται κατ’ ἔτος εἰς τεύχη, τὰ δὲ ἔργα τοῦ Ἀστεροσκοπείου τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐγένοντο γνωστὰ εἰς τὸν πεπολιτισμένον κόσμον καὶ κρίνονται ἀντάξια πρὸς τὰ ἔργα τῶν Ἀστεροσκοπείων τοῦ ὑπολοίπου πεπολιτισμένου κόσμου. Τούτων οὕτως ἐχόντων καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὡς ἀνεπτύχθη ὑπὸ τοῦ ἐντίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου, ὄντος εὐτελοῦς, — 29,000 μόνον δραχμὰς κατ’ ἔτος δαπανᾷ τὸ Δημόσιον διὰ τὸ Ἀστεροσκοπεῖον, — ἰδίως δὲ ὄντος μικροῦ ἐν σχέσει πρὸς τὸ προσωπικόν, μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ ἐπερχομένη μικρά, ἐλαχίστη οἰκονομία, ἡ διατυπωθεῖσα ἐν τῷ ἄρθρῳ 3, ὅπως τοῦτο πρὸ τῆς τροπολογίας, περὶ ἧς εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, εἶχε, δὲν εἶναι δεδικαιολογημένη. Πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλεν ἄλλας τροπολογίας, ὧν ὁμολογῶ ὅτι ἀντίληψιν ἀκριβῆ δὲν ἔχω, διότι ἐγίνετο θόρυβος κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην· ἀλλὰ μοὶ ἐφάνη ὅτι μεταξὺ αὐτῶν προετάθη καὶ τροπολογία περιορίζουσα τὸν μισθὸν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου, εἰς ὃν ὀφείλεται πᾶν τὸ ἀγαθόν, τὸ σήμερον ὑπάρχον ἐν τῷ ἱδρύματι τούτῳ. Ἄν ἤμην ἐγὼ ὁ εἰσηγητὴς τῶν περὶ τοῦ Ἀστεροσκοπείου προτάσεων, δὲν ἤθελον βεβαίως οὐδὲ διὰ λόγους οἰκονομίας εἰσαγάγει ποτὲ τοιαύτην πρότασιν περιορισμοῦ τοῦ μισθοῦ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἀστεροσκοπείου· ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπὸ λόγους οἰκονομίας καλύπτεται ἡ τοιαύτη πρότασις, καὶ προτείνεται νὰ δοθῇ εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ἀστεροσκοπείου, τοῦ ἐθνικοῦ τούτου ἱδρύματος, τοιαύτην ἔχοντα ἐργασίαν, μισθὸς Γενικοῦ Γραμματέως, δὲν ἔχω σκοπὸν ν’ ἀντικρούσω τὴν πρότασιν, διὰ τοῦτον καὶ μόνον τὸν λόγον, διότι εὐτυχῶς εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἀστεροσκοπείου ἔχει προσωπικὴν εὐπορίαν, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ μεγίστη φιλοτιμία αὐτοῦ καὶ ἡ μεγίστη ἀφοσίωσις εἰς τὸ ἐπιστημονικὸν ἔργον, ὅπερ διευθύνει, δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτὸν νὰ προσέξῃ εἰς τὸν τοιοῦτον περιορισμὸν τοῦ μισθοῦ, τὸν παντελῶς ἀδικαιολόγητον κατ’ ἐμέ.

§172ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§173ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀναγκάζομαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐγείρω καὶ ἐγὼ φωνὴν διαμαρτυρίας κατὰ κακῶς ἐννοουμένων οἰκονομιῶν ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ· εἰς τοῦτο δὲ μοὶ δίδει ἀφορμὴν τὸ ὅτι μετέσχον μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Χαλκίδος Βουλευτοῦ καὶ μετὰ τοῦ μὴ παρευρισκομένου νῦν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ πρώην βουλευτοῦ Κραναίας κ. Ρωμάνου τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐπεστάτησεν εἰς τὴν ἀνέγερσιν τῆς Βαλλιανείου Βιβλιοθήκης, ἡ ὁποία χρησιμεύει νῦν ὡς κατάστημα Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης. Ὅτε τὸ κτίριον τοῦτο παρεδόθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, — προΐστατο δὲ τότε τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀείμνηστος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, — ἐθεωρήθη καλὸν καὶ σκόπιμον, διὰ νόμου νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς διοικήσεως τοῦ νέου καταστήματος, διότι ὅσοι ἐπεσκέφθησαν τὸ νέον τοῦτο οἰκοδόμημα, καὶ ἐθαύμασαν τὴν πολυτέλειαν, τὸν διάκοσμον αὐτοῦ καὶ τὴν ἔκτασιν, αὐτοὶ μόνον δύνανται νὰ κρίνωσιν, ἂν ἡ ὑπηρεσία αὐτοῦ δὲν πρέπει νὰ ἦναι σχετική, καὶ ὅτι τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ περιέλθῃ εἰς τοσοῦτον γλισχρότητος, ὥστε οἰκοδόμημα δωρηθὲν ἐκ τῆς γενναιοφροσύνης ὁμογενοῦς νὰ καταλίπῃ εἰς τὴν τύχην του, λόγῳ δῆθεν οἰκονομίας θέσεων ἀναγκαιοτάτων. Παρατηρῶ εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὅτι ἐλαττοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν κλητήρων, καὶ ἀπὸ 5 περιορίζεται εἰς μόνον 3.

§174ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ τροπολογία λέγει 4.

§175ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἔστω καὶ 4. Ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὸν πλοῦτον, ὅστις περικλείεται ἐν τῷ οἰκοδομήματι ἐκείνῳ, τὸν ἀριθμὸν τῶν αἰθουσῶν, τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπισκεπτῶν, τὸν ἀριθμὸν τῶν μελετώντων ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ καὶ ἐν καιρῷ ἀκόμη νυκτός, νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ θεωρήσητε ἐπαρκῆ τὸν ἀριθμὸν τῶν πέντε κλητήρων; Καὶ τί θὰ πρωτοκάμουν αὐτοί; Καὶ οἱ πέντε εἶναι ἀνεπαρκεῖς. Ἄλλως τί θὰ συμβαίνῃ; θὰ διατρέχωμεν τὸν κίνδυνον νὰ κλέπτωνται τὰ βιβλία ἀπὸ τὴν Βιβλιοθήκην. Διότι τίς θὰ ἐπιβλέπῃ τοὺς μελετῶντας; Ἐγὼ ἐπεσκέφθην τὴν Βιβλιοθήκην κατὰ τὰς ὥρας τῶν μελετῶν τῶν φοιτητῶν καὶ τῶν διαφόρων ἐπιστημόνων, καὶ εἶδον ὅτι εἷς κλητήρ, ὥσπερ Λυγκεύς, ἵσταται παρὰ τὴν θύραν, ἵνα μὴ ἀποκομίζωσι μεθ’ ἑαυτῶν τὰ βιβλία οἱ ἀπερχόμενοι. Καὶ ποία ἡ οἰκονομία ἐκ τούτου; 70 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἤτοι 840 δραχμῶν κατ’ ἔτος, καὶ ἀντὶ τῆς οἰκονομίας ταύτης κινδυνεύομεν ν’ ἀπολέσωμεν χιλιάδων δραχμῶν βιβλία, διότι ἡ πολυτιμότης τῶν βιβλίων δὲν μετρεῖται ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν σωμάτων. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι, ἀφοῦ πρὸ ἑνὸς ἔτους ἐψηφίσαμεν τὸν Κανονισμὸν τῆς Βιβλιοθήκης, καὶ ὁ νόμος ἐκεῖνος ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας τῆς Βιβλιοθήκης, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς, λόγῳ τοσοῦτον εὐτελοῦς οἰκονομίας, νὰ καταργήσωμεν τὴν θέσιν ἑνὸς κλητῆρος.

§176Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι τρόπος τοῦ σκέπτεσθαι ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κύριος Βουλευτὴς Ζακύνθου. Βεβαίως, ἐὰν πρόκηται νὰ φυλάξωμεν τὴν Βιβλιοθήκην κατὰ παντὸς κινδύνου, δὲν ἀρκοῦσι 4, ἀλλὰ πρέπει νὰ διορίσωμεν 14 κλητῆρας!

§177ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Καὶ διατὶ νὰ μὴ τοὺς διορίσωμεν, ὅταν ἦναι ἀνάγκη;

§178Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν οὕτω σκεφθῶμεν, βεβαίως καὶ οἱ ὑπάρχοντες βοηθοὶ δὲν ἀρκοῦσι, διότι ὑπάρχουσιν ἡμέραι, καθ’ ἃς εἶναι περὶ τοὺς 150 ἕως 200 ἢ καὶ 300 ἀναγνῶσται. Καὶ βεβαίως δὲν ἀρκοῦσι τρεῖς βοηθοὶ, ἐὰν πρόκηται διὰ πᾶσαν λεπτομέρειαν αἰτήσεως τῶν ἀναγνωστῶν τῆς Βιβλιοθήκης νὰ ὑπάρχῃ εἷς βοηθὸς, ὁ ὁποῖος νὰ ὑπηρετῇ τὸν ἀναγνώστην, καὶ ὁ ὁποῖος νὰ ἦναι εὐγενὴς καὶ ἀνάλογος πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν καὶ ἐσωτερικὴν διακόσμησιν τῆς Βιλιοθήκης. Εἶναι τρόπος τοῦ σκέπτεσθαι ὁ τρόπος τῆς πολυτελοῦς διατηρήσεως μιᾶς ὑπηρεσίας καὶ ὁ τρόπος τῆς οἰκονομικῆς διατηρήσεως. Ὁ τρόπος τῆς πολυτελείας δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μὲ καθωδήγησεν εἰς τὰς σκέψεις μου· εἶναι ὁ τρόπος τῆς περιστολῆς τῶν δαπανῶν, ὅτε αὗται ἤθελον θεωρηθῆ ὡς μὴ ἀναγκαῖαι. Τὰς θέσεις, ἃς περιεκόψαμεν, τὰς περιεκόψαμεν, ἀφοῦ ἐζητήσαμεν πληροφορίας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἡ ὑπηρεσία μᾶς εἶπεν, ὅτι αἱ θέσεις αὗται εἶναι δυνατὸν νὰ περικοπῶσιν. Ὁ Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης μοὶ εἶπε τοῦτο, ὅστις γνωρίζει κάλλιον καὶ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. ἐκ Ζακύνθου Βουλευτοῦ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, καὶ μοὶ παρέστησεν ὅτι δύναται καὶ ἡ Ἐθνικὴ Βιβλιοθήκη νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὸ σύνολον τῶν οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται ἀναγκαῖαι ἕνεκα τῶν οἰκονομικῶν στενοχωριῶν, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα.

§179Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ ἀρνηθῇ.

§180Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μοὶ εἶπεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ ἑνὸς βιβλιοφύλακος βʹ τάξεως, ὅστις νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει τώρα. Ὑπῆρχον ὑπάλληλοι ἐκεῖ, οἱ ὁποῖοι ἐταξείδευον ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους. Μοὶ εἶπεν ἐπίσης, ὅτι δύνανται νὰ λείψωσι δύο κλητῆρες. Κατὰ τὰς θεωρίας τοῦ κ. ἐκ Ζακύνθου Βουλευτοῦ, βεβαίως δὲν ἐπαρκοῦσιν οὔτε 24 κλητῆρες. Μοὶ εἶπε προσέτι, ὅτι δύναται νὰ λείψῃ καὶ ὁ κηπουρὸς, διότι ἡ θέσις τοῦ κηπουροῦ εἶναι θέσις ἀργομίσθου, διότι ἡ συντήρησις τοῦ κήπου τῆς Βιβλιοθήκης ὑπάγεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ αὕτη συντηρεῖ τοῦτον. Ὅταν, Κύριοι, οὕτω σκεπτώμεθα, ὥστε νὰ λέγωμεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ περικόψωμεν τοῦ ἑνὸς 100 δραχμὰς, τοῦ ἑτέρου ἄλλας 100, τοῦ τρίτου 70 κλπ. διὰ τὸν δεῖνα ἢ δεῖνα λόγον, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατερχώμεθα εἰς τοιοῦτον σημεῖον γλισχρότητος, ὥστε νὰ περικόπτωμεν εὐτελῆ ποσὰ 100 δραχμῶν, μὴ ἀποβλέποντες εἰς τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν, ἀλλὰ περιοριζόμενοι εἰς τὴν ἀντίληψιν μιᾶς ἑκάστης χωριστὰ δαπάνης, τότε δὲν δυνάμεθα νὰ βελτιώσωμεν τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν.

§181ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀντὶ τοῦ τακτικοῦ βοηθοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ θέσις καταργεῖται, ἠναγκάσθη ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἀστεροσκοπείου νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως ἑνὸς ἐκτάκτου βοηθοῦ.

§182Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀπωλέσθη πολὺς χρόνος, καὶ δὲν βλέπω ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, δύνανται νὰ πείσωσι τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ἐν Βουκουρεστίῳ ἑδρευούσης Ρουμανικῆς Ἀτμοπλοΐας (Service Maritime Roumaine) συνομολογηθείσης ταχυδρομικῆς συμβάσεως». (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς γʹ συζήτησιν). Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καταργήσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΒΧΚΑʹ περὶ Γυμναστικῆς».

§184Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς τῆς λειτουργίας τῶν δύο ἐκ τῶν τεσσάρων ἐν τῷ Κράτει λειτουργούντων Διδασκαλείων».

§186ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ καὶ αὐτὸ, κύριε Πρόεδρε.

§187Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὰ τέσσαρα Διδασκαλεῖα δὲν ἔχουσι πάντα λόγον ὑπάρξεως. Ἐννοεῖτε νὰ ἐξακολουθήσωμεν αὐτὴν τὴν τακτικὴν ἐπ’ ἄπειρον; Ἀναμφισβητήτως ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἀποβλέψῃ νὰ καταργήσῃ ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ἡ κατάργησις θὰ φέρῃ βλάβην.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§189Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὑπάρχει τροπολογία ἰδική μου, κύριε Πρόεδρε.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι, μία ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πολλῶν Βουλευτῶν, καὶ ἑτέρα τοῦ κυρίου Καλούτση. Θ’ ἀναγνωσθῶσιν. Ἀναγινώσκεται πρῶτον ἡ τροπολογία πολλῶν Βουλευτῶν, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Εἰς τὸ ἄρθρον μόνον, κατόπιν τῶν λέξεων «Ἐπιτρέπεται ἡ διὰ Β. Διατάγματος ἀναστολὴ τῆς λειτουργίας δύο ἐκ τῶν τεσσάρων ἐν τῷ Κράτει λειτουργούντων Διδασκαλείων», προστίθενται αἱ λέξεις «πλὴν τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης». Δεύτερον ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καλούτση (ἀναγινώσκει): «Τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου μόνου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται ἡ διὰ Β. Διατάγματος ἀναστολὴ τῆς λειτουργίας ἑνὸς ἢ πλειόνων, ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ, τῶν ἐν τῷ Κράτει λειτουργούντων Διδασκαλείων, ἐφ’ ὅσον χρόνον θεωρεῖ τοῦτο ἀναγκαῖον τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργεῖον.»

§191ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶμαι ἐκ πεποιθήσεως ἐναντίος τῆς οἰκονομίας, ἥτις ἐπιτυγχάνεται διὰ καταργήσεως τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης, — ἐὰν τύχῃ βεβαίως ἐπ’ αὐτοῦ νὰ πέσῃ ὁ κλῆρος, — διὰ λόγους, οἵτινες εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτυχθῶσι, διότι εἶναι πασίγνωστοι. Ἀλλὰ δι’ ὁμοίους λόγους εἶμαι ἐναντίος καὶ τῆς καταργήσεως τοῦ Διδασκαλείου τοῦ ἐν Κερκύρᾳ, διότι, ἐὰν τὸ Διδασκαλεῖον τὸ ἐν Κερκύρᾳ δὲν λειτουργῇ, ὡς νομίζουσί τινες, ἐπίσης καλῶς, ὅπως τὸ Διδασκαλεῖον τὸ ἐν Λαρίσῃ, τοῦτο δὲν εἶναι λόγος, ἵνα καταργηθῇ, εἶναι λόγος, ἵνα διορθωθῇ. Ἐννοῶ ὅτι πρόκειται περὶ οἰκονομίας, καὶ προκειμένου περὶ οἰκονομίας, ὅτι δύναταί τις νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ὅσα εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ καταργηθῶσι πρέπει νὰ καταργηθῶσιν· ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν βλαβῶν, ἃς βλέπω ὅτι θέλομεν ἀποκομίσει ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν δύο τούτων Διδασκαλείων, νομίζω ὅτι εἶναι ἄξιον τοῦ κόπου νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν ἡμῶν, μήπως τὸ ποσὸν, τὸ οὐχὶ μέγα, ὅπερ θὰ οἰκονομηθῇ, δυνάμεθα νὰ κερδήσωμεν καὶ ἄλλοθεν καὶ ἐκ τροποποιήσεως τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τοῦτο, ὥστε νὰ ἐπιτύχωμεν μερικὰς οἰκονομίας, μὴ καταργοῦντες τὰ Διδασκαλεῖα, οἷα π. χ. ἡ οἰκονομία ἡ ἐπερχομένη ἐξ ἀντικαταστάσεως καθηγητῶν ἐπὶ μισθῷ διὰ καθηγητῶν ἐπὶ ἐπιμισθίῳ. Τὰ Διδασκαλεῖα ταῦτα εὑρίσκονται ἐν πόλεσιν, ὅπου ὑπάρχουσι καθηγηταὶ τῶν Γυμνασίων. Ἴσως εἶναι δυνατὸν καὶ ἐκεῖ καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Τριπόλει νὰ γένηται περικοπὴ μισθῶν, προσλαμβανομένων καθηγητῶν ἐπὶ ἐπιμισθίῳ. Καὶ πρόχειρος λογαριασμὸς, ὃν ἐξετέλεσα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, δεικνύει ὅτι δυνάμεθα χιλιάδας τινὰς νὰ οἰκονομήσωμεν ἐκ τούτου, δυνάμεθα δὲ καὶ ἄλλας νὰ εὕρωμεν οἰκονομίας, αἵτινες νὰ καλύψωσι τὸ ποσὸν, ὅπερ ζητεῖται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ περικοπῇ. Δι’ ὃν λόγον τὸ ἐν Λαρίσῃ Διδασκαλεῖον δὲν εἶναι συμφέρον νὰ καταργηθῇ, εἶπον ὅτι διὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ τὸ ἐν Κερκύρᾳ δὲν εἶναι συμφέρον νὰ καταργηθῇ. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ τις οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθῇ τὸ ἐν Ἀθήναις ἢ τὸ ἐν Τριπόλει.

§192Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄρα;

§193ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἐγὼ προσωπικῶς ἔφθασα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι καὶ τὰ τέσσαρα Διδασκαλεῖα πρέπει νὰ διατηρηθῶσι.

§194Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀποβλέπω τόσον εἰς τὴν οἰκονομίαν τὴν ἄμεσον τῆς καταργήσεως τῶν δύο ἐκ τῶν τεσσάρων λειτουργούντων Διδασκαλείων, ὅσον ἀποβλέπω εἰς τὴν οἰκονομίαν, ἥτις ἀναγκαίως θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τοῦ ὅτι δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὸ τὸ φυτώριον τῶν τεσσάρων Διδασκαλείων ἐπ’ ἄπειρον. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι σήμερον ἔχομεν πλεονάζοντας δημοδιδασκάλους, δὲν πρέπει δὲ νὰ πολλαπλασιασθῶσιν οὗτοι, διότι γνωρίζετε πόσον ὁ πολλαπλασιασμὸς αὐτῶν ἐπιδρᾷ ἐν γένει ἐπὶ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἐπιδρᾷ ἰδίως καὶ ἐπὶ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων. Ἂν αἱ δαπάναι τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων ηὔξησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη, τοῦτο ὀφείλεται κυρίως εἰς συντάξεις ἀπονεμηθείσας εἰς δημοδιδασκάλους. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν πρέπει διὰ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ αὐτῶν νὰ συντελῶμεν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἐκ τοῦ ὅτι ἔχομεν ἤδη πληθώραν δημοδιδασκάλων νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σταματήσωμεν. Φθάνομεν εἰς τὸ νὰ σταματήσωμεν τὸ φυτώριον τῶν Σχολῶν τῶν στρατιωτικῶν, καὶ ἐν τούτοις δὲν βλέπομεν νὰ σταματᾷ τὸ φυτώριον τῶν δημοδιδασκάλων. Πρὸς τίνα σκοπὸν ὑπάρχει αὐτὸ τὸ φυτώριον τῶν δημοδιδασκάλων; Βεβαίως πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἔχωμεν δημοδιδασκάλους· ἀλλ’ ἔχομεν πλεονάζοντας δημοδιδασκάλους, ἄρα οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἔχοντες αὐτὸ τὸ φυτώριον. Καὶ διὰ τοῦτο προτείνω νὰ γείνῃ δεκτὴ, ἀντὶ τῆς πρώτης παραγράφου, ἡ τροπολογία ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Κυνουρίας κ. Καλούτση, καθ’ ἣν «ἐπιτρέπεται ἡ διὰ Β. Διατάγματος ἀναστολὴ ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ τῆς λειτουργίας ἑνὸς ἢ πλειόνων ἐκ τῶν τεσσάρων ἐν τῷ Κράτει λειτουργούντων Διδασκαλείων, ἐφ’ ὅσον χρόνον θεωρεῖ τοῦτο ἀναγκαῖον τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργεῖον», νὰ ψηφισθῶσι δὲ αἱ ἄλλαι παράγραφοι τοῦ ἄρθρου, ὅπως ἔχουσι.

§195Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν, ὅτι τὸ Διδασκαλεῖον Κερκύρας δὲν λειτουργεῖ καλῶς. Ἀπ’ ἐναντίας τοῦτο εἶναι μεταξὺ τῶν καλῶς λειτουργούντων Διδασκαλείων τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν, εἶναι τὸ ἑξῆς: ὑπάρχει ἀνάγκη δημοδιδασκάλων; Καὶ ἂν μὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη δημοδιδασκάλων, πρέπει νὰ ὑπάρχωσι Διδασκαλεῖα· ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη δημοδιδασκάλων, πρέπει νὰ ὑπάρχωσι τέσσαρα Διδασκαλεῖα; Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν μου ἀνεγνώρισεν, ὅτι τοιαύτη ἀνάγκη δὲν ὑπάρχει, καὶ προέτεινε τὴν κατάργησιν τριῶν Διδασκαλείων καὶ τὴν διατήρησιν ἑνὸς μόνου. Νομίζω δὲ, ὅτι ἠθέλομεν ἀποφύγει τὴν συζήτησιν, ἥτις γίνεται τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἐὰν ἡ διάδοχος ἡμῶν Κυβέρνησις δὲν ἤθελεν ὑποβάλει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου διατηροῦνται ἐκ τῶν τεσσάρων Διδασκαλείων δύο Διδασκαλεῖα, χωρὶς νὰ ὁρίζηται ποῖα καταργοῦνται. Ἐὰν ἀναγνωρίζωμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἄλλων δημοδιδασκάλων, παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, δὲν θὰ ἦναι ἐπιβλαβὴς ἡ συντήρησις Διδασκαλείων; Ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν Διδασκαλείων τούτων; ὅτι θὰ ἔχητε παραγωγὴν κατ’ ἔτος δημοδιδασκάλων, τοὺς ὁποίους δὲν θὰ δύνασθε νὰ τοποθετήσητε.

§196Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ γείνῃ παρακράτησις (ἱλαρότης).

§197Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Προετοιμάζετε λοιπὸν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχωσι στάδιον, δὲν θὰ ἔχωσι μέσα ὑπάρξεως, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠξεύρω τί θὰ γείνωσι. Προτείνω λοιπὸν νὰ τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ καταρτισθῇ οὕτως, ὥστε προσωρινῶς νὰ παύσῃ ἡ λειτουργία τριῶν ἐκ τῶν τεσσάρων ἐν τῷ Κράτει λειτουργούντων Διδασκαλείων. Τώρα, διατηρουμένου τοῦ Διδασκαλείου τῶν Ἀθηνῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς ἀνάγκης, ἣν ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ ἥτις εἶναι ὀρθοτάτη, ἀνάγκη ὅμως, ἡ ὁποία παρίσταται καὶ διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης καὶ διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ Διδασκαλείου Κερκύρας. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἐν τῷ Διδασκαλείῳ Ἀθηνῶν ὑπάρχῃ διαμέρισμα προωρισμένον πρὸς ἐσωτερικὴν διατήρησιν νέων ἐκ Μακεδονίας ἢ ἐξ Ἠπείρου προερχομένων, καὶ οὕτω δυνάμεθα νὰ θεραπεύσωμεν τὴν ἠθικὴν ἀνάγκην, ἥτις παρίσταται, καὶ νὰ μὴ διατηρῶμεν τέσσαρα Διδασκαλεῖα, ὅπως ἐξ αὐτῶν ἐξέλθωσι δημοδιδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι προφανῶς δὲν θὰ εὕρωσι θέσιν καὶ ἐξ ἀνάγκης θὰ πιέζωσιν, ὅπως ἀπολυθῶσιν ἀδίκως οἱ σήμερον ὑπηρετοῦντες, ἵνα καταλάβωσιν ἐκεῖνοι τὰς θέσεις αὐτῶν. Ἑπομένως καταλήγω εἰς τὴν πρότασιν νὰ διατηρηθῇ ἓν μόνον Διδασκαλεῖον προσωρινῶς.

§198Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν ὁποίαν δέχεται ἡ Κυβέρνησις.

§199Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ἐὰν δύο λέξεις εἴπω, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κερκύρας δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πρότασιν αὑτοῦ. Σήμερον δὲν εἶναι γνωστόν, ποῖα τὰ κενά, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται· δὲν ἔχομεν πίνακας στατιστικούς, ἵνα γνωρίζωμεν πόσα κατ’ ἔτος κενὰ παρουσιάζονται. Σήμερον διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐλαττοῦται ὁ κατώτατος ὅρος τῶν μαθητῶν, ὅπως συσταθῇ δημοτικὸν σχολεῖον, ἀπὸ 70 εἰς 50 μαθητάς. Ἀναγκαίως τοῦτο θὰ ἐπιφέρῃ τὴν αὔξησιν τῶν δημοτικῶν σχολείων, ἀναγκαίως θὰ ἐπιζητηθῇ ἀριθμὸς δημοδιδασκάλων. Λοιπὸν εἶναι ἐνδεχόμενον—δὲν λέγω βέβαιον—νὰ εὑρεθῶμεν εἰς ἔλλειψιν δημοδιδασκάλων. Διατὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσῃ ἔστω καὶ τρία Διδασκαλεῖα, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων;

§200Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Καλὸν εἶναι νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου ἡ Βουλή. Καὶ διὰ τοῦτο δηλῶ, ὅτι ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ Κερκύρας· διότι, ἐὰν ἀφεθῇ ἐλεύθερον τὸ στάδιον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐννοεῖται ὅτι αὕτη θὰ εὑρεθῇ ἐνώπιον πιέσεων, καὶ τότε ἡ ἐπιζητουμένη οἰκονομία δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ. Καὶ εἶπον ὅτι κυρίως ἀποβλέπω εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Κερκύρας, νὰ παύσῃ πλέον ἡ παραγωγὴ δημοδιδασκάλων. Ἐὰν ἔχωμεν πληθώραν δημοδιδασκάλων, νομίζω ὅτι ἀλλαχοῦ πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀπασχόλησιν τῶν νέων, ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ δημιουργήσωμεν θεσιθήρας, ἐπὶ ζημίᾳ τῆς Πολιτείας. Παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κερκύρας.

§201Θ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε, κύριε Πρόεδρε, νὰ καταργηθῶσι καὶ τὰ τέσσαρα Διδασκαλεῖα.

§202Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νὰ καταργηθῶσι. Βεβαίως τὸ τῶν Ἀθηνῶν δὲν θὰ εἶναι σιδηροκέφαλον.

§203Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν θὰ εἶχον δυσκολίαν νὰ προτείνω τὴν κατάργησιν καὶ τοῦ Διδασκαλείου Ἀθηνῶν, ἐὰν δὲν ἦτο τὸ Μαράσλειον Διδασκαλεῖον.

§204ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§205ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Τὸ συζητούμενον θέμα, κύριε Πρόεδρε, εἶναι σαφές, ἔχει δὲ διττὰς συνεπείας, καὶ ἑπομένως εἶναι διπλοῦς ὁ σκοπός, χάριν τοῦ ὁποίου ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ τεθῇ τέρμα εἰς ζήτημα κοινωνικόν, τὸ ὁποῖον μαστίζει τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Λυποῦμαι, διότι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κυνουρίας, ὁ ἐμπειρότατος ἐν πᾶσι, πρὸ μικροῦ ὑπέπεσεν εἰς ἀνακριβείας. Ἀπορῶ, πῶς εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι στατιστικαὶ πληροφορίαι ἀκριβεῖς περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοδιδασκάλων. Ὁ τέως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, συνεπείᾳ παρακλήσεώς μου, καταστάσεις, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ δύναται ἐν ἐπιγνώσει ν’ ἀποφασίσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀναγεγραμμένου νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἤδη ἐπεξειργάσθη, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τοὺς πίνακας τούτους. Κατὰ τοὺς πίνακας τούτους, οἱ ἐν ὑπηρεσίᾳ σήμερον δημοδιδάσκαλοι ἄρρενες εἶναι 2279, διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν περιορίζονται εἰς 1977, ἤτοι πλεονάζουσι 302 δημοδιδάσκαλοι. Ἀλλὰ πλὴν τούτων ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι ἐκτὸς ὑπηρεσίας δημοδιδάσκαλοι, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς στατιστικῆς τῆς δημοσιευθείσης κατὰ τὸ ἔτος 1901, ὅτε ἐγὼ διετέλουν Ὑπουργός. Ἐκ τῆς στατιστικῆς ταύτης ἐξάγεται, ὅτι πλεονάζουσι 2000 δημοδιδάσκαλοι. Ἐκ τούτων ἄλλοι μὲν ἐτράπησαν εἰς ἄλλα ἔργα, μὴ εὑρόντες θέσιν δημοδιδασκάλου, ἄλλοι δὲ ἐξεπατρίσθησαν, μὴ δυνηθέντες διὰ τοῦ διδασκαλικοῦ ἐπαγγέλματος νὰ ζήσωσιν ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ἂς δεχθῶμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν 302 δημοδιδασκάλων, τὸν ὁποῖον ὁ τέως Ὑπουργὸς κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν εἰς τούτους προσθέσωμεν τοὺς ἐξερχομένους νῦν ἐκ τῶν τεσσάρων Διδασκαλείων, οἵτινες εἶναι ἄνω τῶν 200, ἔχομεν δημοδιδασκάλους ἐν τῷ Κράτει πλεονάζοντας 502. Τί δὲ ἐξηναγκάσθη ἕνεκα τούτου ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ πράξῃ; ἐξηναγκάσθη νὰ θέσῃ διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας οἱ δημοδιδάσκαλοι θὰ διωρίζοντο ἐν τοῖς γραμματείοις, λαμβάνοντες τὸν μισθὸν τοῦ γραμματιστοῦ· μέτρον κάκιστον μὲν κατ’ ἀρχὴν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε μέτρον ἐπιβεβλημένον ὑπὸ τῶν περιστάσεων. Εἶναι ἀνάγκη ἑπομένως νὰ ἀνασταλῇ ἡ λειτουργία ὅλων τῶν Διδασκαλείων τοῦ Κράτους· τοῦτο δ’ ἐπρότεινα ἐγὼ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Δεύτερον ζήτημα, συνέπεια τοῦ πρώτου, εἶναι, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Πολιτεία ἀνέλαβεν ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῶν μαθητῶν τῶν φοιτώντων εἰς τὴν Βʹ τάξιν τῶν Διδασκαλείων. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ῥίψητε αὐτοὺς εἰς τοὺς δρόμους, οὐδὲ εἶναι κατορθωτὸν νὰ φοιτήσωσι πάντες οὗτοι ἐν ἑνὶ μόνῳ Διδασκαλείῳ, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἔχῃ τάξεις μὲ πλείονας τῶν 40 μαθητῶν ἑκάστην. Εἰς τὴν Γʹ τάξιν τοῦ Διδασκαλείου, ὅπου γίνεται ἡ διδασκαλία ὑποδειγματική, δηλαδὴ ὁ Διευθυντὴς διδάσκει τοὺς ὑποψηφίους δημοδιδασκάλους ἐν τῷ προτύπῳ δημοτικῷ σχολείῳ ὑποδειγματικῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διδαχθῶσι πλείονες τῶν 40. Ἄρα δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ μαθηταὶ ὅλων τῶν Διδασκαλείων τοῦ Κράτους νὰ φοιτήσωσιν ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ Διδασκαλείῳ· πρέπει ἑπομένως ν’ ἀνασταλῇ ἡ λειτουργία καὶ τῶν τεσσάρων Διδασκαλείων, μόνον ὡς πρὸς τὴν πρώτην τάξιν, κατὰ τὸ ἐπιὸν σχολικὸν ἔτος, οὕτω δὲ μετὰ δύο ἔτη θὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τῶν Διδασκαλείων πάντες οἱ νῦν μαθηταὶ αὐτῶν.

§206Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυθήρων, εἶναι, πῶς τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος, καταργουμένων καὶ τῶν τεσσάρων Διδασκαλείων, δὲν θὰ ἐπέλθῃ. Διότι, καθὼς ἐνόησα, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος εἶπεν, ὅτι ἔχομεν ἀναλάβει ὑποχρέωσιν πρὸς τοὺς διανύοντας τὸ πρῶτον ἢ τὸ δεύτερον ἔτος τῆς φοιτήσεώς των ἐν τοῖς Διδασκαλείοις, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν τὰ τρία Διδασκαλεῖα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ μαθηταὶ καὶ τῶν τεσσάρων νὰ συγκεντρωθῶσιν εἰς ἕν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἀποδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος· δὲν θεωρῶ ὅτι ὑπάρχει ἐπαγγελία ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας πρὸς τοὺς μαθητὰς, ἐὰν δ’ ὑπάρχῃ, αὕτη θὰ ἦναι πρὸς καταστροφὴν αὐτῶν. Ἐὰν τοῦτο ἦτο πραγματικόν, τότε εἰς τί ἤθελε χρησιμεύσει ἡ ἐπ’ ἄπειρον παραγωγὴ δημοδιδασκάλων; Ἔχομεν δ’ ὑποχρέωσιν πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς, ὑποχρέωσιν πρὸς τὴν Πολιτείαν, ὅπως μὴ ἀφ’ ἑνὸς μὲν πλάττωμεν ἡμιμαθεῖς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πλάττωμεν θεσιθήρας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις ἐπ’ ἄπειρον· ἐν ὅσῳ δὲ παράγομεν ἀνθρώπους, οἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσι, μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ διοίκησίς μας ἡ κακὴ θὰ γείνῃ ἔτι χείρων. Δὲν πρόκειται περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ζητήματα σπουδαῖα καὶ ζητήματα κεφαλαιώδη· πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι δὲν ἀποβλέπω τόσον εἰς τὴν οἰκονομίαν αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν, ὅσον εἰς τὴν ἄρσιν τοῦ κακοῦ τῆς διατηρήσεως τῶν Διδασκαλείων, τὰ ὁποῖα παράγουσι διδασκάλους, οἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσωσιν. Ἐὰν ἔχωμεν σήμερον 200 πλεονάζοντας δημοδιδασκάλους, ἀναμφισβητήτως εἰς τὸ ἑξῆς οἱ μέλλοντες νὰ ἐξέλθωσι τῶν Διδασκαλείων δὲν θὰ χρησιμεύσωσι. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὸ νὰ συντηρήσωμεν παραγωγὴν, ἥτις ἔπαυσε πλέον νὰ ἦναι παραγωγὴ ὠφέλιμος καὶ κατέστη ὑπερπαραγωγὴ τελεία. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἐὰν εἰς πᾶν νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου συμπίπτουσιν αἱ γνῶμαι πάντων, ἢ τοὐλάχιστον αἱ γνῶμαι ἐκείνων, οἵτινες θεωροῦνται ὅτι ἀκούονται ὑπὸ τῶν συναδέλφων, ἐὰν, λέγω, εἰς πᾶν νομοσχέδιον τοιοῦτον εἰς τοσαύτας συζητήσεις κρίνωμεν ἀναγκαῖον νὰ προβῶμεν, οὐδέποτε θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον τῆς ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ τότε πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἴσως σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ἄλλων μέσων, τὰ ὁποῖα θέλετε ἴσως εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταπολεμήσητε.

§207ΠΟΛ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, τὸ νὰ λάβω κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν λόγον καὶ νὰ ἐκφράσω καὶ ὑποστηρίξω γνώμην ἐναντίαν τῆς τῶν ἀξιοτίμων προαγορευσάντων, ἤτοι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ καὶ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῶν ἐξ Ἀττικῆς, Λοκρίδος καὶ Κυθήρων κ. κ. Βουλευτῶν καὶ πρώην Ὑπουργῶν ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ αὐτοῦ τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης καὶ πρώην Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ τόσων ἄλλων εἰδικῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ ἐπιλέκτων ἀνδρῶν τοῦ Κοινοβουλίου, αἰσθάνομαι ὅτι εἶναι λίαν τολμηρὸν καὶ ἀπέναντι αὐτῶν καὶ ἀπέναντι ὑμῶν, κύριοι Βουλευταὶ, οἵτινες, ἂν καλῶς ἀντελήφθην, ἐδείξατε ὅτι ἐπείσθητε, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι δεδικαιολογημένον καὶ δέον νὰ γένηται νόμος τοῦ Κράτους. Καὶ δὲν πρόκειται μόνον, Κύριοι, νὰ ἐκφράσω γνώμην ἐναντίαν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐλέγξω πάντας, ὡς στηριχθέντας ἐπὶ βάσεων σαθρῶν καὶ ἀνυπάρκτων, καὶ συνεπῶς εἰς συμπεράσματα ἐσφαλμένα ἀχθέντας. Καὶ μολονότι, ὡς εἶπον, ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι τολμηρὸν, ἐν τούτοις, προκειμένου περὶ νομοσχεδίου, καὶ δὴ εἰς τρίτην συζήτησιν, τὸ ὁποῖον θεωρῶ καταστρεπτικὸν διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν τοῦ Κράτους καὶ ἰδίᾳ διὰ τὸν πολὺν καὶ πτωχὸν λαὸν, νομίζω ἐμαυτὸν ὑποχρεωμένον νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ὑποστηρίξω, ἐφ’ ὅσον δυνηθῶ, τὴν μὴ ψήφισιν αὐτοῦ· καὶ πρὸς τοῦτο θέλω παρακαλέσει πάντας ὑμᾶς νὰ μοὶ χαρίσητε τὴν ὑπομονὴν καὶ προσοχήν σας ἐπὶ ὀλίγας στιγμάς. Θέλω δὲ προσπαθήσει, καὶ ἕνεκα τῆς ὥρας τοῦ ἔτους καὶ ἕνεκα τῆς πολλῆς ἐκκρεμοῦς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, νὰ ὁμιλήσω ἐν πάσῃ δυνατῇ συντομίᾳ. Δὲν θέλω ἐξετάσει, Κύριοι, τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἓν Διδασκαλεῖον εἶναι χρησιμώτερον καὶ προτιμότερον ἑτέρου τοιούτου, διότι τὸ τοιοῦτον θεωρῶ πρόωρον, ἀφοῦ δὲν πρόκειται νῦν περὶ τούτου ν’ ἀποφασίσωμεν, καὶ διότι τὸ τοιοῦτον καταντᾷ ζήτημα τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἀνάξιον γενικῆς, σοβαρᾶς καὶ σπουδαίας συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχω πρός τε τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πλήρη τὴν ἐμπιστοσύνην, καὶ ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι, ἂν καλλίτερον σκεφθῶσι περὶ τούτου, θέλουσι λάβει ὑπ’ ὄψιν πάντα τὰ περιστατικὰ, ἅτινα θέλουσιν ὁδηγήσει εἰς δικαίαν περὶ τούτου ἀπόφασιν· καὶ τὰ στοιχεῖα ταῦτα κατέχει πλήρη ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, διότι καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν πρὸς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις ἑκάστοτε προσερχομένων μαθητῶν εἰς ἕκαστον τῶν Διδασκαλείων ἔχει ὑπ’ ὄψει, καὶ εἰς ποῖον ἐκ τούτων, ὡς ἐκ τῆς πόλεως, ἐν ᾗ ἕκαστον ἑδρεύει, μορφοῦνται καταλληλότερον καὶ ἐπιτυχέστερον οἱ μέλλοντες νὰ ἐξέλθωσι δημοδιδάσκαλοι, ὅπως ἐκπληρώσωσι τὸν προορισμόν των, καὶ εἰς ποῖον ἐκ τούτων ἡ διαμονὴ καὶ ἡ φοίτησις τῶν μαθητῶν καὶ ἡ διαμονὴ καὶ αὐτῶν τῶν καθηγητῶν καὶ διδασκάλων εἶναι ἀνετωτέρα καὶ οἰκονομικωτέρα, καὶ ποῖον ἐκ τούτων μέχρι τοῦδε ἀνταπεκρίθη εἰς τὸν σκοπόν του πληρέστερον. Πάντα δὲ τὰ προσόντα ταῦτα εἶμαι βέβαιος ὅτι θέλετε ἀνεύρει ἐν μείζονι βαθμῷ παντὸς ἄλλου εἰς τὸ Διδασκαλεῖον Πελοποννήσου. Ὡς ἐκ τούτου τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θέλω ἐξετάσει ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως, ἤτοι, ἂν συμφέρει ἢ μὴ εἰς τὸ Κράτος καὶ τὴν παιδείαν ἡ κατάργησις ἢ ἡ ἀναστολὴ τῆς λειτουργίας Διδασκαλείων, καὶ πρὸς τοῦτο ἄρχομαι ἀπὸ τῆς δικαιολογητικῆς ἐκθέσεως τοῦ ὑποβαλόντος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν κ. πρώην Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας, ἥτις καὶ ἀρκούντως ἐκτενὴς εἶναι καὶ μετ’ ἐπιμελείας ἀναφέρει καὶ ἀναπτύσσει τοὺς λόγους, οἵτινες ἔδωκαν τὴν ἀφορμὴν πρὸς σύνταξιν καὶ ὑποβολὴν αὐτοῦ. Καὶ ἐπὶ τῶν λόγων τούτων καὶ οἱ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου προαγορεύσαντες πάντες ἐστηρίχθησαν. Οἱ λόγοι δὲ οὗτοί εἰσι τρεῖς. Πρῶτον ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοδιδασκάλων ὑπὲρ τὸν ἀριθμὸν τὸν ἀπαιτούμενον διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν ἀνὰ τὸ Κράτος δημοτικῶν σχολείων, ὡς ταῦτα ἔχουσι σήμερον, δεύτερον ἡ οἰκονομικὴ δυσπραγία τοῦ Κράτους, καὶ τρίτον ἡ ἔλλειψις τοῦ διὰ τὰ τέσσαρα Διδασκαλεῖα ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ καθηγητῶν, ἐχόντων πᾶσαν τὴν ἀναγκαίαν διδακτικὴν ἱκανότητα πρὸς διδασκαλίαν καὶ διαπαιδαγώγησιν τῶν δημοδιδασκάλων τῶν προωρισμένων νὰ διδάξωσι καὶ μορφώσωσιν ἠθικῶς καὶ διανοητικῶς τὰ τέκνα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς καὶ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ πάντες οἱ προαγορεύσαντες συνωμολόγησαν, ὅτι ὁ οἰκονομικὸς λόγος, ἤτοι ὁ δεύτερος λόγος τῆς δικαιολογητικῆς ἐκθέσεως, εἶναι ἐπουσιώδης καὶ ἀνάξιος προσοχῆς· καὶ πάνυ δικαίως· διότι, ὡς δείκνυται καὶ ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ κατατεθειμένου εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἐκ Κερκύρας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ καὶ ἐκ τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀοιδίμου πρώην Πρωθυπουργοῦ Δηλιγιάννη, ἡ οἰκονομία ἡ ἐκ τῆς ἀναστολῆς τῆς λειτουργίας ἑκάστου Διδασκαλείου ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 13,000 ἐτησίως, ποσὸν δικαίως χαρακτηρισθὲν ὑπὸ πάντων τῶν προαγορευσάντων ὡς ἀνάξιον λόγου πρὸς ἀναστολὴν τῆς λειτουργίας Διδασκαλείου· συνεπῶς εἶμαι ἀπηλλαγμένος ν’ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τῆς δικαιολογίας ταύτης τοῦ νομοσχεδίου, καὶ περιορίζομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν δύο ἑτέρων ἀπομενόντων λόγων, ἤτοι τῆς πληθώρας τῶν δημοδιδασκάλων καὶ τῆς ἐλλείψεως καταλλήλων καθηγητῶν. Ἐρωτῶ δ’ ἐπὶ τούτων ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, φρονεῖτε ὅτι οἱ δύο οὗτοι λόγοι συμβιβάζονται καὶ δύνανται νὰ συντρέχωσιν, ἢ ὁ εἷς ἀποκρούει ῥιζικῶς τὸν ἕτερον; Ἐὰν ἦναι ἀληθὴς ὁ λόγος ὅτι παρήχθησαν πολλοὶ δημοδιδάσκαλοι, τότε κατ’ ἀνάγκην εἶναι ἀληθὴς ὁ ἕτερος λόγος, ἀφοῦ ἀναγκαία προϋπόθεσις τῆς παραγωγῆς δημοδιδασκάλων εἶναι ἡ ὕπαρξις καταλλήλων καθηγητῶν· καὶ ἀντιθέτως, ἂν δὲν ὑπῆρξαν καθηγηταὶ κατάλληλοι πρὸς παραγωγὴν δημοδιδασκάλων, τότε δὲν παρήχθησαν ποτὲ κατάλληλοι δημοδιδάσκαλοι, οὔτε πλεονάζοντες οὔτε καὶ οἱ ἀπαιτούμενοι· διότι, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι παρήχθησαν τοιοῦτοι ἐξ ἀκαταλλήλων καὶ ἀνικάνων καθηγητῶν, οἱ παραχθέντες εἰσὶν ἀκατάλληλοι καὶ ἀνίκανοι, καὶ παρίσταται ἀνάγκη νὰ μεριμνήσωμεν καὶ νὰ εὕρωμεν καθηγητὰς, ὅπως παραγάγωμεν δημοδιδασκάλους καταλλήλους· ἄρα κατ’ ἀνάγκην ὁ ἕτερος τῶν λόγων τούτων εἶναι ἀναληθής. Καὶ εἰ μὲν εἶναι ἀναληθὴς ὁ πρῶτος, τότε τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητον· ἀλλὰ καὶ ὁ δεύτερος λόγος ἂν ὑποτεθῇ ἀληθὴς, ἡ ἀνάγκη τῆς διατηρήσεως τῶν Διδασκαλείων εἶναι πασιφανὴς καὶ ἐπιβλητική...

§208ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἡ σκέψις σας καὶ ὁ συλλογισμός σας οὗτος, κύριε συνάδελφε καὶ φίλε, εἶναι ὀρθὸς, ἀλλὰ στηρίζεται ἐπὶ μιᾶς ἰδέας τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν ὅμως ἰδέαν καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κόσμος ὁ ἀσχολούμενος εἰδικῶς περὶ τὰ τοιαῦτα δὲν ἀσπαζόμεθα, ἔχω δὲ τὴν γνώμην, ὅτι καὶ ὑμεῖς, καίτοι δὲν εἶσθε εἰδικὸς, δὲν δέχεσθε ταύτην, ἤτοι ὅτι δὲν ὑπάρχουσι καθηγηταὶ ἱκανοὶ πρὸς μόρφωσιν δημοδιδασκάλων.

§209ΠΟΛ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο ἐπεθύμουν καὶ εἰς τοῦτο συμφωνῶ πληρέστατα, κύριε συνάδελφε, καὶ θεωρῶ ὕβριν κατά τε τοῦ Κράτους καὶ τῆς Παιδείας τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν ἔχομεν καταλλήλους καθηγητάς· ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακολουθήσω τὰς σκέψεις τοῦ συντάξαντος καὶ ὑποβαλόντος τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον πρώην Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, καθ’ ἃς στερούμεθα καθηγητῶν καὶ καθ’ ἃς παρηγάγομεν ἀριθμὸν δημοδιδασκάλων, μικρὸν ἢ μέγαν, ἀδιάφορον δι’ ἐμὲ, πάντως ὅμως ἀνικάνων· διότι ἐξ ἀνικάνου οὐ δύναται παραχθῆναι ἱκανός· ἀλλ’ οἱ ἀνίκανοί εἰσιν ὡς νὰ μὴ ὑπάρχωσιν· ἄρα ἡ ἀναστολὴ τῆς λειτουργίας τῶν Διδασκαλείων πρὸς παραγωγὴν δημοδιδασκάλων ἀδικαιολόγητος...

§210ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί θὰ τοὺς κάμωμεν ὅμως αὐτοὺς τοὺς ἀνικάνους;

§211ΠΟΛ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι κάμνουσιν οἱ φρόνιμοι πᾶν ἄχρηστον πρᾶγμα. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει τὴν σταφίδα καὶ τὸ ῥητὸν τοῦ Εὐαγγελίου. Συζητήσιμος ὅθεν εἶναι ὁ πρῶτος καὶ μόνον λόγος· ἤτοι ὅτι οἱ ὑπάρχοντες δημοδιδάσκαλοί εἰσιν ἱκανοὶ καὶ κατάλληλοι, καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν πλέον τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοτικῶν σχολείων τοῦ Κράτους. Εἰς τοῦτο ἔχω ἐναντίαν γνώμην, καὶ ταύτην στηρίζω ἐπὶ τῶν ἑξῆς γεγονότων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ σημείωμα τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας, καθ’ ὃ ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοδιδασκάλων τῶν ἀπαιτουμένων κατὰ τὸν νῦν ἰσχύοντα νόμον εἶναι 2279, ἀλλὰ πλὴν τούτων ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Κράτει καὶ 1170 γραμματισταὶ καὶ 270 γραμματοδιδάσκαλοι, ἤτοι ἐν ὅλῳ 1440 γραμματισταὶ καὶ γραμματοδιδάσκαλοι ἐν ὑπηρεσίᾳ...

§212Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αὐτοὶ πρέπει νὰ ἐκλείψωσιν ἐξάπαντος.

§213ΠΟΛ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε συνάδελφε. Δὲν πρέπει νὰ ἐκλείψωσι μόνον, ἀλλὰ διαπράττουσι καὶ παράβασιν ῥητῆς διατάξεως τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως οἱ διατηροῦντες αὐτοὺς ἐπιτετραμμένοι, ἂν ἀληθῶς ἔχωσι δημοδιδασκάλους, ὅπως ἀντικαταστήσωσιν αὐτοὺς, ἀφοῦ κατὰ τὸν νόμον γραμματισταὶ καὶ γραμματοδιδάσκαλοι διορίζονται μόνον ἐν ἐλλείψει δημοδιδασκάλων· καὶ διότι θεωρῶ ἐμαυτὸν ὑποχρεωμένον νὰ μὴ δεχθῶ ποτὲ, ὅτι τούτους ἐναντίον τοῦ νόμου διατηροῦσι, δέχομαι ὅτι διατηροῦνται διότι δὲν ὑπάρχουσι δημοδιδάσκαλοι, ὅπως τοὺς ἀντικαταστήσωσι· καὶ ἰδοὺ ἀμέσως ἔλλειψις 1440 δημοδιδασκάλων. Ἀλλὰ καὶ πρὸ τεσσάρων ἢ πέντε ἡμερῶν δι’ ἐγγράφου ἐπερωτήσεώς μου παρεκάλεσα τὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας κ. Ὑπουργὸν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν βεβαίωσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, πόσαι κεναὶ θέσεις δημοδιδασκάλων ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Κράτει, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου ὑπάρχουσι τοιαῦται, καὶ μάλιστα εἰς τὰ ἀπόκεντρα μέρη, πιστεύω δ’ ὅτι καὶ οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἔχετε εἰς τὰς ἐπαρχίας σας, καὶ ἰδίᾳ εἰς τὰ ἀπόκεντρα μέρη, κενὰς θέσεις δημοδιδασκάλων. Γεννᾶται ὅθεν τὸ ἐρώτημα, ἀφοῦ ἔχομεν κενὰς θέσεις δημοδιδασκάλων, καὶ ἀφοῦ δὲν ἀντικατεστήσαμεν μέχρι τοῦδε τοὺς 1440 γραμματιστὰς καὶ γραμματοδιδασκάλους, πῶς δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ὅτι ὑπερεπλεόνασαν οἱ δημοδιδάσκαλοι; Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ἀρκετὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῷ Κράτει δημοτικῶν σχολείων; Ἐγὼ νομίζω ὄχι, καὶ εἶμαι σύμφωνος ὡς πρὸς τοῦτο μετὰ τοῦ προαγορεύσαντος κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος, ἤτοι δὲν δέχομαι, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαρχόντων σήμερον δημοτικῶν σχολείων εἶναι ἀρκετὸς διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ λαοῦ. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐν τῷ νομῷ Ἀρκαδίας χωρία ἀριθμοῦντα ἕκαστον 500 ψυχὰς καὶ μὴ ἀποκτήσαντα ἔτι δημοτικὸν σχολεῖον πλῆρες· ἔχομεν χωρία ἀριθμοῦντα 150 οἰκογενείας, τὰ ὁποῖα λυμαίνονται ἔτι γραμματισταὶ καὶ γραμματοδιδάσκαλοι, ἐξ ὧν εἷς καὶ ὁ γνωστὸς πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον ἐκ Κυθήρων καὶ πρώην Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας...

§214ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχομεν ἐπάρκειαν οἰκονομικὴν, ἵνα ἔχωμεν περισσοτέρους.

§215ΠΟΛ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον προηγουμένως, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἡ οἰκονομία ἐκ τῆς καταργήσεως ἑκάστου Διδασκαλείου εἶναι μόνον 13,000 δραχμῶν ἐτησίως. Ἐρωτῶ δ’ ὑμᾶς, εἶναι ἀρκετὴ ἡ οἰκονομία αὕτη, ὥστε νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι κλείομεν τὰ Διδασκαλεῖα, διὰ νὰ οἰκονομήσωμεν 13,000 δραχμὰς, καὶ τοῦτο, ὅταν θεωρῶμεν ἀναγκαῖον νὰ διατηρῶμεν πολυτελὲς προσωπικὸν εἰς τὴν τάδε ἢ τάδε ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους; Ὅτε ἐλέγετο πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι δὲν πρέπει χάριν τοῦ μέλλοντος καὶ χάριν τῆς ὑπολήψεως τοῦ Κράτους νὰ περιορίσωμεν τὰς περιττὰς θέσεις τὰς ἐν τῷ Ἀστεροσκοπείῳ ὑφισταμένας, ἐπιτρέπεται καὶ θὰ τολμήσωμεν νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι χάριν εὐτελοῦς οἰκονομίας θὰ ἐμποδίσωμεν νὰ μάθωσι γράμματα τὰ τέκνα του; Ὑποθέτω ὅτι ὁ κύριος Στάης, ὡς καὶ πάντες οἱ προαγορεύσαντες, μεθ’ ὅλην τὴν εἰδικότητα, ἣν ἀναγνωρίζω ὅτι ἔχουσι περὶ τὰ τοιαῦτα, σφάλλονται εἰς τὴν σκέψιν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαρχόντων δημοδιδασκάλων σήμερον ἐν Ἑλλάδι, καὶ φρονῶ ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνεύρῃ τὸν ἀριθμὸν τούτων· διότι εἶναι μὲν δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν πόσοι δημοδιδάσκαλοι παρήχθησαν ἐκ τῶν Διδασκαλείων καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς λειτουργίας αὐτῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν πόσοι ἐκ τούτων ἐπιθυμοῦσι σήμερον νὰ ἀσκήσωσι τὸ ἐπάγγελμά των ἐν τῷ Κράτει. Ἐκ τοῦ πίνακος δὲ, ὃν ἔχω ἀνὰ χεῖρας, ἐμφαίνεται, ὅτι ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Διδασκαλείου Πελοποννήσου, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1880 μέχρι σήμερον, ἐξῆλθον 838 δημοδιδάσκαλοι· ἀλλ’ ἐρωτῶ, οἱ 838 οὗτοι ζῶσι πάντες; εὑρίσκονται πάντες ἐν τῷ ἐσωτερικῷ; ἐξακολουθοῦσιν ἐπιθυμοῦντες νὰ ἀσκήσωσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δημοδιδασκάλου; Διότι ἐκ τῶν ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου τοιούτων περὶ τοὺς 10 σήμερον ἀσκοῦσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου, ἀσκήσαντες ἐν ἀρχῇ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δημοδιδασκάλου μέχρις οὗ ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα τοῦ δικηγορεῖν, ἄλλοι δὲ, πλεῖστοι, ἀπεδήμησαν εἰς Ἀμερικὴν, καὶ ἐκεῖ ἀπέκτησαν ἐκ τῆς ἐργασίας των σπουδαῖα χρηματικὰ ποσὰ, ὥστε νὰ μὴ ἔχωσι πλέον ἀνάγκην τῆς θέσεως τοῦ δημοδιδασκάλου· καὶ οὐ μόνον οὗτοι ηὐδοκίμησαν εἰς τὰ ἔργα των ἐν Ἀμερικῇ πλειότερον τῶν ἀγραμμάτων, ἀλλὰ καὶ ὁμολογεῖται παρὰ πάντων, ὅτι εἰς τὴν ξένην καὶ ἀπομεμακρυσμένην ἐκείνην γῆν ἐχρησίμευσαν καὶ χρησιμεύουσι καὶ ὡς παραμυθία τῶν ὁμοεθνῶν των ἀγραμμάτων, καὶ τιμῶσι καὶ ἑαυτοὺς καὶ τὸ ἔθνος ἡμῶν· διότι εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι προτιμότερον διὰ πᾶσαν ἐργασίαν, ἀντὶ νὰ ἦναί τις ἀγράμματος, νὰ ἦναι δημοδιδάσκαλος. Ἂν δὲ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πλὴν τοῦ Διδασκαλείου Ἀθηνῶν, ὅπερ συνέστη ἓν ἔτος πρὸ τοῦ τῆς Πελοποννήσου, ἤτοι τὸ ἔτος 1879, τὰ δύο ἕτερα συνέστησαν πολὺ βραδύτερον, —τοῦ τῆς Θεσσαλίας μάλιστα ἀνεστάλη ἐν τῷ μεταξὺ ἡ λειτουργία ἐπὶ ἔτη,—ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐξερχομένων δημοδιδασκάλων ἐκ τοῦ Διδασκαλείου τῆς Πελοποννήσου εἶναι ὑπέρτερος τοῦ τῶν ἄλλων. Ὥστε ἐξ ὅλων τῶν Διδασκαλείων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρήχθησαν ἀπὸ τῆς συστάσεώς των μέχρι σήμερον πλέον τῶν 3000 δημοδιδάσκαλοι. Ἐκ τούτων ἀφαιρουμένων τῶν θανόντων, τῶν εἰς Ἀμερικὴν ἀποδημησάντων, τῶν εἰς ἕτερα ἔργα ἐπιδοθέντων, τῶν συμπληρωσάντων τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς των καὶ ἀποσυρθέντων, καὶ τῶν ἐν τῇ δούλῃ Ἑλλάδι ὑπηρετούντων, δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ Κράτει ἀριθμὸς δημοδιδασκάλων πλέον τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, ἤτοι τῶν 2279. Ἐν τῷ μέλλοντι δὲ θέλει χρειασθῆ ἔτι μείζων ἀριθμὸς τοῦ σήμερον ἀναγκαιοῦντος τοιούτου· διότι εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοδιδασκάλων, ὅπως ἐπιτύχωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ λαοῦ. Νομίζω, ὅτι εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὴ ἡ Ἰαπωνία, ἥτις μέχρι πρὸ ὀλίγου ἐθεωρεῖτο ἀπολίτιστος, λέγει ἐπισήμως διὰ τοῦ στόματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας αὑτῆς, ὅτι ἐν τῷ Ἰαπωνικῷ Κράτει μόνον δύο ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ὑπάρχουσιν ἀγράμματοι, καὶ ὅτι μετὰ 2 ἢ 3 ἔτη δὲν θέλουσιν ὑπάρχει τοιοῦτοι πλέον, καὶ ὅτι εἰς τοῦτο πρωτίστως ἡ Ἰαπωνία ὀφείλει ὅ,τι σήμερον βλέπομεν μετ’ ἐκπλήξεως ὅτι ἔχει, νομίζω, ἐπαναλέγω, ὅτι εἰς ἐποχὴν τοιαύτην, εἶναι ἐντροπὴ, ἡ Ἑλλὰς, ἥτις ἄλλοτε ἦτο ἡ κοιτὶς τῶν γραμμάτων καὶ τοῦ πολιτισμοῦ, νὰ ζητῇ σήμερον νὰ ἐμποδίσῃ νὰ μάθωσι γράμματα οἱ Ἑλληνόπαιδες, οἵτινες δυστυχῶς οὐχὶ μετὰ 2 ἢ 3 ἔτη, ἀλλ’ ἴσως οὔτε μετὰ ἕνα αἰῶνα θὰ δυνηθῶσι νὰ εἴπωσιν, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ἀγράμματος ἐν Ἑλλάδι. Ρίψατε, Κύριοι, ἓν βλέμμα εἰς τὰς ἐπαρχίας, καὶ θέλετε βεβαιωθῆ, ὅτι τὸ ἥμισυ σχεδὸν τοῦ πτωχοῦ λαοῦ εἰσιν ἀγράμματοι, καὶ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὰ Διδασκαλεῖα καὶ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα διὰ τὸν πτωχὸν λαόν εἰσιν ἀπολύτως ἀναγκαῖα. Ἀποβαίνει ὅθεν ἀναγκαιοτάτη, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα, ἡ διατήρησις τῶν Διδασκαλείων. Κατὰ τὴν ἀτομικήν μου δὲ γνώμην, ὀφείλομεν νὰ χορηγῶμεν τὸν ἐπιούσιον αὐτὸν ἄρτον, ὅσον τὸ δυνατὸν ἀφθονώτερον εἰς τὸν λαὸν, ἂν θέλωμεν, καὶ πρέπει νὰ θέλωμεν, νὰ μορφώσωμεν τὸν λαόν.

§216ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ὅταν δὲν δυνάμεθα;

§217ΠΟΛ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δυνάμεθα! Ἀλλ’ ὅταν τοιαῦται καὶ τοσαῦται θυσίαι γίνωνται ὑπὸ τοῦ Κράτους, ὅταν χθὲς ἔτι ἀξιότιμος συνάδελφος κατήγγελλεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρανομίας καὶ καταχρήσεις ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ διαπραττομένας, καὶ οὐδεὶς εἶπεν ὅτι δυσπραγεῖ τὸ Κράτος, καὶ πρέπει νὰ τὰς περιστείλωμεν ἢ τὰς προλάβωμεν, πῶς θὰ εἴπωμεν εἰς τὸν λαόν, ὅτι καταργοῦμεν τὰ Διδασκαλεῖα, καὶ περιορίζομεν τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ τὸ πράξωμεν; Καὶ δὲν θὰ ἐρωτήσῃ ἡμᾶς ὁ λαὸς, καὶ δὴ ὁ τῆς Μαντινείας καὶ Ἀρκαδίας καὶ πάντες οἱ Πελοποννήσιοι, «τί προσφέρει τὸ Κράτος εἰς ἡμᾶς ἀνθ’ ὅσων ἑκατομμυρίων ἡμεῖς προσφέρομεν εἰς αὐτό;»

§218Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν εἶναι τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος τὸ ζήτημα. Ἐνδιαφέρει πάντας.

§219ΠΟΛ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν τούτοις, κύριε συνάδελφε, καὶ τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος κατέστη τὸ ζήτημα, μολονότι ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ ἐξετάσω τοῦτο ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς ἀποδείξω διὰ πραγμάτων, ὅτι καὶ ἐγὼ καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοί μου ἐκ Μαντινείας ἀπεφύγομεν νὰ χαρακτηρίσωμεν τὸ ζήτημα τοιοῦτον. Ἔλαβον, Κύριοι, πρὸ ἡμερῶν τηλεγράφημα ἐκ Τριπόλεως, — τοῦ ὁποίου δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν πᾶς τις, διότι ἔχω αὐτὸ ἀνὰ χεῖρας, — δι’ οὗ οἱ συμπολῖταί μου καὶ ἅπας ὁ λαὸς τῆς Ἀρκαδίας ἐπὶ τῇ θρυληθείσῃ καταργήσει τοῦ Διδασκαλείου Πελοποννήσου συνῆλθον εἰς πάνδημον συλλαλητήριον καὶ ἐξέδοντο ψήφισμα, δι’ οὗ παρακαλοῦσι τοὺς κυρίους Βουλευτὰς Μαντινείας καὶ ἅπαντας τοὺς τῆς Ἀρκαδίας, ὅπως συνεννοούμενοι καὶ μετὰ τῶν λοιπῶν ἐκ Πελοποννήσου κυρίων Βουλευτῶν μετέλθωσι πᾶσαν τὴν ἐπιρροὴν αὐτῶν παρὰ τῇ Κυβερνήσει πρὸς ματαίωσιν τῆς καταργήσεως τοῦ Διδασκαλείου Πελοποννήσου. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο δεικνύει διαμαρτυρίαν καὶ ἐξέγερσιν τοῦ λαοῦ. Ἐγὼ ὅμως καὶ οἱ συνάδελφοί μου ἐκ Μαντινείας, πρὸς οὓς ἀπηυθύνετο τὸ τηλεγράφημα, δὲν ἐνομίσαμεν πρέπον νὰ μετέλθωμεν πίεσιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς δὲν ἐνομίσαμεν πρέπον καὶ νὰ ἐνισχύσωμεν τὰς λαϊκὰς ταύτας ἐξεγέρσεις, ἀλλ’ ἐπεφυλάχθημεν, ἵνα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐπιτελέσωμεν ὅ,τι τὸ καθῆκον ἐπιβάλλει ἡμῖν. Φρονῶ δὲ, Κύριοι, ὅτι δικαίως διατελοῦσιν ἐν ἐξεγέρσει οἱ Πελοποννήσιοι διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Διδασκαλείου των, καὶ δικαίως, ὡς εἶπον, θέλουσιν ἐρωτήσει, τί παρέχει τὸ Κράτος εἰς αὐτοὺς ἀπέναντι τῶν ὅσα καταβάλλουσι...

§220Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τοῖς παρέχει Νομαρχίαν καὶ Πρωτοδικεῖον.

§221ΠΟΛ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ μὴ μοὶ ἐδίδετε ἀφορμὴν νὰ σᾶς ἀπαντήσω· διότι τοῦτο ἔλειπε ἔτι, δηλαδὴ ἡ Τρίπολις, ἡ ἕδρα καὶ τὸ κέντρον τῆς Πελοποννήσου, νὰ στερῆται Δικαστηρίου καὶ Νομαρχίας, ἡ πόλις δηλονότι, ἣν καὶ αὐτοὶ οἱ Ὀθωμανοὶ ἐσεβάσθησαν καὶ ἐθεώρησαν κέντρον τῆς Πελοποννήσου καὶ ἐγκατέστησαν ἐν αὐτῇ τὰς ἀνωτέρας ἀρχάς των, νὰ θεωρηθῇ νῦν ὑφ’ ὑμῶν ἀναξία νὰ ἔχῃ Νομαρχίαν καὶ Δικαστήριον!

§222Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Ἐγὼ σᾶς εἶπον, τί σᾶς παρέχει τὸ Κράτος ἀπέναντι τῶν ὅσα δίδετε εἰς αὐτό.

§223ΠΟΛ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε, φαίνεται, κύριε συνάδελφε, τὴν ἀξίωσιν νὰ ὑποχωρήσῃ ἡ Πελοπόννησος εἰς τὸ ζήτημα ἀπέναντι τῆς Θεσσαλίας, ἀλλ’ ἡ ἀξίωσίς σας αὕτη δὲν εἶναι δικαία· διότι μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἡ Πελοπόννησος προϋπῆρξε τῆς Θεσσαλίας, καὶ ἡ Τρίπολις τῆς Λαρίσης, καὶ ἂν μὴ ὑπῆρχον ἡ Τρίπολις καὶ ἡ Πελοπόννησος, δὲν θὰ ἐγεννῶντο ἡ Λάρισα καὶ ἡ Θεσσαλία· διότι καὶ ἐν χρήμασι καὶ ἐν αἵμασιν ἐπρωτοστάτησε πάντοτε ἡ Πελοπόννησος διὰ τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη, καὶ ἂν περὶ τούτων δὲν ἐμερίμνα, ἦτο ἱκανὴ καὶ διὰ χρυσίου ἔτι νὰ ἔχῃ στρωθῆ. Ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω, καὶ νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ μὴ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Θέλω δ’ ἐξέλθει ἐντεῦθεν μὲ ἀναπεπαυμένην τὴν συνείδησιν, ὅτι ἐξετέλεσα τὸ καθῆκόν μου.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Γ. Θεοτόκη (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται ἡ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος προσωρινὴ ἀναστολὴ τῆς λειτουργίας τῶν τριῶν ἐκ τῶν τεσσάρων ἐν τῷ Κράτει λειτουργούντων Διδασκαλείων, ἐφ’ ὅσον χρόνον θεωρεῖ τοῦτο ἀναγκαῖον τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργεῖον.»

§225Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ νὰ μείνῃ ἓν μόνον Διδασκαλεῖον.

§226Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ διαφωνήσω πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ τοῦ ὅτι ἡ Πολιτεία οὐδεμίαν εὐθύνην ἀνέλαβεν ἀπέναντι τῶν μαθητῶν τῶν ἐγγραφέντων εἰς τὰ Διδασκαλεῖα, διότι ἡ Πολιτεία, καθιεροῦσα τὰ ἱδρύματα ταῦτα ἀναλόγως τῶν πόρων αὐτῆς, καὶ λέγουσα εἰς τὸν λαὸν «στεῖλε τὰ τέκνα σου νὰ ἐκπαιδευθῶσιν», ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν καὶ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον τοῦτο, διὰ τοῦτον δὲ ἀκριβῶς τὸν λόγον ἐξηγεῖται ἡ ἰδέα, ὅτι, μολονότι ὑπερεπλεόνασεν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, δὲν ἐσκέφθη ποτὲ ἡ Πολιτεία νὰ κλείσῃ τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων καὶ τὴν Σχολὴν τῶν Δοκίμων καὶ νὰ παύσῃ δεχομένη νέους μαθητάς. Πῶς λοιπὸν διὰ τὰ Διδασκαλεῖα λαμβάνει τὴν ἀπόφασιν νὰ τὰ καταργήσῃ; πῶς θὰ τελειώσουν τὰς σπουδάς των οἱ ἐν αὐτοῖς ἤδη ἐγγεγραμμένοι;

§227Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ γείνῃ προσθήκη· μετὰ τὴν λέξιν «ἀναστολὴ» θὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ».

§228Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη, κύριε Γάτσε.

§229Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τοῦ «ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ» ἀκριβῶς γίνεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλετε· θὰ ἐξακολουθήσωσιν οἱ νῦν ἐν τῷ Διδασκαλείῳ διδασκόμενοι μέχρι πέρατος τῶν σπουδῶν των, καὶ δὲν θὰ εἰσαχθῶσι νέοι μαθηταί.

§230ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Καλούτση, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτή.

§231Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Εἶπον ταῦτα, διότι ἐγένετο λόγος μέγας, ὅτι θὰ ἔχωμεν ὑπερπαραγωγὴν δημοδιδασκάλων· νομίζω δὲ, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις καθ’ ἕκαστον ἔτος νὰ προσδιορίζῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰσακτέων μαθητῶν εἰς τὰ Διδασκαλεῖα, ὥστε νὰ μὴ ὑπερπλεονάσωσι.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον μόνον ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται ἡ διὰ Β. Διατάγματος ἀναστολὴ ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ τῆς λειτουργίας τριῶν ἐκ τῶν τεσσάρων ἐν τῷ Κράτει λειτουργούντων Διδασκαλείων, ἐφ’ ὅσον χρόνον θεωρεῖ τοῦτο ἀναγκαῖον τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργεῖον.»

§233Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§234Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἤθελον τὴν ἑξῆς δήλωσιν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τὸ «ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ» ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν Διδασκαλείων ἢ ἀφορᾷ τὰς τάξεις;

§235Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφορᾷ τὰς τάξεις.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ, ἀντὶ «εἰς τὰ ἕτερα δύο λειτουργοῦντα Διδασκαλεῖα», τίθεται «εἰς τὸ ἕτερον ἓν λειτουργοῦν Διδασκαλεῖον». Ἐν δὲ τῇ τρίτῃ παραγράφῳ, ἀντὶ «τῶν Διδασκαλείων τούτων», τίθεται «τοῦ Διδασκαλείου τούτου». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§237Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15. Πρέπει νὰ ὑποστηρίξωσι 15 τὴν πρότασιν.

§239ΤΙΝΕΣ. Εἴμεθα, κύριε Πρόεδρε.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως Εἰρηνοδικείων τινῶν καὶ Πταισματοδικείων.

§241ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ν’ ἀναβληθῇ, αὐτὸ, κύριε Πρόεδρε.

§242Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου τούτου φέρω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Ἐκ τῶν ἐν τῷ Κράτει Εἰρηνοδικείων καταργοῦνται μέχρι τεσσαράκοντα πέντε, ἐκ δὲ τῶν Πταισματοδικείων μέχρι τεσσάρων». Βεβαίως εἶναι γνωστὸν, ὅτι δυνάμει τοῦ ὑφισταμένου καὶ ἰσχύοντος νόμου δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν Εἰρηνοδικείων ἐκείνων καὶ τῶν Πταισματοδικείων, τὰ ὁποῖα δὲν πληροῦσι τὸν σκοπόν των· ἀλλὰ πρὸς τὴν τοιαύτην κατάργησιν δυνάμει τοῦ ὑφισταμένου νόμου ἀπαιτεῖται γνωμοδότησις τῶν οἰκείων Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικῶν. Ἐντεῦθεν, ἐὰν πράγματι ἀποβλέπωμεν εἰς τὴν κατάργησιν Εἰρηνοδικείων οὐδένα ἐκτελούντων σκοπὸν, τὰ ὁποῖα δύνανται μόνον πρὸς βλάβην τῶν μικρῶν πληθυσμῶν νὰ λειτουργῶσιν, ἀναγκαίως πρέπει νὰ μὴ ἐξαρτήσωμεν τὴν κατάργησιν αὐτῶν ἐκ τῶν κατὰ τόπον Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικῶν, εἰς τοῦτο δ’ ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον· ἀποβλέπει εἰς τὴν ἄνευ τοιούτων γνωμοδοτήσεων κατάργησιν Εἰρηνοδικείων τινῶν καὶ Πταισματοδικείων, ὅπως μὴ ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῆς προκλήσεως τῶν γνωμοδοτήσεων τῶν Συμβουλίων παραταθῇ ἐπ’ ἄπειρον ἡ συντήρησις τῶν μὴ συντηρητέων Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, ὅπως μὴ χάριν τῆς συντηρήσεως αὐτῶν ἄρξωνται αἱ ἐνέργειαι τῶν κατὰ τόπους ἐπιρροῶν. Νομίζω ὅτι, ἐὰν οὕτως ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν καταργητέων, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ ἐν δικαίῳ μέτρῳ καὶ μετ’ ἀκριβεῖς ἐρεύνας τῶν κατὰ τόπους ἀναγκῶν εἰς οἰκονομίαν τινὰ, ἥτις ἴσως θὰ ἐξικνῆται μέχρι ποσοῦ 100,000 δραχμῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ εὐαρεστηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη.

§243ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, διότι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ γνώμη ἡ ἐξενεχθεῖσα κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰσηγητοῦ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι βραδύτης ἤθελεν ἐπέλθει περὶ τὴν λῆψιν τῶν γνωμοδοτήσεων, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσιζεν, ἐφαρμόζουσα τὸν ἰσχύοντα νόμον, νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ χρησιμότης ἤθελεν ἀποδειχθῆ ἀδύνατος. Ὑπεστήριξα καὶ τότε καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω καὶ νῦν, ὅτι ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν ὁ ἰσχύων νόμος παρέχει ὡς πρὸς τὴν σύστασιν καὶ κατάργησιν Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων, δὲν πρέπει νὰ παροραθῇ. Ἐφρόνουν καὶ φρονῶ, ὅτι ἁρμοδιώτερα νὰ κρίνωσι περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ Εἰρηνοδικείων τινῶν ἐν σχέσει πρὸς τὰς τοπικὰς ἀνάγκας, πρὸς τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τῆς πόλεως καὶ τῆς περιφερείας, ἐν ᾗ ἑδρεύει τὸ Εἰρηνοδικεῖον, πρὸς τὴν ἐγκληματικότητα τοῦ τόπου αὐτοῦ,—διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι καὶ τὸ συνηθέστερον καὶ ἀμεσώτερον ὄργανον τῆς ἀνακρίσεως, καταφθάνων ἅμα τῷ ἐγκλήματι εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ, καὶ βεβαιῶν καὶ ἐξασφαλίζων τὰ ἴχνη αὐτοῦ,—ἁρμοδιώτερα, λέγω, νὰ κρίνωσι περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ Εἰρηνοδικείου τινὸς εἶναι τὰ Δικαστικὰ Συμβούλια, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνεργάζονται μετὰ τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ ἔχουσιν ὑπὸ τὰς ὄψεις αὐτῶν τὰ Εἰρηνοδικεῖα. Ἀφ’ ἑνὸς ἡ σκέψις αὕτη καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἑτέρα σκέψις, ὅτι, προκειμένου ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς καταργήσεως τόσου ἀριθμοῦ Δικαστηρίων, ἔστω καὶ μικρῶν, πρέπει τοὐλάχιστον νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τῆς ἐκθέσεις προσηκόντως δικαιολογούσας τίνα εἶναι τὰ καταργητέα Δικαστήρια, μὲ ἀναγκάζουσι νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν γνώμην, ὅτι ἢ πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸν ὑφιστάμενον νόμον, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐφαρμόζουσα αὐτὸν, ἐντὸς μηνὸς νὰ δυνηθῇ νὰ συγκομίσῃ τὰς ἐκθέσεις τῶν οἰκείων Συμβουλίων περὶ τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων, ἢ ἄλλως νὰ προηγηθῇ ἡ ἐργασία περὶ τοῦ ποῖα τὰ καταργητέα, καὶ νὰ προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ ἐκθέσεις, ἵνα ἐν ἐπιγνώσει ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς τὸ ἔργον αὑτῆς. Διατί νὰ μεταβιβάσωμεν νομοθετικὰ δικαιώματα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δύναται καὶ καλὸν εἶναι ν’ ἀναβληθῇ, ἵνα ἔλθῃ καλῶς παρεσκευασμένον. Δὲν γνωρίζω τίνα γνώμην ἔχει ἡ Κυβέρνησις· ἐν τούτοις ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν γνώμην μου ταύτην, καὶ παρακαλῶ νὰ γείνῃ δεκτή.

§244ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ παροχὴ δικαιώματος εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταργήσῃ ὡρισμένον ἀριθμὸν Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων δύναται νὰ γείνῃ ἀφορμὴ κακοῦ, ἴσως ἐν ἀγνοίᾳ καὶ παρὰ τὴν θέλησιν αὐτῆς, διότι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας θὰ συλλέξῃ, λαμβάνουσα αὐτὰς οὐχὶ διὰ τῆς καθιερωμένης ὑπὸ τοῦ νόμου ὁδοῦ, ἤτοι διὰ τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ὁλομελείας τῶν Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικῶν, εἰς ὧν τῶν περιφέρειαν ὑπάγονται τὰ Εἰρηνοδικεῖα, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἦναι ἀσφαλεῖς. Ἡ κειμένη νομοθεσία παρέχει τὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῶν οἰκείων Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικῶν, τὰ ὁποῖα νὰ γνωμοδοτήσωσι, ποῖα Εἰρηνοδικεῖα τῆς περιφερείας αὐτῶν θεωροῦσι καταργητέα, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωμοδοτήσεων τούτων δύναται ἡ Κυβέρνησις ἄνευ νομοθετήματος πλέον νὰ καταργήσῃ ὅσα Εἰρηνοδικεῖα θεωρεῖ ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῶσι, πρὸς ἐπίτευξιν τῆς οἰκονομίας, τὴν ὁποίαν ἐπιζητεῖ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον ἐτήρει τοιαύτην πορείαν, καὶ ἠρώτα τὰ οἰκεῖα Συμβούλια, ποῖα Εἰρηνοδικεῖα κρίνονται ὑπ’ αὐτῶν καταργητέα, θὰ εἶχεν ἤδη τὰς δεούσας πληροφορίας, καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν αὐτῶν διὰ Βασ. Διατάγματος, ἢ, ἐὰν ἤθελε νὰ τηρήσῃ καὶ ἐλευθερίαν τινὰ, τότε θὰ ἐζήτει τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ζητεῖ σήμερον. Ἀλλ’ ὅπως γίνεται σήμερον, φρονῶ ὅτι, παρὰ τὴν ἀγαθὴν θέλησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τὴν ἐμπειρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ χρόνος δὲν θὰ τοῖς δώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχον, ἐὰν ἠρώτων τὰ Συμβούλια τῶν Πρωτοδικῶν, διότι καὶ ταῦτα θὰ εἶχον τὰς δεούσας πληροφορίας περὶ τῶν ἐργασιῶν τῶν Εἰρηνοδικείων τῆς περιφερείας των· διότι δὲν εἶναι μόνον αἱ δικαστικαὶ ὑποθέσεις, περὶ τὰς ὁποίας ἀσχολοῦνται τὰ Εἰρηνοδικεῖα· ἔχουσι ταῦτα καὶ ἄλλας δικαιοδοσίας, ἰδίως τὰ εὑρισκόμενα εἰς παράλια μέρη, δικαιοδοσίας σχετιζομένας μὲ ἄλλας ὑπηρεσίας, διότι ἐκεῖ καὶ πρόεδροι τῶν λιμενικῶν ἐπιτροπῶν εἶναι οἱ εἰρηνοδίκαι, καὶ ναυαγιαρεσίαι συμβαίνουσι, καὶ ἐν ὥρᾳ ἀβαρίας οἱ εἰρηνοδίκαι ἔχουσι νὰ ἐπιτελέσωσι καθήκοντα, καὶ ἡ ἐργασία αὕτη εἶναι ἐπίσης πολλὴ, καὶ ἡ ἀστάθεια τῆς ἰδιοκτησίας τῆς ἀκινήτου δίδει ἀφορμὴν εἰς ῥήξεις, ὡς καὶ ἡ σύγχυσις τῶν ὁρίων μεταξὺ διαφόρων δήμων, ἐξ ὧν πολλάκις ἀπειλοῦνται ῥήξεις μεταξὺ τῶν διαφόρων δημοτῶν, καὶ ἄλλην ὄχι μικρὰν ἐργασίαν ἐπίσης ἀναθέτουσιν εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας ἥ τε Πολιτικὴ Δικονομία καὶ ἄλλοι νόμοι. Πάντα ταῦτα θὰ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν τὸ Συμβούλιον ἑκάστης περιφερείας, καὶ θὰ ἐγνωμοδότει ποῖα ἐκ τῶν Εἰρηνοδικείων τῆς περιφερείας του θεωρεῖ καταργητέα, διότι πράγματι ὑπάρχουσιν εἴς τινας ἐπαρχίας περισσεύοντα Εἰρηνοδικεῖα, ἐνῷ καὶ ὀλιγώτερος ἀριθμὸς τοιούτων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, εἰς ἄλλα δὲ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἦναι Εἰρηνοδικεῖα, οὐδόλως ὑπάρχουσι τοιαῦτα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ σπουδή, ἡ δεικνυομένη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ κερδίσῃ τοὺς 2 ἢ 3 μῆνας, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀπαιτηθῶσιν, ἵνα συγκεντρωθῶσι πᾶσαι αἱ γνωμοδοτήσεις τῶν κατὰ τόπους Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικῶν, δὲν εἶναι δικαία, καθόσον βεβαίως τὸ διάστημα τῶν δύο ἢ τριῶν μηνῶν θὰ ἐπαρκέσῃ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις προκαλέσῃ τὰ Συμβούλια ν’ ἀποφανθῶσι, καὶ ταῦτα, ἔχοντα ὑπ’ ὄψει τὰς ἀνάγκας τὰς οἰκονομικάς, ἐν αἷς εὑρισκόμεθα καὶ τὰς ὁποίας ἐν μέτρῳ τινὶ θὰ ὑποδείξῃ ἡ πρόκλησις τοῦ Ὑπουργείου πρὸς αὐτά, θ’ ἀποφανθῶσιν ὀρθότερον καὶ δικαιότερον. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀποδεχόμενος τὴν γνώμην ταύτην, θὰ πεισθῇ, ὅτι ἡ ἄδεια, τὴν ὁποίαν ζητεῖ νὰ λάβῃ παρὰ τῆς Βουλῆς διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἶναι περιττή, ἢ τοὐλάχιστον, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θὰ δεχθῇ τὴν γνωμοδότησιν, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ καθιερώσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἤτοι τὴν γνώμην, ἣν θὰ δώσωσιν ἐρωτώμενα ὡρισμένα πρόσωπα, ἀλλὰ θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου καθιερωμένην διαδικασίαν τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικῶν ὡρισμένων περιφερειῶν, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων, τὸν ὁποῖον διὰ τῆς ὑποβληθείσης ὑπ’ αὐτοῦ τροπολογίας ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περιώρισε διὰ μὲν τὰ Εἰρηνοδικεῖα μέχρι 45, διὰ δὲ τὰ Πταισματοδικεῖα μέχρι τεσσάρων, προϋποθέτει γνῶσιν ἀκριβῆ τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων. Ἐλπίζω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θ’ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι δέον νὰ ζητήσῃ τὴν γνωμοδότησιν τῶν οἰκείων Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικῶν περὶ τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων.

§245Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ἄδεια, ἥτις δίδεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, εἶναι ὑπερβολική, καὶ γνωρίζετε κάλλιστα, ὅτι δὲν ἔχω τοιαύτας αὐταρχικὰς διαθέσεις. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τῶν ἐν τῷ Κράτει λειτουργούντων Εἰρηνοδικείων καταργοῦνται μέχρι 45, ἐκ δὲ τῶν Πταισματοδικείων μέχρι τεσσάρων, μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τῆς ὁλομελείας τῶν οἰκείων Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικῶν, προκειμένου ν’ ἀποφανθῶσι ταῦτα περὶ τῶν εἰς τὴν περιφέρειαν ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν καταργητέων.»

§246ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι περιττὸν τὸ νομοσχέδιον τότε.

§247Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι περιττόν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, δυνάμει τῆς διατάξεως ταύτης, θὰ παραγγείλῃ εἰς τὰ διάφορα Συμβούλια, ἵνα γνωμοδοτήσωσι, τίνα ἐκ τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων τῆς περιφερείας ἑκάστου αὐτῶν εἶναι καταργητέα. Οὕτως ἐλλείπει τὸ αὐθαίρετον καὶ αὐταρχικὸν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου. Πρέπει δὲ νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων, καθ’ ὅσον τοῦτο ἐπιτρέπει ἡ κατάστασις καὶ τῆς συγκοινωνίας καὶ τῶν ἀποστάσεων τῶν μερῶν, ἐν οἷς εἶναι ἱδρυμένα τὰ καταργητέα Εἰρηνοδικεῖα, συγχωνευόμενα πρὸς τὰ πλησιέστερα τοιαῦτα. Νομίζω ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης τροπολογίας χορηγεῖται πᾶσα ἐγγύησις, ὅτι δὲν θὰ γένηται αὐθαίρετος χρῆσις τοῦ δικαιώματος τοῦ παρεχομένου ὑπὸ τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§248ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Εὖγε! εὖγε!

§249ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νὰ τεθῇ μία διάταξις, ὅτι δύνανται νὰ καταργηθῶσι μέχρις ὡρισμένου ἀριθμοῦ.

§250Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. «Μέχρι» λέγει καὶ ἡ τροπολογία. Μέχρι 45 Εἰρηνοδικείων καὶ μέχρι τεσσάρων Πταισματοδικείων.

§251ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ τὸ Ὑπουργεῖον, ἂς ὑπομνήσῃ εἰς τὰ Συμβούλια τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα οἱ εἰρηνοδίκαι ἔχουσι, τὰ ξένα μὲν πρὸς τὴν καθαυτὸ δικαστικὴν ἐξουσίαν, τὰ σχετιζόμενα ὅμως πρὸς τὴν διοίκησιν.

§252Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζομεν πάντες, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης ἔχει πολλαπλᾶ καθήκοντα· ἐννοεῖται δὲ, ὅτι, ὅταν πρόκηται νὰ καταργήσῃ τις Εἰρηνοδικεῖόν τι, ἀναμφισβητήτως ὅλα τὰ καθήκοντα αὐτοῦ θὰ ἀναθέσῃ εἰς ἕτερον Εἰρηνοδικεῖον.

§253ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι καὶ πρόεδρος τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἔχει καὶ ἄλλα καθήκοντα.

§254Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§255Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ λόγος τῆς ὑπάρξεως τῶν Εἰρηνοδικείων εἶναι ἐντελῶς διάφορος τοῦ λόγου τῆς ὑπάρξεως τῶν Πταισματοδικείων. Ἐπὶ ἄλλων βάσεων στηρίζονται τὰ μὲν, ἐπὶ ἄλλων βάσεων στηρίζονται τὰ δέ. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ διὰ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου κατάργησις διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους καὶ τῶν Πταισματοδικείων οὐδόλως δικαιολογεῖται. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπονομὴ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης πρέπει νὰ ἦναι προσιτὴ εἰς πάντας. Ὅτε πρὸ ὀλίγου χρόνου ἐπέκειτο ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως Πρωτοδικείων τινῶν, καὶ παρεπέμφθη ἡ μελέτη τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐνώπιον εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἧς καὶ ἐγὼ ἤμην μέλος, σπουδαίως συνεζητήθη τὸ ζήτημα, ἂν ἦτο δυνατὴ ἡ ἀναπλήρωσις τῶν καταργουμένων Πρωτοδικείων διὰ συνδυασμοῦ ποινικῶν Δικαστηρίων, ἔστω καὶ μονομελῶν, εἴτε διὰ μεταβατικῶν ἀνακριτῶν, οὕτως ὥστε οἱ πολῖται νὰ μὴ αἰσθανθῶσι τὴν ἔλλειψιν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, ἥτις ἤθελεν ἐπέλθει ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν Δικαστηρίων. Ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη πρέπει πάντως νὰ ἦναι προσιτὴ εἰς τοὺς πολίτας, καὶ οὐδέποτε δύναται νὰ ἦναι ἐπιβλαβὴς εἰς αὐτούς· ὄχι δὲ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ νομίζω προσέτι, ὅτι ἡ παρουσία τοῦ ποινικοῦ δικαστοῦ πολλὰ κακὰ προλαμβάνει. Ἑπομένως νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ διάταξις περὶ καταργήσεως Πταισματοδικείων. Δὲν γνωρίζω, ἂν οἱ λόγοι πρὸς κατάργησιν Εἰρηνοδικείων εἰσὶ βάσιμοι, οὔτε ἐπεμβαίνω εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλὰ πάντως ἡ διάταξις περὶ καταργήσεως Πταισματοδικείων νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ οὐδὲ νὰ νοηθῇ, ὅτι τὰ πολλὰ Πταισματοδικεῖα εἶναι ἐπιβλαβῆ εἰς ἕνα τόπον, ἔστω καὶ ἂν τὰ Πταισματοδικεῖα ταῦτα δὲν ἔχωσιν ἐργασίαν πολλήν. Διότι ἀκριβῶς ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ ὀλίγη ἐργασία ὀφείλεται εἰς τὴν παρουσίαν τοῦ Πταισματοδικείου, καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐπιβάλλεται ἡ διατήρησις τῶν Πταισματοδικείων, ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ ὀλίγη ἐργασία ἐπιβάλλει τὴν κατάργησιν τῶν πολιτικῶν Δικαστηρίων. Διότι σκοπὸς τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων εἶναι ἡ περιστολὴ τῶν ἀξιοποίνων πράξεων. Πῶς λοιπὸν εἶναι δυνατὸν, Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα τελεσφοροῦσιν εἰς τὸν προορισμὸν αὐτῶν, νὰ καταργηθῶσιν; Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ λόγος οὗτος δὲν εἶναι ἐκ τῶν βασιμωτάτων, ὅπως διατηρηθῶσι τὰ Πταισματοδικεῖα, καὶ πάλιν λέγω ὅτι τὰ Πταισματοδικεῖα ταῦτα πρέπει νὰ διατηρηθῶσι καὶ νὰ μὴ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο προτείνω καὶ παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως Πταισματοδικείων, καὶ νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα.

§256Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅ,τι ἐγένετο ὡς πρὸς τὸν πολαπλασιασμὸν τῶν Εἰρηνοδικείων, ἐγένετο καὶ ὡς πρὸς τὸν πυλλαπλασιασμὸν τῶν Πταισματοδικείων, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὁ πολλαπλασιασμὸς αὐτῶν ὀφείλεται μᾶλλον εἰς ἐπιρροὰς παρὰ εἰς ἀνάγκας. Τὸ νομοσχέδιον, ἀποβλέπον εἰς τὴν κατάργησιν τῶν περιττῶν Εἰρηνοδικείων, τῶν ἀσκόπως μέχρι τοῦδε διατηρουμένων, δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ ἀποβλέψῃ καὶ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν Πταισματοδικείων τῶν ἀσκόπως ἱδρυθέντων. Ἀναμφισβητήτως τῶν Πταισματοδικείων τὰ καθήκοντα διαγράφονται ὅλως διαφόρως τῶν καθηκόντων τῶν Εἰρηνοδικείων, ὁ δὲ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ἀναπτύξῃ τὸ ζήτημα, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὁ νόμος ὁ διέπων τὰ Πταισματοδικεῖα ἐψηφίσθη τῇ εἰσηγήσει μου κατὰ τὸ 1882. Λυποῦμαι δὲ, ὅτι τότε δὲν εἶχον τὴν πεῖραν, ἣν ἔχω σήμερον, διότι ἄλλως ἤθελον ζητήσει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἐὰν περιελαμβάνετο διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ σύστασις Πταισματοδικείου ἢ Εἰρηνοδικείου δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἢ μόνον διὰ νόμου, βεβαίως δὲν θὰ εἴχομεν σήμερον τόσα Εἰρηνοδικεῖα καὶ Πταισματοδικεῖα.

§257ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν ἔχετε 243 Εἰρηνοδικεῖα, ὅσα ὑπῆρχον τὸ 1882.

§258Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μαζὺ μὲ τὰ Πταισματοδικεῖα.

§259ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἕν Πταισματοδικεῖον ὑπῆρχε τότε.

§260Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἐπιμένω εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ ἡ τροπολογία, ἣν ὑπέδειξα εἰς τὸ ἄρθρον 1, πράττω τοῦτο, διότι θεωρῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ὁ νόμος, ὅπως ἔχει σήμερον, διὰ τὴν κατάργησιν ὅλων τῶν περιττῶν Εἰρηνοδικείων. Ἐὰν πρόκηται νὰ προκαλέσῃ τις ἓν ἕκαστον τῶν Συμβουλίων, ἵνα ἀποφανθῇ περὶ ἑνὸς ἑκάστου καταργητέου Εἰρηνοδικείου, μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν, ὅτι δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος, διότι αἱ κατὰ τόπους ἐπιρροαὶ θὰ ἐπιδράσωσιν ἐπὶ τὰ Συμβούλια τῶν Πρωτοδικῶν. Διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς νὰ προκληθῇ ἀθρόως καὶ συγχρόνως ἡ γνωμοδότησις τῶν Συμβουλίων. Οὕτως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα ὀρθὸν καὶ σύμφωνον καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Δικαιοσύνης καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ.

§261Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Καὶ ἂν δὲν ἀποφανθῶσι τὰ Συμβούλια;

§262Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ θὰ ἦναι παράλειψις καθήκοντος. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι πᾶς ἄλλος ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τοιοῦτόν τι, ἐκτὸς ὑμῶν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ σολοικισμόν.

§263Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖ ὁ κ. συνάδελφος, ἐὰν δὲν ἀποφανθῶσι τὰ Συμβούλια, δὲν θὰ ἦναι καταργητέα τὰ Εἰρηνοδικεῖα;

§264Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει ν’ ἀποφανθῶσιν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως; Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία πρέπει νὰ διατυπωθῇ οὕτω: «... μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τῆς ὁλομελείας τῶν οἰκείων Συμβουλίων τῶν Πρωτοδικῶν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως· διότι, ἐὰν δὲν διατυπωθῇ οὕτω, δύνανται νὰ γνωμοδοτήσωσι καὶ κατὰ τῆς καταργήσεως.

§265Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατόν, διότι λέγει ἡ τροπολογία «περὶ τῶν καταργητέων».

§266ΠΕΡ. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, προετάθη ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως, καὶ πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἂν θέλει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἢ ὄχι.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑμεῖς ὑποβάλλετε τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς ἢ ὁ κύριος Πονηρόπουλος;

§268ΠΕΡ. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15.

§270ΠΕΡ. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα.

§271Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Προκαλέσατε ψηφοφορίαν, κύριε Πρόεδρε.

§272Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, προκειμένης τῆς συζητήσεως, ὡς εἶχε κατὰ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον, ἀνέπτυξα βραχέα τινά, ἀντικρούων καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐφρόνουν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων ἦτο μέγας, ἐφρόνουν δέ, ὅτι οὔτε ἀπονομὴ δικαιοσύνης καλλιτέρα ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ, οὔτε οἰκονομία σπουδαία ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔφερε τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας κανονίζεται ἡ κατάργησις τῶν Εἰρηνοδικείων, διότι περιορίζει εἰς τὸ ἥμισυ τὸν ἀριθμὸν τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ὑποβάλλει πρότασιν, δι’ ἧς ἐξασφαλίζεται ἡ κατάργησις τῶν Εἰρηνοδικείων τῶν οὕτω καταργητέων. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ τροποποιεῖται, οὕτως εἰπεῖν, κατὰ τὴν βάσιν τὸ νομοσχέδιον, πρέπον εἶναι νὰ μᾶς παρασχεθῇ χρόνος τις, μέχρι τῆς Δευτέρας ἢ Τρίτης, ὅπως μελετήσωμεν τὸ ζήτημα. Διότι ἐγὼ, ὅστις εἶμαι ἐναντίον τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, δὲν δύναμαι νὰ συζητήσω τὴν τροπολογίαν ἀμέσως. Διὰ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ὥριμος ἡ σκέψις, δι’ ἡμᾶς ὅμως εἶναι ἄγνωστον τοῦτο. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ εἰς μικρὰν ἀναβολὴν, ὅπως τὸ ζήτημα μελετηθῇ καλλίτερον.

§273Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ζωηρὰ ἠγέρθη συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ κατ’ ἐμὲ λίαν ὀρθῶς ἐγένετο ἡ συζήτησις αὕτη, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς τοῦτο προετάθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἐπρόκειτο νὰ χορηγήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσῃ κατὰ βούλησιν 85 Εἰρηνοδικεῖα, καὶ διεμαρτυρήθη ἡ Βουλὴ τότε κατὰ τοῦ τρόπου τούτου τῆς καταργήσεως. Ἀλλὰ σήμερον πρόκειται περὶ ἁπλοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον δὲν βλέπω διατὶ ἔχει ἀνάγκην ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Περὶ τίνος πρόκειται; Ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἰσχύοντος νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὑποχρεοῦται ν’ ἀποταθῇ εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα πρὸς κατάργησιν ἑνὸς ἑκάστου Εἰρηνοδικείου, ζητεῖ τὴν ἄδειαν νὰ ἐρωτήσῃ τὰ ἁρμόδια Συμβούλια τῶν Πρωτοδικῶν, ἵνα ἐκφέρωσι γνώμην, ποῖα εἶναι τὰ καταργητέα, ὡς περιττὰ, Εἰρηνοδικεῖα τῆς περιφερείας αὐτῶν. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν· εἶναι ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναταί τις νὰ σχηματίσῃ γνώμην ἀμέσως, καὶ δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναβολῆς, τοσοῦτο μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἡ τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἁπλουστάτη. Τοῦτο μόνον ἤθελον παρατηρήσει, ὅτι ὁ ὁρισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ δὲν δικαιολογεῖται, διότι πιθανὸν νὰ ὑποδειχθῶσιν ὡς καταργητέα περισσότερα τῶν 45. Ἑπομένως, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὅπως μὴ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμός, θὰ ἦτο καλλίτερον. Δὲν βλέπω δέ, κατὰ τί ἤθελε βλάψει τὴν Δικαιοσύνην, ὅταν δι’ ἑκάστην κατάργησιν θὰ ὑπάρχῃ ἔκθεσις τοῦ ἁρμοδίου Συμβουλίου περὶ τοῦ καταργητέου Εἰρηνοδικείου, ὡς περιττοῦ. Νομίζω δέ, ὅτι, ἐπειδὴ οὕτως ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν περιττῶν Εἰρηνοδικείων ἡ Δικαιοσύνη δὲν παραβλάπτεται, δὲν πρέπει νὰ παρεμποδίσωμεν οἰκονομίαν, ἥτις ἐκ ταύτης τῆς καταργήσεως δύναται νὰ προκύψῃ. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως.

§274ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶχον καὶ ἐγὼ ἐξενέγκει γνώμην, ἥτις ἦτο ἀκριβῶς κατὰ τῆς ἀναβολῆς, πολλῷ δὲ μᾶλλον σήμερον δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἦμαι ἐναντίος τῆς ἀναβολῆς. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι περιέχει τι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, μετὰ τὴν γενομένην τροπολογίαν, ὅπερ εἶναι ἄξιον ἵνα παρατηρήσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Διότι γεννᾶται τὸ ζήτημα, τί θέλει συμβῆ, ἐὰν ἀντὶ 45 καταργητέων Εἰρηνοδικείων προταθῶσι περισσότερα...

§275Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοεῖται ὅτι τοῦτο εἶναι ἐντελῶς προαιρετικόν. Ἐὰν ἐγὼ ἀνέγραψα ἀντὶ 85 Εἰρηνοδικείων 45, τοῦτο ἔπραξα ἁπλῶς καὶ μόνον, ἵνα ὑπολογίσω τὴν οἰκονομίαν, ἥτις θὰ χρησιμεύσῃ, ὅπως ἀναγραφῇ αὕτη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, καὶ οὐδεμίαν ἄλλην ἔννοιαν ἔχει. Διότι, ὅταν πρόκηται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ προκαλέσῃ γνωμοδότησιν τῶν Πρωτοδικείων ἐν ὁλομελείᾳ, τίνα εἶναι τὰ καταργητέα Εἰρηνοδικεῖα, ἐννοεῖτε ὅτι δύναται ἡ γνωμοδότησις αὕτη νὰ ὑπερβῇ τὸν ἀριθμὸν τῶν 45, ἢ νὰ ᾖναι κάτω τῶν 45. Ἑπομένως οὐδεμίαν ἄλλην ἔννοιαν ἔχει ὁ ἀριθμός, τὸν ὁποῖον ὥρισα, ἢ τὸν προσδιορισμὸν τῆς οἰκονομίας. Εἰς ποίαν θέσιν ἤθελον εὑρεθῆ, ἐὰν ἐγίνετο δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Κερκύρας; Ἤθελον ἀναγκασθῆ ν’ ἀφήσω τὸν Προϋπολογισμὸν ἐντελῶς κενὸν ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προϋπολογίσω οἱανδήποτε οἰκονομίαν. Τοῦτο δὲ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ ἀπροσδιόριστον καταλογίζεται εἰς βάρος τοῦ ἰσοζυγίου τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§276ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἐτελείωσα, κύριε Πρόεδρε· διεκόπην. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λύει τὸ ἥμισυ τοῦ ζητήματος, ὅπερ εἶχον σκοπὸν νὰ θέσω, ἀλλὰ μένει τὸ ὑπόλοιπον ἥμισυ, καὶ τοῦτο σχετίζεται πρὸς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου, ἐπίσης σύστασις Εἰρηνοδικείου ἢ Πταισματοδικείου δὲν ἐπιτρέπεται παρὰ μόνον διὰ νόμου· ἀλλ’ ἡ τελευταία περίοδος τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου λέγει, ὅτι «κατὰ τὰ λοιπὰ ἰσχύουσι διὰ τὸ μέλλον αἱ διατάξεις τοῦ παλαιοτέρου νόμου, τοῦ νόμου ΑΝΕʹ τῆς 22 Ἰουνίου 1882». Ἄρα, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐνῷ ἀπαγορεύεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ σύστασις Εἰρηνοδικείου, δίδεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα τῆς καταργήσεως. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἀπαγορεύεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ σύστασις; πρέπει ν’ ἀπαγορεύηται εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ κατάργησις. Ἐκεῖνος ὅστις ἔχει δικαίωμα νὰ συστήσῃ, ἐκεῖνος ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ νὰ καταργήσῃ· διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν τοῦτο τὸ περίεργον φαινόμενον· Εἰρηνοδικεῖον συνιστάμενον διὰ νόμου θὰ δύναται ὁ Ὑπουργός, συγκαλῶν τὸ Συμβούλιον καὶ λαμβάνων τὴν γνώμην αὐτοῦ, νὰ καταργήσῃ. Ἄρα πρέπει νὰ μεταρρυθμισθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν παράγραφον.

§277Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ κατάχρησις δὲν ἐγένετο εἰς τὴν κατάργησιν· ἡ κατάχρησις ἐγένετο εἰς τὴν αὔξησιν. Δὲν εὑρισκόμεθα δὲ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3, εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 1.

§278ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἐσχέτισα κατ’ ἀνάγκην.

§279Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 3, δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν γνώμην σας· ἀλλὰ φρονῶ ὅτι, καὶ ἂν μείνῃ ἡ διάταξις αὕτη ὡς ἔχει, οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει, ὅτι θὰ γείνωσι καταχρήσεις.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τσιτσάρας.

§281Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν ἔχω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς, κύριε Πρόεδρε. Ἐπὶ τῆς οὐσίας θὰ ὁμιλήσω.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑπάρχει πρότασις περὶ ἀναβολῆς ἢ δὲν ὑπάρχει;

§283ΤΙΝΕΣ. Ἀπερρίφθη.

§284ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§286ΤΙΝΕΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἦσθε 15. Δὲν εἶσθε 15. Λοιπὸν ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς ἀπερρίφθη. Ὁ κύριος Κροκιδᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§288ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλὴν μοὶ ἐκίνησε τὴν περιέργειαν νὰ ἐρωτήσω, ἐκ τίνων λόγων ὁρμηθεὶς ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης προέβη εἰς ταύτην. Ἦτο ἄρα οἰκονομικὸς ὁ λόγος; ἦτο λόγος βελτιώσεως τῆς Δικαιοσύνης; Ἐξ ὅσων ἠδυνήθην μελετῶν νὰ συμπεράνω, ἐπείσθην ὅτι οὔτε περὶ οἰκονομίας ἐγένετο ποτὲ σοβαρὰ σκέψις, οὔτε περὶ βελτιώσεως τῆς Δικαιοσύνης. Ἔλαβον ἀφορμὴν ἄλλοτε νὰ καταδείξω εἰς τὴν Βουλήν, πῶς ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐνόει τὰ τῆς εἰρηνοδικειακῆς Δικαιοσύνης. Αἱ μελέται μου περιστρέφονται ἰδίως περὶ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα καὶ περί τινα ἄλλα· λαμβάνω δὲ τὴν τιμὴν ἐν πάσῃ συντομίᾳ νὰ ἀνακοινώσω τὰ πορίσματα τῶν μελετῶν μου. Ἡ Δικαιοσύνη μας ἡ εἰρηνοδικειακὴ σύγκειται ἀπὸ 235 εἰρηνοδίκας καὶ 19 πταισματοδίκας, σύνολον 254. Ἐκ τῶν εἰρηνοδικῶν οἱ 216 εἶναι ἐν ταὐτῷ καὶ πταισματοδίκαι, 98 δ’ εἶναι καὶ συμβολαιογραφοῦντες. Ἐξετάζοντες τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος εὑρίσκομεν, ὅτι κατὰ τὴν στατιστικὴν τοῦ ἔτους 1896 οὗτος ἀνήρχετο τότε εἰς 2,434,316· σήμερον ἐνδεχόμενον νὰ ἀνέρχηται εἰς 2,800,000· ἄρα ἕκαστον τῶν Εἰρηνοδικείων τούτων ἔχει δικαιοδοσίαν ἐπὶ πληθυσμοῦ 10,000 ἢ 11,000... Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἦναι παροῦσα.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνώσω τὸν κατάλογον.

§290ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν ὑποβάλλω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐφαρμόσω τὸν Κανονισμόν. Οἱ Βουλευταὶ πρέπει νὰ ἦναι παρόντες εἰς τὰς θέσεις των.

§292Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι περιττὸν, κύριε Πρόεδρε, διότι εἶναι 10 ἡ ὥρα. Καλλίτερον νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, τὴν Δευτέραν παρακαλῶ νὰ προσέλθητε εἰς τὰς 8½ πρὸ μεσημβρίας. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος εἰς τὰς 9, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀπαρτίαν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 10 μ. μ.)