1905.06.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42

τῆς 29 Ἰουνίου 1905.

(Τετάρτη).

Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλεξ. Σπ. Κ. Ρώμα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 6 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτροπὴ ἀμπελοκτημόνων τοῦ δήμου Χαλκιδέων δι’ ὑπομνήματός της πρὸς τὴν Βουλὴν ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τῆς ὑπὸ μελέτην σταφιδικῆς συμβάσεως, ὅπως προστατευθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν οἰνοπαραγωγῶν τῆς χώρας. Διάφοροι κάτοικοι Παξῶν παρακαλοῦσι δι’ ἀναφορᾶς των νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ὑποτελωνεῖον Λάκκας τοῦ δήμου Λακκιωτῶν. Διάφοροι κάτοικοι Καρύστου διὰ τηλεγραφήματος αὐτῶν ὑποβάλλουσιν εἰς τὴν Βουλὴν παράπονα κατὰ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου διὰ τὴν μετάθεσιν τοῦ ἐφημερίου Ἐλευθερίου Τσιμπούκη ἐκ τοῦ χωρίου Κατσαρωνίου τῆς Κύμης εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Καρυστίων. Ὁ κατάδικος Γεώργιος Ν. Παπαγεωργίου δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλεῖ νὰ συμψηφισθῇ ὁ χρόνος τῆς ὑποδικίας του μὲ τὸν χρόνον τῆς ποινῆς αὐτοῦ. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Λέκας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ παραχωρήσεως προνομίου ἐφευρέσεως ἐλαιοεκπυρηνωτικοῦ μηχανήματος εἰς τὸν ἐν Πειραιεῖ ἐργοστασιάρχην Ἀχιλλέα Σπ. Κούπαν». Ἡ πρότασις νόμου αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 285). Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Ἀντώνιος Καρτάλης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΖʹ τῆς 25 Μαρτίου 1904 περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν καὶ ποτῶν». Καὶ ἡ πρότασις νόμου αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 286). Ὁ βουλευτὴς Ἄνδρου κ. Ι. Μαμάης ἀπευθύνει ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχουσαν οὕτω: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί ἐνηργήθη, κατόπιν τῆς ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθείσης ἐπερωτήσεως, ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Γαυρίου, αἰτουμένης τὴν κατασκευὴν τοῦ κρηπιδώματος τοῦ λιμένος Γαυρίου, κατόπιν τῆς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 18785 τῆς 1 Νοεμβρίου διαταγῆς του διέταξε τὸν νομομηχανικὸν Κυκλάδων νὰ μεταβῇ καὶ μελετήσῃ τὰ ὑποβληθέντα σχεδιογραφήματα ὑπὸ τοῦ ἐργοδηγοῦ κ. Γ. Παυλάκη. Ποία ἐνέργεια ἐγένετο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἂν ὁ νομομηχανικὸς μετέβη ἐπὶ τόπου, καὶ ποῖον τὸ πόρισμα τῆς μελέτης αὐτοῦ.» Ὁ βουλευτὴς Μήλου κ. Ἀντ. Μάτσας ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μοὶ δώσῃ τὰς ἀκολούθους πληροφορίας: αʹ) Εἰς τί ποσὸν ἀνέρχονται ἐτησίως τὰ εἰσοδήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν, ἀναλυτικῶς δι’ ἕκαστον ἔτος. βʹ) Τί ποσὸν τυχὸν εἰσέπραξε τὸ αὐτὸ ταμεῖον ἐκ δανείων κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα. γʹ) Πόσα ποσὰ ἐδαπανήθησαν κατ’ ἔτος κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα εἰς ἐκτέλεσιν ἔργων ἐπὶ δημοπρασίᾳ. Τὰς πληροφορίας ταύτας θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχω ταχέως· εἰ δυνατόν, πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ παροχῆς ἀδείας εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν Πειραιῶς πρὸς συνομολόγησιν δανείου.» Ζητεῖ τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§2Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κόρπας ἔχει τὸν λόγον.

§4Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Ἀπό τινος χρόνου πολὺς γίνεται λόγος ἐνταῦθα περὶ οἰκονομιῶν, αἵτινες δέον νὰ ἐπενεχθῶσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, ὡς ἐπίσης καὶ περὶ ἐξευρέσεως νέων πόρων, ἐν ᾗ περιπτώσει αἱ οἰκονομίαι δὲν ἐξαρκέσουσι. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν περιστολὴν τῶν δαπανῶν καὶ τὴν ἐξεύρεσιν νέων πόρων, ἀπόκειται βεβαίως εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἐγὼ ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ θέση εἰς ἐνέργειαν πόρους ὑπάρχοντα ἤδη, ἀλλ’ ἀνεκμεταλλεύτους. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπάρχουσι πλεῖσται ὅσαι αἰτήσεις περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι πολλάκις ἐπὶ διαφόρων Κυβερνήσεων συνεκλήθη τὸ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον, ἵνα γνωμοδοτήσῃ περὶ παραχωρήσεως τῶν μεταλλείων τούτων, ἀλλὰ δυστυχῶς, ἕνεκα δυσκολιῶν παρουσιαζομένων ἑκάστοτε, ἐγνωμάτευσε μὲν περὶ μεταβιβάσεως μεταλλείων ἀπὸ ἑνὸς εἰς ἕτερον, ἢ περὶ πωλήσεως μεταλλείων, ἀλλ’ οὐδέποτε σχεδὸν ἐγνωμάτευσε περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν ὑφιστάμενον νόμον περὶ μεταλλείων, διότι ἐδῶ ἔγκειται πᾶσα ἡ δυσχέρεια, καὶ ἕνεκα τούτου ἴσως πολλάκις τὸ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον δὲν προβαίνει εἰς τὴν παραχώρησιν τῶν μεταλλείων, ἐξ ὧν βεβαίως τὸ Δημόσιον πολλὰ ἔσοδα δύναται νὰ ἔχῃ. Ἤθελον, λέγω, παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν ὑφιστάμενον νόμον κατὰ τρόπον παρέχοντα πλείονας ἐγγυήσεις, ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα, τὰ ζητοῦντα τὴν παραχώρησιν μεταλλείων, διότι ὁ τρόπος ὁ κανονίζων σήμερον τὴν παραχώρησιν οὐ μόνον κατάλληλος δὲν εἶναι, ἀλλὰ καὶ δίδει χώραν εἰς πολλὰς καταχρήσεις ἢ παρεξηγήσεις. Περὶ τούτου πολλάκις ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ, ἐλέχθη μάλιστα καὶ ὡρισμένως, ὅτι δέον νὰ τροποποιηθῇ ὁ ὑφιστάμενος νόμος κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ παραχωρῆται τὸ μεταλλεῖον εἰς τὸν πρῶτον αἰτοῦντα. Ἀλλ’ εἴτε τοῦτο γείνῃ εἴτε ἄλλο, πάντως νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, ὅπως ἀρθῇ ἡ δυσκολία αὕτη καὶ προβαίνῃ τὸ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον, συνερχόμενον συχνότερον, εἰς παραχωρήσεις μεταλλείων, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πράγματι ὠφέλειαν. Διότι μένει, κύριε Πρόεδρε, πλοῦτος ἀνεκμετάλλευτος ὑπὸ τὴν γῆν, καθ’ ἣν ἐποχὴν ζητοῦμεν νὰ κάμωμεν οἰκονομίας καὶ νὰ εὕρωμεν νέους πόρους.

§5Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς παραχωρήσεως μεταλλείων εἶναι ἀληθῶς ἓν τῶν σπουδαιοτέρων, διότι ἀφορᾷ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὴν ὑλικὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τὰ χρήματα ἦσαν ἄφθονα ἐν Εὐρώπῃ, καὶ ἂν ἤθελον παραχωρηθῆ ὅλα τὰ μεταλλεῖα, περὶ ὧν ὑπάρχουσιν αἰτήσεις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, βεβαιωθῆτε ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην πολλὰ ἐκ τῶν περισσευόντων τούτων ἑκατομμυρίων τῆς Εὐρώπης θὰ ἤρχοντο εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δυστυχῶς τὴν εὐκαιρίαν ταύτην ἀπωλέσαμεν, ὀφείλομεν δὲ νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι τὸ σφάλμα εἶναι μέγα. Ἐνομίσαμεν ὅτι, ἵνα μὴ μᾶς κατηγορήσωσιν ὅτι ἐχαρίσθημεν εἰς τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον φίλον, ἐδικαιούμεθα νὰ παραλείψωμεν τὰ καθήκοντα ἡμῶν πρὸς τὸ ἔθνος. Ἐθέσαμεν δὲ τὸ ἀτομικόν μας συμφέρον ὑπὲρ τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ταῦτα πράττοντες, καλῶς ἐπολιτεύθημεν; Ἐγὼ ἤθελον προτρέψει τὴν Κυβέρνησιν, ἀνεξαρτήτως τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἐπιψηφίσεως νέου νόμου περὶ μεταλλείων, νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐκκρεμῶν αἰτήσεων παραχωρήσεως μεταλλείων. Καὶ σήμερον ἴσως ἀκόμη εἶναι καιρός, διότι καὶ σήμερον περισσεύουν κεφάλαια ἐν Εὐρώπῃ καὶ δύνανται νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπως χρησιμοποιηθῶσιν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν μεταλλείων. Τὸ ζήτημα τῆς παραχωρήσεως τῶν μεταλλείων εἰς τὸν Α ἢ τὸν Β εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον εἰς τὸ ἔθνος. Πρέπει νὰ παύσῃ κυριαρχοῦν παρ’ ἡμῖν τὸ ἀξίωμα, «ὅ,τι δὲν λαμβάνω ἐγὼ δὲν πρέπει νὰ τὸ λάβῃ ἕτερος». Ὑποχρέωσις ἐπιβεβλημένη εἶναι, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, νὰ παραχωρηθῶσι τὰ μεταλλεῖα, περὶ ὧν ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ αἰτήσεις. Ἂς κανονίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ παραχωρήσῃ ταῦτα. Τὴν συμβουλεύω ὅμως νὰ λάβῃ ὡς ἀρχὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὴν νομοθεσίαν ἄλλων Κρατῶν πολὺ μᾶλλον ἡμῶν προωδευμένων. Ἡ ἀρχὴ αὕτη ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ τῆς Πρωσσίας, ὅπου ὁ πρῶτος αἰτῶν τὴν παραχώρησιν μεταλλείου ἔχει δικαίωμα εἰς τὴν παραχώρησιν, ἀδιάφορον ἂν ἔχει ἀρχικῶς τὰ μέσα τῆς ἐκμεταλλεύσεως· διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι αὐτὸς θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν, ἵνα εὕρῃ τὰ μέσα ταῦτα. Ἐὰν δὲ τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀσπασθῇ ἡ Κυβέρνησις, οὐδόλως ἔχει νὰ ἀνησυχήσῃ περὶ τῶν μεμψιμοιριῶν τῶν ἐνδιαφερομένων, ἀρκεῖ τὴν ἀρχὴν ταύτην νὰ ἐφαρμόσῃ ἐν πλήρει εἰλικρινείᾳ. Συμφωνῶ λοιπὸν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, ὅτι καιρὸς εἶναι πλέον νὰ παύσῃ ἡ κρατοῦσα ἀνώμαλος καὶ ἀξιοκατάκριτος κατάστασις.

§6ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ δύο θεμάτων. Τὸ πρῶτον θέμα εἶναι ἡ ὑποβολὴ νομοσχεδίου περὶ μεταλλείων, καθ’ ἃ εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κέας Βουλευτής. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δεῖται πολλῆς μελέτης, διότι δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ἡμεῖς δὲ βεβαίως δὲν ἔχομεν καιρὸν ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ μελετήσωμεν τοιοῦτο νομοσχέδιον καὶ νὰ τὸ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Πρόκειται ὅμως καὶ περὶ συγκλήσεως τοῦ Μεταλλευτικοῦ Συμβουλίου. Ἡμεῖς φρονοῦμεν ἀδιστάκτως, ὅτι οἱ νόμοι δὲν πρέπει νὰ ἀργῶσι, καὶ ὅτι συνεπῶς καὶ ὁ νόμος περὶ μεταλλείων πρέπει νὰ λειτουργήσῃ, ἕνεκα τῶν λόγων, οὓς ἐξέθηκαν οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες· δὲν πρέπει δὲ, νομίζω, νὰ ἔχωμεν τὴν ἀτολμίαν, ἐπειδὴ συνέβησαν παρεξηγήσεις τινές, νὰ μὴ προκαλέσωμεν τὴν σύγκλησιν τοῦ Μεταλλευτικοῦ Συμβουλίου.

§7Ι. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Βεβαίως.

§8ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐὰν δὲ μᾶς δοθῇ καιρὸς καὶ ἀφορμὴ, βεβαίως θέλομεν συγκαλέσει τὸ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰς παραχωρήσεις, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ δώσωμεν, αὐτὰς βεβαίως θὰ τὰς ὑποβάλωμεν εἰς κανόνας, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ παραχωρήσωμεν τὰ μεταλλεῖα, ὅπως πρὸ μικροῦ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, εἰς οἱονδήποτε.

§9Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι εἰς οἱονδήποτε· εἰς τὸν πρῶτον αἰτοῦντα. Τότε οὐδεὶς θὰ ἔχῃ παράπονον.

§10Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ὁρίζει ὁ Πρωσσικὸς νόμος.

§11Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὑπελείπετο χρόνος ἐνώπιον ἡμῶν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε διστάσει ποσῶς νὰ διατυπώσῃ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἔχει σχηματίσει πρὸ μακροῦ χρόνου, καὶ νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Φρονῶ ὅτι ὁ ὑφιστάμενος νόμος εἶναι ἐντελῶς πλημμελὴς, καὶ δίδει ἀφορμὴν εἰς τὰ σκάνδαλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν χωρὶς κανένα λόγον σοβαρόν. Νομίζω δὲ, ὅτι ἀναγκαίως πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν κυρίως εἰς τὸν τρόπον τῆς συγκροτήσεως τοῦ Μεταλλευτικοῦ Συμβουλίου, διότι ὁ ὑπάρχων νῦν εἶναι, καθ’ ἡμᾶς, ἐντελῶς πλημμελὴς, καθόσον ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα θίγουσι προσωπικὰ συμφέροντα, ἐφ’ ὧν γεννᾶται ἀνταγωνισμὸς, δὲν πρέπει τὸ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον νὰ συγκροτῆται ἀπὸ πρόσωπα, ἅτινα δύνανται ὁπωσδήποτε νὰ ὦσιν ἀναμεμιγμένα, εἴτε λόγῳ τῆς πολιτικῆς εἴτε λόγῳ καὶ αὐτῶν τῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ἐνέχει μία παραχώρησις μεταλλείων. Τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀναγκαίως γεννᾶται, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀσχοληθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, εἶναι τὸ εἰς τίνα πρέπει νὰ παραχωρῶνται τὰ μεταλλεῖα. Ἐπὶ τούτου ἔχω ἐντελῶς διάφορον γνώμην πρὸς τὴν τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου, τοῦ ὁποίου τὴν γνώμην εἰς πολλὰ θεωρῶ πολύτιμον. Φρονῶ ὅτι εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραχωρῶνται τὰ μεταλλεῖα. Ἐὰν πρόκηται περὶ εὑρέτου, ὁ νόμος προβλέπει περὶ τῆς ἀποζημιώσεως αὐτοῦ· ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων πρὸς σπουδαίαν ἐκμετάλλευσιν, ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ γείνῃ ἡ παραχώρησις, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὰ μέσα τὰ χρηματικὰ καὶ τὰ μέσα τῆς πείρας καὶ τὰ μέσα τῆς ἐπιστήμης, ὅπως ἀναπτύξῃ τὸν πλοῦτον, ὃν τῷ παραχωροῦμεν. Ἄλλως θὰ ἔχωμεν ἐπανάληψιν τῶν ἐν τῷ παρελθόντι ἀτόπων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς ὀφείλονται τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κέας λίαν ὀρθῶς εἶπεν, ὅτι ἔχομεν πολὺν πλοῦτον ὑπὸ τὴν γῆν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνεκμετάλλευτος δι’ ἔλλειψιν ἀκριβῶς τῆς νομοθεσίας ἐκείνης, δι’ ἧς ὅλος αὐτὸς ὁ πλοῦτος δύναται ν’ ἀναπτυχθῇ. Ἔχομεν ἕνα πλοῦτον, ἀλλὰ τὸν πλοῦτον τοῦτον χρειάζεται νὰ τὸν ἐκμεταλλευθῶμεν κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ μὴ προκύπτωσι σκάνδαλα ἔν τε τῇ κοινωνίᾳ καὶ τῇ Πολιτείᾳ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἦναι δυνατὸν διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως νὰ ἀποδίδωνται κέρδη καὶ εἰς τὰ ἄτομα καὶ εἰς τὸ Κράτος. Φρονῶ μάλιστα, ὅτι ἐν ὡρισμέναις περιστάσεσι τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κρατῇ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸν πλοῦτον τοῦτον, ἔχει δὲ τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ, ἵνα τῷ δίδηται ἓν ἀντισήκωμα, νὰ τῷ δίδηται τὸ ἀντίτιμον, διότι, ἐὰν πρόκηται περὶ δημοσίου θησαυροῦ, ὃν δύναται νὰ καταλάβῃ τὸ Κράτος, ἐκτεῖνον τὴν χεῖρα, νομίζω ὅτι καλλίτερον εἶναι, τὸν θησαυρὸν τοῦτον νὰ κρατῇ τὸ Κράτος. Ἐννοῶ διὰ τούτου, ὅτι πρέπει εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, ὅταν ἔχωμεν πλοῦτον πρόχειρον, καὶ μόνον ἡ παραχώρησις λείπῃ, ἵνα πραγματοποιηθῇ ὁ πλοῦτος αὐτός, πρέπει τὸ Δημόσιον νὰ διαθέτῃ τὰ μεταλλεῖα, τὰ ἐνέχοντα τοιοῦτον πλοῦτον, μόνον διὰ δημοπρασίας.

§12Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κατ’ ἀρχὴν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι ἀκριβέστατα, ἐν τῇ πράξει ὅμως προσκρούουσιν ἐντελῶς πρὸς δυσχερείας ἀνυπερβλήτους. Ἡ ἀρχὴ αὕτη, τοῦ νὰ ἐκλέγῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ πρόσωπον κατὰ τὴν κρίσιν αὐτῆς, δύναται νὰ προσκρούσῃ εἰς ὅλας τὰς δυσκολίας, αἵτινες φέρουσι τὰς ἀναβολὰς τῶν παραχωρήσεων, ὡς τοῦτο συμβαίνει ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη. Ἐὰν μέχρι τοῦδε δὲν παρεχωροῦντο τὰ μεταλλεῖα, δὲν παρεχωροῦντο, διότι ὁ νόμος ἡμῶν ὑποδεικνύει αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν εἰμὴ νὰ γεννηθῶσι παράπονα, διατί προτιμᾷ ἡ Κυβέρνησις τοῦτον ἀντὶ ἐκείνου, ἐνῷ σήμερον δύναται νὰ θέσῃ ὡς βάσιν τῶν ἀποφάσεών της τὴν παραχώρησιν εἰς τὸν πρῶτον αἰτοῦντα, βάσιν, ἐναντίον τῆς ὁποίας οὐδεὶς δύναται νὰ παραπονεθῇ, βάσιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι πρωτοφανής, ἀλλ’ ἐφαρμόζεται, ὡς εἶπον, ὑπὸ τοῦ Κράτους τοῦ μᾶλλον νομιμόφρονος, τοῦ Κράτους τοῦ μελετήσαντος τὰ τῶν μεταλλείων κάλλιον παντὸς ἄλλου, δηλαδὴ τῆς Γερμανίας. Νομίζω δὲ, ὅτι ὀρθὸν εἶναι, ἵνα καὶ ἡμεῖς μιμηθῶμεν τὸ Κράτος ἐκεῖνο. Ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, μᾶς ὑποδεικνύει τὴν ἀναβολὴν τοῦ ζητήματος, καὶ τὴν παραπομπὴν αὐτοῦ εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας. Τοῦτο εἶναι ὀλέθριον, καὶ ἐπιθυμητὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ σκεφθῇ ὡριμώτερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ θέλει πεισθῇ, ὅτι, ἐὰν καὶ εἰς τὸ μέλλον ἐξακολουθήσωμεν νὰ μὴ παραχωρῶμεν μεταλλεῖα, ἀληθῶς κακὴν ὑπηρεσίαν παρέχομεν εἰς τὸν τόπον.

§13Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ἢ κακῶς ἐξεφράσθην, ἢ κακῶς ἡρμηνεύθησαν οἱ λόγοι μου. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὡρισμένας ἰδέας· ἐννοεῖται δὲ, ὅτι τὰς ἰδέας ταύτας ἐννοεῖ νὰ πραγματοποιήσῃ διὰ τῆς εἰσαγωγῆς ἑνὸς νομοσχεδίου, καὶ ἀνήγγειλα ἤδη τὰς βάσεις, ἐφ’ ὧν θὰ στηριχθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν ὑπῆρχε χρόνος ἐπαρκὴς, ἠθέλομεν τὸ πράξει ἀμέσως. Ἀλλ’ ἡ ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου μέχρι τῆς προσεχοῦς Συνόδου δὲν συνεπάγεται καὶ τὴν ἀναβολὴν ἐπὶ πλέον τῆς λειτουργίας τοῦ περὶ μεταλλείων θεσμοῦ, οἷος ὑφίσταται μέχρι σήμερον, τοσοῦτο μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἐγεννήθησαν παράπονα, καὶ δίκαια παράπονα. Πάντες, Κύριοι, γινώσκετε, ὅτι, διὰ νὰ ὑπάρξῃ μίσθωσις μεταλλείου, ἢ μεταβίβασις μεταλλείου ἤδη παραχωρηθέντος, ἀπαιτεῖται γνωμοδότησις τοῦ Μεταλλευτικοῦ Συμβουλίου καὶ Βασιλικὸν Διάταγμα. Ἐπειδὴ δὲ φοβούμεθα τὸν ὑφιστάμενον ὀργανισμὸν τοῦ Μεταλλευτικοῦ Συμβουλίου, λόγῳ τῶν συμφερόντων, ἅτινα δύνανται νὰ συγκρουσθῶσιν ἐν αὐτῷ, διὰ τοῦτο ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀπαίσιον ἀποτέλεσμα ν’ ἀφίνωμεν ἐκκρεμῆ συμφέροντα ὄχι πλέον ἑκατοστύων χιλιάδων δραχμῶν, ἀλλ’ ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διότι δὲν τολμῶμεν νὰ συγκαλέσωμεν τὸ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τίνος; Ἐπὶ τοῦ ἂν πρέπει ν’ ἀναγνωρισθῇ μία μεταβίβασις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐγκύρως, καὶ ἡ μεταβίβασις ἐγένετο ἀπὸ χειρῶν ἀνικάνων εἰς χεῖρας ἱκανὰς, ἵνα ἐκμεταλλευθῶσι τὸ μεταλλεῖον. Διὰ τοῦτο ποτὲ δὲν ἐνόησα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ματαιώσωμεν τὸν θεσμὸν, καὶ ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν πεπατημένην τῆς ἀποχῆς, λόγῳ τοῦ φόβου, ὃν μᾶς ἐμπνέει ἡ σύγκλησις τοῦ Μεταλλευτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὠφέλιμον νὰ πραχθῇ ὑπὸ πάσης Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ ἄμεσος μεταβολὴ τοῦ καθεστῶτος, ὅπερ δίδει ἀφορμὴν εἰς τόσας παρεξηγήσεις.

§14Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Καλαμῶν κ. Δαγρὲς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΑΧΜΖʹ τῆς 11 Ἰανουαρίου 1888 περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῇ κοιλάδι τοῦ Παμίσου». Ἡ πρότασις νόμου αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 287).

§16Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Λαμβάνων τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς τὴν πρότασιν τοῦ νόμου, ἣν ἀνήγγειλεν ὁ κ. Πρόεδρος, ποιοῦμαι θερμοτάτην παράκλησιν καὶ σύστασιν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα, εἰ δυνατόν, προτάξῃ τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν αὐτῆς, διότι ὕψιστα συμφέροντα ἐν Μεσσηνίᾳ ἐξυπηρετοῦνται διὰ τῆς προτάσεως ταύτης. Εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, ὅτι ἡ Μεσσηνία, καὶ λόγῳ εὐφορίας τοῦ ἐδάφους, καὶ λόγῳ ποικιλίας τῶν προϊόντων αὑτῆς, οὐχὶ μικροὺς συνεισφέρει πόρους εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον· καὶ ἐν τούτοις στερεῖται τοῦ μεγαλειτέρου ἀγαθοῦ, τῆς ὑγείας τῶν κατοίκων. Ἐξετελέσθησαν ὑδραυλικὰ ἔργα ἐν τῇ κοιλάδι τοῦ ποταμοῦ Παμίσου, ἀλλὰ τὰ σπουδαιότερα μένουσιν ἀνεκτέλεστα, καὶ ἕνεκα τούτου πολλαὶ χιλιάδες κατοίκων, ἀποτελούντων τὸν πληθυσμὸν τεσσάρων δήμων, πάσχουσιν ἐξ ἑλωδῶν πυρετῶν, οἵτινες πλησιάζουσι νὰ μεταβληθῶσιν εἰς κίτρινον πυρετὸν ὡς ἐκ τῆς ἀμέσου σχέσεως τῶν κατοίκων μετὰ τῶν ἑλῶν. Εἶναι ἄδικον, εἷς λαός, ὁ ὁποῖος εἰσφέρει μεγάλα ποσὰ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, νὰ πάσχῃ διηνεκῶς ὑπὸ ἑλωδῶν πυρετῶν, νὰ μειῶται δὲ ἡ ἀξία 30,000 περίπου στρεμμάτων γῆς ἕνεκα τῶν ἑλῶν καὶ τῶν λιμναζόντων ὑδάτων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Δι’ αὐτοῦ ζητεῖται μικρὰ ἐπαύξησις τῆς ὑπαρχούσης φορολογίας ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων ἐκ Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης προϊόντων διὰ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης, ἵνα διὰ τοῦ εἰσπραχθησομένου ποσοῦ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, ἢ ἡ σύναψις δανείου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα ταῦτα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐξυπηρετήσει οὐ μόνον τὰ συμφέροντα τῶν Μεσσηνίων, οἵτινες θέλουσι εἶσθαι εὐγνώμονες πρός τε τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§17Ι. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Εἰς συμπλήρωσιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Δαγρὲ θὰ προσθέσω, ὅτι, προκειμένου περὶ ἔργου, ὅπερ θὰ ἐξασφαλίσῃ ὄχι μόνον τὴν ὑγείαν, ἀλλὰ καὶ τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου, — διότι αἱ γαῖαι ἐκεῖναι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἑστία μολυσμάτων, ἐὰν δὲ ἐκτελεσθῶσι τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, τὰ εἰσπραχθησόμενα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου κατόπιν τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν θὰ ἦναι πολὺ περισσότερα τῶν νῦν εἰσπραττομένων, — προκειμένου, λέγω, περὶ ἔργου τοιούτου, ἀναγκαῖον εἶναι νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἶναι εὔκολον νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἠγγυημένον διὰ τῆς φορολογίας τῶν ἐκ Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης ἐξαγομένων προϊόντων, εἶναι δὲ πολὺ εὔκολον τὸ ἔργον αὐτὸ νὰ ἐκτελεσθῇ, διότι τὰ χρήματα θὰ ἐξευρεθῶσι.

§18Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἅμα ὡς τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἡ πρότασις, ἣν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν, ἡ Κυβέρνησις θέλει μελετήσει ταύτην καὶ θέλει υἱοθετήσει αὐτὴν, ἐὰν κρίνῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ, ὡς διετυπώθη· ἄλλως θέλει προβῆ εἰς τὰς ἀναγκαίας βελτιώσεις αὐτῆς. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Κριεμάδης ἐπηρώτησε χθὲς σχετικῶς μὲ τὴν κατὰ τὴν 24 Μαΐου 1905 προκηρυχθεῖσαν δημοπρασίαν «περὶ κατασκευῆς λιθοδμήτων ὑδραγωγείων ἐν Μπαμπᾷ, Γουνίτσῃ καὶ Κουτσοχέρῳ». Πρόκειται περὶ λάθους τυπογραφικοῦ, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς ὅλην ἐκείνην τὴν μακρὰν ἀγόρευσιν τοῦ κυρίου συναδέλφου. Ἡ προκήρυξις ἐκείνη ἀναφέρει, ὅτι ἐκτίθεται εἰς μειοδοσίαν ἡ κατασκευὴ ὑδραγωγείων, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ κατασκευῆς ὑδρογνωμόνων. Εὐτυχῶς, μεθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ τυπογραφικὸν σφάλμα, ἐγένετο ἡ δημοπρασία, καὶ ἐπῆλθεν ἡ ἀνάληψις τῶν ἔργων, τῶν ὁποίων ἤρχισεν ἤδη καὶ ἡ ἐκτέλεσις, δηλαδὴ ἡ κατασκευὴ τῶν ὑδρογνωμόνων, οὕτω δὲ πλησιάζομεν εἰς τὸ νὰ ἀποκτήσωμεν ἔργα ὑδραυλικά, διότι μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἔργον ὑδραυλικὸν εἴχομεν, εἴχομεν δὲ μόνον ἐργασίας τοπογραφικάς. Κατόπιν δὲ τῶν τοπογραφικῶν τούτων ἐργασιῶν, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπαιτήσωσι βεβαίως τετραετίαν, καὶ κατόπιν τῶν παρατηρήσεων τοῦ ὕψους τῶν ὑδάτων τοῦ Πηνειοῦ, εἰς τὰς ὁποίας παρατηρήσεις θὰ συντελέσωσι καὶ οἱ ὑδρογνώμονες, περὶ ὧν προεκηρύχθη ἡ δημοπρασία, θὰ δυνηθῶμεν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς συντελέσεως τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ. Μέχρι τοῦδε, ἐπαναλαμβάνω, οὐδὲν ἔργον ὑδραυλικὸν ἐν Θεσσαλίᾳ ἐγένετο, ἀλλὰ μόνον εἰς μελέτας τοῦ ἐδάφους ἔχομεν καταγείνῃ, μόνον δὲ μετὰ τὰς μελέτας ταύτας θέλομεν δυνηθῆ νὰ προβῶμεν ὁριστικῶς εἰς τὴν παραδοχὴν τῶν σχεδίων.

§19Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἡ προκήρυξις λέγει, ὅτι ἡ πλειοδοσία ἀφορᾷ εἰς ὑδραγωγεῖα· ὥστε ἐγὼ εἶχον δίκαιον νὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου.

§20Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ κατεπλάγην μετὰ τὴν διατύπωσιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Τρικκάλων, διότι γνωρίζω μετὰ πόσης τελειότητος καὶ πόσης ἀκριβείας διεξάγεται ἡ ἐργασία αὕτη. Εὐτυχῶς ἡ συγκρότησις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ οἱαδήποτε ἐπιρροὴ, οὔτε εἶναι δυνατὸν οἱαδήποτε ἐπιρροὴ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐκτρέψῃ τὴν ἐπιτροπὴν ἀπὸ τῆς ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων αὐτῆς, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ὡς γραμματεὺς τῆς ἐπιτροπῆς ἐργάζεται εἷς τῶν ἀρίστων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους.

§21Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ὁ σκοπός μου δὲν ἦτο νὰ ἐπικρίνω τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ νὰ ὑποδείξω ἓν σφάλμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πλατῆς ἔχει τὸν λόγον.

§23ΑΛΕΞ. ΠΛΑΤΗΣ. Ὁ ἔντιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κατέθηκε χθὲς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, νομίζω, προβλέπει περὶ ὑπαγωγῆς τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ δικαστικῶς εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Λαμίας. Ἵνα μὴ ὑποστῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὴν τύχην, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν πολλὰ ἄλλα νομοσχέδια, προνοοῦντα περὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος καὶ ὑποβληθέντα ὑπὸ τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1899 καὶ ἐφεξῆς, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα εὐαρεστουμένη προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως τοῦτο ψηφισθῇ πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ οὕτως ἐκπληρωθῇ διακαὴς πόθος τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν θεραπεύονται πάντα τὰ αἰτήματα τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ. Βεβαίως δὲν ἀγνοεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ ἐπαρχία αὕτη ὑπάγεται δικαστικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λαρίσης, διοικητικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος, ταμειακῶς καὶ ἐφοριακῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τρικκάλων, καὶ δασονομικῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἁλμυροῦ. Ἵνα παύσῃ τοῦ λοιποῦ τὸ ἕνεκα συρροῆς διαφόρων περιστάσεων δημιουργηθὲν ἔκτροπον καθεστώς, κατὰ τὸ ὁποῖον πᾶς κάτοικος τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ εἶναι ὑποχρεωμένος διὰ δικαστικὴν ὑπόθεσιν νὰ μεταβαίνῃ εἰς Λάρισαν, διὰ διοικητικὴν εἰς Λαμίαν, διὰ ταμειακὴν καὶ ἐφοριακὴν εἰς Τρίκκαλα, καὶ διὰ δασονομικὴν εἰς Ἁλμυρόν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ῥυθμίσῃ καὶ τὰς σχέσεις ταύτας τῆς ἐπαρχίας Δομοκοῦ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ὑπαχθῇ ἡ ἐπαρχία Δομοκοῦ καθ’ ὅλας αὑτῆς τὰς σχέσεις εἰς τὴν Φθιώτιδα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φικιώρης ἔχει τὸν λόγον.

§25Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§26ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶμαι, Κύριοι, ὑποχρεωμένος, κατόπιν τῶν ἐπερωτήσεων, ἃς ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτὴς, νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ σχετικῶς πρὸς ταῦτα, καθόσον μάλιστα ὁ ἀδελφός μου Βουλευτὴς ἐκ Λακεδαίμονος δὲν παρευρίσκεται ἐν τῇ Βουλῇ. Ἤκουσα τοῦ κ. ἐκ Λακεδαίμονος συναδέλφου εἰπόντος, ὅτι ἀναβάλλει τὴν ἐπερώτησίν του ὅσον ἀφορᾷ τὸ Κρητικὸν ζήτημα, καὶ ἐνῷ ἀναβάλλει νὰ κάμῃ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν, ὁμιλεῖ περὶ ἑνὸς λοχίου Γριβάκου, ἀστυνομεύοντος ἐν τῷ δήμῳ Φάριδος. Πρὸ δέκα μόλις ἡμερῶν ἀνεχώρησεν ἐκεῖθεν ὁ ἀξιωματικὸς ἀστυνόμος, καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ μεταβῇ πάλιν ἀξιωματικός, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὴν εὐγενῆ καλωσύνην, εἰς ὅλας σχεδὸν τὰς ἀστυνομικὰς περιφερείας νὰ ἔχῃ τοποθετημένους ἀξιωματικοὺς ἀστυνόμους, δηλαδὴ εἰς 276 ἀστυνομικὰς περιφερείας νὰ ἔχῃ τοιούτους, καὶ πρὸ πάντων εἰς τοὺς νομοὺς Λακεδαίμονος καὶ Λακωνικῆς. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸν λοχίαν Γριβάκον. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς ὁδοὺς τοῦ δήμου Οἰνοῦντος, ἂς μὴ ἀνησυχῇ ὁ κ. Φικιώρης, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφρόντισαν παρὰ ταῖς διαφόροις Κυβερνήσεσι νὰ κατασκευασθῶσιν αἱ ὁδοὶ αὗται, θὰ φροντίσωσι καὶ διὰ τὴν συμπλήρωσιν καὶ συντήρησιν αὐτῶν. Ἐπίσης, ὅσον ἀφορᾷ τὸν σιδηρόδρομον, ἂς μάθῃ ὁ φίλτατος κ, Φικιώρης, Βουλευτὴς ἐκ Λακεδαίμονος, ὅτι ἐκ μέρους ἡμῶν μεγάλαι ἐγένοντο παραστάσεις εἰς τοὺς ἁρμοδίους διὰ τὸν σιδηρόδρομον Σπάρτης, καὶ μέχρι τοῦδε τρεῖς ἐγένοντο μελέται, ἡ τῆς γραμμῆς Τριπόλεως–Σπάρτης, ἡ τῆς Φραγκοβρύσεως–Σπάρτης καὶ ἡ τῆς Λεονταρίου–Σπάρτης, ἐκρίθη δὲ ὡς συντομωτέρα, ἐπειδὴ ἔχει κατάντη καὶ ἀνάντη μέρη ὀλιγώτερα, ἡ γραμμὴ Λεονταρίου–Σπάρτης, καὶ ἔστω βέβαιος ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι, εὐθὺς ὡς δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις, δηλαδὴ εὐθὺς ὡς εὑρεθῇ τὸ ἀναγκαῖον χρῆμα, θὰ συντελεσθῇ ἡ ὄντως σπουδαιοτάτη αὕτη γραμμή.

§27Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Αὐτὸ νὰ ἐξεύρῃ ἡ Κυβέρνησις.

§28ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βεβαίως, ὅταν εὑρισκώμεθα ἐν τοιαύτῃ οἰκονομικῇ καταστάσει, οἵα ἡ σημερινὴ, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπαιτήσωμεν σήμερον νὰ γείνῃ ἡ γραμμὴ αὕτη· πάντως ὅμως θὰ πράξωμεν ὅ,τι δυνάμεθα.

§29Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν εἶπον τοῦτο· πληροφορίας μόνον ἐζήτησα.

§30ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Γνωρίζετε ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ἡμέτερον εἶναι τὸ αὐτὸ, ἂν ὄχι καὶ ἀνώτερον τοῦ ὑμετέρου. Ταῦτα ἐνόμισα ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀπασχολήσω αὐτὴν ἐπὶ ἑτέρου θέματος ἐπ’ ὀλίγα λεπτά. Κύριοι, ἀπὸ πολλοῦ ᾐσθανόμην διάπυρον καὶ ἀναλλοίωτον πόθον νὰ ὑποβάλω τροποποιήσεις τινὰς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀστυνομικὸν σύστημα, τὸ διέπον τὴν χώραν ἡμῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐνόμιζον ὅτι ἤθελον προσκρούσει εἰς ἀνυπέρβλητα ἐμπόδια, δὲν ἐπεχείρουν νὰ πράξω τοῦτο. Ὅτε ὅμως εἶδον προχθὲς καὶ χθὲς ψηφιζόμενον νομοσχέδιον ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ περὶ συντάξεων ἢ μᾶλλον περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, νομοσχέδιον, ὅπερ εἶναι ἀποκεντρωτικόν, ἐπίστευσα ὅτι καὶ αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ἀστυνομικοῦ συστήματος, θέλουσι τύχει ὑποστηρίξεως ἐκ μέρους ὑμῶν, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεων σύσσωμος, δύναμαι νὰ εἴπω, ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Προσεχῶς θέλω ὑποβάλει τὰς τροποποιήσεις· σήμερον δὲ ὀλίγα θέλω εἴπει σχετικῶς. Κύριοι, ἡ Ἐπικράτεια ἡμῶν διαιρεῖται εἰς 276 στρατιωτικὰς ἀστυνομικὰς περιφερείας καὶ εἰς 304 σταθμοὺς ἀστυνομικούς. Ὡς γνωρίζετε, ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας λέγει, ὅτι ἀστυνόμοι διορίζονται ἀξιωματικοὶ ἐξ ὅλων τῶν ὅπλων, τὴν ἐκλογὴν δ’ αὐτῶν, τὴν ἀπόλυτον ἐκλογήν, ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ συμφώνου μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ τῶν τροποποιήσεων, ἃς θὰ ὑποβάλω, οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ διορίζονται εἰς τὰς 276 ἀστυνομικὰς περιφερείας, θὰ λαμβάνωνται κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος ἐκ τῆς Ἐπετηρίδος τοῦ στρατοῦ καὶ ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων, πεζικοῦ, πυροβολικοῦ, χωροφυλακῆς καὶ ἱππικοῦ, θὰ ἐξαιρῶνται δὲ μόνον οἱ ἐπιτελεῖς καὶ οἱ ὑπασπισταὶ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως καὶ τῶν πριγκήπων καί τινες ἄλλοι...

§31Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ;

§32ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτοὶ δὲν θὰ διορίζωνται, διότι ἔχουσιν εἰδικὰς ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατεύματι.

§33Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ στρατιωτικοὶ ἰατροὶ δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἀστυίατροι;

§34ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ ἀστυνόμων. Οἱ ἀξιωματικοὶ λοιπὸν οὗτοι θὰ μένωσιν ἐπὶ δύο ἔτη ὡρισμένως ἐν τῇ ἀστυνομικῇ ὑπηρεσίᾳ, δὲν θὰ διορίζωνται δὲ ἀστυνόμοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἴτε συνεχῶς εἴτε κατὰ διαλείμματα ἔχουσιν ὑπηρετήσει ἐπὶ πενταετίαν εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ θὰ διορίζωνται, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά των, κατ’ ἀρχαιότητα, θὰ ἔρχηται δὲ ἡ σειρὰ κατ’ ἀρχαιότητα, κατὰ τὸν ὑπολογισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχω κάμει, μετὰ πάροδον 14 ὅλων ἐτῶν. Ἐν τοιαύτῃ λοιπὸν περιπτώσει τί θὰ ἔχωμεν; Βεβαίως δὲν θὰ ἔχωμεν ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι ξένοι ἐν τῷ στρατεύματι, ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι μουσαφιραῖοι, ὡς κοινῶς λέγεται, ἐν τῷ στρατεύματι, διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ ἐπὶ πέντε καὶ δέκα συνεχῆ ἔτη, βεβαίως θὰ ἔχωσι λησμονήσει τὰ καθήκοντα αὑτῶν ὡς ἀξιωματικῶν, ἐνῷ, ὅταν ὑπηρετῶσιν εἰς τὴν ἀστυνομίαν ἐπὶ δύο μόνον ἔτη καὶ ἐπανερχόμενοι εἰς τὸ στράτευμα διαμένωσιν ἐν αὐτῷ ἐπὶ 14 ἔτη, ἵνα ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, βεβαίως κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν δὲν θὰ λησμονῶσι τὰ καθήκοντά των ὡς ἀξιωματικῶν...

§35Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε θὰ τὴν διαιωνίσωμεν τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν;

§36ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ αὐτό. Ἐγὼ ἐννοῶ νὰ γίνηται τοῦτο ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν ἴδιον σῶμα στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Ἐὰν εἴχομεν ἴδιον σῶμα ἀστυνομίας, δὲν θὰ ἤμην ὑπὲρ τῆς ἰδέας ταύτης· ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ἔχομεν, αὐτὸ πρέπει νὰ γίνηται, διότι, ὅπως γίνεται σήμερον, οἱ ἀξιωματικοί, διαμένοντες ἐπὶ 5 καὶ 10 ἔτη ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ, εἰς οὐδὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν, ἐπανερχόμενοι εἰς τὸν στρατόν, ὅπερ δὲν θὰ συμβαίνῃ, ὡς εἶπον, ἐὰν μένωσι δύο ἔτη ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ καὶ 14 ἐν τῷ στρατῷ...

§37Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Δὲν θὰ ἦτο καλλίτερον, ὅσοι ἀξιωματικοὶ δέχονται νὰ γείνωσιν ἀστυνόμοι νὰ μένωσιν ὡς τοιοῦτοι, καὶ νὰ μὴ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὸ στράτευμα; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο καλλίτερον.

§38ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω. Ἐκτὸς αὐτοῦ, Κύριοι, ἡ τοιαύτη τροποποίησις θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα καὶ οἰκονομίαν, διότι καταργοῦνται τὰ ἐπιμίσθια. Διατὶ ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ἀστυνόμος νὰ λαμβάνῃ ἐπιμίσθιον, καὶ νὰ μὴ λαμβάνῃ ἐπιμίσθιον ὁ ἀξιωματικὸς ὁ διαμένων ἐν τῇ φρουρᾷ Ἀθηνῶν ἢ Πατρῶν, ἢ καὶ ἀλλαχοῦ; Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν ἐκ τῆς καταργήσεως ταύτης οἰκονομίαν 120,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ πλὴν τούτων καταργοῦνται καὶ οἱ ἀστυνομικοὶ σταθμοὶ, οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς σήμερον εἶναι πηγὴ πάσης συναλλαγῆς, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλην φράσιν, ἐνῷ ὁ ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ δύο ὑπαξιωματικοὺς ὑπὸ τὰς διαταγάς του, ἕνα διὰ τὴν ἀνακριτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἕτερον, εἰς τὸν ὁποῖον θ’ ἀνατεθῶσι, οὕτως εἰπεῖν, καθήκοντα ἀποσπασματάρχου, θὰ ἐπιτηρῇ κάλλιστα τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν ἐν ἁπάσῃ τῇ ἀστυνομικῇ περιφερείᾳ του. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μεταθέσεων θὰ ἔχωμεν οἰκονομίας, διότι δὲν θὰ λαμβάνωσι χώραν μεταθέσεις εὐκόλως· διὰ νὰ μετατεθῇ ἀστυνόμος, θ’ ἀπαιτῆται πρότασις τοῦ προϊσταμένου — καὶ ἀμέσως θὰ εἴπω ποῖος θὰ ἦναι οὗτος — καὶ γνωμοδότησις τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Δικαστηρίου τῆς περιφερείας του. Ἡ οἰκονομία δὲ ἡ ἐκ τῶν μεταθέσεων θὰ ἦναι κατ’ ἔτος 200,000 δραχμῶν, πρὸς ταῖς 120,000, ἃς θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἐπιμισθίων. Οἱ ὑπολογισμοὶ οὗτοι καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι εἰλημμένοι ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν...

§39Γ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Ὑποβάλετέ τας.

§40ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Προσεχῶς θὰ τὰς ὑποβάλω. Ἀλλὰ πῶς θὰ γίνεται ὁ διορισμὸς τῶν ἀστυνόμων; Εἰς μὲν τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν θὰ τοποθετῶνται ταγματάρχαι ἢ λοχαγοί, εἰς δὲ τὰς ἐπαρχίας καὶ τοὺς δήμους τοὺς ἔχοντας πληθυσμὸν, κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπογραφὴν, ἀνερχόμενον εἰς 5,000 καὶ ἄνω θὰ διορίζωνται λοχαγοὶ ἢ ὑπολοχαγοὶ, εἰς τὰ λοιπὰ δὲ μέρη θὰ διορίζωνται ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ἀνθυπασπισταὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ἀστυνόμων τῶν νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν. Προσέτι θὰ ἦναι τρεῖς ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιθεωρῶσι συχνὰ τὰς ἀστυνομίας, καὶ θ’ ἀναφέρωσι περὶ αὐτῶν εἰς τὴν προϊσταμένην ἀρχήν. Ταῦτα, Κύριοι, ἤθελον νὰ ἐκθέσω ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας σκέπτομαι νὰ ὑποβάλω προσεχῶς, ὅτε καὶ θὰ ὁμιλήσω λεπτομερέστερον περὶ αὐτῶν.

§41Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§42Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὅτι βεβαίως εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἡ κατασκευὴ σιδηροδρομικῆς γραμμῆς μεταξὺ Τριπόλεως καὶ Σπάρτης, εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως, καὶ διὰ τοῦτο διετάχθησαν ἐπανειλημμέναι μελέται ὑπὸ τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων, ἡ μελέτη γραμμῆς Τριπόλεως–Σπάρτης, Φραγκοβρύσεως–Σπάρτης καὶ Λεονταρίου–Σπάρτης. Ἐκ τῶν μελετῶν τούτων ἐγκατελείφθησαν ἡ Λεονταρίου–Σπάρτης καὶ ἡ Φραγκοβρύσεως–Σπάρτης, καὶ ἐὰν δὲν ἐγκατελείφθησαν τελείως, πρέπει νὰ ἐγκαταλειφθῶσι, διότι πρόκειται περὶ γραμμῶν, αἵτινες οὐδένα ἐξυπηρετοῦσι σκοπὸν παρὰ μόνον τὴν Σπάρτην καὶ τὴν γραμμὴν Καλαμῶν, ἐνῷ ἡ διαταχθεῖσα μελέτη διὰ τῆς Κυνουρίας καὶ τῶν ὀρεινῶν δήμων τῆς Μαντινείας συγκοινωνεῖ ἅπασαν τὴν Κυνουρίαν, τὸ ἥμισυ τῆς Μαντινείας, καὶ διὰ τῶν δήμων Οἰνοῦντος, Σελλασίας καὶ Θεραπνῶν τὴν Λακεδαίμονα. Χθὲς ἀκριβῶς, μεριμνῶν περὶ τῆς γραμμῆς ταύτης, διῆλθον ἐκ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος τοῦ Ὑπουργείου, ἵνα λάβω πληροφορίας περὶ τῆς μελέτης ταύτης, ἀλλὰ καίτοι μοὶ ἔγραψεν ὁ μηχανικὸς Ἀρκαδίας, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν μελέτην, ἐν τούτοις δὲν τὴν ὑπέβαλεν ἀκόμη. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ προβῇ εἰς καμμίαν ἐνέργειαν, πρὶν ἢ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἔκθεσιν ταύτην. Εἰς δὲ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου, συνιστῶ νὰ συνασπισθῶμεν ἐν ταῖς ἐνεργείαις ἡμῶν, ἵνα ἐλπίζωμεν ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν.

§43Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ ζητῆτε νὰ γείνωσιν αἱ μελέται τοῦ ἔργου ἐντὸς μηνὸς, καὶ τότε θὰ συζητήσωμεν σοβαρῶς.

§44Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν εἶναι μελέτη ὁριστικὴ, ἀλλὰ προμελέτη.

§45Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν γίνονται τοιουτοτρόπως αἱ μελέται τοιούτων ἔργων.

§46Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον διετάχθησαν ὅλαι αἱ προμελέται.

§47Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν γίνονται τοσοῦτον προχείρως αἱ μελέται, προκειμένου περὶ σπουδαίων ἔργων, διὰ τὴν κατασκευὴν μάλιστα τῶν ὁποίων θὰ καταβάλῃ καὶ τὸ Δημόσιον 5,000,000 δραχμάς.

§48Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῶν μελετῶν περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ ἄλλη μελέτη, ἐπίσης σπουδαία, ἡ οἰκονομικὴ τοῦ πράγματος μελέτη. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι, εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκεται, ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν, τὸ Κράτος σήμερον, δὲν ἔχει τὰ ἀναγκαῖα χρήματα, ἵνα κατασκευάσῃ τὸν σιδηρόδρομον αὐτόν. Ἀφοῦ δὲ, ὡς γνωρίζετε, τὸ Κράτος ἀδυνατεῖ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ἤδη ἔχει, νομίζετε ὅτι μετὰ μίαν ἐπιβάρυνσιν τοιαύτην, οἵαν ζητεῖτε, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ σταθῇ οἰκονομικῶς; Βεβαίως ποτέ. Ἄκαιρος λοιπὸν ἐντεῦθεν εἶναι πᾶσα ἡ γενομένη συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουσι χρήματα.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Στεφανίδης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς κατασχέσεως τῶν μετοχῶν τῶν ἐν Κύμῃ σωματείων «ὁ Ἐργάτης» καὶ «Σηροτροφικὴ Ἑταιρεία Κύμης». Ἡ πρότασις νόμου αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 288). Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Ἀντώνιος Καρτάλης ἀπευθύνει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§50ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα ἐμφαῖνον τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπὸ τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων καὶ εἰρηνοδικῶν ἐκδοθεισῶν ἀδειῶν μεταφορᾶς, πωλήσεως ἢ ἄλλης διαθέσεως, ἐκτὸς πρὸς οἰκιακὴν χρῆσιν, τοῦ δι’ ἁπλῶν ἀμβύκων, χωρητικότητος ἐλάσσονος τῶν 150 ὀκάδων, παραχθέντος οἰνοπνεύματος (σούμας ἢ οὔζου) ὑπὸ οἰνοπνευματοποιῶν πρώτης κατηγορίας, ἐργαζομένων ἀτελῶς ἐπὶ 60 ἡμέρας κατ’ ἔτος, καὶ τὸ δυνάμει τῶν ἀδειῶν τούτων εἰσπραχθὲν δικαίωμα καταναλώσεως τῶν δραχμῶν 15 δι’ ἑκάστην ἄδειαν, συνῳδὰ τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ΓΖʹ τῆς 25 Μαρτίου 1904.»

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Κριεκουκιώτης ἀπευθύνει ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς.

§52ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κατὰ τὴν 18 Μαΐου ἐ. ἔ. ὑπέβαλον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ἐκλιπόντα ἀείμνηστον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, παρακαλῶν αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἐγένετο μελέτη πρὸς κατασκευὴν ἐθνικῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ ἀπὸ ἀρχαίας Ὀλυμπίας μέχρι Μπέτσι τῆς Γορτυνίας, καὶ ἂν γενομένη ὑπεβλήθη αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως διαταχθῇ ἡ δημοπρασία καὶ κατασκευασθῇ ἡ ὁδὸς αὕτη, ἥτις θέλει ἐξυπηρετήσει ὁλοκλήρους τοὺς νομοὺς Ἠλείας καὶ Ἀρκαδίας. Ἐπίσης, ἂν ἐγένετο μελέτη περὶ κατασκευῆς δημοσίας ὁδοῦ ἀπὸ ἀρχαίας Ὀλυμπίας μέχρι τοῦ χωρίου Κούκουρα τοῦ δήμου Λετρίνων. Πληροφορῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν... (γέλωτες).

§53Ι. ΚΡΙΕΚΟΥΚΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ἐπερωτήσει καὶ ἄλλοτε, κατὰ τὴν 18 Μαΐου ἐ. ἔ., τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, καὶ δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν, καὶ δι’ αὐτὸ πληροφορῶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§54ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν): «Πληροφορῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι ἐγένοντο αἱ μελέται καὶ τῶν δύο ὁδῶν, κατὰ τὸ ἔτος 1903 τῆς πρώτης, καὶ κατὰ τὸ 1904 τῆς δευτέρας, τὰ δὲ σχετικὰ ἐστάλησαν καὶ εὑρίσκονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεσττηθῇ νὰ διατάξῃ τὴν δημοπρασίαν τῶν ὁδῶν τούτων, καθόσον ἡ μὲν ὁδὸς ἀπὸ ἀρχαίας Ὀλυμπίας μέχρι Μπέτσι τῆς Γορτυνίας θέλει ἐξυπηρετήσει σπουδαίως τὰ συμφέροντα τῶν νομῶν Ἠλείας καὶ Ἀρκαδίας, διότι οἱ μεταβαίνοντες ἐξ Ἀρκαδίας εἰς Ἠλείαν πολλάκις πνίγονται, καὶ κατ’ ἔτος πλέον τῶν τριάκοντα ζῶα τσακίζονται, διὰ δὲ τῆς ἐξ ἀρχαίας Ὀλυμπίας μέχρι Κούκουρα ὁδοῦ σπουδαίως θέλουσιν ἐξυπηρετηθῆ καὶ ὁ νομὸς Ἠλείας καὶ ὁ νομὸς Ἀρκαδίας καὶ σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων, ὧν οἱ κάτοικοι πνίγονται ἀπὸ τὰ πλημμυροῦντα ὕδατα, καὶ διὰ νὰ φθάσωσιν εἰς Πύργον δαπανῶσι πολὺν χρόνον, ἐνῷ κατασκευαζομένης τῆς ὁδοῦ ταύτης θέλει συντομευθῆ διάστημα πλέον τῶν τριῶν ὡρῶν.»

§55ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μολονότι ὁ νέος αὐτὸς τύπος τῆς ἐπερωτήσεως μὲ ἀπαλλάσσει τοῦ κόπου ν’ ἀπαντήσω, διότι ἀπαντᾷ αὐτὸς ὁ ἐπερωτῶν, θὰ προσπαθήσω νὰ προσκομίσω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς του ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτής.

§56Ι. ΚΡΙΕΚΟΥΚΙΩΤΗΣ. Ἐπηρώτησα κατὰ τὴν 18 παρελθόντος Μαΐου τὸν ἀείμνηστον Δηλιγιάννην, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν ἕνεκα τοῦ ἐπελθόντος ἀπαισίου γεγονότος, ἔκρινα καλὸν νὰ πληροφορήσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ μελέτη ἐγένετο τῆς μὲν ὁδοῦ ἀπὸ ἀρχαίας Ὀλυμπίας μέχρι Μπέτσι τῆς Γορτυνίας κατὰ τὸ 1903, τῆς δὲ ἀρχαίας Ὀλυμπίας μέχρι Κούκουρα κατὰ τὸ 1904. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ, ἵνα γείνῃ ἡ δημοπρασία αὕτη, ἡ ὁποία θὰ ἐξυπηρετήσῃ σπουδαίως τὰ συμφέροντα τῶν νομῶν Ἀρκαδίας καὶ Ἠλείας.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βρατσᾶνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§58Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενοι καταθέσωσι τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρήσεων τόσον τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ὅσον καὶ τοῦ Ταμείου τῆς Κεντρικῆς πρὸς σχηματισμὸν Ἐθνικοῦ Στόλου ἐπιτροπῆς, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1902 μέχρι τοῦ ἔτους 1905. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν πρὸς συζήτησιν ναυτικῶν θεμάτων, διότι σκοπῶ νὰ ὁμιλήσω περὶ τούτων, ὡς καὶ ἄλλοι πολλοὶ συνάδελφοι.

§59Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁρίσατε ὑμεῖς ἡμέραν τινὰ τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος.

§60Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸ Σάββατον.

§61Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα.

§62Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Τὴν Δευτέραν. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ καλυφθῶσιν αἱ τάφροι, αἵτινες ἠνοίχθησαν ὑπὸ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας κατὰ τὰς ἐνεργηθείσας ὑπ’ αὐτῆς ἀνασκαφὰς ἐν Ἐρετρίᾳ, διότι ἤρχισαν νὰ μαστίζουν πυρετοὶ τοὺς κατοίκους. Καὶ ἄλλοτε εἶχον κάμει ἐπερώτησιν περὶ τούτου, ἀλλ’ οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη, καὶ αἱ ἐνεργηθεῖσαι ἀνασκαφαὶ ἤρχι☐ ☐μιαν νὰ γίνωνται πολὺ ὠφέλιμοι εἰς τοὺς ἰατρούς.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πολύβιος Χριστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§64ΠΟΛ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν– Πελοποννήσου, ἥτις ἔχει ἀναλάβει, ὡς γνωστόν, καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν, ἣν ἔχει ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 20 τῆς συμβάσεως τοῦ 1888, νὰ διατηρῇ καθ’ ἑκάστην ἀπὸ Μύλων μέχρι Καλαμῶν καὶ τἀνάπαλιν δύο τακτικὰς ἁμαξοστοιχίας, ἐναντίον δὲ τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης, τῆς ῥητῆς, διατηρεῖ μίαν καὶ μόνην ἁμαξοστοιχίαν. Εἶναι δὲ προφανὴς ἡ ζημία ἡ προερχομένη ἐκ τούτου εἰς τὸ κοινόν. Παρακαλῶ λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, ὅπως ἐν ἀρνήσει τῆς Ἑταιρείας ἀσκήσητε τὰ ἐκ τῆς συμβάσεως χορηγούμενα εἰς ὑμᾶς δικαιώματα, ἵνα τεθῇ εἰς ἐνέργειαν καὶ ἡ δευτέρα ἁμαξοστοιχία. Ἔχω καὶ γραπτὴν σημείωσιν περὶ τούτου, τὴν ὁποίαν καὶ καταθέτω, καὶ παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διαβιβασθῇ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας συντάξεως εἰς τὰς ἀνεψιὰς τοῦ Θεοδώρου Π. Δηλιγιάννη». Παρακαλῶ νὰ ἔλθωσι δύο ψηφολέκται. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Παρατεθείσης ἐπὶ τοῦ βήματος μιᾶς ψηφοδόχου κάλπης γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία, κατὰ τὰ ἄρθρα 61 καὶ 62 τοῦ Κανονισμοῦ, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Π. Σάκκη καὶ Π. Πολυχρονιάδου, καὶ εἶτα ἡ διαλογή).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 150. Εὑρέθησαν ψῆφοι εἰς τὸ Ναὶ 126, εἰς τὸ Ὄχι 24. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν εἰς τρίτην συζήτησιν. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως κατὰ τὸν μῆνα Ἰούνιον τοῦ ἔτους 1905 τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ὡς ἐπίσης τῶν ἐσόδων τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν, τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ περὶ χορηγίας πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐξόδων τῶν ῥηθέντων ταμείων διὰ τὸν αὐτὸν μῆνα». (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ γίνεται δεκτόν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ συντάξεων». Ὁ κύριος Γάτσος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§67ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπουσιάζει.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νέγρης εἶναι ἐγγεγραμμένος δεύτερος.

§69Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μοὶ ἐγένετο παρατήρησις, ὅτι ὁλόκληρος κλάδος, περὶ τῆς μονιμότητος τοῦ ὁποίου προνοεῖ εἰδικὸς νόμος, περιλαμβάνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ὁ κλάδος τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἰδίως τῶν εἰρηνοδικῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἀπαιτεῖται πρότασις τοῦ Εἰσαγγελέως, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τῆς ὑπηρεσίας. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπῃ, ἂν θεωρεῖ δίκαιον, ὁλόκληρος τάξις ὑπαλλήλων νὰ περιέλθῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς θέσιν ἥττονα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν νῦν ἔχει.

§70Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ εἶναι παρατήρησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου, δὲν εἶναι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀδικεῖ τοὺς ὑπαλλήλους, ὧν αἱ θέσεις δι’ εἰδικῶν νόμων ἔχουσι μονιμότητα. Ὁ θεσμὸς τῶν εἰρηνοδικῶν εἶναι ὄντως πλημμελής, εἰς τὴν διόρθωσιν δὲ τῶν πλημμελειῶν αὐτοῦ θ’ ἀποβλέψωμεν δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου· ἀλλὰ σήμερον δὲν ὑπάρχει λόγος ν’ ἀνησυχῶσι.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ὅσοι ἔχουσιν ὑποβάλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ μοὶ ὑπενθυμίζωσι τὰς τροπολογίας των κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν σχετικῶν ἄρθρων. Ζητεῖ ἕτερος τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§72ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§74ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου τούτου ἐφαρμόζονται, κατὰ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τῶν δημοδιδασκάλων, τῶν συμπληρωσάντων δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν. Οἱ δημοδιδάσκαλοι ὑπάγονται, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εἰς τὴν μονιμότητα· δὲν ἀπολύονται, εἰμὴ εἰς ὡρισμένας περιστάσεις. Ἑπομένως ἡ διάταξις αὕτη παρέλκει.

§75Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι πρόχειρον σημείωμα, καὶ κατὰ λάθος ἐξετυπώθη. Οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει. Βλέπετε ὅτι ὑπάρχουσιν ἄλλοι ὑπάλληλοι, ὑπαγόμενοι εἰς τὴν μονιμότητα δι’ εἰδικῶν νόμων, λόγου χάριν οἱ εἰρηνοδίκαι, οἵτινες δὲν ἔχουσι περιληφθῆ.

§76ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ εἰδικὴ διάταξις περὶ δημοδιδασκάλων, ἀφοῦ δυνάμει εἰδικοῦ νόμου κατέστησαν οὗτοι μόνιμοι.

§77Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναμφισβητήτως.

§78Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἔχω τρεῖς τροπολογίας. Ἡ πρώτη εἶναι νὰ περιορισθῇ ἡ ὑπηρεσία, ἡ καθιστῶσα μόνιμον τὸν ὑπάλληλον, ἀπὸ 15 ἐτῶν εἰς 10. Ἐλπίζω ὅτι θὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§79Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§80Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ δευτέρα ὁρίζει, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι, πρὶν γνωμοδοτήσῃ ἡ ἐπιτροπὴ περὶ τῆς ἀπολύσεως αὐτῶν, δύνανται νὰ παρουσιάζωνται ἐνώπιον αὐτῆς ἰδίαις δαπάναις πρὸς ἀπολογίαν. Ἐλπίζω ὅτι καὶ τοῦτο θὰ δεχθῇ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§81Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν τοῦτο γείνῃ δεκτόν, ἡ διαδικασία θὰ ἦναι πολὺ μακρά. Ὁ τρόπος ἄλλως τοῦ καταρτισμοῦ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι τοιοῦτος, ὥστε παρέχει πᾶσαν πίστιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμένητε.

§82Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ τρίτη τροπολογία...

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι προτιμότερον ν’ ἀναγινώσκω ἐγὼ τὰς τροπολογίας.

§84Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ πρώτη τροπολογία μου δὲν ἔχει τυπωθῆ.

§85Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου δὲν ἐχρημάτισεν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ γνωρίζῃ ὁποῖαι δυσχέρειαι γεννῶνται, ὅταν πρόκηται περὶ καταρτισμοῦ τοιούτων ἐπιτροπῶν, ἵνα ἀποφανθῶσιν ἐπὶ περιπτώσεων ὁμοίων. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ διαδικασία εἶναι πολύπλοκος, ἂς μὴ θελήσωμεν νὰ καταστήσωμεν αὐτὴν μᾶλλον πολύπλοκον. Ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, φρονῶ ὅτι καθιστᾷ τὴν διαδικασίαν συντομωτέραν.

§86Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ τρίτη τροπολογία μου εἶναι, ὅπως ὁ ἀποκτήσας δικαίωμα μονιμότητος ὑπάλληλος μὴ μετατίθηται, ἐὰν μὴ παρέλθῃ διετία ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ του ἢ τῆς μεταθέσεως αὐτοῦ, ἄνευ αἰτήσεώς του· ἐπίσης νὰ μὴ δύναται νὰ μετατεθῇ εἰς θέσιν μὴ μόνιμον ἄνευ τῆς συναινέσεώς του.

§87Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἦτο λίαν τολμηρὸν, φρονῶ, ἐνῷ δὲν ἔχει καθορισθῆ ἀκόμη τὸ ἀμετάθετον τῶν ὑπαλλήλων, νὰ δεχθῶμεν ἀμέσως, συγχρόνως μετὰ τῆς μονιμότητος, ἣν τὸ πρῶτον ἤδη εἰσάγει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καὶ τὸ ἀμετάθετον ὅλων τῶν ὑπαλλήλων, εἰς οὓς ἀφορᾷ τὸ πρῶτον ἄρθρον. Βεβαίως, ὅταν πρόκηται περὶ ἰσοβιότητος, τὸ ἀμετάθετον ἐπιβάλλεται, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ μονιμότητος, δὲν νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται. Φρονῶ μάλιστα, ὅτι μέχρι τινὸς καὶ καθ’ ὅσον αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας ἀπαιτοῦσιν, ἐπιβάλλεται ἡ μετάθεσις ἑνὸς ὑπαλλήλου, ὅστις ἔν τινι ὑπηρεσίᾳ νὰ μὴ ἦναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιῆται, ἐν ἄλλῃ δὲ, εἰς ἣν πρέπει νὰ μετατεθῇ, νὰ δύναται νὰ ἦναι χρήσιμος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνητε, διότι, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἦτο τολμηρὸν, ἐνῷ ἀκόμη δὲν ἔχει καθορισθῆ τὸ ἀμετάθετον τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, νὰ δεχθῶμεν τοῦτο διὰ τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους συγχρόνως μετὰ τῆς μονιμότητος αὐτῶν. Μετά τινα χρόνον ἴσως ὡριμάσῃ ἡ ἰδέα τοῦ ἀμεταθέτου τῶν ὑπαλλήλων. Παρῆλθον ἀπὸ τοῦ 1865, ὅτε εἰσήχθη κατὰ τὸ Σύνταγμα ἡ ἰσοβιότης τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, τεσσαράκοντα ὅλα ἔτη, καὶ ἐν τούτοις τὸ ζήτημα τοῦ ἀμεταθέτου αὐτῶν δὲν κατωρθώθη νὰ λυθῇ εἰσέτι. Ἔχομεν νόμους καθιεροῦντας ἐπὶ διετίαν τὸ ἀμετάθετον ὑπαλλήλων τινῶν, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον ἡ νομοθεσία αὕτη ηὐδοκίμησε καὶ κατὰ πόσον δὲν ἐξήγειρε δίκαια παράπονα κατὰ τοῦ οὕτω διατυπωθέντος ἀμεταθέτου αὐτῶν· πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ ἀμετάθετον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθιερωθῇ δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας νὰ φροντίσωμεν περὶ τοῦ ἀμεταθέτου τῶν ὑπαλλήλων, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ καταστήσωμεν τὸ ἀμετάθετον αὐτῶν.

§88Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Βεβαίως ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ εὐκολία, μετὰ τῆς ὁποίας μετατίθενται οἱ ὑπάλληλοι, πλειστάκις καθιστᾷ τὴν μονιμότητα αὐτῶν ἐντελῶς προβληματικήν. Δυστυχῶς τοῦτο συνέβαινεν εἰς τὸ παρελθόν, οὐδεμίαν δ’ ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ συμβαίνῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ τὴν μετατροπὴν αὐτοῦ εἰς νόμον. Μυριάκις εἴδομεν ὑπαλλήλους, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἔχοντας πολυμελῆ οἰκογένειαν, ἐκσφενδονιζομένους ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος ἢ ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἄλλο, καὶ ἐξαντλουμένους καὶ ἀναγκαζομένους οὕτω νὰ παραιτηθῶσι. Τοῦτο μόνον ἤθελον διὰ τῆς τροπολογίας μου νὰ προλάβω.

§89Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἄρθρου 1 εἶναι φανερὸν ὅτι εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, διὰ τὴν μονιμότητα τῶν ὁποίων προὐνόησαν εἰδικοὶ νόμοι, δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ὁ νόμος αὐτός...

§90ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ ἄρθρον 3 ἐφαρμόζεται ἐπ’ αὐτῶν;

§91Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Παρακαλῶ... Ὡς προκύπτει, εἶπον, ἐκ τοῦ ἄρθρου 1, δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ὁ νόμος αὐτὸς εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, περὶ τῆς μονιμότητος τῶν ὁποίων προὐνόησαν εἰδικοὶ νόμοι. Ἀλλ’ ἔρχεται κατόπιν τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐξαιρέσει τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ παρόντος νόμου ἀναφερομένων ὑπαλλήλων στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως οἱ μὴ συμπληρώσαντες εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ἑξήκοντα ἐτῶν ἡλικίαν καὶ ἀπολυθέντες: αʹ) Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 209 ἐδαφ. αʹ τοῦ νόμου ΣΙΒʹ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους. βʹ) Διότι ἀπέσχον αὐτογνωμόνως τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων αὑτῶν ὑπὲρ τὸν μῆνα, ἢ ἕνεκεν ἀμελείας ἢ διαγωγῆς ἀσυμβιβάστου πρὸς τὴν θέσιν, ἣν κατέχουσιν.» Ἡ διάταξις τῶν ἄρθρων τούτων ἐφαρμόζεται εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, καὶ ἑπομένως καὶ εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας.

§92Κ. ΖΩΤΟΣ. Καὶ ἑπομένως καὶ εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους.

§93Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Καὶ ἑπομένως καὶ εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους καὶ εἰς πάντας ἐν γένει τοὺς ὑπαλλήλους. Τοῦτο ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§94Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τὸ ἄρθρον 3 μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1, τὴν καθιεροῦσαν τὴν μονιμότητα τῶν ὑπαλλήλων. Τὸ ἄρθρον 3 ἀφορᾷ εἰς τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς ὁ ὑπάλληλος στερεῖται τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως, καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὴν μονιμότητα τῶν ὑπαλλήλων ἢ μόνον ὅτι, καθ’ ὅσον οὗτοι ἤθελον ἀπολυθῆ ἕνεκα τῶν ὑπ’ αὐτοῦ προβλεπομένων περιπτώσεων, στεροῦνται τῆς συντάξεως αὑτῶν δυνάμει τῶν εἰδικῶν τούτων περιπτώσεων.

§95Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ, ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι, μὴ μεταβαίνοντες λόγου χάριν εἰς τὰς θέσεις των καὶ ἀπέχοντες τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων αὑτῶν ὑπὲρ τὸν μῆνα, δὲν δύνανται ν’ ἀπολυθῶσιν, ἐὰν δὲν ἔχωσιν εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ἑξήκοντα ἐτῶν ἡλικίαν.

§96Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάντες οἱ ὑπάλληλοι τίθενται ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου τούτου· τὸ ἄρθρον δὲ, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς, δὲν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν μονιμότητα τὴν καθιερουμένην διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Παρακαλῶ δὲ, διὰ νὰ μὴ ἐπέρχηται σύγχυσις κατὰ τὴν συζήτησιν, νὰ περιοριζώμεθα ἐντὸς τῶν διατάξεων ἑκάστου ἄρθρου.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγὼ, νὰ ἀναγινώσκω τὰς τροπολογίας, καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντᾷ ἐπὶ ἑκάστης τροπολογίας, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶμεν.

§98ΗΛΙΑΣ ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 νομίζω ὅτι ὑπεβλήθη τροπολογία, καθ’ ἣν ἐκτὸς τῆς ἐγγράφου ἀπολογίας τοῦ ὑπαλλήλου ζητοῦνται καὶ ἀποδείξεις. Λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου συνισταμένη ἐπιτροπὴ εἶναι ὀλιγομελής, ἀποτελεῖται δὲ ἐξ ὑπαλλήλων ἐχόντων πολλὴν ἐργασίαν, εἰς ἣν θὰ προστεθῇ νῦν καὶ ἄλλη πολλὴ ἐργασία, διότι θὰ ἔχωσι τὴν ἐξέτασιν τῶν πειθαρχικῶν καταγγελιῶν καθ’ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, καὶ σχετιζομένης τῆς διατάξεως ταύτης μὲ τὸ ἄρθρον 3, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ὑπάλληλοι, ἀπολυόμενοι ἕνεκα αὐτογνώμονος ἀποχῆς ἀπὸ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων αὑτῶν ὑπὲρ τὸν μῆνα ἢ ἕνεκεν ἀμελείας, —δὲν λέγω καὶ διὰ διαγωγὴν ἀσυμβίβαστον ἀκόμη, —στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως αὑτῶν, ἐὰν δὲν ἔχωσιν 25 ἐτῶν ὑπηρεσίαν καὶ 60 ἐτῶν ἡλικίαν.

§99Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ὄχι.

§100ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Αὐτὸ λέγετε. Μὲ συγχωρεῖτε. Κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 3 αὐτὸ καθιεροῦται (ἀναγινώσκει): «Ἐξαιρέσει τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ παρόντος νόμου ἀναφερομένων ὑπαλλήλων» (οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν διάταξιν ταύτην καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως) «στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως οἱ μὴ συμπληρώσαντες εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ 60 ἐτῶν ἡλικίαν καὶ ἀπολυθέντες...»

§101Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ παρατηρήσεις αὗται ἀνάγονται εἰς τὸ ἄρθρον 3.

§102ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὰς συνδυάζω πρὸς τὸ ἄρθρον 1, διὰ νὰ ζητήσω, ἵνα πρὸς τῇ ἀπολογίᾳ τῇ ἐγγράφῳ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν ὑπάλληλον τὸν ἀπολογούμενον, καὶ προσωπικῶς νὰ παρίσταται ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς.

§103Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει σχέσιν· εἶναι τὸ ἄρθρον 3.

§104ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἕν πρωτόκολλον προϊσταμένου π. χ. λέγει, ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἀπέσχε τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων αὑτοῦ ἐπὶ ἕνα μῆνα, ἢ ἔδειξεν ἀμέλειαν περὶ τὴν ὑπηρεσίαν. Αὐτὴ εἶναι μία ἀπόδειξις ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς.

§105Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Εἶναι καταγγελία. Τὸ γνωρίζετε κάλλιστα.

§106ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ βεβαίωσις τῆς ἀποχῆς ἀπὸ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων αὑτοῦ ἐπὶ ἕνα μῆνα, ὅταν ὁ ὑπάλληλος δὲν δύναται νὰ φέρῃ ἀπόδειξιν περὶ τῶν αἰτίων, τὰ ὁποῖα παρημπόδισαν αὐτόν...

§107Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ τίς εἶπε τοῦτο; Ἀφοῦ ὁ ὑπάλληλος καλεῖται ν’ ἀπολογηθῇ, τίς σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ ὑπάλληλος δὲν δύναται νὰ φέρῃ ἀνταπόδειξιν;

§108ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ λέγετε «ἔγγραφον ἀπολογίαν».

§109Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν ἠδύνατο νὰ φέρῃ καὶ μάρτυρας...

§110ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ στρατιωτικοὶ νόμοι περὶ τῶν Ἀνακριτικῶν Συμβουλίων, τὰ ὁποῖα ἀποφαίνονται καὶ περὶ ἐλαφροτέρας τιμωρίας, περὶ προσκαίρου παύσεως κλπ. Ἡ διαδικασία τῶν Ἀνακριτικῶν Συμβουλίων ἐπιτρέπει πλήρη ἀπολογίαν τοῦ ὑπὸ κατηγορίαν ἀξιωματικοῦ καὶ προσαγωγὴν ἀποδείξεων. Διατὶ τὸ αὐτὸ μέσον νὰ μὴ δώσωμεν καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους;

§111Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Λησμονεῖτε, ὅτι ἡ διαδικασία ἐνώπιον τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου εἶναι διάφορος, ὅτι ἐκεῖ γίνεται ἐπ’ ἀκροατηρίου ἡ διαδικασία αὕτη.

§112ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὄχι, δὲν γίνεται ἐπ’ ἀκροατηρίου.

§113Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐπ’ ἀκροατηρίου, καὶ ὅτι φθάνουν καὶ μέχρις ἀποστρατεύσεως καὶ μέχρις ἀποτάξεως, ἐνῷ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἡ διαδικασία, ἥτις ἀναγράφεται διὰ τὸν στρατιωτικὸν καὶ τὸν ναυτικόν, δύναται νὰ φέρῃ εἰς στέρησιν τοῦ βαθμοῦ, ὃν κέκτηται ἐκ τοῦ Συντάγματος ὁ στρατιωτικὸς ἢ ὁ ναυτικός. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Ἐδῶ περὶ τίνος πρόκειται; Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ ὑπαλλήλου ν’ ἀπολογηθῇ. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἥτις συγκροτεῖται καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ ἄρθρον 1, εἶναι ἀρκετὰ λογική, ὥστε ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ προσκομισθῇ μία ἀπόδειξις, νὰ ἐπιτρέψῃ τοῦτο.

§114ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶναι ὅμως, κύριε Πρόεδρε, καὶ ὀλιγομελὴς ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, διότι θ’ ἀποφασίσωσι περὶ τῆς τύχης τοῦ ὑπαλλήλου ὁ Πρόεδρος καὶ ἓν μέλος.

§115Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἄν θέλητε ἐγγύησιν περισσοτέραν, ζητήσατέ την ἐν τῇ συγκροτήσει τῆς ἐπιτροπῆς.

§116ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸν ἑαυτόν σας· λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δύναται νὰ εὑρεθῇ ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποβάλῃ ἕνα ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἔχει 25 ἐτῶν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ 55 ἐτῶν ἡλικίαν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παρασχεθῶσιν ἐγγυήσεις.

§117Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ συζητήσητε ἐπ’ αὐτοῦ, θὰ συζητήσητε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3. Τὸ ἄρθρον 1 εἶναι ἐντελῶς ἀλλότριον.

§118ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Λέγει τὸ ἄρθρον 1 «μετὰ προηγουμένην ἔγγραφον ἀπολογίαν».

§119Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 1 ἀναγράφει τὴν ἀρχήν. Ἐὰν θέλητε νὰ τροποποιήσητε τὴν διαδικασίαν, θὰ τὴν τροποποιήσητε εἰς τὸ ἄρθρον 3, διότι ἐκεῖ πρόκειται περὶ τῶν δύο ἐξαιρετικῶν περιπτώσεων, καθ’ ἃς ὁ ὑπάλληλος ἀπολυόμενος ἀπόλλυσι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως. Λοιπὸν ἐκεῖ, ἐὰν θέλητε, δύνασθε νὰ προτείνητε τροπολογίαν.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιφυλαχθῆτε, κύριε Ποταμιᾶνε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§121ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πολὺ καλά.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνώσω πρῶτον τὰς τροπολογίας. Τροπολογίαι τοῦ βουλευτοῦ Θηβῶν κ. Σκουλούδη ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἐδάφιον αʹ τοῦ ἄρθρου 1 ἀπαλείφεται. Εἰς τὸ ἐδάφιον αʹ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, μετὰ τὰς λέξεις «ἑνὸς ἐλεγκτοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου» προστίθενται τὰ ἑξῆς: «καὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ οἰκείου Ὑπουργείου, ἤ, τοιούτου μὴ ὑπάρχοντος, ἐκ τοῦ κατὰ βαθμὸν ἀνωτέρου καὶ ἀρχαιοτέρου τμηματάρχου, προκειμένου κλπ.» Δέχεται ἡ Κυβέρνησις;

§123Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· δὲν τὸ δέχομαι, διότι θὰ ὑπετάσσομεν οὕτω τὴν διαδικασίαν εἰς τὴν πολιτικήν. Ἡ συμμετοχὴ ἑνὸς ὑπαλλήλου τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὑποτάσσει τὴν διαδικασίαν ταύτην εἰς τὴν πολιτικήν. Τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ. Θέλω ἀκριβῶς ἡ ἀποκέντρωσις νὰ ὑπάρξῃ πλήρης καὶ τελεία, νὰ μείνῃ δὲ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἐντελῶς ἀνεπηρέαστος ἀπὸ τῆς πολιτικῆς.

§124ΣΤΕΦ. ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ὁ σκοπὸς τῆς προτάσεώς μου, ὅπως προσλαμβάνηται καὶ ὁ Γενικὸς Γραμματεύς, ἢ ἐν ἐλλείψει τούτου εἷς τμηματάρχης, δὲν ἦτο βεβαίως νὰ ὑποτάξω τὴν διαδικασίαν εἰς τὴν πολιτικήν.

§125Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἄγει εἰς τοῦτο· δὲν λέγω ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός.

§126ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ἤθελον νὰ παρίσταται καὶ εἷς ἀντιπρόσωπος τοῦ κλάδου τῆς ὑπηρεσίας, εἰς ἣν ἀνήκει ὁ ὑπάλληλος.

§127Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα, ἀλλ’ ἄγει εἰς αὐτὸ τὸ ἄτοπον.

§128ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Φρονῶ, ὅτι ἀπέναντι τῆς πλειονοψηφίας τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τὸ νὰ ὑπάρχῃ εἴτε ὁ Γενικὸς Γραμματεύς, εἴτε εἷς τμηματάρχης, ἀνήκων εἰς τὸν κλάδον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπαλλήλου, βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ἐπιτροπήν· θὰ χρησιμεύῃ μόνον εἰς τὸ νὰ φωτίζῃ αὐτὴν ὡς πρὸς τὰ δικαιώματα τοῦ ὑπὸ κρίσιν ὑπαλλήλου, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον τοῦτο. Δὲν θὰ ἦναι, οὕτως εἰπεῖν, διώκτης τοῦ ὑπαλλήλου, ἀλλὰ θὰ ἦναι ὁ φυσικὸς αὐτοῦ συνήγορος.

§129Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου τῆς τροπολογίας ταύτης, δηλ. τῆς ἀπαλείψεως τοῦ αʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 1, δὲν γνωρίζω τί εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§130ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Δὲν ἀπήντησεν εἰς αὐτό.

§131Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι πολὺ σπουδαῖον. Ἐὰν καταργηθῇ ἡ θέσις, βεβαίως πρέπει ν’ ἀπολυθῇ ὁ ὑπάλληλος. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἀναγραφῇ πίστωσις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ;

§132Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπήντησα ἤδη καὶ κατὰ τὴν πρώτην καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Ἀπήντησα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ κυριαρχικὸν δικαίωμα νὰ καταργῇ τὴν θέσιν.

§133Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία περὶ τούτου· ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸ δεύτερον μέρος...

§134Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ τὸ δεύτερον μέρος ἀφορᾷ εἰς τὴν διαγραφὴν τῆς πιστώσεως οὐχὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ τῆς Βουλῆς· διότι δύναται νὰ ὑπάρξῃ μία θέσις, καὶ ἐν τούτοις νὰ μὴ ἦναι ἐν λειτουργίᾳ ἡ θέσις αὕτη ἕνεκα τῆς διαγραφῆς τῆς πιστώσεως. Ἔχομεν ὀργανικὰς θέσεις, ἀλλὰ τὰς ὀργανικὰς ταύτας θέσεις δυνάμεθα νὰ μὴ συμπληρώσωμεν, καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ νὰ μὴ ἀναγράψωμεν τὴν πίστωσιν. Διαγραφομένης λοιπὸν τῆς πιστώσεως, ἥτις ἔδει νὰ χορηγηθῇ, ἀναγκαίως ἀπολύεται ὁ ὑπάλληλος. Ἡ μόνη ὀρθὴ παρατήρησις εἶναι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν πρόκειται περὶ ἀπολύσεως ὑπαλλήλων πλειοτέρων τοῦ ἑνὸς λόγῳ διαγραφῆς τῆς πιστώσεως. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί θὰ γείνῃ; Ἐδήλωσα, ὅτι βεβαίως θ’ ἀπολυθῶσιν οἱ νεώτεροι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ· ἐννοεῖται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, περὶ ἧς πρόκειται.

§135Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πρέπει νὰ ἀναγνωρίζωνται ἐπὶ τοσοῦτον, ἐφ’ ὅσον ἐδημιουργήθησαν διὰ τοῦ πολιτεύματος· διότι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀνωτέρα τοῦ νόμου, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ πράξῃ τι ἐναντίον τοῦ νόμου. Δύναται νὰ καταργήσῃ νόμον, δύναται νὰ νομοθετήσῃ νόμον, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ παραβῇ νόμον, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ παραβῇ νόμον. Ὅταν ἔχωμεν ὀργανικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος προσδιορίζει τὸ προσωπικὸν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν ἀναγράφει τὴν πίστωσιν, διὰ νὰ παυθῇ ὁ ὑπάλληλος, ἐὰν ἦναι διωρισμένος. Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν διαγραφὴν τῆς πιστώσεως, λέγουσα ὅτι δὲν θὰ συμπληρώσῃ τὴν θέσιν· ἀλλ’ ἐὰν ἡ θέσις κατέχηται ὑπὸ τοῦ ὑπαλλήλου δυνάμει τοῦ ὀργανικοῦ νόμου, δὲν δύναται νὰ διαγραφῇ ἡ πίστωσις· διαγραφομένης δὲ ταύτης, δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπάλληλον, ἐὰν οὗτος δὲν ἦναι δυνατὸν ν’ ἀπολυθῇ δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ ὀργανικοῦ, δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς αὐτὸν νὰ ζητήσῃ νὰ πληρωθῇ τοὺς μισθούς του, ἡ δὲ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη δι’ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως νὰ πληρώσῃ τοὺς μισθούς. Δὲν βλέπω λοιπὸν, πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπολύωνται οἱ ὑπάλληλοι διὰ διαγραφῆς τῆς πιστώσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι εἶναι περιττοὶ οἱ ὑπάλληλοι, ἐὰν νομίζῃ ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ θέσις, θὰ ὑποβάλῃ νόμον, ὅπως μεταρρυθμίσῃ τὸν ὀργανικὸν νόμον καὶ καταργήσῃ τὴν θέσιν, ἢ ὅπως καταργήσῃ τὸν νόμον. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος ὑφίσταται, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ νομοθετήσωμεν, ὅτι διὰ διαγραφῆς τῆς πιστώσεως ἀπολύονται οἱ ὑπάλληλοι. Εὑρίσκω ὅτι καὶ νομοθετικῶς εἶναι ἄστοχον τὸ μέτρον καὶ σόλοικον, τὸ εὑρίσκω δὲ καὶ ἄδικον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ μέρος πρέπει νὰ διαγραφῇ. Ἡ περίπτωσις, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀφορᾷ εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν δὲν ὑπάρχει συμπεπληρωμένη ἡ θέσις. Τότε δύναται νὰ διαγραφῇ ἡ πίστωσις. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ συμπεπληρωμένη ἡ θέσις, δὲν δύναται διὰ τῆς διαγραφῆς τῆς πιστώσεως ν’ ἀπολυθῇ ὁ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος δυνάμει τοῦ νόμου θεωρεῖται μόνιμος. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι δύναται νὰ παραμείνῃ ἡ διάταξις, καὶ πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§136Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λεβαδείας λέγει, ὅτι ἡ περίπτωσις αὕτη δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ἐὰν πρόκηται περὶ θέσεως κενῆς. Ἀλλὰ τότε δὲν πρόκειται περὶ ἀπολύσεως. Θὰ ἦτο δὲ περίεργον νὰ σκεπτώμεθα περὶ ἀπολύσεως, ὅταν ἡ θέσις ἦναι κενή. Κύριοι, ἐγὼ δὲν ἀνέχομαι τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ οἱοσδήποτε φραγμὸς εἰς τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς· φθάνω δὲ μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ πράξῃ τι τὸ ἄδικον ἢ τὸ μὴ ὀρθόν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λεβαδείας λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον. Ναί, ἡ Βουλὴ βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἀνατρέψῃ διὰ μιᾶς ψηφοφορίας τὸν νόμον· ἀλλ’ ἔχομεν δύο νόμους· ἔχομεν τὸν νόμον τὸν πάγιον, τὸν ὁρίζοντα τὰς θέσεις, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸν νόμον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸν ἐνιαύσιον, καὶ ὅταν ἔλθῃ ὁ ἐνιαύσιος νόμος, ὁ ὁποῖος ψηφίζεται ὅπως γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λεβαδείας...

§137ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι νόμος;

§138Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ ἐφαρμοζόμενος ὁ νόμος αὐτὸς φέρει ἀναγκαίως καὶ τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως, διότι περιεκόπη ἡ πίστωσις, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ καὶ ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ θέσις νὰ μείνῃ συμπεπληρωμένη. Λοιπὸν ἀναγκαίως θ’ ἀπολυθῇ ὁ ὑπάλληλος. Ἀλλὰ τίς ὑπάλληλος θ’ ἀπολυθῇ, ἐὰν πρόκηται περὶ διαφόρων ὑπαλλήλων ἐν τῇ αὐτῇ θέσει; Τὸ ἐξήγησα· ἀναγκαίως θ’ ἀπολυθῇ ὁ νεώτερος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ.

§139Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς εἶναι νόμος, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία· ἀλλὰ παρανοοῦμεν τὸν εἰδικὸν σκοπὸν τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ψηφίζει κατ’ ἔτος ἡ Βουλὴ, δίδουσα τὴν ἄδειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δαπανήσῃ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου χρηματικὸν ποσὸν ἀνάλογον πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου ὁ Προϋπολογισμὸς βεβαίως εἶναι νόμος· ἀλλ’ ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν δύναται νὰ ἀνατρέψῃ τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, καὶ πλανῶνται οἱ νομίζοντες ὅτι διαγράφοντες τὴν πίστωσιν ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀνατρέπομεν τοὺς ὀργανικοὺς νόμους.

§140Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς εἶπε τοῦτο. Ἀργεῖ, κοιμᾶται ὁ ὀργανικὸς νόμος.

§141Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κοιμηθῇ, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τις ἀγρυπνῶν, ὁ ὁποῖος ἀξιοῖ νὰ μὴ κοιμηθῇ ὁ νόμος. Ὑπάρχει δὲ ἀγρυπνῶν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, τῶν ὀργανικῶν, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν: «μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, ἂν δὲν περιελήφθη πίστωσις εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν· ὀφείλετε νὰ μὲ πληρώσητε, διότι δυνάμει τοῦ ὀργανικοῦ νόμου κατέχω τὴν θέσιν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν σᾶς ἐπιτρέπει νὰ μὲ ἀποβάλητε». Πῶς εἶναι δυνατὸν, διαγράφοντες τὴν πίστωσιν, νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ἀπολύεται ὁ ὑπάλληλος; Δὲν εἶναι λοιπὸν τὸ πρᾶγμα μόνον σόλοικον, ὑπὸ ἔποψιν νομοθετικήν· εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἄδικον, νομίζω δὲ, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ καὶ ἀποτελέσματα· διότι, ὅταν δὲν καταργῆται ὁ ὀργανικὸς νόμος, ὑπάρχῃ δὲ δικαίωμα μονιμότητος, καὶ ἂν ἀκόμη λέγῃ ὁ νόμος αὐτὸς, ὅτι ἀπολύεται ὁ ὑπάλληλος, δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ σταθῇ ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων τοιαύτη διάταξις. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ ὅ,τι θέλει; πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατρέψῃ τοὺς νόμους διὰ τῆς διαγραφῆς τῆς πιστώσεως; Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, καὶ ὑποθέτω ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς δὲν θὰ ἐπιμείνῃ νὰ μείνῃ αὐτὴ ἡ διάταξις, ἥτις, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀσχημίζει ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰσήγαγε.

§142Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀσχημίζει οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον τὸ νομοσχέδιον ἡ διάταξις αὕτη, ὅταν δι’ αὐτῆς ἀναγνωρίζηται τὸ κυριαρχικὸν δικαίωμα τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς Λεβαδείας λέγει, ὅτι ὁ νόμος θὰ ὑφίσταται· ἀλλ’ ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ καὶ γείνῃ νόμος, δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ παύσῃ ἐν τῇ συγκεκριμένῃ περιπτώσει ὁ ὑπάλληλος νὰ ἦναι μόνιμος. Ποία λοιπὸν εἶναι ἡ διάταξις, ἥτις θὰ ὑφίσταται; Ὁ νόμος αὐτὸς καθιστᾷ τὴν περίπτωσιν· ἔρχεται ὁ Προϋπολογισμὸς, καὶ διαγράφει τὴν πίστωσιν· ἀναγκαίως ἐξαφανίζεται ἡ μονιμότης.

§143Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξέρχεται ἡ αἵρεσις.

§144Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θεωρεῖτε ὅτι ἀδικεῖ; Εἶναι ἄλλο ζήτημα. Σεῖς θέλετε, ὁ ὑπάλληλος, τοῦ ὁποίου ἡ μονιμότης ἀνεγνωρίσθη, νὰ μένῃ ἐπ’ ἄπειρον. Συγχέετε ἐντεῦθεν τὴν μονιμότητα μὲ τὴν ἰσοβιότητα. Αὐτὸ εἶναι τὸ σφάλμα σας. Ὁ ἰσόβιος βεβαίως δὲν παύεται, διότι ἡ ἰσοβιότης δὲν ὀφείλεται εἰς νόμον, ὀφείλεται εἴτε εἰς συνταγματικὴν διάταξιν εἴτε εἰς μίαν σύμβασιν. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν ἔχετε τοιοῦτό τι· ἔχετε μόνον τὴν μονιμότητα, διὰ τοῦ νόμου δὲ τούτου καθίσταται ἡ μονιμότης ὑπὸ τὸν περιορισμὸν τοῦ νὰ ὑπάρξῃ ἀναγεγραμμένη καὶ ἡ πίστωσις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Λοιπὸν δὲν βλέπω νὰ ἀσχημίζῃ καὶ κατ’ ἐλάχιστον ἡ διάταξις αὕτη τὸ νομοσχέδιον, οὐδὲ γίνεται τι τὸ ἄδικον. Θὰ ἐφθάνομεν δὲ εἰς τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα καὶ μὲ τὴν θεωρίαν σας· διότι, ἂν ἡ Βουλὴ δύναται κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ καταργῇ τοὺς νόμους καὶ νὰ ψηφίζῃ νέους νόμους...

§145Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ κανονικόν.

§146Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. .. διατὶ θὰ ἀρνηθῆτε εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα νὰ πράξῃ τοῦτο διὰ νόμου, οἷος εἶναι ὁ ἐτήσιος νόμος τοῦ Προϋπολογισμοῦ;

§147ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῆς ψηφίσεως Προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς ψηφίσεως νόμου. Ὁ νόμος ὑφίσταται τριπλῆν συζήτησιν καὶ τριπλῆν ψηφοφορίαν, ὁ Προϋπολογισμὸς δὲ μίαν συζήτησιν καὶ μίαν ψηφοφορίαν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου γνωρίζομεν πρακτικῶς κατὰ τίνα τρόπον ψηφίζεται ὁ Προϋπολογισμὸς, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν δὲν ἀντιλαμβάνονται ποῖαι μεταβολαὶ ἐν αὐτῷ γίνονται.

§148Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Κακῶς πράττετε, νὰ μὴ ἀντιλαμβάνησθε.

§149ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν λέγω περὶ ἐμαυτοῦ. Οὕτω συνήθως ψηφίζεται ὁ Προϋπολογισμός. Εὐτυχῶς ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι καὶ ὅσα δὲν λέγονται καὶ ὅσα κρύπτονται ὑπὸ τὰ λεγόμενα καὶ γραφόμενα. Ὅταν δὲν συνοδεύηται ὁ Προϋπολογισμὸς μὲ πίνακας ἀναλυτικοὺς, ἀναλύοντας τὰ κεφάλαια καὶ τὰ ἄρθρα, καὶ δεικνύοντας ποίους ὑπαλλήλους καὶ πόσους ὑπαλλήλους ἔχετε, ὅταν ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις δὲν κάμνῃ λόγον περὶ τούτων, ὅταν ψηφίζηται εἰς μίαν ἑσπέραν ὁλόκληρος ὁ Προϋπολογισμὸς, τοῦ Γραμματέως ἀναγινώσκοντος κεφάλαια καὶ ἄρθρα, βεβαίως θὰ διαφεύγῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἡ κατάργησις τῆς θέσεως τοῦ ὑπαλλήλου διὰ τῆς διαγραφῆς τῆς πιστώσεως. Δέχεσθε τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς; τότε ἀφήσατε αὐτὰ ὡς εἶναι, ἀφήσατε τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ. Παραλείπω ὅτι ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ θὰ ἐμφιλοχωρήσῃ καὶ ἄλλη κατάχρησις, ὅτι θὰ μετατίθηνται ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὰς καταργουμένας διὰ τῆς ἀπαλείψεως τῆς πιστώσεως θέσεις ὅσοι ὑπάλληλοι θὰ θέλῃ ἡ ὑπηρεσία νὰ παυθῶσι. Θὰ γίνηται προσωρινῶς ἡ ἀπάλειψις τῆς πιστώσεως, διὰ νὰ προστεθῇ εἰς τὸν ἑπόμενον Προϋπολογισμὸν, ὅπως τοποθετηθῶσιν ἄλλοι.

§150Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπὸ τίνος θὰ γίνηται τοῦτο;

§151ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι ἡ Βουλὴ δὲν θ’ ἀντιλαμβάνηται τῶν λεπτομερειῶν.

§152Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ὕβρις!

§153ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι πρᾶγμα, δὲν εἶναι ὕβρις. Ὁ λέγων τὸ πρᾶγμα δὲν ὑβρίζει· ὁ πράττων τὴν κατακριτέαν πρᾶξιν πταίει. Οὕτω δυστυχῶς ψηφίζεται ὁ Προϋπολογισμός...

§154Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μόνον ὁ κύριος Ποταμιᾶνος ἀντιλαμβάνεται ἐνταῦθα!

§155ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. .. Διότι ἡ λεπτομερὴς συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ ἀπήτει ἕνα μῆνα. Διατὶ δυσκολεύεσθε νὰ πράξητε τοῦτο διὰ νόμου, ἀφοῦ οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα; Αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ κυριαρχικὸν δικαίωμα τῆς Βουλῆς συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς προτάσεως νὰ γείνῃ δήλωσις. Σεῖς κρίνετε ἐξ ἰδίων, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ ἄλλοι θὰ διαχειρισθῶσι τὸν νόμον.

§156Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῆς διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ αὐξήσεως ἢ ἐλαττώσεως τῶν ἐξόδων, νομίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰ τῆς συνταγματικῆς διατάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ εἶναι κυρίαρχος νὰ ὁρίζῃ τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ συνήθεια ἐπεκράτησεν, ὅταν ὑποβάλληται ὁ Προϋπολογισμὸς, συγχρόνως ἅμα τῇ ἐνάρξει τοῦ ἔτους καὶ νὰ ἐκτελῆται, ἀδιαφόρως ἂν εἶναι ἐψηφισμένος ἢ ὄχι· ἐπειδὴ δὲ ἡ τοιαύτη συνήθεια διὰ τῆς φράσεως τοῦ ἄρθρου δύναται νὰ ἐπιτραπῇ, οὕτως ὥστε καὶ χωρὶς νὰ ἦναι ἐψηφισμένος ὁ Προϋπολογισμὸς νὰ δύναται νὰ προβαίνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν θέσεων καὶ εἰς ἀπολύσεις ὑπαλλήλων, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι τὸ ἐδάφιον αʹ τοῦ ἄρθρου 1 δύναται νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἐὰν καταργηθῇ θέσις, ἡ πρὸς τοῦτο δαπάνη δὲν ἀναγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους.»

§157Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναμαι νὰ γνωρίσω Προϋπολογισμὸν ἄνευ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Εἴτε δωδεκατημόριον ψηφίζεται, εἴτε ὁ Προϋπολογισμὸς, κατὰ τὴν ψήφισιν αὐτῶν δύναται νὰ συζητηθῇ, ἂν αὐθαιρέτως ἔπραξεν ὁ Ὑπουργὸς ἢ ὄχι.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σκουλούδη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§159ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία εἶναι ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου.

§160Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ παρατηρήσω, ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν τὰ νομοσχέδια ψηφίζονται κατ’ ἄρθρον. Ἐὰν ὑπάρχῃ τροπολογία, αὕτη δὲν δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὸν Βουλευτὴν νὰ συζητήσῃ γενικῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου· εἶναι ἐλεύθερος νὰ συζητήσῃ, ὅπως θέλει, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ὑπεβλήθη τροπολογία ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Θηβῶν ἢ ἄλλου τινός.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τίνος θέλετε νὰ ὁμιλήσητε, κύριε Πονηρόπουλε; Θέλετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ μέρος τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Σκουλούδη, τὸ ὁποῖον προηγουμένως ἀνέγνωσα; (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἐδάφιον αʹ τοῦ ἄρθρου 1 ἀπαλείφεται.»

§162ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 2 ὁ κ. Βουλευτὴς Θηβῶν, δὲν εἶναι ἀποκρουστέα, καὶ μάλιστα δι’ ὃν λόγον ἀνέπτυξεν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἢ μᾶλλον ἀμφότεραι αἱ ἐπιτροπαὶ σύγκεινται ἐκ προσώπων, τὰ ὁποῖα παρέχουσιν ἐχέγγυα ἱκανότητος, εἴτε ἀποτελεῖται ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, εἴτε ἐκ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου ἢ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν. Ἀλλὰ πολὺ ὀρθῶς ἐλέχθη, ὅτι, προκειμένου νὰ κρίνωσιν, ὡς τὸ ἄρθρον ὁρίζει, περὶ ἱκανότητος ἢ περὶ ἀμελείας ὑπαλλήλου τινός, εἶναι ἀνάγκη, ἵνα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς διαφωτισθῶσι, διότι, μεθ’ ὅλην τὴν ἱκανότητα, ἣν δύνανται νὰ ἔχωσι, βεβαίως ἡ εἰδικότης ἐλλείπει. Προκειμένου περὶ τελωνειακοῦ ἢ ἐφοριακοῦ ὑπαλλήλου, ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις θὰ διαφωτίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν περὶ τοῦ ὑπαλλήλου τούτου, ὁ δὲ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ἀπειλούμενος ὑπὸ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς πολιτικῆς, εἶναι ἀνύπαρκτος, διότι ὁ τμηματάρχης μόνον μίαν ψῆφον θὰ ἔχῃ· ἐκτὸς δὲ τούτου, διὰ τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου, καθισταμένου νόμου τοῦ Κράτους, αὐτοὶ οἱ τμηματάρχαι περιφρουροῦνται διὰ τῶν ἐγγυήσεων τῆς μονιμότητος. Ἑπομένως ὁ περιορισμός, τὸν ὁποῖον φοβούμεθα, οὐδεμίαν θέσιν ἔχει ἐνταῦθα. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, διὰ νὰ μὴ προβαίνῃ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς ἀποφάσεις ἄνευ γνώσεως τῶν πραγμάτων. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἀποφαίνηται περὶ τῆς ἱκανότητος ἢ τῆς ἀμελείας τῶν ὑπαλλήλων. Τὸ ζήτημα τῆς ἱκανότητος δὲν εἶναι ζήτημα, εἰς ὃ δύναται νὰ ἔχῃ μεγάλην εἰδικότητα ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἢ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, ἢ ὁ νομικὸς ἢ δικαστικὸς σύμβουλος. Δυνατὸν οὗτοι νὰ ἔχωσι πολλὰς καὶ μεγάλας γνώσεις, εἰς τὸ ζήτημα ὅμως τῆς εἰδικότητος ἁρμόδιος ἵνα διαφωτίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν εἶναι ὁ τμηματάρχης, ὁ ὁποῖος θὰ ἦναι ὁ φυσικός, οὕτως εἰπεῖν, προστάτης τοῦ ὑπαλλήλου. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἀντείπητε εἰς τὴν τροπολογίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέρος τοῦτο.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σκουλούδη, καθ’ ἣν «τὸ ἐδάφιον αʹ τοῦ ἄρθρου 1 ἀπαλείφεται», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν δευτέραν τροπολογίαν τοῦ αὐτοῦ κ. Βουλευτοῦ (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ ἐδάφιον αʹ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, μετὰ τὰς λέξεις «ἑνὸς ἐλεγκτοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου», προστίθενται τὰ ἑξῆς: «καὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ οἰκείου Ὑπουργείου, ἤ, τοιούτου μὴ ὑπάρχοντος, ἐκ τοῦ κατὰ βαθμὸν ἀνωτέρου καὶ ἀρχαιοτέρου τμηματάρχου.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ τρίτη τροπολογία τοῦ αὐτοῦ κ. Βουλευτοῦ (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, μετὰ τὰς λέξεις «καὶ δύο ἐλεγκτῶν τοῦ Συνεδρίου», προστίθενται τὰ ἑξῆς: «καὶ ἐκ τοῦ κατὰ βαθμὸν ἀνωτέρου καὶ ἀρχαιοτέρου τμηματάρχου τοῦ οἰκείου Ὑπουργείου.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ κ. Νέγρη, διὰ τῆς ὁποίας προτείνεται νὰ διαγραφῇ ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1, καὶ ἀντ’ αὐτῆς νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὰς περιπτώσεις τῶν ἐδαφίων βʹ καὶ γʹ ἀπαιτεῖται νὰ γνωμοδοτήσῃ κατὰ πλειονοψηφίαν ἡ κατωτέρω ὁριζομένη ἐπιτροπὴ περὶ τῆς ἀπολύσεως, μετὰ προηγουμένην εἰς ἔγγραφον ἀπολογίαν τοῦ ὑπαλλήλου πρόσκλησιν, δυναμένου τούτου νὰ αἰτήσηται τὴν ἐμφάνισίν του ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ἰδίαις δαπάναις.»

§164ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καὶ νὰ προσαγάγῃ καὶ ἀποδείξεις.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Νέγρη, δι’ ἧς προτείνεται νὰ διαγραφῇ ἡ προτελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1, καὶ ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀποκτήσας δικαίωμα μονιμότητος ὑπάλληλος δὲν μετατίθεται, ἐὰν μὴ παρέλθῃ διετία ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ ἢ τῆς μεταθέσεώς του, ἄνευ αἰτήσεως αὐτοῦ. Ἐπίσης δὲν δύναται ἄνευ τῆς συναινέσεώς του νὰ μετατεθῇ εἰς θέσιν μὴ μόνιμον.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Νέγρη, δι’ ἧς προτείνεται νὰ περιορισθῇ ὁ χρόνος τῆς συνταξίμου ὑπηρεσίας διὰ τὴν μονιμότητα τῶν ὑπαλλήλων ἀπὸ 15 ἐτῶν εἰς 10 ἔτη.

§166Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐδέχθην.

§167Κ. ΖΩΤΟΣ. Ὥστε ὅσοι εἶναι νῦν ὑπάλληλοι διωρισμένοι γίνονται μόνιμοι μετὰ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν. Νομίζω ὅτι δεκαπενταετία πρέπει νὰ μείνῃ, καὶ δὲν πρέπει νὰ καταντήσωμεν εἰς τὸ ἄτοπον, περιορίζοντες τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας ἀπὸ 15 ἐτῶν εἰς 10 ἔτη.

§168ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνων τὸν λόγον κατὰ τῆς τροπολογίας ταύτης, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν εἶμαι κατὰ τῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, ἀφοῦ δὶς, ὡς Ὑπουργὸς, ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν τοιοῦτο νομοσχέδιον, καίτοι ἐγνώριζον δυστυχῶς, ὅτι ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων δὲν θὰ ὠφελήσῃ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ θὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς Ὑπουργοὺς, ὡς καὶ τοὺς Βουλευτὰς, ἐνοχλήσεων. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων, ὡς ἐκ πείρας γνωρίζω, δὲν θὰ ὠφελήσῃ ποσῶς τὰς ὑπηρεσίας, διότι κατὰ τὸ πλεῖστον οἱ ὑπάλληλοι δὲν κατέχουσιν ἐπαξίως τὰς θέσεις αὑτῶν. Περιορίζομαι δὲ εἰς τὸ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Μονιμοποιοῦνται σήμερον, ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ, ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι βεβαίως εἰσῆλθον εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν οὐχὶ ἕνεκα τῶν προσόντων καὶ τῆς ἱκανότητος αὑτῶν, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν πολιτικῶν μέσων, τὰ ὁποῖα διέθετον. Πρὸς πίστωσιν δὲ τούτων ἀναφέρω, ὅτι ὑπὸ ἐπιτροπῆς καταρτισθείσης ἄλλοτέ ποτε ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὠνομάσθησαν καὶ εἰσῆλθον εἰς τὸν κλάδον τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως σχολάρχαι καὶ ἑλληνοδιδάσκαλοι, ὧν οἱ πλεῖστοι ἀναξίως κατέχουσι τὰς θέσεις των. Τὰ πλεῖστα δὲ τῶν δεινῶν, τῶν μαστιζόντων τὴν κοινωνίαν σήμερον, ὀφείλονται εἰς τὴν ἀνικανότητα αὐτῶν, διότι αὐτοὶ κυρίως ἐγέννησαν τὸ πλῆθος τῶν ἀμαθῶν θεσιθηρῶν, ὑμεῖς δ’ ἔρχεσθε σήμερον νὰ καταστήσητε αὐτοὺς μονίμους! Ἡμεῖς ἄλλοτε εἴχομεν φροντίσει περὶ τῆς μονιμότητος αὐτῶν, ἀλλὰ κατόπιν καθαρισμοῦ, ἐνῷ σήμερον οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται περὶ τοῦ καθαρισμοῦ αὐτῶν. Ὑπάρχουσι καθηγηταὶ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, οἱ ὁποῖοι δι’ ἐκθέσεων ἐστιγματίσθησαν ὡς ἀνίκανοι καὶ ἐπιβλαβεῖς, καὶ τούτους θὰ μονιμοποιήσητε, διότι δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν, ἄλλη ἐπιτροπὴ, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὰς συνεπείας τοῦ νόμου τούτου, νὰ τοὺς χαρακτηρίσῃ ὡς ἀνικάνους. Βεβαίως ἡ ὑπηρεσία διὰ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν θὰ χωλαίνῃ, καὶ τὸ κακὸν θὰ ὑφίσταται ἐπὶ μακρόν. Ἴσως δὲ τοῦτο γείνῃ ἀφορμὴ εἰς τὸ μέλλον, ὅπως ἡ Βουλὴ καταργήσῃ τὸν νόμον τοῦτον. Ὑπάρχουσιν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι, καθιστάμενοι διὰ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου μόνιμοι, εἴτε δεκαπενταετῆ εἴτε δεκαετῆ ὁρίσητε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον τῆς ὑπηρεσίας διὰ τὴν μονιμότητα, θὰ παραλύσωσι καὶ θὰ παρακωλύσωσι πᾶσαν ἐν τῷ μέλλοντι ἐργασίαν, δυναμένην νὰ μορφώσῃ πάντα κλάδον ὑπηρεσίας, ἰδίᾳ δὲ τὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις συντόμως, ἵνα μὴ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 2. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου μονιμοποιοῦμεν τοὺς τμηματάρχας τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. Ἀλλὰ μεταξὺ τούτων ὑπάρχουσι καὶ ἀνίκανοι, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν δύνανται νὰ κατέχωσι τοιαύτας θέσεις ἰσοβίως. Μεταξὺ τῶν τμηματαρχῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καταλέγεται καὶ ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως κ. Πετρούλιας, πρώην δημοδιδάσκαλος, ὁ ὁποῖος εἶναι μὲν ἱκανώτατος ὡς γραμματεὺς Αʹ τάξεως τοῦ Ὑπουργείου, οὐδεμίαν ὅμως ἔχω δυσκολίαν νὰ εἴπω καὶ εἰς τὸν ἴδιον, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανὸς νὰ κατέχῃ τὴν ὑψηλὴν θέσιν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· εἶναι δὲ τοιαύτη ἡ θέσις αὕτη, ὥστε καὶ αὐτὸς ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς πρέπει νὰ φωτίζηται καὶ νὰ ὁδηγῆται ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων ὑπὸ τοῦ κατέχοντος αὐτὴν Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἵνα εἰς τὸ ἄρθρον 2 γείνῃ ἐξαίρεσις καὶ διὰ τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ διὰ τοὺς τμηματάρχας, ὅπως γίνεται διὰ τοὺς Γενικοὺς Γραμματεῖς· διότι, ἐὰν ἡ ἐξαίρεσις αὕτη δὲν γείνῃ δεκτὴ, θὰ εὑρεθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ ἐργασθῇ διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς παρ’ ἡμῖν ὑστερούσης ἐκπαιδεύσεως, εἰς πλήρη ἀδυναμίαν ἕνεκα τοῦ ἀνωτέρου προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου του. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὁμιλήσω οὔτε περὶ τοῦ πάσχοντος τμηματάρχου Στεφάνου Παρίση, οὔτε περὶ τοῦ τμηματάρχου κ. Βλάχου...

§169Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν τὸν ἔχω τμηματάρχην.

§170ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει νὰ δεχθῆτε συμβιβαστικὴν λύσιν· νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὁ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου Γενικὸς Γραμματεὺς ἄνευ ψήφου· διότι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, ὡς καὶ τὰ ἄλλα μέλη, δὲν δύνανται νὰ διατελῶσιν ἐν γνώσει καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῆς καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων. Θὰ μονιμοποιήσητε ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι τελείως θὰ παραλύσωσι τὰς ὑπηρεσίας. Ἓν τῶν σπουδαιοτέρων τμημάτων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως εἶναι τὸ τμῆμα τὸ λογιστικὸν, διότι εἰς αὐτὸ σήμερον ὑπάγονται καὶ τὰ κληροδοτήματα. Σᾶς βεβαιῶ, κύριε Πρωθυπουργὲ, ὅτι τὰ τοῦ τμήματος τούτου εὑρίσκονται εἰς χάος. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι διετέλεσαν Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας ἄνδρες ἱκανοὶ καὶ ἔμπειροι, οἱ ὁποῖοι ἐν τούτοις ἕνεκα τῆς ἀνικανότητος τῶν τμηματαρχῶν των δὲν κατώρθωσαν νὰ τακτοποιήσωσι τὰ τῶν κληροδοτημάτων. Ἐγὼ, εὐτυχήσας νὰ ἔχω τμηματάρχην ἱκανώτατον, κατώρθωσα νὰ ἐκκαθαρισθῇ ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ποσὸν ἄνω τῶν 500,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκοντο εἴτε εἰς τὰς Τραπέζας εἴτε εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μείνῃ ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 2, ἄλλως νὰ παρακληθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον.

§171Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον ἐπαναλάβει τὴν παράκλησιν, ὅπως ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μὴ ἐπιμείνῃ ὄχι μόνον εἰς τὴν τροποποίησιν τῆς διατάξεως, ὡς ἔχει, δηλαδὴ εἰς τὴν καθιέρωσιν δεκαετοῦς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὴν δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν. Διότι πρῶτον μεταβάλλεται ὁ χαρακτὴρ τοῦ νομοσχεδίου· τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεως μεταβάλλεται εἰς νομοσχέδιον περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν δὲ πρόκηται τὰ τῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων νὰ κανονίσητε, πρέπει καὶ περὶ ἄλλων τινῶν νὰ προβλέψητε· διότι ὑπεβλήθησαν ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, ἐψηφίσθη μάλιστα καὶ νόμος περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ κατ’ αὐτοῦ ἐξηγέρθη μία μερὶς πολιτική, λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰσηγήσατο τὸν νόμον ἐκεῖνον, κατώρθωσε νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπαλλήλους ὑπ’ αὐτῆς εὐνοουμένους. Διὰ τοῦτο εἰς τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἓν ἀφεώρα εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, βραδύτερον προσετέθη μία ἐγγύησις, ὅτι ἀπῃτεῖτο προηγουμένως νὰ ἐργασθῇ ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἀπὸ ἀνωτέρους ὑπαλλήλους, ἡ ὁποία ἤθελεν ἐκκαθαρίσει τὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τοὺς ἀνικάνους ὑπαλλήλους, ἀφοῦ δὲ κατόπιν ἤθελον ἐπέλθει αἱ μεταβολαὶ, τὰς ὁποίας ἤθελεν ὑποδείξει ἡ τοιαύτη ἐπιτροπὴ πρὸς ἐκκαθάρισιν τῆς ὑπηρεσίας, τότε καὶ μόνον θὰ ἐφηρμόζετο ὁ νόμος, ἄλλως οὐχί. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε, διατὶ καὶ ἐν τῷ ὑποβληθέντι ὑπ’ ἐμοῦ νομοσχεδίῳ προεβλέπετο ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων; Προεβλέπετο πρὸ παντὸς διὰ νὰ προληφθῶσιν αἱ καταχρήσεις αἱ γινόμεναι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου περὶ συντάξεων. Ὅταν εἷς ὑπάλληλος ἔχῃ εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν, δὲν πρέπει νὰ ἀπολύηται καθ’ ὃν τρόπον ἀπολύεται, εἴτε προκαλῶν αὐτὸς τὴν ἀπόλυσιν εἴτε ἀπολυόμενος λόγῳ πολιτικῆς ἀνάγκης, ὡς λέγεται. Καλὸν εἶναι νὰ μὴ δύναται ν’ ἀπολυθῇ, εἰμὴ ὅταν ἔχῃ συμπληρώσει εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν, ἢ ὅταν ἔχῃ ἡλικίαν 60 ἐτῶν. Οὕτω προλαμβάνονται αἱ καταχρήσεις αἱ λαμβάνουσαι χώραν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου περὶ συντάξεων· τότε δὲ καὶ μόνον ἡ μονιμότης, καὶ οὐχὶ ὡς καθιεροῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἔχει σκοπὸν νὰ ἐμπεδώσῃ τὴν ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τῆς ὑπηρεσίας καὶ προσέτι νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἐὰν πρόκηται νὰ καθιερώσωμεν χρόνον ὑπηρεσίας ὀλιγώτερον τῶν 15 ἐτῶν, διατὶ τάχα νὰ καθιερώσωμεν 10 ἔτη; διατὶ νὰ μὴ ἐλαττώσωμεν τὸν χρόνον εἰς 5 ἔτη ἢ εἰς 2 ἔτη; Δὲν βλέπω τὸν λόγον, δι’ ὃν πρέπει νὰ μείνῃ δεκαπενταετὴς ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας· διότι, ἐπαναλαμβάνω, τοιουτοτρόπως μεταβάλλεται ὁ χαρακτὴρ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεων γίνεται νομοσχέδιον περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἐντεῦθεν ἀφαιροῦμεν ἐξ αὐτοῦ τὸν χαρακτῆρα, τὸν ἀφορῶντα εἰς τὰς συντάξεις. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει, ἐὰν πρόκηται περὶ νόμου μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, νὰ ληφθῇ προηγουμένως πρόνοια περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας ἀπὸ τῶν ἀνικάνων ὑπαλλήλων, καὶ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἡ ἐκκαθάρισις αὕτη εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ταχέως καὶ ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας. Ἐὰν ὅμως πρόκηται νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν περιπτώσεων, καθ’ ἃς ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόλυσις ὑπαλλήλων, ἐγὼ συντάσσομαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§172Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, τῶν ἐχόντων κεκτημένον τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, βεβαίως οὐδὲν θὰ κατωρθοῦμεν. Τὰς παρατηρήσεις, ἃς ἔκαμε πρὸ ὀλίγου καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων Βουλευτὴς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παρνασσίδος, ἀναγνωρίζω ὡς ὀρθάς. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. συναδέλφους νὰ μοὶ εἴπωσιν, ἂν ἀπὸ πεντηκονταετίας καὶ ἐντεῦθεν κατωρθώθη νὰ ἔχωμεν ἱκανοὺς ὑπαλλήλους, καὶ κατὰ πόσον εἶναι δυνατόν, ὑπὸ τοὺς ὅρους, καθ’ οὓς διέπεται ἡ ὑπαλληλία τοῦ Κράτους, νὰ ἐλπίσωμεν βελτίωσιν τῶν ὑπαλλήλων εἰς τὸ μέλλον. Ἀναμφισβητήτως δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν τὴν ὑφισταμένην ὑπαλληλίαν ὄχι μόνον ὡς τελείαν, ἀλλ’ οὔτε ὡς ἀνταποκρινομένην κἄν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι διὰ τῆς μερικῆς μονιμότητος, ἣν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἰσάγει, θὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑπαλληλίας· ἐὰν ὅμως ἠθέλομεν ἐξακολουθήσει νὰ πολιτευώμεθα καθ’ ὃν τρόπον πολιτευόμεθα, καὶ ὡς γνωρίζομεν πάντες, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν κατάρριψιν τῆς ὑπαλληλίας. Καὶ διὰ τοῦτο, καίτοι εἶναι τολμηρὸν αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ, ἤθελον παρακαλέσει τοὺς κ. συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμείνωσι, διότι ἡ μερικὴ μονιμότης εἶναι ὁ μόνος τρόπος, δι’ οὗ εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθώσωμεν ν’ ἀποκτήσωμεν ὅπως δήποτε ποιὸν ὑπαλληλίας καλλίτερον. Βεβαίως θὰ ἦτο τελειότερον τὸ σύστημα τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ, ὡς καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυθήρων, δηλαδὴ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς μονιμότητος νὰ προέλθωμεν εἰς ἐκκαθάρισιν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας ἀπὸ τῶν ἀνικάνων ὑπαλλήλων· ἀλλ’ εἰς τίνα θὰ ἀναθέσωμεν ταύτην; Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν αἰσθάνομαι ἐν ἐμαυτῷ τὴν δύναμιν νὰ προβῶ εἰς τοιαύτην ἐκκαθάρισιν. Δὲν ἠξεύρω, ἄν τις ἐξ ὑμῶν αἰσθάνεται τὴν δύναμιν νὰ ἐπαγγελθῇ, ὅτι δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν ταύτην· διότι γνωρίζω τὰς πιέσεις, τὰς πολλὰς καὶ ποικίλας, ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ εὑρεθῇ πᾶς Ὑπουργὸς, ὅστις ἤθελεν ἀναλάβει τὸ ἔργον τῆς ἐκκαθαρίσεως· καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ φοβοῦμαι μήπως θὰ ἔχωμεν ἀκριβῶς ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἐκείνων, ἅτινα ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὅπως συνέβη κατὰ τὸ παρελθὸν, ὅτε διὰ τῆς μονιμότητος τῆς ψηφισθείσης οὐδὲν ἄλλο ἐπράξαμεν ἤ, ἀντὶ νὰ ἐκκαθαρίσωμεν τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τῶν ἀνικάνων ὑπαλλήλων, ν’ ἀφήσωμεν μᾶλλον αὐτοὺς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπὸ τὴν πρόφασιν τῆς ἐκκαθαρίσεως, καὶ νὰ καταστήσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους ὄργανα κομματικὰ, ὄργανα εὐτελῶν κομματικῶν ὀρέξεων, καὶ διὰ τοῦτο ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων, ὡς εἶχε καθιερωθῆ κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν εἴτε διὰ τοῦ νομοθετήματος τοῦ ἀοιδίμου Τρικούπη εἴτε διὰ τοῦ νομοθετήματος τοῦ ἀοιδίμου Δηλιγιάννη, δὲν ἦτο ἢ πολυτέλεια, διότι κατέπεσε τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν κατέπεσε καὶ ὁ εἰσαγαγὼν τὸ νομοθέτημα· καὶ ἐνθυμεῖσθε εἰς τί ἐχρησίμευσεν αὐτὴ ἡ πολυτέλεια τῆς μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων. Ὅταν γινώσκητε, ὅτι εὐθὺς ὡς ἀφήσητε τὸ χαρτοφυλάκιον τοῦ Ὑπουργοῦ σεῖς οἱ εἰσαγαγόντες τὴν μονιμότητα τῶν ὑπαλλήλων, θὰ καταπέσῃ καὶ αὕτη μεθ’ ὑμῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς τοιαύτης μονιμότητος παρὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀντίθετον τοῦ ἐπιδιωκομένου ἀποτέλεσμα. Διότι, ἐὰν δὲν δύνασθε σεῖς νὰ ἐμπιστευθῆτε τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας ἀπὸ τῶν ἀνικάνων ὑπαλλήλων εἰς ἐμὲ, οὔτε καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ ἐμπιστευθῶ ταύτην εἴτε εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κυθήρων Βουλευτὴν εἴτε εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτήν. Πάντα ταῦτα εἶναι σχετικά. Πρόκειται περὶ ἐκτιμήσεως· καὶ καθὼς ὑμεῖς δύνασθε νὰ ἔχητε τὴν ἐκτίμησιν ὅτι αἱ ἰδέαι μου εἶναι πεπλανημέναι, οὕτω καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ θεωρήσω τὰ μέτρα ὑμῶν ἐπίσης πεπλανημένα. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ μέτρον — τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ ὅτι εἶναι αὐστηρὸν — πρέπει νὰ ληφθῇ. Δὲν εἶναι βεβαίως δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ συμπληρώσαντες 15 ἔτη ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ, εἶναι τελείως ἄχρηστοι· θὰ ὑπάρχωσι βεβαίως τινὲς, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἦναι τελείως ἱκανοὶ, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ θὰ καταστῶσιν ἀναγκαίως καλλίτεροι, ἐὰν τοῖς ἐξασφαλίσωμεν τὴν θέσιν, ἣν κατέχουσιν. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ πολιτευώμεθα ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς πολιτευόμεθα, μὴ ἔχετε μηδὲ τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ παρέλθωμεν ἡμεῖς, θὰ ἔλθωσιν οἱ υἱοὶ ἡμῶν, — ἐὰν θελήσωσι νὰ εἰσέλθωσιν ἐνταῦθα, — καὶ ἡ ὑπαλληλία καὶ ἡ διοίκησις θὰ ἦναι χειροτέρα ἀφ’ ὅ,τι εἶναι σήμερον, ὅπως εἶναι χειροτέρα σήμερον ἀφ’ ὅ,τι ἦτο πρὸ τριάκοντα ἐτῶν.

§173Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμμείνατε τοὐλάχιστον εἰς τὰ 15 ἔτη.

§174ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι· 10 ἔτη.

§175Κ. ΖΩΤΟΣ. Ἐὰν περιορίσητε τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ τοσοῦτον, κινδυνεύει ἡ μονιμότης, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον.

§176Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐζήτησα νὰ περιορίσωμεν τὴν δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς δεκκετῆ, εἶναι ὁ ἑξῆς. Ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, βεβαίως καὶ ἐγὼ μετέθεσα καὶ ἔπαυσα ὑπαλλήλους, βεβαιωθῆτε ὅμως, ὅτι οὐδένα ὑπάλληλον ἔπαυσα, ἔχοντα δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, ἐφ’ ὅσον εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν του. Ἐνόμισα δὲ ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νῦν, ἐκεῖνο, ὃ ἔκρινα ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ πράξω ἐγὼ αὐτὸς, νὰ ζητήσω νὰ πράττῃ πᾶς Ὑπουργὸς, καὶ τοῦτο ζητῶ διὰ τῆς τροπολογίας μου. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν ταύτην τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Νέγρη, δι’ ἧς ἐλαττοῦται ὁ χρόνος τῆς συνταξίμου ὑπηρεσίας τῶν ὑπαλλήλων διὰ τὴν μονιμότητα ἀπὸ 15 ἐτῶν εἰς 10, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη, καὶ ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη.

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι· δὲν ἀπερρίφθη.

§179ΕΤΕΡΟΙ. Ἀπερρίφθη.

§180Δ. ΡΕΔΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Ἀφοῦ κατὰ τὸν νόμον ὁ ὑπάλληλος ἀποκτᾷ τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως ἢ μᾶλλον λαμβάνει τὴν σύνταξίν του μετὰ εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ ἥμισυ τοῦ χρόνου τούτου, ἤτοι ὑπηρεσίαν δώδεκα καὶ ἡμίσεος ἐτῶν, πρὸς ἀπόκτησιν τῆς μονιμότητος, νομίζω ὅτι θὰ ᾖναι καλόν.

§181Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ σχετικὴ τροπολογία ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς· ἑπομένως τὸ ἄρθρον μένει ὡς ἔχει.

§182Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαιοῦτε ὅτι ἀπερρίφθη ἡ σχετικὴ τροπολογία;

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη.

§184Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§185Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἀκούσῃ τὴν γνώμην μου ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§186Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου ὑποβάλλω ἐγὼ ἑτέραν τροπολογίαν, ὅπως ὁρισθῇ ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας πρὸς ἀπόκτησιν τῆς μονιμότητος ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων εἰς δώδεκα ἔτη.

§187ΠΟΛΛΟΙ. Ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ σχετικὴ τροπολογία (θόρυβος).

§188Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι τὸ πρῶτον γενναῖον βῆμα, τὸ ὁποῖον γίνεται πρὸς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑπαλληλίας...

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Καφαντάρη, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε ἀμφότεροι ὁμοῦ· ἀφήσατε νὰ τελειώσῃ ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος, καὶ τότε ὁμιλεῖτε ὑμεῖς καὶ ὑποβάλλετε τὴν τροπολογίαν σας.

§190Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναί τινες ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπηρετοῦσι μὲν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ὑπηρετοῦσιν ὡς καθηγηταὶ εἰς σχολεῖα τῆς δούλης Ἑλλάδος, ἀνεγνωρισμένα ὅμως ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀφωμοιωμένα πρὸς τὰ ἀντίστοιχα δημόσια σχολεῖα τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος· ἐπίσης ὑπάρχουσιν ἔφοροι τῶν ἀρχαιοτήτων, προσκεκολλημένοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας. Οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι κατὰ τοῦτο μόνον διαφέρουσι τῶν λοιπῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅτι, ἀντὶ νὰ πληρώνωνται ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, πληρώνονται ἀπὸ ἰδιωτικὰ ἢ κοινοτικὰ ταμεῖα, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν προσφέρουσι καὶ αὐτοί, εἶναι ὡς ἡ τῶν λοιπῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν παράκλησιν νὰ γείνῃ δεκτὴ, εἰ δυνατόν, ἡ ἑξῆς τροπολογία· νὰ μείνῃ μὲν ἡ δεκαπενταετὴς ὑπηρεσία διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἑξῆς: «Ὑπάλληλοι δημόσιοι, ἔχοντες ὑπηρεσίαν πενταετῆ εἰς τὰ ἐκτὸς τοῦ Κράτους σχολεῖα ὡς καθηγηταὶ, καὶ εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν ὡς ἔφοροι, ὑπάγονται εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 1.»

§191Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ οὐδὲν τὸ κοινὸν ἔχει πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, ἀποβλέπει δὲ εἰς τὸ νὰ καταστήσῃ συντάξιμον ὑπηρεσίαν, ἥτις δὲν ἦτο μέχρι τοῦδε συντάξιμος. Εἶναι ὅλως ἀλλοτρία τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου.

§192Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§193Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως· διότι, ὅταν λέγητε νὰ ὑπολογισθῇ ὑπηρεσία πενταετὴς μὴ συντάξιμος τῶν καθηγητῶν τῶν ἐκτὸς τοῦ Κράτους σχολείων καὶ τῶν ἐφόρων τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, θέλετε νὰ καταστήσητε τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν συντάξιμον, ἐνῷ δὲν εἶναι τοιαύτη. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ πρότασίς σας ἀντικείμενον τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου. Δύνασθε νὰ περιλάβητε τοιαύτην διάταξιν ἐν χωριστῷ ἄρθρῳ, ἀλλ’ ὄχι νὰ τὴν προσθέσητε εἰς διάταξιν ἀλλοτρίαν πρὸς τὸ θέμα, εἰς ὃ ἀποβλέπει.

§194Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου;

§196Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι· ἐπὶ τῶν ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπαλλήλων.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη ἡ σχετικὴ τροπολογία.

§198Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀπερρίφθη ἡ τροπολογία, ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Νέγρη, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν ἐτῶν ἀπὸ 15 εἰς 10· ἀλλ’ ἐγὼ ὑπέβαλον νέαν τροπολογίαν, νὰ περιορισθῶσι τὰ ἔτη εἰς δώδεκα.

§199Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε. Ὑπεβλήθη τροπολογία ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου κ. Νέγρη, περιορίζουσα τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας εἰς δέκα ἔτη, καὶ ἡ τροπολογία αὕτη ἀπερρίφθη. Τώρα ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς Εὐρυτανίας νὰ περιορισθῇ ὁ χρόνος εἰς δώδεκα ἔτη· δὲν ἔχετε παρὰ νὰ θέσητε τὴν πρότασιν ταύτην εἰς ψηφοφορίαν, καὶ μετὰ τοῦτο, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἄλλη τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου.

§200Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναπτύξω πρῶτον προφορικῶς τὴν τροπολογίαν μου.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§202Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§203Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἤθελε καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ προτείνῃ τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸν ἤκουσα νὰ λέγῃ περὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τῆς σήμερον, ὅτι εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε εἰς χεῖρας αὐτῶν κεῖται νὰ ἐξοντώσωσι τοὺς ἀντιθέτους αὐτῶν...

§204ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶπεν αὐτό.

§205Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας ἂς ἐξακολουθήσῃ τὸν τρόπον αὐτὸν τῆς σκέψεως.

§206Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐνόμιζον λοιπὸν, ὅτι θὰ κατέληγεν εἰς πρότασιν περὶ ἀπορρίψεως τοῦ νομοσχεδίου· ἐν τούτοις κατέληξεν εἰς πρότασιν περὶ περιορισμοῦ τῶν ἐτῶν ἀπὸ 15 εἰς 12, καὶ ὡμίλησε περὶ τῶν θεωριῶν, τὰς ὁποίας ἤκουσε παρὰ τῶν διαφόρων ὁμιλησάντων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, οἵτινες προέβαλον τὴν σκέψιν, ὅτι, ὅπως κατασταθῇ ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων, πρέπει νὰ παρασχεθῶσιν ἐγγυήσεις περὶ τῆς ποιότητος τῶν ὑπαλλήλων. Καὶ ἐνῷ τὴν θεωρίαν ταύτην ἀνέλυε, κατέληξε νὰ ζητήσῃ διὰ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἠκούσατε, νὰ περιορισθῇ ἡ δεκαπενταετία εἰς δωδεκαετίαν, χωρὶς νὰ εἴπῃ κανένα ἐκ τῶν λόγων, τῶν δικαιολογούντων τὸν περιορισμὸν τοῦτον, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸν εἴπῃ· διότι προτείνων τὴν δωδεκαετίαν εἶχε βεβαίως ὑπ’ ὄψει πρόσωπόν τι, εἰς ὃ ἀνεφέρετο ὁ κ. Βουλευτής. (Ἄ! ἆ! ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§207Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν ἀναφέρετε τὸ πρόσωπον;

§208Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀλλὰ δὲν κανονίζονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ νομοσχέδια. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔθεσε τὸν ὅρον τῆς δεκαπενταετοῦς ὑπηρεσίας. Πάντες κατανοεῖτε, ὅτι ὁ χρόνος οὗτος εἶναι μακρὸς, ἀλλὰ τέλος πάντων εἶναι ὑποφερτός. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ὁρισθῶσι πλείονα ἔτη, ἀφοῦ δὲν λαμβάνονται ἄλλαι ἐγγυήσεις περὶ τῆς ποιότητος τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ τέλος πάντων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπεδέχθη τὸν ὅρον τῶν 15 ἐτῶν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὴν δεκαπενταετίαν...

§209ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν τὴν ἀπεδέχθη.

§210Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀπορρίπτουσα τὴν πρότασιν τοῦ κ. Νέγρη περὶ δεκαετίας, ῥητῶς ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς δεκαπενταετίας.

§211ΦΩΝΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§212Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὅταν ψηφίζωνται αἱ τροπολογίαι, δὲν ψηφίζονται τὰ ἄρθρα.

§213Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀποδεχθεῖσα τὴν δεκαπενταετίαν, ἀπέρριψε τὴν πρότασιν περὶ δεκαετίας. Αὐτὸ ἦτο τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο. Τώρα ὁ κύριος Βουλευτὴς ζητεῖ νὰ περιορισθῇ ὁ χρόνος εἰς 12 ἔτη. Διατὶ νὰ περιορισθῇ; Ἐγὼ προτείνω νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ δεχθῶμεν τὴν δεκαπενταετίαν, ἣν ἀπεδέχθη ἡ Βουλὴ, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν δὶς ἐπὶ τὸ αὐτό.

§214Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§215ΑΓ. ΦΙΚΙΩΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ βουλευτοῦ Εὐρυτανίας κ. Γ. Καφαντάρη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία σχετικὴ τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Λέκα, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ ἀπορρίπτεται.

§217ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§218Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οὕτω θὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει, διαγραφομένης μόνον τῆς τελευταίας παραγράφου, κατὰ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυθήρων: «Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου τούτου ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν δημοδιδασκάλων τῶν συμπληρωσάντων δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν» αὐτὸ θὰ διαγραφῇ.

§219Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ γνώμη, ἣν προηγουμένως ἐξέφερα, ἰδοὺ πῶς δύναται, νομίζω, νὰ διατυπωθῇ. Μετὰ τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 1 νὰ προστεθῇ νέα παράγραφος, ὡς ἑξῆς: «Εἰς τὴν κατηγορίαν τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάγονται καὶ οἱ συμπληρώσαντες δεκαετῆ μὲν ὑπηρεσίαν συντάξιμον, πενταετῆ δὲ ὡς καθηγηταὶ ἀνεγνωρισμένων ὑπὸ τοῦ Κράτους ἑλληνικῶν σχολείων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἢ ὡς ἔφοροι ἀρχαιοτήτων ἐν τῇ Ἀρχαιολογικῇ Ἑταιρείᾳ.»

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπορρίπτεται.

§221Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως;

§222Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ παρεμβάλωμεν διάταξιν ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ, διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται, ὡς προεῖπον, νὰ καταστήσωμεν συντάξιμον ὑπηρεσίαν, ἥτις μέχρι σήμερον δὲν εἶναι συντάξιμος.

§223ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἀφοῦ μάλιστα ὑπάρχει εἰδικὸς νόμος περὶ ἐφόρων ἀρχαιοτήτων.

§224Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δηλαδή, οὕτω διατυπουμένης τῆς διατάξεως, δὲν προκύπτει αὐτό, τὸ ὁποῖον θέλετε, νὰ καταστῇ συντάξιμος ἡ ὑπηρεσία. Διὰ νὰ καταστῇ συντάξιμος ἡ ὑπηρεσία, πρέπει νὰ περιληφθῇ εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεων, εἴτε εἰς εἰδικὴν διάταξιν.

§225Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ μονιμότητος.

§226Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ μονιμότητος, πρόκειται περὶ συνταξίμων.

§227Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ ἐδάφιον γʹ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 ἀπολύονται οἱ ὑπάλληλοι «ἕνεκεν ἀποδεδειγμένης ἀνικανότητος, ἀμελείας ἢ διαγωγῆς ἀσυμβιβάστου πρὸς τὴν θέσιν, ἣν κατέχουσι». Νομίζω ὅτι οἱ διὰ τοιοῦτον λόγον ἀπολυόμενοι ὑπάλληλοι δὲν πρέπει νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἐδαφίου γʹ τὰ ἑξῆς: «καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀναδιορισθῶσι». Βεβαίως ὑπάλληλος ἀπολυόμενος διὰ τοιοῦτον λόγον δίκαιον εἶναι νὰ μὴ ἐπανέρχηται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐκτὸς ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἡ προσωρινὴ μόνον ἀπομάκρυνσις αὐτοῦ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας δύναται νὰ τὸν βελτιώσῃ. Πρέπει λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἡ διάταξις αὕτη, διότι πολὺ εὔκολον εἶναι, οἱ ἀπολυόμενοι διὰ τοιοῦτον λόγον, μεταβαλλομένης τῆς πολιτικῆς, νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἢ ἄλλως ἂς ὁρισθῇ ἓν χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καρπετοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§229Θ. ΛΕΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία ἡ ἰδική μου δὲν ἀπερρίφθη.

§230ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπερρίφθη.

§231Θ. ΛΕΚΑΣ. Δὲν ἀνεγνώσθη.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία σας, κ. Λέκα, εἶναι ὁμοία πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Νέγρη καὶ τοῦ κ. Τσάτσου.

§233Θ. ΛΕΚΑΣ. Ὑπάρχει μία ἄλλη διάταξις.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θ’ ἀπορριφθῇ τώρα. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Λέκα ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ συμπληρώσαντες δέκα ἐτῶν συντάξιμον ὑπηρεσίαν, ἢ πέντε ἐτῶν, ἐὰν ἔχωσι δίπλωμα διδάκτορος ἢ προλύτου τοῦ Ἐθνικοῦ ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου, περὶ τῆς μονιμότητος τῶν ὁποίων δὲν προνοοῦσιν εἰδικοὶ νόμοι, δὲν δύνανται ν’ ἀπολυθῶσιν, εἰμὴ μόνον εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ ποινικοῦ νόμου προβλεπομένας περιπτώσεις κλπ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν διαγραφὴν τῆς τελευταίας παραγράφου, τῆς ἀφορώσης τοὺς δημοδιδασκάλους, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§235Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς μὴ ἀπολαύοντας τῆς μονιμότητος παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι καὶ ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ οἱ Γενικοὶ Πρόξενοι.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θὰ προστεθῶσιν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Εὐρυτανίας κ. Τσάτσου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Μετὰ τὰς λέξεις «οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς» νὰ προστεθῇ: «πλὴν τῶν τοῦ Στενογραφικοῦ Γραφείου καὶ τῶν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη· ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη.

§237Κ. ΖΩΤΟΣ. Ἀπερρίφθη καὶ χθές, κύριε Πρόεδρε.

§238ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στάης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2.

§240ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἀνέπτυξα πρὸ μικροῦ τοὺς λόγους, οἵτινες, νομίζω, ἐπιβάλλουσιν, ὅπως οἱ τμηματάρχαι καὶ οἱ Γενικοὶ Γραμματεῖς ἐξαιρεθῶσι τῆς μονιμότητος. Ἐὰν ἡ ἐξαίρεσις αὕτη δὲν γείνῃ δεκτή, καταδικάζεται εἰς προσεχῆ θάνατον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐὰν ἤθελε γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Δὲν ἔχομεν, κύριε Πρόεδρε, παραδείγματα ἀπολύσεως ἱκανῶν τμηματαρχῶν, ἐνῷ περὶ τοῦ ἐναντίου προκειμένου ἔχω πρόχειρον παράδειγμα νὰ φέρω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον εὑρέθη αὐτὸς οὗτος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπολύσῃ τμηματάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§241Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Γενικὸν Γραμματέα.

§242Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι, ἐὰν ἔμενεν εἰς τὴν θέσιν τοῦ τμηματάρχου, δὲν θὰ ἀπελύετο· ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἐθεώρουν ὅτι ἠδύνατο νὰ κατέχῃ τὴν θέσιν τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως. Ἐξετοπίσθη τῆς θέσεως, καὶ ἀπελύθη.

§243ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Τουλάχιστον, κύριε Πρωθυπουργέ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δεχθῆτε ἐξαίρεσιν ὡς πρὸς τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§244Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν γίνεται δεκτόν, ὅτι ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος κατέχει καὶ θέσιν τμηματάρχου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν μονιμότητα.

§246Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ δεχθῇ νὰ προστεθῶσι καὶ οἱ Ὑπουργοί.

§247Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἦναι μόνιμοι; (ἱλαρότης).

§248Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὐναντίον, νὰ μὴ ἦναι μόνιμοι. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω δὲ τὸν λόγον.

§249Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔχω δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν (ἱλαρότης).

§250Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται οὐδὲ περὶ ὑμῶν, οὐδὲ περὶ ἐμοῦ· πρόκειται περὶ ἄλλης περιπτώσεως. Ὑποθέσατε ὅτι εἰς μίαν στιγμὴν τὸ Στέμμα εἶναι ἠναγκασμένον νὰ καταφύγῃ εἰς ἕνα ἀνώτερον ὑπάλληλον, ὑπαγόμενον εἰς τὸν νόμον, κατόπιν δὲ παρουσιασθείσης ἀνάγκης, νὰ φύγῃ ὁ ἀνώτερος οὗτος ὑπάλληλος ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον· θὰ ἦναι ἠναγκασμένος τότε οὗτος νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀπόλυσίν του, καὶ νὰ μὴ παραιτηθῇ. Πρὸς πρόληψιν τοιούτου τινὸς ἀτόπου δὲν νομίζετε ἀναγκαῖον νὰ περιληφθῶσι καὶ οἱ Ὑπουργοὶ εἰς τοὺς ἐξαιρουμένους τῆς μονιμότητος ὑπαλλήλους;

§251ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑπάρχει τὸ παράδειγμα τοῦ Κετσέα, ὁ ὁποῖος, Ἀντιπρόεδρος ὢν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διωρίσθη Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§252ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Θ’ ἀναγκασθῇ ὁ Βασιλεὺς νὰ τὸν ἀπολύσῃ καὶ ὄχι νὰ παραιτηθῇ ὁ ὑπάλληλος, διότι, ἐὰν παραιτηθῇ, δὲν θὰ ἔχῃ δικαίωμα συντάξεως.

§253Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἀφίνει, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὴν μονιμότητα.

§254Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὐναντίον λέγω, νὰ μὴ περιληφθῶσι. Πρόκειται περὶ ἐξαιρέσεως, δὲν πρόκειται περὶ ὑπαγωγῆς.

§255Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάγονται βεβαίως εἰς τὴν μονιμότητα οἱ Ὑπουργοί. Οὐδεὶς ἐσκέφθη τοιοῦτόν τι.

§256Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ νὰ μὴ στερῶνται καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως, διότι ἄλλως θ’ ἀναγκασθῶσι νὰ προκαλέσωσιν ἀπόλυσιν, ἵνα διατηρήσωσι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως.

§257Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἔχωσι δικαίωμα συντάξεως.

§258Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωσι.

§259Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔννοια τῆς ἀποδοχῆς τῆς παραιτήσεως τῶν Ὑπουργῶν περιλαμβάνει καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀπολύσεως. Καὶ ἁπλῆ δήλωσις εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ περὶ τούτου ἀρκεῖ.

§260Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει): «Ἐξαιρέσει τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ παρόντος νόμου ἀναφερομένων ὑπαλλήλων στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως οἱ μὴ συμπληρώσαντες εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ ἑξήκοντα ἐτῶν ἡλικίαν καὶ ἀπολυθέντες: αʹ) Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 209 ἐδαφ. αʹ τοῦ νόμου ΣΙΒʹ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους. βʹ) Διότι ἀπέσχον αὐτογνωμόνως τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων αὑτῶν ὑπὲρ τὸν μῆνα, ἢ ἕνεκεν ἀμελείας ἢ διαγωγῆς ἀσυμβιβάστου πρὸς τὴν θέσιν, ἣν κατέχουσιν.»

§262ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶχον δίκαιον χθές, ὅτε παρετήρουν, ὅτι ἡ ἔκφρασις τοῦ νόμου τούτου γεννᾷ ἀμφιβολίαν. Τὸ ἄρθρον 3 λέγει: «Ἐξαιρέσει τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ παρόντος νόμου ἀναφερομένων ὑπαλλήλων, στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεως οἱ μὴ συμπληρώσαντες εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ 60 ἐτῶν ἡλικίαν καὶ ἀπολυθέντες...» Τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ΧΝΒʹ λέγει, ὅτι δικαίωμα πρὸς σύνταξιν ἔχουσιν οἱ ὑπάλληλοι, «ἐὰν μετὰ 25 ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἀπολυθῶσιν αὐτῆς, καίτοι μὴ συμπληρώσαντες τὸ ἑξηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας». Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ συζητουμένου ἄρθρου 3, ἐὰν μετὰ εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν ἀπολυθῶσι δι’ ἕνα τῶν λόγων τῶν ἀναφερομένων ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ κατωτέρω, στεροῦνται τῆς συντάξεως. Νομίζω ὅτι ἡ ποινὴ αὕτη εἶναι βαρεῖα. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἐδάφιον αʹ τοῦ ἄρθρου 209 τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν εἰς τοὺς ἐλλειμματίας, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν περὶ αὐτῶν. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ εἰς τοὺς δι’ ἄλλους λόγους ἀπολυθέντας, θεωρῶ ὅτι δι’ αὐτοὺς ἡ ποινὴ εἶναι βαρυτάτη. Ἀφοῦ δὲ δὲν ἐπετεύχθη ἡ μεταβολὴ τοῦ ἄρθρου 1 διὰ τῆς παρατηρήσεως, ὅτι ἔπρεπεν ἡ διαδικασία ἡ γινομένη ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἐξασφαλίζῃ τὸν ὑπάλληλον, ἵνα μὴ γίνηται θῦμα οἱασδήποτε ἀπροσεξίας, νομίζω ὅτι ἠδύνατο τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 3 ν’ ἀπαλειφθῇ, καὶ νὰ περιορισθῇ ἡ διάταξις ὡς ἔχει ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ νόμου ΧΝΒʹ. Ὁ νόμος οὗτος ὁρίζει 25 ἐτῶν ὑπηρεσίαν· ὥστε βεβαίως ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς δὲν θὰ ἔχῃ ἡλικίαν πλέον τῶν 50 ἐτῶν, ἐὰν ἔχῃ 25 ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Διατὶ νὰ στερηθῇ τῆς συντάξεώς του, ἐὰν δὲν γείνῃ 60 ἐτῶν; Ἐὰν ἔχῃ 55 ἐτῶν ἡλικίαν καὶ 27 ἢ 30 ἐτῶν ὑπηρεσίαν, ἀπολυθῇ δὲ δι’ ἀμέλειαν, εἶναι πολὺ ἄδικον νὰ στερῆται αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του τῆς συντάξεως. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς διατάξεως ταύτης, νομίζω ὅτι πρέπει ὁ νόμος νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς παράστασιν τοῦ ὑπαλλήλου τούτου. Διὰ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἡ προσθήκη, ἡ ἐπιτρέπουσα εἰς τὸν ὑπάλληλον αὐτόν, καὶ προσωπικῶς νὰ παρίσταται ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἀποδεικτικὰ μέσα νὰ προσκομίζῃ. Ἐλπίζω ὅμως, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ περιορισθῇ εἰς τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ προηγούμενος νόμος περιέχει ἐν τῷ ἄρθρῳ 1. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν δὲν θελήσῃ νὰ ἀπαλείψῃ τὴν διάταξιν καὶ δὲν θέλῃ νὰ ὁρίσῃ καὶ ἐξασφαλιστικὰ μέτρα ὑπὲρ τοῦ ὑπαλλήλου, τότε πρέπει τοὐλάχιστον ἐν τῷ τελευταίῳ ἄρθρῳ ἢ τῷ προτελευταίῳ νὰ προστεθῇ καὶ ἡ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς διαδικασία.

§263Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ· καθ’ ὅσον ὅμως κρίνω, τὸ ζήτημα τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§264ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὡς πρὸς αὐτὸ ὁ νόμος δὲν ὁρίζει διαδικασίαν ἰδιαιτέραν· ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως, βεβαρημένη διὰ πολλῶν ἐργασιῶν, θὰ κρίνῃ μετὰ πολλῆς ἐπιπολαιότητος.

§265Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅπως δήποτε ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου θὰ συζητήσωμεν εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον. Παρακαλῶ δὲ, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 3 νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς. Εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου, ἀντὶ «καὶ ἀπολυθέντες», νὰ τεθῇ: «ἐὰν ἀπολυθῶσι».

§266Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμήν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς. Μετὰ τὴν φράσιν «καὶ 60 ἐτῶν ἡλικίαν καὶ ἀπολυθέντες» νὰ προστεθῇ: «πλὴν τῶν δημοδιδασκάλων ἀμφοτέρων τῶν φύλων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀπονέμεται σύνταξις μετὰ εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν ἀνεξαρτήτως τῆς ἡλικίας αὐτῶν.» Τὴν τροπολογίαν ταύτην ὑποβάλλω, διότι, ὡς γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταὶ, τὸ δημοδιδασκαλικὸν ἐπάγγελμα εἶναι πολὺ κοπιῶδες, ἀπαιτεῖ δὲ κατ’ ἐξοχὴν καὶ πλήρη νεότητα, διότι, ἵνα μεταδώσῃ ὁ δημοδιδάσκαλος τὴν διδασκαλίαν, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κατέλθῃ, νὰ παίξῃ, νὰ τρέξῃ μὲ τοὺς μαθητάς. Φρονῶ δὲ, πρὸς τιμὴν τῆς Βουλῆς, ὅτι, προκειμένου περὶ δημοδιδασκάλων, προκειμένου περὶ τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ ἐπαγγέλματος, ἔχουσι πάντες οἱ κύριοι Βουλευταὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀκούσωσι τοὺς συναδέλφους των, τοὺς ὑποβάλλοντας τροπολογίας, μετὰ πολλῆς προσοχῆς. Ὁ δημοδιδάσκαλος, ἐὰν δὲν ἦναι νέος, δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑψηλὴν καὶ ἱερὰν αὐτοῦ ἀποστολήν. Ἐνόσῳ δὲν δύναται νὰ τρέξῃ ἢ νὰ παίξῃ ὁ διδάσκαλος μὲ τὸν μαθητὴν, δὲν εἶναι ἄξιος τῆς ἱερᾶς αὐτοῦ ἀποστολῆς· ὁ δημοδιδάσκαλος εἶναι λαμπὰς, ἡ ὁποία φωτίζει, ἀλλὰ καὶ καίεται συγχρόνως. Ἐπικαλοῦμαι δὲ τοὺς εἰδικωτέρους ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ φρονῶ ὅτι πάντες θὰ συμφωνήσωσιν, ὅτι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγω, εἶναι ἀληθῆ. Λυποῦμαι ὅτι ἐπείγει ὁ καιρός, καὶ δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἀναπτύξω εὐρύτερον τὴν τροπολογίαν μου.

§267Λ. ΚΑΤΑΦΥΓΙΩΤΗΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου συνάδελφος· σημειωτέον δ’ ὅτι σήμερον, ὡς ἔχουσι τὰ Διδασκαλεῖα, ἐξέρχονται ἐκεῖθεν νεώτατοι δημοδιδάσκαλοι, ἐξέρχονται δεκαοκταετεῖς, ἑπομένως δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τοὺς καταδικάσητε νὰ ὑπηρετήσουν 42 ἔτη, καὶ ἔπειτα νὰ λάβωσι σύνταξιν. Ἐὰν τὸ ἄρθρον 3 τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ψηφισθῇ ὡς ἔχει, μεγάλη ζημία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Διὰ τοῦτο προτείνω, τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν δημοδιδασκάλων οὐχὶ νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ πεντηκοστὸν ἔτος, ἀλλὰ ν’ ἀφεθῇ ἀπροσδιόριστον.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γάτσου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ΧΝΒʹ τῆς 3 Αὐγούστου 1861 καταργεῖται.» Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Σκουλούδη, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ΧΝΒʹ τῆς 3 Αὐγούστου 1861 καταργεῖται, καὶ ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑπομένου: «Ἐὰν μετὰ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν ὑπάλληλός τις περιέπεσεν, ἀλλ’ οὐχὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, εἰς σωματικὴν βλάβην ἢ νόσον συνεπαγομένην πρὸς τὸ ὑπηρετεῖν ἀνικανότητα διαρκοῦσαν ὑπὲρ τοὺς τρεῖς μῆνας, δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ αὐτὸς, ἢ ἐν περιπτώσει θανάτου ἡ οἰκογένειά του, νὰ ἐπιστραφῶσιν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου αἱ κατὰ τὸ διάστημα τῆς δεκαετίας γενόμεναι κρατήσεις ἐκ τῆς μισθοδοσίας του.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου ΧΝΒʹ τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἡ σύνταξις ὁρίζεται κατὰ τὸν μέσον ὅρον τοῦ μισθοῦ τῶν ἕξ τελευταίων ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας.»

§269Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ σύνταξις κανονίζεται, κατὰ τὸν κείμενον νόμον, οὐχὶ μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διαρκῶν ἐπιμισθίων, τὰ ὁποῖα ὁ ὑπάλληλος λαμβάνει. Διὰ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου καταργεῖται τὸ μέρος τῶν ἐπιμισθίων, καὶ κανονίζεται ἡ σύνταξις ἐπὶ τῇ βάσει μόνον τοῦ μισθοῦ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι βεβαίως ὀρθὸν, ἀλλὰ θὰ ἦτο ὀρθότερον, ἐὰν ἐλαμβάνετο καὶ ἡ ἑξῆς πρόνοια· αἱ κρατήσεις νὰ μὴ γίνωνται, ὅπως γίνονται σήμερον, καὶ ἐπὶ τοῦ ἐπιμισθίου· ἀφοῦ τοῦτο δὲν ὑπολογίζεται εἰς τὴν σύνταξιν, δίκαιον εἶναι τὸ ἐπιμίσθιον νὰ καταβάλληται εἰς τὸν ὑπάλληλον ἀκέραιον. Διότι ἄδικον εἶναι νὰ κρατῶνται ποσοστὰ ἐκ τοῦ ἐπιμισθίου, ἀφοῦ αὐτὰ τὰ ποσοστὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα νὰ συγκροτήσωσι τὸ κεφάλαιον, τὸ ἀποδοτέον ὑπὸ τὸν τύπον τῆς συντάξεως εἰς τὸν ὑπάλληλον, δὲν πρόκειται ν’ ἀποδοθῶσι.

§270Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ δὲν τὸ ἀποδέχομαι.

§271Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο πρέπει νὰ συμπληρωθῇ διὰ τῆς φράσεως: «πλὴν τῶν ὑπηρετούντων ὑπὲρ τὰ 30 ἔτη», διότι νομίζω, ὅτι οὗτοι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ παραμένωσιν ἐν τῇ αὐτῇ θέσει ἐπὶ 6 ἔτη, ἵνα λάβωσι τὴν σύνταξιν, τὴν ὁποίαν ὁ μισθὸς των τοῖς παρέχει.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Τσάτσου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μαυρομμάτη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§273ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 7 προνοεῖ περὶ τῆς περιπτώσεως τοῦ ἐδαφίου δʹ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ΧΝΒʹ, τῆς ἐχούσης οὕτω: «Ἐὰν δικασταὶ καὶ ψῆφον ἔχοντα μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὄντες, καὶ ἀποκτήσαντες ἤδη τὸ δικαίωμα τῆς ἰσοβιότητος, κατὰ τὸν περὶ τούτου νόμον, ὑποστῶσι τὴν ἕνεκα γήρατος ἢ διαρκῶν νοσημάτων ἀποχώρησιν κατὰ τὰς τοῦ αὐτοῦ νόμου διατάξεις.» Κατὰ τὸν εἰδικὸν νόμον, διὰ τὰ πρόσωπα ταῦτα, ὅταν ὑποστῶσι τὴν ἀποχώρησιν καὶ ἔχωσιν ὡρισμένον χρόνον ὑπηρεσίας, ἔχει κανονισθῆ σύνταξις ἀνωτέρα τῆς συνήθους. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐννοεῖ νὰ περιορίσῃ τὴν σύνταξιν εἰς τὴν κοινὴν σύνταξιν τοῦ ἄρθρου 1 καὶ τοῦ ἄρθρου 3;

§274Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγένετο καὶ ἐν προηγουμένῃ συζητήσει ἡ παρατήρησις αὕτη, καὶ ἀπήντησα. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ εἰδικοῦ νόμου· ἔχομεν λ. χ. τὸν νόμον περὶ ἀποχωρήσεως τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ εἰδικοῦ νόμου, ὁ εἰδικὸς αὐτὸς νόμος δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον νὰ μεταβληθῇ.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἐδάφιον δʹ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ ΧΝΒʹ νόμου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν καθηκόντων αὐτοῦ καὶ ἕνεκα ταύτης φονευθέντος ἢ τραυματισθέντος καὶ ἐκ τῶν τραυμάτων ἀποθανόντος, ὡς καὶ ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ ἐκ λοιμώδους ἢ ἐνδημικῆς νόσου ἀποθανόντος.» Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Τσάτσου, δι’ ἧς οὗτος προτείνει, ἀντὶ τῶν λέξεων «ὡς καὶ ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ» νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις: «ἢ ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανά.»

§276Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην.

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τσάτσου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§278ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ ἐδάφιον δʹ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου ΧΝΒʹ ἔχει οὕτως: «Ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας ἀποβιώσαντος». Ἐνταῦθα μετεβλήθη τοῦτο κατά τι, ἀλλὰ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ τὸ περιορίσῃ πολύ. Τὸ ἄρθρον 8 λέγει: «δʹ) Ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν καθηκόντων αὐτοῦ καὶ ἕνεκα ταύτης φονευθέντος ἢ τραυματισθέντος καὶ ἐκ τῶν τραυμάτων ἀποθανόντος, ὡς καὶ ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ τοῦ ἐκ λοιμώδους ἢ ἐνδημικῆς νόσου ἀποθανόντος»: Ἐρωτῶ: ἐὰν ἀποθάνῃ ἐξ ἄλλης νόσου καὶ οὐχὶ ἐκ λοιμώδους ἢ ἐνδημικῆς, δὲν θὰ ἔχῃ σύνταξιν;

§279ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§280Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἔννοια εἶναι ἡ ἑξῆς. Ὁ ὑπάλληλος παραμένει καὶ ὀφείλει νὰ παραμένῃ ἐν τῷ καθήκοντι αὐτοῦ εἰς τόπον, ἔνθα ὑπάρχει λοιμώδης νόσος· πρέπει ἑπομένως νὰ ἔχῃ τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ χήρα καὶ τὰ ὀρφανὰ αὐτοῦ θὰ εὕρωσι προστασίαν μετὰ τὸν θάνατόν του.

§281ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ ἄλλως τὸ ἄρθρον τοῦτο, διότι ἡ φράσις «ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν καθηκόντων αὐτοῦ» δύναται νὰ ὑποτεθῇ, προκειμένου π. χ. περὶ δικαστοῦ, ὅτι ἐννοεῖ, ὅταν συνεδριάζῃ ὁ δικαστὴς ἐν τῇ ἕδρᾳ αὐτοῦ.

§282Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι δά!

§283ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καὶ αὐτὸ δεῖται συμπληρώσεως, διότι δύναται νὰ ἑρμηνευθῇ στενώτατα. Ἐννοεῖτε νὰ εὑρίσκηται ἐν τῇ θέσει του;

§284Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§285ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ διὰ τὸν δικαστὴν π. χ. θὰ ἦναι ἐκπλήρωσις καθήκοντος μόνον ὅταν συνεδριάζῃ.

§286Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι δά!

§287ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ «ὅταν εὑρίσκηται ἐν τῇ θέσει του.»

§288Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, δὲν εἶναι ἀνάγκη. Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου, κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰς λέξεις «ἐκ λοιμώδους ἢ ἐνδημικῆς νόσου ἀποθανόντος», παρακαλῶ νὰ προστεθῇ: «ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν καθηκόντων αὐτοῦ».

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θὰ προστεθῇ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προταθείσης προσθήκης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9, 10 καὶ 11, ὡς ἔχουσιν). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διατάγματος κανονισθήσονται τὰ ἀποδεικτικά, δι’ ὧν θὰ ὑποστηρίζωνται αἱ αἰτήσεις πρὸς κανονισμὸν συντάξεως κατὰ τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 1 καὶ τὸ ἐδάφιον δʹ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ ΧΝΒʹ νόμου, ὡς ἐτροποποιήθησαν διὰ τοῦ παρόντος νόμου. Κατὰ τῶν ἀποδείξεων τούτων ἐπιτρέπεται ἀνταπόδειξις.»

§290Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὰς λέξεις «Διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἐφάπαξ ἐκδοθησομένου».

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, θὰ προστεθῶσι.

§292Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ, τίνα λόγον ἔχει ἡ λέξις «θὰ» ἐν τῇ φράσει τοῦ δευτέρου στίχου «δι’ ὧν θὰ ὑποστηρίζωνται». Τὸ «θὰ» γραμματικῶς οὐδεμίαν θέσιν ἔχει, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§293Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται τὸ «θὰ», καὶ ἀντὶ «ὑποστηρίζωνται» τίθεται «ὑποστηρίζονται». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§295Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ὡς ἄρθρον 13 νὰ τεθῇ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον προτείνω διὰ τῆς τροπολογίας μου (ἀναγινώσκει): «Οἱ λαβόντες σύνταξιν καὶ αὖθις διορισθέντες, ἀπολυόμενοι τῆς ὑπηρεσίας, δὲν στεροῦνται τῆς ἀπονεμηθείσης αὐτοῖς συντάξεως κατὰ τὴν πρώτην ἀπόλυσιν.»

§296Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη, διότι ὁ ὑπάλληλος, ἀποκτήσας σύνταξιν, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὴν διατηρήσῃ δύναται νὰ μὴ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἐὰν ἐπανέλθῃ, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ κράτος τοῦ νέου νόμου.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Νέγρη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη, καὶ ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Βονίτσης κ. Μαυρομμάτη, ἔχουσα οὕτω: «Τὸ ἄρθρον 13 τοῦ νομοσχεδίου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἡ διὰ τοῦ νόμου ΦϞΒʹ τῆς 17 Ἰανουαρίου 1877 ὁρισθεῖσα κράτησις ἐπὶ τοῦ μισθοῦ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ἀναβιβαζομένη ἀπὸ 5 Ἰουλίου 1905 ἀπὸ 7½% εἰς 9%, ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης.»

§298Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὴν τροπολογίαν ταύτην ἀποσύρω. Ἀντ’ αὐτῆς ἔχω ὑποβάλει ἑτέραν τροπολογίαν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ὕδρας συναδέλφου κ. Κουντουριώτου.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐτυπώθη.

§300Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐτυπώθη, κύριε Πρόεδρε. Τὴν ἔχω ἀνὰ χεῖρας, ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Μετὰ τὸ ἄρθρον 13 προστίθεται ἄρθρον 14, ἔχον οὕτως: «Ἡ ὁριζομένη κράτησις ἐπὶ τοῦ μισθοῦ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων 9% ἐπιβάλλεται ὡς κράτησις καὶ ἐπὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης.»

§301Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὡς ἄρθρον 14;

§302Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Βεβαίως.

§303Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νὰ ψηφισθῇ πρῶτον τὸ ἄρθρον 13, διότι δὲν ἐψηφίσθη.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κύριος Μαυρομμάτης προτείνει ὡς ἄρθρον 14 τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ὁριζομένη κράτησις ἐπὶ τοῦ μισθοῦ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων 9% ἐπιβάλλεται ὡς κράτησις καὶ ἐπὶ τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης.»

§305Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§307Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸ 9% παρακαλῶ νὰ γείνῃ 5%. Νομίζω ὅτι εἶναι δικαίωμα τοῦ ὑποβαλόντος τὴν τροπολογίαν Βουλευτοῦ νὰ διατυπώσῃ ταύτην ὡς θέλει.

§308ΠΟΛΛΟΙ. Βεβαίως.

§309Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπίστευον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι οἱ στρατιωτικοὶ ἤθελον μὲ προλάβει εἰς τὴν τροπολογίαν ταύτην. Ἀναγνωρίζω τὴν σοβαρότητα τῆς τροπολογίας μου, ἀλλὰ λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους περιῆλθον εἰς τὴν δυσχερῆ κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκονται, ἕνεκα τῶν μεγάλων δαπανῶν ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, — καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ὑπάρχει, νομίζω, ἐναντία γνώμη, — φρονῶ ὅτι ἐπιβάλλεται, ἵνα καὶ οἱ στρατιωτικοὶ καταθέτωσιν ἕν ποσοστὸν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον, ὡς γνωστόν, ἀποστρατευόμενοι λαμβάνουσι σύνταξιν ἀναλογοῦσαν εἰς βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ ἐν ᾧ ὑπηρετοῦσι, — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, ὡς μοὶ λέγουσι τοὐλάχιστον, εἰς οὐδένα στρατὸν τοῦ κόσμου ὑπάρχει.— Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία μου. Ἐπειδὴ δὲ οἱ μισθοὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης ἀνέρχονται κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν εἰς 5,480,000 δραχμάς, θὰ ἔχωμεν πρὸς 5% περὶ τὰς 300,000 δραχμὰς ἐτησίως πρόσοδον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου.

§310Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Καίτοι δὲν ἀντιπροσωπεύω τὴν γνώμην τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, πολὺ δὲ περισσότερον δὲν ἀντιπροσωπεύω τὴν γνώμην τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, διότι ἄλλοι εἶναι οἱ ἁρμόδιοι, ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἀποδεχόμεθα εὐχαρίστως νὰ καταβάλλωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ ὄχι 5%, ἀλλὰ 9%, ὅσα θὰ πληρώνωσι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι, ἀρκεῖ νὰ γείνῃ ἀφομοίωσις τῶν συντάξεων τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν...

§311ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ. Βεβαίως.

§312Κ. ΓΡΙΒΑΣ. .. ἰδίως ὡς πρὸς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά. Εἶναι τοῦτο συμφέρον καὶ εἰς τὸ Κράτος, ἀκριβῶς ἕνεκα τῆς οἰκονομικῆς δυσχερείας, εἰς ἣν εὑρίσκεται. Ἐὰν καὶ ἡ Βουλὴ εὑρίσκῃ τοῦτο συμφέρον, ἡμεῖς οἱ ἀξιωματικοὶ πολὺ εὐχαρίστως δεχόμεθα, ἐπαναλαμβάνω, νὰ πληρώνωμεν ὄχι 5%, ἀλλ’ 9%.

§313Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατόν. Τὸ ἄρθρον 13, ὡς διατυποῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀποβλέπει εἰς αὔξησιν τῶν κρατήσεων τῶν μισθῶν τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων κατὰ 1½% χάριν τῆς συντάξεως, λόγῳ τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, εἰς ἃς εὑρισκόμεθα. Δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον, οὑτωσίν ἀπρόοπτως καὶ ἄνευ προηγουμένης μελέτης, νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ δικαίωμα τῶν κρατήσεων ἐπὶ τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν μέχρι τοῦδε ὑφίστανται κράτησιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ἡ τροπολογία αὕτη νὰ μὴ γείνῃ δεκτή.

§314Ε. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐγνώριζον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἤθελεν ἀπορριφθῆ ἡ τροπολογία μου, ὑπέβαλον ὅμως ταύτην, διὰ νὰ καταδείξω, ὅτι ὑπάρχει ἤδη παρὰ τῷ λαῷ καὶ τῇ κοινωνίᾳ ἐν γένει ἀνεπτυγμένον τὸ αἴσθημα, ὅτι πρέπει νὰ φορολογηθῶσι καὶ οἱ στρατιωτικοί. Αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶχεν ἡ τροπολογία μου.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῶν κυρίων Μαυρομμάτη καὶ Κουντουριώτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη, καὶ ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπορρίπτεται.

§316Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω ὡς ἄρθρον 14, τὴν ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἐφάπαξ ἐκδοθησομένου, κανονισθήσονται τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου καὶ τὰ τῆς διαδικασίας τῆς ἀπολογίας τῶν ὑπαλλήλων ἐπὶ τῶν περιπτώσεων, περὶ ὧν προνοοῦσι τὰ εἰρημένα ἄρθρα.»

§317Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν δέχομαι.

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καλούτση ὡς ἄρθρον 14 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Νὰ κανονισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς αὔριον.

§319ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἑκατέρωθεν). Νὰ ψηφισθῶσι καὶ τὰ δύο ἑπόμενα νομοσχέδια, κύριε Πρόεδρε, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι συζήτησιν.

§320Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ὑπὸ στοιχ. ͵ΒΨΜΖʹ νόμου «περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τῶν ἐκτελεστέων ἐν Θεσσαλίᾳ ὑδραυλικῶν ἔργων.» (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς βʹ συζήτησιν). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ νόμου ͵ΣΙΒʹ τοῦ 1852 «περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους». (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν).

§322Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀναγνωσθῶσι καὶ τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 7 καὶ 8, κύριε Πρόεδρε, τὰ ὁποῖα ἐπίσης δὲν θὰ ἔχωσι συζήτησιν.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑποχρεώσεων ἀνυποτάκτων κληρωτῶν». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§324Κ. ΠΕΤΑΛΑΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§325ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Κύριε Πεταλᾶ, ἀφήσατε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ εἰς τὴν τρίτην ὁμιλεῖτε.

§326Κ. ΠΕΤΑΛΑΣ. Θὰ ὁμιλήσω τώρα. Δὲν θ’ ἀφήσω νὰ καταστραφῇ ὁ στρατὸς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀποστεροῦντος αὐτὸν τόσων χιλιάδων ἀνδρῶν (θόρυβος).

§327ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι τώρα. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν (θόρυβος).

§328Π. ΣΑΚΚΗΣ. Δὲν πρέπει ν’ ἀποκλείσωμεν 50,000 συμπολίτας μας καὶ νὰ ἐκπατρίσωμεν αὐτοὺς χάριν τοῦ στρατοῦ, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου τοσαῦτα ἔχει δαπανήσει καὶ δαπανᾷ τὸ Κράτος, καὶ ἐν τούτοις δὲν κατωρθώσαμεν μέχρι τοῦδε νὰ ἔχωμεν στρατόν, διότι δὲν εἶναι στρατὸς αὐτός, τὸν ὁποῖον ἔχομεν. Ἀφήσατέ μας λοιπὸν καὶ σεῖς μὲ τὸν στρατόν σας! Δὲν πρέπει χάριν αὐτοῦ ν’ ἀποπέμψωμεν ἐκ τοῦ Βασιλείου 50,000 ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι, μὴ ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θὰ ἐκπατρισθῶσιν ὁριστικῶς (θόρυβος).

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Βουλευτά, νὰ μὴ ὁμιλῆτε κατὰ τοῦ στρατοῦ. Εἶμαι Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀνεχθῶ. Ὁ κύριος Πεταλᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§330Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ διατυπώσωσι τὴν γνώμην των· ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ νομοσχεδίων εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, θὰ ἦτο καλλίτερον, εἰ δυνατόν, οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι νὰ λάβωσι τὸν λόγον εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§331ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Μάλιστα, μάλιστα, εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πεταλᾶ, εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§333Κ. ΠΕΤΑΛΑΣ. Ἔστω. Μία φωνή. Δόξα τῷ Θεῷ! (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον «περὶ ὑποχρεώσεων ἀνυποτάκτων κληρωτῶν» καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν).

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνασυστάσεως τῶν κατὰ τὸν νόμον ΒΧʹ τῆς 30 Ἰουνίου 1899 ἓξ συνεργείων καὶ τῶν κατὰ τὸν νόμον ΒΦϚΘʹ τῆς αὐτῆς χρονολογίας θέσεων λογιστῶν καὶ ὑπολογιστῶν.» (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν).

§335Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον παρακαλῶ νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ πιστώσεων, ὅσα εἶναι ὥριμα πρὸς συζήτησιν, δηλαδὴ καθ’ ὅσον ὑπάρχει περὶ αὐτῶν ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς. Μετ’ αὐτὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν τόκων τῶν ἐτῶν 1904 καὶ 1905 ἐπὶ τῶν ναυτικῶν χορηγημάτων, κατόπιν δὲ τὰ ἄλλα κατὰ σειράν.

§336Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αἱ ταχυδρομικαὶ συμβάσεις;

§337Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Περιλαμβάνονται καὶ αὗται. Εἴχετε εἰπεῖ, ὅτι ἔχετε ὑποβάλει καὶ σεῖς μίαν πρότασιν νόμου. Ποία εἶναι;

§338Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 39.

§339Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τότε θὰ προταχθῇ καὶ αὕτη μετὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 22 καὶ 23.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, εἰ δυνατόν, ἀπὸ τῆς αὔριον ν’ ἀρχίζωμεν ἀκριβῶς εἰς τὰς 6 μετὰ μεσημβρίαν.

§341Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰς 5½ νὰ ἄρχηται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου, ὥστε εἰς τὰς 6 νὰ ἄρχηται ἡ συνεδρίασις.

§342ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§343Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμνωμεν καὶ μικρὰν διακοπὴν ἐν τῷ μεταξύ;

§344Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα, ἀντὶ νὰ εὐκολύνωσι, θὰ δυσχεράνωσι τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 9 καὶ 55′ μ. μ.)