1905.06.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 36

τῆς 1 Ἰουνίου 1905.

(Τετάρτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλεξ. Σπ. Κ. Ρώμα).

(Ὥρα 4 μ. μ. ἀναγνωσθέντος τοῦ ὀνομαστικοῦ τῶν Βουλευτῶν καταλόγου, καὶ τῆς Βουλῆς εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω, κύριοι Βουλευταί, ἀνάγκην νὰ ἐκδηλώσω διὰ πολλῶν τὸ βαθύτατον ἄλγος, ὅπερ πάντες συναισθανόμεθα ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ, ἣν ὑπέστη τὸ ἔθνος ἡμῶν διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως Θεοδώρου Π. Δηλιγιάννη. Ἡ ἐθνικὴ ἀπώλεια εἶναι τοσοῦτον δεινή, ὥστε ἐπὶ τῶν προσώπων πάντων ὑμῶν βλέπω ἐζωγραφισμένην τὴν λύπην. Πάντες πενθεῖτε, διότι διὰ τῆς στυγερᾶς χθεσινῆς δολοφονίας τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον ἐστερήθη τῆς γεραρᾶς κορυφῆς αὐτοῦ, ἐστερήθη τοῦ ἀληθοῦς σεμνώματος αὐτοῦ, ἐστερήθη τοῦ ὑπερόχου ἀνδρός, ὅστις ἐπὶ 60 ὁλόκληρα ἔτη ἀόκνως ἠγωνίζετο ἐν ταῖς πρώταις τάξεσι τῶν ὑπὲρ πατρίδος προμαχούντων πολιτευομένων. Ἀνταποκρινόμενος πρὸς τὰ αἰσθήματα ἁπάσης τῆς Βουλῆς, προτείνω τὸ ἀκόλουθον ψήφισμα: «Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, μνήμων τῶν πρὸς τὸ ἔθνος μακρῶν καὶ ἐκτάκτων ὑπηρεσιῶν τοῦ ἐπιφανοῦς πολιτευτοῦ Θεοδώρου Π. Δηλιγιάννη Ψηφίζει 1) Νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς κηδείας τοῦ μεγάλου νεκροῦ. 2) Νὰ τελεσθῇ ἡ κηδεία τοῦ Θ. Π. Δηλιγιάννη ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου, λόγῳ ἐξαιρετικῆς τιμῆς. 3) Νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τὰ ἔξοδα τῆς κηδείας. 4) Νὰ παρακολουθήσῃ ἡ Βουλὴ ἐν σώματι τὴν κηδείαν. 5) Νὰ κατατεθῇ στέφανος μεγαλοπρεπὴς ἐκ φυσικῶν ἀνθέων ἐπὶ τοῦ νεκροῦ. 6) Νὰ ἐκφρασθῶσιν ἐκ μέρους τοῦ Σώματος τὰ συλλυπητήρια τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν πενθοῦσαν οἰκογένειαν τοῦ ὑπερόχου πολιτευτοῦ.»

§2Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λίαν συγκεκινημένος, Κύριοι, ἐκφράζω ἐν ὀνόματι τοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγῶμαι, τὴν βαθυτάτην λύπην, ἣν πάντες δοκιμάζομεν ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ Θεοδώρου Π. Δηλιγιάννη. Στυγερὰ δολοφονία ἔθεσε τέρμα εἰς ζωὴν, ἣν ὁ Θεόδωρος Π. Δηλιγιάννης ἀφιέρωσεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος. Ἡ στυγερὰ αὕτη δολοφονία στερεῖ τὴν Βουλὴν μεγάλης προσωπικότητος, στερεῖ τὴν Βουλὴν τοῦ μεγάλου ῥήτορος, τὸν ὁποῖον θέλει πολλάκις ἀναζητήσει. Τὰ αἰσθήματα τῆς λύπης, ἣν δοκιμάζομεν, εἶναι αἰσθήματα τῆς Ἑλλάδος ἁπάσης, διότι τὸ ἔθνος ὁλόκληρον πενθεῖ σήμερον διὰ τὴν ἀπώλειαν τοιούτου ἀνδρός. Τὴν λύπην ταύτην ἐκφράζω πρὸς τὴν πενθοῦσαν οἰκογένειαν, καὶ ἅπαντες οἱ Βουλευταὶ παμψηφεὶ δεχόμεθα τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἐν μεγάλῃ συγκινήσει ὑπέβαλεν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§3ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Κατώρθωσε, Κύριοι, ὁ ἀπαίσιος κακοῦργος τῆς χθὲς νὰ διανοίξῃ μέγα κενὸν ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Πολιτείᾳ. Ἀπέστειλε προώρως εἰς τὸν τάφον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον αἱ νόμιμοι τοῦ Κράτους ἐξουσίαι ἔταξαν, ὅπως ἰθύνῃ τὰς τύχας τῆς πατρίδος, καὶ ἐστερήθη οὕτως ἡ Ἑλλάς ἀνδρὸς, ὅστις ἐπὶ ἓξ ὅλας δεκαετηρίδας πιστῶς καὶ μετ’ ἀφοσιώσεως ὑπηρέτησεν αὐτήν. Τὴν ἁγνὴν αὐτοῦ φιλοπατρίαν ἐγνώρισαν ὅσοι, ὡς ἐγὼ, μέγα μέρος τῆς πολιτικῆς αὐτῶν σταδιοδρομίας ἐποιήσαντο παρὰ τὸ πλευρὸν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, ὅσοι διαρκῶς ἵσταντο ἀντιμέτωποι, δὲν ἐδίστασαν νὰ ὁμολογήσωσι τὴν ἀλήθειαν ταύτην. Ἐνεπνέετο ἐκεῖνος, ὅστις ἐν τῇ ἱστορίᾳ τοῦ Κοινοβουλίου τούτου θὰ μείνῃ γνωστὸς ὑπὸ τὸ ὄνομα «ὁ Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος», ἐνεπνέετο ὑπὸ τῶν ἐθνικῶν παραδόσεων εἴπερ τις καὶ ἄλλος, καὶ ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ ἦσαν τοσοῦτον βαθέως ἐγκεχαραγμένα τὰ ἐθνικὰ ἰδανικὰ, ὥστε εὐλόγως δύναται νὰ ῥηθῇ περὶ αὐτοῦ, ὅτι ὑπῆρξεν ἡ προσωποποίησις τοῦ συγχρόνου ἔθνους. Τοιαύτη συμφορὰ, ἐνσκήψασα ἐπὶ τὴν χώραν, βαθέως ἔπληξε πάντας ἡμᾶς, ἐγὼ δὲ, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὗτινος τὰς γνώμας ἀκολουθεῖ πολιτικὴ ὁμὰς ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, καθῆκον εἶχον νὰ διαδηλώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν βαθυτάτην θλῖψιν, τὴν ὁποίαν οἱ φίλοι μου καὶ ἐγὼ συναισθανόμεθα ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ ἀνδρὸς, πρὸς τὸν ὁποῖον μὲ συνέδεεν ἡ εὐγνώμων τοῦ παρελθόντος ἀνάμνησις.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς ἀνέθεσε προσωρινῶς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ν. Γουναράκην.

§5Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Βαθυτάτη καὶ μόνον σιγὴ δύναται νὰ ἐκδηλώσῃ τὸ μέγεθος τοῦ πένθους, τὸ ὁποῖον ἐπέσκηψεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν Βουλὴν, τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ σύμπαν τὸ ἔθνος. Ἡ Κυβέρνησις ἀπωρφανίσθη, ἡ Βουλὴ ἀπώλεσε καὶ θρηνεῖ τὸν Μέγαν αὐτῆς Διδάσκαλον, τὸ δὲ βῆμα αὐτῆς ἐστερήθη τὸ εὔστροφον τοῦ ὑψιπετοῦς ῥήτορος, τὸν πρῶτον ῥήτορα τῆς συγχρόνου ἐποχῆς. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπώλεσε τὸν ἀληθῆ πατέρα αὐτοῦ, τὸ δὲ ἔθνος τὸ πολιτικὸν κῦρος αὐτοῦ, τὴν ἔμψυχον ἐκείνην ἐθνικὴν δύναμιν, ἡ ὁποία, ἀναγκαιοτάτη ὑπὲρ τῆς προαγωγῆς τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, κατέστη δυσαναπλήρωτος. Ἀλλ’ ὁ τρόπος καὶ τὰ αἴτια τῆς ἀπωλείας καὶ ἡ ἀπαισία καὶ μαύρη κατ’ αὐτοῦ δολοφονία, εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀποκαλύπτουσι τὸ ἀνώμαλον καὶ ἐπικίνδυνον τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς καταστάσεως, καὶ προκαλοῦσι τὴν ἐξέγερσιν τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως. Τῆς ἐξεγέρσεως ταύτης ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην οἱαδήποτε Κυβέρνησις νῦν, ἔχει ἀνάγκην ἡ Βουλή, ὅπως προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος, ὑπὲρ οὗ μαχόμενος ὁ ἀοίδιμος μέγας ἀνὴρ ἔπεσε, πιστὸς στρατιώτης τοῦ καθήκοντος, ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἐν τῷ περιβόλῳ αὐτῆς τῆς Βουλῆς. Ἡ νῦν Κυβέρνησις συναισθάνεται, ὅτι διὰ τῆς ἀπωλείας τοῦ Πρωθυπουργοῦ τοῦ Κράτους ἀπώλεσε τὸ στοιχεῖον τῆς κοινοβουλευτικότητος. Ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς ὅμως ἐνετείλατο ἡμῖν νὰ παραμείνωμεν εἰς τὰς θέσεις ἡμῶν, μέχρις οὗ γείνῃ ἡ κηδεία τοῦ μεγάλου ἀνδρός, ὅτε θὰ διακανονισθῶσι τὰ ζητήματα οὕτως, ὥστε νὰ προσέλθῃ ἐνώπιον ὑμῶν κοινοβουλευτικὴ κατ’ ἐξοχὴν Κυβέρνησις, διότι κατὰ τὰ ἔθιμα τὰ ἁπανταχοῦ καὶ κατὰ τὰ ἰδικά μας ἡ Βουλὴ ἐνδείκνυσι κυρίως καὶ πρωτίστως αὐτὸν τὸν Πρωθυπουργόν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς τε προηγουμένης καὶ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ ταῦτα καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται). Εἰς νέαν συνεδρίασιν θὰ καλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς δι’ εἰδικῶν προσκλήσεων. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 4 καὶ 30′ μ. μ.)