1905.05.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33

τῆς 27 Μαΐου 1905.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλεξ. Σπ. Κ. Ρώμα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 καὶ 20′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας ἀναφοράς. Ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Πύργου τοῦ δήμου Λαρύμνης, παρακαλούντων νὰ χαρισθῇ αὐτοῖς τὸ λιβάδιον Πύργου τῆς διαλελυμένης Μονῆς Ἁγίας Τριάδος. Ψηφίσματα τοῦ λαοῦ Παρνασσίδος καὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀμφισσέων ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ Πρωτοκείου Ἀμφίσσης. Τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν, δηλοῦντος ὅτι ἐμμένει εἰς τὴν ἀνέκαθεν διατυπωθεῖσαν γνώμην του κατὰ τῆς παρακρατήσεως καὶ τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος. Αἴτησιν τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Κλεωνῶν τῆς Κορινθίας, παρακαλούντων νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ ἐπιτρέπηται ἡ διαχείρισις τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου ἐν τοῖς δήμοις, ἐν οἷς δὲν ὑπάρχουσιν εἰδικοὶ ὑποθηκοφύλακες ἢ εἰρηνοδίκαι, ὑπὸ τῶν συμβολαιογράφων. Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ τῶν δήμων Προσχίου, Κλεπαΐδος, Πυλήνης καὶ Παρευηνίων, παρακαλοῦντος νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Προσχίου. Ἀνακοινῶ ὡσαύτως, ὅτι ἀπεστάλησαν εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὰ πρακτικὰ τῆς τῇ 15 Μαΐου ἐ. ἔ. ἐνεργηθείσης ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς Λακεδαίμονος, καθ’ ἣν ἐξελέγη βουλευτὴς ὁ κ. Ν. Τσιριγώτης. Παρακαλῶ δὲ τὰ μέλη τοῦ Ηʹ τμήματος νὰ συνέλθωσι καὶ προβῶσιν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς ταύτης. Ὁ βουλευτὴς Δωρίδος κ. Χλωρὸς ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων «τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως» καὶ «περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Ἐπικρατείας». Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 216 καὶ 217). Ὁ βουλευτὴς Νάξου κ. Δερλερὲς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Συμβουλίου καὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ μονιμότητος τῶν λειτουργῶν αὐτῆς». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθμὸς 218). Παρακαλῶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς νὰ συνέλθωσιν ἐπὶ τέλους καὶ ἐπιληφθῶσι τῶν ἐργασιῶν των. Εἶναι ἡ δεκάτη ἴσως φορά, καθ’ ἣν τοὺς παρακαλῶ. Ὁ βουλευτὴς Πυλίας κ. Σάκης ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς ἐγγράφους ἐπερωτήσεις: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐμφαίνοντα τὰ ὀνόματα τῶν εἰρηνοδικῶν, πταισματοδικῶν καὶ τῶν γραμματέων αὐτῶν, τὴν ἐπαρχίαν, ἐξ ἧς κατάγεται ἕκαστος, καὶ τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας, εἰς ἣν τὸ πρῶτον εἰσῆλθεν ἐν αὐτῇ, καὶ ἂν ἀπολυθείς ποτε ἐπαναδιωρίσθη. Παρακαλεῖται ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὀνομαστικὸν κατάλογον ἁπάντων τῶν ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ ὑπαλλήλων, κατὰ κλάδον, ἐμφαίνοντα τὴν ἐπαρχίαν, ἐξ ἧς ἕκαστος κατάγεται, καὶ πότε εἰσῆλθεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὸ πρῶτον, καὶ ἂν ἔκτοτε ἀπελύθη, καὶ πότε ἐπαναδιωρίσθη.»

§2Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ προσθήκης τρίτου ἐδαφίου εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας ͵ΒΨΞΗʹ νόμου τῆς 30 Μαΐου 1900».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 219).

§4ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ ὑποχρεώσεων ἀνυποτάκτων κληρωτῶν».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 220). Ὁ κύριος Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Πύργου τοῦ δήμου Λαρύμνης.

§6ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§7Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ, ὡς ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω τὴν ἐπαρχίαν Λοκρίδος, θεωρῶ ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορᾶς των συμπολῖταί μου ἤγειραν. Προσθέτω δὲ καὶ τὸ ἑξῆς. Ὡς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου εἶπεν, οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Πύργου δικαιοῦνται νὰ τύχωσι καὶ αὖθις προστασίας. Ἐπίσης δίκαιον καὶ φιλάνθρωπον εἶναι νὰ προστατευθῶσι καὶ οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Τραγάνας καθὼς καὶ οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Λειβανατῶν, οἵτινες ἐκ τῶν σεισμῶν ὑπέστησαν μεγάλας καταστροφάς. Συνιστῶ δὲ καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ προκαλέσῃ τὴν ἐπιψήφισιν νόμου ὁμοίου πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1895, δι’ οὗ παρεχωρήθησαν εἰς αὐτοὺς τὰ ἐκκλησιαστικὰ λιβάδια τῶν διαλελυμένων Μονῶν τοῦ Πύργου, τῆς Ἁγίας Τριάδος καὶ τῆς Βελίτσης. Δηλαδὴ νὰ παραχωρηθῇ ἡ καλλιέργεια καὶ τὸ δικαίωμα τῆς βοσκῆς τῶν μερῶν αὐτῶν εἰς τοὺς κατοίκους τῶν μνησθέντων χωρίων ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, διότι, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, οὗτοι κατὰ τὸ ἔτος 1894 ὑπέστησαν ἐκ τῶν σεισμῶν μυρίας καταστροφὰς, ὑπέστησαν τόσους θανάτους, διότι ἐφονεύθησαν ἐκ τῆς καταπτώσεως τῶν οἰκιῶν τῶν ὑπὲρ τοὺς 300 οἰκογενειάρχαι, νῦν δ’ εὑρίσκονται εἰς δυσχερεστάτην οἰκονομικὴν θέσιν, διότι δὲν δύνανται νὰ ἐπανορθώσωσι τὰ οἰκονομικὰ αὐτῶν, καθόσον, ὅτε ἔγεινεν ὁ σεισμός, ἐκ βάθρων κατεστράφησαν αἱ οἰκίαι των, καὶ κατεπλακώθη πᾶν ὅ,τι εἶχον ἐν αὐταῖς καὶ τὰ προϊόντα αὐτῶν. Οὐδεμία ζημία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον, ἐὰν γείνῃ τοιαύτη παραχώρησις ἐπικαρπίας, οἵα ἐγένετο καὶ διὰ τοῦ προμνησθέντος νόμου, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ καὶ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰσηγήσατο εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ 1895.

§8Π. ΕΓΚΟΛΦΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως, εἰ δυνατόν, παραχωρηθῶσι διὰ νόμου τὰ λιβάδια εἰς τὰς εἰρημένας κοινότητας ἐπὶ μίαν ἔτι δεκαετίαν, διότι πράγματι οἱ κάτοικοι ὑπέστησαν συμφορὰς ἐκ τῶν σεισμῶν.

§9Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ πρὸ ἑκατονταετίας ἀποβιώσας ἐν Ρωσσίᾳ Δομπόλης κατέλιπε περιουσίαν, ἵνα αὕτη τοκιζομένη χρησιμεύσῃ μετὰ ἔτη πρὸς ἵδρυσιν Πανεπιστημίου φέροντος τὸν τίτλον «Καποδιστριακὸν Πανεπιστήμιον». Ἡ προθεσμία λήγει προσεχῶς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργόν, ὅπως εὐαρεστούμενος δηλώσῃ ἡμῖν, τί σκέπτεται περὶ τούτου.

§10Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πᾶσα ἡ ἐνέργεια, ἡ ἀπαιτουμένη πρὸς τακτοποίησιν τοῦ ζητήματος τούτου, εἶναι ἐν τῷ γίγνεσθαι. Πρὶν ἢ ἀκόμη σκεφθῶμεν περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τῆς διαθήκης τοῦ ἀοιδίμου Δομπόλη, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ συνεννοηθῶμεν μετὰ τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία κατὰ τὴν διαθήκην συνεργάζεται μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων τῆς διαθήκης. Εἴμεθα λοιπὸν εἰς τὸν δρόμον τῆς συνεννοήσεως.

§11ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§12Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω τὰς ἐνεργείας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ.

§13ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Μελετήσατε τὰ ἔγγραφα.

§14Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζήτησα τὰ ἔγγραφα, καὶ δὲν εἶδον τὰς ἐνεργείας ὑμῶν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐνεργήσατε. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐνεργήσατε.

§15ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἂς ἐρωτηθῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§16Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἐνεργήσατε· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εὗρον ἐνεργείας, ἵνα τὰς συνεχίσω· ἠρξάμην ἐνεργειῶν, καὶ βεβαίως εἰς τὰς ἐνεργείας, τῶν ὁποίων ἠρξάμην, πρῶτος σκοπὸς καὶ πρώτη φροντίς μου ἦτο ἡ συνεννόησις μετὰ τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὸ ποσὸν εἰς χρήματα τοῦ κληροδοτήματος τούτου ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Νομίζω περιττὸν νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἀλλὰ βεβαίως πᾶσα ἐλήφθη φροντὶς πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς διαθήκης ἐπὶ τὸ συμφερώτερον τοῦ τόπου.

§17ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§18ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι ἐκ τῶν λεπτοτέρων. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸ ἐτῶν ἐξεκαθαρίσθησαν τὰ τοῦ κληροδοτήματος Δομπόλη, εἰς τρόπον ὥστε ἀπὸ τοῦ 1888 ἢ 1889 γνωρίζομεν ἀκριβῶς τὰ κεφάλαια τὰ προσαυξηθέντα ὑπὸ τῶν τόκων, καὶ δυνάμεθα ἔκτοτε νὰ ἔχωμεν γνῶσιν τῶν προόδων τοῦ ὅλου κεφαλαίου. Περὶ τοῦ ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ κατὰ τὴν λῆξιν τὸ κεφάλαιον καὶ τοὺς τόκους τοὺς συγκεφαλαιωθέντας, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία· ἀλλὰ πᾶσα περαιτέρω περὶ τοῦ θέματος ἐνταῦθα ὁμιλία, καὶ οὐχὶ συζήτησις, νομίζω ὅτι ἐπὶ τόσον λεπτῆς ὑποθέσεως ἐὰν παραταθῇ, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ φέρῃ βλάβην, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ ἀρκεσθῇ εἰς ὅσα ἤδη ἐλέχθησαν, καὶ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του.

§19Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Βεβαίως.

§20Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἐπηρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως συστήσω αὐτῷ καὶ τὸν παρακαλέσω, ἵνα, εἰ δυνατόν, τὸ Πανεπιστήμιον τοῦτο ἀνεγερθῇ ἐν Πάτραις (ἱλαρότης). Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι εἶναι ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα, διὰ τοῦτο ἀναβάλλω τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως.

§21ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§22Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πρώτην ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ Καλαβρύτων, δηλῶ ὅτι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν προτάσεις ἐκ μέρους τοῦ ἐκ Καλαμῶν συναδέλφου κ. Πεσμαζόγλου διὰ λογαριασμὸν τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν καὶ ὁμάδος κεφαλαιούχων, οἱ ὁποῖοι δὲν κατωνομάσθησαν εἰσέτι. Προχθὲς μοὶ ἐδόθησαν αἱ προτάσεις· θὰ ζητήσω ὀλίγων ἡμερῶν προθεσμίαν, ὅπως μετὰ μελέτην ἀνακοινώσω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν θὰ μορφώσῃ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν Βουλήν, διότι φρονῶ, ὅτι, ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ καταθέσω τὸ κείμενον τῶν προτάσεων, ἴσως δὲν θὰ ἦτο προσῆκον.

§23Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι βέβαια.

§24Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Μελετῶ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην πρὸ πάσης ἄλλης, διότι θεωρῶ ταύτην σπουδαιοτέραν πασῶν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, ἐπανειλημμένως εἶπον, ὅτι καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διοικητικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν μέχρι τοῦδε, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας ἐφέραμεν διὰ νομοσχεδίου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὡρίσαμεν, ὅπως διὰ τὸ 1905 κατάσχωνται αἱ εἰσπράξεις τῶν δήμων, καθόσον εἶναι ὑπόχρεοι οἱ δῆμοι νὰ πληρώνωσι τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἀφοῦ προαφαιρέσωμεν διὰ τοὺς ἀπόρους δήμους τὰ ἔξοδα, τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα, τῆς διοικήσεως αὐτῶν, μέχρι μὲν τοῦ νῦν καθοριζόμενα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Διατάγματος τοῦ 1836, ἀπὸ δὲ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου ὁρισθησόμενα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους ἐθέσαμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι ἄνευ τούτων δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν κατὰ τὸ 1905 νὰ ἔχωμεν τὴν κατάπαυσιν τῶν προκαταβολῶν, τὰς ὁποίας πρότερον εἴχομεν. Ὁ μέγας σκοπὸς τῆς καταπαύσεως τῶν προκαταβολῶν ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην τῶν μέτρων.

§25ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§26ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὅτι ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Πεσμαζόγλου αἱ προτάσεις περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος, καὶ τὴν διαβεβαίωσιν αὐτοῦ, ὅτι ἐπισταμένως καὶ μετὰ τῆς χαρακτηριζούσης αὐτὸν ἐπιμελείας θὰ ἐπεξεργασθῇ τὴν σύμβασιν ταύτην, καὶ θ’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπ’ αὐτῆς γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ὑπολείπεται εἰς ἐμὲ νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ τάχιστα τὴν σύμβασιν, διότι, ὡς ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὁ κύριος Πεσμαζόγλου ἀνεκοίνωσεν, ὅτι οἱ ἐν Ἀγγλίᾳ κεφαλαιοῦχοι, μεθ’ ὧν οὗτος συνενοήθη, ἔταξαν ὡς ἀνώτατον ὅριον τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως ταύτης τὴν 15 προσεχοῦς Ἰουνίου. Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, ἡ ἐσοδεία τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους, μὴ ψηφιζομένης ἐγκαίρως τῆς συμβάσεως, θὰ ἐκτεθῇ εἰς τὸν κίνδυνον νὰ ἀπολεσθῇ τελείως.

§27ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ λοιπὸν ἐξ συναρπαγῆς;

§28ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐσοδεία τοῦ τρέχοντος ἔτους θὰ παρουσιάσῃ οἰκτρὰν κατάστασιν, διότι, καθ’ ἃς ἔχομεν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν μας πληροφορίας, εἶναι καταπληκτικῶς μεγάλη, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον καὶ προχθὲς, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ λῆψις συντόνων μέτρων διὰ τὸ ἐνδιαφέρον ὁλόκληρον τὸ ἔθνος σταφιδικὸν ζήτημα. Δὲν ὑπεστήριξα νὰ ψηφισθῇ ἐκ συναρπαγῆς. Ἔχω ὅμως τὴν γνώμην, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως, εἰ δυνατὸν, τὸ ταχύτερον περατωθῇ ἡ μελέτη αὕτη, καὶ μὴ προκαταλάβῃ ἡμᾶς ἡ ἐποχὴ ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ φανῶμεν ὠφέλιμοι εἰς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, οἱ ὁποῖοι, οὐδὲν ἔλαττον, ἀπειλοῦσι νὰ ἀπέλθωσι πάντες εἰς Βραζιλίαν.

§29ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§30Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Καὶ ἄλλοτε ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν κατασχέσεων τῶν ἐνεργηθεισῶν ἐπὶ τῶν ἐσόδων τῶν δήμων διὰ τὰς δαπάνας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Παρατηρῶ δέ, ὅτι βεβαίως ἡ πρόνοια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἀξιέπαινος κατ’ ἀρχήν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ ἔτους 1905 ὤφειλε νὰ προΐδῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἔλαβε διὰ τῆς ἐγκυκλίου καὶ τοῦ τυχὸν ψηφισθησομένου νομοσχεδίου, θὰ ἐκτεθῶσιν οἱ δῆμοι, οἱ μὴ ἀκεραίως ἐπαρκεῖς, εἰς πτώχευσιν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐπικυρώσει προϋπολογισμούς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων οἱ δῆμοι ἀνέλαβον συμβατικὰς ὑποχρεώσεις πρὸς τρίτους, οἷον πρὸς ἐργολάβους φωτισμοῦ ἢ καθαριότητος κλπ., ἢ καὶ δι’ ἄλλας δαπάνας κριθείσας ἀναγκαίας διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δήμων. Ἐὰν λοιπὸν οἱ δῆμοι εὑρεθῶσιν ἄνευ ἐσόδων διὰ τῆς κατασχέσεως, τὴν ὁποίαν ἐνήργησεν ἢ θὰ ἐνεργήσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως μὴ ἐκτεθῇ τὸ Κράτος ἐν τῷ μέλλοντι εἰς προκαταβολάς, τί θὰ πράξωσιν, ἵνα πληρώσωσιν ἐκείνους, πρὸς οὓς ἔχουσιν ὑποχρεώσεις; Βεβαίως οὗτοι θὰ πληρωθῶσι, καὶ οἱ δῆμοι, οἱ εὑρισκόμενοι εἰς οὐχὶ ἀνθηρὰν κατάστασιν, διὰ τοῦ τρόπου τῆς ἀμέσου καὶ ἀποτόμου ἐφαρμογῆς τῆς εἰσπράξεως ὅλων τῶν προκκαταβολῶν τῶν ἀναγκαίων χρημάτων διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν θὰ εὑρεθῶσι, χωρὶς νὰ δύνανται νὰ ἐκτελέσωσι τὰς ἀναληφθείσας ὑπ’ αὐτῶν ὑποχρεώσεις των, εἰς τὴν κατάστασιν τῶν πλείστων δήμων τῆς Ἑλλάδος, ἤτοι εἰς πτώχευσιν. Ἔπρεπε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως μὴ πτωχεύσωσιν οἱ πλεῖστοι τῶν δήμων τοῦ Κράτους δι’ ὧν μέτρων λαμβάνει τόσον ἀποτόμως.

§31Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὸν δῆμον Λετρίνων.

§32Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ, παρακληθεὶς ὑπὸ τοῦ δημάρχου Κερπινῆς νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ μέτρα, εἶχον νομίσει προσφορώτερον νὰ ὁμιλήσω πρὸς αὐτὸν ἰδιαιτέρως, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ ὑποσχεθῇ ὅτι θὰ μοὶ δώσῃ ἀπάντησιν, ἀφοῦ ζητήσῃ καὶ λάβῃ πληροφορίας. Λοιπὸν ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλαβε πληροφορίας.

§33Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§34ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Δὲν ἔχω τὴν ἐπιστολὴν, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κυθήρων, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν αὐτῇ ἀναφέρεται, ὅτι, ἐνῷ εἰς ἄλλους δήμους ἐδόθησαν προκαταβολαὶ ὑπὸ τῶν ταμιῶν, εἰς τὸν δῆμον Βίβλου τῆς ἐπαρχίας Νάξου δὲν ἐδόθη, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ δήμαρχος τοῦ δήμου τούτου εἶναι ὁ πρῶτος λαβὼν προκαταβολὴν, καὶ ἑπομένως ἡ αἰτίασις αὐτοῦ εἶναι ἀναληθής. Ἂς ἐξετάσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ θέλει βεβαιωθῆ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου.

§35ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἂς ἐξετάσῃ, διότι πιθανὸν τὰ ἐν τῇ ἐπιστολῇ νὰ μὴ ἦναι ἀκριβῆ.

§36Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω πολλὰ, διότι δὲν συνηθίζω νὰ ἐπαναλαμβάνω τὰ αὐτά. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος εἶναι ἀκριβέστατα. Ὡς πρὸς τὸν δῆμον Λετρίνων, ἔχω πληροφορίας, ὅτι ἐσταμάτησαν τὰ πάντα, καὶ ὅτι ἡ πρωτεύουσα τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας μένει ἄνευ φωτισμοῦ καὶ καθαριότητος. Εἶναι δὲ ἑπόμενον κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην ἐκ τούτου νὰ ἔχωμεν νόσους καὶ πολλὰ ἄλλα κακά. Τὰ πάντα ἐκεῖ κατεσχέθησαν, καὶ ὁ δήμαρχος σκέπτεται νὰ κλειδώσῃ τὴν Δημαρχίαν καὶ νὰ παραδώσῃ τὰς κλεῖδας εἰς τὸν νομάρχην.

§37Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀρθὸν εἶναι νὰ γνωρίζωμεν τὰ πράγματα πρὸ παντὸς ἄλλου. Κατεσχέθησαν τόσα ποσὰ, ὅσα ἐδικαιοῦτο τὸ Δημόσιον νὰ λάβῃ μόνον διὰ τὸ 1905, τοὺς πέντε μῆνας. Ἐὰν οἱ κύριοι δήμαρχοι μόνοι των προέβαινον εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης τῶν δήμων των διὰ τὰ προκαταβεβλημένα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, καὶ δὲν ἠρνοῦντο, βεβαίως τὸ Δημόσιον δὲν θὰ προέβαινεν εἰς τὸ μέτρον τῆς κατασχέσεως. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, νὰ τὸ εἴπωμεν καθαρά· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκαταβάλλῃ τὸ Δημόσιον χωρὶς ν’ ἀναλαμβάνῃ τὰ προκαταβαλλόμενα κατὰ τὸν νόμον, πᾶν μέτρον δὲ, τὸ ὁποῖον λαμβάνει πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς νομίμου ἀναλήψεως, νὰ θεωρῆται ἄδικον καὶ καταπιεστικόν. Ἄλλως τε βλέπετε, ὅτι τὸ Δημόσιον μετὰ πάσης ἐπιεικείας συμπεριφέρεται πρὸς τοὺς δήμους, ἀφοῦ ὀλίγα τινὰ μόνον τῶν ὑπ’ αὐτῶν ὀφειλομένων ἀπαιτεῖ νῦν.

§38Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν τὰ μέτρα τὰ ἀναγκαστικὰ, ἅτινα ἔλαβε τὸ Ὑπουργεῖον, ἐλήφθησαν καθ’ ὅλων τῶν καθυστερούντων δήμων καὶ ἐν τῇ αὐτῇ καθ’ ὅλων αὐστηρότητι. Ὑποβάλλω δὲ τὴν ἐρώτησιν ταύτην, διότι συνέβη τὸ ἑξῆς ἐν Ἑρμουπόλει. Ὁ δῆμος Ἑρμουπόλεως εἶναι ἐκ τῶν εὐπόρων δήμων. Ὀφείλει εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν 9,000 δραχμὰς, ἀλλ’ ἔχει λαμβάνειν ἀπὸ τὸ Δημόσιον ἐκ μισθωμάτων καὶ ἄλλων αἰτιῶν ποσὸν διπλάσιον· ἐν τούτοις ὁ ἐπαρχιακὸς ταμίας προέβη εἰς κατάσχεσιν πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν δῆθεν ὀφειλομένων 9,000 δραχμῶν, ἐνῷ, ὡς εἶπον, τὸ Δημόσιον ὀφείλει διπλάσια εἰς τὸν δῆμον. Ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ Δημόσιον ὀφείλει, ὡς ὀφειλέτης, ὑπὲρ πάντα ἄλλον νὰ ἦναι καλῆς πίστεως, ὀφείλει καὶ ὡς δανειστὴς νὰ δειχθῇ ἐπιεικὴς καὶ νὰ μὴ κατάσχῃ τὰς 9,000 δραχμάς. Τὸ δὲ σπουδαιότερον εἶναι, ὅτι κατέσχεν ὁ ταμίας εἰς χεῖρας τοῦ εἰσπράκτορος ἀπὸ τοῦδε ὅλον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ προκατέβαλλε κατὰ τὸ τρέχον ἔτος διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Τὸ τοιοῦτον μοὶ ἐφάνη παρὰ πολὺ αὐστηρόν, ἂν μὴ καὶ παράνομον. Ἐλήφθη ἆρά γε τὸ αὐτὸ μέτρον δι’ ὅλους τοὺς δήμους, καὶ ἐγένετο κατάσχεσις εἰς χεῖρας πάντων τῶν δημοτικῶν εἰσπρακτόρων;

§39Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι διέταξα, ἵνα μετὰ πάσης ἰσότητος ληφθῶσι μέτρα κατὰ πάντων τῶν δήμων πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὀφειλῶν αὐτῶν. Ἐὰν δὲ πληροφορηθῶ, ὡς τώρα, ὅτι ὑπάρχει περίπτωσίς τις ἀνισότητος, θέλω σπεύσει νὰ ἄρω ταύτην. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι τὸ Δημόσιον, ἔχον δοσοληψίας μετὰ πλείστων δήμων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίσῃ τί ἔχει νὰ δώσῃ εἰς ἕκαστον δῆμον, ὥστε νὰ μὴ καταδιώξῃ αὐτόν. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι αἱ προκαταβολαὶ πρέπει νὰ πληρώνωνται, ἐὰν δὲ δῆμός τις ἔχῃ ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἂς προβῇ κατ’ αὐτοῦ.

§40Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ κατάσχεσις διὰ τὸ μέλλον.

§41Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Μέχρι τέλους ἑκάστου λήγοντος μηνός.

§42Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁσάκις ἀπαντᾷ, συνιστᾷ ψυχραιμίαν· σήμερον ὅμως αὐτὸς οὐδόλως ἦτο ψύχραιμος. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς αὐτὸν ψυχραιμίαν. Ἡμεῖς ἔχομεν καθήκοντα, κύριε Ὑπουργέ, τὰ ὁποῖα ὑποχρεούμεθα νὰ ἐκτελέσωμεν. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Λετρίνων ἐσταμάτησαν τὰ πάντα. Δὲν συνηθίζω νὰ ὑπερβάλλω τὰ πράγματα, ὅταν ὁμιλῶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἔχω πληροφορίας ἐντιμοτάτου πολίτου. Τηλεγραφήσατε διὰ τοῦ Ἀγγλικοῦ τηλεγραφείου, — διότι τὴν στιγμὴν ταύτην ἔλαβον δι’ αὐτοῦ τηλεγράφημα, — καὶ θὰ λάβητε ἀπάντησιν, ἂν εἶναι ἀληθῆ τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ, καὶ ἂν ὁ δημαρχεύων ἐν τῷ δήμῳ Λετρίνων αʹ πάρεδρος δὲν εἶναι ἕτοιμος νὰ παραδώσῃ τὰς κλεῖδας τῆς Δημαρχίας εἰς τὸν νομάρχην. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ταράττησθε, καὶ νὰ νομίζητε ὅτι σκοπὸν ἔχομεν νὰ μεμφθῶμεν τὴν ἐνέργειάν σας. Σᾶς ἀναφέρομεν τὰ πράγματα, καὶ λάβετε, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ κατάλληλα μέτρα.

§43ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ προλαλήσας κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς ὡμίλησεν εἰδικῶς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, περὶ τῶν ἀνεπαρκῶν δήμων, περὶ αὐτῶν δὲ δέον νὰ ληφθῇ κατ’ ἐξοχὴν πρόνοια, ὅπως παρέχηται αὐτοῖς συνδρομή, διότι οἱ δῆμοι οὗτοι εἶναι ἐστερημένοι ἐπαρκῶν πόρων, μὴ ἔχοντες συνήθως καὶ ἐμμέσους φόρους, οὓς οἱ ἕτεροι δῆμοι ἔχουσιν. Ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἐπαρκῶν δήμων προκειμένου, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ μέτρον τῆς ἀπεριορίστου κατασχέσεως, ἀφαίρεσαν πᾶσαν πρόσοδον αὐτῶν, περιήγαγεν αὐτοὺς εἰς ἀμήχανον θέσιν. Ἀναγνωρίζομεν τὸ ἐπιεικὲς τοῦ μέτρου τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ νὰ μὴ προβῇ εἰς ἄμεσον ἐκτέλεσιν καὶ εἴσπραξιν τῶν πρὸ τοῦ 1905 χρεῶν τῶν δήμων. Ἀλλὰ καὶ ἡ σύγχρονος κατάσχεσις τῶν προσόδων ὅλων διά τε τὰ ἐνεστῶτα καὶ τὰ μέλλοντα χρέη καταστρέφει πᾶσαν ζωὴν καὶ κίνησιν αὐτῶν, θεωρῶ δὲ ὀρθότερον, τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ἐφαρμοσθῇ τμηματικῶς, καὶ νὰ μὴ κατάσχωνται συγχρόνως ὅλαι αἱ πρόσοδοι τῶν δήμων. Δοθείσης μοι δὲ ἀφορμῆς, ἐπεκτείνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἂν παρατηρεῖται τὸ ἀπελπιστικὸν φαινόμενον νὰ ὀφείλωσιν οἱ δῆμοι πλέον τῶν δέκα ἑκατομμυρίων, ἐκτὸς τῶν ἀφεθέντων διὰ τοῦ νόμου τῶν χρεῶν, τοῦθ’ ὅπερ ἐπηρέασε καὶ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Δημοσίου, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς ἀτελείας καὶ τὰ ἐλαττώματα τοῦ νόμου περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως· διότι οὗτος, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ὑποχρεοῖ τοὺς δήμους νὰ καταβάλλωσιν ἁπάσας τὰς δαπάνας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀφ’ ἑτέρου, ἀντὶ νὰ ἐξαρτᾷ καὶ ἐκ τῆς κρίσεως τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, τῶν φυσικῶν τούτων κηδεμόνων τῆς περιουσίας τῶν δήμων, τὴν σύστασιν τῶν δημοτικῶν σχολείων καὶ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ καὶ βαθμοῦ τῶν διδασκάλων, ἀνατίθησι ταῦτα εἰς ἑτέραν ἀρχήν, ἀνεξάρτητον, ἀδιάφορον καὶ ξένην πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν δήμων, ἥτις ἐπιβάλλει τὰ σχολεῖα καὶ τοὺς διδασκάλους εἰς τοὺς δήμους, χωρὶς ν’ ἀναμετρῇ καὶ τὰς οἰκονομικὰς αὐτῶν δυνάμεις. Πρέπει λοιπὸν διὰ τροποποιήσεως τοῦ κειμένου νόμου νὰ περισταλῇ τὸ κακόν, ὅπερ ὁλονὲν αὐξάνει καὶ κατεπόνησεν οἰκονομικῶς τοὺς δήμους μέχρις ἐξαντλήσεως.

§44ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§45Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας συνάδελφος κ. Κρεστενίτης συνέστησεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ψυχραιμίαν. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ζήτημα ἰδιοσυγκρασίας, ὑποθέτω δὲ ὅτι καὶ αὐτὸς δὲν εἶναι ψύχραιμος πάντοτε. Ἀλλ’ ἐγὼ ἄλλο θέλω νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἰδιαιτέρως περὶ τούτου ἔκαμα συστάσεις, ὅτι, ἐνῷ δὶς μέχρι τοῦδε ἐδήλωσε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν θὰ κατάσχῃ τὰς προσόδους τῶν δήμων διὰ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, τὰ ὑπὸ τῶν δήμων ὀφειλόμενα ἐκ παρελθόντων ἐτῶν, ἐν τούτοις, παρὰ τὰς δηλώσεις ταύτας, οἱ ταμίαι προβαίνουσιν εἰς τοιαύτας κατασχέσεις. Ἔχω εἰς χεῖράς μου τὸ κατασχετήριον τὸ ἐπίσημον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ταμίας Εὐρυτανίας κατέσχεν εἰς χεῖρας τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ φόρου τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων τοῦ δήμου Καρπενησίου ὅλας τὰς μὴ ληξιπροθέσμους δόσεις τοῦ 1905, κατέσχε δηλαδὴ ὅλα τὰ ἔσοδα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων ὁ δῆμος Καρπενησίου ἤθελε δυνηθῆ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ἐκ τοῦ ἐγκεκριμένου ὑπὸ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως — τοῦ νομάρχου Εὐρυτανίας — προϋπολογισμοῦ ὑποχρεώσεις του. Τονίζω δὲ τοῦτο καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ηὐδόκησε ν’ ἀπαντήσῃ εἰς ἐμέ, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀναλήψεως ὑποχρεώσεων συμβατικῶν ἐκ μέρους τοῦ δήμου, ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἐνέκρινεν ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὁ νομάρχης. Βεβαίως δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν ἰσότητι πρὸς ὅλους τοὺς δήμους θὰ ἐνεργήσῃ, ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ συγχρόνως, καὶ αἱ δηλώσεις αὐτοῦ, αἱ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ ἦναι σύμφωνοι πρὸς τὰς ἐνεργείας τῶν ὑπαλλήλων αὐτοῦ, διότι, ὅταν ὁμιλῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δηλοῖ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν θὰ ἐνεργήσῃ κατασχέσεις ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν δήμων διὰ τὰ ὀφειλόμενα ὑπ’ αὐτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ἐκ προκαταβολῶν διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ἐκ παλαιῶν χρήσεων, ἀλλὰ μόνον διὰ τὴν τοῦ 1905, οἱ δὲ ταμίαι ἐνεργῶσι τοιαύτας κατασχέσεις, αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εὑρίσκονται ἐν ἀσυμφωνίᾳ πρὸς τὰς ἐνεργείας τῶν ὑπαλλήλων αὐτοῦ.

§46Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε τὸ κατασχετήριον; Εἶναι διὰ τὸ ἔτος 1904;

§47Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Μάλιστα. Σᾶς τὸ παραδίδω, κύριε Ὑπουργέ. Σᾶς τὸ εἶπον καὶ πρὸ 15 ἡμερῶν, καὶ δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν ἐφέρετε θεραπείαν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ σκεφθῇ σοβαρῶς, εἶναι τὸ ἑξῆς ζήτημα, ἂν ἐννοεῖ διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ, νὰ καταστήσῃ ὅλους τοὺς δήμους ἀπόρους. Οἱ δῆμοι, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ ἐγκεκριμένου ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως, ἔχουσιν ἀναλάβει συμβατικὰς ὑποχρεώσεις, ἃς δὲν δύνανται νὰ μὴ ἐκπληρώσωσιν ὅταν ὅμως διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνετε, μέτρων, τὰ ὁποῖα εἶναι πρόσφορα μόνον διὰ τὸ κέντρον, ἀλλὰ λίαν βεβιασμένα προκειμένου περὶ ἀποκέντρων δήμων, καθιστᾶτε εἰς αὐτοὺς ἀδύνατον τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν συμβατικῶν ὑποχρεώσεών των, ἃς ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν, αὐτῶν τούτων τῶν ἐκπροσωπουσῶν ἐκεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ἀνέλαβον, θὰ καταστρέψητε ὅλους τοὺς δήμους. Βεβαίως πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου μέτρα πρὸς πληρωμὴν τῶν ὑπ’ αὐτοῦ πρὸς τοὺς δήμους προκαταβαλλομένων δαπανῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ τὰ μέτρα ταῦτα δὲν πρέπει νὰ ἦναι βεβιασμένα, οὕτως ὥστε νὰ ἐκθέσητε τοὺς δήμους εἰς δίκας καὶ εἰς ἐντελῆ καταστροφὴν τῶν οἰκονομικῶν αὐτῶν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁρκισθῇ ὁ βουλευτὴς Λακεδαίμονος κύριος Τσιριγώτης.

§49Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Νὰ διορθωθῇ, κύριε Πρόεδρε, τὸ λάθος τὸ ἐν τοῖς πρακτικοῖς· διότι εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς ψηφοφορίας τῆς χθεσινῆς φέρεται σημειωθεὶς ὡς ψηφίσας ὁ κύριος Τσιριγώτης, κατὰ λάθος βεβαίως, ἐνῷ δὲν εἶχεν ὁρκισθῆ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι λάθος· καλῶς ἐψήφισε, καίτοι δὲν εἶχεν ὁρκισθῆ. Εἶναι λελυμένον τὸ ζήτημα. (Προσελθὼν ὀμνύει ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον ὁ βουλευτὴς Λακεδαίμονος Νικόλαος Τσιριγώτης). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§51ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Πρό τινων ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Θηβῶν μοὶ ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν, ἂν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐν Ἀμερικῇ ἐπεβλήθη φόρος κατὰ κεφαλὴν εἰς τοὺς εἰσερχομένους ἐκεῖ μετανάστας. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, δὲν φαίνεται ἀκριβὲς τοῦτο. Διὰ νόμου τοῦ Κογκρέσου τῆς 3 Μαρτίου 1903 εἶχεν ἐπιβληθῆ δικαίωμα εἰσόδου ἢ φόρος δύο δολλαρίων εἰς ἕκαστον ἐπιβάτην, μὴ πολίτην Ἀμερικανόν, εἰσερχόμενον εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας εἴτε διὰ θαλάσσης εἴτε διὰ ξηρᾶς. Ἔκτοτε, καίτοι ἐξεδόθησαν ἄλλοι νόμοι σχετικοί, μέχρι τῆς 4 Μαρτίου 1905 οὐδεμία μεταβολὴ ἐγένετο εἰς τὸν ὑφιστάμενον νόμον.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μαυρομμάτης ἔχει τὸν λόγον.

§53Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν, κύριε Πρόεδρε, μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπερωτήσεων ἐζήτησα παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς παράσχῃ τὴν πληροφορίαν, πόσα εἰσπράττει ὁ δῆμος Ἀθηναίων ἐκ τῶν συνεισπραττομένων μετὰ τῶν προσόδων τοῦ Δημοσίου εἰσοδημάτων του, δηλαδὴ ἐκ φόρου οἰκοδομῶν, ἐκ φόρου ἐπιτηδευμάτων, ἐξ ἰδιωτικῶν βοσκῶν κλπ., πόσα δὲ δαπανᾷ διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ πόσα ὀφείλει ὁ δῆμος οὗτος. Διότι δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ ὁ δῆμος Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος κάμνει τὰς γνωστὰς δωρεάς, ἐνῷ ὀφείλει εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ προκαταβολῶν δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, νὰ μὴ ἦναι καὶ αὐτὸς εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς τοὺς ἄλλους δήμους, καὶ ἐνῷ συνεισπράττονται αἱ εἰσπράξεις αὐτοῦ μετὰ τῶν τοῦ Δημοσίου, διατὶ νὰ μὴ ἐπιβάλληται κατάσχεσις εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ δήμου.

§54Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταλήγετε εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ δῆμος Ἀθηναίων εἶναι προνομιοῦχος;

§55Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Βεβαίως.

§56Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Λοιπὸν σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἐπεβλήθησαν κατασχέσεις ἐπὶ τῶν ἐσόδων τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Ὥστε δὲν εἶναι προνομιοῦχος, καὶ ἡσυχάσατε.

§57Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἰς δύο κατηγορίας δυνάμεθα νὰ διαιρέσωμεν τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα οἱ κύριοι συνάδελφοι ἀπηύθυναν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· εἰς τὰ παράπονα τὰ ἐκ τῶν ἀπόρων δήμων προερχόμενα, καὶ εἰς τὰ παράπονα τὰ προερχόμενα ἐκ τῶν ἐπαρκῶν δήμων. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰ πρῶτα, κύριε Πρόεδρε, δι’ ἃ οἱ κύριοι Βουλευταὶ ζητοῦσιν, ἵνα ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σπεύσῃ νὰ προκαταβάλῃ εἰς τοὺς δήμους τοὺς ἀπόρους τὰ ἔξοδα αὐτῶν ἀπέναντι τῆς διοικήσεως, περὶ αὐτῶν οὐδεμία διαφωνία ὑπάρχει, καὶ πάντες εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διεβεβαίωσεν, ὅτι θέλει σπεύσει νὰ διατάξῃ, ὅπου δὲν κατεβλήθησαν, νὰ καταβληθῶσι. Τὸ ἕτερον ὅμως παράπονον, τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος, τὸ ἀφορῶν τοὺς ἐπαρκεῖς δήμους, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι βάσιμον· δὲν εἶναι βάσιμον, διότι, ἐνῷ οἱ δῆμοι ἐνέγραψαν ἐν τοῖς δημοτικοῖς προϋπολογισμοῖς τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν ἐφρόντισαν καὶ νὰ τὰ καταβάλωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸ ὁποῖον προκατέβαλε τὰ ἔξοδα αὐτῶν· δηλαδὴ ἡ διαχείρισις ἡ δημοτικὴ κατεσπατάλησεν εἰς ἄλλας ἀνάγκας τῶν δήμων ποσὰ μὴ προωρισμένα δι’ αὐτὰς, ἀλλὰ προωρισμένα νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Δημοσίου πρὸς ἀπότισιν τῆς ὀφειλῆς τῶν προκαταβαλλομένων ἐξόδων ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Καὶ ἤκουσα ὅτι ὁ δῆμος Λετρίνων καὶ ὁ δῆμος Τριπόλεως λόγου χάριν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπαρκεῖς καὶ ἔχουσιν ἐγγράψει εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς αὐτῶν τὰ ἔξοδα διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, δὲν πληρώνουσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Καὶ δὲν δικαιοῦται τὸ Δημόσιον νὰ ἐπιζητήσῃ διὰ κατασχέσεως τὴν πληρωμὴν τῶν ποσῶν τούτων; Φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σφάλλεται, μὴ προβαίνων εἰς κατασχέσεις καὶ διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν παρελθόντων ἐτῶν, ἀλλὰ περιορίζεται μόνον εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ 1905. Ἐρρήθη, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οἱ δῆμοι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀνέλαβον ὑποχρεώσεις πρὸς διαφόρους ἐργολάβους. Τοῦτο δὲν κωλύει οὔτε πρέπει νὰ κωλύσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προβῇ εἰς κατάσχεσιν, διότι εἶναι βέβαιον καὶ γνωστὸν εἰς τοὺς δημάρχους καὶ εἰς τὰ Συμβούλια καὶ εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς τοὺς συμβαλλομένους μετὰ τῶν δήμων, ὅτι κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1895 πρὸ παντὸς ἐξόδου τοῦ δήμου πρέπει νὰ πληρωθῶσι τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1895 τὸ πρῶτον ἔξοδον, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἑκάστου δήμου, εἶναι τὸ ἔξοδον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὀφείλει λοιπὸν νὰ γνωρίζῃ ὁ συμβαλλόμενος μετὰ τοῦ δήμου, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο πρωτίστως θ’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῶν κατατεθειμένων εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Δημοσίου ἐσόδων τοῦ δήμου, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ παραπονεθῇ κατόπιν. Καθ’ ὃν χρόνον πάντες φωνάζομεν, καὶ οἱ ἐν τῇ πτέρυγι ταύτῃ καὶ οἱ ἐν τῇ πτέρυγι ἐκείνῃ, ὅτι πρέπει νὰ διορθώσωμεν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, εἴτε περικόπτοντες τὰς δαπάνας, εἴτε ἐπιβάλλοντες φόρους, ἐὰν ἡ περικοπὴ τῶν δαπανῶν δὲν ἦναι ἐπαρκὴς, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ θέλωμεν νὰ κάμνωμεν δωρεὰς εἰς τοὺς δήμους.

§58ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ὑπάρχουσι 13 δῆμοι· ἐκ τούτων οἱ τρεῖς εἶναι ἐπαρκεῖς, οἱ δὲ λοιποὶ δέκα, ἔστω καὶ ἂν διατεθῇ ὅλος ὁ προϋπολογισμὸς αὐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσιν ἐπαρκεῖς.

§59Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἶπον ὅτι διὰ τοὺς μὴ ἐπαρκεῖς δήμου πρέπει νὰ καταβληθῶσιν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ὅπου ἐκ τῶν ἐννέα δήμων οἱ πέντε εἶναι ἀνεπαρκεῖς. Δι’ αὐτοὺς παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταβάλῃ τὸ ποσὸν τῶν 2,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον εἴθισται νὰ καταβάλληται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ καταβάλλεται τακτικῶς ἀπὸ τοῦ 1895 μέχρι σήμερον, ἵνα δυνηθῶσι νὰ διοικηθῶσιν. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐπαρκεῖς δήμους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀναγράψει ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς αὐτῶν τὰ ποσὰ τῶν ἐξόδων διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, οὗτοι δὲν πρέπει νὰ παραπονῶνται, διότι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιδιώκει τὴν εἴσπραξιν τῶν ποσῶν τούτων.

§60Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παραπονούμεθα,

§61Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Παραπονεῖται ὁ κ. ἐξ Ἠλείας συνάδελφος. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος ἡ σύστασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Τριφυλίας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως σπεύσῃ νὰ ῥυθμίσῃ κατ’ ἄλλον τρόπον τὰ τοῦ κανονισμοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων. Ὁ κ. συνάδελφος φρονεῖ, ὅτι ἡ σύστασις ἢ ἡ κατάργησις καὶ ἡ διαβάθμισις τῶν διαφόρων δημοτικῶν σχολείων πρέπει νὰ κανονίζηται ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Ἐὰν τοῦτο ἤθελεν υἱοθετήσει ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, πρέπει νὰ ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι θὰ καταστραφῇ τελείως ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις, διότι πάντες γνωρίζομεν, ὅτι οἱ δήμαρχοι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μεριμνῶσι, πῶς νὰ περιορίσωσι τὸ ποσὸν τὸ διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ἀπαιτούμενον, διὰ νὰ δύνανται νὰ διαχειρίζωνται ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα εἰσοδήματα, καὶ νὰ δαπανῶσι ταῦτα εἰς ἄλλας ἀνάγκας. Οὔτε εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Αὐτὰ μόνον τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνωσιν ἀσφαλέστερον, διότι γνωρίζομεν ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν δημοτικῶν συμβούλων εἶναι καὶ ἀγράμματοι, δὲν δύνανται λοιπὸν νὰ κρίνωσιν, ἂν πρέπει τὰ ἐν τῷ δήμῳ αὐτῶν δημοτικὰ σχολεῖα νὰ ἦναι δημοτικὰ σχολεῖα ἢ γραμματεῖα. Ἐὰν δέ ποτε ἡ γνώμη τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας ἤθελεν εὐνοηθῆ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἤθελεν ἀνατεθῆ εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια νὰ κανονίζωσιν αὐτὰ τὴν σύστασιν ἢ κατάργησιν ἢ διαβάθμισιν τῶν δημοτικῶν σχολείων, νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι τὰ ¾ τῶν δημοτικῶν σχολείων θὰ καταργηθῶσιν ἢ θὰ ὑποβιβασθῶσιν εἰς γραμματεῖα, διὰ νὰ περιορισθῶσι τὰ χρήματα τὰ διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν δαπανώμενα, καὶ νὰ σπαταλῶνται ταῦτα εἰς ἄλλας ἀνάγκας προσωπικάς.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στεφάνου ἔχει τὸν λόγον σχετικῶς.

§63ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν εἶχον σκοπόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι ἐπεφυλαττόμην νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος καὶ ἀφορῶντος τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ θέμα ἦλθεν εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐξ ἐπερωτήσεως ἄλλου συναδέλφου, δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω τὴν περίστασιν ταύτην, ἵνα καὶ ἐγὼ ἐγείρω φωνὴν διαμαρτυρίας, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας μου. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐκ τῶν συνιστώντων τὴν ἐπαρχίαν Ζακύνθου δήμων, ἐξαιρέσει τοῦ τῆς πόλεως, οἱ λοιποὶ εἶναι ἄποροι, μόνη δὲ πρόσοδος τῶν δήμων ἐκείνων, ὅπως καὶ τῶν πλείστων δήμων τῆς Ἑπτανήσου, εἶναι τὸ λεγόμενον ὁδικὸν δικαίωμα, τὸ εἰσπραττόμενον κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, τὸ ὁποῖον, εἰσπραττόμενον ὑπὸ τῶν τελωνῶν, διαβιβάζεται εἰς τὸν ταμίαν, ἵνα οὗτος κάμῃ τὴν διανομὴν μεταξὺ τῶν δήμων, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ, ὡς ὁρίζει ὁ εἰδικὸς νόμος τοῦ 1872. Τοῦτο παρέσχε πρόσφορον εὐκολίαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὄχι μόνον τὸν νῦν, ἀλλὰ καὶ τὸν πρώην, νὰ θέσῃ χεῖρα ἐπὶ τῶν πόρων αὐτῶν τῶν δήμων, καὶ οὕτω νὰ καταστήσῃ τοὺς δήμους τούτους ἀπορωτέρους καὶ κινδυνεύοντας ν’ ἀποθάνωσιν ἐξ ἀσιτίας. Τὸ ζήτημα ἔλαβε τὴν ὄψιν ταύτην, διότι δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς μόνην τὴν διαρρύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν ἀφορῶν, δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ἐπιτασσόμενα ἔρχονται εἰς σύγκρουσιν ἁρμοδιότητος ἄλλου Ὑπουργείου. Τὸ θέμα τοῦτο ἔδει νὰ κανονισθῇ ἐκ συνεννοήσεως μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου ὑπάγεται ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις καὶ ἡ διαχείρισις ἡ οἰκονομικὴ τῶν δήμων. Διὰ τοῦτο βλέπομεν τὸ παράδοξον τοῦτο· ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάσσῃ, ἐναντίον τῶν ἐγκεκριμένων προϋπολογισμῶν τῶν δήμων καὶ ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἀναθεωρηθέντων καὶ κατ’ ἔφεσιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἐγκεκριμμένων εἴτε μετερρυθμισμένων, νὰ διατάσσῃ, λέγω, αὐτός, κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ, πρὸς τὸ συμφέρον βεβαίως τοῦ Δημοσίου, μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἐν τῷ προβληθέντι νομοσχεδίῳ δύο μόνον ὑπάρχουσιν ὑπογραφαί, ἡ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ κυρίως ἔχων τὴν ἁρμοδιότητα, δικάζεται, οὕτως εἰπεῖν, ἐρήμην...

§64Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον δὲν ὑπάρχουσιν οὐδὲ κἄν δύο ὑπογραφαί· μία ὑπάρχει.

§65ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Κακὰ, ψυχρὰ καὶ ἀνάποδα! Διότι εἶναι πολὺ παράδοξον νὰ μεταβάλλωνται τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δήμων καὶ ἡ διαδικασία, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ προϋπολογισμὸς γίνεται ὁριστικὸς καὶ ἐκτελεστέος, καὶ νὰ ἔρχηται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἄνευ τῆς συμπράξεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ κόπτῃ καὶ νὰ ῥάπτῃ κατὰ τὸ δοκοῦν. Διὰ νὰ μὴ ἐκτείνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, — διότι ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν τὸ νομοσχέδιον ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ λάβω τὸν λόγον, — ἐγείρω φωνὴν διαμαρτυρίας, ὡς ἠρξάμην λέγων, διότι οἱ δῆμοι τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ἰδίως οἱ τῆς Ζακύνθου, κινδυνεύουσι νὰ πάθωσιν ἐξ ἀσιτίας, διότι ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου ἔπαυσεν ὁ ταμίας νὰ παρέχῃ τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως εἰς αὐτούς. Ἀφίνω τὸ ζήτημα τὸ προβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας συναδέλφου κ. Τσάτσου, ὅτι αὐτὸ ἀπεδείχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προϋπολογισμῶν. Οἱ δῆμοι ἀνέλαβον ὑποχρεώσεις, καὶ ἐν τούτῳ ἀκριβῶς ἔρχεται τὸ ἄτοπον τῆς συγκρούσεως μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν ἐξουσιῶν, τῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς τοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀκριβῶς ἐπὶ τῇ νομίμῳ πεποιθήσει, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτῶν εἶναι ὁριστικὸς καὶ τελεσίδικος κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ κειμένου νόμου, προέβησαν εἰς συμβάσεις διὰ συντήρησιν ὁδῶν, δι’ ἐπισκευὴν ὁδῶν, δι’ ἐπισκευὴν κτιρίων, προῆλθον εἰς συμβάσεις φωτισμοῦ, ἐνοικιάσεις καταστήματος, καὶ ὅλα αὐτὰ μένουσι μετέωρα, διότι μόλις ὁ ταμίας συναινεῖ, κατὰ τὴν διαταγὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς τὰς μισθοδοσίας τοῦ δημάρχου, τοῦ δημαρχικοῦ γραμματέως καὶ ἑνὸς κλητῆρος, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν κονδυλίων τούτων ἐπιμένει ὁ ταμίας, ἐκτελῶν διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ κάμνῃ περικοπὰς, καὶ συζητεῖ μετὰ τῶν δημάρχων, ἂν πρέπει νὰ τοῖς δώσῃ 30 ἢ 25 ἢ 15 δραχμάς, περικόπτων τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένα κονδύλια! Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἄνω ποταμῶν — καὶ ὁμιλῶ περὶ ἀπόρων δήμων.

§66Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὁμιλεῖτε περὶ εὐπόρων δήμων· καὶ σᾶς ἐρωτῶ: ἂν αἱ συμβάσεις αὗται, τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε, ἀντίκηνται εἰς τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἰσχύουσιν αἱ συμβάσεις;

§67ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν λέγω τὸ ἐναντίον, κύριε Ὑπουργέ.

§68Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Διὰ τοὺς ἀπόρους δήμους ἔχετε δίκαιον.

§69ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ κανονισθῶσιν ἐκ συνεννοήσεως μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν· διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔπρεπε νὰ δώσῃ διαταγὴν εἰς τοὺς νομάρχας νὰ μὴ ἐγκρίνωσι προϋπολογισμοὺς μὲ τοιαύτας δαπάνας.

§70Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα σημερινὸν, εἶναι ζήτημα πολυετίας.

§71ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Βλέπετε εἰς ποῖα ἄτοπα φέρει.

§72Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ θὰ τὰ εἴπητε, ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς συζήτησιν.

§73ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Βεβαίως.

§74Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐκ τρίτου, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς Εὐρυτανίας, μετὰ τοῦ ὁποίου εὑρίσκομαι ἐντελῶς σύμφωνος καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, εἶπεν ὅτι, ἐνῷ συνιστῶ ψυχραιμίαν, ἐν τούτοις, ὅταν ἀγορεύω, δὲν εἶμαι ἐγὼ ψύχραιμος. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐγὼ οὐδέποτε συνέστησα πρὸς οὐδένα ψυχραιμίαν, διότι φρονῶ ὅτι ὁ Βουλευτὴς πολλάκις δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ψύχραιμος, ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ᾖναι ψύχραιμος, καὶ εἰς τοῦτο ἐφαρμόζεται τὸ ῥητόν: «ἀρχὴ ἄνδρα δείκνυσιν». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρό τινων ἡμερῶν συνέστησε καὶ πρὸς ἐμὲ καὶ πρὸς ἄλλους ψυχραιμίαν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, διότι, ὡς εἶπε, τὰ κεφάλαια ὑποκρύπτουσι πολλά· συνεπῶς εἰς τοῦτο τὸν ἀφίνω ἐντελῶς ἐλεύθερον, καὶ ἀναμένω τὴν γνώμην του, ἡ ὁποία δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ ᾖναι γνώμη ἐπιστήμονος ἀνδρὸς, ἁρμόζουσα εἰς Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ δὴ εἰς τὸν κ. Γουναράκην, καὶ εἰς Κυβέρνησιν, οἵα ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ σεβαστοῦ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ· ἐλπίζω δὲ, ὅτι θὰ ἔχῃ τὸ θάρρος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀπροκαλύπτως νὰ ἐκθέσῃ εἰς ἡμᾶς τὴν γνώμην του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὅσον ἀφορᾷ ἐμὲ, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ εἴς τινας περιστάσεις νὰ μὴ ἦμαι τόσον ψύχραιμος· διότι, ὅταν μανθάνω ὅτι εἰς τὸν Πύργον οἱ ἄνθρωποι βαδίζουν εἰς τὸ σκότος καὶ ὅτι καθ’ ἡμέραν ἕνεκα τούτου λῃστεύονται, δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ ἦμαι ψύχραιμος, διότι τοῦτο θὰ ἀπεδείκνυεν, ὅτι δὲν ἔχω συναίσθησιν ὅτι οἱ συμπολῖταί μου πάσχουν. Ἐὰν παραιτηθῶσιν οἱ δήμαρχοι, τί πρὸς ἡμᾶς; Μὴ ὅμως ἀφίνετε τοὺς πολίτας εἰς τὸ σκότος, μὴ τοὺς ἀφίνετε βλέποντας τὰ σκουπίδια σωροὺς εἰς τὰς πλατείας. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται, καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ ἦμαι ψύχραιμος, — ὅπερ ἐσκανδάλισε τὸν ἀξιότιμον φίλον μου ἐξ Εὐρυτανίας, — καὶ ἐπαναλαμβάνω λέγων, ὅτι εἴς τινας περιστάσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦμαι ψύχραιμος.

§75ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυνουρίας συνάδελφος, θέλων νὰ ἀποκρούσῃ τὴν ἐμὴν γνώμην, διετύπωσεν αὐτὴν καθ’ ὃν τρόπον ἐγὼ δὲν τὴν διετύπωσα. Ἐκάκισεν ἐμὲ, ὅτι ἠθέλησα νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἵνα ἐξαρτήσῃ ἀπολύτως τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων, τῆς συστάσεως αὐτῶν, τοῦ ἀριθμοῦ τῶν διδασκάλων καὶ τοῦ βαθμοῦ αὐτῶν ἐκ τῶν δημοτικῶν καὶ μόνον εἰσφορῶν. Ἐγὼ δὲν εἶπον τοῦτο: εἶπον καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ τελούμενον, ν’ ἀποφασίζωνται πάντα ταῦτα τῇ γνώμῃ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἄνευ οὐδεμιᾶς συγκαταθέσεως τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, τῶν μόνων ἁρμοδίων νὰ κρίνωσι περὶ τῆς καταστάσεως ταύτης, τοῦτο δὲν πρέπει νὰ τεθῇ. Βλέπετε, Κύριοι, τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ἐκ τούτου. Εἶναι ἀδύνατον, τὰ μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἄνθρωποι κατοικοῦντες καὶ διαμένοντες ἐντὸς τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ, νὰ γνωρίζωσιν ἐπακριβῶς, τίς εἶναι ἡ κατάστασις τῶν δήμων. Τὰ μέλη δὲ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου εἶναι πέντε, ἐξ ὧν δύο εἶναι τὰ μέλη τὰ ἐκλεγόμενα ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ, δύο δημόσιοι ὑπάλληλοι, ὁ Γυμνασιάρχης καὶ ὁ Ἐπιθεωρητὴς, καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπισκοπικῆς Ἐπιτροπῆς ἐκεῖ, ἔνθα δὲν ὑπάρχει Ἀρχιερεύς. Εἶναι ἀδύνατον, τὰ μέλη ταῦτα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ὦσιν ἐν γνώσει ἐπακριβῶς τῆς καταστάσεως τῶν δήμων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἔχωσι τὴν στοργὴν, ἣν θὰ ἔχωσι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια διὰ τὰ συμφέροντα τῶν δήμων. Δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια εἶναι ἀπολύτως ἀνάξια τοιαύτης ἐπεμβάσεως, καὶ ὅτι ἐκ τούτου θὰ κινδυνεύωσι νὰ κλείσωσιν ὅλα τὰ σχολεῖα τοῦ Κράτους, διότι πάντες γνωρίζετε, ὅτι ὁ μόνος πόθος, ὁ ὁποῖος ἐκφράζεται πρὸς ἡμᾶς ὑπὸ τῶν συνεπαρχιωτῶν μας, ὁ μόνος πόθος τῶν πολιτῶν τῶν ἐπαρχιῶν εἶναι ὁ πόθος τῆς συστάσεως σχολείων καὶ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὑποθέτω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποληφθῶ ὅτι θέλω νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὰ καθήκοντά του, ἀλλ’ ἐκφράζω τὴν γνώμην, ὅτι εἰς τὴν γνώμην τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ καὶ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου δέον νὰ συμπαρομαρτῇ καὶ ἡ γνώμη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐν τοῖς θέμασι τούτοις.

§76Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἶναι ἀπορίας ἄξιον, κύριε Πρόεδρε, πῶς πάντες οἱ προλαλήσαντες ἐπετέθησαν κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἔλαβε μέτρα ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου· διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν ἢ ὅ,τι ἔπραξαν πάντες οἱ προκάτοχοι αὐτοῦ. Ἀπορῶ δὲ ἰδίᾳ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴν, ὅστις δὲν διεμαρτυρήθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον, ὅτε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς βεβαίως ὑπεστήριζε τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὡς καὶ ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Εἰς τὸ αὐτὸ μέτρον προέβη, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Χαλκίδος κ. Καλογερόπουλος, καὶ πάντες οἱ Ὑπουργοὶ εἶναι ὑπόχρεοι νὰ προβαίνωσιν εἰς τοιοῦτο μέτρον. Καὶ θὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα δυστυχίας, ἥτις κρατεῖ εἰς πολλὰς πόλεις. Μετέβην ἄλλοτε εἰς Καλάμας. Ἐκεῖ εὑρέθην ἐνώπιον πλατείας τινὸς, εἰς τὸ μέσον τῆς ὁποίας ἦτο ἐστημένος εἷς πάσσαλος ἀρχεγόνου κατασκευῆς, ἄξεστος, καὶ ἐπὶ τοῦ πασσάλου αὐτοῦ εἷς φανὸς τεθραυσμένος ἄνευ πετρελαίου. Ἠρώτησα: «τί εἶναι αὐτό; — Φανὸς τοῦ δήμου. — Πόσας προσόδους ἔχει ὁ δῆμος; — 400,000 δραχμάς»! Καὶ δαπανᾷ ποσὸν ὄχι εὐκαταφρόνητον διὰ τὸν φωτισμόν! Καὶ ὅμως ὁ δῆμος αὐτὸς ἀρνεῖται νὰ καταβάλῃ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη πρὸς τὸ Δημόσιον! Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἔχουσι δίκαιον οἱ κατηγοροῦντες τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Προκειμένου περὶ τῶν ἀπόρων δήμων, βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ μέτρον, νὰ κατασχεθῇ τὸ ποσὸν 2,000 ἢ 3,000 δραχμῶν, διότι δὲν ἔχουσιν ἄλλο μέσον συντηρήσεως.

§77Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἔλλειμμα τῶν 10,000,000 ἢ τῶν 14,000,000 δραχμῶν βεβαίως καὶ ἀναμφιβόλως εὐθύνει τοὺς Ὑπουργοὺς, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ διάστημα, τὸ ὁποῖον παρῆλθε, νομίζω ὅτι δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των, καὶ οἱ ὁποῖοι κάθηνται τόσον εἰς τὴν δεξιὰν, ὅσον καὶ εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα. Κατὰ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἰσχύει, ἠδύναντο οἱ Ὑπουργοὶ νὰ ἐνεργήσωσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνατεθῇ διὰ νέου νόμου ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου· διότι ὁ νομοθέτης τοῦ ἰσχύοντος νῦν νόμου βεβαίως εἶχεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς θὰ ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔσοδα τοῦ δήμου, τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ δήμου, καὶ συμφώνως πρὸς ταύτην ἤθελον δημιουργήσει σχολεῖα ἢ ἤθελον διορίσει διδασκάλους κατ’ ἀναλογίαν εἰς ἕκαστον σχολεῖον, δύο ἢ τρεῖς ἢ περισσοτέρους. Ἐὰν λοιπὸν τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των, παραλλήλως ἐνεργοῦντα μὲ τοὺς νομάρχας, τοῦτο εὐθύνει τοὺς Ὑπουργοὺς, τοὺς καθημένους εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην πτέρυγα. Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, οἵτινες εἴμεθα καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν μας, ἀφοῦ γνωρίζομεν ὅτι τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν οἰκονομικῶς δυσχερεστάτην, δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῶμεν οὕτω, λαμβάνοντες τὸν λόγον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Δὲν πρέπει νὰ πονῶμεν περισσότερον τοὺς δήμους ἀπὸ τὸ Δημόσιον· ἐξ ἐναντίας πρέπει νὰ ἐνισχύωμεν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ θέση τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ τὸ παράδειγμα τῶν ἄλλων, διατάσσων τὴν εἴσπραξιν τῶν ἐξόδων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως μόνον τοῦ τρέχοντος ἔτους. Νομίζω ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ εἰσπράξῃ ὅλα, ὅσα ἔχει λαμβάνειν τὸ Δημόσιον, καὶ ἔχει καθῆκον νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν εἴσπραξιν παρὰ τῶν δήμων, παρὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐπιτύχῃ αὐτήν, ὡς εἶναι ὁ δῆμος Ἀθηναίων καὶ ἄλλοι. Δὲν πρέπει δὲ νὰ πτοηθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ διαμαρτυρίας καὶ ἀπειλὰς, ὅτι δῆθεν μερικοὶ δήμαρχοι θὰ παραιτηθῶσι· κατ’ ἐμὲ μάλιστα, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἄν τινες τῶν δημάρχων ἐλάμβανον τὴν καλωσύνην, ἕνεκα τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ παραιτηθῶσι. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ κατάστασις ἐπιβάλλει, ὅπως τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, προταχθῇ, κύριε Πρόεδρε, καὶ ληφθῶσι μέτρα καὶ διὰ τὸ σχολικὸν ἔτος τὸ ἐνεστώς.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦτο θὰ τὸ εἴπητε, ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§79Α. ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ὡς ἐν παρόδῳ τὸ εἶπον νῦν. Λοιπὸν ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ μέτρα κατὰ τῶν δήμων τῶν καθυστερούντων, καὶ νὰ ἐνεργηθῇ ἡ εἴσπραξις οὐ μόνον τῶν κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ὑπὸ τῶν δήμων ὀφειλομένων, ἀλλὰ καὶ τῶν κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη.

§80Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ βεβαίως θὰ γένηται εὐρὺς λόγος περὶ τῶν προκαταβολῶν τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, θεωρῶ χρήσιμον ἀπὸ τοῦδε, πρὸς διακανόνισιν τῶν μελλουσῶν συζητήσεων καὶ ἴσως πρὸς εἰλικρινεστέραν ἐκτίμησιν τῶν χρηματικῶν συνεπειῶν τοῦ ὑφισταμένου νόμου, νὰ προσαγάγωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν σημείωμα ἐμφαῖνον, τί ἐστοίχισεν ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἰς τὸ Κράτος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προγενεστέρου νόμου, καὶ ἰδίως κατὰ τὰ ἔτη 1893, 1894 καὶ 1895, καὶ δεύτερον εἰς ποῖον ποσὸν κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα ἀνῆλθον αἱ προκαταβολαὶ τῶν δήμων. Ἐκ τοῦ σημειώματος τούτου θὰ λυθῶσι πολλὰ ζητήματα, σχετικὰ μὲ τὸ ἀπασχολοῦν ἡμᾶς θέμα.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἔχω καθῆκον νὰ φέρω παρατήρησίν τινα. Νομίζω ὅτι, διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν, ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις, ἡ ἀφορῶσα τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, πρῶτον κατὰ τὸ στάδιον τὸ πρὸ τῆς συστάσεως τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, δεύτερον κατὰ τὴν σύστασιν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τρίτον κατὰ τὴν διάλυσιν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τέταρτον μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἰσχύοντος νῦν νόμου περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι τέσσαρα στάδια διακεκριμένα, τὰ ὁποῖα πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ κρίνῃ.

§82Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ ὁ τῆς Ἐκπαιδεύσεως εὐαρεστηθῇ νὰ φέρῃ πλῆρες τοιοῦτο σημείωμα, τοῦτο θὰ ἦτο πολὺ εὐχάριστον.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πολυχρονιάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§84ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῶν ἀξιοτίμων κυρίων Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ κηρυχθείσης ἀπεργίας ἐν Αἰγίῳ τῶν καθηγητῶν τοῦ αὐτόθι Γυμνασίου... (γέλωτες).

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἐπιδημία!

§86ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Τὸ Γυμνάσιον τοῦ Αἰγίου συντηρεῖται, κύριε Πρόεδρε, ἐξ ἰδιαιτέρων πόρων. Οἱ πόροι οὗτοι εἶναι οἱ ἑξῆς: πρῶτον τὰ δίδακτρα, ἐκ τῶν ὁποίων εἰσπράττει περὶ τὰς 5,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος....

§87Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ τὸ κεφάλαιον τῶν εἰσφορῶν ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ τοῦ 1862 παθόντων.

§88ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μάλιστα, καὶ τὸ κεφάλαιον τοῦ ποσοῦ τοῦ ὑπολειφθέντος ἐκ τῶν εἰσφορῶν ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ τοῦ 1862 παθόντων, τοῦ ὁποίου οἱ τόκοι ἀνέρχονται ἐτησίως εἰς 3,000 δραχμάς. Καὶ τρίτον εἶναι ὁ πεντηκοντάλεπτος φόρος, ὁ εἰσπραττόμενος ἐπὶ ἑκάστης χιλιάδος ἐξαγομένου ἐξ Αἰγίου σταφιδοκάρπου, οὗτινος τὸ ποσὸν ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 16,000 περίπου κατ’ ἔτος. Συνεπῶς τὰ ἔσοδα τοῦ Γυμνασίου Αἰγίου ἀνέρχονται εἰς 24,000 δραχμὰς, τὰ δὲ ἔξοδα ἀνέρχονται μόνον εἰς 21,000. Κατ’ ἀκολουθίαν εὔλογος ἀπορία γεννᾶται, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς προέβη εἰς τὴν διαταγὴν ταύτην.

§89Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποίαν διαταγήν;

§90ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Εἰς τὴν διαταγὴν πρὸς τὸν ταμίαν Αἰγιαλείας νὰ μὴ πληρώσῃ τοὺς καθυστερουμένους μισθοὺς τῶν καθηγητῶν τοῦ Γυμνασίου Αἰγίου.

§91Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀφοῦ εἶναι αὐτοσυντήρητον...

§92ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ ἔλθω ἀμέσως καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἰδού, τί συνέβη. Ἀπὸ τοῦ 1896 μέχρι τοῦ 1900 ὁ ταμίας Αἰγιαλείας, πρὸς ὃν ὁ τελώνης Αἰγίου παρέδιδε τὰ εἰσπραττόμενα ποσὰ ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου, κατέθετε πρῶτον τὰ ποσὰ ταῦτα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, μετὰ ταῦτα δὲ δι’ ἐπιταγῆς τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἐλάμβανεν αὐτά, καὶ ἐπλήρωνε τοὺς καθηγητὰς τοῦ Γυμνασίου. Ἀλλὰ διὰ μίαν ἐκ τῶν ἐπιταγῶν τούτων ποσοῦ 27,700 δραχμῶν φαίνεται ὅτι ὁ ταμίας Αἰγιαλείας κατὰ λάθος δὲν ἐχρέωσε τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, ἀλλ’ ἐχρέωσε τὸ δημόσιον ταμεῖον, συνεπῶς τὸ δημόσιον ταμεῖον ζητεῖ νῦν τὴν ἐπιστροφὴν τῶν 27,000 δραχμῶν· ἀλλὰ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιταγὴ ἴσου ποσοῦ ἐξηργυρώθη ὑπὸ τοῦ ἐκεῖ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καθ’ ἃ βεβαιοῦται δι’ ἐπισήμου ἐγγράφου τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀρνεῖται τὴν ἐκ δευτέρου πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ τούτου...

§93Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τίς ἐξηργύρωσε τὸ ἔνταλμα; τίς ἔλαβε τὰ χρήματα;

§94ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὁ ταμίας Αἰγιαλείας.

§95Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ δημόσιος ταμίας;

§96ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μάλιστα. Ἐπανειλημμένως ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Αἰγίου ἐζήτησε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀποστείλῃ οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητήν, ἀλλὰ μέχρι σήμερον οὐδεμία ἐπὶ τούτου ἐγένετο ἐνέργεια.

§97Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐστάλη αἴτησις;

§98ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μάλιστα. Ἐστάλη ἔγγραφον τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς. Θὰ ζητήσω δὲ τώρα νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελος. Εὔχομαι καὶ ἐλπίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρόκειται περὶ ἁπλοῦ λογιστικοῦ λάθους...

§99Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὥστε δὲν εἶναι βέβαιον ὅτι εἶναι λάθος;

§100ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Βεβαίως, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐγένετο ἡ ἐξέλεγξις.

§101Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας δίδετε, παριστῶσιν ὅτι τὸ Γυμνάσιον τοῦ Αἰγίου εἶναι αὐτοσυντήρητον· ἔχει περιουσίαν, ἵνα συντηρῆται δι’ αὐτῆς.

§102ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Μάλιστα. Καὶ ταῦτα μὲν, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν πρόκηται περὶ λογιστικοῦ λάθους· ἀλλὰ δὲν εἶναι βέβαιον, ἂν πρόκειται περὶ λογιστικοῦ λάθους. Φαντασθῆτε δὲ τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν φέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀρνούμενος τὴν ἀποστολὴν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν φάκελον.

§103Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα, καὶ ἂν δυνάμεθα νὰ τὸ διορθώσωμεν, καὶ ἔπειτα νὰ καταθέσωμεν τὸν φάκελον;

§104ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ καταθέσητε τὸν φάκελον τὸν περιέχοντα τὴν ἀλληλογραφίαν μεταξὺ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἰδίᾳ δὲ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 27 τῆς 12 Ἀπριλίου ἐνεστῶτος ἔτους ἀναφορὰν τοῦ προέδρου τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Αἰγίου, καὶ δεύτερον τὸ ὑπ’ ἀριθ. 232 ἔγγραφον τοῦ προέδρου τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς τὸ ἐν Αἰγίῳ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τὴν ἐπ’ αὐτοῦ ἀπάντησιν τοῦ ὑποκαταστήματος, τρίτον δὲ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 46 τῆς 16 Μαΐου ἐ. ἔ. ἀναφορὰν τοῦ προέδρου τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς. Νὰ διατάξητε δι’ ἐπίσης τὴν ἀποστολὴν οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ πρὸς ἐξέλεγξιν. Τελευταῖον δὲ, ἐπειδὴ ἐπῆλθεν ἤδη ἡ λῆξις τοῦ σχολικοῦ ἔτους καὶ ἐπίκεινται ἐξετάσεις, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὴν πληρωμὴν τῶν καθηγητῶν τούτων ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου.

§105Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ.

§106ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Καὶ ἄλλοτε ἐγένετο· ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτής, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, προέβη εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, διότι τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ἔχει πόρους κατατεθειμένους εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, πλὴν δὲ τούτου ἔχει καὶ προσόδους ἐκ τῆς μελλούσης ἐσοδείας τῆς σταφίδος. Λοιπὸν δὲν θὰ ἐπέλθῃ καμμία ζημία εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο ἂν δὲν ἤθελε προβῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ διατάξῃ νὰ πληρωθῶσιν οἱ μισθοὶ ἐκ τῶν εἰσπραχθέντων διδάκτρων, ἀνερχομένων εἰς 5,000 δραχμὰς περίπου καὶ εὑρισκομένων εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§107Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§108ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα, διότι ἡ ἀπεργία ἐξακολουθεῖ, καὶ οἱ μαθηταὶ δὲν δύνανται νὰ δώσουν ἐξετάσεις. Ἐπείγει τὸ ζήτημα.

§109Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, πρὶν ἢ θεωρήσῃ λυθὲν τὸ ζήτημα τῆς δοσοληψίας καὶ ἀποφασίσῃ περὶ αὐτοῦ, βεβαίως ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ διαταγὴν νὰ πληρωθῶσιν οἱ καθηγηταί. Διότι μόνον τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα ἔχει ὁ κύριος Ὑπουργός, ὅτι ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου δὲν κατετέθησαν χρήματα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ὑφίσταται ἡ διαφορὰ αὕτη, γνωρίζω δὲ τὴν ὑπόθεσιν, διότι εἶναι πολὺ παλαιά.

§110ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι παλαιά, εἶναι νέα.

§111Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Καὶ ὁ πρώην συνάδελφός σας κ. Ἀσημακόπουλος ἄλλοτε ἔκαμεν ἐπερώτησιν περὶ αὐτῆς.

§112ΠΟΛ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὄχι· εἶναι νέα.

§113Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Λοιπὸν τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο. Ἕως ὅτου δὲ λυθῇ τὸ ζήτημα, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ διατάξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν πληρωμήν, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον πρόκειται περὶ μισθοδοσίας ἑνὸς μηνός, διότι μετ’ ὀλίγον χρόνον τελειώνουν τὰ μαθήματα. Ἔχετε χρήματα, κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ τῶν πόρων, τοὺς ὁποίους κατωνόμασεν ὁ κ. συνάδελφος. Δὲν θὰ δώσητε ἰδικά σας χρήματα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καβαλλιεράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§115ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Προκειμένου κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανώσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου νὰ συμπληρώσω τὰς παρατηρήσεις, ἃς ἔφερα ἐπ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, ἔχω ἀνάγκην πληροφοριῶν τινων, τὰς ὁποίας θὰ παρακαλέσω τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς νὰ καταθέσωσι πρὸ τῆς τρίτης συζητήσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, πόσοι ὁπλῖται καὶ πόσοι ἰδιῶται καὶ ἐπὶ ποίῳ ἡμερομισθίῳ ἢ ἐπιμισθίῳ ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸ τυπογραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ, εἰ δυνατόν, πόση εἶναι ἡ ἐκτελουμένη ἐργασία εἰς τυπογραφικὰ φύλλα.

§116ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπιτρέπετε; Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν, ζητηθεῖσαν προηγουμένως ὑπὸ ἑτέρου συναδέλφου, ἔχω ἤδη καταθέσει εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ὥστε νομίζω ὅτι θὰ εὕρητε ἐκεῖ μερικὰ στοιχεῖα. Ἐὰν τυχὸν ὅμως δὲν ἦναι πλήρη τὰ στοιχεῖα, τότε θὰ τὰ συμπληρώσω.

§117ΜΙΛ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ τώρα, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν (ἱλαρότης), νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν, ἂν λειτουργεῖ τὸ κατὰ τὸ παρελθὸν συσταθὲν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν τυπογραφεῖον· ἐὰν δὲ δὲν λειτουργῇ, τίνες οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν λειτουργεῖ, καὶ πόσον εἶναι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθη διὰ τὴν προμήθειαν τυπογραφικῶν μηχανημάτων καὶ εἰδῶν.

§118Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ἐτῶν δὲν ὑπάρχει τυπογραφεῖον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν.

§119ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πρώτην φορὰν ἀκούω περὶ τυπογραφείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§120ΜΙΛ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι μία πληροφορία, ἡ ὁποία μοὶ χρειάζεται, κύριε Ὑπουργέ, καὶ ὑποθέτω ὅτι εἶναι εὔκολον ταχέως νὰ κατατεθῇ. Ἐκ τρίτου παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, εἰς πόσον ποσὸν ἀνέρχεται ἡ δαπάνη, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ Κράτος ἕνεκα τῆς ἐργασίας τῆς τυπογραφικῆς, ἥτις ἐκτελεῖται ἐκτὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην ἐπερώτησιν διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι ἐκτενὴς καὶ θὰ προκαλέσῃ μακρὰς συζητήσεις, καταθέτω αὐτὴν ἐγγράφως.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καλομενόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§122Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἔτους καὶ πλέον, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. νομάρχης Κυκλάδων συνέστησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπισκευασθῇ ἢ νὰ μεταρριθμισθῇ ἡ ἐν Σύρῳ πυριτιδαποθήκη. Ἡ σύστασις αὕτη ἦτο λίαν δεδικαιολογημένη, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. Ἐξηκολούθει λοιπὸν μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν λειτουργοῦσα ἡ ἐν Σύρῳ πυριτιδαποθήκη, ὅπως καὶ πρὸ τῆς συστάσεως, ἥν, ὡς προεῖπον, πρὸ ἔτους καὶ πλέον ὑπέβαλεν ὁ κ. νομάρχης Κυκλάδων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἀλλὰ τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν, καταφθάσαντος φορτίου πυρίτιδος, καὶ δὴ 1500 βαρελίων πυρίτιδος, ἐκ Γερμανίας εἰς Σῦρον, ἡ ἁρμοδία τελωνειακὴ ἀρχὴ καὶ ὁ κ. νομάρχης Κυκλάδων ἀπηγόρευσαν εἰς τὸν εἰσαγαγόντα ἔμπορον τὴν ἐναπόθεσιν τῆς πυρίτιδος εἰς τὴν πυριτιδαποθήκην, λόγῳ ὅτι πρὸ καιροῦ ἐγένετο σύστασις περὶ διασκευῆς καὶ διαρρυθμίσεως ἐπιστημονικωτέρας τῆς πυριτιδαποθήκης. Ἐκ τούτου ἐπηκολούθησε τὸ ἑξῆς ἄτοπον, —τὸ ὁποῖον διαρκεῖ μέχρι σήμερον, —ὅτι εὑρίσκεται ἐντὸς φορτηγίδων ἐν τῷ λιμένι ἡ ποσότης 1500 βαρελίων πυρίτιδος, τὸ περιστατικὸν δὲ τοῦτο ἐκθέτει εἰς κίνδυνον ὁλόκληρον τὴν πόλιν, διότι ἐντὸς τοῦ λιμένος ἡ πυρῖτις, φυλαττομένη ἀπὸ ἓν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ὁ ἔμπορος ἔχει ἐκεῖ ἐντεταλμένον τὴν φύλαξιν, εἶναι ἐκτεθειμένη εἰς κλοπὴν, ἡ κλοπὴ δὲ δύναται νὰ φέρῃ σύγκρουσιν, καὶ ἡ σύγκρουσις δυστυχήματα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν πρὸς ἄρσιν τοῦ ἀτόπου αὐτοῦ, καὶ νὰ διατάξῃ τὸν ἁρμόδιον νομάρχην καὶ τὸν τελώνην νὰ ἐπιτρέψωσι τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ἐμπορεύματος εἰς τὴν ἀποθήκην, ἡ ὁποία εἶναι προωρισμένη νὰ δέχηται τὸ ἐμπόρευμα τοῦτο. Ἐὰν ἡ ἀποθήκη δὲν ἦναι ἐπιστημονικῶς κατηρτισμένη, καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης, τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι λόγος νὰ τεθῇ εἰς κίνδυνον ὁλόκληρος πόλις, νὰ καταστραφῶσι δ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ ἐμπορίου, τὰ ὁποῖα ἐπίσης εἶναι ἄξια προστασίας.

§123Ι. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§124Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ὑπόθεσις μοὶ εἶναι γνωστή. Αὔριον θὰ προσγάγω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ περὶ ταύτης ἔγγραφα, καὶ θέλετε λάβει ἀκριβεῖς πληροφορίας.

§125Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συγγνώμην, κύριε Πρόεδρε. Δύναται, νομίζω, ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐγκρίνει τὴν ἐνέργειαν τοῦ νομάρχου.

§126Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ἔγγραφα θ’ ἀποδείξωσι.

§127Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἔγγραφα θ’ ἀποδείξωσι τὴν βασιμότητα...

§128Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω ἄλλην πληροφορίαν, ἐκτὸς ἐκείνης, ἣν περιέχουσι τὰ ἔγγραφα.

§129ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν καὶ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ποιήσηται τὴν δήλωσιν, ἂν ἐλήφθησαν μέτρα, καὶ τίνα μέτρα ἐλήφθησαν, πρὸς ἐπαναφορὰν τῆς ἐρρύθμου καὶ κανονικῆς λειτουργίας τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας ἔν τε τοῖς γραφείοις τῆς πρωτευούσης καὶ ἐν τοῖς ἐπαρχιακοῖς γραφείοις· διότι ἀληθῶς ἀπὸ τῆς χθὲς ἡ κατάστασις ἡ δημιουργηθεῖσα ἐκ τῆς ἐπισυμβάσης ἀπεργίας ὑπαλλήλων τινῶν τηλεγραφικῶν καὶ ταχυδρομικῶν ἀπέβη λίαν ἀνώμαλος, σπουδαίως δ’ ἐκ τούτου παραβλάπτονται τά τε κοινωνικὰ καὶ τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα, καὶ πανταχόθεν διαμαρτυρίαι ἐπὶ τῇ καταστάσει ταύτῃ ἔρχονται...

§130Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Διὰ τίνος μέσου ἔρχονται αἱ διαμαρτυρίαι; Διὰ τῶν ταχυδρομείων;

§131ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῶν ἐφημερίδων. Ἔχετε ὑπομονὴν, καὶ θ’ ἀκούσητε. Ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὰ τηλεγραφήματα διαβιβάζονται πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ταχυδρομικῶς. Ἤκουσα παρὰ διαφόρων ἐμπόρων ἐξ Ἀθηνῶν, ὅτι τηλεγραφήματα αὐτῶν ἐπεστράφησαν, καὶ ὅτι προτίθενται νὰ ἐπιδώσωσι διαμαρτυρίαν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν μεγάλην ζημίαν τῶν συμφερόντων αὐτῶν. Πρὸ μικροῦ δὲ ἐγὼ αὐτὸς, λαβὼν ἀφορμὴν νὰ μεταβῶ εἰς τὸ ἐνταῦθα ταχυδρομικὸν γραφεῖον πρὸς παραλαβὴν μικροῦ ταχυδρομικοῦ δέματος, ὅπερ εἰδοποιήθην ὅτι ἀφίχθη πρὸ τριῶν ἡμερῶν, εἶδον κεκλεισμένην τὴν θύραν τῶν ταχυδρομικῶν δεμάτων, εἰσῆλθον δὲ διὰ τῆς δυτικῆς θύρας καὶ διελθὼν διὰ τοῦ διαδρόμου τοῦ γραφείου, ἔνθα ἡ ταξινόμησις τῶν γραμμάτων, παρετήρησα ἰδίοις ὄμμασι, κύριοι συνάδελφοι, δώδεκα σάκκους ταχυδρομικοὺς ἀλληλογραφίας ἐξωτερικῆς ἀπὸ χθὲς ἀφιχθέντας· εἶδον ἐντὸς τοῦ γραφείου πρόσωπα ἀσχολούμενα εἰς τὴν ταξινόμησιν καὶ εὑρισκόμενα ἐν μέσῳ σωρείας ἐπιστολῶν, πρόσωπα ἄγνωστα. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμε τὴν μεγαλειτέραν ἔκπληξιν, εἶναι, ὅτι εἶδον συμπαρισταμένους καὶ τρεῖς ἀστυφύλακας. Ἔσχον τὴν περιέργειαν νὰ ἐρωτήσω τὸν ἕνα τῶν ἀστυφυλάκων, διατὶ παραμένει ἐκεῖ, καὶ ἂν βοηθεῖ καὶ αὐτὸς τοὺς ταχυδρομικοὺς ὑπαλλήλους, οὗτος δὲ μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι παραμένει διὰ τὴν ἐπίβλεψιν, διότι οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι δὲν εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἀλλ’ ἐστρατολογήθησαν ἔξωθεν καὶ εἶναι ὕποπτοι. Διὰ τοῦτο, χωρὶς νὰ παραξενευθῇ ὁ κ. ἐκ Κυνουρίας συνάδελφος, νομίζω ὅτι ἤμην ὑποχρεωμένος ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὴν ἐρώτησιν ταύτην. Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ τὸ αὐτὸ μετ’ ἐμοῦ ἐνδιαφέρον αἰσθάνεται, ἵνα μάθῃ, τίνα μέτρα ἐλήφθησαν πρὸς ἐπαναφορὰν τῆς τάξεως· διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ προσθέσω, ὅτι δὲν ἐπικροτῶ εἰς τὰ μέτρα τῶν ἀπεργιῶν, οὔτε ἐπιδοκιμάζω ταύτας, δὲν προτίθεμαι δὲ ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ ἐρευνήσω τὰ αἴτια τῆς ἀπεργίας, διότι ὑπὲρ πᾶν ἄλλο εἶναι ἡ χρησιμότης τῶν ὑπαλλήλων τούτων καὶ τὸ μετ’ αὐτῶν συνδεόμενον κοινωνικὸν συμφέρον.

§132Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι ἔλαβε χώραν ἀπεργία τῶν ὀργάνων τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας. Ἐπεθύμουν ἢ μᾶλλον ηὐχόμην νὰ μὴ ἔμελλον νὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δώσω εἰς τὸ γεγονὸς τοσαύτην ἐπισημότητα, ἀναγγέλλων αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι τὸ συμβεβηκὸς δὲν περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὴν χώραν, οὔτε εἰς τὴν διοίκησιν αὐτῆς. Ἔμαθον πολλάκις καὶ ἀνέγνων ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἀπεργίας γινομένας ἐν ταῖς χώραις τῆς Εὐρώπης ὑπὸ ἐργατικῶν τάξεων, ἀπεργοῦντας ἐργάτας μεταλλείων, ἀπεργοῦντας ἐργάτας σιδηροδρόμων, ἀλλ’ ἀπεργοῦντας ὑπαλλήλους Κράτους, ἔχοντας θέσιν ἐν τῇ βαθμολογίᾳ τῶν δημοσίων λειτουργῶν, δὲν ἤκουσα, οὐδ’ εὗρον ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἀναγγελθείσας· ἑπομένως σπανίως ἴσως ἐγένετο τοιοῦτόν τι. Τὸ γεγονὸς εἶναι λυπηρόν. Ἡ ἀπεργία τῶν ὑπαλλήλων τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας ὑπῆρξε τόλμημα ἀσύνηθες, ἀδόκητον. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας μοὶ ἐδήλωσε κἄπως ἐπιθυμίαν νὰ μάθῃ τὰς αἰτίας, δι’ ἃς ἐγένετο ἡ ἀπεργία, διότι ἐν ταῖς αἰτίαις ἠδύνατο νὰ ἀνεύρῃ δικαιολογίαν τῆς ἀπεργίας...

§133ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§134Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἐν οὐδεμιᾷ αἰτίᾳ εὑρίσκω δικαιολογίαν τῆς ἀπεργίας.

§135ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ἐπικροτῶ τὴν τοιαύτην ἀπεργίαν.

§136Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ὁρκίζονται νὰ ἐκπληρῶσι τὰ καθήκοντά των, δεχόμενοι δὲ δημοσίαν ὑπηρεσίαν, οὐδὲν ἄλλο πράττουσιν ἢ συνομολογοῦσι σύμβασιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως· ὅθεν, ἐν ὅσῳ θέλουσι νὰ ἦναι δημόσιοι ὑπάλληλοι, μένουσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπηρετοῦντες, ὅταν δὲ δὲν θέλωσι νὰ ἐξακολουθῶσιν ὑπηρετοῦντες, παραιτοῦνται, δὲν ἀπεργοῦσι· διότι προσφεύγοντες εἰς τὴν ἀπεργίαν καταγγέλλουσιν ἑαυτοὺς, ὅτι στεροῦνται τῶν ἰδιοτήτων τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου, ὅτι ἀρνοῦνται εἰς τὸ Κράτος τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν καὶ ὀφείλουσι νὰ παρέχωσι, διότι ὡρκίσθησαν νὰ παρέχωσι ταύτην πρὸς αὐτό. Ἡ ἀπεργία εἶναι καθυστέρησις τῶν ὑποχρεώσεων, εἶναι ἄρνησις ὑπηρεσίας, εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία καὶ ἐν τῷ βίῳ τῷ δημοσίῳ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι ἀνεκτή. Οἱ ἀπεργήσαντες ὑπάλληλοι δὲν εἶναι ὀλίγοι. Ἔχω κατάλογον αὐτῶν καὶ κατ’ ὄνομα καὶ κατ’ ἀριθμόν, ἡ ὑπηρεσία δὲ ἡ τηλεγραφικὴ κατέβαλε πολλὰς προσπαθείας, ἵνα δυνηθῇ νὰ διατηρήσῃ τὴν τηλεγραφικὴν συνεννόησιν ἐν τῇ Ἐπικρατείᾳ ἄνευ καθυστερήσεως, καὶ κατώρθωσε τοῦτο ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τῆς προχθές. Διότι, ἂν ἐξαιρέσητε δύο μόνον τηλεγραφικοὺς σταθμούς, τὸν τηλεγραφικὸν σταθμὸν Λαμίας καὶ τὸν τηλεγραφικὸν σταθμὸν Λαρίσης, καθ’ ὅλον τὸ ἄλλο Κράτος ἡ τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία δὲν διεκόπη. Καθυστέρησε δὲ ὁ μὲν τηλεγραφικὸς σταθμὸς τῆς Λαρίσης, διότι ὁ τηλεγραφητὴς Δομοκοῦ ἀπήργησεν, ὁ δὲ τῆς Λαμίας, διότι ἐν τῷ διαμέσῳ ὑπῆρχεν ὑπάλληλος τηλεγραφικός, ὅστις δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του. Οἱ δύο οὗτοι ὑπάλληλοι ἀντικατεστάθησαν δι’ ἄλλων, καὶ ἐπανελήφθη ἡ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία μετὰ τῆς Λαμίας καὶ τῆς Λαρίσης. Ἡ ταχυδρομικὴ δὲ ὑπηρεσία εἶχε περιαχθῆ ἕνεκα τῆς ἀπεργίας εἰς δυσκολίαν, καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ ἐπέλθῃ τοιαύτη δυσκολία, ἀφοῦ τοσοῦτοι ὑπάλληλοι ἐγκατέλιπον τὴν ὑπηρεσίαν, ἣν ὡρκίσθησαν νὰ ἐκτελῶσι. Διατί; Ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτής, διατὶ ἡ ἀπεργία. Διότι ὑπεβλήθη νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἤρεσεν εἰς αὐτούς. Ἀλλὰ δύναται νὰ ὑπάρξῃ πλέον, δύναται οὕτω νὰ λειτουργῇ τὸ Κράτος, ὅταν, τῆς Κυβερνήσεως εἰσαγούσης νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία θέλει ἐξετάσει καὶ ἐπιψηφίσει, ἐὰν τὸ ἐγκρίνῃ, καταψηφίσει δέ, ἐὰν δὲν τὸ ἐγκρίνῃ, οἱ ὑπάλληλοι, τοὺς ὁποίους ἐπηρεάζει τὸ νομοσχέδιον, ἐγκαταλείπωσι τὴν ὑπηρεσίαν των καὶ ἀπεργῶσιν; Ἡμεῖς βεβαίως ὑπέχομεν εὐθύνην, ἐὰν δὲν λάβωμεν πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως ἐξακολουθήσῃ ἀπροσκόπτως ἥ τε ταχυδρομικὴ καὶ ἡ τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία. Τὸ πρῶτον δὲ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔκρινα ὅτι ὤφειλον νὰ λάβω, ἦτο τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ κατέθηκα, δι’ οὗ ζητῶ παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως τὸ γεγονὸς τῆς ἀπεργίας χρησιμεύσῃ ὡς λόγος ἀπολύσεως τῶν ἀπεργούντων ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦτο εἰς τὰς ἄλλας κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1900 περιπτώσεις τῆς ἀπολύσεως ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἐν τοῖς ὑπὸ τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ἀναγεγραμμένοις ἐγκλήμασι δὲν περιελήφθη καὶ ἡ ἀπεργία, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προΐδῃ ποτὲ ὁ νομοθέτης, ὅτι δύναται νὰ λάβῃ χώραν ἀπεργία εἰς τὰς τηλεγραφικὰς καὶ ταχυδρομικὰς τάξεις.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§138Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν, κύριε Πρόεδρε, ἐξιστόρησα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ τῆς καταστάσεως τῆς ἐπαρχίας Βάλτου ὑπὸ ἔποψιν δημοσίας ἀσφαλείας. Εἶπον δὲ τότε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐν Βάλτῳ ἀναμφισβητήτως δὲν ὑπάρχουσι τὴν στιγμὴν ταύτην οὔτε μεγίστης σημασίας φυγόδικοι, οὔτε λησταί, ὑπάρχουσι μόνον μικροφυγόποινοι καὶ μικροφυγόδικοι, ἀλλ’ ἐν πληθύϊ. Πρὸ πάντων συμβαίνουσι πράξεις, αἵτινες δὲν περιέρχονται εἰς γνῶσιν τῶν ἀρχῶν, ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας καὶ τῆς ἀκαταλληλότητος τῶν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων. Εἶχον δὲ παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἐντείνῃ τὰς ἐνεργείας του, ὅπως καὶ τὸ μεταβατικὸν ἀπόσπασμα ἐνισχυθῇ δι’ ἐπαρκοῦς δυνάμεως ἀνδρῶν καὶ πρὸ παντὸς τεθῇ ὁ κατάλληλος ἀξιωματικὸς ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀποσπάσματος. Συνέστησα ἰδίως ν’ ἀποφύγῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὴν τοποθέτησιν ἐν Βάλτῳ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ κ. Μουρκογιάννη, ὅστις εἶχε διαταχθῆ προσωρινῶς νὰ μεταβῇ εἰς Βάλτον καὶ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ μεταβατικοῦ ἀποσπάσματος. Ἔκαμα δὲ τὴν σύστασιν ταύτην, διότι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, προϋπηρετήσας ἐπὶ ἕν ἔτος ἐν Βάλτῳ, εἶχεν ἀφήσει ἀναμνήσεις ἐντιμοτάτου καὶ χρηστοτάτου ἀξιωματικοῦ, ἀλλὰ πολὺ ὀξυθύμου καὶ βιαίου ἀνθρώπου ἐν ὥρᾳ ὑπηρεσίας. Σήμερον ἐξ ἐπιστολῆς ἐντιμοτάτου πολίτου ἐκ Βάλτου πληροφοροῦμαι. — ἔχω δὲ εἰς τὴν πληροφορίαν αὐτοῦ πᾶσαν ἐμπιστοσύνην, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ συμπολίτης μου οὗτος νὰ δώσῃ εἰς ἐμὲ ψευδῆ πληροφορίαν, — πληροφοροῦμαι, λέγω, ὅτι ὁ ἀνθυπολοχαγὸς οὗτος μετέβη ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀποσπάσματος εἰς τὸ χωρίον Μαλεσιάδα τοῦ δήμου Ἰδομένης, καὶ ἐν μέσῳ ἑορτῆς, πανηγύρεως, τελουμένης ἐκεῖ, ἔσπασε στὸ ξύλο, κυριολεκτικῶς, ἕνα τῶν καλλιτέρων οἰκοκυραίων τοῦ χωρίου, διότι κατὰ τὴν διασκέδασιν ἐπυροβόλει εἰς τὸν ἀέρα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συμβαίνει ἐν πάσαις ταῖς ἐπαρχίαις καὶ παρὰ πᾶσι τοῖς ἀγροτικοῖς πληθυσμοῖς. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, ἐπαναλαμβάνω, ἔδειρεν ἀνηλεῶς, καθ’ ἣν ὥραν διεσκέδαζον, τρεῖς ἢ τέσσαρας πολίτας. Γνωρίζω δ’ ὅτι ἐν τῷ αὐτῷ χωρίῳ πέρυσι πάλιν μετέβη δι’ ἐνέργειαν μεταβατικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἔδειρε τὸν οἰκοκύρην, ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ ὁποίου ἐφιλοξενήθη! Εἶναι ἐπανάληψις κακοῦ γενομένου ἤδη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, καὶ φοβοῦμαι μήπως γείνῃ ἡ ἀγριότης αὕτη τοῦ ἀποσπασματάρχου ἀφορμὴ πρὸς ἀντεκδικήσεις.

§139Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἄς ἐπεμβῇ ὁ κύριος Τσιριγώτης.

§140Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεμβῇ, διότι εἶναι συνταξιοῦχος πλέον φρενολόγος.

§141Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ὀνομάζεται ὁ ἀξιωματικός;

§142Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μουρκογιάννης. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἀξιωματικὸς ἐντιμότατος, ἀλλ’ εἶναι καὶ βιαιότατος. Καταγγέλλω δ’ αὐτὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ τὴν βιαιότητά του καὶ οὐχὶ δι’ ἔλλειψιν χρηστότητος καὶ ἐκτελέσεως καθήκοντος, διότι ἄλλως θὰ ἤμην ἄδικος. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, ὡς ἀποσπασματάρχης Ἀκαρνανίας, εἶχε προβῆ εἰς βιαιοπραγίας, διὰ τὰς ὁποίας καὶ ἐτιμωρήθη...

§143Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Δὲν ἐτιμωρήθη. Ἀπηλλάγη καὶ τῶν δύο κατηγοριῶν.

§144Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀπηλλάγη τῆς διοικήσεως τοῦ ἀποσπάσματος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀπαλλάξῃ τῆς διοικήσεως τοῦ ἀποσπάσματος τῆς ἐπαρχίας Βάλτου ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος φρονεῖ, ὅτι τὸ δέρμα τοῦ πολίτου εἶναι κατώτερον τοῦ δέρματος τῶν ὑποδημάτων του, διότι φοβοῦμαι μήπως ἡ περαιτέρω ἐξακολούθησις τῶν ἄθλων τούτων ἐξαντλήσῃ πᾶσαν ὑπομονὴν καὶ φέρῃ εἰς τὴν ἀνάγκην τινὰ τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας μου ν’ ἀποδώσῃ τὰ ἀντίποινα εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον, ἐγκληματῶν χωρὶς νὰ θέλῃ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα.

§145ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔλαβον ὑπὸ σημείωσιν τὰς παρατηρήσεις σας, δύναμαι δὲ εὐθὺς ἀμέσως νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ὁ Μουρκογιάννης, περὶ τοῦ ὁποίου ἐκάμετε λόγον, ἔχει ἤδη μετατεθῇ· ἀπορῶ δέ, πῶς εὑρίσκεται ἀκόμη ἐκεῖ.

§146Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιστολὴ, τὴν ὁποίαν ἔλαβον, φέρει ἡμερομηνίαν 28 τρέχοντος μηνὸς Μαΐου.

§147ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, κ. Βουλευτὰ, ποῖον γῦρον λαμβάνουσιν αἱ ὑποθέσεις, δὲν δύναται δὲ νὰ ἐκτελεσθῇ ἀμέσως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖτε. Γνωρίζω προσέτι, ὅτι εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἐν λόγῳ ἀξιωματικοῦ μεταβαίνει ἄλλος ἀξιωματικὸς, ὀνόματι Βλάχος. Ὥστε ἡ παρατήρησίς σας ἔχει ληφθῆ ἤδη ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἑπομένως ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς δὲν πρέπει νὰ ἦναι ἐκεῖ· ἀπορῶ δὲ, πῶς εὑρίσκεται ἀκόμη ἐκεῖ.

§148Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶχον βεβαίως σκοπὸν αἰτιάσεως κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὑποβαλὼν τὴν ἐπερώτησίν μου, διότι οὐδεμίαν εἶχον ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἤθελε λάβει ὑπ’ ὄψιν τὴν παράκλησιν, ἣν διετύπωσα αὐτῷ. Ἤδη εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, διότι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου· θέλω δὲ παρακαλέσει καὶ αὖθις τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἀγαθοῦ, διατάσσων τηλεγραφικῶς τὸν κ. ἀξιωματικὸν ν’ ἀναχωρήσῃ ἀμέσως ἐκ τῆς ἐπαρχίας.

§149Β. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅσον καὶ ἂν ἔχῃ ζῆλον περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του καὶ ὅσην χρηστότητα καὶ ἂν ἔχῃ, — τὴν ὁποίαν ὁμολογουμένως ἔχει, — οὐχ ἧττον εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ἀξιωματικὸς εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλος δι’ ὑπηρεσίαν τοιαύτην. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ ἐλέχθησαν πολλὰ περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ, καὶ ἄλλοτε ἠσχολήθημεν περὶ αὐτοῦ, — νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι χρήσιμον ν’ ἀσχοληθῶ καὶ ἐγὼ ταύτην τὴν στιγμήν, — θὰ παρακαλέσω, ἐπαναλαμβάνω, τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὴν ἐντελῆ ἐκεῖθεν ἀπομάκρυνσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, εἶχον παραστήσει πρῶτος τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος ἀνθυπολοχαγὸν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς λίαν προθύμως διέταξε τὴν μετάθεσιν αὐτοῦ καὶ τὸν διορισμὸν ἄλλου, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς βραδύτητος τῆς διεκπεραιώσεως τῆς ὑπηρεσίας ἡ μετάθεσις αὐτοῦ ἐβράδυνεν ὀλίγον.

§150Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ τὸν ἀποστείλητε εἰς τὴν Ἠλείαν!

§151Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶναι ἐντιμότατος.

§152Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ τὸν στείλωμεν εἰς τὴν Εὐρυτανίαν, ἵνα ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του εἰς βάρος σας.

§153Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδόξως ἀκούω συναδέλφους τινὰς λέγοντας, ὅτι πρόκειται περὶ ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι κατάλληλος διὰ νὰ ἦναι ἐπὶ κεφαλῆς ἀποσπάσματος ὑπὲρ τῆς δημοσίας τάξεως. Λέγω παραδόξως, διότι φαίνεται ἢ ὅτι δὲν γνωρίζουν αὐτὸν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἢ, ἂν τὸν γνωρίζουν, θὰ κινοῦνται ἐκ συμπαθείας πρὸς αὐτὸν ὑπερβολικῆς. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ἀξιωματικὸς ἐγένετο ἄλλοτε ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βονίτσης ἥρως τοσοῦτον ἐκτρόπων σκηνῶν, ὥστε ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ μετέλθῃ βιαιοπραγίας ἀνηκούστους κατὰ πλείστων πολιτῶν. Ἐπειδὴ δὲ μία ἐφημερὶς τῶν Πατρῶν ἀνέγραψε τοὺς ἄθλους αὐτοῦ, ὁ ἐν λόγῳ ἀξιωματικὸς ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν του καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς Πάτρας, ἵνα προκαλέσῃ εἰς μονομαχίαν τὸν δημοσιογράφον, ὁ ὁποῖος ἔγραψεν εἰς τὴν ἐφημερίδα του τὸ γεγονὸς αὐτό! Τοῦτο δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ πείσῃ περὶ τῆς ἀκαταλληλότητος αὐτοῦ τοῦ ἀξιωματικοῦ;

§154Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι μετέθεσε τὸν ἀξιωματικὸν κ. Σύρου καὶ ἀντικατέστησεν αὐτὸν, ὡς ἀποσπασματάρχην Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου, δι’ ἄλλου ἀξιωματικοῦ. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ ἀντικαταστάτης αὐτοῦ εἶναι ὑπέργηρως, καὶ ἕνεκα τούτου καθίσταται ἀνίκανος διὰ μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀντικαταστήσῃ αὐτὸν δι’ ἄλλου, νεωτέρου.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια.

§156Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι, ἡ ἐν γένει ἀπονομὴ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης παρ’ ἡμῖν παρουσιάζει ἐλλείψεις, εἰδικώτερον δὲ αἱ ἐλλείψεις αὗται δύνανται νὰ γείνωσιν αἰσθηταὶ, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν ὀκτὼ Πρωτοδικείων. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα χρήσιμον νὰ συντάξω καὶ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν δύο νομοσχέδια· ἓν «περὶ εἰδικῶν ἀνακριτῶν, ἑδρευόντων μονίμως ἐκτὸς τῆς ἕδρας τῶν Πρωτοδικείων, καὶ περὶ τμημάτων Δικαστηρίων Πλημμελειοδικῶν, δικαζόντων ἐπίσης ἐκτὸς τῆς ἕδρας τῶν Δικαστηρίων», καὶ ἕτερον «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων καὶ τῆς Ποινικῆς Δικονομίας καὶ περὶ ἐφέσεως κατὰ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πλημμελειοδικῶν».

§157Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν γένει εἰς τὸ Κράτος, κύριε Ὑπουργέ;

§158Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 221 καὶ 222).

§160Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν θὰ παρεμβῶ εἰς τὴν ἐπερώτησιν περὶ τοῦ ἐν Βάλτῳ ἀποσπασματάρχου ἀξιωματικοῦ, οὔτε θὰ ἐκφέρω γνώμην περὶ τοῦ καταλλήλου ἢ μὴ αὐτοῦ. Ἓν ὅμως μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι περὶ τῆς μεταθέσεως τοῦ ἐν λόγῳ ἀξιωματικοῦ πρὸ δέκα ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διεβεβαίου τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐγένετο μετάθεσις, καὶ ὅτι ὑπολείπεται ἡ ἐκτέλεσις τῆς διαταγῆς αὐτοῦ διὰ τῆς ἱεραρχίας, τῆς κατιούσης ἱεραρχίας. Ἀλλ’ ὕστερον ἀπὸ δέκα ἡμέρας παραδόξως ἡ αὐτὴ ἀπάντησις δίδεται σήμερον! Δὲν εἶναι ἆρά γε ἄξιον προσοχῆς τὸ γεγονὸς, ὅτι μετὰ δέκα ἡμέρας ἔρχεται ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ τὴν αὐτὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε πρὸ δέκα ἡμερῶν, καὶ πῶς συμβαίνει διαταγὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν μετὰ δέκα ἡμέρας νὰ παραμένῃ ἀνεκτέλεστος; Αὐτὸ εἶναι τὸ γεγονός, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Βουλῆς.

§161Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, προκειμένου σήμερον περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ στρατοῦ, νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα τῆς πειθαρχίας. Διότι, ὡς παλαιὸς στρατιώτης, ἓν πρᾶγμα γνωρίζω, ὅτι στράτευμα ἄνευ πειθαρχίας δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Δύνασθε νὰ νομοθετῆτε ὅσους θέλετε νόμους, στράτευμα ἄνευ πειθαρχίας δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Καὶ βεβαίως δὲν ὑπάρχει πειθαρχία, ὅταν βλέπωμεν ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, κατέχοντας θέσεις ὑποδιοικητῶν συνταγμάτων, ὡς ὁ ὑποδιοικητὴς τοῦ πρώτου πυροβολικοῦ συντάγματος, ὅπερ διοικεῖ ἡ Α. Β. Ὑψηλότης ὁ πρίγκηψ Νικόλαος, γράφοντας ἐπιστολὰς πρὸς συμπολίτας των καὶ ποιουμένους χρῆσιν τοῦ ὀνόματος τῆς Α. Β. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου, ὡς Διαδόχου τοῦ Θρόνου καὶ ὡς Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην, διότι πρόκειται περὶ τῆς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον, τοὐλάχιστον μέχρι τοῦδε, ἀπέδειξεν ὅτι ἐνδιαφέρεται, καὶ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν θὰ τιμωρήσῃ αὐστηρῶς. Διότι, καίτοι πολλοὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ πολιτεύονται, καὶ δύνανται μάλιστα νὰ καυχηθῶσιν ὅτι δὲν εἶναι καὶ ὑπὸ τὴν δυσμένειαν τῆς Α. Β. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου, ἐν τούτοις οὐδέποτε κάμνουσι χρῆσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Διαδόχου, διότι τὸ ὄνομα τῆς Α. Β. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου συνήθισαν νὰ σέβωνται, καὶ ὡς Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ καὶ ὡς μέλλοντος Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος. Ὁ ἀντισυνταγματάρχης ὅμως κύριος Ν. Γουλιμῆς, ὑπηρετῶν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ὡς προεῖπον, καὶ ὑποδιοικητὴς ὢν τοῦ πρώτου πυροβολικοῦ συντάγματος, γράφει ἐπιστολὴν πρὸς κατάδικόν τινα, πρὸς τὸν ὁποῖον λέγει, ὅτι παρεκάλεσε τὸν Διάδοχον νὰ παρακαλέσῃ τὸν Βασιλέα, καὶ ὁ Βασιλεὺς θέλει ὑπογράψει τὸ Διάταγμα, καὶ θέλει δοθῇ χάρις εἰς αὐτόν. Τὸ τοιοῦτον, Κύριοι, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἐπὶ 38 ἔτη ὑπηρετῶν εἰς τὸ στράτευμα, πρώτην φορὰν βλέπω γινόμενον ἀπὸ ἀξιωματικόν, καὶ δι’ αὐτὸ ὄχι μόνον θὰ παρακαλέσω, ἀλλὰ, καὶ ὡς Βουλευτὴς καὶ ὡς ἀξιωματικός, ὑπηρετῶν ἐπὶ τριακονταοκταετίαν ὁλόκληρον ἐν τῷ στρατῷ, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τιμωρήσῃ αὐστηρότατα τὸν ἀξιωματικὸν αὐτόν.

§162ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον νὰ καταθέσῃ τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν.

§163Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Ὁρίστε, κύριε Ὑπουργέ. (Ἐγχειρίζει τὴν ἐπιστολήν).

§164ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι αἱ ἀνακοινώσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βονίτσης συναδέλφου μοὶ ἐνεποίησαν αἴσθησιν οὐχὶ μικράν· ἂς ἦναι δὲ βέβαιος, ὅτι θὰ πράξω ὅ,τι ἐπιβάλλεται εἰς τοιαύτην περίστασιν.

§165Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν ἀμφιβάλλω δέ, ὅτι θὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ πράξῃ.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σισμάνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§167ΠΕΡ. ΣΙΣΜΑΝΗΣ. Ἀνεκοινώθη πρὸ μικροῦ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα συμπολιτῶν μου, κατοίκων τῶν δήμων Προσχίου, Κλεπαΐδος, Πυλήνης καὶ Παρευηνίων, παρακαλούντων τὴν Βουλὴν νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Προσχίου. Τὴν παράκλησίν των ταύτην νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ συστήσω δι’ ὀλίγων. Καίτοι φρονῶ, ὅτι τὰ ἀναγραφέντα πρό τινων ἡμερῶν εἴς τινας ἐφημερίδας, ὅτι μεταξὺ τῶν καταργουμένων Εἰρηνοδικείων τυγχάνει καὶ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Προσχίου, δὲν εἶναι ἀκριβῆ, ἐν τούτοις οἱ συμπολῖταί μου ἀνησυχοῦσι, καὶ δικαίως, διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὄντως καταργεῖται τὸ Εἰρηνοδικεῖον Προσχίου, οἱ συμπολῖταί μου ἐκεῖνοι θὰ καταδικασθῶσιν εἰς ἀγωνίαν φοβεράν, διότι τὰ μέρη ἐκεῖνα οὐ μόνον εἶναι ὀρεινὰ καὶ δύσβατα, ἐν ὥρᾳ μάλιστα χειμῶνος, καὶ οἱ ποταμοὶ ἀδιάβατοι, ἀλλὰ καὶ στεροῦνται πάσης συγκοινωνίας, καὶ ἕνεκα τούτου εἶναι ἀδύνατος ἡ μετάβασις εἰς τὴν ἕδραν οἱουδήποτε ἄλλου πλησίον Εἰρηνοδικείου. Τὸ Εἰρηνοδικεῖον Προσχίου ἐκδίδει κατ’ ἔτος 500 καὶ πλέον ἀποφάσεις, ὅσας δηλαδὴ ὀλίγα Εἰρηνοδικεῖα τοῦ Κράτους ἐκδίδουσι. Διὰ τοῦτο συνιστῶ θερμῶς εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παράκλησιν ταύτην τῶν συμπολιτῶν μου καὶ μὴ συμπεριλάβῃ μεταξὺ τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων καὶ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Προσχίου.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ποταμιᾶνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§169ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι μέχρι τοῦδε οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ λαβόντες τὸ τηλεγράφημα τοῦ δημάρχου Κρανίων, τὸ διαβιβάζον παράκλησιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Κρανίων, δὲν ἀνέφεράν τι περὶ τούτου, ὑποβάλλω ἐγὼ τὴν παράκλησιν ἐκ μέρους τοῦ εἰρημένου δημάρχου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ἔκπτωσιν τοῦ ἐργολάβου τῶν λιμενικῶν ἔργων Ἀργοστολίου, καὶ τὴν ἐκδοθεῖσαν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκπτώσεως ταύτης, νὰ συνοδεύσῃ δὲ τὴν κατάθεσιν ταύτην διὰ σημειώματος, ἐξ οὗ νὰ ἐμφαίνηται διατὶ τὸν εἰς ἔκπτωσιν ὑπὸ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Ἀργοστολίου κηρυχθέντα ἐργολάβον τὸ Ὑπουργεῖον ἐθεώρησε κατάλληλον νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς ἐργασίας, ἀκυρῶσαν τὴν ἀπόφασιν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς περὶ ἐκπτώσεώς του.

§170Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ καταθέσω αὐτά.

§171ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὑπενθυμίζω καὶ ἑτέραν παράκλησίν μου περὶ τῶν αὐτῶν ἔργων.

§172Δ. ΣΒΟΡΩΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελον αὐτὸν, διότι ἐν αὐτῷ περιέχεται καὶ μία τελευταία ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκε τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ ἡ ὁποία βεβαίως, ὅταν κατατεθῇ ὁ φάκελος, θὰ καταδειχθῇ, ὅτι δὲν ὑπῆρξε πολὺ δικαία, ἐγκαταστήσασα πάλιν ἐργολάβον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐκήρυξεν ἐπανειλημμένως ἔκπτωτον καὶ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§173ΔΗΜΟΣΘ. ΚΑΙΡΗΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἑρμιονίδος Βουλευτὴς καὶ ἄλλοι συνάδελφοι συνέστησαν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ μεριμνήσῃ, ἵνα τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον πέμψῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχουσι συνταξιοῦχοι ναυτικοὶ, τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν πρὸς πληρωμὴν τῶν συντάξεών των, τὸ ὁποῖον δὲν ἐστάλη μέχρι σήμερον, καίτοι πρὸ δύο ἤδη μηνῶν ἔληξεν ἡ πρώτη τριμηνία. Δὲν γνωρίζω τί ἐνήργησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ ἔλαβον ἐπιστολὰς ἐξ Ἄνδρου, διὰ τῶν ὁποίων οἱ συνταξιοῦχοι ἐκφράζουσι δυσφορίαν διὰ τὴν καθυστέρησιν τῶν συντάξεων τῆς πρώτης τριμηνίας. Ἤθελον παρακαλέσει ἐκ νέου τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ φροντίσῃ, ὅπως τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον ἐκ παντὸς τρόπου οἰκονομήσῃ τὸ ποσὸν τῶν δέκα χιλιάδων δραχμῶν, ὡς ἔγγιστα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ὅλον τῶν συντάξεων τῆς πρώτης τριμηνίας, ποσὸν μικρὸν μὲν καθ’ ἑαυτό, ἀλλ’ ἀνακουφιστικὸν διὰ τοὺς πτωχοὺς συνταξιούχους, διότι οὗτοι πιέζονται ἀπὸ τοὺς δανειστάς των νὰ πληρώσωσιν αὐτοῖς ποσὰ, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν, οὕτω δὲ τρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ στερηθῶσι τῶν πάντων.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§175ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐνταῦθα πρό τινων ἡμερῶν ὑπό τινων κυρίων συναδέλφων, ἐνδιαφερομένων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔκτοτε ἔλαβον, εἶναι, ὅτι τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον πρόκειται νὰ προβῇ εἰς οἰκονομικόν τινα συνδυασμόν, δι’ οὗ θέλει κατορθωθῇ, ἵνα τὸ ταμεῖον τοῦτο πληρώσῃ τὰ καθυστερούμενα, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος.

§176Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν γνωρίζω τὸν οἰκονομικὸν συνδυασμόν, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω ἐγὼ καὶ καθιστῶ γνωστὸν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον ἔχει τὰ μέσα νὰ πληρώσῃ τὰς συντάξεις τοῦ τε παρελθόντος καὶ τοῦ τρέχοντος μηνὸς ἐκ τῶν τόκων τῶν κατατεθειμένων παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, τοὺς ὁποίους ὅμως δὲν θέλει νὰ θίξῃ, ἀλλ’ ἀναμένει ἐκ τῶν εἰσπράξεων, αἱ ὁποῖαι θὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ ταμεῖον, νὰ ἐξοφλήσῃ τὰς συντάξεις τῶν μηνῶν Ἀπριλίου καὶ Μαΐου. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἄδικον, διότι οἱ συνταξιοῦχοι τῶν μικρῶν μερῶν καὶ αἱ χῆραι τῶν ναυτικῶν ἀναμένουσιν ἐκ τῆς συντάξεως ταύτης νὰ ζήσωσι τὰς πολυμελεῖς οἰκογενείας των καὶ ἀναθρέψωσι τὰ τέκνα των.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ρέπουλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§178ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§179Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰργάσθη καὶ συνετέλεσε τὸ ἔργον τῆς ἐπεξεργασίας τῶν ἐσόδων. Ὁμολογουμένως τινὰ τῶν μελῶν τῆς πλειονοψηφίας, εἴτε διότι ἀπουσιάζουσιν, εἴτε διότι δὲν ἠδύναντο νὰ προσέλθωσι, συνετέλεσαν νὰ μὴ γένηται σήμερον, ὡς καὶ πρό τινων ἡμερῶν, ἀπαρτία. Ἕνεκα τούτου ἀπηύθυνα ἔγγραφον πρὸς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐζήτησα τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ, δηλαδὴ νὰ κληθῶσιν ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μέλη ἐπαρκῆ πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ἐπαρκοῦς, ὅπως ἐργασθῇ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔλαβον τὸ ἔγγραφον τοῦτο, καὶ ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ὀνόματα τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἅτινα καλοῦνται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§181Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τῆς προσκλήσεως ταύτης ἐλπίζω ὅτι οὐδεμία δυσχέρεια πλέον θὰ ὑπάρξῃ εἰς τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἑρμιονίδος συνάδελφος ἐδήλωσεν, ὅτι καὶ αὐτὸς καὶ ἅπαντα τὰ μέλη τῆς μειονοψηφίας θὰ προσέρχωνται καὶ θὰ συντελέσωσιν, ὅπως ταχέως συντελεσθῇ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ προστεθῶσι καὶ ἄλλα μέλη.

§183ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μίαν δήλωσιν ὀφείλω νὰ κάμω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς. Βεβαίως τὰ μέλη τῆς μειονοψηφίας δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναμένωσι μέχρι τῆς ἑνδεκάτης ὥρας καθ’ ἑκάστην πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀπαρτίας, διότι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἐργασίας, τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ ἀμελῶμεν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίνα ὥραν καλεῖ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ὁ Πρόεδρος αὐτῆς πρὸς συνεδρίασιν;

§185ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὰς 10 πρὸ μεσημβρίας· ἀλλ’ ἀναγκαζόμεθα πολλάκις μέχρι τῆς ἑνδεκάτης νὰ ἀναμένωμεν εἰς μάτην, ὅπως συντελεσθῇ ἀπαρτία, καὶ τότε ἀποχωροῦμεν, ἀλλὰ τότε πλέον δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκτελέσωμεν ἄλλας ἐργασίας, τὰς ὁποίας ἔχομεν.

§186Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς νὰ κανονίσῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ καθῆκον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Πρόεδρος βεβαίως θὰ τὸ ἐκτελέσῃ, ὅταν κρίνῃ ὅτι δέον νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Κανονισμόν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Τσάτσος, Δερλερὲς καὶ Καβαλλιερᾶτος ἐπιμένουσιν νὰ ὁμιλήσωσιν, ἢ παραιτοῦνται τοῦ λόγου, ὅπως εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ διακόψωμεν;

§188Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὀλίγας μόνον λέξεις θὰ εἴπω.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§190Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον ἐ. ἔ. τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ὡς ἐπίσης τῶν ἐσόδων τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν, τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ περὶ χορηγίας πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐξόδων τῶν ῥηθέντων ταμείων διὰ τὸν αὐτὸν μῆνα».

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρὸς ἐξέλεγξιν, μεθ’ ὃ θέλει τυπωθῆ, διανεμηθῆ καὶ ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 223). Ὁ κύριος Τσάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§192Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ Βουλὴ μετὰ προσοχῆς ἤκουσε τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐκφράσαντος δικαίαν ἀγανάκτησιν ἐπὶ τῇ γενομένῃ ἀπεργίᾳ τῶν ταχυδρομικῶν ὑπαλλήλων, διότι δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ὑποστηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον αὕτη ἤθελε λάβει κατὰ τῆς τοιαύτης συστάσεως δημοσίων ὑπαλλήλων, οἵτινες ὁμολογουμένως παριστῶσιν οἰκτρὰν τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ παραιτηθῇ τοῦ δικαιώματος αὑτοῦ, ὅπως συζητήσῃ τὸ πρό τινων ἡμερῶν ὑποβληθὲν ταχυδρομικὸν νομοσχέδιον, — διότι περὶ τοῦ σήμερον ὑποβληθέντος οὐδεὶς, πιστεύω, θὰ ὑπάρξῃ, ὁ ὁποῖος θ’ ἀρνηθῇ τὴν ψῆφον αὑτοῦ. — Συγχρόνως ὅμως ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐν γένει αἱ Κυβερνήσεις καὶ αἱ Ἀρχαί, ὅταν ὑποβάλλωσι νόμους ἢ συντάττωσι Διατάγματα ἢ διατάξεις ἀστυνομικάς, πρέπει μετὰ πολλῆς προσοχῆς νὰ προβαίνωσιν εἰς τὴν σύνταξιν αὐτῶν, ἵνα μὴ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ δημιουργῶσιν ἀπεργίας, αἱ ὁποῖαι προκαλοῦνται ἐκ τῆς μὴ προσφόρου συντάξεως τοιούτων διατάξεων, κυρίως δὲ τῶν ἀστυνομικῶν, ὅταν αἱ ἀστυνομικαὶ αὗται διατάξεις ἀπευθύνωνται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον πρὸς ὡρισμένας τάξεις ἀνθρώπων. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Πρό τινων ἡμερῶν, ἤτοι τὴν 21 παρελθόντος Ἀπριλίου, ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, χρώμενος δικαιώματι, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ νόμου τοῦ 1884, ἐδημοσίευσεν ἀστυνομικὴν διάταξιν, ἀφορῶσαν τὴν διατίμησιν τῶν ἀγωγίων τῶν ἁμαξῶν. Δὲν ἠξεύρω ποῖος ὁ λόγος καὶ ποία ἡ ἀφορμή, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐθεώρησε πρόσφορον τὴν στιγμὴν νὰ μεταβάλῃ τὸ κρατοῦν μέχρι τοῦδε τιμολόγιον, μοὶ φαίνεται ὅμως παράξενον καὶ παράδοξον, καὶ νομίζω ὅτι δικαία ἐκφράζεται ἀπορία, πῶς, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ νόμισμα τὸ κυκλοφοροῦν ἔχει περισσοτέραν ἀξίαν, προβαίνει ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας εἰς τὴν δημοσίευσιν τῆς νέας διατιμήσεως, δι’ ἧς αὐξάνονται τὰ ἀγώγια τῶν ἁμαξῶν κατὰ τρόπον ἀποδεικνύοντα ὅτι οὐδαμῶς ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν παρόμοιαι διατάξεις, ἰσχύουσαι εἰς ὅλας τὰς εὐρωπαϊκὰς πόλεις. Ἀποδεικνύεται δ’ ἐπίσης ἐκ τῆς διατιμήσεως ταύτης, ὅτι ηὔξησαν τὰ ἀγώγια τῶν ἁμαξῶν κατὰ ποσὸν καὶ κατὰ τρόπον μαρτυροῦντα πλήρη ἄγνοιαν τῶν ἰσχυόντων ἀλλαχοῦ σήμερον. Ἐὰν, Κύριοι, λάβητε εἰς χεῖράς σας τὸ νέον τιμολόγιον, τὸ ὁποῖον κατήρτισεν ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, βεβαίως θὰ ἐκπλαγῆτε καὶ βεβαίως θὰ σᾶς ἔλθῃ ἡ ἰδέα, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς σήμερον ὑφισταμένης ἀπεργίας, ὅτι, ἐὰν ἔλθῃ ἄλλος Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, γνωρίζων καλλίτερον τὰ πράγματα, ἐπισκεφθεὶς ἴσως εὐρωπαϊκὰς πόλεις ἢ τοὐλάχιστον μελετήσας τὰ ἰσχύοντα ἐν αὐταῖς, — διότι ἠδύνατο νὰ μελετήσῃ τὰ ἰσχύοντα εἰς ἄλλας εὐρωπαϊκὰς πόλεις, πολὺ κεντρικωτέρας καὶ δαπανηροτέρας τῶν Ἀθηνῶν, — ἐὰν, λέγω, ἔλθῃ ἄλλος Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας καὶ προβῇ εἰς τὴν ἀλλαγὴν τῆς διατιμήσεως ταύτης ἐπὶ τὸ φειδωλότερον, ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης μεταβολῆς ἀπέναντι τῆς πολυπληθοῦς τάξεως τῶν ἁμαξηλατῶν; Ἀπεργία, Κύριοι! Καὶ εἶναι φυσικώτατον τοῦτο. Διότι, ὅταν ἔρχηται μία Ἀστυνομικὴ ἀρχὴ καὶ κανονίζῃ ὅτι δικαιοῦταί τις νὰ λάβῃ τὸ δεῖνα ποσὸν διὰ τὴν τάδε ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν προσφέρει, καὶ ἔρχηται κατόπιν, μετὰ ἓν ἔτος, ἄλλη Ἀστυνομικὴ ἀρχὴ καὶ λέγῃ ὅτι δὲν δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ὀλιγώτερον, τὸ μόνον πρᾶγμα, τὸ φυσικώτερον ὄργανον, τὸ ὁποῖον ἔχει ν’ ἀντιτάξῃ τότε ἡ τάξις αὕτη κατὰ τῆς τοιαύτης μεταβολῆς, εἶναι ἡ ἀπεργία, ἡ ὁποία μάλιστα δύναται νὰ θεωρηθῇ καὶ ὡς ἄμυνα δικαία κατὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω, Κύριοι, περικοπάς τινας τῆς διατιμήσεως ταύτης, διὰ νὰ κατανοήσητε, πῶς ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐκανόνισε τὰ ἀγώγια τῶν ἁμαξῶν διὰ τοῦ τιμολογίου τούτου. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας αὐτὰς, ὡς γνωρίζουσιν ὅσοι ἐξ ὑμῶν διαμένουσιν ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἐν Ἀθήναις, δὲν διακρίνονται τὰ ἁμαξαγώγια εἰς ἁμαξαγώγια πρὸ μεσημβρίας καὶ εἰς ἁμαξαγώγια μετὰ μεσημβρίαν. Ἀλλ’ ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας εἰσήγαγε καὶ τὸν νεωτερισμὸν αὐτὸν ἐν Ἀθήναις. Ἄλλο τὸ ἁμαξαγώγιον πρὸ μεσημβρίας, καὶ ἄλλο τὸ μετὰ μεσημβρίαν!

§193Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Μήπως εἶναι μετὰ τὸ μεσονύκτιον;

§194Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὄχι μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ἀλλὰ μετὰ μεσημβρίαν. Βεβαίως μετὰ τὸ μεσονύκτιον πανταχοῦ κανονίζεται ἄλλως τὸ ἀγώγιον τῶν ἁμαξῶν. Δευτέρα διαφορὰ εἶναι, ὅτι ἐθεώρησεν ὁ κ. Διευθυντής, ὅτι τὸ ἁμαξαγώγιον τριῶν δραχμῶν καθ’ ὥραν,—τὸ ὁποῖον εἶναι ποσὸν ἀρκετὰ σεβαστὸν ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ τιμολόγια ἄλλων πόλεων καὶ μεγάλων,—εἶναι πολὺ γλίσχρον, καὶ εἶπεν, ὅτι ἔχομεν μὲν τὸ παλαιὸν τὴν πρωΐαν, ἀλλὰ τὸ μετὰ μεσημβρίαν ὁρίζεται εἰς 4 δραχμάς. Ἐκανόνισε μάλιστα καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον εἶναι νέας ἐφευρέσεως καὶ νέας ἐπινοίας, ὅτι ὁρίζονται σημεῖα ἀφετηρίας· π. χ. λαμβάνονται σημεῖα ἀφετηρίας ἡ πλατεῖα τοῦ Συντάγματος, ἡ πλατεῖα τῆς Ὁμονοίας...

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε πολλὰ ἀκόμη νὰ εἴπητε, κύριε Τσάτσε;

§196Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Βεβαίως ἔχω.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε νὰ διακόψωμεν. Προσθέτω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν τοὺς κυρίους Ἀθ. Μουτσόπουλον, Γ. Παχὺν, Γ. Πολυγένην καὶ Π. Ταμπακόπουλον, καὶ παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ προσέρχωνται τακτικῶς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς ἐνάτης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Τσάτσος παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§198Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας δι’ ὀλίγων ἔκαμα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διατίμησιν τῶν ἁμαξαγωγίων, ἣν ἐδημοσίευσεν ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, θεωρῶ ἐπάναγκες νὰ ἀποδείξω, ἵνα κατανοήσῃ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ἐντελῶς ἀμελέτητον τῆς διατιμήσεως ταύτης· ὡρισμένας δὲ παρατηρήσεις θὰ κάμω, διὰ νὰ ἐννοήσητε πάντες, ὅτι οὐδεμίαν ὁ κ. Διευθυντὴς ἀντίληψιν εἶχε τῶν πραγμάτων κατὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ τιμολογίου αὐτοῦ. Π. χ. ὁρίζει ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐν τῷ τιμολογίῳ τὴν μετάβασιν εἰς τὰ χειμερινὰ θέατρα καὶ τὴν ἐπάνοδον μετὰ τὴν παράστασιν εἰς 7 δραχμάς, ὁρίζει δὲ συγχρόνως τὴν μετάβασιν εἰς ἕνα χορὸν καὶ τὴν ἐπάνοδον εἰς δέκα δραχμάς, δηλαδὴ διὰ τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον, διὰ τὸν αὐτὸν κόπον, διὰ τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ παράσχῃ εἷς ἁμαξηλάτης, ἔχει δύο διαφόρους τιμὰς, διότι λέγει μὲν διὰ τοὺς χοροὺς μέχρι τῆς μιᾶς μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ἀλλ’ ὡς πάντες οἱ ἐν Ἀθήναις μένοντες γνωρίζετε, καὶ τὸ ἁμαξαγώγιον αὐτὸ, δηλαδὴ ἡ μετάβασις εἰς τὸ θέατρον καὶ ἡ ἐπάνοδος, πάντοτε γίνεται μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει κυρίως νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχήν σας διὰ τὸ περίεργον τῆς ἀστυνομικῆς διατάξεως, εἶναι ὅτι αὕτη ὁρίζει, ὡς ἔλεγον πρὶν, σημεῖα ἀφετηρίας τῶν διαφόρων δρόμων, καὶ λέγει ἀπὸ σταθμοῦ ὡρισμένου εἰς ὡρισμένον σημεῖον, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ καθόλου ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀποστάσεις, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀπὸ τοῦ ὡρισμένου ἐκείνου σημείου πρὸς διαφόρους ἀκτῖνας τῆς πόλεως ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχωσιν ἄλλα σημεῖα τῆς πόλεως πολὺ μακρότερον κείμενα ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον σημεῖον, ἐὰν ἠκολουθεῖτο αὐτὴ ἡ βαθμιαία καὶ κλιμακωτὴ αὔξησις τῶν τιμῶν, ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς τιμὰς λίαν ὑπερόγκους. Ἐνῷ λοιπὸν τόσα ὑπὲρ τῶν ἁμαξηλατῶν ἀναγράφει ἐν τῷ τιμολογίῳ, λησμονεῖ νὰ ἀναγράψῃ καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς θὰ ἔχωσιν οἱ ἁμαξηλάται ἀπέναντι ἐκείνων, πρὸς τοὺς ὁποίους εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των, καὶ ἀπέναντι τῆς ἀδείας, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς αὐτοὺς καὶ τὸ Δημόσιον καὶ ὁ δῆμος, χωρὶς νὰ πληρώνωσι κανὲν δικαίωμα σταθμεύσεως εἰς ὡρισμένα μέρη τῆς πόλεως. Διότι, ὡς γνωρίζετε, κ. Πρόεδρε, εἰς ἄλλα μέρη τῆς Εὐρώπης εἷς σπουδαῖος δημοτικὸς φόρος εἶναι τὸ λεγόμενον droit de stationnement. Εἰς ὅλα τὰ εὐρωπαϊκὰ Κράτη πληρώνουν οἱ ἁμαξηλάται διὰ τὸν χῶρον, τὸν ὁποῖον καταλαμβάνουσι, σταθμεύοντες εἰς ὡρισμένα σημεῖα· διότι ἐκεῖ εἶναι ἠναγκασμένος ὁ δῆμος νὰ ἔχῃ ἰδίαν ὑπηρεσίαν καθαριότητος, διότι ἐκεῖ γίνεται συνωστισμὸς καὶ παρακωλύεται ἡ κυκλοφορία. Οὐδὲν λοιπὸν ἀντισήκωμα καταβάλλεται ἐνταῦθα ἀπὸ τοὺς ἁμαξηλάτας. Καὶ τὸ περιεργότερον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ συνέβη εἰς πάντας ὑμᾶς. Οὐδεὶς, νομίζω, ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος νὰ εἰσῆλθεν εἰς ἅμαξαν, ἐν ὥρᾳ μάλιστα βροχῆς, καὶ μετὰ ἡμίσειαν ὥραν νὰ μὴ ἤκουσε τὸν ἁμαξηλάτην λέγοντα αὐτῷ: «Κύριε, ἐγὼ ἔχω ἀγώγι, καὶ φροντίσατε νὰ εὕρητε ἄλλην ἅμαξαν»! Εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου οἱ ἁμαξηλάται, οἱ ὁποῖοι σταθμεύουσιν εἰς ὡρισμένα μέρη τῆς πόλεως, ἔχουσι τὸ δικαίωμα, ὅταν εἰσέρχησθε εἰς τὴν ἅμαξαν, νὰ σᾶς εἴπωσιν, ὅτι πρέπει νὰ ἐξέλθητε καθ’ ὡρισμένην ὥραν. Περὶ τούτου δὲν λαμβάνει πρόνοιαν διὰ τοῦ τιμολογίου ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας. Ἐν τούτοις τοῦτο εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἀντισήκωμα τοῦ τιμήματος, τὸ ὁποῖον δίδει ὁ εἰσερχόμενος εἰς τὴν ἅμαξαν. Τὸ ἀντισήκωμα αὐτὸ εἶναι ἡ ἀντίστοιχος ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἁμαξηλάτης. Ἡ ἀντίστοιχος ὑποχρέωσις εἶναι, ὅτι, ὅταν εἰσέλθητε εἰς τὴν ἅμαξαν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπῃ ὁ ἁμαξηλάτης, ὅτι πρέπει νὰ ἐξέλθητε, λόγῳ ὅτι ἔχει προηγούμενον ἀγώγιον. Εἰς τὰ ἄλλα Κράτη δὲν εἶναι αἱ ἅμαξαι, αἱ ὁποῖαι σταθμεύουσιν εἰς τὰς πλατείας· εἶναι αἱ λεγόμεναι remises, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἀρνηθῶσιν ὑπηρεσίαν εἰς ἕνα πελάτην, προβάλλουσαι τὴν ὕπαρξιν προηγουμένου ἀγωγίου. Ἐδῶ ὁ ἡνίοχος, δυνάμει τιμολογίου, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς παράσχῃ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ νὰ σᾶς μεταφέρῃ ὅπου θέλετε, καὶ νὰ τὸν κρατήσητε ὅσην ὥραν θέλετε. Ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν παρατηρήσεων πιστεύω ὅτι θὰ πεισθῇ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν ἐπρυτάνευσε πολλὴ φρόνησις καὶ μεγάλη γνῶσις τῶν πραγμάτων κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται τιμολογίου, καὶ ἐπειδὴ εἶναι νωπὸν ἔτι τὸ τιμολόγιον, διότι μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐδημοσιεύθη, ἐλπίζω ὅτι θὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ἵνα μὴ τυχὸν βραδύτερον, ἐὰν θελήσῃ νὰ μεταβάλῃ τὸ τιμολόγιον, δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς ὡρισμένην τάξιν ἀνθρώπων, ἢ μᾶλλον δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν εἰς ὡρισμένην τάξιν ἀνθρώπων, ἀμυνομένην, νὰ ἀπεργήσῃ, ὡς εἴδομεν τὸ κακὸν παράδειγμα εἰς ἄλλας τάξεις, διὰ τὰς ὁποίας ἐλπίζω ὅτι ἡ Πολιτεία θὰ λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς ἐπιβολὴν τῆς προσηκούσης τιμωρίας καὶ ἀνόρθωσιν τοῦ δικαίου.

§199Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τοπικὴ ἀστυνομία εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τὰς ἀστυνομικὰς ἀρχὰς, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνασκεῖ καὶ διευθύνει τὴν γενικὴν ἀστυνομίαν τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ οὐχ ἧττον εἶναι ἁρμόδιον νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῶν πράξεων τῆς τοπικῆς ἀστυνομίας καὶ νὰ διορθώνῃ τὰ κακῶς γενόμενα. Δὲν θέλω λείψει νὰ καταστήσω τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἀστυνομίας πλήρη διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, καὶ νὰ φέρω τὴν ἀναγκαίαν διόρθωσιν.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§201Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον, τὸ κατατεθὲν κατὰ τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς συνεδριάσεως, διὰ τοὺς ἀπεργοῦντας ὑπαλλήλους.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις ἐκ τῆς Βουλῆς.

§203ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης τρίτου ἐδαφίου εἰς τὴν αʹ παράγραφον τοῦ ἄρθρου 28 τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΗʹ τοῦ 1900.

§205Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα μὴ συμβαίνωσι καταχρήσεις ἐκ τῆς ἀοριστίας τοῦ ἄρθρου, νὰ διασαφηνισθῇ ὁ ὅρος ἀπεργία.

§206Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καθὼς γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ὁ ποινικὸς νόμος ἀναγράφει ὡς ἐγκληματικὴν πρᾶξιν τὴν συνεννόησιν πολλῶν ὑπαλλήλων καὶ τὴν παραίτησιν αὐτῶν ὁμοῦ. Ἡ πρᾶξις καὶ τῆς ἀπεργίας εἶναι ἀξιόποινος, ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν ὁμιλεῖ εἰδικῶς περὶ αὐτῆς, διότι δὲν ἐφαντάζετο τοιοῦτόν τι.

§207Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, ἀλλὰ πρέπει, νομίζω, ἡ διατύπωσις νὰ ἦναι τοιαύτη, ὥστε νὰ προκύψῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλομεν, νὰ μὴ γίνηται δὲ κατάχρησις τῆς ἐξουσίας, ἥτις δύναται κατὰ τὸ νομοσχέδιον νὰ παύσῃ ὑπαλλήλους ἀπουσιάσαντας ἐπὶ 24 ὥρας.

§208Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπεργία εἶναι, ὅταν συνεννοηθέντες πολλοὶ ἀπέχωσι τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν συγχρόνως.

§209Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν στιγμὴν ταύτην διενεμήθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ βεβαίως δὲν ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, οὐδεὶς δὲ ἀγνοεῖ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσε τὴν σύνταξιν καὶ τὴν ἄμεσον ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Παρακαλῶ ὅμως νὰ ἀκούσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως βραχείας τινὰς παρατηρήσεις, ἃς λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρὸς αὐτόν. Δὲν ἐγείρομαι ἀπολογητὴς τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, οἵτινες προέβησαν εἰς τὸ ἔκνομον καὶ ἔκτροπον μέσον τῆς ἀπεργίας, οὐδὲ σκοπῶ ὡς συνήγορος νὰ εἴπω ὅσα προτίθεμαι νὰ εἴπω, οὐδ’ εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἐνθαρρύνω δι’ οἱωνδήποτε σκέψεων καὶ δι’ οἱωνδήποτε λόγων τὸ κίνημα, τὸ ὁποῖον ἀντίκειται καὶ εἰς τὸν ὅρκον, τὸν ὁποῖον ἔδωκαν, ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι ἢ ὑπηρέται, καὶ εἰς τὸν ποινικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον προσβάλλουσι, θρασυνόμενοι κατὰ τῆς ἀρχῆς, ἤτοι ἀρνούμενοι τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἔχει ἐμπιστευθῆ εἰς αὐτούς· διότι ὑπὲρ τὰς συμπαθείας, αἱ ὁποῖαι ἐγείρονται ὑπὲρ μιᾶς τάξεως πενομένων δημοσίων ὑπαλλήλων, οἵτινες προέβησαν εἰς ὅ,τι προέβησαν, ὑπὲρ τὰς συμπαθείας, — ἔστω καὶ ἂν δικαιολογῆται ὁ λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου προέβησαν οὗτοι εἰς τὸ κίνημα, — ὑπὲρ τὰς συμπαθείας, λέγω, ταύτας κεῖται τὸ συμφέρον τῆς δημοσίας τάξεως, τὸ κοινωνικὸν συμφέρον καὶ τὸ δημόσιον, πολλαπλᾶ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα προσβάλλονται διὰ τοῦ κινήματος τούτου. Ἀλλὰ προκειμένου ἡ Βουλὴ νὰ προέλθῃ εἰς ἄμεσον συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι δέον ν’ ἀναζητήσωμεν καὶ τὰς εὐθύνας τῶν πραγμάτων. Δὲν λησμονῶ ὅτι ὑπῆρξεν ἐξέλιξις, οὕτως εἰπεῖν, πολιτειακὴ τῆς καταστάσεως ταύτης, ὅτι ἔχομεν κρούσματα ἀνθρώπων ἀντιτιθεμένων πρὸς τὸ κράτος τοῦ νόμου ἐκ διαφόρων λόγων. Εἴδομεν ἐκρήξεις ταραχῶν ἐν Κορίνθῳ διὰ τὸ ζήτημα τῶν Πρωτοδικείων, εἴδομεν ἐπίσης ἄλλοτε ἐξέγερσιν ἐν Πύργῳ διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι διὰ τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν περιῆλθον οἱ ὑπάλληλοι, ἔχομεν εὐθύνην ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι, οἱ ὁποῖοι ἀρχῆθεν δὲν ἐζητήσαμεν τὴν ἐπικράτησιν τοῦ νόμου ἐναντίον τῶν κινημάτων τούτων τῶν ἐκνόμων, ἀλλ’ ἐπεδοκιμάσαμεν, οὕτως εἰπεῖν, αὐτὰ διὰ τῆς σιωπῆς ἢ ἀνοχῆς ἢ καὶ διὰ τῆς ἐπικροτήσεως πολλάκις τῶν τοιούτων κινημάτων. Καὶ διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι, ἐὰν ἔχωσιν εὐθύνην ἐκεῖνοι, καὶ ἠθικὴν καὶ ποινικὴν, δὲν εἶναι ξένοι οἱ πολιτικοὶ τῆς εὐθύνης ταύτης. Ἐκ τούτου, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ἐρευνῶσα τὰ πράγματα, ἤθελεν ἴδει, ὅτι οὐχὶ ταπεινοὶ λόγοι συνέτρεξαν, ὥστε νὰ ἐγερθῇ ἡ ἀπεργία, δὲν πρέπει νὰ φανῇ ἀμείλικτος πρὸς τοὺς ἀπεργούς, συζητουμένου δὲ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ τεθῇ διάταξις ἀκροτελεύτιος, καθορίζουσα τὸν χρόνον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, καὶ νὰ συζητηθῇ, ἂν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου δέον νὰ ἀναδράμῃ εἰς τὸ παρελθόν, ἢ νὰ ἄρξηται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, καὶ ἐὰν μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης δὲν ἐπέλθῃ ἡ μετάνοια καὶ ἡ διόρθωσις τῶν πραγμάτων, τότε νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον καὶ ἀναδρομικῶς. Ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης πάντες εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ πολιτευόμενοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῶσι τὰ πράγματα, ὡς νῦν ἐκρύθμως ἔχουσι, διότι διὰ τοῦ ἐκνόμου τούτου κινήματος βλάπτονται καιριώτατα συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ αὐτὴ ἡ δημοσία τάξις, ἥτις πρέπει νὰ ᾖναι τὸ κύριον μέλημα τῶν πολιτευομένων καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἥτις ἐβλάβη σπουδαίως. Λέγω λοιπόν, ὅτι δέον νὰ εὑρεθῇ περίπτωσις, νὰ εὑρεθῇ τρόπος διεξόδου, καθ’ ὃν νὰ ἱκανοποιῆται καὶ ὁ νόμος καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Κράτους, οὕτω δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ προβῇ εἰς τὰ ἔσχατα. Διότι ἐν τῷ κινήματι, εἰς τὸ ὁποῖον προέβησαν οἱ ὑπάλληλοι, περὶ ὧν πρόκειται, δὲν βλέπω τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκα πρέπει νὰ ἐπέλθῃ αὐστηρὰ καὶ ἄμεσος καταδίωξις καὶ ἡ διοικητικὴ τιμωρία διὰ τῆς ἀπολύσεως. Διότι ἐν τῇ ἐν γένει καταστάσει διαβλέπω τι, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν τριγμὸν μιᾶς θυέλλης, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησαν οὐχὶ περιστάσεις ὅμοιαι πρὸς ἄλλας προγενεστέρας καὶ γνωστάς, ἀλλ’ ἐδημιούργησεν ἡ ἀνάγκη, ἴσως δὲ καὶ ἡ πεῖνα αὐτή. Διὰ τοῦτο τὴν ἑσπέραν ταύτην θέλομεν ψηφίσει τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, ἀπὸ τῆς προνοίας δὲ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς ἀναμένω, μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ, νὰ καθορίσῃ τὸν χρόνον τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, καὶ ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς πολιτείας αὐτῆς ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀκόμη χρόνος μετανοίας καὶ ἐπανορθώσεως τῶν πραγμάτων, νὰ μείνῃ δὲ ἡ διάταξις τοῦ νόμου, ἥτις θὰ ψηφισθῇ, ὡς ἀπειλὴ ἐν τῷ μέλλοντι ἐναντίον ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον τολμήσει νὰ ἔλθωσιν εἰς ῥῆξιν πρὸς τὸ κράτος τῆς λειτουργίας τῶν νόμων καὶ πρὸς τὰ δημόσια συμφέροντα.

§210Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως οἱ κυβερνῶντες πρέπει νὰ ὁδηγῶνται ὑπὸ τῆς φρονήσεως, ὁμολογῶ δὲ, ὅτι ἡ φρόνησις, ἥτις κρατεῖ ἐν ἐμοὶ, ὡς ἰδιώτῃ, ὡς ἀνθρώπῳ βιοῦντι ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ὡς πολίτῃ, κρατεῖ ἐν ἐμοὶ καὶ ὡς ἀνδρὶ τυγχάνοντι ἐν τῇ ἀρχῇ. Ἡ φρόνησις λοιπὸν ἡ ἐμὴ μοὶ ὑπαγορεύει, ὅτι πρέπει νὰ τηρῶνται οἱ νόμοι τῆς Πολιτείας, πρὸ παντὸς δὲ, ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἀναιρῆται τὸ σέβας πρὸς τὰς καθεστηκυίας ἐξουσίας, πρὸς τὴν ἐξουσίαν τὴν νομοθετικὴν καὶ πρὸς τὴν ἐξουσίαν τὴν νομοτελεστικήν. Ἐγὼ διετέλεσα τὸ πλεῖστον τοῦ βίου μου ἀντιπολιτευόμενος, ἀλλ’ ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει τυγχάνων οὐδέποτε συνεβούλευσα ν’ ἀθετηθῇ τὸ πρὸς τὴν ἀρχὴν σέβας, ν’ ἀθετηθῇ τὸ πρὸς τὴν ἐξουσίαν σέβας. Ὑπῆρξα πάντοτε νομιμόφρων, καὶ ὁσάκις μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑπῆρξαν ἄνθρωποι θερμότεροι ἐμοῦ καὶ τολμηρότεροι ἠδυνήθην νὰ ἀναστείλω πάσας τὰς σκέψεις αὐτῶν, ἡ δὲ Ἀντιπολίτευσις κατὰ τὸ παρελθὸν ἐδείχθη Ἀντιπολίτευσις νομιμόφρων καὶ συνταγματική. Ἀλλ’ ἐνῷ οὕτω φρονῶ, νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον, ὡς ἐπιτετραμμένος τὰ τῆς διοικήσεως τῆς χώρας, νὰ μὴ παραλίπω τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐπιβάλλουσιν οἱ νόμοι, διότι ἀναλαμβάνω μεγάλην εὐθύνην, ἀφίνων τὸν λαὸν νὰ συνηθίζῃ νὰ παραβαίνῃ τοὺς νόμους, ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι θέλει ἀποφύγει τὴν τιμωρίαν διὰ τῆς ἐπιεικείας καὶ τῆς συγκαταβάσεως τῆς Κυβερνήσεως. Λυποῦμαι, διότι ἐν τῇ πατρίδι ἡμῶν κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας, ἐπεφάνησαν πολλαχοῦ πράξεις, αἱ ὁποῖαι κατεδήλωσαν ἄρνησιν τῆς πολιτειακῆς τάξεως. Φωνάζομεν πάντες, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους. Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις αὐτὸ ἔχουσι πρόγραμμα. Ἔτυχε νὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς εἰς τὴν ἀρχήν, καὶ νὰ προτείνωμεν μέτρα πρὸς ἐλάττωσιν τῶν ἐξόδων. Ἀλλ’ ὅτε ἦλθεν ἡ ὥρα πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτῶν, πάντες ἀνθίστανται κατὰ τῶν μέτρων τούτων, καὶ σπεύδουσι νὰ ἐπικρίνωσιν αὐτά! Ὅσοι νομίζουσιν, ὅτι κακὸν μέτρον εἶναι ἡ κατάργησις τῶν Πρωτοδικείων, ἐνίστανται κατ’ αὐτοῦ· ὅσοι νομίζουσιν, ὅτι κακὸν μέτρον εἶναι ἡ μείωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Εἰρηνοδικείων, ἐνίστανται κατ’ αὐτοῦ· ὅσοι νομίζουσιν, ὅτι κακὸν μέτρον εἶναι ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Νομαρχιῶν, ἐνίστανται κατ’ αὐτοῦ. Τέλος πάντων δὲν ἀκούονται ἢ ἀντιρρήσεις δι’ ἕκαστον τῶν μέτρων τούτων παρ’ ἐκείνων, ὧν τὰ συμφέροντα προσβάλλει τὸ μέτρον. Καὶ ἐν ὅσῳ μὲν αἱ ἀντιρρήσεις ἐκδηλοῦνται νομίμως, ἐν ὅσῳ δὲν λησμονοῦσιν οἱ λαοὶ τῶν ἐπαρχιῶν, ὅτι εἶναι συνταγματικοὶ πολῖται, ἔχοντες τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδηλώσωσι τὸ φρόνημα αὑτῶν διὰ συλλαλητηρίων, διὰ πανδήμων ἐκφράσεων τῆς κοινῆς γνώμης, οὐ μόνον δὲν θὰ ἐκπλαγῶμεν, οὐδὲ θὰ δυσαρεστηθῶμεν, οὐ μόνον δὲν θ’ ἀποστέρξωμεν τοῦτο, ἀλλὰ καὶ θέλομεν ἐπικροτήσει εἰς τὸ κίνημα τοῦτο τοῦ λαοῦ, ἐκφράζοντος συνταγματικῶς τὴν γνώμην καὶ τὴν θέλησίν του, διότι κρίνομεν, ὅτι αἱ τοιαῦται ἐκδηλώσεις εἶναι συμβουλαὶ διδόμεναι πρὸς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, συμβουλαὶ διδόμεναι πρὸς τοὺς κυβερνῶντας. Ἀλλ’ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἐκδήλωσις φρονήματος, ὅταν δὲν πρόκηται περὶ συλλαλητηρίων, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ πολῖται συνερχόμενοι ἀνακοινοῦσι καὶ δημοσιεύουσι τὰς γνώμας αὐτῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ πράξεων ἀντιστάσεως ἢ βίας, περὶ πράξεων ἀντιτιθεμένων εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, πράξεων καταδεικνυουσῶν ἀσέβειαν πρὸς αὐτὴν, καθῆκον ἔχομεν νὰ μὴ ἀνεχώμεθα αὐτάς. Ἡμεῖς μετὰ λύπης εἴδομεν τὰ γενόμενα, ἕνεκα τοῦ νομοσχεδίου περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Πρωτοδικείων, ἐν ἐγγυτάτῃ καὶ πλησιοχώρῳ ἐπαρχίᾳ, εἴδομεν πράξεις βίας, πράξεις μὴ ἐκδηλούσας φρόνημα μόνον, ἀλλ’ ἐκδηλούσας καὶ προαίρεσιν πρὸς ἀντίστασιν κατὰ τῶν σκέψεων ἢ τῶν ἀποφάσεων τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Δὲν ἐπράξαμεν τότε τι, καὶ ἠνέχθημεν αὐτάς. Ἀλλ’ ὅτε ἐπανελήφθησαν αἱ πράξεις αὗται ἕνεκα τῶν ἐνεργειῶν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, καὶ ἠπειλήθησαν νέαι ταραχαὶ, ἠναγκάσθην νὰ συγκαλέσω Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ν’ ἀκούσω τὰς γνώμας αὐτοῦ, ἵνα ἀναλόγως αὐτῶν δώσω ὁδηγίας εἰς τὰς ἐπιτοπίους ἀρχὰς διὰ πάσας τὰς ἐνδεχομένας περιστάσεις. Εἰς τὴν πόλιν, περὶ ἧς πρόκειται, διήνυσα ἔτη τινὰ τοῦ νεανικοῦ μου βίου. Εἰς αὐτὴν ἐσπούδασα τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα παρὰ καθηγητῇ διακεκριμένῳ, καταγομένῳ ἐκ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ὁ ὁποῖος δὲν ζῇ πλέον· διὰ τοῦτο συμπαθῶ εἰς τὸν τόπον, ὅστις συνδέεται μὲ τὰς ἀναμνήσεις τοῦ τερπνοῦ βίου τῆς νεότητός μου. Ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς συμπαθείας ταύτης ἔχω καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα· διὰ τοῦτο αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπέτρεψε ν’ ἀνακοινώσω, εἶναι γνῶμαι διοικητοῦ ὑπευθύνου διὰ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως καὶ διὰ τὸ κῦρος τῶν νόμων· ἔχω δὲ πεποίθησιν εἰς τὸ φιλόνομον τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὅτι θέλει πάντοτε εἶσθαι φιλόνομος, σεβόμενος τοὺς νόμους καὶ εὐλαβὴς πρὸς τὴν τάξιν. Οἱ ἐν τῇ ταχυδρομικῇ ὅμως ὑπηρεσίᾳ ὑπάλληλοι δὲν εἶναι ἁπλοῖ πολῖται, ἐκδηλοῦντες τὸ φρόνημα αὐτῶν, εἰσὶ λειτουργοὶ τοῦ Κράτους, εἰσὶ δημόσιοι ὑπάλληλοι, συμβληθέντες μετὰ τοῦ Κράτους, ὅπως ὑπηρετῶσιν αὐτὸ, κατὰ τριάκοντα ἡμέρας, κατὰ πάντα μῆνα ἀμειβόμενοι δι’ ἀναλόγου μισθοῦ. Καὶ τίς ὑποχρεοῖ αὐτοὺς νὰ μένωσι δέσμιοι εἰς τὰς θέσεις των; Ἔχουσι δικαίωμα νὰ διαλύσωσι τὸ συμβόλαιον καὶ νὰ παραιτηθῶσι. Δὲν παραιτοῦνται ὅμως, ἀλλὰ συνέρχονται καὶ συνεννοοῦνται, καὶ ἀποτελοῦσιν ἀριθμὸν ἑκατὸν, ἑκατὸν πεντήκοντα, ἑκατὸν ἑβδομήκοντα, καὶ ἀποχωροῦσι, καὶ ἐγκαταλείπουσιν ὑπηρεσίαν, ἥτις πρέπει νὰ κινῆται διηνεκῶς, ἥτις πρέπει νὰ μὴ σταματᾷ οὔτε ἓν λεπτὸν τῆς ὥρας, διότι ἐκ τῆς βραδύτητος αὐτῆς, ἐκ τῆς διακοπῆς αὐτῆς ζημιοῦνται συμφέροντα κοινωνικὰ, συμφέροντα ἐμπορικὰ, συμφέροντα πολιτικά. Διὰ τοῦτο εἴχομεν καθῆκον νὰ καταστείλωμεν τὸ συμβεβηκός. Ἐὰν ὁ ποινικὸς νόμος δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὸ ἔγκλημα τῆς ἀπεργίας, διότι κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους δὲν ἦτο γνωστὸν τὸ ἔγκλημα τοῦτο, προέβλεψεν ὅμως περίπτωσιν ἀνάλογον, τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν πολλοὶ ὑπάλληλοι συνεννοοῦνται καὶ παραιτοῦνται συλλήβδην, καὶ ἀναγράφει τιμωρίαν κατ’ αὐτῶν, καὶ χαρακτηρίζει τὴν πρᾶξιν αὐτῶν ὡς πρᾶξιν ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸν νόμον. Ἡμεῖς δὲν ἐκρίναμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ προκαλέσωμεν τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην κατ’ αὐτῶν, ἀλλ’ ἐκρίναμεν ὅτι ἔπρεπεν ἡ Διοίκησις ν’ ἀποβάλῃ τῆς ὑπηρεσίας ἐκείνους, οἵτινες ἐδείχθησαν τοσοῦτον ἀνάξιοι τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῆς, καὶ, ἐπιλήσμονες τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἀνέλαβον, κατέλιπον τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατεῖχον, ὡς μέσον ἐκβιασμοῦ, τίνος; τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Διατί; Διὰ νὰ πιέσωσιν αὐτὴν νὰ μὴ πράξῃ ὅ,τι αὕτη ἔκρινε καλὸν νὰ πράξῃ. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἀληθὲς ἔγκλημα διεπράχθη ὑπ’ αὐτῶν.

§211Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνθαρρύνω ποσῶς τὴν πρᾶξιν.

§212Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν καταγγέλλομεν αὐτούς, προετείναμεν δὲ νομοσχέδιον, καὶ ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Τί δὲ διατάσσεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Ζητοῦμεν δι’ αὐτοῦ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ εἰκοστοῦ ὀγδόου ἄρθρου τοῦ περὶ τηλεγραφικῆς, ταχυδρομικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας νόμου καὶ τρίτον ἐδάφιον, τόδε: «Ἄν δι’ ἀπεργίας ἀπόσχωσι τῶν καθηκόντων αὐτῶν ὑπὲρ τὰς 24 ὥρας.» Τὸ ἄρθρον 28 τοῦ νόμου διατάσσει: «Πλὴν τῆς ὡς ἀνωτέρω καὶ τῆς κατὰ τὰς περιπτώσεις τῶν ἄρθρων 21,22 καὶ 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου ἐπερχομένης ὑποχρεωτικῆς παύσεως, ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας οἱ ταχυδρομικοί, τηλεγραφικοὶ καὶ τηλεφωνικοὶ ὑπάλληλοι κατὰ τὰς ἀκολούθους περιπτώσεις: αʹ) Ἄν τιμωρηθῶσι τελεσιδίκως διὰ δύο πειθαρχικῶν ποινῶν προστίμου ἢ δύο προσωρινῶν παύσεων ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος ἑνὸς ἔτους, προκύψῃ δὲ μετέπειτα νεωτέρα περίπτωσις τιμωρίας. βʹ) Ἄν συλληφθῶσιν ἐπ’ αὐτοφώρῳ ὑπεξαιροῦντες ἢ παραβιάζοντες ἐμπεπιστευμένας εἰς τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν ἀποστολάς, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐνεργηθησομένης ἐναντίον των ποινικῆς καταδιώξεως καὶ τῆς ἐκβάσεως ταύτης, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς περὶ τῶν συμβάντων ἐκθέσεως τῶν προϊσταμένων αὐτῶν, ὅτε καὶ οὐδέποτε δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.» Εἰς αὐτὰς τὰς δύο περιπτώσεις προτείνομεν νὰ προστεθῇ καὶ τρίτη, κατὰ τῆς ἀπεργίας, ἤτοι νὰ προστεθῇ: «ἂν δι’ ἀπεργίας ἀπόσχωσι τῶν καθηκόντων αὐτῶν ὑπὲρ τὰς 24 ὥρας». Ἡ διάταξις μοὶ φαίνεται χρήσιμος καὶ ἀναγκαία. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γένηται ἄλλως.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§214ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἀντὶ τῆς λέξεως ἀπεργία καλλίτερον εἶναι νὰ τεθῇ «μετὰ προηγουμένην συμφωνίαν». Ἡ λέξις ἀπεργία δὲν εἶναι γνωστή.

§215Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδόθη προηγουμένως ἡ ἀναγκαία ἐξήγησις.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν δύναται νὰ διορθωθῇ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τῶν εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους, ταμίας, ὑποταμίας καὶ εἰρηνοδίκας διδομένων μηνιαίων ἐπιχορηγήσεων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν δασονομικῆς ὑπηρεσίας». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§217ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΒϠΜΒʹ τοῦ 1903 περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν διατάξεων τῶν νόμων περὶ ταμείων καὶ ὑποταμείων». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§219ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§221Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θεωρεῖ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχωσι κλητῆρας οἱ ταμίαι τρίτης καὶ τετάρτης τάξεως;

§222Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶχον ποτὲ, οὔτε ἔχουσι.

§223Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀλλὰ ποῖος θὰ σκουπίζῃ τὸ γραφεῖον, ἢ ποῖος θὰ κομίζῃ τὰ ἔγγραφα εἰς τὸ ταχυδρομεῖον;

§224Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ κάμωσι καὶ εἰς τὸ μέλλον, ὅπως ἔκαμνον μέχρι τοῦδε, ἐπὶ τόσα ἔτη, χωρὶς κλητῆρας.

§225Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην ἑνὸς κλητῆρος, διὰ νὰ κομίζῃ τοὺς φακέλους τῶν ἐγγράφων εἰς τὸ ταχυδρομεῖον, ἢ διὰ νὰ σκουπίζῃ τὸ γραφεῖον.

§226Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἁπλούστατον εἶναι. Πῶς ἔκαμνον ἐπὶ πεντήκοντα ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον κλητῆρας;

§227Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν εἶχον.

§228Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας.

§229Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἀλλ’ ἐσκέφθην ἁπλῶς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκουπίζῃ τὸ γραφεῖον ὁ γραμματεύς.

§230Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι φυσικὰ, καὶ δύνανται νὰ λεχθῶσιν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, εἶναι, ὅτι μόλις πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, ἀφ’ ὅτου ἐπεδόθημεν καθ’ ὅλα εἰς τὴν πολυτέλειαν, ἐδόθησαν εἰς αὐτοὺς κλητῆρες, καὶ μάλιστα δὲν ἐδόθησαν κλητῆρες, ἀλλὰ ἐπιμίσθιον.

§231Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι πολυτέλεια, διότι ὑπάρχει ὁ κλητήρ;

§232ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Λαμβάνουσιν ἐπιμίσθιον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν ἐκτελοῦσιν οἱ κλητῆρες; Εἴπετε ὅτι δὲν ὑπάρχουσι κλητῆρες.

§233Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς ἀρχῆς ἔκαμα τὴν παρατήρησιν. Εὑρίσκω ὅτι εἶναι ἄτοπος ἡ παράλειψις. Ἐὰν θὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους ἀντιπροσωπεύοντας τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἀρχὴν, ὀφείλομεν νὰ τοὺς ἔχωμεν τουλάχιστον ὄχι ἐξευτελιζομένους. Ἄλλως, ἂν θέλητε νὰ κάμνητε τοιαύτας οἰκονομίας, τὸ πρᾶγμα εἶναι εὔκολον· δύνασθε νὰ ψηφίσητε ἓν ἄρθρον μοναδικόν, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ: «τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καταργεῖται», καὶ τότε ὅλα οἰκονομοῦνται! Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ· σκοπὸς εἶναι νὰ ἔχωμεν ἀρχὰς ἀξιοπρεπεῖς, τὰς ὁποίας νὰ σέβηται ὁ κόσμος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ γίνηται, ὅταν θὰ βλέπωσι τὸν ταμίαν μὲ ἓν βιβλίον ἀνὰ χεῖρας ἢ ὑπὸ μάλης νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸ ταχυδρομεῖον, ἢ ὅταν θὰ τὸν συναντῶσι μὲ μίαν σκούπαν εἰς τὸ χέρι σκουπίζοντα τὸ γραφεῖον!

§234Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νὰ κωμῳδοποιῇ τις τὴν οἰκονομίαν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ἀποτελεῖ προσβολὴν, οὔτε προσβάλλεται ὁ ὑπάλληλος, πράττων ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πράττει ὁ ἰδιώτης, μεταβαίνων εἰς τὴν ἀγορὰν, ἵνα ἀγοράσῃ τὰ ὀψώνια τῆς οἰκογενείας αὐτοῦ, καὶ μεταφέρων αὐτὰ κατόπιν εἰς τὴν οἰκίαν του. Νομίζετε ὅτι θὰ ἦναι προσβλητικὸν εἰς ἕνα ταμίαν τετάρτης τάξεως, ἔχοντα ἴσως δύο μόνον ἔγγραφα νὰ διεκπεραιώσῃ, καὶ εὑρισκόμενον μάλιστα εἰς μικρὸν μέρος, θὰ ἦναι προσβλητικὸν νὰ δώσῃ αὐτὸς τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἰς τὸ ταχυδρομεῖον; Θὰ προσβληθῇ ἡ ἀξιοπρέπειά του; Ἀλλὰ λέγετε: «πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ καθαρισθῇ τὸ γραφεῖον;» Τὸ ἓν καὶ μόνον δωμάτιον, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποτελῇ τὸ γραφεῖον τοῦ ταμίου, θὰ καθαρισθῇ ὡς καθαρίζονται τὰ δωμάτια εἰς ὅλα τὰ οἰκοκυρίστικα σπήτια, τὰ ὁποῖα δὲν ταυτίζουσι τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτῶν πρὸς τὴν τοῦ Δημοσίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, ὅτι οἱ ταμίαι τετάρτης τάξεως δὲν εἶχον ποτὲ κλητῆρας, καὶ ἐδόθησαν εἰς αὐτοὺς τοιοῦτοι μόνον καθ’ ὃν χρόνον τόση ἀφειδία ὑπῆρξεν, ὥστε νὰ περιβάλωμεν μὲ ἀξιοπρέπειαν τοὺς μικροὺς ταμίας, δίδοντες εἰς ἕκαστον αὐτῶν ἐπιμίσθιον 20 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Ἔχω πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι οὐδόλως εἶχον κλητῆρας, καὶ ὅτι αἱ μικραὶ ὑπηρεσίαι τοῦ γραφείου γίνονται διὰ τῶν 20 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι δίδονται κατὰ μῆνα εἰς τοὺς ταμίας.

§235Π. ΓΚΙΚΑΣ. Δὲν δίδονται εἰς τὸν ταμίαν, ἀλλὰ διορίζονται κλητῆρες.

§236Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἠνάγκασαν νὰ ἀπαλείψω τὸ κονδύλιον αὐτό, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἔχει πρακτικὴν σημασίαν.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὁ κύριος Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§238Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 1 ὑπέβαλον τροπολογίαν, ὑπογεγραμμένην καὶ ὑπὸ πολλῶν ἄλλων Βουλευτῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ δεύτεροι γραμματεῖς τῶν διαφόρων ταμείων δὲν ὑπάγονται εἰς τὸν νόμον περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων.

§239ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι· νὰ ὑπάγωνται.

§240ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Βεβαίως νὰ ὑπάγωνται· νὰ μὴ δύνανται νὰ ἦναι ἐντόπιοι.

§241Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὁ κύριος Φωτήλας ἐπιμένει νὰ ὑπάγωνται. Παρακαλῶ νὰ μὲ φωτίσητε, κύριε Φωτήλα, διατί πρέπει νὰ ὑπάγωνται εἰς τὸν νόμον περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων.

§242ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Διότι, ἐὰν ἦναι ἐντόπιοι, θὰ ἦναι ὑπηρέται τῶν κομμάτων.

§243Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάγωνται. Καὶ ἰδοὺ οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους νομίζω τοῦτο· πρῶτον διότι οἱ δεύτεροι γραμματεῖς δὲν θ’ ἀναπληρῶσι ποτὲ τοὺς ταμίας, καὶ δεύτερον διότι γραμματεὺς ταμείου μὲ μισθὸν 80 δραχμῶν κατὰ μῆνα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάγῃ εἰς ξένην ἐπαρχίαν καὶ νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς πρέπει.

§244ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Πηγαίνει καὶ μὲ τὸ ἥμισυ.

§245Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ ἐπιμένητε, ὁ δεύτερος γραμματεὺς νὰ ἦναι ξένος, ἀφοῦ δὲν πρόκειται ν’ ἀναπληρώσῃ τὸν ταμίαν, οὔτε πρόκειται νὰ πάθωσι τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ, ἂν ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν.

§246ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Οἱ ἐντόπιοι αὐτοὶ δεύτεροι γραμματεῖς εἶναι ὄργανα τῶν κομμάτων· δὲν πράττουσι τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐρευνῶσι τοὺς φορολογικοὺς καταλόγους καὶ νὰ δίδωσι σημειώσεις εἰς τὸν ταμίαν, ἵνα ἐκδίδῃ ἐντάλματα κατὰ τῶν ἐχθρῶν καὶ ὄχι κατὰ τῶν φίλων τοῦ κόμματος. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν πρέπει νὰ ἦναι ἐντόπιοι.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς ἐκπαιδευτικῶν τελῶν εἰς τοὺς μαθητὰς τῶν Σχολῶν τῶν Καλῶν Τεχνῶν καὶ τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§248Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στράτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§250Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, κύριε Πρόεδρε, ἐπιβάλλεται διὰ πρώτην φορὰν ἡ ὑποχρέωσις πληρωμῆς δικαιώματος ἐγγραφῆς εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς Σχολῆς τῶν Καλῶν Τεχνῶν, τοὺς μαθητὰς τῆς Σχολῆς τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν καὶ εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς Τηλεγραφικῆς Σχολῆς. Βεβαίως ἡ ἐπιβολὴ τελῶν ἐγγραφῆς καὶ δικαιώματος πρὸς λῆψιν ἀπολυτηρίου εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς Σχολῆς τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν καὶ τοὺς τῆς Τηλεγραφικῆς Σχολῆς δὲν εἶναι ἄδικος. Δὲν δύναταί τις νὰ ἐξαναστῇ ἐναντίον ἐπιβολῆς πληρωμῆς διδάκτρων εἰς μαθητὰς Σχολῶν, τῶν ὁποίων οἱ ἀπόφοιτοι εὑρίσκουσιν εὐκόλως ἐργασίαν, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ μαθηταὶ τῆς Σχολῆς τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν εὐκόλως εὑρίσκουσιν ἐπαρκεῖς θέσεις, καὶ δημοσίας καὶ ἰδιωτικάς, διότι τὸ στάδιον τῶν πρακτικῶν ἐφαρμογῶν ἔχει μεγίστην πρόοδον ἐν Ἑλλάδι, πλεῖστα δὲ ἰδιωτικὰ βιομηχανικὰ καταστήματα ὑπάρχουσι, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦσι τὰς ὑπηρεσίας τῶν ἀποφοίτων τούτων. Δύναμαι δὲ νὰ εἴπω, ὅτι οἱ ἀπόφοιτοι τῆς Σχολῆς τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν γίνονται ἀνάρπαστοι, οὕτως εἰπεῖν, ἅμα τῇ ἀποφοιτήσει αὐτῶν ἐκ τῆς Σχολῆς.

§251ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐν Ἑλλάδι;

§252Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα, ἐν Ἑλλάδι. Ἐπίσης οὐδεὶς δύναται νὰ ἐξαναστῇ ἐναντίον ἐπιβολῆς διδάκτρων εἰς τοὺς ἀποφοίτους τῆς Τηλεγραφικῆς Σχολῆς, τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος προσλαμβάνει εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι δικαία ἡ ἐπιβολὴ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς Σχολῆς τῶν Καλῶν Τεχνῶν. Τὸ Κράτος ἐν Ἑλλάδι δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθη ποτὲ νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς τὰς Καλὰς Τέχνας. Ἐνῷ δὲ εἰς ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη αἱ Καλαὶ Τέχναι ἐνισχύονται σπουδαίως καὶ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ ὑπὸ τῶν ἰδιωτῶν, ἐν Ἑλλάδι δυστυχῶς οὐδεμία ὑπὸ τοῦ Δημοσίου βοήθεια παρεσχέθη ποτὲ εἰς τὴν ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ Σχολὴν τῆς Καλλιτεχνίας, ἧς ἡ κατάστασις εἶναι ὀδυνηρά. Καὶ ἡ ἀρωγὴ δέ, τὴν ὁποίαν παρέσχεν ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν τῆς Καλλιτεχνίας ἐν Ἑλλάδι, εἶναι ἐλαχίστη. Ὑπάρχουσιν ἀληθῶς πλούσιοι ἰδιῶται, οἵτινες ἐνισχύουσι τοὺς ἐργάτας τῆς τέχνης, διὰ τοῦ χρήματος δὲ τῶν πλουσίων τούτων καταναλίσκονται τὰ ἔργα τῶν γλυπτῶν καὶ τῶν ζωγράφων. Ἀλλ’ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ὁσηδήποτε καὶ ἂν ἦναι, δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ἐν μεγάλῃ κλίμακι πρόοδον τῶν Καλῶν Τεχνῶν. Καὶ ἐνῷ τόσον εἶναι προβληματικὴ ἡ ἐνάσκησις τῆς τέχνης ὑπὸ τῶν ἐργατῶν τούτων, οἵτινες εἶναι θύματα τῆς τέχνης ἐν Ἑλλάδι, ἔρχεται νῦν τὸ Κράτος καὶ τοὺς φορολογεῖ! Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι, ὅτι ἡ τέχνη δὲν εἶναι προϊὸν τοῦ πλούτου. Βεβαίως οἱ πλούσιοι ὑποστηρίζουσι καὶ ἐνισχύουσι τὰς Καλὰς Τέχνας, ἀλλ’ οἱ τεχνῖται δὲν εὑρίσκονται δυστυχῶς μεταξὺ τῶν πλουσίων. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ ἰδιοφυΐα καὶ τὸ τάλαντον τοῦ τεχνίτου ἐν Ἑλλάδι ἐξεπήδησαν πάντοτε ἐκ τῶν ἀφανῶν καὶ πτωχῶν τάξεων, ἡ ἐπιβαλλομένη διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου φορολογία εἶναι φορολογία, ἡ ὁποία, τολμῶ νὰ εἴπω, ἀποκλείει ἐντελῶς τὴν εἴσοδον μαθητῶν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Καλῶν Τεχνῶν. Γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι πάντες οἱ φωτεινοὶ ἀστέρες τῆς Ἑλληνικῆς τέχνης ἀνέλαμψαν ἐκ τῶν πτωχοτέρων τάξεων. Καὶ ὁ Γκύζης καὶ ὁ Ἰακωβίδης καὶ ὁ Λύτρας καὶ πάντες οἱ ἄλλοι ἐπιφανεῖς ἐργάται τῆς Ἑλληνικῆς τέχνης ἐγεννήθησαν πτωχότατοι. Οἱ δύο πρῶτοι ἔσχον τὸ εὐτύχημα, ἕνεκα τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ δαιμονίου τῆς τέχνης, τοῦ ἐν αὐτοῖς ὑπάρχοντος, ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Εὐρώπην δαπάναις πλουσίων, ἐκτιμησάντων τὴν ἔκτακτον αὐτῶν ἰδιοφυΐαν, καὶ νὰ τελειοποιηθῶσιν εἰς τὴν τέχνην. Διαμείναντες δ’ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εὐημέρησαν. Ὁ Λύτρας, ἐπανελθὼν εἰς Ἑλλάδα, ἀπέθανε πένης. Οἱ ἄλλοι πάντες, οἵτινες δὲν ἔτυχον προστασίας οὔτε ἐκ μέρους ἰδιωτῶν οὔτε ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέθανον πτωχοὶ ἐν Ἑλλάδι, καίτοι ἦσαν ἐπίσης ἔξοχοι καλλιτέχναι. Εἰς αὐτοὺς λοιπὸν τοὺς πτωχοὺς καὶ ὀρφανοὺς, οἵτινες μόνοι των δημιουργοῦσι τέχνην καὶ τιμὴν διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ οὐδενὸς τυγχάνουσι τῆς προστασίας, δὲν πρέπει τὸ Κράτος καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσωσι φραγμὸν, ἀπαγορεύοντα σχεδὸν αὐτοῖς νὰ ἐπιδοθῶσιν ἐκεῖ, ὅπου ἡ ἔμφυτος ἰδιοφυΐα καὶ κλίσις τοὺς ὠθεῖ. Ὑπάρχουσι τόσα ἄλλα θέματα, ἐκ τῶν ὁποίων δύναται τὸ Κράτος καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιζητήσῃ ὠφελήματα, ἀλλ’ αἱ Καλαὶ Τέχναι, ἐὰν δὲν τυγχάνωσι τῆς προστασίας τοῦ Κράτους, δὲν πρέπει ὅμως νὰ τύχωσι καὶ τῆς καταδιώξεως αὐτοῦ. Ποιοῦμαι λοιπὸν θερμὴν ἔκκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιβολὴν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς Σχολῆς τῶν Καλῶν Τεχνῶν.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§254Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ παρατηρήσεις ὑμῶν εἶναι ὀρθαί, καὶ βεβαίως ἐν ὁμαλοῖς καιροῖς ἠθέλετε ἔχει καὶ ἐμὲ συνήγορον. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου δὲν εἶναι καλή. Δὲν πρέπει νὰ εἴπω ὅσα φρονῶ, διὰ νὰ μὴ ἐμβάλω εἰς δισταγμοὺς καὶ ἀμφιβολίας τοὺς ἀκούοντας, ἀλλὰ βεβαίως ὑπάρχει ἀνάγκη μεγίστη νὰ ἐλαττώσωμεν, ὅσον εἶναι δυνατόν, τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους· ἐγὼ δὲ εἶχον σκεφθῆ τελευταίως, ὅτι, ἂν ἔχομεν δύο καταστήματα, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἓν παράγει βιομηχάνους, τὸ δ’ ἕτερον παράγει καλλιτέχνας, ἠδύναντο τὰ δύο ταῦτα καταστήματα νὰ παύσωσι λειτουργοῦντα ἐπὶ ἓν ἔτος ἢ ἐπὶ δύο ἔτη, καὶ εἶχον ζητήσει νὰ διαγραφῇ ἡ πίστωσις διὰ τὰ ἔξοδα τῆς Σχολῆς τῶν Καλῶν Τεχνῶν καὶ διὰ τὰ ἔξοδα τῆς Σχολῆς τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν. Διὰ τὴν Σχολὴν τῶν Καλῶν Τεχνῶν ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 20,960 δραχμάς, διὰ δὲ τὴν Σχολὴν τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 78,800, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 99,760. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐνθουσιάζησθε μὲ τοὺς ἀριθμούς, καὶ νὰ μὴ λέγητε: «τί σημαίνουσι πέντε χιλιάδες ἢ δέκα χιλιάδες δραχμαί;» Πρέπει νὰ περισυλλεχθῶμεν καὶ νὰ ἀφαιρέσωμεν καὶ τὰς 5 ἢ 10 χιλιάδας δραχμάς, ἐὰν δὲν ἦναι ἀπόλυτος ἀνάγκη τῆς δαπάνης αὐτῶν. Ἡμεῖς ἔχομεν ἄφθονον παραγωγὴν ἐργοδηγῶν. Διατὶ νὰ ἐξακολουθῶμεν παράγοντες ἐργοδηγούς, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἡμέραν ζητοῦσι νὰ τοποθετηθῶσιν, ἐνῷ δὲν ὑπάρχουσι θέσεις; Νὰ ἐπιβάλωμεν λοιπὸν εἰς αὐτοὺς δίδακτρα. Τὰ δίδακτρα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλομεν εἰς τὰς δύο Σχολὰς, πόσην νομίζετε ὅτι παρέχουσιν οἰκονομίαν; 24,680 δραχμάς· ἐκ τῶν δύο δὲ Σχολῶν θὰ μένῃ βεβαρημένον τὸ Κράτος μὲ 75,000 περίπου δραχμάς. Καὶ αὐτὰς τὰς 24 χιλιάδας καὶ αὐτὰς θέλετε νὰ τὰς περιστείλωμεν; Ἂς ἀναβληθῇ ἐπὶ τέλους καὶ ἡ παραγωγὴ τῶν Καλῶν Τεχνῶν ἐπὶ ἓν ἔτος.

§255Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δύναται, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἰσπράξῃ τὸ ποσὸν τῶν 24,000 δραχμῶν ἄλλοθεν, καὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ τοὺς σπουδάζοντας εἴτε ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν εἴτε πρὸ παντὸς τοὺς ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Καλῶν Τεχνῶν. Εἶναι περίπου ἀνάλογος ἡ εἴσπραξις τῶν ἐπιβαλλομένων τελῶν ἐξ ἀμφοτέρων τῶν Σχολῶν, διότι ἐπιβάλλονται ἐλαφρότερα τέλη εἰς τοὺς μαθητὰς τῶν Καλῶν Τεχνῶν, ὄντας πλείονας, καὶ βαρύτερα εἰς τοὺς τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν, ὄντας ὀλιγωτέρους. Ὑπολογίζω λοιπὸν ἀνὰ 12,000 δραχμὰς δι’ ἑκατέραν τῶν κατηγοριῶν.

§256Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοὺς μαθητὰς τῶν Καλῶν Τεχνῶν ὑπολογίζεται περίπου τὸ ⅓.

§257Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τόσον τὸ καλλίτερον. Ὥστε τοὺς ἐπιβαρύνομεν μὲ 8,000 δραχμάς. Λοιπὸν ὑποστηρίζω, ὅτι, ἐὰν καταργηθῇ ἡ διάταξις τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, ἥτις δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Σύλλογον «Παρνασσόν», εἰς τὰς Φιλαρμονικὰς ἑταιρείας καὶ εἰς τὸ Ὠδεῖον νὰ διοργανῶσι συναυλίας, ἀναγνώσματα καὶ ἑορτὰς χωρὶς νὰ εἰσπράττηται φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσιτηρίου, τὸ ποσόν, ὅπερ θὰ εἰσπραχθῇ ἐκ τούτου, θὰ ἦναι ἀνώτερον ἐκείνου, διὰ τοῦ ὁποίου φορολογεῖτε τὴν Σχολὴν τῶν Καλῶν Τεχνῶν. Κατωρθώθη διὰ τῆς μεθόδου ταύτης, διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, ἐπὶ βλάβῃ τοῦ δημοσίου συμφέροντος καὶ ὑπὸ τὸν εὐεργετικὸν σκοπόν, ὅτι βοηθεῖται ἡ Σχολὴ τῶν ἀπόρων παίδων καὶ αἱ Σχολαὶ τῶν μουσικῶν σωματείων, πᾶς ξένος καλλιτέχνης, ἐρχόμενος ἐνταῦθα, νὰ δίδῃ ἐν ταῖς αἰθούσαις αὐτῶν συναυλίας, παρέχων ἐλάχιστον ποσὸν κέρδους εἰς τὰ σωματεῖα ταῦτα, καὶ ἀποκερδαίνων τὸν φόρον τοῦ Δημοσίου. Οὕτω δὲ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου παραβλάπτεται. Δύναται λοιπὸν τὸ Δημόσιον νὰ παρεμποδίσῃ τὸ γινόμενον ἄτοπον, καὶ ὑποδεικνύω τοῦτο εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν.

§258Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι καλὸν νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ μᾶς δώσητε τὰς πληροφορίας αὐτάς, τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα τὰς περιλάβωμεν ἐντὸς ἄλλου νομοσχεδίου; (ἱλαρότης).

§259Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὥστε νὰ πάρητε καὶ αὐτά!

§260Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν τοιοῦτο νομοσχέδιον.

§261Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ μοὶ δώσητε ὅμως τὸ ἀντίτιμον τῆς ἐφευρέσεως! (γέλωτες).

§262ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§264Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ μεταβληθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς πρὸς τὸ λεκτικόν. Ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ αἱ λέξεις «Ἐν τῷ νόμῳ ͵ΒΤΕʹ τῆς 12 Ἰουνίου 1895 περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν προστίθεται μετὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον αὐτοῦ ἴδιον ἄρθρον τόδε: Ἄρθρον 1 δὶς» ν’ ἀντικατασταθῶσι διὰ τῶν λέξεων: «Εἰς τὰ κατὰ τὸν νόμον ͵ΒΤΕʹ τῆς 12 Ἰουνίου 1895 περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν τέλη ὑποβάλλονται.» Ἐπίσης ἐξ ἑκάστου τῶν τεσσάρων ἐδαφίων νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «ὑπόκεινται».

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως καὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§266Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τυπικῶς θὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν εἰς τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε, καὶ τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι «ὁ τελωνειακὸς σταθμὸς Μεγάρων ὑποβιβάζεται εἰς τελωνειακὸν φυλακεῖον». Ἐὰν ἦτο δυνατόν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ καταργήσητε καὶ τὸ φυλακεῖον, θὰ παρείχετε τὴν μεγαλειτέραν ἐκδούλευσιν εἰς τὸν τόπον καὶ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι δὲν εἶναι ναυτικὸς τόπος τὰ Μέγαρα, δὲν εἰσάγονται ἐκεῖ ἐμπορεύματα, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη τελωνειακοῦ σταθμοῦ ἢ τελωνοφυλακείου. Ἀλλ’ ἐνῷ λέγω ταῦτα, ὑποβάλλω πρὸς ὑμᾶς, ἵνα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ τελωνείου Πειραιῶς πληροφορηθῆτε τὰ ἑξῆς: ὅτι ἐν τῷ λιμένι Ἐλευσῖνος ὑπάρχουσι σήμερον ἱδρυμένα ἐργοστάσιον οἰνοποιίας, ἐργοστάσιον οἰνοπνευματοποιίας, ἐργοστάσιον σαπωνοποιΐας, ἐργοστάσιον πυρηνελαίου, ἐργοστάσιον κατασκευῆς τσιμέντου· ὅτι καταπλέουσιν ἐκεῖ καὶ ἀτμόπλοια καὶ ἱστιοφόρα, τὰ ὁποῖα καὶ παραλαμβάνουσιν ἐμπορεύματα καὶ ἐκφορτώνουσι τοιαῦτα· ὅτι ἐπανειλημμένως, ἅπαξ ἢ δὶς τῆς ἑβδομάδος, εἶναι ἠναγκασμένος ὁ τελώνης Πειραιῶς νὰ στέλλῃ ἐλεγκτὴν πρὸς ἐνέργειαν τῆς ἀπαραιτήτου τελωνειακῆς ὑπηρεσίας. Ἡ προαγωγὴ ἑπομένως τοῦ τελωνοφυλακείου Ἐλευσῖνος τῆς Μεγαρίδος εἰς τελωνοσταθμαρχεῖον ἢ ὑποτελωνεῖον θὰ ἦτο ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ δημόσια συμφέροντα. Ὑποβάλλω τὰς σκέψεις ταύτας καὶ συγχρόνως τροπολογίαν διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§267Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι δεκταί.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεγαρίδος θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§269ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν, διὰ νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου δʹ ζητῶ νὰ ἐπέλθῃ μία μικρὰ μεταβολή. Ἀντὶ νὰ καταργηθῶσιν αἱ θέσεις τῶν ἐλεγκτῶν τῶν τελωνείων Λαρίσης καὶ Χαλκίδος νὰ καταργηθῶσιν αἱ θέσεις τῶν ὑπελεγκτῶν. Τοῦτο εἶναι ἀνάγκη ἐπιβεβλημένη, καθόσον ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπελεγκτοῦ εἶναι ὑπηρεσία ἁπλοῦ ζυγιστοῦ, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐλεγκτοῦ εἶναι πολὺ οὐσιωδεστέρα. Ὁ ἐλεγκτὴς ἀναπληροῖ τὸν τελώνην καὶ ἐλέγχει αὐτὸν κατὰ πᾶσαν στιγμήν. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ὁ ἐλεγκτὴς ἀντὶ τοῦ ὑπελεγκτοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει καθήκοντα ζυγιστοῦ καὶ δύναται ν’ ἀναπληρωθῇ ὑφ’ ἑνὸς ἁπλοῦ τελωνοφύλακος.

§270ΑΓ. ΦΙΚΙΩΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§271Ι. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§272ΔΙΟΝ. ΒΕΝΙΕΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω πολὺ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως τοῦ ὑπογραμματέως τοῦ τελωνείου Ληξουρίου, διότι αἱ εἰσπράξεις τοῦ τελωνείου τούτου ἢ εἶναι ἀρκεταί, ὅπως τροφοδοτῶσι τὸ τελωνεῖον, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ὑπογραμματεύς, ἢ δὲν εἶναι ἀρκεταί, καὶ τότε πρέπει νὰ τὸ ὑποβιβάσητε. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω πολὺ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐπειδή, ὡς καὶ ἰδιαιτέρως τῷ εἶπον, τὸ ὑποτελωνεῖον Ἁγίας Εὐφημίας, τὸ ὑποτελωνεῖον Φισκάρδου, ὡς καὶ τὸ ὑποτελωνεῖον Σάμης εἶναι ἑστία λαθεμπορίου...

§273ΜΙΛ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Νὰ καταργήσωμεν ὅλα τὰ τελωνεῖα τοῦ Κράτους, καὶ τότε θὰ προκόψωμεν!

§274ΔΙΟΝ. ΒΕΝΙΕΡΑΤΟΣ. Εἶναι ἀρκετοὶ λόγοι, ὅπως καταργηθῶσιν. Ἐκτὸς αὐτῶν ὅμως θὰ ἐπέλθῃ καὶ οἰκονομία 5,000 δραχμῶν ἐκ τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἐνοικίων. Ἡ ἔκθεσις ἡ ἐπίσημος τοῦ Ἰταλοῦ, ὁ ὁποῖος ἦλθεν, ἵνα ὀργανώσῃ τὸν τελωνειακὸν κλάδον, λέγει ὅτι, ἐπειδὴ τὰ ὑποτελωνεῖα αὐτὰ γειτνιάζουσι πρὸς τὴν ἀκτὴν τὴν τουρκικὴν, εἶναι ἑστία λαθρεμπορίου. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ τὸ τελωνεῖον Ἀργοστολίου, ὅτε δὲν ὑπῆρχον τὰ ὑποτελωνεῖα αὐτὰ, εἶχεν εἰσπράξεις, αἱ ὁποῖαι μόναι αὐταὶ ἦσαν ἀνώτεραι τῶν σημερινῶν εἰσπράξεων καὶ τοῦ τελωνείου Ἀργοστολίου καὶ τῶν τριῶν ὑποτελωνείων ὁμοῦ. Θὰ ἦναι ὁπωσδήποτε μία περιστολὴ τοῦ λαθρεμπορίου καὶ μία οἰκονομία, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μισθούς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παραδεχθῇ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Εἰς τὸ ἄρθρον 1, ἐδάφιον θʹ, νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «τοῦ τελωνείου Ληξουρίου». Νὰ προστεθῇ δὲ καὶ ἐδάφιον ιαʹ, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Καταργοῦνται τὰ ὑποτελωνεῖα Φισκάρδου, Ἁγίας Εὐφημίας καὶ Αἰγιαλοῦ Σάμης, καθιστάμενα φυλακεῖα.»

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βενιεράτου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 225).

§276Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας καταργεῖται ἡ θέσις τοῦ ὑπογραμματέως τοῦ τελωνείου Λαρίσης. Μοὶ ὑπεδείχθη ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις τοῦ ἀποθηκαρίου, καὶ οὐχὶ ἡ τοῦ ὑπογραμματέως, διότι ὁ ὑπογραμματεὺς κρίνεται χρησιμώτερος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Ὑποβάλλω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν τὴν γνώμην ταύτην, καὶ ἂν τὴν ἐγκρίνητε, παρακαλῶ νὰ τὴν παραδεχθῆτε.

§277ΜΙΛ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ κατὰ πόσον ἔχει δίκαιον ὁ συνάδελφος κ. Βενιερᾶτος, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου πίνακα τῶν εἰσπράξεων ὅλων τῶν ὑποτελωνείων τρίτης τάξεως, εἰσπράξεων ἐξ εἰσαγωγῆς καὶ εἰσπράξεων ἐξ ἐξαγωγῆς καὶ εἰσπράξεων ἐπὶ πλέον ἐκ μεταφορᾶς· καὶ ὄχι μόνον τῶν ὑποτελωνείων τρίτης τάξεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ τελωνείου Ἄρτης· διότι ἐκ τοῦ πίνακος αὐτοῦ θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι καὶ τὰ τρία ὑποτελωνεῖα τῆς ἐπαρχίας Σάμης ἀποδίδουσιν εἰς τὸ Δημόσιον εἰσπράξεις περισσοτέρας τῶν εἰσπράξεων ἄλλων ὑποτελωνείων.

§278ΔΙΟΝ. ΒΕΝΙΕΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι πολὺ σύμφωνος ὡς πρὸς τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ λάβῃ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Σάμης· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν ὑποτελωνείων. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν εἰσπράξεων τοῦ τελωνείου Ἀργοστολίου πρὸ τῆς συστάσεως τῶν τριῶν ὑποτελωνείων Φισκάρδου, Ἁγίας Εὐφημίας καὶ Αἰγιαλοῦ Σάμης, καὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ αὐτοῦ τελωνείου μετὰ τὴν σύστασιν αὐτῶν, ὡς καὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν τριῶν τούτων ὑποτελωνείων.

§279ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἰς τὴν πληροφορίαν ταύτην νὰ προσαρτηθῇ καὶ πίναξ τῶν εἰσπράξεων τοῦ τελωνείου Ἀργοστολίου πρὸ τῆς συστάσεως τῶν τριῶν ὑποτελωνείων καὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν ὑποτελωνείων τούτων.

§280ΔΙΟΝ. ΒΕΝΙΕΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ ἐζήτησα.

§281ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Προσέτι νὰ ζητηθῶσι πληροφορίαι, τί συνέβαινε πρὸ τῆς συστάσεως τῶν εἰρημένων ὑποτελωνείων, καὶ ποῖοι λόγοι ὑπηγόρευσαν τὴν σύστασιν αὐτῶν.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ὑπέβαλον τροπολογίας καὶ οἱ κύριοι Ι. Γ. Λάππας, Ι. Ἰσχόμαχος καὶ Ι. Γιαννακίτσας. Αἱ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 226–228). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν). Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὸ δωδεκατημόριον τοῦ μηνὸς Μαΐου τρέχοντος ἔτους. Ἡ ἔκθεσις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 229).

§283Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ στέρξῃ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς πρώτην συζήτησιν, ὡς λίαν ἐπεῖγον.

§284ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον τοῦ ἔτους 1905 τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ὡς ἐπίσης τῶν ἐσόδων τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν, τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ περὶ χορηγίας πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐξόδων τῶν ῥηθέντων ταμείων διὰ τὸν αὐτὸν μῆνα». (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κατατάξεως καὶ καταργήσεως Οἰκονομικῶν τινων Ἐφοριῶν καὶ θέσεων ἐφοριακῶν ὑπαλλήλων».

§286Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὰς ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ζητηθείσας ὑπ’ ἐμοῦ πληροφορίας.

§287Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω αὐτάς.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου). Ἐπὶ τοῦ συνόλου ἔχει τις τὸν λόγον;

§289Ι. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Δραγούμη ὑποβληθείσας παρατηρήσεις, καὶ νὰ διατυπώσῃ τὸ νομοσχέδιον συμφώνως πρὸς αὐτάς. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀστεροσκοπείου».

§291ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἔγγραφον τῆς Πρυτανείας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταργουμένων θέσεων, ὡς καὶ τὸ ἔγγραφον περὶ Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§293Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ ἄρθρον τοῦτο παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς. Ἀντὶ «ἑνὸς βοηθοῦ καὶ δύο κλητήρων» νὰ τεθῇ «ἑνὸς κλητῆρος, ἑνὸς θυρωροῦ καὶ τοῦ κηπουροῦ». Ἀφίνω τὸν βοηθὸν καὶ ἕνα κλητῆρα, θεωρηθέντας ἀναγκαίους, καὶ καταργῶ ἕνα τῶν θυρωρῶν καὶ τὸν κηπουρόν.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§295Π. ΓΚΙΚΑΣ. Ἔχω τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει, μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς ἀδείας ὑποθηκεύσεως τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς πρὸς συνομολόγησιν δανείου ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ταύτης».

§297Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καταθέτω τὸ ζητηθὲν κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν καταστατικὸν τῆς ἑταιρείας.

§298ΜΙΛ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν παρεκάλεσα νὰ ἐκτεθῶσιν οἱ λόγοι, ὧν ἕνεκα ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς ὑποθηκεύσεως τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς πρὸς σύναψιν δανείου 900,000 δραχμῶν.

§299Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς ἀνέλαβε τῇ 18 Ἰανουαρίου 1901 διὰ συμβάσεως, ἐπικυρωθείσης διὰ νόμου, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσῃ ἄλσος ἐν Κηφισιᾷ, δαπανῶσα κατ’ ἀνώτατον ὅρον 600,000 δραχμάς. Πρὸς ἐκτέλεσιν δὲ τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης ἠναγκάσθη νὰ δανεισθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, συνομολογήσασα προσωρινὸν δάνειον ἴσου ποσοῦ, μὲ τόκον πρὸς 6½%. Ἤδη, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐπιβάλλεται τῇ Ἑταιρείᾳ νὰ προβῇ εἰς ἐξόφλησιν τῶν ἀναληφθεισῶν ὑπ’ αὐτῆς ὑποχρεώσεων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἄλσους, καθίσταται αὐτῇ ἀφ’ ἑτέρου ἀπαραίτητον τὸ δάνειον πρὸς ἐπισκευὴν καὶ βελτίωσιν τοῦ τροχαίου αὐτῆς ὑλικοῦ. Συνεπῶς εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συνομολογήσῃ δάνειον 900,000 δραχμῶν, ἵνα πληρώσῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐδανείσθη, καὶ δαπανήσῃ τὸ ὑπόλοιπον πρὸς ἐπαύξησιν καὶ βελτίωσιν τοῦ τροχαίου ὑλικοῦ.

§300Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§301Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι δύο Ἑταιρεῖαι διακεκριμέναι, ἡ Ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων Λαυρίου καὶ ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς. Τὸ καταστατικὸν τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς παρέχει εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ δανεισθῇ ἐπὶ ὑποθήκῃ, διότι λέγει ἐν ἄρθρῳ 15 (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη πρὸς βελτίωσιν καὶ ἐπαύξησιν τοῦ τροχαίου ὑλικοῦ καὶ ἐκπλήρωσιν τυχὸν ἐκκρεμῶν προσωρινῶν ὑποχρεώσεων τῆς Ἑταιρείας, νὰ συνομολογῇ δάνεια ἁπλᾶ, ἢ καὶ ἐπὶ παροχῇ ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας, δι’ ὑποθηκεύσεως τῶν γραμμῶν τοῦ Σιδηροδρόμου, εἴτε καὶ δι’ ἐκδόσεως ὁμολογιῶν εἰς τὸ ἄρτιον, ἢ καὶ κάτωθι αὐτοῦ, ἢ ὑφ’ οὓς ἄλλους ὅρους συμφωνήσῃ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, παρεχομένου αὐτῷ τοῦ δικαιώματος νὰ κανονίσῃ διὰ τῆς συναφθησομένης συμβάσεως τὸν τρόπον καὶ τὸν χρόνον πληρωμῆς, ὡς καὶ τὸν τόπον καὶ τόκον τῶν δανείων τούτων. Τὰ τοιαῦτα ὅμως δάνεια οὐδέποτε δύνανται νὰ ὑπερβαίνωσιν ἐν συνόλῳ τὰς 900,000 δραχμάς.» Τὸ δάνειον τοῦτο συνομολογεῖται διὰ νὰ πληρωθῇ χρέος. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Ἑταιρεία ὀφείλει 600,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας ἐδανείσθη, ἵνα κατασκευάσῃ τὸ ἄλσος ἐν Κηφισιᾷ, τὸ ὁποῖον κατεσκεύασε δυνάμει ὑποχρεώσεως, ἣν ἐπέβαλεν εἰς αὐτὴν ὁ νόμος τοῦ 1901. Χρήματα δὲν εἶχεν, ἵνα κατασκευάσῃ τὸ ἄλσος τοῦτο, καὶ ἐδανείσθη τὸ ποσὸν αὐτό. Πρόκειται νῦν νὰ πληρώσῃ τὸ δάνειον τοῦτο, διότι ὁ τόκος, ὃν πληρώνει, τῶν 6½% εἶναι ὑπερβολικός· θὰ πληρώσῃ τὸ δάνειον τοῦτο διὰ τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ζητεῖ τὴν ἄδειαν νὰ συνάψῃ, τῶν 900,000 δραχμῶν, τὸ ὑπόλοιπον δὲ τῶν 900,000 δραχμῶν θὰ ἐξοδεύσῃ εἰς βελτίωσιν καὶ συμπλήρωσιν τοῦ τροχαίου αὐτῆς ὑλικοῦ. Ἡ ἀνάγκη λοιπὸν τῆς Σιδηροδρομικῆς Ἑταιρείας καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ δανεισθῇ ἐπὶ ὑποθήκῃ εἶναι ἀνεγνωρισμένα ὑπὸ τοῦ καταστατικοῦ αὐτῆς. Ὅτι δὲ ἡ νομοθεσία μέχρι τοῦδε δὲν ἀπηγόρευσε τὴν ὑποθήκην ἐπὶ τῶν Σιδηροδρόμων ἀποδεικνύει αὐτὸς ὁ νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου ἐδανείσθη τρία ἑκατομμύρια ἐπὶ ὑποθηκεύσει τῶν σιδηροδρόμων αὐτῆς.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μομφερρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§303Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§304Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πολλὰς καὶ ποικίλας ἤκουσα γνώμας ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν, ὁμολογῶ δέ, ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν μοὶ ἐφάνησαν ἐντελῶς παράδοξοι. Ὁ κ. ἐκ Κραναίας Βουλευτὴς, ἀρχόμενος τοῦ λόγου του, ἐξέφρασε τὴν γενικὴν ἀρχὴν, ἡ ὁποία κρατεῖ παρ’ αὐτῷ, νὰ μὴ ἔρχηται τὸ Κράτος ἀρωγὸν εἰς Σιδηροδρομικὴν Ἑταιρείαν, ἐνασκοῦσαν δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον γνώμην. Ὁ κ. συνάδελφος ὑπέμνησε τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ἄλλοτε, προκειμένου δανείου ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, καὶ οἱονεὶ ἐθεώρησεν, ὅτι ἔπρεπεν αἱ ἀντιρρήσεις, αἱ τότε διατυπωθεῖσαι, νὰ ληφθῶσι καὶ νῦν ὑπ’ ὄψιν, διότι τὰ τοιούτου εἴδους δάνεια, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἴσως εἶναι ἐπιζήμια. Ἀλλ’ ὁ κύριος Βουλευτὴς Κραναίας ἀγνοεῖ, φαίνεται, τὴν τύχην τοῦ δανείου ἐκείνου καὶ τὰς οἰκονομικὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας σήμερον ἔχει τὸ δάνειον διὰ τὸ Δημόσιον. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν πληροφορήσω, ὅτι οὐ μόνον οἱ τόκοι καὶ τὸ χρεωλύσιον ἀνελλιπῶς ἐπληρώθησαν, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1904 τὸ Δημόσιον ἀναγράφει καὶ πρόσθετον κέρδος ἐκ συμμετοχῆς ἐπὶ τῶν κερδῶν τῆς Ἑταιρείας. Δύναμαι ὑπευθύνως νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κραναίας, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀκριβέστατον...

§305ΑΓ. ΦΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐὰν χρεωκοπήσῃ ἡ Ἑταιρεία;

§306Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν χρεωκοπήσῃ ἡ Ἑταιρεία, ἴσως ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν ν’ ἀπολέσῃ τὸ Δημόσιον τὰ χρήματά του. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται δάνειον, τὸ ὁποῖον συνωμολόγησέ τις, ἵνα δοθῇ εἰς ἔμπορον διεξάγοντα ἰδιωτικὰς ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις· πρόκειται περὶ δημοσίας ἐπιχειρήσεως, τὴν ὁποίαν ἰδιωτικὴ Ἑταιρεία διεξάγει· καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις, ἐξετάζουσα τὰ τῆς Ἑταιρείας καὶ τῆς ὑπηρεσίας, ἣν ἡ Ἑταιρεία διεξάγει, πείθηται ὅτι ἐν στιγμαῖς προσωρινῶν στενοχωριῶν δύναται νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς καὶ νὰ σώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, ἣν ἡ Ἑταιρεία διεξάγει, καὶ νὰ σώσῃ καὶ κεφάλαια Ἑλληνικὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι καταβεβλημένα εἰς τὴν Ἑταιρείαν ταύτην, χωρὶς τὸ Δημόσιον νὰ πάθῃ τι, νομίζω ὅτι ὀρθῶς πράττει ἡ Κυβέρνησις, ἐρχομένη ἀρωγός, μεριμνῶσα ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐμὴ γνώμη.

§307Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὑπὸ αἵρεσιν.

§308Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ, ὅτι πρέπει τυφλῶς αἱ Κυβερνήσεις νὰ δίδωσι τὰ χρήματα τοῦ Δημοσίου, τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρασχὼν τὴν ἐγγύησιν δι’ ὑποθήκης, οὐχὶ τὴν χρηματικὴν, τὴν ὁποίαν παρέχει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἐξήτασε τὰ τῆς ὑποθέσεως, καὶ δὲν ἀνέλαβεν εἰς τὰ σκοτεινά, οὕτως εἰπεῖν, νὰ συμβουλεύσῃ τὴν Βουλήν, ἵνα παράσχῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Τοῦτο εἶναι τὸ γενικόν. Εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ζητουμένης ὑποθήκης ἐγεννήθησαν ζητήματα, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχουσι. Καὶ ζήτημα πρῶτον: Δύναται νὰ χορηγηθῇ ὑποθήκη ἐπὶ κτήσεων σιδηροδρομικῶν; Ποία ἡ φύσις τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς; Εἶναι ἰδιόκτητος; Ἐὰν ἦτο ἰδιόκτητος ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμή, θὰ παρείχετο ἡ ὑποθήκη ἄνευ νόμου, καὶ δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην νόμου. Ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμή, αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὴ ὑποθήκης, διότι εἶναι μία σιδηρᾶ ὁδός, εἷς δρόμος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει κίνησις, δυνάμει δὲ τοῦ νόμου περὶ διακρίσεως κτημάτων ἡ ὁδὸς αὕτη ἀνήκει εἰς τὴν περιουσίαν τοῦ Κράτους, ἥτις εἶναι καὶ ἀναπαλλοτρίωτος καὶ ἀπαράγραπτος, καὶ ἥτις ἔχει παραδοθῆ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἧς τὰ δικαιώματα ἐπὶ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς εἶναι δικαιώματα χρήσεως, τῆς κυριότητος, ὡς ἀπολύτου, παραμενούσης εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε: «τί ζητεῖται τότε διὰ τῆς ὑποθήκης;» Ζητεῖται ἡ ἀσφάλεια. Ποία δὲ ἡ ἔκτασις τῆς ἀσφαλείας ταύτης; Περιορίζεται εἰς τὰ δικαιώματα τῆς χρήσεως, τὰ ὁποῖα ἡ Ἑταιρεία, ἡ ἐνεργοῦσα τὴν ἐκμετάλλευσιν, ἔχει· οὐδὲν περιπλέον. Ἀλλ’ ἀπαιτεῖται νόμος, διὰ νὰ παραχωρηθῇ ἡ τοιαύτη ἐγγύησις, διότι πρῶτον δὲν ἔχομεν ἀκίνητον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ, καὶ ἀκινητοποιοῦμεν τὸ δικαίωμα τῆς Ἑταιρείας, διὰ νὰ καταστήσωμεν ἐφικτὴν τὴν ὑποθήκην. Τὸ δικαίωμα τῆς Ἑταιρείας εἶναι προσωπικόν, καὶ ἐρχόμεθα διὰ νόμου νὰ δημιουργήσωμεν μίαν ἰδιότητα ἀκινητοποιήσεως ἐκείνου, τὸ ὁποῖον φυσικῶς δὲν εἶναι ἀκίνητον. Διότι δὲν πρόκειται νὰ ὑποθηκευθῇ αὐτὴ ἡ γραμμή, οὐδὲ ἐν περιπτώσει ἐκτελέσεως ἐπὶ πλειστηριασμοῦ ὁ τελευταῖος ὑπερθεματιστὴς θὰ γείνῃ κύριος τῆς γραμμῆς, θὰ ἀπάρῃ τὰς σιδηρᾶς ῥάβδους, θὰ δικαιῶται νὰ διακόψῃ τὴν συγκοινωνίαν, θὰ δύναται νὰ καταστρέψῃ τὰ οἰκήματα, θὰ γείνῃ δηλαδὴ κύριος τῆς γραμμῆς ἀπόλυτος, ὀργώνων ἐπ’ αὐτῆς καὶ σπείρων, ἂν τοιαύτη ἐπέλθῃ αὐτῷ ὄρεξις. Δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου ἐνταῦθα, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς χρήσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἑταιρεία, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ὑποθηκεύσῃ ὡς προσωπικόν της δικαίωμα ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ Κράτους· ἀλλ’ οὔτε καὶ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον εἶναι κύριον τοῦ ἀκινήτου, δύναται ἄνευ νόμου νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ὑποθήκην. Ἔρχεται ὁ νομοθέτης, πλασματικῶς δημιουργῶν δικαίωμα, καὶ γεννᾶται δικαίωμα οἱονεὶ ἀκινήτου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ὑποθήκη, καὶ διὰ τῆς ἐγγραφῆς τῆς ὑποθήκης γεννᾶται δικαίωμα προτιμήσεως ὑπὲρ τοῦ ἐνυποθήκου δανειστοῦ ἐν περιπτώσει πλειστηριασμοῦ.

§309Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τίνος πλειστηριασμοῦ;

§310Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς χρήσεως, κύριε συνάδελφε. Ἐρωτᾶτε καὶ σεῖς περὶ τούτου! Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἤκουσα γνώμας περὶ τοῦ ζητήματος, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐφάνησαν παράδοξοι. Διὰ τοῦτο λοιπὸν ἀπαιτεῖται νόμος, καὶ ὀρθότατα ἡ Κυβέρνησις ἔπραξεν, εἰσαγαγοῦσα νομοσχέδιον. Ἐγὼ ἓν μόνον ἐπεθύμουν. Τινὰ μὲν νὰ καθορίσωμεν ὅπως δήποτε, πρὸς ἀποφυγὴν συγχύσεως ἐν τῇ διανοίᾳ τῶν δανεισόντων, τινὰ δὲ νὰ ἐλλείψωσιν ἐκ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Ἐπεθύμουν νὰ καθορισθῇ, ὅτι ἡ ὑποθήκη δίδεται ἐπὶ δικαιώματος χρήσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἑταιρεία, ἀλλὰ νὰ ἐλλείψῃ ἡ φράσις «ἐφ’ ὅλων τῶν ἀκινήτων κτήσεων τῆς Ἑταιρείας». Διότι, ἐὰν μὲν πρόκηται περὶ τῶν κτήσεων τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν γραμμὴν καὶ τὰ ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖα πρὸς λειτουργίαν τῆς γραμμῆς, ταῦτα εἶναι τοῦ Δημοσίου, καὶ δὲν δύνανται νὰ ὑποθηκευθῶσιν, εἰμὴ μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως καὶ καθ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ χρῆσις. Ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ κτήσεων ἀκινήτων, ἀνεξαρτήτων τῆς γραμμῆς καὶ τῶν ἀναγκαστικῶν ἀπαλλοτριώσεων, ἀκινήτων τὰ ὁποῖα ἠγόρασεν ἡ Ἑταιρεία, εἰς αὐτὰ δὲν ἔχομεν ἡμεῖς νὰ παρεμβῶμεν, διότι ταῦτα ἀνήκουσιν ἀποκλειστικῶς κατὰ κυριότητα εἰς τὴν Ἑταιρείαν, καὶ ἡ Ἑταιρεία ἔχει ἐκ τοῦ καταστατικοῦ αὐτῆς τὸ δικαίωμα νὰ δανείζηται ἐπ’ αὐτῶν καὶ νὰ ὑποθηκεύῃ ταῦτα. Θὰ συνομολογήσῃ δηλαδὴ ὑποθήκην ἐπ’ αὐτῶν δυνάμει τῶν γενικῶν ἀρχῶν, ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι, ἐν ὅσῳ πρόκειται περὶ κτήσεων τῆς Ἑταιρείας ἀνεξαρτήτων τῆς γραμμῆς καὶ τῶν παραρτημάτων τῶν ἀπαραιτήτων εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς γραμμῆς, αὐτὰ δύναται νὰ τὰ ὑποθηκεύσῃ ἡ Ἑταιρεία ἀπὸ τοῦδε, καὶ ἡ παρέμβασις ἡμῶν δὲν ἔχει τὴν θέσιν της· ἵνα μὴ δοθῇ δὲ ἡ ἔννοια ἐκ τῆς τοιαύτης πλάνης, ὅτι ἀναγνωρίζομεν τὴν κυριότητα τῆς Ἑταιρείας ἐπὶ τῆς γραμμῆς, κυριότητα, ἣν δὲν ἔχει ἡ Ἑταιρεία, καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας οὔτε ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν τοιαύτην ὑποθήκην, νομίζω ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ὑποθήκης πρέπει νὰ περιορίσωμεν εἰδικῶς εἰς τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἑταιρεία, δι’ ὅλην τὴν διάρκειαν αὐτοῦ, νὰ ἀπαλείψωμεν δὲ τὴν φράσιν: «ἐφ’ ὅλων τῶν ἀκινήτων κτήσεων τῆς Ἑταιρείας», ἀκινήτων τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ μᾶς ἀπασχολήσωσι, καθόσον ἀνάγονται εἰς τὴν πλήρη ἰδιοκτησίαν τῆς Ἑταιρείας.

§311Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον ἐννοεῖ ἴσως τὰς οἰκοδομὰς τῶν σταθμῶν.

§312Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε καὶ ταύτας, διότι αὗται εἶναι παράρτημα τοῦ σιδηροδρόμου. Σιδηρόδρομος ἄνευ σταθμῶν δὲν δύναται νὰ νοηθῇ. Λοιπὸν καὶ αὗται ἀνήκουσιν εἰς τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως, καὶ βεβαίως περιλαμβάνονται διὰ μόνην τὴν χρῆσιν ἐν περιπτώσει ἐκτελέσεως. Οἱ σταθμοὶ ἐγείρονται ἐπὶ χώρου, ὅστις ἀπηλλοτριώθη ἀναγκαστικῶς, καὶ ὁ ὁποῖος ἀνήκει κατὰ κυριότητα εἰς τὸ Δημόσιον, χώρου, τοῦ ὁποίου τὴν χρῆσιν ἔχει ἡ Ἑταιρεία ἐν ὅσῳ διαρκεῖ τὸ δικαίωμά της, καὶ ὁ ὁποῖος ἐπανέρχεται κατὰ νόμον εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου, ἅμα ὡς λήξῃ ἡ διάρκεια τοῦ δικαιώματος τῆς χρήσεως.

§313Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐξετάσητε, θὰ πληροφορηθῆτε, ὅτι ὁ χῶρος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀνεγείρονται οἱ σταθμοί, παρεχωρήθη ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν οὐχὶ δι’ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἀλλὰ δι’ ἐλευθέρας ἀγορᾶς ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας.

§314Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἠγοράσθη πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς χρήσεως τῆς γραμμῆς. Ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις λαμβάνει χώραν, ἐὰν ἀνθίσταται ὁ ἰδιοκτήτης εἰς τὴν παραχώρησιν· ἀλλ’ ἐὰν ὁ ἰδιοκτήτης ἔρχηται καὶ προσφέρῃ τὸν χῶρον ἑκουσίως, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τῶν διατυπώσεων τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα.

§315Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ ἦσθε διατεθειμένος νὰ συντάξητε τὴν τροπολογίαν;

§316Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ εὐχαρίστως. Ἀλλ’ ἐν σχέσει πρὸς τὰ δικαιώματα, τὰ προκύπτοντα ἐκ τῆς τοιαύτης ὑποθηκεύσεως, παρατηρῶ εἰς τὸν κύριον ἐκ Κραναίας Βουλευτήν, ὅτι οὐδὲν παρέχεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου δικαίωμα ὑπὲρ τῶν δανειστῶν, ὅπως ἐπικαλεσθῶσι τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους. Τὸ Κράτος δίδει τὴν ἄδειαν νὰ ὑποθηκευθῇ δικαίωμα, τοῦ ὁποίου μετέχει. Εἶναι τὸ αὐτό, ὡς ἄν ἤθελον ἐγὼ νὰ δανεισθῶ ποσόν τι, καὶ εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ ἐπιτρέψητε, ὅπως ἐπὶ κτήσεως ὑμῶν ἐγγραφῇ ὑποθήκη, πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ πρὸς ἐμὲ διδομένου ποσοῦ. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἐγὼ δὲν κατέβαλλον τὰ δανειζόμενα, καὶ προέβαινεν εἰς ἐκτέλεσιν ὁ δανειστής, βεβαίως ἐπὶ τοῦ κτήματός σας, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ εἶχεν ὑποθήκην, θὰ εἶχε τὰ δικαιώματά του ὁ δανειστής.

§317Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει ἐνοχικὸν δικαίωμα.

§318Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι τὸ Δημόσιον, παρέχον τὴν ἄδειαν τῆς ὑποθηκεύσεως, δὲν θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ τὸ δάνειον· λέγω ὅτι, ἂν ἡ Ἑταιρεία δὲν ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, θὰ γείνῃ πλειστηριασμός, καὶ ὑπὲρ τοῦ τελευταίου ὑπερθεματιστοῦ θὰ κατακυρωθῇ τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως τῆς γραμμῆς διὰ τὰ ἔτη, διὰ τὰ ὁποῖα διαρκεῖ τοῦτο ὡς πρὸς τὴν Ἑταιρείαν, κατὰ τὰς ὑφισταμένας συμβάσεις.

§319Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως δύναται νὰ ὑποθηκευθῇ ἢ οὔ;

§320Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναντιρρήτως.

§321Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Λοιπὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ὑποθηκευθῇ, δύναται νὰ τὸ παραχωρήσῃ ἡ Ἑταιρεία;

§322Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§323Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπειδὴ ὅμως τοῦτο τὸ δικαίωμα, διὰ νὰ παραχωρηθῇ, δύναται νὰ συμπαραχωρηθῇ ἐκ συνεννοήσεως ἐνταῦθα, διότι δὲν δύναται νὰ ἐνασκηθῇ ἄνευ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, ἔρχεται νὰ συντελέσῃ τὸ Κράτος διὰ παραχωρήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Βουλευτὴς Κραναίας εἶπεν, ὅτι εἶναι προσωπικὸν δικαίωμα. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ πταίσιμον εἶναι πρὸς ἡμᾶς.

§324Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ σαφηνισθῇ,—διότι δὲν εἶναι καθαρῶς διατετυπωμένον, — εἶναι ὅτι θὰ ὑποθηκευθῇ τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῆς χρήσεως. Ἐγὼ δὲ εἶμαι συμφωνότατος εἰς τὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει περὶ τοιούτου μέτρου, διότι θεωρῶ ὅτι τὸ Κράτος εἰς τὰς σιδηροδρομικὰς συγκοινωνίας πρέπει νὰ ἔρχηται ἀρωγόν. Ἐπὶ δὲ τοῦ προκειμένου ἔρχεται ἀρωγὸν διὰ μιᾶς ἀδείας, χωρὶς τὸ Δημόσιον νὰ κινδυνεύσῃ οὐδὲ λεπτόν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Βουλευτὴς Κραναίας, αἱ ἀντιρρήσεις του δὲ μοὶ ἔκαμαν ἐντύπωσιν, διότι γνωρίζω τὸν ἄνδρα καὶ τὰς πολλὰς αὐτοῦ νομικὰς γνώσεις.

§325Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§326Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας, δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι δὲν θέλει ποτὲ ν’ ἀφήσῃ εὐκαιρίαν, ὅπως ἀποδείξῃ, ὅτι δύναταί τις νὰ ᾖναι καλὸς δικηγόρος, ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ καὶ κακὸς Βουλευτής. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας περιέπεσεν εἰς ὅλας τὰς δυνατὰς ἀντιφάσεις, εἰς ἃς δύναταί τις νὰ ὑποπέσῃ. Καὶ φέρω παράδειγμα. Ἦλθεν ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ ὑπεστήριξε τὴν ἑξῆς ἀρχήν. Ἡ κτῆσις τοῦ σιδηροδρόμου εἶναι κτῆσις ἀνήκουσα εἰς τὸ Δημόσιον, εἶναι ὅμως ἀναπαλλοτρίωτος καὶ ἀπαράγραπτος· καὶ τὸ ἐδήλωσε καὶ τὸ ἐπανέλαβεν.

§327Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω.

§328Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ἐνῷ τὸ ἐδήλωσε, τὸ ἐπανέλαβε καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνει, ἀναγνωρίζει ὅμως, ὅτι ἠδύνατο νὰ παραχωρηθῇ ὑποθήκη εἰς τὸν ἐργολάβον κατασκευῆς ἐν ὀνόματι τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ τότε, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Κραναίας, σᾶς ἐρωτῶ: Ἂν ᾖναι ἀναπαλλοτρίωτος ἡ κτῆσις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ᾖναι δεκτικὴ ὑποθήκης; Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας ἀνέμιξεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑποθήκης, περὶ ἧς τὸ νομοσχέδιον, τὰς συμπαθείας, ἃς ἔχει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τὴν Κηφισιὰν, καὶ τοὺς λόγους, οὓς κατ’ αὐτὸν ἔχω ἐγώ, ἵνα συμπαθῶ πρὸς τὴν Κηφισιάν. Ἐγὼ δὲν χρεωστῶ νὰ δώσω λόγον περὶ τῶν συμπαθειῶν μου εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν ἐκ Κραναίας, ὡς δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω παρ’ αὐτοῦ λόγον περὶ τῶν συμπαθειῶν του. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται, εἶναι, ἂν κτῆσις ἀναπαλλοτρίωτος εἶναι δεκτικὴ ὑποθήκης, καὶ ποῖα εἶναι τὰ ὅρια τῆς ὑποθήκης ταύτης· καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπήντησε πληρέστατα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος Βουλευτής. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας καὶ ἕτερον ζήτημα ἀνέμιξεν, ὅλως ἄσχετον πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ζήτημα τοῦ δανείου, ὅπερ ἔκαμε τὸ Δημόσιον εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠγέρθησαν ἄλλοτε κατὰ τοῦ δανείου τούτου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τολμήσωσι νὰ ἐπαναλάβωσι τὰς παλαιὰς ἀντιρρήσεις σήμερον, ὅτε τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι μεγάλην προσεπορίσατο τὸ δάνειον τοῦτο εἰς τὸ Δημόσιον ὠφέλειαν, καὶ ὅτι οὐδέποτε ἐγένετο τοκογλυφικὸν δάνειον ὑπὸ Κυβερνήσεως, οἷον τὸ δάνειον, περὶ οὗ πρόκειται. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας ἐλησμόνησεν ὁποῖαι ἦσαν αἱ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας τὸ δάνειον αὐτὸ ἐγένετο, καὶ ποία ἡ πρώτη αἰτία τῆς συνάψεως τοῦ τοιούτου δανείου. Ἡ Ἑταιρεία διέτρεχε τότε τὸν ἔσχατον τῶν κινδύνων, τὸν κίνδυνον τῆς πτωχεύσεως. Ἡ Ἑταιρεία δὲ εἶχε δάνεια ἐνυπόθηκα ἐπὶ τοῦ σιδηροδρόμου, διὰ τῶν δανείων δὲ τῶν ἐνυποθήκων ἠδύνατο νὰ περιπλακῇ μεγάλως τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, καὶ προσκόμματα νὰ παρεμβληθῶσιν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ σιδηροδρόμου. Τί ἔκαμε τότε ἡ Κυβέρνησις; Ἐδάνεισεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τρία ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ὑπὸ ποίους ὅρους ἐδάνεισε ταῦτα; Ὑπὸ τὸν ὅρον πρῶτον νὰ περιορισθῇ τὸ κεφάλαιον ἀπὸ 27 ἑκατομμυρίων δραχμῶν εἰς 12 ἑκατομμύρια. Δεύτερον, νὰ παραιτηθῇ ἡ Ἑταιρεία τοῦ πιστώματος, τὸ ὁποῖον εἶχε διὰ τοὺς τόκους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη δὲν κατεβλήθησαν ἕνεκα τῶν ὀλίγων τοῦ σιδηροδρόμου ἐσόδων, πίστωμα, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 15 ἑκατομμύρια. Τρίτον, νὰ περιορίσῃ τὸν τόκον ἐπὶ τοῦ περιορισθέντος κεφαλαίου ἀπὸ 7% εἰς 5%. Ἀπέναντι τῶν ὅρων τούτων, τῶν τοσοῦτον ὠφελίμων διὰ τὸ Δημόσιον, ἐγένετο τὸ δάνειον ἐκεῖνο. Ἀποτέλεσμα δὲ τοῦ δανείου ποῖον εἶναι; Ὅτι τὸ Δημόσιον λαμβάνει τακτικῶς τὸν τόκον καὶ τὸ χρεωλύσιον ἐπὶ τῶν δαπανηθέντων τριῶν ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον λαμβάνει κέρδος ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου, κέρδος τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἀπελάμβανε κατὰ τὸ παρελθόν, κέρδος τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἤθελε δυνηθῆ νὰ ἀπολαύσῃ, διότι ἔπρεπε νὰ πληρωθῶσι πρὶν τὰ 15 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον, ἡ Ἑταιρεία εἶχε λαμβάνειν ἐκ τόκων τῶν κεφαλαίων της, μὴ πληρωθέντων αὐτῇ. Αὐτὰ εἶναι τὰ γενόμενα κατὰ τὸ δάνειον ἐκεῖνο· παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κραναίας νὰ μὴ λησμονήσῃ, ὅτι, ὅτε ἐγένετο κατά τινα Σύνοδον τῆς παρελθούσης Περιόδου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ δανείου ἐκείνου, ὅτε τὰ πράγματα ἀπέδειξαν τὴν ὠφέλειαν τὴν εἰς τὸ Δημόσιον προελθοῦσαν ἐκ τοῦ δανείου, οἱ Βουλευταὶ ὅλοι, καὶ μεταξὺ αὐτῶν ὁ βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Δεληγεώργης, ὅστις ἄλλοτε εἶχε πολεμήσει τὸ δάνειον, ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, ὅτι τὸ δάνειον αὐτό, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἔσωσε τὴν Ἑταιρείαν, ἐγένετο ἀφ’ ἑτέρου πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Ἐκ τούτου ἐξάγεται, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας ἀδίκως ἐμνήσθη τοῦ δανείου ἐκείνου, χωρὶς νὰ ἐνθυμηθῇ, ποῖοι ἦσαν οἱ ὅροι τοῦ δανείου, ποῖος ὁ σκοπὸς τοῦ δανείου. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἠδυνήθημεν νὰ ἐξοικονομήσωμεν ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τριῶν χρήσεων ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν κατ’ ἔτος, καὶ ὅτι τὰ τρία δανεισθέντα ἑκατομμύρια ἀπετέλεσαν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον φέρει ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου τόκον, ὅστις πληρώνεται, ὡς ἐπίσης καταβάλλεται τὸ χρεωλύσιον, καὶ ὅτι ἐκτὸς τούτων τὸ Δημόσιον ἀπολαμβάνει καὶ κέρδη, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ ἀπέδειξαν, ὅτι, ἀφοῦ περιέπεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας εἰς τὰς νομικὰς ἀντιφάσεις, εἰς τὰς ὁποίας περιέπεσεν, ἠθέλησε, χάριν τῆς εὐχαριστήσεως τοῦ νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ Κυβερνήσεως, ἥτις δὲν διευθύνει πλέον τὰ κοινά, νὰ ἀναμίξῃ τὰ τοῦ δανείου τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου. Ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὁ δικηγόρος πολιτικός, ὅτι μόνη ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διοικεῖ τὴν χώραν, ὑποχρεοῦται νὰ δώσῃ λόγον, παραιτηθέντες ὅμως Ὑπουργοὶ οὐδεμίαν τοιαύτην ὑποχρέωσιν ἔχουσι· δύναται μόνον κατ’ αὐτῶν νὰ γείνῃ κατηγορία. Ἀλλ’ ἐὰν σκοπῇ νὰ κατηγορήσῃ, τὸν παρακαλῶ νὰ ὑπογράψῃ κατηγορητήριον, καὶ νὰ ἀσχοληθῇ πρὸς εὕρεσιν ἄλλων 19 ὑπογραφῶν. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ νομικὸν ζήτημα, θέτω ὑμῖν τὸ ἑξῆς ζήτημα. Παραδέχεσθε, ὅτι οἱ σιδηρόδρομοι εἶναι ἀναπαλλοτρίωτοι καὶ ἀπαράγραπτοι· ἀλλὰ τότε, δυνάμει τῶν κρατούντων περὶ ὑποθηκῶν νόμων, ἀπαγορεύεται ἡ ὑποθήκη καὶ εἰς τὸν ἐργολάβον τῆς κατασκευῆς. Ἐὰν ἡ ὑποθήκη ἐπιτρέπηται, τοῦτο γίνεται, διότι πρόκειται περὶ ἀνωμάλου ὑποθήκης, μὴ ὑποβαλλομένης εἰς τοὺς κοινοὺς περὶ ὑποθήκης κανόνας. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ὑποθήκης ὑποβαλλομένης εἰς τοὺς κοινοὺς περὶ ὑποθηκῶν νόμους, διότι τοιαύτην ὑποθήκην τὸ ἀναπαλλοτρίωτον ἀπαγορεύει· πρόκειται περὶ εἰδικῆς σιδηροδρόμου ὑποθήκης, ὑπὸ εἰδικοῦ νόμου ἐπιτρεπομένης. Διὰ νόμου παραχωρεῖται ὑποθήκη ἐπὶ τῆς χρήσεως, καθ’ ὅσον δὲ θὰ παύσῃ ἡ χρῆσις, θὰ παύσῃ καὶ ἡ ὑποθήκη. Ἡ Ἑταιρεία δι’ ἄλλου νόμου ἔλαβε τὴν ἄδειαν νὰ δανεισθῇ 600,000 δραχμὰς πρὸς κατασκευὴν τοῦ ἄλσους τῆς Κηφισιᾶς, ἄλσους, τὸ ὁποῖον οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Κηφισιᾶς ἀπὸ πολλοῦ ἐζήτουν. Τὴν ἀπαίτησιν ταύτην τῶν κατοίκων ἱκανοποιήσαμεν διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου, — σημειῶ δὲ, ὅτι ἐγὼ προσωρινῶς κατοικῶ ἐν Ἀθήναις, ἐνῷ ὑμεῖς εἶσθε κάτοικοι Ἀθηνῶν, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἐνδιαφέρησθε περὶ τοῦ ἄλσους τῆς Κηφισιᾶς. — Ἐπετράπη λοιπὸν πρὸς τὸ συμφέρον τῶν κατοίκων τῶν Ἀθηνῶν, ὅπως ἡ Ἑταιρεία δανεισθῇ 600,000 δραχμάς. Ἡ Ἑταιρεία προέβη δυνάμει τοῦ νόμου ἐκείνου εἰς σύναψιν προσωρινοῦ δανείου πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, περὶ οὗ ἔκαμα λόγον. Ἔρχεται σήμερον ἡ Ἑταιρεία καὶ λέγει, ὅτι, ὅπως μεταβάλῃ τὸ προσωρινὸν δάνειον, ἔχει ἀνάγκην νὰ δοθῇ αὐτῇ ἡ ἄδεια, ἵνα παραχωρήσῃ εἰς τοὺς δανειστὰς ὑποθήκην. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτρέπεται αὐτῇ νὰ παραχωρήσῃ τὴν ὑποθήκην. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἔκτασις τῆς ὑποθήκης; Εἶναι ἡ ὁρισθεῖσα ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Κραναίας. Ἡ ὑποθήκη αὕτη δὲν ἐκθέτει εἰς κινδύνους τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον εἰς οὐδεμίαν ὑποβάλλεται ὑποχρέωσιν.

§329Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. (Ὄρα Παράρτημα).

§330ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ παθήματα τοῦ ἐντίμου συναδέλφου ταύτην τὴν ἑσπέραν λόγον ἔχουσιν, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐκλαμβάνει τὰ τῶν σιδηροδρόμων ἀπαράλλακτα πρὸς τὰ τῆς συνήθους κτήσεως, ἐνῷ εἶναι ἐντελῶς διάφορα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται λόγος περὶ σιδηροδρόμων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται λόγος περὶ ὁδῶν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν, τοῦ λόγου ὄντος περὶ ὑποθήκης αὐτῶν, νὰ γένηται ἀφομοίωσις πρὸς τὴν κοινὴν ὑποθήκην. Πολὺ διαφέρει ἡ ὑποθήκη τοῦ πλοίου π. χ. ἀπὸ τῆς ὑποθήκης τοῦ ἀκινήτου, ὡς διαφέρει ἡ ὑποθήκη τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ τῆς ὑποθήκης τῆς κοινῆς. Ἐπίσης ἡ ὑποθήκη τοῦ πλοίου κατ’ οὐδὲν ὁμοιάζει πρὸς τὴν ὑποθήκην τοῦ σιδηροδρόμου...

§331Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Εἶναι ἰδιόρρυθμος.

§332ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπαράλλακτα ἰδιόρρυθμος εἶναι καὶ αὐτὴ ἡ σχέσις, ἣν πλάττει ὁ νόμος. Ἡ ὑποθήκη τοῦ σιδηροδρόμου πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ ὑποθήκη· δὲν εἶναι οὐδὲ ὑποθήκη οὐδὲ ἐνέχυρον πράγματος, ἀλλ’ ἐνεχυριασμὸς τῆς ὅλης ἐπιχειρήσεως πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς λειτουργίας αὐτῆς. Ἐπὶ ὁδοῦ δημοσίας εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ὅτι ὑποθηκεύεται τὸ ἔδαφος τῆς ὁδοῦ; Ἡ ὁδὸς ἤθελεν ὑποθηκευθῆ, ὅπως φθάσωμεν εἰς τὸ ἄτοπον ἀποτέλεσμα, ἂν δὲν ἐπληρώνετο τὸ χρέος, νὰ καταργηθῇ ἡ ὁδὸς, μετατρεπομένη εἰς ἀγρόν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἐνεχυριασμοῦ τῶν τοῦ σιδηροδρόμου, σκοπὸς τοῦ ἐνεχυριασμοῦ ἀκριβῶς εἶναι τὸ νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ λειτουργία τῆς ὁδοῦ. Ἡ σιδηροδρομικὴ ὁδὸς εἶναι γέννημα μεγάλου δημοσίου συμφέροντος, γέννημα κατορθούμενον δι’ Ἑταιρείας, διότι τὸ Κράτος συνήθως δὲν ἔχει τοὺς τρόπους νὰ κατασκευάσῃ αὐτὸ τὸν σιδηρόδρομον. Ὁσάκις ἔχῃ αὐτοὺς, κατασκευάζει ἀπ’ εὐθείας τοὺς σιδηροδρόμους, τιθεμένους οὕτως ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ὑπὸ τὴν τελείαν χρῆσιν καὶ διαχείρισιν τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πάντοτε τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν, τὸ Κράτος συνδυάζει τὴν ἐνέργειαν αὑτοῦ μετὰ τῶν δυνάμεων Ἑταιρείας, ἥτις ὑπεισερχομένη εἰς τὸ ἔργον ὑπηρετεῖ εἰς τὸ Κράτος, καρπουμένη εἰς ἀντάλλαγμα τὸν σιδηρόδρομον ἐπὶ ὡρισμένον ἀριθμὸν ἐτῶν. Εὐθὺς ὡς γεννηθῇ τοιοῦτο μέγα συμφέρον, νὰ κατασκευασθῇ καὶ νὰ λειτουργῇ ὁ σιδηρόδρομος, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τὸ Κράτος ἔρχεται καὶ παρεμβάλλει τὸ κῦρος καὶ τὴν ἐγγύησιν αὐτοῦ. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι σήμερον ἡ Κυβέρνησις δὲν παρενέβαινεν, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὴν Ἑταιρείαν διὰ τῆς ἀδείας ταύτης τῆς νομοθετικῆς, ὅπως δώσῃ εἰς ὑποθήκην — ἂς εἴπωμεν οὕτω — τὴν σιδηροδρομικὴν ἐγκατάστασιν, τί ἤθελε συμβῆ; Ἤθελον ἀνακοπῆ τὰ σιδηροδρομικὰ ἔργα, διότι ἡ Ἑταιρεία δὲν ἤθελεν εἶναι εἰς θέσιν νὰ εὕρῃ τὰ ἀναγκαῖα χρήματα, δὲν ἤθελεν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ νέον τροχαῖον ὑλικόν. Τὸ παλαιὸν, γνωστόν ἐστὶν, ὅτι εἶναι ἡμικατεστραμμένον. Τί δὲ ἤθελεν ἐκ τούτου συμβῆ; Ἤθελε παύσει ἡ λειτουργία τοῦ σιδηροδρόμου. Ποῖος ἐνδιαφέρεται, ἵνα μὴ παύσῃ ἡ λειτουργία τοῦ σιδηροδρόμου; Τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος ἄρα παρεμβάλλει ἑαυτὸ, εἰσάγον πρότασιν, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ δώσῃ εἰς ὑποθήκην αὐτὸ τοῦ Κράτους τὸ κτῆμα μετὰ τῶν παρακολουθημάτων αὐτοῦ, τὸ μέλλον μίαν ἡμέραν νὰ περιέλθῃ εἰς τὴν πλήρη χρῆσιν τοῦ Κράτους, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ λειτουργία τοῦ σιδηροδρόμου, λειτουργία ὑπηρετικὴ ἀνωτάτων κοινωνικῶν καὶ ἀνωτάτων κυβερνητικῶν συμφερόντων. Λοιπὸν παρεισέρχεται τὸ Κράτος καὶ παρεμβάλλει τὴν ἐγγύησιν ἀπὸ τῆς σήμερον, ὅπως παρενέβαλεν αὐτὴν δι’ ὅλου αὐτοῦ τοῦ κύρους, ὅτε ἔδωκεν ἐν ἀρχῇ τὴν παραχώρησιν...

§333Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διατύπωσις.

§334ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διατύπωσις. Καὶ ταῦτα εἶπε πρὸς ἡμᾶς ὁ κ. Βουλευτὴς Χαλκίδος, ὅστις ἀνέπτυξε τὸ θέμα ἄριστα. Ὑμεῖς αὐτὸς ἐφέρατε παράδειγμα ἐνταῦθα, ὅπερ ἀνατρέπει ὁλοκλήρους αὐτοὺς τοὺς ἰσχυρισμοὺς ὑμῶν, διότι εἴπετε, ὅτι ζήτημα τοιοῦτον ἦλθεν ἐνώπιον τοῦ Ἀκυρωτικοῦ τῆς Γαλλίας, καὶ ἐθεωρήθη ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ὑπεύθυνον, διότι παρενέβη καὶ ἐξηκολούθησε τὴν ἐργασίαν τῆς λειτουργίας τοῦ σιδηροδρόμου, ἐνῷ ἡ Ἑταιρεία ἐκεῖ εὑρίσκετο εἰς ἀνικανότητα. Τὸ Ἀκυρωτικὸν ἀπεφάνθη, ὅτι οὐδεμίαν ὤφειλεν ἀποζημίωσιν διὰ τοῦτο τὸ Κράτος, διότι ἡ Ἑταιρεία τῆς ἐκμεταλλεύσεως δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον. Ἀλλ’ ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι ἔρχεται ὥρα, καθ’ ἣν ἡ Ἑταιρεία, ἡ λαβοῦσα εἰς ὑποθήκην τὸ κτῆμα τοῦτο, δὲν δύναται αὐτὴ νὰ ἐργασθῇ πρὸς λειτουργίαν τοῦ σιδηροδρόμου, πάλιν θὰ παρεμβῇ τὸ Κράτος καὶ θὰ διακανονίσῃ αὐτὸ τὰ τῆς λειτουργία.

§335Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Θὰ παρεμβῇ τὸ Κράτος, διότι αὐτὸ ἔχει τὴν ἀπόλυτον κυριότητα.

§336ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους εἶναι νὰ μὴ παύσῃ ἡ λειτουργία τοῦ σιδηροδρόμου. Ἡ παρέμβασις τοῦ Κράτους γίνεται, ὅπως μὴ παύσῃ ἡ λειτουργία τοῦ σιδηροδρόμου, ἀναβαλλομένων τῶν κινδύνων, ἐὰν μὴ δύνηται ὅλως ν’ ἀποφύγῃ αὐτούς. Ἐὰν οἱ κίνδυνοι ἔλθωσιν ἔπειτα, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα ἡ ἀναγκάζουσα ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ Κράτος τοῦ σιδηροδρόμου τούτου τὴν ἐκποίησιν, τὸ Κράτος θὰ παρεμβῇ καὶ τότε, ὅπως ἐμποδίσῃ τὴν ἐκποίησιν, διότι ἡ παρέμβασις αὐτοῦ σκοπὸν ἔχει τὴν ἐξασφάλισιν τῆς λειτουργίας τοῦ σιδηροδρόμου. Περὶ τούτου οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, οὐδὲ χωρεῖ συζήτησις. Ἐγένετο συζήτησις, μόνον διότι ἐγένετο χρῆσις τῶν ὅρων ὁδοῦ καὶ ὑποθήκης. Οὐδὲ ὁδὸς εἶναι ὁ σιδηρόδρομος, οὐδὲ εἰς ὑποθήκην δύναται νὰ δοθῇ. Ἀλλὰ περὶ τούτων εἶπον, διότι ἐγένετο περὶ αὐτῶν λόγος. Σκοπός μου ἦτο νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐνθυμηθῇ παρατήρησιν, ἣν ὑπέβαλον κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Παρεκάλεσα, εἰ δυνατόν, νὰ μάθωμεν, ἵνα θέσωμεν ἐν τῷ νόμῳ, τὸν ὅρον τὸν ἀνώτατον τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου, ὥστε νὰ γνωρίσωμεν ἀπὸ τῆς σήμερον ὁποῖα τὰ βάρη, ἅτινα θὰ φέρῃ ἡ Ἑταιρεία καὶ ἅτινα εἶναι δυνατὸν νὰ βαρύνωσιν αὐτὸ τὸ Κράτος μίαν ἡμέραν. Ὅροι τοῦ τόκου βαρεῖς, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι μετὰ δεκαπέντε ἔτη λήγει τὸ δικαίωμα τῆς Ἑταιρείας, δυνατὸν νὰ φέρωσι ζημίας. Ζημία θὰ ἐνομίζετο ἴσως δυνατή, ἄν, λήγοντος τοῦ δικαιώματος, ληγούσης τῆς δεκαπενταετίας τῆς ὑπολοίπου, προέκειτο νὰ ἐξαγορασθῇ τὸ δικαίωμα τῆς Ἑταιρείας ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐκ τούτου βεβαίως δὲν γεννᾶται κίνδυνος, διότι τότε θέλει ὑπολογισθῆ τὸ τυχὸν ὑπολειπόμενον ποσόν, ὅπως ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῆς ἀποζημιώσεως, ἥτις θέλει δοθῆ· ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ τὴν σύμβασιν ἀπὸ τοῦ 7% καὶ πέραν γίνεται διανομὴ μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας, εἶναι καλὸν νὰ γινώσκωμεν ἀπὸ σήμερον, ὁποῖον θὰ ἦναι τὸ βάρος, ὅπερ θ’ ἀναλάβῃ ἡ Ἑταιρεία διὰ τοῦ δανείου, ὅπως διακρίνωμεν, μήπως τὸ προστιθέμενον εἰς τὰς δαπάνας τῆς Ἑταιρείας ἀφαιρεῖ τι ἀπὸ τοῦ Δημοσίου, καὶ κατασταθῇ δυνατὸν μίαν ἡμέραν νὰ καταναλώσῃ τοῦ Δημοσίου τὴν μερίδα ἐπὶ τοῦ 7% τὸ ἥμισυ.

§337Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἦναι ἀνώτερον τοῦ τόκου.

§338ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δηλαδὴ 6½%. Καὶ χρεωλύσιον;

§339Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μαζὺ μὲ τὸ χρεωλύσιον.

§340Ι. ΧΑΤΖΙΔΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§342Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσε πρὸ μικροῦ, ὅτι τὸ δάνειον τῶν 900,000 δραχμῶν θέλει χρησιμεύσει, ὅπως ἐξοφληθῇ τὸ χρέος τῶν 600,000 δραχμῶν, καὶ διὰ τῶν ὑπολειπομένων 300,000 ἀγορασθῇ τροχαῖον ὑλικόν. Ἐρωτῶ: οἱ δύο οὗτοι ὅροι εἶναι ὑποχρεωτικοὶ διὰ τὴν Ἑταιρείαν ἢ προαιρετικοί; Καλὸν δὲ θὰ ἦτο ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸ ὑποχρεωτικὸν καὶ τῶν δύο ὅρων, ἵνα μὴ δύνηται νὰ παραβῇ αὐτοὺς ἡ Ἑταιρεία. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ τῆς κεντρικῆς διπλωματικῆς, καὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας νόμων». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§344Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀνερχόμενος τὸ βῆμα, κύριοι Βουλευταί, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν προτίθεμαι νὰ ἀντιδράσω κατὰ τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας εἶμαι πρόθυμος νὰ ὑποστηρίξω ταῦτα, καὶ μάλιστα νὰ ὑπερθεματίσω εἰς τὰς οἰκονομίας αὐτῆς· διότι φρονῶ, ὅτι ἡ χώρα ἡμῶν, μικρὰ ὑπὸ ἔποψιν ἐδαφικῆς ἐκτάσεως, εὐάριθμος ὑπὸ ἔποψιν πληθυσμοῦ, καὶ ἀνεπαρκὴς ὑπὸ ἔποψιν μέσων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προοδεύσῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θερμάνῃ τὰς ἐλπίδας τῶν ὑποδούλων ἀδελφῶν ἡμῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπνεύσῃ ἐμπιστοσύνην πρὸς τοὺς ἰσχυροὺς τῆς Εὐρώπης, ἂν δὲν ἀκολουθήσῃ πολιτικὴν σωφροσύνης, πολιτικὴν περισυλλογῆς. Τούτου ἕνεκα πάντοτε εὑρέθην σύμφωνος πρὸς τὰς γνώμας καὶ τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ὁ τόπος οὗτος πρέπει νὰ συνηθίσῃ νὰ διοικῆται κατὰ τρόπον φειδωλότερον, κατὰ τρόπον οἰκονομικώτερον. Οὐδὲ εἶναι δυνατόν, Κύριοι, ἀντίθετον νὰ ἔχῃ τις γνώμην πρὸς τὴν γνώμην ταύτην τοῦ σεβαστοῦ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ, ἐὰν ἐσπούδασεν, ἔστω καὶ κατ’ ἐπιφάνειαν, τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τῆς χώρας, ἐὰν ἐμελέτησε τὴν σημερινὴν κατάστασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, προϋπολογισμοῦ, ὅστις ὀφείλει νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς ὑποχρεώσεις πολλὰς καὶ βαρυτάτας, ὑποχρεώσεις πρὸς τὸ ἐσωτερικόν, ἀλλὰ καὶ ὑποχρεώσεις πρὸς τοὺς χειμαζομένους ἡμῶν ἀδελφούς. Ἀλλ’ ὁ Προϋπολογισμὸς ἡμῶν, Κύριοι, εἶναι στενός, ἕνεκα δὲ τῶν παρουσιασθέντων ἢ δημιουργηθέντων ἐλλειμμάτων ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, καὶ εἶναι ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ νὰ σταματήσωμεν. Ἐν τούτοις ἡ κατάστασις δὲν εἶναι ἀπελπιστικὴ τελείως· τὰ πράγματα δύνανται νὰ βελτιωθῶσιν, ἀρκεῖ νὰ παύσῃ ἡ ὑπὲρ ἄγαν αἰσιοδοξία, ἀρκεῖ νὰ παύσωμεν τοῦ νὰ βλέπωμεν περισσεύματα ἐκεῖ, ἔνθα ὑπάρχουν μόνον ἐλλείμματα, νὰ παύσωμεν τέλος νὰ παρασκευάζωμεν ταχυδακτυλουργικῶς περισσεύματα, καὶ ν’ ἀποφασίσωμεν νὰ βλέπωμεν καὶ νὰ ἐξαγγέλλωμεν τὰ ἀληθῆ, διότι τότε καὶ μόνον τότε δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ ποθητὴ βελτίωσις ὄχι μόνον τῆς οἰκονομικῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐν γένει καταστάσεως τοῦ τόπου. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταί, προτείνονται ἀληθῶς οἰκονομίαι· ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν, ἂν αἱ οἰκονομίαι αὗται εἶναι σκόπιμοι, ἂν αὗται ἐφαρμοζόμεναι δὲν θέλουσι παραβλάψει τὴν λειτουργίαν τῆς Προξενικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας, τοῦ μοχλοῦ τούτου τῆς ἐξωτερικῆς ἡμῶν πολιτικῆς, — διότι μόνον διὰ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης δυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν, δυνάμεθα νὰ κινηθῶμεν ἐν Ἀνατολῇ. Εἶναι περίεργος ἡ τύχη τοῦ προξενικοῦ νόμου· ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐνομοθετήθησαν τὰ περὶ προξενικῶν ἀρχῶν, — δὲν ἐνθυμοῦμαι δὲ κατὰ ποίαν ἐποχὴν τοῦτο ἐγένετο...

§345ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κατὰ τὸ 1877.

§346ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα, τὸ 1877.

§347Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, ἣν ἀναφέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς, μέχρι τοῦ 1900 εἶναι ὁ μόνος ἐν Ἑλλάδι νόμος, ὅστις ὑπέστη οὐχὶ μίαν, οὐχὶ δύο, οὐδὲ τρεῖς, ἀλλὰ ἑξήκοντα ἢ ἑξήκοντα δύο, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τροποποιήσεις καὶ μεταρρυθμίσεις! Κατὰ τὸ 1900 ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὑπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κερκύρας, εἰσηγήσατο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, ἀφοῦ ὑπέστη πολλαπλῆν βάσανον καὶ διῆλθε δι’ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἧς καὶ ἐγὼ ἀπετέλουν μέλος, ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Ἤλπιζον δὲ, ὅτι μετὰ τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὄντως περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὸν τότε κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ τὸ ὁποῖον φέρει πάντα τὰ στοιχεῖα τῆς ἀρτιότητος, ἤλπιζον, λέγω, ὅτι τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο ἤθελεν ἀποτελέσει σταθμὸν, καὶ ἤθελον παύσει οἱ διάδοχοι Ὑπουργοὶ νὰ ζητῶσι τροποποιήσεις καὶ μεταρρυθμίσεις· ἀλλ’ ἠπατήθην. Ἀλλὰ παρατηρῶ καὶ ἕτερον καινοφανὲς καὶ ἰδιόρρυθμον ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, ὅτι τροποποιεῖ συγχρόνως τρεῖς διαφόρους νόμους, τὸν νόμον τὸν ἀφορῶντα τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν νόμον τὸν ἀφορῶντα τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τέλος τὸν ἀφορῶντα τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἠθέλησε νὰ συνδυάσῃ καὶ μεταρρυθμίσῃ δι’ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ νομοθετήματος τρεῖς διαφόρους θεσμούς· εἶναι τὸ αὐτὸ, ὡσανεὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μετερρύθμιζε δι’ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου τὸν νόμον περὶ στρατολογίας καὶ τὸν νόμον περὶ Στρατοδικείων. Τοῦτο ἀναφέρω ἁπλῶς, χωρὶς νὰ ἀποδίδω σπουδαιότητά τινα. Δυσχερὲς εἶναι νὰ ὁμιλήσῃ τις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, χωρὶς νὰ θίξῃ καὶ τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ, ἐκτὸς ἐὰν προτίθηται νὰ ποιήσηται μελέτην ἀκαδημαϊκήν· ἀλλ’ ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι διδασκαλία· τῆς Βουλῆς τὸ ἔργον εἶναι οὐσιαστικὸν, εἶναι πρακτικόν, εἶναι τὸ νομοθετεῖν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, σκοπῶν κυρίως νὰ μεταρρυθμίσῃ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου τοὺς μισθοὺς τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, μεταρρυθμίζει εὐθὺς διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ καταργεῖ ἓν ἐκ τῶν τριῶν τμημάτων, χωρὶς νὰ κατονομάζῃ αὐτὸ, διὰ λόγους εὐνοήτους. Καὶ ἐρωτῶ αὐτόν: διατὶ καταργεῖ τὸ τμῆμα τοῦτο; Μήπως περιττεύουσι τμήματα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ; Βεβαίως ὄχι. Τὸ καταργεῖ διὰ λόγους οἰκονομίας; Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν, ἂν πραγματικῶς θέλει ἐπέλθει οἰκονομία τις, καὶ ποία. Κατ’ ἐμέ, οὐδεμία οἰκονομία θέλει ἐπέλθει, διότι ὁ τμηματάρχης, οὗτινος μέλλει νὰ πέσῃ ἡ κεφαλὴ, ἔχει ἤδη συμπεπληρωμένην παχυτάτην σύνταξιν, ἵνα δὲ ἀναπληρώσητε, κύριε Ὑπουργὲ, τὴν ἐργασίαν τοῦ τμηματάρχου τούτου, ὅστις ἐργάζεται ἐπὶ τῶν συνθηκῶν, θὰ ἦσθε ὑποχρεωμένος νὰ προσλάβητε ἔξωθεν ἕτερον ὑπάλληλον, εἰδικόν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποκτήσητε τοιοῦτον, καλλιγράφον καὶ γνώστην τῆς Γαλλικῆς, ἀντὶ ἀντιμισθίας ὀλιγωτέρας τῶν 300 ἢ 350 δραχμῶν τὸν μῆνα...

§348Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§349Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπὰς, διότι καὶ ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρηκυῖα καὶ ἐγὼ εἶμαι κεκμηκὼς ἕνεκα τῆς ἀσθενείας μου, ἀλλὰ καὶ τὸ θέμα εἶναι τοιοῦτον, ὥστε δὲν ἐπιδέχεται διακοπάς. Λέγω λοιπὸν, ὅτι οὐδεμία θέλει ἐπέλθει οἰκονομία· τουναντίον δαπάναι θέλουσι προκύψει, καὶ ἐκ παραλλήλου θέλει ζημιωθῇ ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία, διότι θέλει προστεθῇ ἐργασία εἰς τὰ ἄλλα τμήματα, τὰ ἀρκούντως βεβαρημένα· θέλομεν δὲ δώσει ποτήριον ἀρκετὰ πικρὸν εἰς λειτουργὸν τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας, ὅστις ἐπὶ μακρὰ ἔτη εὐόρκως προσφέρει τὰς ὑπηρεσίας του. Γνωρίζομεν περὶ τίνος ὑπαλλήλου πρόκειται, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν δι’ αὐτὸν κἄποιον égard, κἄποιαν εὐγένειαν.

§350Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον δὲν λέγει τίποτε περὶ αὐτοῦ.

§351Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν σημαίνει. Ἄλλοι γνωρίζουσι περὶ τίνος πρόκειται, ὑμεῖς δυνατὸν νὰ μὴ γνωρίζητε. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐγκαρδίως ἤθελον συγχαρῆ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν, ἐὰν παρουσιαζόμενος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἔφερεν ὄντως μεταρρυθμιστικὴν ἐργασίαν διὰ τὸ Ὑπουργεῖόν του, τὸ ὁποῖον χρῄζει μεταρρυθμίσεως, διότι τοῦτο εἶναι τὸ κέντρον, περὶ τὸ ὁποῖον δέον νὰ στρέφηται ἡ ἐξωτερικὴ ἡμῶν πολιτικὴ, καὶ τὸ ὁποῖον νὰ δίδῃ τὸ σύνθημα τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς, ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν τοιαύτην, ἐνασκουμένην ὑπὸ ὑπευθύνων Ὑπουργῶν, ἂν δὲν ἐπιθυμῶμεν νὰ μεταθέσωμεν τὸ κέντρον τῆς ἐξωτερικῆς ἡμῶν πολιτικῆς εἰς χεῖρας ἄλλων, ἀνευθύνων, οἵτινες καὶ δικαιοῦνται καὶ ὑποχρεοῦνται βεβαίως νὰ ἔχωσι καὶ αὐτοὶ βαρύνουσαν γνώμην ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ἡμῶν πραγμάτων, ἀλλ’ ἡ ἄσκησις τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς πρέπει νὰ εὑρίσκηται εἰς χεῖρας τῶν ὑπευθύνων κυβερνητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐν πάσῃ στιγμῇ νὰ δύνανται νὰ λογοδοτῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἂν ὅμως δὲν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν τὴν εὐθύνην τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, δὲν βλέπω διατὶ νὰ ὑφιστάμεθα τὴν δαπάνην τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας. Προτιμότερον εἶναι νὰ καταργήσητε τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, καὶ νὰ συστήσητε παράρτημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐκεῖ νὰ μεταφέρητε τὸ ἀρχεῖόν σας καὶ τὰς συμβάσεις σας καὶ τὰς συνθήκας σας...

§352Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ συστήσητε τὸ παράρτημα εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων.

§353Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Καὶ τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ, ἐὰν ἀρέσκῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Τὸ κέντρον εἶναι ἐκεῖνο, ὅπερ δίδει τὴν διεύθυνσιν εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἡμῶν ὑποθέσεις, καὶ ἐν τῷ κέντρῳ δύνανται νὰ μορφωθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι, οἵτινες μέλλουσι νὰ διαχειρισθῶσι τὰ διάφορα ζητήματα, ἐξερχόμενοι τῶν Ἀθηνῶν, οἵτινες μέλλουσι ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ὅπως ὑπερασπίσωσι τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα, ἢ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν Δύσιν, ὅπως φωτίσωσι τοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς καὶ ὑπεραμυνθῶσι τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν δικαίων. Οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, διὰ νὰ ὦσιν ἱκανοὶ νὰ πράξωσι πάντα ταῦτα, ἔχουσιν ἀνάγκην προπονήσεως· δὲν εἶναι ἀρκετὰ τὰ συγγράμματα τοῦ διεθνοῦς δικαίου, οὐδὲ ἡ διδασκαλία τοῦ Πανεπιστημίου· ἀνάγκη νὰ τύχωσιν αὐτοὶ καὶ τῆς πρακτικῆς διδασκαλίας, ἣν μόνον ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ δύνανται ν’ ἀποκτήσωσιν. Ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου ἐργαζόμενοι, καὶ ἐκεῖ μελετῶντες τὰς συνθήκας καὶ τὰς συμβάσεις, καὶ ἐρευνῶντες τὰ ἄλλα πολλὰ καὶ ποικίλα ἔγγραφα, θέλουσιν ἀποκτήσει καὶ πεῖραν καὶ γνώσεις, ὅπως τελεσφόρως ἐκπληρῶσι τὰ καθήκοντά των τὰ σοβαρά. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὑμᾶς, ὅστις τρίτην ἤδη φορὰν ἀνέρχεσθε εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ διευθύνετε τὰς ἐξωτερικὰς ὑποθέσεις τοῦ Κράτους ἡμῶν, ὑπάρχει ἀρχεῖον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον κατὰ τοιοῦτον τρόπον κατηρτισμένον, ὥστε ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὸν σκοπὸν αὐτοῦ, ὥστε νὰ δύναταί τις εὐχερῶς νὰ φωτισθῇ ἐπὶ παντὸς θέματος, ὥστε νὰ δύναται ὁ τὸ πρῶτον εἰσερχόμενος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν ὅλων τῶν παρελθουσῶν ἐνεργειῶν μιᾶς ἢ δύο ἢ καὶ δέκα Κυβερνήσεων; Βεβαίως ὄχι. Ἔχομεν ἀρχεῖον τοιοῦτον, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν, ἂν ὑπάρχει συνοχὴ εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἡμῶν ἐνεργείας, ἂν τηρεῖται ἡ παράδοσις εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν; Βεβαίως ὄχι. Καὶ ὅτε δὲν ἔχομεν ἀρχεῖον τελείως κατηρτισμένον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν συνοχὴν εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἡμῶν ἐνεργείας. Πᾶν ὅ,τι γίνεται σήμερον, ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἱκανότητα τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου, πρὸς τοὺς ὁποίους δίκαιος ὀφείλεται ἔπαινος ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ ἀναπτύσσῃ τὸ κέντρον τὸ νομοσχέδιον, τὸ περιορίζει· ἀντὶ νὰ συσταθῶσι καὶ ἕτερα τμήματα εἰδικὰ, πολλῆς σπουδαιότητος, ὡς λ. χ. τμῆμα ἐκκλησιαστικόν, τὴν σπουδαιότητα τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξω εἰς ὑμᾶς· ἀρκεῖ μόνον νὰ εἴπω, ὅτι μεγάλα συμφέροντα, τόσον ἠθικὰ, ὅσον καὶ ὑλικὰ, ἐκκλησιαστικῆς φύσεως συνδέουσι τὸ ἐλεύθερον Κράτος πρὸς τὸ δοῦλον γένος, καὶ εἶναι ζητήματα δυσχερῆ καὶ λεπτότατα, ἀπαιτοῦντα ἀκριβεστάτην γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν καὶ τῶν προσώπων καὶ τῶν πραγμάτων. Τοιαύτην ἐργασίαν θὰ ἐνόουν νὰ φέρῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, διὰ νὰ συστημαποιηθῇ ἡ ἐργασία ἡμῶν· διότι ἔχομεν προσωπικὸν ἄριστα κατηρτισμένον, ἀλλὰ χρειάζεται μέθοδος εἰς τὴν ἐργασίαν, ἵνα αὕτη ᾖ καρποφόρος καὶ ὠφέλιμος εἰς τὰ μεγάλα ἡμῶν ἐθνικὰ συμφέροντα. Δὲν ἐπεκτείνομαι εἰς τὸ θέμα τοῦτο, διότι καὶ ἄλλοτε, εἰς παρελθοῦσαν Περίοδον, ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω, καὶ διότι ἴσως θὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ θέματος ἄλλοι ἐπαΐοντες, κρεῖττον ἐμοῦ γνωρίζοντες τὰ πράγματα. Τὸ προέχον θέμα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ τὸ ὁποῖον κυρίως μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα, εἶναι ἡ μείωσις τοῦ μισθοῦ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, τῶν γενικῶν δηλαδὴ προξένων, τῶν προξένων αʹ καὶ βʹ τάξεως καὶ τῶν ὑποπροξένων, καὶ μείωσις, Κύριοι, ἥτις δὲν εἶναι μικρὰ, εἶναι σπουδαιοτάτη, διότι ἀφαιρεῖται ἀπὸ ὑπαλλήλους συνηθίσαντας νὰ ζῶσι μὲ μισθὸν 1000 ἢ 1200 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἀφαιρεῖται ποσὸν 200 καὶ 300 δραχμῶν. Καὶ νομίζετε ὅτι δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας του ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τόσου ποσοῦ; Καὶ νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς νὰ διατηρήσῃ τὴν ἀξιοπρέπειάν του καὶ νὰ μὴ ἐξευτελίζηται, ἐν ᾗ πόλει εἶναι διωρισμένος, ἐνώπιον καὶ τοῦ τελευταίου πλουσίου ὁμογενοῦς; Ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἦναι φιλότιμος ὁ ὑπάλληλος οὗτος, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ ἀνεπτυγμένον τὸ αἴσθημα τῆς ὑπερηφανείας, ἐνώπιον τῆς σκληρᾶς ἀνάγκης δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καμφθῇ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια ᾤχετο ἀπιοῦσα, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν! Ἐννοῶ τὰς οἰκονομίας, ἀλλ’ οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβλάψωσι καιρίως τὰς ὑπηρεσίας, εἰς βάρος τῶν ὁποίων διαπράττονται, καὶ μάλιστα ὑπηρεσίας στενῶς συνδεομένας μετὰ τοῦ ἐθνικοῦ γοήτρου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου πάντες ἡμεῖς κοπτόμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ κοπτώμεθα, ἂν θέλωμεν νὰ ζήσωμεν ὡς ἔθνος. Ἀλλ’ ἡ ἐλάττωσις τοῦ μισθοῦ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων δὲν θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα μόνον τὴν ἀπογοήτευσιν ὀργάνων πολυτιμοτάτων τῆς ἐξωτερικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ καὶ ἕτερα ἀποτελέσματα· θέλει ἐμπνεύσει τὴν δυσπιστίαν τῶν ἔξω Ἑλλήνων πρὸς τὸ κέντρον, πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ οὐσιῶδες καὶ τὸ σπουδαῖον. Διότι, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐνομοθετοῦμεν, κατὰ τὸ 1900, τῇ εἰσηγήσει τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ, προήλθομεν εἰς συναλλαγὴν — ἂς εἴπω τὴν λέξιν — πρὸς τοὺς ἔξω εὑρισκομένους Ἕλληνας καὶ εἴπομεν πρὸς αὐτούς: «ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μισθοδοτήσωμεν τοὺς προξένους ἡμῶν, ὅπως ὅσον ἔνεστιν ἀξιοπρεπῶς ἀντιπροσωπεύωσι τὴν πατρίδα ἐκεῖ, ἔνθα αὕτη καλεῖ αὐτοὺς νὰ παρίστανται». Καὶ ἀγογγύστως οἱ ἔξω Ἕλληνες προσέφεραν τὸν ὀβολὸν αὐτῶν καὶ οὕτως ηὐξήθησαν τὰ δημόσια ἔσοδα, ἀλλ’ ηὐξήθησαν δι’ ὡρισμένον σκοπὸν, δὲν ἔχομεν δὲ δικαίωμα, ἠθικῶς, νὰ ἔλθωμεν σήμερον διὰ νέου νόμου καὶ νὰ λάβωμεν τὸ ἔσοδον αὐτὸ καὶ νὰ τὸ θέσωμεν εἰς τὸν κοινὸν κορβανᾶν δι’ ἄλλας ἀνάγκας. Καὶ θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ: Ἄν δὲν εἶχεν ἐπέλθει ἡ αὔξησις τῶν προξενικῶν μισθῶν, ἡ πραγματοποιηθεῖσα διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν, δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1900, ἐὰν διετηροῦντο οἱ μισθοὶ οἱ παλαιοί, θὰ εἶχε τὴν τόλμην νὰ θίξῃ τοὺς μισθοὺς ἐκείνους; Ἀδύνατον νὰ τολμήσῃ τοιοῦτόν τι. Ἀλλὰ μήπως ἡ αὔξησις ἡ γενομένη ἐγένετο διὰ χρημάτων τοῦ γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ; μήπως ἠδικήσαμεν ἄλλην τινὰ ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ προικοδοτήσωμεν τοὺς προξενικοὺς ὑπαλλήλους; Βεβαίως ὄχι. Εἰδικῶς ἐνομοθετήθη ἡ αὔξησις τῶν προξενικῶν τελῶν, διὰ νὰ αὐξηθῶσιν οἱ μισθοὶ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Οὐδὲν ἔχετε δικαίωμα, οὐδὲ εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν νὰ μεταχειρίζηται διὰ σκοποὺς ταμιευτικούς. Ὁ σκοπὸς τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας δὲν εἶναι νὰ συνεισφέρῃ χρήματα, ἀλλὰ νὰ προάγῃ τὴν ἐθνικὴν ἰδέαν, νὰ συντελῇ εἰς τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη (εὖγε). Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀρκετὰ συνεισφέρει, διὰ νὰ ἔχωμεν προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν ἐννοεῖ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην παραγωγικὴν διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ. Ὀφείλομεν νὰ δαπανῶμεν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ὅπως ὀφείλομεν νὰ δαπανῶμεν διὰ τὸν στρατόν, ὅπως ὀφείλομεν νὰ δαπανῶμεν διὰ τὴν τηλεγραφικὴν καὶ ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν· ὅταν δὲ βελτιωθῶσι τὰ πράγματα, τὰ περισσεύοντα βεβαίως θὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὴν πλήρωσιν ἄλλων ἀναγκῶν τῆς χώρας. Πολὺ δὲ περισσότερον δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς Κυβέρνησιν Ἑλληνικὴν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δίδεται ὑπὸ τῶν ἔξω Ἑλλήνων διὰ τὴν καλλιτέρευσιν μιᾶς ὑπηρεσίας, νὰ λαμβάνηται διὰ τῆς μιᾶς χειρός, καὶ διὰ τῆς ἑτέρας ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει νὰ δίδηται δι’ ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ποῖαι ἄλλαι ἀνάγκαι δύνανται νὰ ἦναι ἐπιτακτικώτεραι ἀπὸ τὰς ἀνάγκας αὐτάς.

§354ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οὐδεμία.

§355Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Διὰ τί ἄλλο ὑπάρχομεν ὡς Κράτος, παρὰ διὰ νὰ φροντίζωμεν, νὰ μεριμνῶμεν περὶ τῶν δούλων ἡμῶν ἀδελφῶν; Καὶ τότε θὰ μεριμνῶμεν λυσιτελῶς, ὅταν, κατὰ τὴν φράσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἤμεθα ἐγκρατεῖς καὶ σώφρονες, καὶ ἐπιμελώμεθα τῶν ἰδίων ἡμῶν, τῶν ἐσωτερικῶν ἡμῶν κεφαλαίων. Μέχρι τοῦ ἔτους 1900 εἰσεπράττοντο ἐκ τῶν Προξενείων 530,000 φράγκα, μετὰ τὸ 1900 αἱ εἰσπράξεις ἀνῆλθον εἰς τὸ ποσὸν τῶν 653,000 φράγκων, ἤτοι διαφορὰ ἐπὶ πλέον 123,000 φράγκων χρυσῶν. Θέλετε νὰ ὑπολογίσητε αὐτὰ πρὸς 1,30 τὸ φράγκον; Παρακαλῶ τὸν κύριον Στάην νὰ κάμῃ τὸν λογαριασμόν.

§356ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Εἶσθε πολὺ καταλληλότερος ἐμοῦ πρὸς τοῦτο.

§357Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐπειδὴ εἶσθε εἰδικὸς περὶ τὰ μαθηματικὰ καὶ λογιστικά, σᾶς παρεκάλεσα.

§358Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς κάμω ἐγὼ τὸν λογαριασμὸν πόσα εἶναι 123,000 πρὸς 1,30, κάμετε τὸν πολλαπλασιασμὸν νὰ εὕρητε πόσα εἶναι (ἱλαρότης).

§359Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν εὐφυίαν σας, κύριε Βουλευτὰ Λεβαδείας.

§360Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. 159,900 φράγκα.

§361Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον ἡ διαφορὰ αὕτη· εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ ὅλου ποσοῦ μεταξὺ φράγκου καὶ δραχμῆς.

§362Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω περὶ τῆς διαφορᾶς, ἡ ὁποία ὑπῆρξε μετὰ τὸ 1900, μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου νόμου.

§363ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Λογαριασμὸς καλός.

§364Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τότε ὄχι μόνον τὸ περιπλέον, τὸ ὁποῖον ἐδώσαμεν διὰ τὴν αὔξησιν τῶν μισθοδοσιῶν, καλύπτεται, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ περίσσευμα 40,000 μέχρι 50,000 δραχμῶν. Ὥστε, κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ περικόψητε τόσον ἀστόργως, τόσον σκληρῶς, τοὺς μισθοὺς τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, τοῦ μοχλοῦ, ἐπαναλαμβάνω, τῆς κινήσεως τῆς ἐξωτερικῆς ἡμῶν πολιτικῆς.

§365ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Μήπως τὰ βάζομεν εἰς τὴν τσέπην μας;

§366Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Μοὶ εἶναι ἀδιάφορον, ἂν θὰ τὰ βάλητε εἰς τὴν τσέπην σας ἢ εἰς τὸ καπέλλο σας (γέλωτες).

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε τὸν ῥήτορα.

§368Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1900 ηὐξήθησαν καὶ τὰ Προξενεῖα, ἑπομένως δὲν ηὐξήθησαν τὰ ἐπιδόματα μόνον. Ἀλλὰ κατὰ τὸ πρώην καθεστὼς ἔχομεν τὰ ἑξῆς δεδομένα: Προξενεῖα ἔμμισθα καὶ ἐπιχορηγούμενα 38. Ἀπητεῖτο δαπάνη 366,000 δραχμῶν, εἰσεπράττοντο δραχμαὶ 250,000 ἐδαπάνα ἄρα τὸ Κράτος ἐπὶ πλέον δραχμὰς 116,000. Σήμερον, ἐνῷ ἔχομεν 72 Προξενεῖα ἔμμισθα, ἐνῷ ἔχομεν Προξενικὰ Δικαστήρια Σμύρνης, Ἀλεξανδρείας, Κακουργιοδικεῖον Ἀλεξανδρείας, δύο Διπλωματικὰ Πρακτορεῖα, δαπανᾷ τὸ Κράτος 820,000 δραχμὰς, καὶ εἰσπράττει δρ. 1,043,000, ἤτοι ὑπάρχει αὔξησις ἐσόδων 223,000 δραχμῶν· καὶ ταῦτα κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1901. Καὶ ποία, νομίζετε, εἶναι ἡ κυρία δικαιολογία, ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, ὅπως προβῇ εἰς τὴν περικοπήν; Ἀναφέρει αὐτὴν ἐν τῇ αἰτιολογικῇ του ἐκθέσει, καὶ ἰδοὺ τί λέγει (ἀναγινώσκει): «...ὥστε, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἐπελθούσης ἀπό τινος σταθερᾶς ὑποτιμήσεως» — προσέξατε, παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταὶ, — «τοῦ χρυσοῦ, οὐδεμία νὰ προκύψῃ πραγματικὴ ἐλάττωσις ἐν τῷ συνόλῳ τῶν εἰς τοὺς δημοσίους τούτους λειτουργοὺς πρό τινων μόλις ἐτῶν πληρωνομένων ἀποδοχῶν.» Ὑποθέτω, ὅτι ταῦτα δὲν ἐγράφησαν ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, διότι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, ἐγκρατὴς ὄχι μόνον περὶ τὰ διπλωματικά, ἀλλὰ καὶ περὶ τὰ οἰκονομικά, καὶ ἰδίως περὶ τὰ τραπεζιτικὰ ζητήματα, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τοιοῦτον νὰ περιπέσῃ σφάλμα, καὶ νὰ ἀναφέρῃ περὶ «σταθερᾶς ὑποτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ»· διότι κοινῶς γνωστὸν ἐστίν, ὅτι ὁ χρυσὸς εἶναι μονὰς μετρικὴ σταθερά, οὐδεμίαν πάσχουσα αὐξομείωσιν, καὶ δέχομαι ὅτι ἐγένετο παραδρομή· ἀντὶ δηλ. νὰ εἴπῃ «σταθερᾶς ὑπερτιμήσεως τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος, εἶπε «σταθερᾶς ὑποτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ». Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι γεγονὸς τυχαῖον, γεγονὸς τὸ ὁποῖον εἰς μυρίους δύναταί τις νὰ ἀποδώσῃ λόγους, γεγονὸς εὐχάριστον, ἀλλὰ περὶ τῆς σταθερότητος τοῦ ὁποίου οὐδεὶς δύναται νὰ ἐγγυηθῇ, οἱονδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ ἀξίωμα. Ἀλλὰ μήπως ἐγένετό τι ἀπὸ τῆς ἀνόδου ὑμῶν εἰς τὴν ἀρχὴν, κύριε Ὑπουργέ, τὸ ὁποῖον ἀγνοοῦμεν καὶ τὸ ὁποῖον νὰ δικαιολογῇ τὴν τόσον ἀξιωματικὴν ὑμῶν ἔκφρασιν; Μήπως ἤρατε τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, διὰ νὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαγγέλλητε, ὅτι σταθερὰ εἶναι ἡ τιμὴ τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος, ἤτοι τῆς χαρτίνης δραχμῆς; Βεβαίως ὄχι. Τίς μας ἐγγυᾶται, ὅτι αὔριον ἡ δραχμὴ δὲν θὰ κατέλθῃ εἰς 1,50 ἢ 1,60 ἢ 1,70; Καὶ τότε τί γενήσεται; Θὰ φέρητε ἐνώπιον ἡμῶν ἕτερον νομοσχέδιον, διὰ νὰ αὐξήσητε τοὺς μισθοὺς τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων;

§369ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ αὐτὸ δύναται νὰ γείνῃ.

§370Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὰ συγχαρητήριά μου ἀπὸ τοῦδε! Καὶ θὰ ἦτο ἴσως ἐπιτετραμμένον νὰ ἔλεγεν αὐτὰ ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, ὅστις θεωρητικῶς μόνον κατέγεινεν εἰς τὰ οἰκονομικὰ, καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον οἱ θεωρητικοὶ νὰ ὑποπίπτουν εἰς σφάλματα· ἀλλ’ εἰς ἔμπειρον διπλωμάτην καὶ ἔμπειρον οἰκονομολόγον οὐδέποτε εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑποπίπτῃ εἰς σφάλματα τοιαῦτα. Ἀλλ’ ἐνῷ βασιζόμενος ἐπὶ τοιαύτης ἀβασίμου δικαιολογίας περικόπτει ὁ κ. Ὑπουργὸς τοὺς μισθοὺς τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν δὲν πράττει τὸ αὐτό. Δύο μέτρα καὶ δύο σταθμὰ μεταχειρίζεται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός· ἀφαιρεῖ τοὺς μισθοὺς εἰς τοὺς προξενικοὺς ὑπαλλήλους, καὶ ἐπιβαρύνει τούτους μὲ ἐνοίκιον, ἐνῷ διὰ τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείαν ἀφίνει τὸ ἐνοίκιον ἀνερχόμενον εἰς 10,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας αὐτὸς οὗτος κατὰ τὸ 1902 ἐχορήγησεν ἐξαιρετικῶς καὶ παρὰ τὰς διαμαρτυρίας ἡμῶν. Καὶ διατὶ αὐτὴ ἡ γενναιοδωρία; Ἴσως ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης σᾶς ἔπεισε νὰ δώσητε τὸ εἰσόδημα τοῦτο εἰς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείαν. Σήμερον ὅμως ἔχετε, κατὰ τὴν ὁμολογίαν σας, σταθερὰν τὴν ὑπερτίμησιν τῆς δραχμῆς· διατὶ δὲν ἀφαιρεῖτε τὸ ὅλον ποσὸν, ἀλλὰ περιορίζεσθε μόνον εἰς τὴν ἀποκοπὴν 3,000 δραχμῶν; Ὅτε ἐν Κωνσταντινουπόλει διετέλουν πρεσβευταὶ ὁ ἀείμνηστος Νικόλαος Μαυροκορδᾶτος καὶ ὁ ἀείμνηστος Ἀνδρέας Κουντουριώτης, οἱ ὁποῖοι εἶχον πολυμελεστάτας οἰκογενείας καὶ συναλλαγματικὴν διαφορὰν μεγάλην, δὲν ἀπελάμβανον τοῦ εὐεργετήματος τούτου, τοῦ νὰ πληρώνῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὸ ἐνοίκιον τοῦ πρεσβευτικοῦ οἰκήματος, καίτοι αἱ Πρεσβεῖαι, αἱ διοικούμεναι ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἦσαν κατώτεραι τῆς σημερινῆς, ἀλλὰ τολμῶ νὰ εἴπω, ὅτι ὑπὸ ἐξωτερικὴν παράστασιν, ὑπὸ διακοσμητικὴν ἔποψιν, ἦσαν κατὰ πολὺ ἀνώτεραι, διὰ νὰ μὴ εἴπω, ὅτι οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ σύγκρισις μεταξὺ ἐκείνων καὶ τῆς σημερινῆς. Λέγων ταῦτα οὐδένα θέλω νὰ ἀδικήσω, οὐδὲ τὴν ἱκανότητα, οὐδὲ τὴν ἐγνωσμένην εὐφυίαν, οὐδὲ τὰς γνώσεις τοῦ νῦν ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀντιπροσώπου ἡμῶν, ἀλλ’ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω τὰ πράγματα ἐνώπιον ὑμῶν, ὡς ἔχουσι, καὶ θὰ ἀδιαφορήσω, ἂν οἱ λόγοι μου παρεξηγηθῶσιν ὑφ’ οἱουδήποτε, καὶ θὰ λυπηθῶ, ἂν δὲν ἀποδοθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ πραγματικὴ σημασία, ἡ ἐκ τοῦ εἰλικρινοῦς πρὸς τὴν πατρίδα ἐνδιαφέροντος ἀπορρέουσα. Πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι ὑπὸ ἐξωτερικὴν παράστασιν ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβεία σήμερον δὲν εἶναι οἵα ἔπρεπε νὰ ᾖναι, οἵαν τὸ γόητρον τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ἀπαιτεῖ, μὲ ὅλας τὰς προσθέτους 10,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας χορηγεῖ ἡ Κυβέρνησις. Γνωρίζετε, Κύριοι, ποῖα εἶναι τὰ εἰσοδήματα τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτοῦ; Εἶναι 80,000 περίπου δραχμαὶ κατ’ ἔτος.

§371Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ποῦ τὰς ηὕρατε αὐτὰς τὰς 80 χιλιάδας;

§372Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀνοίξατε τὸ τεῦχος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ ἴδητε ποῦ τὰς εὗρον· ἄλλως τε ὑμεῖς ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε, ποῦ εἶναι αἱ 80,000 δραχμαί.

§373Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ὁ μισθὸς τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτοῦ.

§374Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κατὰ τὴν κρίσιν σας. Συμπληρώσατε τὰ κενά. Ὅτε ὅμως ὁ ἀείμνηστος Ν. Μαυροκορδᾶτος διηύθυνε τὴν Πρεσβείαν, ἦτο ἐπαρκὴς καὶ εἶχε παράστασιν ἀξιοπρεπεστάτην, ὡς καὶ ὁ Κουντουριώτης, καὶ ἦτο πάντοτε τὸ πρεσβευτικὸν μέγαρον κέντρον τῶν ξένων διπλωματῶν, καὶ τὸ διπλωματικὸν σῶμα ἰδιαζόντως ἐτίμα τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, καὶ αὐτὸ τοῦτο ἐγίνετο καὶ ὑπὸ τῶν Τούρκων μεγιστάνων· γινώσκετε δὲ, ὁποίαν ἐπιρροὴν ἔχει ἡ ἐξωτερικὴ παράστασις καὶ ἡ πομπὴ εἰς τὰ Ἀνατολικὰ Κράτη, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίσω ἐγὼ τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Πολλάκις ἡ λύσις ζητημάτων ἐπετεύχθη χάρις εἰς ἑορτάς. Ἐγὼ τοῦτο δύναμαι νὰ βεβαιώσω μετὰ λύπης μου, ὅτι, ὅτε εἰσῆλθον εἰς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείαν, ᾐσθάνθην ἀνερχόμενον εἰς τὰς παρειάς μου ἐρύθημα ἐξ ἐθνικῆς ἀγανακτήσεως, διότι ἐνόμισα ὅτι εἰσηρχόμην εἰς γραφεῖον Οἰκονομικῆς τινος Ἐφορίας, τὸ δὲ ἀνάκλιντρον τὸ εὑρισκόμενον εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ προϊσταμένου εἶχε...

§375Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σκόνιν...

§376Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὄχι· κορέους!

§377ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Φρικτόν!

§378Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἀποδίδω τὴν κατάστασιν ταύτην εἰς τὸν πρέσβυν, ἀποδίδω ταύτην μᾶλλον εἰς ὀλιγωρίαν, εἰς ἀμέλειαν τῆς ἐν γένει ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ κέντρου. Ἐν τούτοις αὐτὴ δυστυχῶς ἦτο ἡ κατάστασις τότε. Δὲν γνωρίζω, τί συμβαίνει νῦν, ἐλπίζω ὅμως, ὅτι κἄποια θὰ ἐπῆλθε βελτίωσις. Λυποῦμαι, διότι ἠναγκάσθην νὰ εἰσέλθω εἰς τοιαύτας λεπτομερείας, ἀλλὰ προεκλήθην ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Δομοκοῦ συναδέλφου.

§379Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Διατὶ τὸν κάμνεις ἀνάλατον, ἐνῷ εἶναι Ἁλμυρός; (ἱλαρότης).

§380Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐκ παραδρομῆς. Λυποῦμαι, λέγω, διότι δὲν ἐπεθύμουν νὰ φανῶ δυσάρεστος πρὸς τὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτήν, τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζω τὰ προσόντα καὶ τὴν ἱκανότητα. Ἀλλ’ ὀφείλει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὐτῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξωτερικὴν παράστασιν, καὶ ὀφείλει νὰ φροντίσῃ, ὥστε αὕτη νὰ ἦναι ἀνάλογος πρὸς τὸ μέγα γόητρον, τὸ ὁποῖον ἀσκεῖ ἡ Πρεσβεία ἡμῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει...

§381ΑΓ. ΦΙΚΙΩΤΗΣ. Ἔχετε τὰ μέσα;

§382Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ καὶ νὰ ἐπιβληθῇ· καὶ ὑπάρχουσι, φρονῶ, τὰ μέσα, καὶ θὰ ὑποδειχθῶσιν ὑπὸ εἰδικῶν ταῦτα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ μεταχειρισθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ν’ ἀποκτήσῃ καὶ οἴκημα νέον, εὐπρεπὲς καὶ κεντρικόν. Ἐὰν θέλητε νὰ ἦσθε δίκαιοι, ὀφείλετε ν’ ἀφαιρέσητε τὸ ποσὸν τῶν 10,000 δραχμῶν ἀπὸ τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείαν. Ἐκτὸς δὲ τοῦ ποσοῦ τούτου, δύνασθε κατὰ τὰς παρούσας περιστάσεις νὰ εὕρητε καὶ ἄλλην οἰκονομίαν ἐν τῇ αὐτῇ Πρεσβείᾳ, ἄνευ οὐδεμιᾶς βλάβης τῆς διπλωματικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας. Καὶ ἰδοὺ αὕτη. Ἔχομεν ἐν Κωνσταντινουπόλει στρατιωτικὸν ἀκόλουθον, ἁδρότατα μισθοδοτούμενον, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ διερμηνευτικὴ ὑπηρεσία γλισχρότατα ἀμείβεται, καὶ δαπανῶμεν διὰ τὸν στρατιωτικὸν ἀκόλουθον, τί νομίζετε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν;

§383ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Νὰ μοὶ τὸ εἴπητε.

§384Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. 6,000 φράγκα τὸ ἔτος δι’ ἀποζημίωσιν, καὶ νομίζω οὐχὶ ὀλιγωτέρας τῶν 10,000 δραχμῶν δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα καὶ διὰ τὴν διατήρησιν ἵππου.

§385Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀναγκαιότατος.

§386Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν εἶναι ποσῶς ἀναγκαῖος· ἔχομεν περὶ πολλῶν ἄλλων ἀπαραιτήτων νὰ προβλέψωμεν. Δὲν ἔχει νὰ δώσῃ τι χρήσιμον εἰς ἡμᾶς θὰ ἦναι ἀναγκαῖος εἰς τὸ μέλλον. Ἡ ἀξία εἰς χρήματα, τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον καταβάλλει σήμερον, δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν κάμνει ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, ἐνῷ θὰ ἠδύνατο νὰ προσφέρῃ πραγματικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ στράτευμα, προσκολλώμενος καὶ ἐργαζόμενος εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον. Δὲν ὁμιλῶ περὶ προσώπων· πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ προσώπων, καὶ ἐγὼ γνωρίζω τὴν ἀξίαν τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου, καὶ συνδέομαι μετ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τὰ πράγματα, διότι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ἀνάγκη μᾶς ἐπιβάλλει νὰ περικόψωμεν χρησίμους καὶ ἀναγκαίας δαπάνας, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ Ἑλλὰς εἰς θέσιν νὰ πληρώνῃ 15 ἢ 20 χιλιάδας δραχμὰς διὰ στρατιωτικὸν ἀκόλουθον.

§387ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Δὲν ἀφίνετε αὐτὸ τὸ ζήτημα;

§388Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Διατί;

§389Μ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Διότι οὐδεὶς δύναται νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ. Αὐτὰ τὰ ζητήματα δὲν θίγονται.

§390Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀπορῶ, ἀκούων ὑμᾶς ὁμιλοῦντα οὑτωσὶν αἰνιγματωδῶς! Σεῖς, ὁ φιλελεύθερος, νὰ ὁμιλῆτε οὕτως, ὅστις κατὰ πᾶσαν στιγμὴν ἐγείρεσθε ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης καὶ ἐπιτίθεσθε κατ’ ἐκείνων, οἵτινες ὁμιλοῦσιν ἐπὶ ἄλλων ζητημάτων κεκαλυμμένως!... Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὰ ζητήματα ταῦτα δὲν πρέπει νὰ τὰ καλύπτωμεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὰ φέρωμεν εἰς φῶς· δὲν πρόκειται ἄλλως τε περὶ στρατιωτικῶν κινήσεων, καὶ δὲν ἠξεύρω, πῶς ὑμεῖς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐννοεῖτε νὰ ἐπιβάλητε, τί νὰ λέγεται ἐνταῦθα. Λέγονται, κύριε Βουλευτά, αἱ ἀλήθειαι, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ λεχθῶσι.

§391ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε, νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν;

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι διακοπάς.

§393Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ. Ἂν πρόκηται νὰ μὲ διακόψητε, ἵνα μὲ πείσητε νὰ παύσω ὁμιλῶν καθ’ ὃν τρόπον ἐγὼ νομίζω, δηλῶ ὅτι δὲν δέχομαι διακοπάς.

§394ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Εἶπον ὅτι εἶναι ὡρισμένα τὰ θέματα, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ὁμιλῆτε ἐπ’ αὐτῶν, ἔστω καὶ ἂν ἡ δαπάνη ἦναι μεγάλη ἢ μικρά.

§395Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν σᾶς ἐννοῶ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπαναφέρεται τὸ καθεστὼς τὸ παλαιὸν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἐνοικίων· ἤτοι εἰς τὸ μέλλον, ὅταν ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, — ἐὰν ψηφισθῇ, — οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώνωσι ποσὸν 15% ἐπὶ τοῦ συμφωνηθησομένου ἐνοικίου. Τὸ σχετικὸν ἄρθρον εἶναι τὸ 8. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν νομίζω ὅτι εἶναι οὔτε δίκαιον, οὔτε εὔλογον, οὔτε ἴσον πρὸς πάντας. Θέλει φέρει εἰς μεγίστας στενοχωρίας τοὺς προξένους ἡμῶν· διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεώσητε τὸν πρόξενον νὰ κατοικήσῃ εἰς κατάστημα, τὸ ὁποῖον ὁ προκάτοχός του ἐνῳκίασε; Καὶ ἂν ὁ προκάτοχος ἦτο ἄγαμος καὶ ἐνῳκίασεν οἰκίαν μικρὰν, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κατοικήσῃ ἐντὸς αὐτῆς ὁ διάδοχός του, ὅστις, ἔγγαμος ὤν, ἔχει καὶ πολυμελῆ οἰκογένειαν; Τί δὲ θέλει συμβῆ; Θὰ ἦναι ἠναγκασμένος, ἢ νὰ στενοχωρηθῇ καὶ νὰ καταλάβῃ καὶ αὐτὸ τὸ γραφεῖον τοῦ προξένου, ἢ νὰ ἐνοικιάσῃ ἑτέραν οἰκίαν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, μετὰ τὸ ψαλίδισμα μάλιστα, τὸ ὁποῖον τοῦ κάμνετε, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὰς δαπάνας, πληρώνων διπλοῦν ἐνοίκιον; Παρακαλῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ προσέξῃ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ, καὶ νὰ εὐσπλαγχνισθῇ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς. Ἀλλὰ δύναται νὰ συμβῇ καὶ ἕτερον πολλάκις, — ὡς λ. χ. ἐν Μασσαλίᾳ σήμερον συμβαίνει, — νὰ διευθύνῃ τὸ Προξενεῖον γραμματεὺς, — γνωστὸν δὲ τυγχάνει, ὅτι αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ γραμματέως εἶναι γλίσχραι. — Θὰ ᾖναι ὑποχρεωμένος οὗτος νὰ πληρώνῃ τὰ 15%; Εἶναι δίκαιον τοῦτο; Ἡ ἀνισότης ὅμως, ἥτις δημιουργεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου, εἶναι κατάδηλος· ἀρκεῖ νὰ σκεφθῇ τις ὀλίγον, ἀρκεῖ νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον 15% κράτησιν λόγῳ ἐνοικίου, ἀνεξαρτήτως πόλεως, ἀνεξαρτήτως κέντρου. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν, πανταχοῦ οἱ αὐτοὶ ὅροι νὰ ὑπάρχωσι, πανταχοῦ τὰ αὐτὰ ἐνοίκια; Ταῦτα διαφέρουσι ὄχι μόνον κατὰ τὰς πόλεις, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς συνοικίας τῆς αὐτῆς πόλεως. Καὶ ἀναφέρω παραδείγματα. Ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ Κωνσταντινουπόλει τὰ ἐνοίκιά εἰσιν ἀκριβὰ, καὶ πληρώνονται σήμερον 500 λίραι τὸ ἔτος. Ἐν Φιλιππουπόλει καὶ Ἰωαννίνοις τὰ ἐνοίκιά εἰσιν εὐθηνὰ, καὶ δύναταί τις νὰ ἔχῃ κατάστημα ἀντὶ 50 λιρῶν, ἢ καὶ ὀλιγώτερον. Ἑπομένως ὁ Γενικὸς Πρόξενος Κωνσταντινουπόλεως θὰ πληρώνῃ ἐπὶ 500 λιρῶν 75 λίρας, ὅσον ἀναλογεῖ τὸ 15%, ὁ τῆς Φιλιππουπόλεως, ἐπὶ 50 λιρῶν, μόνον 7½ λίρας· σημειώσατε δὲ, ὅτι αἱ ἀποδοχαὶ τῶν προξένων δὲν διαφέρουσι καὶ κατὰ πολὺ, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἀναλογία τις ἐπὶ ἴσων ἀναλόγως ἀποδοχῶν· τινὲς πρόξενοι θὰ καταβάλλωσι μεγάλα ποσοστὰ, καὶ ἄλλοι ἐλάχιστα. Εἶναι ἰσότης αὐτή; εἶναι δικαιοσύνη; Πλὴν τῶν ἀνωτέρω, Κύριοι, παρατηρῶ, ὅτι δύναται καὶ νὰ καταστρατηγηθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο· καὶ ἠκούσατε, τί εἶπεν ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι προτιμᾷ νὰ καταργηθῇ ἡ εὐεργετικὴ διάταξις τοῦ ἀμεταθέτου τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων, ἡ δίδουσα λαβὴν εἰς καταστρατήγησιν, τοῦ νόμου, παρὰ νὰ ὑφίσταται καὶ νὰ χρησιμεύῃ πρὸς διαφθορὰν τῶν χαρακτήρων τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἵτινες, μὴ δυνάμενοι νὰ μεταθέσωσι τοὺς ὑπὲρ ὧν ἐνδιαφέρονται, ἐπὶ διετίαν, καταφεύγουσιν εἰς προσωρινὰς προσκολλήσεις. Δύναται λοιπὸν νὰ χωρήσῃ καταστρατήγησις. Καὶ ἀποφεύγω νὰ εἴπω πῶς· ἐὰν ὅμως ἐπιθυμῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ τὸ μάθῃ, δύναμαι νὰ τοῦ τὸ εἴπω κατ’ ἰδίαν. Καὶ ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι αὐστηρὸς καὶ ἀμείλικτος πρὸς τοὺς προξενικοὺς ὑπαλλήλους, καὶ ἀφαιρεῖ ἀπ’ αὐτῶν ὄχι τὸ ἐπιδόρπιον, ἀλλὰ μέρος τοῦ ἄρτου, τὸν ὁποῖον τοῖς χορηγεῖ ἡ Πολιτεία, εἰς ἄλλους, εἰς τοὺς διπλωματικοὺς, εἶναι ἐπιεικὴς, εἶναι μαλακὸς, εἶναι χριστιανός! Ἐννοῶ τοὺς τρεῖς πρέσβεις τῶν Παρισίων, τοῦ Λονδίνου καὶ τοῦ Βερολίνου. Ἀντὶ τῶν 1500 δραχμῶν τοῖς ἀφῆκε 500 δραχμὰς μηνιαίως! Διατὶ δὲν ἰσχύει καὶ διὰ τούτους τὸ ἀξίωμα τῆς σταθερότητος τοῦ χρυσοῦ, κύριε Ὑπουργέ; Γνωρίζετε πάντες, ὅτι κατὰ τὸ 1896 ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τὰς τρεῖς Πρεσβείας, τῶν Παρισίων, τοῦ Βερολίνου καὶ τοῦ Λονδίνου, 1500 δραχμαὶ πρόσθετος ἐπιχορήγησις· ὥστε τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἷς ἕκαστος τῶν τριῶν ἀντιπροσώπων ἡμῶν ἐλάμβανεν ἐκ δραχ. 44,000, ἀνήρχετο διὰ τῆς προσθήκης τῶν 18,000 εἰς δραχμὰς 62,000 ἐτησίως. Ἐδόθη δὲ ἡ πρόσθετος ἐπιχορήγησις λόγῳ μὲν χάριν τοῦ μετὰ τῶν δανειστῶν ἡμῶν συμβιβασμοῦ, ἔργῳ δὲ, ἵνα θεραπευθῶσιν ἀνάγκαι προσωπικαὶ τῶν πρέσβεων. Ποῖοι δὲ ἦσαν οἱ καρποὶ τῆς τοιαύτης γενναιοδωρίας τοῦ Κράτους; Ἐγὼ θὰ προκαλέσω πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διηύθυναν τὰ τῆς χώρας ἀπὸ τοῦ 1896 καὶ ἐντεῦθεν, θὰ προκαλέσω ἰδιαιτέρως ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διηύθυναν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ δείξωσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τοὺς καρποὺς, νὰ ὁμολογήσωσι κατὰ πόσον συνετέλεσαν καὶ ἂν συνετέλεσαν εἴς τι οἱ πρεσβευταὶ ἡμῶν εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ συμβιβασμοῦ. Ἀλλὰ γνωρίζω τὴν ἀπάντησιν, καὶ τὴν δίδω ἐγὼ, ὅτι κατ’ οὐδὲν συνετέλεσαν. Τὸ πῶς κατηρτίσθη ὁ συμβιβασμὸς, εἶναι γνωστὸν, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγήσω πρὸς ὑμᾶς...

§396Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τοῦ Ἐτέμ!

§397Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Βεβαίως. Ἀλλὰ μὲ ἀναγκάζετε νὰ ἀναξέσω πληγὰς ἀρχομένας νὰ ἐπουλῶνται, καὶ νὰ ὑπομνήσω εἰς ὑμᾶς, ὅτι συνετελέσθη ὁ συμβιβασμὸς διὰ τῆς ἐπιβουλῆς — ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω τὴν λέξιν — τοῦ ἀτιμωτικοῦ κλοιοῦ, ὃν φέρομεν περὶ τὸν τράχηλον ἡμῶν, τοῦ Διεθνοῦς Ἐλέγχου. Καὶ ἐδαπάνησε τὸ Κράτος ἀπὸ τοῦ 1895 μέχρι σήμερον πλέον τοῦ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου! Ἰδοὺ εἰς τί συνετέλεσαν οἱ κύριοι πρέσβεις, εἰς τὸ νὰ ἐλαφρυνθῇ ὁ δημόσιος θησαυρὸς κατὰ 550,000 δραχμὰς λόγῳ τῆς προσθέτου ἀποζημιώσεως, καὶ κατὰ δύο ἑκατομμύρια καὶ πλέον λόγῳ τῶν ἄλλων αὐτῶν ἀποδοχῶν! Θεωρεῖτε μικρὰ, θεωρεῖτε ἀσήμαντα τὰ ποσὰ ταῦτα; Καὶ παραπονούμεθα κατόπιν περὶ ἐλλειμμάτων! Καὶ διατὶ χαρίζετε χιλιάδας δραχμῶν, ὅτε τὸ ταμεῖον ἔφθασεν εἰς ἀνέχειαν; — Διότι χαρίζετε, ὅταν λέγητε, ὅτι ἀφίνετε 7,000 δραχμὰς διὰ τὸ ἐνοίκιον τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας· διότι χαρίζετε, ὅταν λέγητε, ὅτι ἀφίνετε 6,000 δραχμὰς ἐτησίως εἰς ἕνα ἕκαστον τῶν τριῶν πρέσβεων· διότι χαρίζετε, ὅταν ἀφίνητε 15,000 διὰ τὸν στρατιωτικὸν ἀκόλουθον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ φίλος κ. Στελλάκης δὲν στέργει νὰ ἀνακληθῇ. Ἀθροίσατε τὰ ποσὰ ταῦτα, καὶ ἔχετε δραχμὰς 40,000· προσθέσατε καὶ τὰς 36,000 ἐκ τοῦ ἐπιδόματος, τὰς ὁποίας ἀποκόπτετε, καὶ τὰς 3,000 ἐκ τοῦ ἐνοικίου τῆς Κωνσταντινουπόλεως, καὶ ἔχετε τὸ σεβαστὸν ποσὸν τῶν 80,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον δύνασθε νὰ οἰκονομήσητε. Φρονεῖτε, ὅτι εἶναι μικρὰ οἰκονομία, καὶ διστάζετε νὰ τὴν διαπράξητε; Ἀλλ’ ὁ συνειρμὸς τῶν ἰδεῶν μὲ φέρει εἰς τὴν ἐξέτασιν ἑτέρου θέματος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἄσχετον πρὸς τὴν συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, θέματος, τὸ ὁποῖον θίγει τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας, διότι διατίθενται ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἑκατοντάδες ὅλαι χιλιάδων δραχμῶν. Πρόκειται περὶ διατηρήσεως ἢ ἀνακλήσεως τῶν πρέσβεων ἡμῶν. Κατ’ ἐμὲ δὲ, ἐπιβάλλεται ἡ ἀνάκλησις ἕνεκα πολλῶν λόγων, καὶ θέλω ὑποβάλει τροπολογίαν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Λυποῦμαι, διότι κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν δὲν ἤμην ἐνταῦθα, ὅπως ἀκούσω ἐντίμων συναδέλφων τὰς ἀγορεύσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου· ἀλλ’ εἰσῆλθον ἐν τῇ αἰθούσῃ καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπέτεινε πρὸς τὴν Βουλὴν παθητικὸν ἐξορκισμὸν καὶ ἔλεγε: «Μὴ ἐπιτρέψητε ποτὲ τὴν κατάργησιν τῶν Πρεσβειῶν, διότι δειναί εἰσιν αἱ περιστάσεις, διότι νέφη ζοφερὰ καλύπτουσι τὸν πολιτικὸν ὁρίζοντα τῆς Ἑλλάδος!...» Καὶ ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, μεταβαλὼν γνώμην ἀπὸ τοῦ 1895, ὅτε ἐπρότεινε τὴν κατάργησιν τῶν Πρεσβειῶν, μέχρι σήμερον, μᾶς ἐξορκίζει νὰ μὴ καταργήσωμεν τὰς Πρεσβείας! Καὶ διατὶ τότε εἶχεν ἀντίθετον γνώμην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τότε ἀκριβῶς, ὅτε ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας δὲν ἦτο οἵα σήμερον παρίσταται καὶ οἵα πράγματι εἶναι; Τότε ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πρέσβεις, διότι δὲν ἤμεθα καταπεπονημένοι οἰκονομικῶς, διότι εἴχομεν τὰς ἀποθήκας τοῦ στρατοῦ πλήρεις. Καὶ διατὶ σήμερον εἶναι ἀνάγκη τῶν πρέσβεων, καὶ δὲν δύνανται μόνοι οἱ γραμματεῖς νὰ διεξαγάγωσι τὴν ὑπηρεσίαν; Ἀλλὰ τὰ πράγματα μᾶς πείθουσιν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ὑπάρξωμεν καὶ ἄνευ τῆς πολυτελείας αὐτῆς, ἀφοῦ εἰς τὸ κέντρον, ὅπου ὕπατα συμφέροντα Ἑλληνικὰ συζητοῦνται καὶ ἀποφασίζονται, δὲν ἔχομεν πρέσβυν, ἀλλὰ μόνον ἐπιτετραμμένον. Διαχειρίζεται καλῶς τὰ ζητήματα ὁ ἐπιτετραμμένος, ναὶ ἢ οὔ; Ἐὰν ναί, ἀποδεικνύεται τὸ περιττὸν τῶν πρέσβεων· ἐὰν ὄχι, πῶς ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἀφέθη κενὴ ἡ θέσις; Ποία ἡ ἀνάγκη νὰ ὑπάρχωσι πρέσβεις ἐν Πετρουπόλει καὶ Παρισίοις, ἐν Βουκουρεστίῳ καὶ Βελιγραδίῳ, ἀφοῦ ἐκεῖ, ὅπου διακυβεύεται, ἐπαναλαμβάνω, ἡ τύχη τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος, ἐν Ρώμῃ, ὑπάρχει μόνον γραμματεύς, μόνον ἐπιτετραμμένος; Καὶ κατὰ τίνα τρόπον, ἐρωτῶ, οἱ ἡμέτεροι ἀντιπρόσωποι θέλουσι διαλύσει τὰ νέφη τὰ ζοφερά, τὰ ὁποῖα βλέπει ἐν τῇ ἰδιότητί του, ὡς Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ σεβαστὸς ἐκ Γόρτυνος πολιτευτής; Καὶ κατὰ τίνα τρόπον θέλουσι προλάβει τὰς κρισίμους περιστάσεις, ἢ τοὺς ἐπαπειλοῦντας ἡμᾶς κινδύνους; Ἐπιδίδοντες βεβαίως διαμαρτυρίας! Ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος εὑρίσκεται ἐντελῶς ἄοπλον καὶ οἰκονομικῶς συντετριμμένον, αἱ διαμαρτυρίαι τῶν πρέσβεων ἡμῶν θὰ ἦναι αὐτόχρημα κωμικαί! Καὶ μοὶ ἔρχεται εἰς τὴν μνήμην ἀνέκδοτον λίαν χαρακτηριστικὸν τῆς καταστάσεως. Κατὰ τὸ 1854, ἐπὶ τῶν Παρκερικῶν, ὅτε στενὸς ἠσκεῖτο ἀποκλεισμὸς τῶν ἑλληνικῶν παραλίων ὑπὸ τοῦ ἀγγλικοῦ στόλου, συνελήφθη τὸ πλοῖον γενναίου Ψαριανοῦ, ὅστις ἠγανάκτησε, καὶ ἐν τῇ ἀφελείᾳ του συνέταξε διαμαρτυρίαν ἰταλιστὶ, καὶ ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ ἀγγλικοῦ ἀτμοπλοίου ἐζήτησε τὸν κυβερνήτην αὐτοῦ, ἵνα ἐγχειρίσῃ αὐτῷ τὴν διαμαρτυρίαν, ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι ἀμέσως ἤθελεν ἀφεθῆ ἐλεύθερον τὸ πλοῖόν του.—«Τί ἀγαπᾶτε;» τὸν ἠρώτησεν ὁ φλεγματικὸς Ἄγγλος.—«Ἰδού», εἶπεν ὁ Ψαριανὸς πλοίαρχος, τείνων αὐτῷ τὴν διαμαρτυρίαν.—«Τί εἶναι αὐτό;» προσέθηκεν ὁ Ἄγγλος πλοίαρχος.—«Τὸ protesto μου», λέγει ὁ Ἕλλην ναυτικός. Ὁ Ἄγγλος, ἀντὶ πάσης ἀπαντήσεως, τὸν λαμβάνει ἐκ τῆς χειρὸς καὶ τὸν ὁδηγεῖ εἰς τὸ πυροβολεῖον τοῦ πλοίου του, καὶ δεικνύων πρὸς αὐτὸν τὰ πυροβόλα, τῷ λέγει: «Ἔχεις ἀπ’ αὐτά;»—«Ὄχι», ἀπαντᾷ συντετριμμένος ὁ Ψαριανός.—«Αἴ! τότε τὸ protesto σου δὲν κάμνει οὔτε δύο παράδες», τῷ λέγει ὁ Ἄγγλος μετὰ τραχύτητος, καὶ ἔσχισεν εἰς τεμάχια τὴν περίφημον διαμαρτυρίαν. Τοιαύτη θὰ ἦναι ἀσφαλῶς καὶ ἡ θέσις τῶν πρέσβεων ἡμῶν! Εἶναι ἀληθές, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς δεινὴν οἰκονομικὴν θέσιν, ναὶ ἢ οὔ; Τὰ μέτρα τὰ προτεινόμενα, οἱ λόγοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τί ἄλλο ἀποδεικνύουσιν ἢ ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν κρισίμῳ καταστάσει; Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος, ὁ τοσάκις διατελέσας Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ αἰσιοδοξότερος πάντων τῶν εὑρισκομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅστις ἔβλεπε πάντοτε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν περισσεύματα, ἀνεγνώρισε καὶ αὐτὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου προχθὲς τὴν δεινὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, καὶ ὡς ἄλλη Κασσάνδρα κλαίουσα...

§398Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κασσιανή. Διατὶ Κασσάνδρα;

§399Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κασσάνδρα, ἡ μάντις, ἔκλαιε διὰ τὴν καταστροφὴν τῆς Τρῳάδος. Μάθημα θὰ σᾶς κάμω; (ἱλαρότης)... Ὡς ἄλλη Κασσάνδρα, λέγω, παρεκίνει ὑμᾶς, ὄχι μόνον νὰ διαπράξητε οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ νὰ τολμήσητε νὰ ἐπιβάλητε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν φόρους! Καὶ διατὶ ἔλεγε ταῦτα μετὰ τόσης ἀγανακτήσεως; Ἁπλῶς διὰ νὰ κάμῃ μίαν ἀποστροφὴν πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς ἀντίθετος αὐτοῦ; Βεβαίως ὄχι. Ἀλλὰ τὰ ἔλεγε διότι γνωρίζει τὰ πράγματα, διότι ἀντελήφθη τέλος πάντων καὶ αὐτός, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ ἔθνους δὲν εἶναι ἀνθηρά. Ἔχομεν ἄρα πάντα τὰ ἐνδόσιμα νὰ πιστεύωμεν, ὅτι, ἂν δὲν εὑρισκώμεθα εἰς τὸ τελευταῖον στάδιον τῆς νόσου, βαίνομεν ὅμως γοργῶς πρὸς αὐτό. Ὀφείλομεν λοιπὸν πᾶσαν νὰ μετέλθωμεν οἰκονομίαν, ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν καὶ εἰς κατάργησιν χρησίμων, ἀλλὰ μὴ ἀπαραιτήτων ὑπηρεσιῶν, ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὴν ἀνάκλησιν τῶν πρέσβεων, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἐξοικονομήσωμεν ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τὴν κατάργησιν τῶν Πρεσβειῶν, ζητῶ τὴν ἀνάκλησιν τῶν προϊσταμένων μόνον· νομίζω δέ, ὅτι ἐλέχθη κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν ἐπιτετραμμένους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐκτελέσωσι τὰ ἔργα αὑτῶν ἐπίσης καλῶς, ἐπίσης φιλοτίμως, ἐπίσης μετὰ ζήλου καὶ ἀφοσιώσεως καὶ ἴσως–ἴσως, ὡς ἐκ τῆς νεότητος καὶ διὰ νὰ ἀναδειχθῶσι, διὰ νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν τοῦ πρεσβευτοῦ, ἴσως–ἴσως, λέγω, καὶ καλλίτερόν τινες ἐξ αὐτῶν, ἐὰν ὦσιν εἰς τὸ ὕψος τοῦ προορισμοῦ καὶ τῆς ἀποστολῆς των. Ὅταν δὲ μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἐτῶν βελτιωθῇ, ὡς πιστεύω, ἡ κατάστασις ἡμῶν ἡ οἰκονομική, βελτιωθῇ δὲ ἐκ παραλλήλου καὶ ἡ κατάστασις τοῦ στόλου, τότε δυνάμεθα νὰ στείλωμεν πρεσβευτάς, οἱ ὁποῖοι, παριστάμενοι πρὸ τοῦ κυρίου Τιτόνη ἢ τοῦ κυρίου Δελκασέ...

§400ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παρητήθη.

§401Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν σημαίνει· τοῦ διαδόχου του... Παριστάμενοι, λέγω, ἐνώπιον αὐτῶν, θὰ δύνανται νὰ ὑποστηρίξωσι τὰ δίκαια ἡμῶν ἀποτελεσματικώτερον καὶ λυσιτελέστερον, καὶ θὰ δύνανται νὰ κρατῶσι τὸ μέτωπον ὑψηλὰ, καίτοι ἀντιπρόσωποι Κράτους μικροῦ μὲν, ἀλλ’ ὑπερηφάνου καὶ συντεταγμένου, δυναμένου νὰ παράσχῃ πράγματα καὶ εἰς τοὺς ἰσχυροὺς ἀκόμη. Ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης πρέπει καὶ τὸν τελευταῖον ὀβολὸν νὰ ἐξοικονομίσωμεν. Καὶ εἶναι συμφωνότατος εἰς ταῦτα ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ποῖοι λόγοι ἐξηνάγκασαν ἢ ἔπεισαν αὐτὸν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ μᾶς ἐξορκίσῃ, λέγων: «Μὴ, πρὸς Θεοῦ, πειράξητε τὰς Πρεσβείας!»

§402Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο.

§403Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὑπάρχουσιν ἄρα λόγοι ἄγνωστοι εἰς ἡμᾶς, ὅπως διατηρηθῶσιν αἱ Πρεσβεῖαι...

§404Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς ἰσχυρίσθη τοιοῦτόν τι.

§405Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑπάρχωσι λόγοι τοιοῦτοι, διότι Κυβέρνησις κοινοβουλευτική, Κυβέρνησις περιβαλλομένη διὰ τοσαύτης ἐμπιστοσύνης ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ λόγους, οὓς νὰ ἀγνοῇ ἡ Βουλή, δὲν πρέπει νὰ ὑφίσταται ἐπιδράσεις, δυναμένας νὰ μειώσωσι τὴν κοινοβουλευτικότητα αὐτῆς καὶ νὰ βλάψωσιν ἄλλα συμφέροντα. Ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις πρέπει νὰ κανονίζῃ μόνη τὰ πάντα, διότι αὐτή γνωρίζει τὰ πράγματα, αὐτὴ ἔχει νὰ δώσῃ λόγον πρὸς ἡμᾶς. Ἄν ὅμως ἐξ ἐπιβολῆς κανονίζωνται θέματά τινα, δὲν ὑπάρχει λόγος, ἡ συμπαγὴς αὕτη πλειονοψηφία νὰ ὑφίσταται, δὲν ὑπάρχει λόγος, ἡμεῖς πάντες νὰ παριστάμεθα ἐνταῦθα, ἐλέγχοντες τὰς κυβερνητικὰς πράξεις. Καὶ διὰ νὰ θέσω τέρμα εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, —διότι καὶ ἡ ὥρα ἔχει προχωρήσει, —ὀφείλω νὰ παρατηρήσω πρὸς ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν ζητεῖτε, πιεζόμενοι ὑπὸ τῆς ἀδυσωπήτου ἀνάγκης, νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς γλίσχρους μισθοὺς τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων, καθ’ ἣν στιγμὴν ζητεῖτε ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸ ἥμισυ τοῦ ἄρτου ἀπὸ τοὺς προξενικοὺς ἡμῶν ὑπαλλήλους, ἀπὸ τὰ ὄργανα τὰ κυριώτερα, τὰ οὐσιωδέστερα τῆς ἐξωτερικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν πολιτικῆς, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ σκληρὰ ἀνάγκη σᾶς ἐξαναγκάζει νὰ καταργήσητε ὀκτὼ Πρωτοδικεῖα, νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ ὀκτὼ ἐπαρχίας τὴν ταχεῖαν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, νὰ ἀφαιρέσητε ἓν κέντρον πολιτισμοῦ, — καὶ εἶναι γνωστόν, ὁποία εἶναι ἡ ἐκπολιτιστικὴ ἐπίδρασις τῶν Δικαστηρίων ἰδίως εἰς τὰς μεμακρυσμένας ἐπαρχίας τῆς Εὐρυτανίας, τῆς Καρδίτσης καὶ ἄλλων μερῶν, — καθ’ ἣν στιγμὴν ζητεῖτε νὰ περιορίσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν Εἰρηνοδικείων — καὶ ὀρθῶς πράττετε! ἐγὼ δὲν τὰ ἐπικρίνω· συμφωνῶ, καὶ θὰ ψηφίσω τὰ νομοσχέδιά σας αὐτά, — καθ’ ἣν στιγμήν, λέγω, ζητεῖτε νὰ ἐλαττώσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν Εἰρηνοδικείων, ἀφαιροῦντες τὸν ἐπιούσιον ἄρτον τῆς δικαιοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀπαξιοῦτε νὰ διαπράξητε οἰκονομίαν, ἥτις οὐδαμῶς θέλει παραβλάψει τὸν μηχανισμὸν τοῦ Κράτους! Διστάζετε νὰ θέσητε τὴν χεῖρα ὑμῶν ἐπὶ τοῦ ἀσφαλοῦς ποσοῦ ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν, ὑπείκοντες ἴσως εἰς ἐκφρασθείσας ἐπιθυμίας νὰ μὴ θιχθῶσιν αἱ Πρεσβεῖαι!

§406Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Ἐπιθυμίας τίνος;

§407Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀλλὰ τότε, οὕτω πράττοντες, τί θέλετε κερδίσει; Θέλετε ἐμπνεύσει τὴν δυσπιστίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν περὶ τῆς σοβαρότητος τῶν μέτρων ὑμῶν· θέλετε ἐμπνεύσει εἰς αὐτὸν τὴν ἀπογοήτευσιν, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἀσφαλῶς δύναμαι νὰ μαντεύσω· θὰ κατρακυλήσητε ἀδόξως ἐκ τῶν θέσεων, τὰς ὁποίας κατέχετε καὶ εἰς τὰς ὁποίας σᾶς ἀνεβίβασε τοσοῦτον ἐνθουσιωδῶς καὶ τοσοῦτον πανηγυρικῶς ἡ ψῆφος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ κατὰ τὴν εἰκοστὴν Φεβρουαρίου. (Χειροκροτήματα).

§408ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς δευτέραν συζήτησιν). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου ΒΩΞΘʹ τῆς 31 Μαρτίου 1903 περὶ ἀνασυστάσεως τῆς θέσεως ἑρμηνέως παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ Τρικκάλων».

§409Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ θέσις αὕτη ἐνομοθετήθη πρὸ δύο περίπου ἐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου θεωρεῖ τὴν θέσιν ταύτην περιττήν, ἀλλὰ τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσιν ὅλως τὸ ἐναντίον, διότι κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα τῆς διετίας παρουσιάζεται ἐργασία μεγάλη καὶ σοβαρά. Ἑρμηνεύθησαν ἔγγραφα πλέον τῶν 2,000. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς χρησιμότητος, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ θέσις αὕτη, ἐγὼ δὲν ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν σημερινὴν περίστασιν τῶν οἰκονομιῶν, ἂν δὲν συνέτρεχον καὶ ἄλλοι ἐξαιρετικοὶ λόγοι. Γνωρίζετε ὅτι ἡ πόλις τῶν Τρικκάλων εἶναι παραμεθόριος πόλις, συγκοινωνοῦσα καθ’ ἑκάστην μετὰ τῆς Μακεδονίας, εἰσρέουσι δὲ εἰς τὰ Τρίκκαλα πρόσωπα παρὰ πολλὰ ἐκ Μακεδονίας, καὶ αἱ ἀρχαὶ εἶναι ἠναγκασμέναι νὰ ζητῶσιν ἐξηγήσεις παρ’ αὐτῶν, ἀλλὰ τὰ πρόσωπα ταῦτα δὲν γνωρίζουσιν ἄλλην γλῶσσαν, πλὴν τῆς Βουλγαρικῆς καὶ τῆς Τουρκικῆς. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὁ ἑρμηνεὺς τοῦ Πρωτοδικείου δὲν παρουσιάζεται μόνον ὡς ἑρμηνεὺς παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ, ἀλλὰ εἶναι καὶ ὁ ἑρμηνεὺς ὁ καθημερινὸς τοῦ ἀστυνόμου. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἐκ Χαλκίδος Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπε κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, ὅτι δυνάμεθα νὰ δημιουργήσωμεν θέσιν ἀμίσθου ἑρμηνέως. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἤλπιζον δὲ, ὅτι τὴν σύστασιν ταύτην ἤθελε κάμει πρὸ ἐμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἤθελε διαμαρτυρηθῆ πρὸς τὸν συνάδελφόν του, ὑποστηρίζων ὅτι ἠδύνατο νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις μᾶλλον ἑνὸς ἑρμηνέως παρὰ Προξενείῳ καὶ οὐχὶ ἡ θέσις τοῦ ἑρμηνέως παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ Τρικκάλων.

§410Γ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Εἰς τὴν θερμὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων βουλευτὴς καὶ φίλος μου κ. Χατζηπέτρος, καὶ εἰς τὴν τοῦ ἑτέρου ἐκ Τρικκάλων συναδέλφου κυρίου Γαρδικιώτου θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ προσθέσω καὶ τὴν ἐμὴν σύστασιν, ὑπὸ μίαν μόνον διαφοράν, τὴν ἑξῆς· ἀντὶ νὰ ἀποσύρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ νομοσχέδιον, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ συγκατατεθῇ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ, διότι ἀπαιτοῦνται στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ προσαγάγωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ διὰ τῶν ὁποίων θὰ πείσωμεν αὐτὸν, ὅτι ὀφείλει πάντως νὰ δεχθῇ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§411Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑπηρεσία μοὶ παρέστησεν ὡς περιττὴν τὴν θέσιν ταύτην· ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν βεβαίως ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ ἐξετάσω, ἂν πράγματι παρέχει τὸ σύνολον τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος παρέστησεν. Ἑπομένως καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον μέχρις οὗ ἐξετάσω, ἂν πράγματι ἡ θέσις αὕτη εἶναι περιττή.

§412ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ᾼΥΛΘʹ τῆς 26 Μαΐου 1887 καὶ ͵ΒΤΚΓʹ τῆς 20 Μαρτίου 1896». Ὁ κύριος Χατζηπέτρος ἔχει τὸν λόγον.

§413ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἂν πρόκηται νὰ διαρκέσῃ ἡ συζήτησις, τότε δύνασθε νὰ λύσητε τὴν συνεδρίασιν.

§414Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ πολλοὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ λάβωσι τὸν λόγον.

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ κύριος Χατζηπέτρος.

§416ΧΡ. Ε. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις, Κύριοι, βασιζομένη ἐπὶ τοῦ προγράμματός της, προγράμματος διοικητικῆς καὶ οἰκονομικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας, ὑπέβαλεν εἰς τὴν ψῆφον ἡμῶν νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ᾼΥΛΘʹ τῆς 26 Μαΐου 1887 καὶ ͵ΒΤΚΓʹ τῆς 20 Μαρτίου 1896». Ἐκ τῆς ὑπ’ ἐμοῦ — ἐν τῷ μέτρῳ πάντοτε τῶν ἀσθενῶν μου γνώσεων — γενομένης μελέτης τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ πείσω ἐμαυτὸν, ὅτι διὰ τῆς προτεινομένης τροποποιήσεως ἐπέρχεται βελτίωσίς τις εἰς τὸν σπουδαῖον τοῦτον κλάδον τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας· τοὐναντίον δύναμαι μᾶλλον νὰ εἴπω, ὅτι οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν σαφῆ γνώμην ἔχουσιν ἐπ’ αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο, φαίνεται, οὐδεμία ἔκθεσις, ἔστω καὶ σύντομος, συνοδεύει αὐτό. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐξετάσω τοῦτο, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν, ἐφαρμοζόμενον ὡς ἔχει, ἢ τροποποιούμενον, δύναται νὰ ἐπιφέρῃ βελτίωσίν τινα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων. Ἡ ἀνάγκη, Κύριοι, τῆς ψηφίσεως διατάξεως περὶ ὁρίου ἡλικίας ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου προεκλήθη, ὡς ἔμαθον, ἐξ ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ὅριον ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν, διότι ἡ θέσις αὐτοῦ ἐδημιουργήθη διὰ μεταγενεστέρου νόμου (τοῦ νόμου ͵ΒΤΚΓʹ τοῦ ἔτους 1896), ἐν τῷ ὁποίῳ δὲν γίνεται μνεία περὶ ὁρίου ἡλικίας αὐτοῦ. Ἐφαρμοσθείσης συνεπῶς τῆς διατάξεως τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν εἰς τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὑπὸ σύνταξιν τεθεὶς Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς κ. Βλάσης πλὴν τῆς συντάξεώς του λαμβάνει καὶ τὴν διαφορὰν τῆς συντάξεως ἀπὸ τοῦ μισθοῦ του, ὡς θὰ παρατηρήσητε ἐν τῷ σχετικῷ προϋπολογισμῷ. Κατόπιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔδει φυσικῶς νὰ ὁρισθῇ καὶ ὅριον ἡλικίας τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ· πρὸς τοῦτο ὅμως, φρονῶ, ἠδύνατο ἁπλῶς νὰ ἑρμηνευθῇ τὸ ἄρθρον 23 τοῦ νόμου ᾼΥΛΘʹ τῆς 26 Μαΐου 1887, ὅτι δηλονότι τὸ ὅριον ἡλικίας τῶν Γενικῶν Ἐπιθεωρητῶν εἶναι τὸ αὐτὸ μὲ τὸ τῶν λοιπῶν ἐπιθεωρητῶν· ἀντὶ τούτου ὅμως, οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον ἐθεώρησαν καλὸν νὰ παρουσιάσωσι σχέδιον νόμου, περιορίζον καὶ τὸ ὅριον ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ νομομηχανικῶν κατὰ τρία ἔτη, ὥστε ν’ αὐξάνωσιν οὕτω πως οἱ συνταξιοῦχοι, καὶ ἑπομένως, ἀντὶ τῆς ἐπιδιωκομένης, συμφώνως μὲ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, οἰκονομίας, νὰ ἔχωμεν αὔξησιν δαπάνης. Ὑποθέτω, Κύριοι, ὅτι ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λόγῳ τῶν πολυειδῶν καὶ πολυπληθῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ καὶ τῆς πεποιθήσεως, ἣν ἔδει βεβαίως νὰ ἔχῃ πρὸς τοὺς ὑπ’ αὐτὸν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐργαζομένους, δὲν ἔδωκε, φαίνεται, τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς τὴν σύνταξιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου τούτου· διότι, ἐὰν ἀληθῶς ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδιδε καὶ τὴν ἐλαχίστην προσοχὴν εἰς τὰς λεπτομερείας ταύτας, δὲν θὰ ἔθετε βεβαίως τὴν ὑπογραφήν του κάτωθεν ἐγγράφου, πιστοποιοῦντος ὅτι ὁ ἔχων μόλις ὑπερβῆ τὸ 67 ἔτος τῆς ἡλικίας του εἶναι ἀνίκανος πλέον νὰ ἐργασθῇ διανοητικῶς, ἀφοῦ ἄλλως τε αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τῷ προσώπῳ του μᾶς παρέχει τὴν πλέον ζωηρὰν εἰκόνα τῆς ἀνακριβείας τοῦ ἰσχυρισμοῦ τούτου. Ἀλλ’ ἂν ἐξ ἄλλου παραδεχθῶμεν πρὸς στιγμήν, ὅτι ὁ ἔχων συμπληρώσει τὸ 67 ἔτος τῆς ἡλικίας του δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ ἐργασθῇ πλέον διανοητικῶς, διὰ τίνα λόγον τότε δὲν προβλέπεται ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου ὅριον ἡλικίας καὶ διὰ τὸν Διευθυντὴν τῶν δημοσίων ἔργων, τὸν καθ’ ὅλα βεβαίως ἐξ ἄλλου ἄξιον πάσης τιμῆς καὶ ὑπολήψεως; Δύναται ἆρά γε οὗτος, ἐὰν ἔχῃ τὸ εὐτύχημα ἢ τὸ ἀτύχημα νὰ ὑπερβῇ τὸ ἑκατοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του, νὰ ἐργάζηται ἄριστα διανοητικῶς, οἱ δὲ ἐπιθεωρηταὶ πέραν τοῦ 67 ἔτους νὰ θεωρῶνται ἀνίκανοι πλέον διὰ πᾶσαν διανοητικὴν ἐργασίαν; Θὰ μοὶ εἴπητε ἴσως, ὅτι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν διανοητικὴν ἀνικανότητα, ἀλλὰ καὶ τὴν σωματικὴν, ὁ δὲ Διευθυντὴς τῶν δημοσίων ἔργων ἀπαλλάσσεται τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας, ἣν ἐκτελοῦσιν οἱ ἐπιθεωρηταί. Εἰς τὴν πιθανὴν ταύτην δικαιολόγησιν θ’ ἀπαντήσω, ὅτι τὰ ἐν τῷ Β. Διατάγματι τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1887 διαγραφόμενα ἐν ἄρθρῳ 11 καθήκοντα τῶν ἐπιθεωρητῶν δὲν εἶναι τοσοῦτον ἐπίπονα, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ τὰ ἐκτελέσῃ ὁ ἔχων ἡλικίαν 69 ἐτῶν, ὁπόταν θὰ τὰ ἐκτελῇ ἀνέτως εἰς τὸ 67 ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτοῦ μὲ τὰ ὑπάρχοντα σήμερον μέσα τῆς συγκοινωνίας. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον 1 τοῦ Διατάγματος). Ἀλλὰ καὶ ἂν παραδεχθῶμεν πρὸς στιγμήν, ὅτι λόγῳ σωματικῆς ἀνικανότητος δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ ἐπιθεωρητής τις πολλάκις τὴν ἐπιθεώρησιν τμήματός τινος τῶν δημοσίων ἔργων, νομίζω ὅτι καὶ φιλανθρωπικὸν καὶ δίκαιον ἤθελεν εἶσθαι ν’ ἀποσταλῇ ἕτερος ἐπιθεωρητὴς ἐκ τῶν νεωτέρων πρὸς ἐπιθεώρησιν τοῦ τμήματος τούτου, ὁ δὲ σωματικῶς ἀνίκανος ἴσως θεωρούμενος ἵνα ἐκτελέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην νὰ χρησιμοποιηθῇ κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη τῆς ὑπηρεσίας του εἰς τὸ γραφεῖον, ἔνθα θέλει εἶσθαι χρήσιμος, λόγῳ τῆς ἐπὶ 30 καὶ πλέον ἔτη δεδοκιμασμένης πείρας αὐτοῦ· διότι ἄλλως ἔδει ν’ ἀναγραφῇ καὶ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ παθόντες θλάσιν τοῦ ποδὸς δέον ν’ ἀπολύωνται ἀμέσως τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων, ἢ νὰ τίθηνται ὑπὸ σύνταξιν, ἐὰν διατηρῶσι τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἀλλὰ μήπως εἶναι τοῦτο μόνον τὸ ἀκατανόητον ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου; Τὸ ἄρθρον 1, Κύριοι, ὡς εἴδετε, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας, τιθέμενοι τῇ αἰτήσει των ὑπὸ σύνταξιν, ἐὰν διατηρῶσι τὸ δικαίωμα τοῦτο, ὅταν συμπληρώσωσιν ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ τὸ 67 ἔτος τῆς ἡλικίας των, οἱ νομομηχανικοὶ τὸ 62, καὶ οἱ μηχανικοὶ τὸ 55». Τῇ αἰτήσει των! Τῇ αἰτήσει των τί; τῇ αἰτήσει των τίθενται ὑπὸ σύνταξιν, ἢ τῇ αἰτήσει των ἀπολύονται; Ἐὰν τὸ πρῶτον, δὲν νομίζω ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νέας νομοθεσίας, ἀφοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 22 τοῦ νόμου ᾼΥΛΘʹ τοῦ ἔτους 1887 μετὰ εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν δικαιοῦνται οἱ μηχανικοὶ παντὸς βαθμοῦ τῇ αἰτήσει των νὰ τεθῶσιν ὑπὸ σύνταξιν· ἐὰν τὸ δεύτερον, τὸ τοιοῦτον εἶναι ἔτι μᾶλλον περιττόν, ἀφοῦ διατηροῦσιν οὗτοι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως. Ταῦτα νομίζω, Κύριοι, ἀρκετὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον 2, κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, οὐδένα ἄλλον σκοπὸν δύναται νὰ ἔχῃ, εἰμὴ νὰ προσθέσῃ εἰς τὸν ἑκάστοτε Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὰς δυσχερείας, ἃς ἔχουσιν αἱ μεταθέσεις τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων· ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ, ἐπειδὴ θὰ ὑπάρχωσι τέσσαρες μόνον θέσεις, φαντάζεσθε, Κύριοι, τί θὰ συμβαίνῃ δι’ ἑκάστην μετάθεσιν, καὶ ποίαν ὑπηρεσίαν θὰ δύναται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ προσφέρῃ ὑπάλληλος θεωρῶν ἑαυτὸν ἠδικημένον ἐκ τῆς τοιαύτης μεταθέσεως. Ὡς μόνη συνεπῶς δικαιολόγησις τοῦ ἄρθρου τούτου δύναται νὰ θεωρηθῇ ἴσως ἡ ἀμεσωτέρα ἐπίβλεψις τῶν δημοσίων ἔργων, διότι περὶ οἰκονομίας οὔτε λόγος δύναται νὰ γείνῃ μετὰ τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων, εἰς οὓς, ὡς πάντες γνωρίζετε, οἱ ἐπιθεωρηταὶ ταξειδεύοντες οὐδὲν πληρώνουσι, καὶ ἑπομένως εἰς οὐδεμίαν δαπάνην ὑποβάλλουσι τὸ Δημόσιον. Ἂν ἐφαρμοσθῇ τὸ ἰσχῦον ἄρθρον 11 τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1887 περὶ καθηκόντων τῶν ἐπιθεωρητῶν, νομίζω ὅτι δὲν δύναταί τις ν’ ἀπαιτήσῃ περισσότερα ἀπὸ τοὺς ἐπιθεωρητὰς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξωτερικὴν αὐτῶν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ οὔτε εἶναι καὶ δυνατὸν νὰ ἀπαιτήσῃ πλειότερα, ἐὰν τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Δὲν πιστεύω συνεπῶς, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς θὰ θελήσῃ νὰ διαψεύσῃ, ὅτι ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι νὰ ἀνατεθῶσι χρέη νομομηχανικῶν εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς, διότι καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ οἱ προκάτοχοί του δὲν δύνανται εἰμὴ νὰ ὁμολογήσωσιν, ὅτι εὑρέθησαν πάντοτε εἰς τὴν δύσκολον θέσιν νὰ μὴ δυνηθῶσι νὰ τοποθετήσωσι τοὺς ἐν λόγῳ νομομηχανικοὺς ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἠναγκάζοντο δυστυχῶς νὰ τοποθετῶσιν αὐτοὺς ἀναλόγως τῶν μέσων, ἅτινα ἕκαστος τούτων διέθετε. Φαντασθῆτε, Κύριοι, ὅτι ἐκ τῶν εἴκοσι καὶ τεσσάρων νομομηχανικῶν, οἵτινες διατελοῦσι σήμερον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων, μόνον 6 εἰσὶ τοποθετημένοι εἰς τὰς ἐπαρχίας· ἐκ τῶν λοιπῶν 18 τρεῖς διατελοῦσιν ἐπ’ ἀδείᾳ, οἱ δὲ λοιποὶ 15 διαμένουσιν ἐν Ἀθήναις! Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ μὲ τὸ λοιπὸν προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐπειδὴ δὲ ὑπάρχουσι νομοὶ εὐνοούμενοι, τὸ ὀλίγον προσωπικόν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν, συγκεντροῦται εἰς τοὺς νομοὺς τούτους, εἰς δὲ τοὺς λοιποὺς ἀποστέλλεται ἀντὶ νομομηχανικοῦ μηχανικός, πολλάκις δ’ οὔτε μηχανικός, ἀλλὰ διευθύνει τὰ ἔργα τοῦ νομοῦ εἷς τῶν ἐργοδηγῶν! Τὸ ἄτοπον τοῦτο ἠθέλησαν, φαίνεται, νὰ διορθώσωσιν οἱ εἰσηγησάμενοι πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἰδέαν τῆς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις διαμονῆς τῶν ἐπιθεωρητῶν, ὅπως, ὡς προεῖπον, οὗτοι ἀναπληρῶσι τοὺς μὴ τοποθετημένους, ὡς ἔδει, εἰς τὰς ἕδρας των νομομηχανικούς, μὴ ἀναλογιζόμενοι, ὅτι διὰ τῆς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τοποθετήσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν δὲν δύνανται, εἰμὴ ν’ ἀπολέσωσιν οἱ τελευταῖοι οὗτοι τὸν προορισμόν των, ἀφομοιούμενοι πρὸς νομομηχανικοὺς καὶ ὑποβαλλόμενοι εἰς πιέσεις καὶ μεταθέσεις, πρᾶγμα ὅπερ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν δὲν δύναται, εἰμὴ νὰ θεωρηθῇ ὡς προφανὲς ἀδίκημα ἐναντίον ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, ἐχόντων πλέον τῶν τριάκοντα ἐτῶν ὑπηρεσίαν καὶ οἵτινες, οἰκογενειάρχαι ὄντες, ἔχουσι πλέον ἤδη τελείως ἀποκατασταθῆ ἐν Ἀθήναις, βασιζόμενοι εἰς τὰς μέχρι τοῦδε ἰσχυούσας διατάξεις. Ἀλλ’ ἂν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιθυμῇ, ὡς εἶμαι πεπεισμένος, νὰ βελτιώσῃ πραγματικῶς τὸν σπουδαῖον τοῦτον κλάδον τῆς ὑπηρεσίας, δὲν νομίζω ὅτι ἔχει ἀνάγκην νέων νομοθετικῶν μέτρων· ἡ ὑπάρχουσα νομοθεσία εἶναι ἐπαρκής, ἀρκεῖ μόνον νὰ ἐφαρμόζηται πρεπόντως. Ἡ περὶ μεταθέσεως τῶν μηχανικῶν διάταξις τοῦ νόμου ΒΚΓʹ τοῦ ἔτους 1892 οὐδέποτε ἐφηρμόσθη· ἂν αὕτη πραγματικῶς ἐφηρμόζετο, δὲν θὰ εἴχομεν σήμερον 15 νομομηχανικοὺς ἐν Ἀθήναις, ἐνῷ ἔπρεπεν οἱ πλεῖστοι τούτων νὰ εὑρίσκωνται ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, οὐδὲ θὰ ἐζητεῖτο διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἡ ἀντικατάστασις αὐτῶν δι’ ἐπιθεωρητῶν, τῶν ὁποίων ἀλλότρια εἶναι τὰ καθήκοντα. Ἄς ἐξετάσωμεν ὅμως καὶ κατὰ πόσον ἡ σχετικὴ αὕτη διάταξις δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἔχομεν τὴν μὴ καταργουμένην διάταξιν περὶ καταρτισμοῦ Συμβουλίου δημοσίων ἔργων. Κατ’ αὐτήν, πρὸς καταρτισμὸν ἀπαρτίας ἀπαιτεῖται ἡ παρουσία τεσσάρων ἐπιθεωρητῶν, ἤ, κωλυομένου ἑνὸς τούτων, τριῶν καὶ τοῦ ἀρχαιοτέρου τῶν ἐν Ἀθήναις νομομηχανικῶν. Ἐρωτῶ, πῶς θὰ καταρτισθῇ ἀπαρτία καὶ θὰ γίνηται Συμβούλιον, ἐν ᾗ περιπτώσει εἴτε κωλύονται εἴτε ἀπουσιάζουσιν οἱ ἐν Ἀθήναις διαμένοντες ἐπιθεωρηταί, εἰς οὕς, ὡς γνωστόν, ἔχουσιν ἀνατεθῆ ἄλλαι ὑπηρεσίαι (ἐπιθεώρησις τῶν φάρων καὶ φανῶν, ἔλεγχος κατασκευῆς σιδηροδρόμων κλπ.); Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν, μόνον κατὰ διετίαν καλοῦνται οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τοποθετημένοι ἐπιθεωρηταὶ νὰ μετάσχωσι τῶν ἐργασιῶν τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων. Ἑπομένως, ἂν κληθῶσι πρὸ τῆς παρελεύσεως διετίας, ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ Συμβουλίου, εἰς ὃ ἔλαβον μέρος οἱ τῶν περιφερειῶν ἐπιθεωρηταί, εἶναι ἄκυρος· καὶ ἂν μὲν πρόκηται περὶ τεχνικοῦ ζητήματος, ἡ ἀκύρωσις αὕτη δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ σπουδαιότητα, ἂν ὅμως πρόκηται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος ἢ λύσεως διαφορῶν τρίτων μετὰ τοῦ Δημοσίου, ἐρωτῶ, ποῖον κῦρος δύναται νὰ ἔχῃ τοιαύτη πρᾶξις Συμβουλίου μὴ νομίμως κατηρτισμένου; Πῶς θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν κατὰ διετίαν μετάκλησιν τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν περιφερειῶν, ὡς μελῶν τοῦ Συμβουλίου, καὶ τὴν συνεπῶς ἀντικατάστασιν τοῦ τμηματάρχου τῶν φάρων καὶ φανῶν καὶ τοῦ διευθύνοντος τὸν ἔλεγχον τῶν κατασκευαζομένων σιδηροδρόμων διὰ τῶν καλουμένων ἐκ τῶν περιφερειῶν ἐπιθεωρητῶν; Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, Κύριοι, ὅτι 7 εἰσὶν ἐν ὅλῳ οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν δημοσίων ἔργων, κατὰ τὸ ἄρθρον 1 δὲ τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος τῆς 15 Ἰουλίου 1893 τρὶς τῆς ἑβδομάδος τοὐλάχιστον τὸ Συμβούλιον συνέρχεται πρὸς ἐργασίαν. Ἐπείσθητε, νομίζω, Κύριοι, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀντὶ νὰ ὠφελήσωσι, θὰ βλάψωσι σπουδαίως τὰ δημόσια ἔργα. Ἀλλὰ μήπως καὶ τὸ ἄρθρον 3 δὲν εἶναι πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου, ὡς συνετάχθη; Διότι δὲν ἐννοῶ, διὰ τίνα λόγον νὰ μὴ δίδηται ἄδεια, ὁσάκις ζητῆται αὕτη, ἀφοῦ διὰ τῆς χορηγουμένης τοιαύτης ἀδείας παύει, κατὰ τοὺς διέποντας τὸ Κράτος νόμους, ἡ μισθοδοσία, καὶ ἀφοῦ ὡς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐκτελουμένων ἔργων λόγῳ οἰκονομίας δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἄσκοπον νὰ ἐλαττωθῇ καὶ τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων τῶν δημοσίων ἔργων. Ἴσως θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ καὶ τὸ ἄρθρον 15 τοῦ νόμου ΑΥΛΘʹ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ τυγχάνῃ ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργὸν ἡ παραχώρησις τῆς τοιαύτης ἀδείας, ἀλλὰ νὰ χορηγῆται ἐφ’ ὅσον δὲν παραβλάπτεται ἡ ὑπηρεσία. Τὰ δύο ἄλλα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ἔχουσι καλῶς, μολονότι ἡ εἰς τριάκοντα ἀργύρια μετατροπὴ τῆς τεσσαρακονταδράχμου μηνιαίας μισθοδοσίας τῶν εἰς τὰ γραφεῖα τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν ὑπηρετούντων κλητήρων, ἀποτελοῦσα οἰκονομίαν ἀξίαν λόγου, δὲν δύναται νὰ μὴ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν! Συνεπῶς θὰ παρακαλέσω τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει τοῦτο. Ἐὰν δὲ ἡ πρότασις μου αὕτη δὲν ἤθελε γείνῃ δεκτή, θὰ μοὶ ἐπιτραπῆ, ἐλπίζω, νὰ προτείνω τὰς ἑξῆς τροποποιήσεις (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 1. Ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας, τιθέμενοι ὑπὸ σύνταξιν, ἐὰν διατηρῶσι τὸ δικαίωμα τοῦτο, ὅταν συμπληρώσωσιν ὁ Διευθυντὴς τῶν δημοσίων ἔργων, ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ τὸ 67 ἔτος τῆς ἡλικίας των, οἱ νομομηχανικοὶ τὸ 62, καὶ οἱ μηχανικοὶ τὸ 55.» Ἄρθρον 2. Τοῦτο δέον ν’ ἀντικατασταθῇ δι’ ἑτέρου, περιορίζοντος ἢ ἐντελῶς καταργοῦντος τὸ ἄτοπον τῆς συγκεντρώσεως τόσον μεγάλου ἀριθμοῦ νομομηχανικῶν, μηχανικῶν καὶ ἐργοδηγῶν ἐν Ἀθήναις. Πρὸς τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ζητήσῃ παρὰ τῶν ἁρμοδίων πίνακα τοῦ ἀπαιτουμένου προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ἔργων διὰ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν καὶ διὰ τὴν τοῦ νομομηχανικοῦ Ἀττικῆς, νὰ διατυπώσῃ δὲ σχετικὸν ἄρθρον, ἐν ᾧ ἀναγραφομένου τοῦ ἐν λόγῳ προσωπικοῦ ν’ ἀπαγορεύηται ἡ δι’ οἱονδήποτε λόγον αὔξησις αὐτοῦ, ὡς ἐπίσης νὰ ἀπαγορεύηται ὁ καταρτισμὸς εἰδικῶν ὑπηρεσιῶν, εἰς οὓς οἱ διοριζόμενοι νὰ ἔχωσιν ὡς ἕδραν τὰς Ἀθήνας. Ἐπίσης νὰ ἀπαγορευθῇ ῥητῶς ἡ ἀναπλήρωσις τῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις νομομηχανικῶν ὑπὸ μηχανικῶν ἢ ἐργοδηγῶν, ἐκτὸς ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς νομομηχανικῶν, ὅπερ δὲν εἶναι πιθανὸν, διότι ἔχομεν κατὰ τοὺς κειμένους νόμους 24 νομομηχανικοὺς, κατὰ τὴν προτεινομένην δὲ νέαν διαίρεσιν θ’ ἀπαιτηθῶσι διὰ τὰς ἕδρας τῶν νομῶν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν 15 νομομηχανικοί, οἱ δὲ ὑπολειπόμενοι 9 εἶναι πλέον ἢ ἀρκετοὶ διὰ τὸν νομὸν Ἀττικῆς καὶ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, Ἄρθρα 3, 4 καὶ 5. Ἀναφέρομαι εἰς ὅσα ἀνέπτυξα. Τὸ οὕτω πως τροποποιούμενον νομοσχέδιον, ἔστε βέβαιοι, Κύριοι, ὅτι θὰ συντελέσῃ σπουδαίως πρὸς διόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων ἐν τῷ κλάδῳ τῶν δημοσίων ἔργων, ἀρκεῖ βεβαίως νὰ τηρῶνται θρησκευτικῶς αἱ διατάξεις τῆς ὑφισταμένης νομοθεσίας, πρωτίστως δὲ νὰ μὴ παραβιάζωνται αὗται ὑπ’ αὐτῶν τῶν συμβούλων τοῦ Στέμματος. (Ἐπιδοκιμασίαι ἑκατέρωθεν).

§417Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι ἡ τελευταία ἔκκλησις, ἣν ἐποιήσατε, δὲν ἀπευθύνεται πρὸς ἐμέ...

§418ΧΡ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Θεὸς φυλάξοι!

§419Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. Διότι, ὡς σύμβουλος τοῦ Στέμματος, δὲν ἐννοῶ νὰ παραβιάζω τοὺς νόμους. Προχείρως ὅμως σᾶς δηλῶ, ὅτι εὑρίσκω τὸν ὀργανισμὸν τοῦ σώματος τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν πολυτελῆ, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἴσως εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβάλω εἰς τὴν ἑπομένην Σύνοδον τῆς Βουλῆς—ἐὰν ἦμαι ἐν τῇ ἀρχῇ—νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου. Πάντες οἱ ἐπιθεωρηταὶ κατοικοῦσιν ἐν Ἀθήναις, καὶ περιμένουσιν εὐκαιρίαν, ἵνα δοθῇ εἰς αὐτοὺς ἐντολὴ νὰ μεταβῶσι πρὸς ἐπιθεώρησιν, ὅπως οὕτω προσθέσωσιν εἰς τὸν μισθὸν αὐτῶν δικαιώματά τινα. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ διαιρεθῇ εἰς τέσσαρας περιφερείας ἡ Ἐπικράτεια, ὥστε εἰς ἑκάστην αὐτῶν νὰ παραμένῃ εἷς ἐπιθεωρητής. Ἡ ὑπόνοιά σας δὲ, ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ στέλλονται εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἵνα ἀναπληρώσωσι τοὺς νομομηχανικούς, δὲν εἶναι ὑπαρκτή. Εἰς ἕκαστον νομὸν ὑπάρχουσι νομομηχανικοί...

§420ΧΡ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐὰν κληθῶσιν οἱ ἐπιθεωρηταὶ πρὸ τῆς διετίας, ἡ πρᾶξις αὐτῶν θὰ ἦναι ἄκυρος.

§421Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μὴ ἀνησυχεῖτε ἐπὶ ἀκυρότητι. Ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ συγκαλέσωσιν αὐτοὺς εἰς τὸ Συμβούλιον, θὰ κρίνωσιν, ἂν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ συγκαλέσωσιν αὐτοὺς, καὶ θὰ βραδύνωσι νὰ τοὺς συγκαλέσωσιν, ἐὰν ἐπίκηται ἀκυρότης. Ἐπίσης ποιοῦμαι τὴν παρατήρησιν, ὅτι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπάρχουσι δύο γενικοὶ ἐπιθεωρηταὶ, διότι ὁ ἕτερος αὐτῶν ἐπέτυχε δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ ἀκυρωθῇ ἡ παραπομπή του εἰς ἀργίαν, καὶ τοιουτοτρόπως πληρώνονται δύο, ἐνῷ εἶναι εἷς. Διὰ τοῦτο προσετέθη ἄρθρον, δι’ οὗ ἀπαλλάσσεται ὁ ἕτερος τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν. Ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§422ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἀνεβλήθη.

§423ΧΡ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὀφείλω μίαν ἐξήγησιν. Νομίζω ὅτι κατὰ τὸ ὀλιγοχρόνιον διάστημα, καθ’ ὃ, ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν, παρακάθημαι ἐνταῦθα, μολονότι ἀνήκω εἰς ἑτέραν πτέρυγα, δὲν ἔπαυσα νὰ τρέφω βαθύτατον σεβασμὸν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Δὲν ἐσκόπουν λοιπὸν νὰ ἀσεβήσω πρὸς αὐτόν. Εἶπον ὅτι παραβιάζεται πρωτίστως ὁ νόμος ὑπὸ τῶν συμβούλων τοῦ Στέμματος, διότι, ἂν ῥητὴ διάταξις τοῦ νόμου ἐφηρμόζετο πρεπόντως, δὲν θὰ εἴχομεν 15 νομομηχανικοὺς παραμένοντας ἐν Ἀθήναις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Συμβουλίου, τέσσαρες ἐκ τῶν ἐπιθεωρητῶν εἶναι τοποθετημένοι εἰς τοὺς νομοὺς, ἑπομένως μένουσι τρεῖς· ἀλλ’ ἐὰν ἐξ αὐτῶν ἀπουσιάζωσιν εἷς ἢ δύο ἢ καὶ τρεῖς, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχουσιν ἀνατεθῇ ἡ ἐπιθεώρησις τῶν φάρων καὶ φανῶν, ὁ ἔλεγχος τῶν κατασκευαζομένων σιδηροδρομικῶν ἔργων κλπ., δὲν δύναται νὰ καταρτισθῇ ἐγκύρως τὸ Συμβούλιον, ἂν δὲν μετακληθῶσι καὶ ἕτεροι ἐπιθεωρηταί, ἡ δὲ πρὸ τῆς διετίας μετάκλησις αὐτῶν εἶναι ἄκυρος.

§424ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπουσιάζωσιν ἐκεῖνοι, εἰς οὓς εἶναι ἀνατεθειμέναι καὶ ἕτεραι ἐργασίαι, καὶ κατὰ τὰς 365 ἡμέρας τοῦ ἔτους.

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ περαιτέρω συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἀναβάλλεται δι’ αὔριον ἕνεκα τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας. Ὁ βουλευτὴς Χαλκίδος κ. Καλογερόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς ἀδείας ὑποθηκεύσεως τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς πρὸς συνομολόγησιν δανείου ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ταύτης». Ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα, 230). Ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς αὔριον κανονίζεται οὕτως, ἐὰν συναινῇ ἡ Βουλή: αʹ) τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπεργίας. βʹ) Τὸ δωδεκατημόριον τοῦ Μαΐου. γʹ) Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη πρὸ ὀλίγου, περὶ ἐπιθεωρητῶν κλπ. τῶν δημοσίων ἔργων. Κατόπιν θὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 16 τῆς σημερινῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ ἐκεῖθεν θὰ κατέλθωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν 34.

§426ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§427ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 3 καὶ 45′ π. μ. τῆς ἐπιούσης).