1904.06.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32

τῆς 14 Ἰουνίου 1904.

(Δευτέρα).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας 6 καὶ 45′ μ. μ. ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἀναγράφονται ἐν σχέσει πρὸς τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα περὶ Κρήτης πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ κ. Ζυγομαλᾶς ἀντέκρουσε τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος, παρέστησε δὲ, ὅτι ἐν Κρήτῃ οὐδὲ εἷς ὑπάρχει ἀντιδρῶν κατὰ τῶν πόθων τοῦ λαοῦ αὐτῆς.» Ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι· εἶπον ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ἐν Κρήτῃ ἀντιδρῶν εἰς τὴν ἕνωσιν, οὔτε εἷς προδότης. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ διορθωθῶσιν ὡς πρὸς τοῦτο τὰ πρακτικά.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§4Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀλλὰ καὶ κατωτέρω, ὡς ἔχουσι τὰ πρακτικὰ, φαίνεται ὁ κ. Λιμπρίτης ὡς ἀντιλέγων εἰς τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα, διότι τὰ πρακτικὰ γράφουσιν (ἀναγινώσκει): «Ὁ κ. Λιμπρίτης ἐξέφρασε τὴν γνώμην, ὅτι ἡ θέσις, ἐν ᾗ εὑρίσκεται σήμερον τὸ Κρητικὸν ζήτημα, ἐπιβάλλει περίσκεψιν, ἥτις δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἐκφέρωνται κρίσεις, οἷαι αἱ πρὸ μικροῦ ἐξενεχθεῖσαι ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος...» Προλαλήσας εἶμαι ἐγὼ, ἀλλὰ δὲν ἐννοεῖ τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα ὁ κ. Λιμπρίτης, ἀλλὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἄνδρου κ. συναδέλφου. Νομίζω ὅτι ἀπαιτεῖται μεγαλειτέρα προσοχὴ νὰ καταβάλληται εἰς τὴν σύνταξιν τῶν πρακτικῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ τοῦτο νὰ διορθωθῇ, κύριε Πρόεδρε, προστιθεμένης μετὰ τὴν φράσιν «ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος» τῆς φράσεως «ἐξ Ἄνδρου βουλευτοῦ κ. Ἀργυροπούλου».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι διορθωθῆ.

§6Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὸ μέρος τὸ ἀφορῶν ἐμέ, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν τρίτην σελίδα, ἐν ᾗ ἀναγράφεται, ὅτι ἐδήλωσα ὅτι καταπαύω τὸν λόγον ὑποχωρῶν εἰς τὴν θέλησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νὰ προστεθῇ: «ἄλλως θ’ ἀπεδείκνυεν, ὅτι οἱ προλαλήσαντες εὑρίσκονται ἐν πλάνῃ».

§7Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τίνος κρίσις εἶναι αὐτό; Εἶναι κρίσις τοῦ Προεδρείου καὶ τῆς Βουλῆς, κύριε Πρόεδρε;

§8Ι. ΡΩΤΑΣ. Καὶ τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα δὲν ἀναγράφονται ἀκριβῶς ἐν τοῖς πρακτικοῖς· διότι λέγουσιν, ὅτι ἐπέκρινα τὸ μέτρον τῆς μεταθέσεως τηλεγραφικοῦ βοηθοῦ πρώτης τάξεως εἰς τὸ τηλεγραφεῖον Κέας, ὡς ζημιοῦν τὸ Δημόσιον. Ἐγὼ ἐπέκρινα τὸ μέτρον τοῦτο οὐ μόνον ὡς ζημιοῦν τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ καὶ ὡς παράνομον, ἐζήτησα δὲ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς περὶ τούτου διαταγῆς τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων, ὡς γενομένης ἐναντίον τοῦ νόμου περὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐναντίον τοῦ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος. Τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισε, καὶ ἐδήλωσεν ὅτι, ἐὰν τὰ πράγματα ἔχωσιν ὡς τὰ ἐξέθηκα, θὰ φροντίσῃ νὰ ἄρῃ τὴν παρανομίαν. Ἀλλ’ ἐν τοῖς πρακτικοῖς βλέπω ὅτι παρελείφθη τελείως ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ παρακαλῶ νὰ διορθωθῶσι καὶ κατὰ τοῦτο τὰ πρακτικά, προστιθεμένης τῆς δηλώσεως ταύτης τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§10Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ζητήσω διόρθωσιν τῶν πρακτικῶν, διότι ἐγὼ συνήθως δὲν δίδω σημασίαν εἰς τὰ γραφόμενα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπήντησεν ὅ,τι ἀναγράφεται ἐδῶ, ἐγὼ δὲ ἀνταπήντησα, ὅτι ὀφείλει νὰ δηλώσῃ εἰς τὸν ἀγορεύοντα, ὅτι βλάπτονται τὰ συμφέροντα τῆς Κρήτης διὰ τῶν τοιούτων ἀγορεύσεων ἐν τῇ Βουλῇ, προκειμένου περὶ ἐξωτερικῶν ζητημάτων, καὶ κατὰ συνέπειαν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀναγκάσῃ τὸν ἀγορεύοντα, κάμνων ἔκκλησιν εἰς τὸν πατριωτισμόν του, νὰ παύσῃ ἀγορεύων καθ’ ὃν τρόπον ἠγόρευε. Παρακαλῶ λοιπὸν ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικά.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· θὰ διορθωθῶσι. Τὰ πρακτικὰ διορθωθέντα ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας ἀναφοράς. Οἱ κάτοικοι Ἀνδρούσης ἐκφράζουσι τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑδρεύσεως τῆς κωμοπόλεώς των καὶ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§12Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἤδη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ στέρξῃ νὰ τὸ φέρῃ πρὸς ψήφισιν, διότι οὐδεμίαν θὰ προκαλέσῃ ἀντίρρησιν, οὔτε συζήτησιν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ σιγαροποιοὶ καὶ καπνεργάται παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνεγέρσεως δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν καπνεργοστασίων λόγῳ ὑγιεινῆς. Ὁ ἐν Σπάρτῃ ἰατρὸς Ρουσσόπουλος παραπονεῖται κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Σπάρτης Μαυρολίδου, ὡς παρεκτρεπομένου τῶν καθηκόντων του. Θὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Κωνσταντίνων τοῦ δήμου Ἀνδανίας τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ κατασκευασθῇ ἁμαξιτὴ ὁδὸς ἀπὸ τοῦ χωρίου των μέχρι Διαβολιτσίου διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν προϊόντων αὐτῶν. Ὁ βουλευτὴς Πυλίας κ. Σάκκης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἡ Λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Πύλου ἐνέκρινε πίστωσιν 700 δραχμῶν, ὅπως σταλῇ ἓν τῶν μελῶν αὐτῆς, ἵνα διαπραγματευθῇ τὸ δάνειον πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν Πύλῳ, καθόσον ἁρμόδιος πρὸς τοῦτο τυγχάνει ὁ δῆμος Πυλίων.» Θὰ διαβιβασθῇ ἡ ἐπερώτησις πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Φωτήλας.

§14Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ ἀνακοινωθείσης ἀναφορᾶς.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε προηγεῖσθε ὑμεῖς, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ ἀναφορᾶς.

§16Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς προηγηθῇ ὁ κύριος Φωτήλας, διὰ ν’ ἀναγνώσω τὴν ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν δὲν ἀνέγνωσα εἰσέτι.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φωτήλας.

§18ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐκ Καλαβρύτων μοὶ γράφουσι, κύριε Πρόεδρε, ὅτι νόσος ἐνέσκηψεν εἰς τὰς ἐκεῖ καπνοφυτείας καὶ τὰς ἀμπέλους, ἥτις καταστρέφει τὰ προϊόντα αὐτῶν, ζητοῦσι δὲ νὰ διαταχθῇ νὰ μεταβῇ ἐκεῖσε διευθυντὴς ἑνὸς γεωργικοῦ σταθμοῦ, ὅπως ἐξετάσῃ τὴν νόσον καὶ ὑποδείξῃ τὰ μέσα τῆς θεραπείας αὐτῆς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ ἕνα τῶν διευθυντῶν τῶν γεωργικῶν σταθμῶν νὰ μεταβῇ ἐκεῖ.

§19Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διετάχθη ἤδη τοῦτο.

§20ΑΧ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ἐπληροφορήθην καὶ ἐγὼ σήμερον, ὅτι δυστυχῶς καὶ ἐν τῷ δήμῳ Θερμοπυλῶν ἐνέσκηψεν ἡ ἐπάρατος νόσος περονόσπορος, ἡ ὁποία καταστρέφει τὰς ἀμπέλους εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε οἱ κάτοικοι εὑρίσκονται ἐν ἀπελπισίᾳ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν...

§21ΦΩΝΑΙ. Ἀπαλλαγὴν φόρων θέλετε;

§22ΑΧ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. .. νὰ λάβῃ μέτρα, ὅπως χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς ἡ ἀπαιτουμένη συνδρομή, ὥστε νὰ προληφθῇ, εἰ δυνατόν, τὸ κακόν.

§23Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ἀξία πάσης συστάσεως ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Κωνσταντίνων τοῦ δήμου Ἀνδανίας, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα μεριμνήσῃ περὶ κατασκευῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ ἀπὸ τοῦ χωρίου των μέχρι Διαβολιτσίου, ἔνθα εἶναι σιδηροδρομικὸς σταθμός, πρὸς μεταφορὰν τῶν προϊόντων των. Διότι, ὡς λέγουσιν ἐν τῇ ἀναφορᾷ, τὸ χωρίον τοῦτο κατοικεῖται ἀπὸ 1400 ψυχὰς, ἔχει δὲ καὶ πλουσιωτάτην καὶ ποικίλην παραγωγήν, διότι οἱ κάτοικοι Κωνσταντίνων παράγουσι περὶ τὰς 800,000 ὀκάδας σταφιδοκάρπου, 300,000 ὀκάδας σύκων καὶ 400,000 ὀκάδας ἐλαίου. Πάντα τὰ προϊόντα ταῦτα ὑφίστανται ὑποτίμησιν σπουδαίαν, διότι ἕνεκα ἐλλείψεως ἁμαξιτῆς ὁδοῦ ἀπὸ τοῦ χωρίου των μέχρι τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ οἱ παραγωγοὶ ἀναγκάζονται νὰ πληρώνωσι διὰ τὴν μέχρι Διαβολιτσίου μεταφορὰν τῶν προϊόντων διὰ ζώων, λόγῳ ἀγωγίου, 2 ἕως 3 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, καὶ ὡς ἐκ τούτου τὰ προϊόντα αὐτῶν χάνουσι τὴν ἀξίαν των,— ἐνῷ, ἂν ἦτο δυνατόν, ὡς πολὺ ὀρθῶς παρατηροῦσιν ἐν τῇ ἀναφορᾷ, νὰ μεταφέρωσι τὰ προϊόντα των διὰ κάρρων, δὲν ἤθελον καταβάλλει δι’ ἀγώγιον πλέον τοῦ ἡμίσεος λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν,— καὶ οὕτω ζημιοῦνται κατ’ ἔτος πλέον τῶν 30,000 δραχμῶν. Ἡ ἀπόστασις ἡ χωρίζουσα τὸ χωρίον Κωνσταντίνων ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου Ἀνδανίας εἶναι ἀπόστασις μόνον τεσσάρων ἢ πέντε χιλιομέτρων, ὥστε ὑποθέτω, ὅτι ἡ δαπάνη ἡ ἀπαιτηθησομένη διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδοῦ ἁμαξιτῆς δὲν θὰ φθάσῃ εἰς σπουδαῖον ποσόν. Διὰ τούτους τοὺς λόγους φρονῶ, ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ συσταθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη τῶν συμπολιτῶν μου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μεριμνήσῃ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἐν αὐτῇ εὐχῶν τῶν ἀναφερομένων.

§24ΣΠΥΡ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἶμαι σύμφωνος πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς αἰτήσεις τῶν κατοίκων τῶν διαφόρων χωρίων· ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον νὰ παρευρίσκηται τακτικῶς εἰς τὰς συνεδριάσεις, ἵνα κατορθώσωμεν διὰ τῆς συζητήσεως νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα.

§25Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς αὐτὸ δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργός, διότι ἐγὼ τακτικώτατα παρακολουθῶ τὰς συνεδριάσεις.

§26Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ποιήσωμαι τὴν δήλωσιν, ὅτι, καίτοι πολλὰς ἐπερωτήσεις ἐπεθύμουν νὰ ὑποβάλω, ἐν τούτοις οὐδεμίαν θὰ ὑποβάλω, διότι εὐθὺς ὡς φθάσωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν θὰ ζητήσω τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν, ἡ συζήτησις τοῦ ὁποίου θ’ ἀπαιτήσῃ ὀλιγώτερον χρόνον ἢ ὅσον θ’ ἀπῄτουν αἱ διάφοροι ἐπερωτήσεις.

§27Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ζαραφῶνος τοῦ δήμου Θεραπνῶν τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος πρὸ ἐννέα μηνῶν προέβησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν ἀγροφυλάκων. Ἡ ἐκλογὴ ἦτο ἔγκυρος, καὶ ἐπεκυρώθη ὑπὸ τοῦ νομάρχου, ἤρξαντο δὲ οἱ ἀγροφύλακες νὰ ἐκτελῶσι τὸ ἑαυτῶν καθῆκον· ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν 6 μηνῶν ἀπὸ τοῦ διορισμῶν των καὶ ἀφοῦ ἤδη εἶχον ἀναλάβει τὰ καθήκοντά των, ὁ ἐκεῖ ἀστυνόμος, παρὰ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία εἶναι κατηγορηματικὴ καὶ διὰ τῆς ὁποίας ὁριστικῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπέτασσε τοὺς διαφόρους ἀστυνόμους νὰ μὴ ἐπεμβαίνωσιν εἰς τὰ καθήκοντα τῶν ἀγροφυλάκων, προέβη εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἀγροφυλάκων τοῦ εἰρημένου χωρίου. Ὁ δήμαρχος, συνειδὼς τὴν ἄδικον καὶ παράνομον πρᾶξιν, εἰς ἣν προέβη ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ἀστυνόμος, ἐκάλεσε τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, καὶ τοῦτο προέβη εἰς νέαν προκήρυξιν ἐκλογῆς ἀγροφυλάκων· ἐγένετο νέα ἐκλογή, καὶ ἐξελέγησαν πάλιν οἱ ἴδιοι. Ὁ κ. νομάρχης τὴν πρᾶξιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἠκύρωσεν, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι εἶχε δικαίωμα ὁ ἀστυνόμος νὰ προβῇ εἰς ἀπόλυσιν τῶν ἅπαξ διορισθέντων, καὶ ὅτι μετὰ τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκλέξῃ πάλιν τοὺς ἰδίους, διότι ἡ πρᾶξις τοῦ ἀστυνόμου δὲν ἦτο παράνομος.

§28Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν ἐγκύκλιον;

§29Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Μάλιστα· διότι ἡ ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξεδόθη πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνός.

§30Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀγροφύλαξ, παραβαίνων τὰ καθήκοντά του, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπολυθῇ;

§31Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω. Ἁρμοδιώτερος εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καθ’ ὃ εἰδικώτερος, ὅστις καὶ ἐξέδωκε τὴν ἐγκύκλιον. Ἡ ἐγκύκλιος δὲ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι κατηγορηματική· δὲν ἐπιτρέπει εἰς τοὺς ἀστυνόμους νὰ ἐπεμβαίνωσιν εἰς τοὺς διορισμοὺς οὐδ’ εἰς τὰς ἀπολύσεις τῶν ἀγροφυλάκων.

§32Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐγκύκλιος δὲν λέγει τοῦτο· ἡ ἐγκύκλιος λέγει, ὅτι, ὅταν οἱ ἀγροφύλακες διορίζωνται ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τῶν κτηματιῶν, δὲν πρέπει νὰ προβαίνωσιν οἱ ἀστυνόμοι αὐθαιρέτως εἰς τὴν παῦσιν αὐτῶν. Πολλάκις συνέβη νὰ γείνῃ δευτέρα ἐκλογή, νὰ ἐκλεγῶσιν οἱ ἴδιοι ἀγροφύλακες, καὶ πάλιν ὁ ἀστυνόμος ἐπέμενε νὰ μὴ τοὺς διορίσῃ. Διὰ τῆς ἐγκυκλίου λέγομεν, ὅτι οἱ ἀγροφύλακες διορίζονται ἀπὸ τοὺς κτηματίας, καὶ δὲν πρέπει ὁ ἀστυνόμος νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν, ἐκτὸς ἐὰν ὑπέπεσαν εἰς ἔγκλημά τι, τὸ ὁποῖον πρέπει ἡ ἀστυνομία νὰ καταστήσῃ γνωστὸν εἰς τὸν οἰκεῖον νομάρχην.

§33Π. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς Ζακύνθου ἀπό τινων ἡμερῶν δεικνύει δείγματα πανελληνίου πολιτικῆς· ἀλλὰ πρὶν ἢ ἀναμιχθῇ εἰς ζητήματα ἀφορῶντα ξένας ἐπαρχίας, ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ καλλίτερον τὰ πράγματα. Τὸν διαβεβαιῶ λοιπόν, ὅτι ὁ ἀστυνόμος, περὶ οὗ πρόκειται, ἔχει μετατεθῆ πρὸ καιροῦ ἐκεῖθεν, μετὰ ταῦτα δὲ ἐξέδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἐγκύκλιον, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτής.

§34Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀπορῶ, πῶς ὁ κύριος συνάδελφος παραπονεῖται ὅτι δεικνύω πολιτικὴν πανελλήνιον. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐνταῦθα δὲν εἶμαι Βουλευτὴς μόνον τῆς Ζακύνθου, ἀλλὰ Βουλευτὴς ὅλης τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους.

§35ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§36Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἔχει τις ἐναντίαν γνώμην;

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§38Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὥστε, κύριε Βουλευτά, τὴν ἀπάντησιν τὴν δίδει πρὸς ὑμᾶς ἡ Βουλὴ σύσσωμος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, ἂν ὁ κ. δήμαρχος Θεραπνῶν εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ ἢ ἀδίκῳ, τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ᾖναι γνωστὸν εἰς ἐμέ, καὶ διὰ τοῦτο ἀπετάθην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, καὶ παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ ἐξετάσῃ πῶς ἔχει ἡ ὑπόθεσις, καὶ ἂν ἔχῃ δίκαιον ὁ κ. δήμαρχος, νὰ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὸν τὸ δίκαιον, ἐὰν δ’ ἔχῃ δίκαιον ὁ κ. ἀστυνόμος, νὰ δικαιώσῃ τὸν ἀστυνόμον.

§39Π. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Τὸ ὅτι ἕκαστος Βουλευτὴς εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου, δὲν τὸ ἀμφισβητῶ· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται νὰ ἀναμιχθῇ εἷς Βουλευτὴς εἰς τὰ πράγματα ἄλλης ἐπαρχίας, πρέπει πρῶτον νὰ ἐξετάζῃ αὐτά, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἀσφαλῶν πληροφοριῶν νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον.

§40Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀνέφερά τι τὸ ἀνακριβές. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἂς ἐξηγηθῇ περὶ αὐτῆς ὁ κύριος Ὑπουργός. Ἐγὼ εἶπον μόνον, ὅτι ἡ ἐγκύκλιος αὕτη παρεβιάσθη ὑπὸ τοῦ νομάρχου, καὶ ὅτι ὁ κ. νομάρχης ἠκύρωσε τὴν ἐκλογήν. Ὅτι δὲ ἡ ἐκλογὴ ἠκυρώθη, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, διότι ὁ δήμαρχος Θεραπνῶν δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐζήτησε τὴν ἀκύρωσιν τῆς πράξεως τοῦ νομάρχου. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος δὲν εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ, λέγων ὅτι ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἀναμιχθῶ εἰς ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζω.

§41Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὑπὸ τὰς αὐτὰς περιστάσεις εὑρίσκομαι καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἀναγκαζόμενος νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἐπαρχίας τῆς Σπάρτης· ἀλλ’ ἐξαιροῦμαι τοῦ κανόνος, ὃν διετύπωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς Λακεδαίμονος, διότι ὑπάρχει τοιοῦτος σύνδεσμος μεταξὺ Σύρου καὶ Σπάρτης, ὥστε δὲν θὰ ἔλθῃ εἰς θέσιν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ μοὶ ἀπευθύνῃ παρατήρησιν. Πρόκειται περὶ τοῦ δολοφονηθέντος ἐσχάτως Τσακανάκου· εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον. Ὁ ἀνακριτὴς Δουκάκης, εἷς τῶν καλλιτέρων δικαστῶν, ὡς μοὶ γράφουσι, κατώρθωσε νὰ ἀνακαλύψῃ τὸν δολοφόνον, ὡς καὶ τοὺς ἠθικοὺς συνεργοὺς αὐτοῦ· καθ’ ἣν ὅμως στιγμὴν ἐπρόκειτο οὗτοι νὰ περιέλθωσιν εἰς τὰς χεῖρας τῆς Δικαιοσύνης, ὁ δικαστὴς μετετέθη. Σύμπτωσις, κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἐπειδὴ ὅμως οἱ ἐν Σπάρτῃ, οἱ συνδεόμενοι μετὰ τῆς Σύρου, φρονοῦσιν ὅτι τοῦτο ἐγένετο ἐκ προθέσεως, τὸ ὁποῖον ἐγὼ οὔτε νὰ φαντασθῶ δύναμαι, διὰ τοῦτο ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του κατὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ δικαστοῦ, ὥστε ὅσον τάχιστα νὰ ἔλθωσιν εἰς φῶς τὰ κατὰ τὴν δολοφονίαν ταύτην. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν περὶ τῆς συμπτώσεως τῶν γενομένων, ἀλλ’ ὁ πόνος τῶν συγγενῶν τοῦ δολοφονηθέντος μὲ ἐξηνάγκασε νὰ ὑποβάλω τὴν παράκλησιν ταύτην πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§42Π. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Εἶμαι συμφωνότατος, κ. συνάδελφε, παρακαλῶ δὲ καὶ ἐγὼ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, μετὰ προσοχῆς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ δικαστοῦ, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε, διότι τὸ ἔγκλημα ἦτο ὄντως στυγερώτατον καὶ ἔκαμε τὴν χειρίστην ἐντύπωσιν.

§43Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Προκειμένου περὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας ἐν Σπάρτῃ, δὲν θὰ εἴπω τι, οὔτε ὑπὲρ οὔτε κατ’ αὐτῆς διὰ τὴν δολοφονίαν, ἡ ὁποία διεπράχθη ἐν Σπάρτῃ, διότι πιστεύω, ὅτι, καὶ ἂν μετετέθη ὁ ἀνακριτής, δύναται παρ’ ἄλλου ἀνακριτοῦ νὰ συνεχισθῇ ἡ ἀνάκρισις περὶ τῆς δολοφονίας ταύτης. Θέλω μόνον νὰ διαβεβαιώσω τὸν κύριον συνάδελφον ἐκ Σύρου, ὅτι ἐν Σπάρτῃ δυνάμεθα νὰ καυχώμεθα, ὅτι οὐδέποτε ὑπάρχει παράδειγμα, ὅτι πολιτικὸς ἠθέλησε νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἐν Σπάρτῃ. Πάντες οἱ δικασταὶ ἀνομολογοῦσι τοῦτο, ὅτι εἰς πάσας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους ἢ μᾶλλον εἰς πάσας τὰς ἕδρας τῶν Δικαστηρίων δυνατὸν νὰ ἐπιέσθησαν, ἐν Σπάρτῃ ὅμως οὐδέποτε ἐπιέσθησαν. Ὥστε ἂς μὴ ἀνησυχῇ ὁ κ. συνάδελφος διὰ τὴν μετάθεσιν τοῦ ἀνακριτοῦ, διότι αὕτη δὲν ἐγένετο ἕνεκα ἐπεμβάσεως πολιτικῆς. Εἶμαι ἐν γνώσει, ὅτι ὁ μετατεθεὶς δικαστὴς μετετέθη τῇ αἰτήσει του, ἢ μᾶλλον τῇ ἐνεργείᾳ του· ἀφ’ ἧς μάλιστα ἐτοποθετήθη ἐκεῖ ὁ πρωτοδίκης κ. Δουκάκης ἐπὶ δύο μῆνας δὲν ἤρχετο εἰς τὴν Σπάρτην· μάρτυς δὲ εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἠναγκάσθη νὰ παραγγείλῃ τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, ἵνα καλέσῃ τὸν εἰρημένον δικαστὴν εἰς ἀπολογίαν, διατὶ δὲν μετέβη εἰς τὴν θέσιν του. Ἐὰν λοιπὸν ὁ ἐν λόγῳ δικαστὴς μετετέθη ἐκεῖθεν, τοῦτο κατώρθωσεν ὁ ἴδιος· οὐδέποτε δ’ ἤσκησεν ἐπιρροὴν ἡ πολιτικὴ εἰς τοὺς δικαστὰς ἐν Σπάρτῃ, διότι, ἐπαναλαμβάνω, τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν οἱ πολιτικοὶ τῆς Σπάρτης πάντοτε ἐθεώρησαν, ὅτι ἵσταται ὑψηλὰ καὶ ὅτι εἶναι ἀνεπηρέαστος.

§44Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Πρῶτον ὁ σύνδεσμος μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. ἐκ Λακεδαίμονος συναδέλφου εἶναι τοιοῦτος, ὥστε δὲν μοὶ ἐπετρέπετο, καὶ ἂν ἐφρόνουν, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐνήργησε τὴν μετάθεσιν, νὰ δηλώσω τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Δεύτερον, ὅτε ἔθιξα τὸ ζήτημα τοῦτο, πρῶτος ἐγὼ ἐπήνεσα τὸν ἐν λόγῳ δικαστήν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν εἶχε δίκαιον νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ κ. συνάδελφος. Φρονῶ δέ, ὅτι πολὺ δικαίως ζητοῦσι μετάθεσιν οἱ δικασταὶ, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὦσι καταδεδικασμένοι νὰ μένωσι πάντοτε εἰς ἐπαρχίας, οἱ δὲ προνομιοῦχοι νὰ μένωσι πάντοτε εἰς τὴν πρωτεύουσαν, διότι τὸν ἕνα βραχίονα τὸν ἔχουσιν εἰς τὴν δεξιὰν πτέρυγα, τὴν πλειονοψηφίαν, τὸν δ’ ἄλλον εἰς τὴν ἀριστεράν.

§45Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταξὺ τῶν διαφόρων δαπανῶν τοῦ Κράτους, κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι καὶ ἡ δαπάνη πρὸς προμήθειαν χάρτου χρησίμου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δημοσίου. Ἡ δαπάνη αὕτη φαίνεται ἱκανῶς σπουδαία, διότι ἐκ τῶν ἀριθμῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐξάγεται, ὅτι τὸ Κράτος προμηθεύεται ἐν γένει χάρτην ἀξίας 1,000,000 δραχμῶν. Ἀληθὲς χαρτοβασίλειον! Ἡ σπουδαιότης τῆς δαπάνης ταύτης ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἐμβάλῃ εἰς σοβαρὰν φροντίδα τὰς διαφόρους Κυβερνήσεις, ὅπως καταρτίσωσι τρόπον τινὰ ὁμαλὸν καὶ λογικὸν διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ χάρτου τούτου. Διὰ τοῦτο, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον προμηθεύεται ἀξίαν λόγου ποσότητα, ἐξεδόθη Βασιλικὸν Διάταγμα κατὰ τὸ 1887, τὸ ὁποῖον προσδιώρισεν ἴδιον γραμματέα, διαχειριζόμενον τὰ τῆς προμηθείας τοῦ χάρτου, ὁρίσαν ἐπίσης, ὅτι ἡ προμήθεια θὰ γίνηται διὰ δημοπρασίας. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη δυστυχῶς μέχρι τοῦδε δὲν ἐφηρμόσθη. Ἐφηρμόσθη μόνον κατὰ τὸ 1890 καὶ 1891 ἐπ’ ὀλίγους μῆνας, γενομένης μιᾶς δημοπρασίας. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὁ διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς προεκήρυξε δημοπρασίαν μειοδοτικὴν πρὸς προμήθειαν τοῦ χάρτου τοῦ χρησίμου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ δημοπρασία αὕτη, γενομένη τὸ πρῶτον, εἰς οὐδὲν ἀπέληξεν ἀποτέλεσμα, διότι διάφοροι χαρτοπῶλαι ἐν Ἀθήναις συνασπισθέντες οὐδεμίαν τιμὴν ἔδωκαν, ἀποσχόντες τῆς δημοπρασίας, ἀκριβῶς ὅπως ἔπραξαν οἱ κριθοπῶλαι διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, συνασπισθέντες δύο ἢ τρεῖς καὶ οὐδεμίαν δόντες τιμήν, διὰ νὰ καταλήξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δυστυχῶς ἐκεῖ, ὅπου, ὡς μὴ ὤφελε, κατέληξε, δηλαδὴ εἰς τὴν προμήθειαν κριθῆς πρὸς 26½ λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Δηλαδὴ ἐχορήγησε τὴν κριθὴν εἰς τιμὴν ἀκριβοτέραν τοῦ σίτου. Καὶ εἶναι ἀληθῶς δυστύχημα, ὅτι τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ δὲν τρέφονται μὲ σῖτον, διότι τότε πολὺ εὐθηνότερον μὲ Θεσσαλικὸν σῖτον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ θρέψωμεν τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ. Συνησπίσθησαν λοιπὸν οἱ χαρτοπῶλαι, καὶ εἰς τὴν πρώτην δημοπρασίαν οὐδεὶς προσῆλθεν, ἵνα μειοδοτήσῃ. Ἐγένετο καὶ δευτέρα δημοπρασία, καὶ πάλιν οὐδεὶς προσῆλθεν· ἐγένετο προκήρυξις τότε μὲ διαφέροντας ὅρους διακηρύξεως, κατὰ τοὺς ὁποίους προσεκαλοῦντο καὶ τὰ εὐρωπαϊκὰ χαρτοπωλεῖα νὰ προσφέρωσι τιμὴν, καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον ἡ παράδοσις τοῦ χάρτου νὰ γείνῃ ἐν Πειραιεῖ. Ἡ τρίτη αὕτη δημοπρασία, γενομένη ὑπὸ τοιοῦτον ὅρον, ὥστε νὰ λάβωσι μέρος καὶ τὰ χαρτοπωλεῖα τῶν ξένων Κρατῶν, κατέληξεν εἰς εὐχάριστον ἀποτέλεσμα, διότι ἠνάγκασε τοὺς ἐν Ἀθήναις χαρτοπώλας νὰ προσφέρωσι τιμὴν 35% μικροτέραν ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπρομηθεύετο τὸ Κράτος τὸν χάρτην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχων εἰς χεῖράς του τοιαῦτα ἀποτελέσματα, λίαν εὐνοϊκὰ συνεπείᾳ τῆς δημοπρασίας ἐκείνης, εἶχε χιλιάκις τὸ καθῆκον νὰ ἐγκρίνῃ τὴν δημοπρασίαν ταύτην, διότι, ἐπαναλαμβάνω, αἱ τιμαί εἰσι κατὰ 35% εὐθηνότεραι ἐκείνων, μὲ τὰς ὁποίας ἠγόραζεν ἄλλοτε ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Μέχρι σήμερον ὅμως, παραδόξως καὶ πρὸς σκάνδαλον πραγματικὸν, οὐδεμία ἐγένετο ἔγκρισις, ἐφθάσαμεν δ’ εἰς τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα. Ἐνῷ οἱ ἐργολάβοι οἱ μειοδοτήσαντες ἀνελάμβανον καὶ ὑπεχρεοῦντο νὰ δίδωσι διὰ τῆς προσφορᾶς των τὸν χάρτην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὀλιγώτερον κατὰ 35%, ἐν τούτοις ἡ ὑπηρεσία ἀγοράζει τὸν χάρτην παρ’ αὐτῶν τούτων ἀκριβότερον κατὰ 35%! καὶ ἐξακολουθεῖ ἀταράχως οὕτω νὰ τὸν ἀγοράζῃ, ἐνῷ ὑπὸ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῆς εὑρίσκεται ἡ γενομένη μειοδοσία! Καὶ διὰ νὰ ἐννοήσητε, ποία διαφορὰ ὑπάρχει, σᾶς ἀναφέρω, ὅτι τοῦ χάρτου τοῦ λεγομένου communa ordinari ἑκάστη δεσμὶς ἀγοράζεται πρὸς δραχ. 4 καὶ 30/00, ἐνῷ διὰ τῆς γενομένης μειοδοσίας ἐδικαιοῦτο τὸ Κράτος νὰ ἀγοράζῃ τοῦτον πρὸς φρ. χρ. 1,35. Τῇ προσθήκῃ δηλ. τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ὁ χάρτης οὗτος ἐστοίχιζεν εἰς τὸ Κράτος δραχμὰς χαρτίνας 2,15. Σήμερον ἀγοράζομεν παρὰ τῶν αὐτῶν ἐργολάβων, ἐπαναλαμβάνω, οἱ ὁποῖοι προσήνεγκον τὸν χάρτην εἰς τὴν τιμὴν τῶν δραχ. 2,15, ἀντὶ δραχ. 4,30, δηλαδὴ εἰς τὸ διπλάσιον! Ἐρωτῶ, διὰ ποῖον λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ ἔχει ἐνώπιόν του ἀποτελέσματα δημοπρασίας τοσοῦτον ὠφέλιμα πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, διατὶ δὲν ἐνέκρινε ταύτην μέχρι σήμερον, ἀλλὰ διέταξε τὴν ἐπιστροφὴν τῆς ἐγγυήσεως πρὸς τὸν ἐργολάβον, καὶ ἀφίνει τὰ πράγματα νὰ τρέχωσι τὸν συνήθη δρόμον των, ἐπιτρέπων ν’ ἀγοράζῃ τὸ Δημόσιον τὸν χάρτην εἰς τιμὰς διπλασίας ἐκείνων, τὰς ὁποίας θὰ ἐπλήρωνεν, ἐὰν ἐνέκρινε τὴν δημοπρασίαν; Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ μάθω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ ποῖον λόγον ἡ δημοπρασία, ἡ γενομένη διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ χάρτου καὶ καταλήξασα εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, δὲν ἐνεκρίθη; διατὶ ἐπέστρεψε τὴν κατατεθεῖσαν ἐγγύησιν πρὸς τὸν ἐργολάβον; καὶ διατὶ ἐπὶ τέλους δὲν ἐνήργησε τὴν ἀκύρωσιν τῆς δημοπρασίας καὶ τὴν ἐπανάληψιν αὐτῆς, ὡς εἶχεν ἐπιτακτικὸν καθῆκον; Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, κατὰ ποῖόν τινα τρόπον γίνεται ἡ προμήθεια τοῦ χάρτου τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία προμήθεια ἀπορροφᾷ σπουδαῖον ποσὸν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου· διότι ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας κατώρθωσα νὰ συγκεντρώσω, ἐπείσθην, ὅτι τὸ ἓν ἑκατομμύριον, τὸ ὁποῖον πληρώνει τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ χάρτου, ἠδύνατο νὰ περιορισθῇ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν ἑξακοσίων ἕως ἑπτακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, ἐὰν ἤθελε καταβληθῆ μείζων φροντὶς καὶ ἤθελε πρυτανεύσει περισσοτέρα κρίσις καὶ ἀληθινὸς ζῆλος πρὸς προστασίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Διότι ἐπίσης μανθάνω, ὅτι καὶ εἰς τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν ἡ προμήθεια τοῦ χάρτου γίνεται εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀγοράζονται δὲ μεγάλα ποσὰ χάρτου εἰς τιμὰς διπλασίας καὶ τριπλασίας ἐκείνων, τὰς ὁποίας θὰ εὕρισκε τὸ Δημόσιον, ἐὰν ἤθελε προκαλέσει μετὰ σωφροσύνης δημοπρασίαν πρὸς προμήθειαν τοῦ ἀναγκαιοῦντος εἰς τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν χάρτου. Ἐπίσης θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἐπιμένωσιν, ὡς πρέπει νὰ ἐπιμένωσιν, εἰς τὸ νὰ γείνῃ ἡ προμήθεια τοῦ χάρτου τοῦ ἀναγκαιοῦντος εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα καὶ τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν διὰ δημοπρασίας, νὰ μὴ θέσωσιν εἰς τὴν διακήρυξιν τῆς δημοπρασίας τὴν ἀγορὰν τοῦ χάρτου κατὰ δεσμίδας, διότι ἐκεῖ ἐμφιλοχωροῦσι μεγάλαι ἀπάται καὶ μεγάλαι καταχρήσεις, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸν ἀγοράζῃ τὸ Δημόσιον μὲ τὴν ὀκᾶν, κατὰ κιλόγραμμον, ὡς πωλοῦσιν αὐτὸν τὰ χαρτοποιεῖα τῆς Εὐρώπης. Πρέπει δὲ καὶ ὁ χάρτης οὗτος νὰ φέρῃ ὑδάτινα σημεῖα, μὲ τὰς λέξεις «Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος». Ἐὰν τοῦτο ἤθελεν ὁρισθῆ, ἐὰν ἡ προμήθεια τοῦ χάρτου γίνηται διὰ δημοπρασίας, τότε δύναται νὰ ὑπάρξῃ μεγάλη οἰκονομία εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§46Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπιφυλάσσομαι νὰ καταθέσω τὸν φάκελον, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ γένωνται γνωσταὶ αἱ λεπτομέρειαι τῆς γενομένης δημοπρασίας καὶ τῶν λόγων τῆς ἀκυρώσεως. Νομίζω ὅτι αἱ λεπτομέρειαι, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς, δὲν εἶναι τελείως ἀκριβεῖς, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς προμηθείας τοῦ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἀναγκαιοῦντος χάρτου παρατηρῶ, εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι συστημένον γραφεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ παραλαμβάνῃ κατὰ σύστημα, ὅσον οἷόν τε τέλειον, τὸν χάρτην, ὅστις ἀγοράζεται. Ἔχων ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ πορισθῇ τὸ Δημόσιον οἰκονομίαν τινὰ ἐκ τῆς προμηθείας τοῦ χάρτου καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν τῆς γραφικῆς ὕλης, τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὸ Δημόσιον, εἶχον πρὸ πολλοῦ παρασκευάσει νομοσχέδιον, ὅπερ ἔχω ἀκόμη, διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾶται γραφεῖον εἰδικόν, ἀποτελούμενον ἀπὸ ἀξιωματικὸν τοῦ Οἰκονομικοῦ, ὡς διευθυντήν, καὶ ἀπό τινας ἄλλους λογιστικοὺς ὑπαλλήλους, τοῦ ὁποίου σκοπὸς θὰ ἦναι ἡ παραλαβὴ τοῦ διὰ δημοπρασίας ἀγοραζομένου χάρτου καὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς γραφικῆς ὕλης, τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν· διότι ἀκριβῶς, ἐὰν ἀπάτη καὶ κατάχρησις, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, γίνηται ἐν τῇ προμηθείᾳ τῶν εἰδῶν τούτων, γίνεται ἐν τῇ παραλαβῇ· ἐὰν ὅμως ἱδρυθῇ ἓν γραφεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ τὴν ἐπιμέλειαν τῶν εἰδῶν τούτων καὶ τὴν εὐθύνην τῆς ἀκριβοῦς παραλαβῆς αὐτῶν, οὐδεὶς πλέον φόβος ἀπάτης εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ. Ὡς προεῖπον, εἶχον πρὸ πολλοῦ ἑτοιμάσει τοιοῦτο νομοσχέδιον, ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθη τότε ἡ Βουλή, δὲν μοὶ ἐπέτρεψαν νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι, ἄν μένω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ μοὶ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίζῃ ὡς οἷόν τε λεπτομερῶς τὰ τῆς προμηθείας τοῦ χάρτου καὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς γραφικῆς ὕλης, τῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Δημοσίου, οὕτως ὥστε καὶ κατάχρησις οἱαδήποτε νὰ μὴ λαμβάνῃ χώραν, καὶ τὸ Δημόσιον νὰ ὠφελῆται. Ὅπως δήποτε θὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς.

§47Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ καταθέσω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς. Σήμερον ὅμως δύναμαι νὰ πληροφορήσω αὐτὸν, ὅτι ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία προμηθεύεται πολλάκις τὸν χάρτην ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι ἡ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προμήθεια ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι συμφέρουσα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διὰ δημοπρασίας προμήθειαν, λέγω τοῦτο, ὅτι πολλάκις ἐπανελήφθησαν δημοπρασίαι, χωρὶς νὰ φέρωσιν ἀποτέλεσμα συμφέρον εἰς τὸ Δημόσιον. Οὕτως ἐσχάτως προεκηρύχθη δημοπρασία πρὸς προμήθειαν φακέλων· προσῆλθε μόνον εἷς, ὅστις προσήνεγκε 5% κάτω τῆς τιμῆς τῆς σήμερον διδομένης. Ἠκύρωσα τὴν δημοπρασίαν· ἐν τούτοις δυνάμει τῆς ὑπαρχούσης δημοπρασίας ὁ ἐργολάθος, ὁ ἀναλαβὼν τὴν προμήθειαν φακέλων, ἐξηκολούθησε νὰ χορηγῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅρων τῆς παρελθούσης δημοπρασίας· διέταξα νὰ παύσῃ ἡ χορηγία, καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ δημοπρασία καὶ δὶς καὶ τρὶς καὶ τετράκις. Ἀτυχῶς, πιστεύω ὅτι τὰ ἀποτελέσματα καὶ τῆς τρίτης καὶ τῆς τετάρτης δημοπρασίας θὰ περιορισθῶσιν εἰς τὸ προσφερθὲν ἤδη ποσὸν τῶν 5% ἐπὶ ἔλαττον, διότι ἐκ συνεννοήσεως μεταξὺ τῶν ἀναλαμβανόντων τὰς τοιαύτας προμηθείας δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἄλλος, ἵνα μειοδοτήσῃ πλειότερον. Αὐτὰ εἶναι τ’ ἀποτελέσματα τῶν δημοπρασιῶν ὡς πρὸς τὰς προμηθείας. Ἐν τούτοις θέλω ὑποβάλει αὔριον τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν.

§48Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οἱ διάφοροι Ὑπουργοὶ δὲν πρέπει νὰ ὑποκύπτωσι τοσοῦτον εὐκόλως ἀπέναντι τοιούτων συνασπισμῶν τῶν δύο ἢ τριῶν ἐκείνων Κυρίων, οἱ ὁποῖοι συνήθως μειοδοτοῦσιν εἰς τὰς προκηρυσσομένας ἑκάστοτε ὑπὸ τοῦ Δημοσίου δημοπρασίας πρὸς προμήθειαν τῶν ἀναγκαιούντων αὐτῷ εἰδῶν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἄλλοτέ ποτε, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ σεβαστοῦ ἡγέτου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, προεκηρύχθη δημοπρασία διὰ τὴν ἐνοικίασιν λουτρῶν τινων ἐν Πειραιεῖ, εἰς τὴν θέσιν «λιμὴν τοῦ Κουμουνδούρου», ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Ἦλθεν ἡ ἡμέρα τῆς δημοπρασίας, ἐγένετο συνασπισμὸς μεταξὺ τῶν μειοδοτῶν, καὶ οὐδεὶς προσῆλθεν· ἐγένετο δευτέρα δημοπρασία, καὶ κατ’ αὐτὴν οὐδεὶς ἐπίσης προσῆλθεν· ἐγένετο καὶ τρίτη δημοπρασία, καὶ προσῆλθέ τις, ὁ ὁποῖος προσήνεγκε ποσὸν, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου, μὴ ἀναλογοῦν πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ πράγματος. Παρακληθεὶς ὑπὸ φίλου μού τινος, μετέβην εἰς τὸν τμηματάρχην, καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν: «Ἀφοῦ τέλος πάντων ἔχετε μίαν προσφοράν, διατὶ δὲν κατακυρώνετε τὴν ἐνοικίασιν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ προσενεγκόντος;» Ὁ τμηματάρχης πολὺ ὀρθῶς μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν κατακυρώνουσι τὴν ἐνοικίασιν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ μειοδότου, διότι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον οὗτος προσήνεγκε, δὲν εἶναι ἀνάλογον πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ πράγματος, καὶ ὅτι θὰ προκηρύξωσι καὶ τετάρτην δημοπρασίαν, καὶ ἂν ἴδωσιν, ὅτι δὲν θὰ καταλήξωσιν εἰς ἀποτέλεσμα, θὰ ἐπαναλάβωσιν, ἔστω καὶ δεκάκις, τὴν δημοπρασίαν. Καὶ πράγματι προεκηρύχθη δεκάκις ἡ δημοπρασία, καὶ ἔφθασεν εἰς ἀποτέλεσμα δεκάκις καλλίτερον τοῦ ἀρχικοῦ. Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι οἱ τοιοῦτοι συνασπισμοὶ δύνανται νὰ διαλύωνται καὶ νὰ καθίστανται ἀκίνδυνοι εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα διὰ τῆς ἐπιμονῆς τῶν Ὑπουργῶν, διότι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται ὡς ἐργολάβοι, ἀποτελοῦσιν ὡρισμένην ἑταιρείαν, σκοποῦσαν τὴν δι’ ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέρας μειοδοσίας ἀνάληψιν ἐργολαβικῶς τῶν προμηθειῶν τοῦ Δημοσίου ἐπὶ βλάβῃ τῶν συμφερόντων αὐτοῦ. Τρεῖς ἢ τέσσαρες εἶναι οἱ Κύριοι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι καρποῦνται τὰς ὠφελείας τῶν τοιούτων ἐργολαβικῶν ἀναλήψεων προμηθειῶν, καὶ οἱ Κύριοι οὗτοι εἶναι γνωστοὶ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τῶν Ὑπουργείων. Ἐὰν λοιπὸν θελήσητε νὰ διασπάσητε τὸν συνασπισμὸν τοῦτον, θὰ τὸν διασπάσητε διὰ τῆς ἐπιμονῆς· διότι δὲν δύναται νὰ λέγῃ ὁ Ὑπουργός: «τί θέλετε νὰ σᾶς κάμω; Προεκήρυξα δημοπρασίαν, ἀλλ’ οὐδεὶς παρουσιάσθη, ἵνα μειοδοτήσῃ». Πρέπει νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν δημοπρασίαν, καὶ ν’ ἀπειλήσῃ αὐτοὺς, ὅτι, ἐὰν ἡ δημοπρασία δὲν καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα εὐνοϊκόν, δὲν δὲν θὰ ἐγκριθῇ ἡ προσφορά των, ἀλλ’ ἡ δημοπρασία θὰ ἐπαναληφθῇ. Ἔχει εὐθύνην ὁ Ὑπουργὸς ἐν τῇ τοιαύτῃ προμηθείᾳ, διότι εἶναι ἁμαρτία, τὰ χρήματα τὰ ἱερὰ τοῦ λαοῦ, τὰ ὁποῖα οὗτος πληρώνει διὰ τόσων μόχθων καὶ τόσων στενοχωριῶν, νὰ τὰ δίδητε λείαν πονηρῶν καὶ φιλοκερδῶν ἐργολάβων.

§49Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πολλάκις ἠναγκάσθη ἡ ὑπηρεσία νὰ διατάξῃ καὶ δευτέραν καὶ τρίτην δημοπρασίαν, εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου συγκεκριμένως ἡ προκήρυξις τῆς δημοπρασίας ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως τὴν 31 Ὀκτωβρίου...

§50Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ ποῖον;

§51Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀπὸ τὸν κ. Ράλλην, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§52Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§53Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Παραδέχομαι τὴν γνώμην σας ὡς ὀρθὴν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία, χάριν τῶν δημοσίων συμφερόντων, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διατάξῃ δὶς καὶ τρὶς τὴν ἐπανάληψιν τῆς δημοπρασίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ὠλιγώρησεν ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει.

§54Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν περιμένετε νὰ ἴδητε πρῶτον τὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ μάθητε διὰ ποῖον λόγον ἠκυρώθη ἡ δημοπρασία; Τὰ ἔγγραφα θὰ καταθέσω αὔριον.

§55Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων δὲν θὰ ἐπιχύσῃ περισσότερον φῶς ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐκ τῆς δημοσιεύσεως τῆς προκηρύξεως εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§56Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δὲν πειράζει, ἐὰν ἀναβάλητε δι’ αὔριον.

§57Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν ἐννοῶ διατὶ λέγεται πάντοτε ἐνταῦθα: «ἂς ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον»· δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διατὶ ν’ ἀναβάλω δι’ αὔριον, ἀφοῦ δύναμαι νὰ συνεχίσω σήμερον.

§58Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Διὰ νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§59Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Εἶπον ὅτι τὰ ἔγγραφα δὲν μοὶ χρησιμεύουσιν, ἀφοῦ ἔχω τὴν προκήρυξιν, τὴν δημοσιευθεῖσαν διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.

§60Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πειράζει· ἐξακολουθήσατε.

§61Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Λοιπὸν ἡ προκήρυξις τῆς δημοπρασίας πρὸς προμήθειαν τοῦ χάρτου ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1903· ἐγένετο ἡ δημοπρασία τὴν ὁρισθεῖσαν ἡμέραν· ἔκτοτε παρῆλθεν ὁ Νοέμβριος καὶ Δεκέμβριος τοῦ 1903, παρῆλθεν ὁ Ἰανουάριος, ὁ Φεβρουάριος, ὁ Μάρτιος, ὁ Ἀπρίλιος, ὁ Μάϊος, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας παρέρχεται καὶ ὁ Ἰούνιος, καὶ ἐν τούτοις ἡ ὑπηρεσία δὲν προέβη εἰσέτι εἰς ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς δημοπρασίας, παραβαίνουσα καὶ ῥητὸν ὅρον τῆς διακηρύξεως, περιλαμβανόμενον ἐν τῷ ἄρθρῳ 13 αὐτῆς· διότι ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 13 τῆς διακηρύξεως τῆς δημοσιευθείσης εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως (ἀναγινώσκει): «Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀποφαίνεται περὶ ἐγκρίσεως τῆς ἐργολαβίας εἴτε ἀκυρώσεως αὐτῆς διὰ πράξεώς του δημοσιευομένης διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως μέχρις 24 Δεκεμβρίου 1903». Παρῆλθεν, ὡς εἶπον, τὸ 1903, εὑρισκόμεθα εἰς τὸ μέσον τοῦ ἔτους 1904, διότι παρῆλθον 6 καὶ πλέον μῆνες, καὶ ἐν τούτοις ἡ ὑπηρεσία δὲν ἀπεφάνθη εἰσέτι ἐπὶ τῆς ἐνεργηθείσης δημοπρασίας! Φρονῶ ὅτι, ἀφοῦ, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου, πρόκειται περὶ ζημίας, καὶ ζημίας σοβαρᾶς τοῦ Δημοσίου, φρονῶ, λέγω, ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ προβῆτε εἰς μίαν ἀπόφασιν, καὶ ἢ νὰ ἐγκρίνητε τὴν συμφερωτέραν ἐκ τῶν διαφόρων προτάσεων καὶ προσφορῶν, ἢ νὰ προβῆτε εἰς νέαν δημοπρασίαν. Διότι ἠκούσατε, τί εἶπεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ὅτι ὁ χάρτης, τὸν ὁποῖον αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι προμηθεύονται, ἀγοράζεται εἰς τιμὰς διπλασίας καὶ τριπλασίας ἐκείνων, τὰς ὁποίας εἶχον προσφέρει, συμφώνως μὲ τὴν προκήρυξιν τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Ράλλη. Φρονῶ ὅθεν, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ προσαγωγὴ τῶν ἐγγράφων, διότι ἐξ αὐτῶν δὲν θὰ προκύψωσι περισσότερα ἀφ’ ὅσα τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον τῆς προκηρύξεως, τὸ δημοσιευθὲν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1903 περιέχει· νομίζω δὲ, ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ προβῆτε τέλος εἰς ὁριστικὴν ἀπόφασιν, χάριν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου θέματος.

§63ΧΑΡ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§64Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλοὶ τῶν συμπολιτῶν μου σιγαροποιοὶ καὶ καπνοκόπται ὑπέβαλον διὰ τοῦ Προεδρείου εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφοράν...

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεκοινώθη ἡ ἀναφορά.

§66Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐν αὐτῇ κατὰ πρώτιστον λόγον ζητοῦσι τὴν ὡς οἷόν τε τάχιον κατασκευὴν καπνοκοπτηρίου. Περὶ τῆς κατασκευῆς καπνοκοπτηρίου ἐν τῇ πρωτευούσῃ εἶχε μεριμνήσει ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ εἶχε περιλάβει πίστωσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ 400,000 δραχμῶν, νομίζω, ὅπως δι’ αὐτῶν κατασκευασθῇ καπνοκοπτήριον. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὑπῆρξε πλήρης ὁμοφωνία μεταξὺ πάντων τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν ὑπάρχει τοιαύτη ὁμοφωνία μεταξὺ τῶν καπνοπωλῶν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, ὅπως διὰ τῆς αὐξήσεως ταύτης ἐπιτευχθῇ ἡ κατασκευὴ καπνοκοπτηρίου ἐν Ἀθήναις. Παρεκάλεσα καὶ ἄλλοτε καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ καπνοκοπτηρίου, καὶ νὰ φροντίσῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐπειγόντως, τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ τὴν θερινὴν περίοδον, περὶ ἐξευρέσεως καταλλήλου οἰκίας, ὅπως καταστήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν εὐμαρῆ τὴν ἐργασίαν τῶν ἀνθρώπων τούτων κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην.

§67Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὄχι εὐμαρῆ, ἀλλ’ ἀνθρωπίνην.

§68Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Διότι εἶναι ἀπάνθρωπον νὰ μένωσιν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην τῶν μεγάλων καυσώνων ἐστοιβαγμένοι ἐν τῷ μικρῷ χώρῳ, τὸν ὁποῖον παρέχει πρὸς ἐργασίαν τὸ σημερινὸν καπνεργοστάσιον. Τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἔργον τῆς ἀμέσου καὶ ἐπειγούσης μερίμνης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ ἡ ἀναφορὰ τῶν ἐργατῶν τούτων καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς πάντας τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, ἵνα λάβωμεν γνῶσιν πάντες, καὶ ζητήσωμεν τὴν γνώμην τῶν καπνοπωλῶν, ὥστε, ἐὰν ὑπάρξῃ ὁμοφωνία καὶ ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας, τότε δὲν θὰ ἔχωμεν ἢ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιβολὴν ταύτης.

§69Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄντως τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐψηφίσθη νόμος παρέχων εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ δαπανήσῃ ποσὸν μέχρι 400,000 δραχμῶν πρὸς ἀνέγερσιν καπνοκοπτηρίου ἐν Ἀθήναις. Ὁ διαδεχθεὶς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν ἐν τῇ διευθύνσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἔλαβε διαφόρους πληροφορίας, ἐξ ὧν ἐπείσθη, ὅτι, ὡς εἶχε συνδυασθῆ ἡ κατασκευὴ τοῦ καπνοκοπτηρίου, δὲν παρεῖχεν εἰς τοὺς ἐν Ἀθήναις καπνοπώλας τὴν εὐκολίαν νὰ κατασκευάζωσι σιγαρέττα προοριζόμενα πρὸς ἐξαγωγὴν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Διέταξε λοιπὸν καὶ ἐγένετο νέα μελέτη, ἐκ τῆς μελέτης δὲ ταύτης προέκυψεν, ὅτι, ἵνα καὶ τοῦτο ἐπιτευχθῇ, πρέπει ἡ δαπάνη πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ καπνοκοπτηρίου νὰ ἀνέλθῃ εἰς 750,000 δραχμάς. Ὅτε ἀνήλθομεν ἡμεῖς ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, ἦτο τὸ τέλος τοῦ ἔτους 1903, καὶ ἑπομένως, καὶ ἐὰν ἠθέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον ἐκεῖνον, δὲν ἦτο δυνατόν, δὲν ἐπετρέπετο, διότι τὸ ἔτος 1903 εἶχε λήξει, ὡς δὲ γινώσκει καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Ζυγομαλᾶς, δὲν ἐπιτρέπεται ἐν ἔτει ἑπομένῳ νὰ γίνηται χρῆσις πιστώσεως χορηγηθείσης διὰ τὸ παρελθὸν, παρὰ μόνον ἐὰν πρόκηται νὰ ἀναγνωρισθῶσι γενόμεναι δαπάναι καὶ νὰ γένηται ἡ πληρωμὴ αὐτῶν κατὰ τοὺς ὑπολειπομένους δέκα μῆνας. Εὑρισκόμενοι λοιπὸν πρὸ τῆς ἀνάγκης νὰ δαπανήσωμεν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον 750,000 δραχμάς, ἐσκέφθημεν ὅτι, ὡς ἔχουσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γείνῃ τοιαύτη δαπάνη, καὶ ἐσκέφθημεν, ὅτι διὰ μικρᾶς τινος αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ θὰ ἦτο δυνατὸν ὄχι μόνον ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ τοῦ Κράτους ν’ ἀνεγερθῶσι καπνοκοπτήρια ἄξια τοῦ προορισμοῦ αὐτῶν. Ὑπὸ τῶν σκέψεων τούτων ἀγόμενοι κατηρτίσαμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ ἀναμένομεν εἰς πρώτην εὐκαιρίαν νὰ προτείνωμεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εὑρισκόμενον ἤδη ἐνώπιον αὐτῆς. Διὰ τοῦ ἰδίου δὲ νομοσχεδίου, ἐὰν ἐλάμβανε τὴν εὐκαιρίαν καὶ ἀνεγίνωσκε τοῦτο ὁ ἀξιότιμος κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος,—ὅστις, φαίνεται, δὲν ἀνέγνωσεν αὐτό, — θὰ ἔβλεπεν, ὅτι προτείνεται καὶ ἡ ἔγκρισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν 750,000 δραχμῶν, τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ καπνοκοπτηρίου. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἠγέρθησαν διαφωνίαι ἐκ μέρους τῶν καπνοπωλῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ πρὸς ἐμὲ καὶ πρὸς ἄλλους ἀξιοτίμους συναδέλφους εἶπον, ὅτι ἤθελον δεχθῆ εὐχαρίστως ἀνωτέραν αὔξησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, διότι ἡ αὔξησις τῶν 20 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν δὲν ἔδιδεν εἰς αὐτοὺς τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀνατιμήσωσι τὸν καπνόν. Ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς ἐπίσης, ὅτι ὑπῆρξαν καί τινες εἰλικρινέστεροι, οἱ ὁποῖοι εἶπον, ὅτι εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐλαττοῦνται κἄπως τὰ κέρδη αὐτῶν, ἀλλ’ ἡ ἐλάττωσις αὕτη δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐγείρηται ὁ θόρυβος, ὁ ὁποῖος ἠγέρθη ἐκ μέρους τινῶν καπνοπωλῶν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου πλὴν τῆς παροχῆς ἀνετωτέρας ἐργασίας εἰς τοὺς ἐν τῷ καπνεργοστασίῳ ἐργαζομένους, παρέχεται καὶ ἄλλη τις συνδρομὴ φιλανθρωπίας πρὸς αὐτοὺς, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον κρατεῖται ἐλάχιστον ποσοστὸν πρὸς σύστασιν ταμείου βοηθείας διὰ τοὺς ἐργαζομένους ἐν τῷ καπνοκοπτηρίῳ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ ἀντίρρησις σοβαρὰ κατὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἤθελε μεταβληθῆ εἰς νόμον, θὰ ἦτο δυνατὸν ἐντὸς δύο ἐτῶν νὰ ἀνεγερθῇ καπνοκοπτήριον ἐν Ἀθήναις, νὰ γείνωσι δὲ καπνοκοπτήρια καὶ εἰς ἄλλα κέντρα καπνεμπορικὰ, ἐν Βόλῳ, ἐν Πάτραις καὶ ἀλλαχοῦ, καὶ οὕτω νὰ παρασχεθῶσιν εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς σιγαροποιΐας εὐκολίαι, αἱ ὁποῖαι νὰ εὐκολύνωσι καὶ τοὺς ἐργαζομένους καὶ τὸ Κράτος εἰς τὴν ἐξαγωγὴν σιγαρέττων.

§70Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί ὑπολογίζετε ὅτι θὰ στοιχίσῃ τὸ καπνοκοπτήριον Ἀθηνῶν;

§71Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. 750,000 δραχμὰς περίπου.

§72Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε θὰ χρειασθῶσι τρία ἔτη διὰ νὰ εἰσπραχθῇ τὸ ποσὸν μόνον πρὸς κατασκευὴν τοῦ καπνοκοπτηρίου Ἀθηνῶν.

§73Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται νὰ τελειώσῃ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους τοιοῦτον οἰκοδόμημα.

§74Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μέριμναν καὶ, οὕτως εἰπεῖν, τὸν ἐξαναγκασμὸν τῆς Βουλῆς εἰς τὸ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι, ἐὰν ἀντιληφθῶμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει σπουδαία ἀντίρρησις παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως γείνῃ αὔξησις, βεβαίως θὰ ψηφίσωμεν τὴν αὔξησιν ταύτην...

§75Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐκ μέρους τίνος νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις;

§76Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων.

§77Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐνδιαφερόμενοι εἶναι οἱ καταναλωταί.

§78Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τέλος πάντων εἰς τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς καπνοκοπτηρίου ἐν Ἀθήναις οὐδεὶς εἶναι ὁ ἀντιλέγων. Ὁμολογῶ, ὅτι νῦν ἀντίδρασις καὶ ἀνταγωνισμὸς σπουδαῖος γίνεται εἰς ὡρισμένα μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἄλλοτε δὲν ὑπῆρχεν ἀνταγωνισμὸς πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν σιγαροποιΐαν· μᾶς ἐπιβάλλεται δὲ νὰ φροντίσωμεν διὰ παντὸς τρόπου νὰ βοηθήσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν σιγαροποιΐαν, ἵνα ἔχῃ τὰ μέσα ν’ ἀνταγωνισθῇ πρὸς τοὺς διαφόρους ἀνταγωνιστὰς αὐτῆς εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὅλα ταῦτα τὰ μεγάλα σχέδια περὶ καταστημάτων δὲν κωλύουσι τὴν φιλάνθρωπον μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπὲρ τῆς ἀμέσου φροντίδος περὶ τοῦ καπνοκοπτηρίου Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον, ὡς νῦν εὑρίσκεται, εἶναι ἀληθῶς μία τρώγλη, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι συσσωρευμένοι χίλιοι περίπου ἄνθρωποι, οἵτινες εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσωσιν ἐκεῖ ὑπὸ ὑγιεινοὺς ὅρους ἀνθρωπίνους, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἀσχέτως πρὸς τὸ νομοσχέδιον, καθῆκον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἐξεύρῃ αἴθουσαν κατάλληλον, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ δύνανται νὰ ζήσωσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, ἐργαζόμενοι κατὰ τοὺς 4 ἢ 5 μῆνας. Ὅταν δὲ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἢ τοῦτο ἢ ἄλλο, τότε βεβαίως θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ περὶ μεγάλων καπνοκοπτηρίων ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις.

§79Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ ἠγέρθη τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ὁ φόρος ὁ πρόσθετος τῶν 20 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ὁ ὁποῖος θὰ τεθῇ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ τὸ εἰσπραχθησόμενον χρῆμα θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἀνέγερσιν καπνοκοπτηρίου ἐν Ἀθήναις μόνον ἢ καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις.

§80Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ γείνῃ τὸ τῶν Ἀθηνῶν, κατόπιν θὰ γείνωσι καὶ τὰ ἄλλα.

§81Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δηλαδὴ πότε;

§82Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ποσὸν τὸ ἐκ τοῦ προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ θὰ κατατίθηται εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ θὰ διατίθηται εἰς τὴν κατασκευὴν καπνοκοπτηρίων.

§83Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀλλ’ ἤκουσα, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑμᾶς λέγοντα, ὅτι ἐκ τοῦ εἰσπραχθησομένου ποσοῦ ἔχετε σκοπὸν νὰ καταρτίσητε ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας.

§84Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο εἶναι αὐτό· χωριστόν.

§85Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀφοῦ ὅμως λέγετε ὅτι καταναλίσκεται ἐν τῷ Κράτει καπνὸς 1,250,000 ὀκάδων, πρὸς 20 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, μᾶς δίδεται ἐτησίως τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 250,000. Ἀφοῦ δὲ μόνον διὰ τὸ κτίριον τοῦ ἐν Ἀθήναις ἀνεγερθησομένου καπνοκοπτηρίου ἡ δαπάνη θὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 750,000 δραχμῶν, ὡς εἴπετε, θὰ χρειασθῶσι τρία ἔτη μόνον διὰ τὸ κτίριον τοῦ ἐν Ἀθήναις καπνοκοπτηρίου. Ἀλλὰ τότε πότε θ’ ἀνεγερθῶσι τὰ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις καπνοκοπτήρια; Θὰ ἦναι ὑποχρεωμένοι οἱ καταναλωταὶ τῶν ἐπαρχιῶν, — διότι, ὡς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ὀλυμπίας, οἱ καταναλωταὶ πληρώνουσι, — θὰ ἦναι, λέγω, ὑποχρεωμένοι οἱ καταναλωταὶ τῶν ἐπαρχιῶν νὰ πληρώνωσι, διὰ νὰ ἀνεγερθῇ καπνοκοπτήριον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρουσι πότε θ’ ἀνεγερθῇ, εἰς ἑκάστην τῶν ἐπαρχιῶν; Θὰ ἦναι ὑποχρεωμένοι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ πληρώνωσι; Φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ εὑρίσκετο ἐν τῷ δικαίῳ, ἂν εὕρισκεν ἄλλον τρόπον φορολογίας, φορολογίας ἐπιβαρυνούσης μόνον τοὺς καταναλωτὰς τῆς πρωτευούσης, ἀφοῦ πρόκειται νῦν νὰ ἀνεγερθῇ μέγαρον καπνοκοπτηρίου μόνον ἐν τῇ πρωτευούσῃ.

§86Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἰκοδόμημα ἀξίας 750,000 δραχμῶν, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας τοὺς οἰκείους πρὸς τὰ τῶν οἰκοδομῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περατωθῇ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους· θ’ ἀπαιτήσῃ πάντοτε δύο ἔτη. Λέγω δέ, ὅτι ἐντὸς δύο ἐτῶν θὰ κατορθωθῇ ἡ κατασκευὴ τοῦ οἰκοδομήματος τούτου, διότι πλὴν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τὸ Δημόσιον θὰ ἔχῃ καὶ ἓν ἄλλο ἔσοδον. Τὸ οἰκόπεδον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει τὸ καπνοκοπτήριον, ἐκποιούμενον, θὰ δώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον τοὐλάχιστον 150,000 δραχμάς. Ἑπομένως ἐντὸς δύο ἐτῶν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἀνεγερθῇ τὸ καπνοκοπτήριον, τὸ ὁποῖον ἐσχεδιάσθη καὶ τοῦ ὁποίου ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ ἔγκρισις αὐτοῦ.

§87Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Καὶ ἓν δάνειον δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν;

§88Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος. Εἰς διάστημα ἑνὸς ἔτους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ μία οἰκοδομὴ ἐξ 750,000 δραχμῶν, μὲ τόσας αἰθούσας καὶ διαμερίσματα. Θὰ ἀρχίσῃ τώρα, καὶ θὰ τελειώσῃ τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§89Α. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς, πρόκειται νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν γεγονός, ὅπερ βεβαίως θὰ ἔχῃ περιέλθει εἰς γνῶσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ. Καὶ λέγω ὅτι βεβαίως θὰ ἔχῃ περιέλθει εἰς γνῶσιν αὐτοῦ, διότι καθῆκον εἶχεν ὁ εἰρηνοδίκης Φαλαισίας νὰ καταστήσῃ τοῦτο γνωστὸν τηλεγραφικῶς, ὅτι δηλαδὴ τὸ παρελθὸν Σάββατον, 12 Ἰουνίου, ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Πταισματοδικεῖον Φαλαισίας εὑρίσκετο ἐν πλήρει συνεδριάσει, μέρος τοῦ οἰκήματος τοῦ Εἰρηνοδικείου καταπεσὸν κατεπλάκωσεν 20 συμπολίτας μου, τραυματισθέντας ἐκ τούτου σοβαρῶς. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, ἄν τις ἐξ αὐτῶν ἢ καὶ πλείονες κατῆλθον εἰς τὸν τάφον. Ἐκεῖνο ὅμως, ὅπερ εἶναι γνωστόν, εἶναι ὅτι τὴν κατάστασιν ταύτην τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ καταστήματος ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τὴν γνωρίζει, διότι ὅ τε εἰρηνοδίκης Φαλαισίας Κακριδῆς καὶ ὁ εἰρηνοδικεύσας γραμματεὺς Σπηλιώτης δι’ ἐκθέσεώς των κατέστησαν γνωστὴν τὴν κατάστασιν ταύτην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης...

§90Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε; Ἐπὶ τίνος Κυβερνήσεως κατηρτίσθη τὸ συμβόλαιον τῆς μισθώσεως τοῦ οἰκήματος; Γνωρίζετε;

§91Α. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι.

§92Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἡ ἀναμίσθωσις;

§93Α. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ἂν ἔκτοτε ἔλαβε χώραν ἀναμίσθωσις ἢ ὄχι.

§94Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Γνωρίζω ἐγώ.

§95Α. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐκθέτω, Κύριοι, τὴν κατάστασιν ταύτην, ἵνα παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ διατάξῃ ἐσπευσμένως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς τὸν εἰρηνοδίκην Φαλαισίας νὰ μεταφέρῃ ἀμέσως τὸ εἰρηνοδικειακὸν κατάστημα εἰς ἄλλο κατάστημα κατάλληλον, προταθὲν ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων εἰρηνοδικειακῶν ὑπαλλήλων. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, θ’ ἀκολουθῶ πάντοτε τὴν ἠθικὴν πολιτικήν· διότι σᾶς καθιστῶ γνωστὸν, Κύριοι, ὅτι, καίτοι ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ καταστήματος Φαλαισίας εἶναι εἷς τῶν πολιτικῶν φίλων μου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ...

§96Α. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἰρηνοδικειακὸν κατάστημα δὲν ἀνήκει εἰς τὸν φίλον σας, ἀνήκει εἰς τὴν Τράπεζαν.

§97Α. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε... Καὶ λέγω ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀκολουθῶ τὴν ἠθικὴν πολιτικὴν, διότι ἐκεῖνος π. χ. ὅστις ἤθελε συμβουλεύσει ἢ συμβουλεύει εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν, ὅτι πρέπει νὰ παραμείνῃ τὸ ἐν Λεονταρίῳ οἴκημα τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου ὡς ἔχει νῦν, καὶ ἑπομένως νὰ ἔχωμεν νὰ ἀριθμήσωμεν βραδύτερον θύματα, βεβαίως δὲν μετέρχεται ἠθικὴν πολιτικήν. Τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως δὲν θεωρῶ ἱκανὸν νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην πρᾶξιν, διότι βεβαίως εἶναι πρᾶξις ἀποτελοῦσα δολοφόνον ἔργον, ἐὰν ἤθελέ ποτε διαταχθῆ ἡ ἀναμίσθωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐκείνου σχολείου, τὸ ὁποῖον κυριολεκτικῶς εἶναι μία τρώγλη. Διαμαρτύρονται δὲ πάντες οἱ γονεῖς τῶν φοιτώντων ἐν τῷ σχολείῳ ἐκείνῳ μαθητῶν, ὅτι δὲν εἶναι πλέον δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ ἀποστέλλωσιν ἐκεῖσε πρὸς φοίτησιν τὰ τέκνα αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ ζωὴ τούτων ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν κινδυνεύει. Παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἂν τῳόντι ἀνέφερεν αὐτῷ ὁ εἰρηνοδίκης Φαλαισίας τὸ γεγονὸς, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα.

§98Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ, κύριε Βουλευτὰ, οὐδεμίαν ἔλαβον εἴδησιν περὶ τούτου μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Εἴπετε, ὅτι προχθὲς ἔγεινεν ἡ κατάπτωσις τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ καταστήματος. Ἀγνοῶ ὅμως καὶ ἂν ἡ ἀναμίσθωσις ἐγένετο ὑπ’ ἐμοῦ. Ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἂν ἐνήργησα τοιαύτην ἀναμίσθωσιν. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐπίσης, ἄν μοὶ ἀνεκοινώθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τὸ ἑτοιμόρροπον τοῦ κτιρίου. Παρακαλῶ νὰ ἀναμένητε, ἵνα ἀπαντήσω ὑμῖν αὔριον.

§99Α. ΖΕΡΒΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ ζητήσητε τὰς ἐκθέσεις τῶν εἰρηνοδικειακῶν ὑπαλλήλων Φαλαισίας, καὶ νὰ σπεύσητε νὰ διατάξητε τὴν μεταφορὰν τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ καταστήματος εἰς τὸ προταθὲν οἴκημα. Ὡσαύτως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων, τὴν ἔκθεσιν τοῦ προϊσταμένου τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου Λεονταρίου, ὅστις ἔχει καταστήσει γνωστὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν κατάστασιν τοῦ σχολείου ἐκείνου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀπαντῶν εἰς προηγουμένην περὶ τούτου ἐπερώτησίν μου, ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐξετάσῃ καὶ θὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα· ἀλλὰ καίτοι ἔκτοτε παρῆλθεν ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα, οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἔπραξε.

§100Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μοὶ σταλῇ ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ περὶ τοῦ εἰρηνοδικειακοῦ καταστήματος Φαλαισίας.

§101Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Δὲν προτίθεμαι ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ὑποβάλλω τροπολογίαν, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, σχετικὴν πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ λαχείου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας. Ἡ τροπολογία ἀφορᾷ εἰς συνδρομὴν ἐκ τοῦ λαχείου τούτου ὑπὲρ τῆς Χριστιανικῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας.

§102ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐδήλωσα ἤδη ἐπισήμως εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τούτου.

§103Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ νὰ τυπωθῇ ἡ τροπολογία μου αὕτη, ἵνα ἐν καιρῷ συζητηθῇ.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα, ὅταν ὑποβάλλητε πρότασιν νόμου ἢ τροπολογίαν, νὰ ζητῆτε νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ αὕτη.

§105Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔλαβον ἐκ Νέας Καμαρίνης ἀναφορὰν χήρας τινός, ὀνομαζομένης Γιαννούλας Τζίμα, ἡ ὁποία παραπονεῖται, ὅτι, ἐνῷ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς προετάθη νὰ λάβῃ καὶ ἔλαβεν ἓν τεμάχιον γῆς, τὸ ὁποῖον καὶ ἐκαλλιέργησε καὶ κατέχει, εἷς ἄλλος ἐκ τῶν συνοικιστῶν παρέστησε ψευδῶς, ὅτι ἡ χήρα αὕτη δὲν ὑπάρχει, καὶ κατώρθωσε, δολιευθεὶς οὕτω τὴν Ἀρχὴν, νὰ ἐκδοθῇ ὑπὲρ αὐτοῦ, παραστήσαντος τὰ ψευδῆ ταῦτα γεγονότα, τὸ παραχωρητήριον. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, σὺν τῇ συστάσει νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ ἂν ἡ αἰτοῦσα ἔχῃ δίκαιον, νὰ τῇ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον· διότι πρόκειται περὶ χήρας μητρὸς τεσσάρων τέκνων καὶ συγχρόνως στερουμένης τῶν μέσων τῆς συντηρήσεως.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαβιβάσω τὴν ἀναφορὰν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§107Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μετὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς πληροφορίας (ἀναγινώσκει): «1) Πόσου ἐξωτερικοῦ σίτου ἐπετράπη ἡ προσωρινὴ εἰσαγωγὴ καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν 1898–1903 εἰς Πειραιᾶ, πόσον ἀντιστοίχως ποσὸν ἀλεύρου καὶ πιτύρων ἢ καθαροῦ ἀλεύρου ἐξήχθη ὑπὸ τῶν εἰσαγωγέων, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ΥΜΒʹ νόμου τῆς 27 Μαΐου 1871 καὶ τοῦ ἀπὸ 7 Ἰουλίου 1871 Διατάγματος, πόσον ποσὸν τυχὸν εἰς ζυμαρικὰ ἢ δίπυρα, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον ΥϞΒʹ τῆς 26 Αὐγούστου 1873, πόσα κατέβαλον εἰς τὸ Δημόσιον τέλη ἐπὶ τῶν πιτύρων οἱ εἰσαγωγεῖς σίτου, οἱ ἐξαγαγόντες μόνον ἄλευρα ἀπέναντι τοῦ εἰσαχθέντος σίτου, καὶ πόσον ποσὸν σίτου, μὴ ἐξαχθὲν ἐντὸς τῶν 40 ἡμερῶν τῆς ἀτελείας, κατέβαλε τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ σίτου. 2) Πόσον ποσὸν σίτου ἐσωτερικοῦ εἰσήχθη ἀπηλλαγμένον τῶν ἐγχωρίων φόρων κατὰ τὰ αὐτὰ ἔτη εἰς Πειραιᾶ καὶ μεταποιηθὲν εἰς τ’ ἀνωτέρω εἴδη ἐξήχθη ὑπὸ τῶν εἰσαγαγόντων αὐτὸν ἐκτὸς τοῦ Πειραιῶς. 3) Πόσον ποσὸν ἀλεύρων, πιτύρων, ζυμαρικῶν ἢ διπύρων ἐκ σίτου ἐξωτερικοῦ, καταβαλόντος τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν, ἐξήχθη καθ’ ἕκαστον τῶν ἀνωτέρω ἐτῶν ἐκ Πειραιῶς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ πόσον ποσὸν φόρου ἐπ’ αὐτῶν κατ’ ὀκᾶν ἐπεστράφη ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς ἐξαγωγεῖς αὐτῶν κατὰ τὰ αὐτὰ ἔτη, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ΡϞΖʹ νόμου τῆς 31 Μαρτίου 1867.» Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ, ὅτι ταχέως δύναται νὰ ἔχῃ τοιαύτας πληροφορίας καὶ ἐξ ἄλλων πόλεων, ἔνθα γίνεται παραγωγὴ ἀλεύρων, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ προσθέσῃ καὶ ταύτας τὰς πληροφορίας κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀπαντήσῃ.

§108Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀνεγνώρισεν, ὡς φαίνεται, τὸ βάσιμον παραστάσεών τινων, γενομένων ἐνταῦθα πρό τινων ἡμερῶν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους τοὺς κριθέντας μετεξεταστέους, καί, ὡς μανθάνω, διέταξε τὸν Διευθυντὴν τοῦ Διδασκαλείου νὰ δεχθῇ εἰς ἐξετάσεις τοὺς διδασκάλους τούτους. Ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι σήμερον ὁ Διευθυντὴς τοῦ Διδασκαλείου, παρακούων εἰς τὴν δοθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διαταγήν, δὲν ἐκάλεσε τοὺς ἐξετασθησομένους. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Διδασκαλείου καὶ διατάξῃ αὐτὸν ἐντονώτερον, ὅπως ἐκτελέσῃ τὴν διαταγὴν αὐτοῦ.

§109ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν παρήκουσεν, ἀλλ’ ἀσθενεῖ.

§110Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Σχετικόν, κύριε Πρόεδρε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς ὅτι διδάσκαλός τις ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐδῶ, ὅπως ὑποβληθῶσιν εἰς προαγωγικὰς ἐξετάσεις, ἔδωκε τοιαύτας ἐξετάσεις, εἶναι πρόθυμος νὰ διατάξῃ τὴν ἐξέτασιν καὶ τῶν ἄλλων. Ἀναγγέλλω λοιπὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι ὁ ὑποβληθεὶς εἰς πρραγωγικὰς ἐξετάσεις — ἐὰν δὲ μετὰ τοῦτο προήχθη ἢ ὄχι, δὲν τὸ γνωρίζω, — ὀνομάζεται Ἀλεξόπουλος, καὶ εἶναι διδάσκαλος εἰς ἓν τῶν δημοτικῶν σχολείων τοῦ Πειραιῶς.

§111ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἀπήντησεν ἤδη ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§112Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Πῶς δὲν ἐξετάζονται οἱ δυστυχεῖς αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τούτῳ ἦλθον εἰς Ἀθήνας καὶ ὑποφέρουν;

§113ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ἀγγελόπουλος σαφῶς ἐκφράζεται. Ὡς ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, ἐδόθη πρὸ καιροῦ ἡ διαταγὴ εἰς τὸν κ. Διευθυντὴν τοῦ Διδασκαλείου νὰ ἐξετάσῃ τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος δημοδιδασκάλους· ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ κ. Διευθυντὴς ἀσθενεῖ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνήθη μέχρι τοῦδε νὰ τοὺς ἐξετάσῃ.

§114Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντικατασταθῇ;

§115ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Πρέπει νὰ ἐκδοθῇ νέον Διάταγμα, ὅπως ἀντικατασταθῇ.

§116Ι. ΔΑΜΗΛΑΤΗΣ. Εἶναι γνωσταὶ αἱ ἐγκληματικαὶ πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ἐσχάτως ἐν τοῖς πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἰδίως ἐν τῇ συνοικίᾳ Γαργαρέτας. Εἴμεθα ἐστερημένοι τελείως ἀστυνομικῆς ἐξουσίας, διότι εἷς μόνον ἀστυφύλαξ φρουρεῖ ὅλην ἐκείνην τὴν περιφέρειαν, ἀπὸ τῶν Σφαγείων μέχρι τοῦ Παλαιοῦ Φαλήρου καὶ τῆς λεωφόρου Συγγροῦ, εἴμεθα δὲ ἠναγκασμένοι νὰ ἀγρυπνῶμεν πρὸς φρούρησιν τῶν οἰκογενειῶν καὶ τῆς περιουσίας μας. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν οἰκτρὰν ταύτην κατάστασιν, δίδων ἐντολὴν εἰς τοὺς ἁρμοδίους, ὅπως ἐπιβλέπωσιν ἐπὶ τοῦ μέρους ἐκείνου.

§117Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἦλθεν ἐπιτροπὴ πολιτῶν ἐκ Γαργαρέτας, οἱ ὁποῖοι μοὶ παρέστησαν, ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει σταθμός, ἀλλὰ μοὶ παρεπονέθησαν, ὅτι εἰς τὰ Σφαγεῖα δὲν ὑπάρχει, καὶ ἔδωκα διαταγὴν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν νὰ ἐνισχύσῃ τὸν σταθμὸν, ὅπως ἐπιβλέπῃ καὶ τὰ μέρη αὐτά.

§118Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὄχι μόνον εἰς τὴν Γαργαρέταν δὲν ὑπάρχει, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἀρκοῦσα ἀστυνομικὴ δύναμις, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν συνοικίαν Καλλιθέας, ὅπου διαμένει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Καλαμῶν, ὅστις πιθανὸν νὰ ἐντρέπηται νὰ εἴπῃ, ὅτι καὶ αὐτὸς οὗτος ἐγένετο θῦμα νυκτοκλεπτῶν...

§119Ι. ΔΑΜΗΛΑΤΗΣ. Μάλιστα.

§120Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. .. Καὶ ἐγένετα θῦμα νυκτοκλεπτῶν, μολονότι ἔχει οἰκίαν περιβαλλομένην μὲ πολὺ ὑψηλὸν τεῖχος.

§121Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶπον ὅτι διέταξα νὰ ἐνισχυθῇ ὁ σταθμὸς Γαργαρέτας, ὅπως ἐπιβλέπῃ καὶ τὸν περὶ τὰ Σφαγεῖα χῶρον.

§122Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Εἴπετε ὅτι διετάξατε μόνον διὰ τὴν Γαργαρέταν.

§123Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο· εἶπον ὅτι παρουσιάσθησαν πρὸς ἐμὲ κάτοικοι Γαργαρέτας, οἱ ὁποῖοι παρεπονέθησαν ὅτι ὑπάρχει ἀστυνομικὸς σταθμὸς εἰς τὴν Γαργαρέταν, ἀλλ’ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιβλέπῃ καὶ τὸν περὶ τὰ Σφαγεῖα χῶρον, καὶ ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρα, ὅπως τὸ ἄτοπον τοῦτο παύσῃ. Διέταξα δὲ τὰ δέοντα πρὸς τοῦτο.

§124Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ ἐκ μέρους τῶν κατοίκων Καλλιθέας.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§126Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, κύριε Πρόεδρε. Πρὸ μικροῦ ἐδήλωσα, ὅτι εὐθὺς ὡς εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἤθελον ζητήσει τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν. Παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε, διατὶ θέλω τοῦτο. Ἐν Ἀθήναις ὑπάρχουν, ἐλθόντες ἐξ Ἀμερικῆς, ἐκ τῶν ἐκεῖ μεταναστῶν, 50 ἀνυπότακτοι, ἀναμένοντες ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος, ἵνα ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτὸν καὶ πληρώσωσι· δαπανῶσι δὲ ὅλας τὰς οἰκονομίας των, παραμένοντες ἐνταῦθα. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ προκαλέσῃ ἀντίρρησιν. Ἔμαθα δὲ μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι ἐγένοντο μερικαὶ τροπολογίαι ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διευκολύνουσαι τὴν ψήφισιν. Παρακαλῶ λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ἔχω εὐλόγους φόβους καὶ ἀνησυχίας, ὅτι, ἂν ἀναμείνωμεν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὀξύτατον θὰ παρουσιασθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα καὶ τὸ περὶ σίτου, καὶ θὰ εἴπουν τότε οἱ συνάδελφοι, ὅτι οὐδὲν ἄλλο πρέπει νὰ ψηφισθῇ πρὸ αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ζητῶ τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ οὔτε πέντε λεπτά. Παρακαλῶ δὲ ὅλους τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ συναινέσωσι.

§127Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὁ προλαλήσας ἐζήτησε τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνυποτάκτων, στηριχθεὶς ἐπὶ τῆς ὑποκειμενικῆς ὠφελείας, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τοὺς μέχρι τοῦδε ἀνυποτάκτους κληρωτούς. Ἐγὼ θὰ τὸ ἐξετάσω καὶ ὑπὸ ἀντικειμενικὴν ὠφέλειαν, τὴν τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσρεύσῃ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι πλεῖστοι ὅσοι θὰ καταβάλωσιν ἀρκετὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχῃ φόβος, ὅτι δὲν θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν, ὅταν ψηφισθῇ καὶ γείνῃ νόμος. Ἑπομένως ὄχι μόνον διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. ἐκ Κυνουρίας συνάδελφος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ διὰ τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην, ἀφοῦ πρόκειται νὰ προβῶμεν εἰς προμήθειαν διαφόρων πραγμάτων, ἀναγκαίων διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας.

§128Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται σήμερον περὶ προτάξεως, διότι δυνάμει ῥητῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς προέβημεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Λοιπὸν πρόκειται νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπως παρεμβάλωμεν ἄλλο νομοσχέδιον. Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, δὲν βλέπω δὲ καὶ λόγον τινά, ἵνα μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅστις ἐλπίζω ὅτι μετ’ ὀλίγον θὰ ψηφισθῇ. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς πρῶτον, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, βεβαίως δὲν θὰ ὑπάρχῃ δυσκολία, ὅπως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνυποτάκτων.

§129Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ, ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἀνεφύη ἄλλο ζήτημα, τὸ περὶ τῶν ἀνυποτάκτων κατὰ τὸν πόλεμον. Ἕνεκα τούτου ἡ Βουλὴ ἐξήνεγκε τὴν περὶ ἀναβολῆς γνώμην, ὅπως ἐπὶ τῆς νέας ταύτης προτάσεως σχηματίσῃ μίαν γνώμην. Βεβαίως, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ἐκείνη ἡ πρότασις, δὲν θὰ προκαλέσῃ συζητήσεις τὸ νομοσχέδιον, καὶ θὰ ψηφισθῇ ἀμέσως· ἀλλ’ ἐὰν ἡ πρότασις ἐκείνη ὑποστηριχθῇ, ἐννοεῖται ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ἔχῃ συζητήσεις.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσε.

§131Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν βεβαιότητα, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ οὐδὲν ἄλλο νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ, ἐκτὸς τοῦ σταφιδικοῦ.

§132ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Διατί;

§133Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Γνωρίζω ὅτι ἐπιθυμία τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, διότι μετὰ τὴν δήλωσιν τὴν σαφῆ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ἐπιμείνῃ. Ἀλλὰ γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη παρουσιάσθη μία δυσκολία εἰς μίαν συνέλευσιν, τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ κάμῃ...

§134ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Καμμία δυσκολία.

§135Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ψηφιζομένου ὅμως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡμεῖς θ’ ἀποχωρήσωμεν, διότι ἀρκετὰ ἐταλαιπωρήθημεν. Ἐπειδὴ λοιπὸν προβλέπω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ οὐδὲν ἄλλο νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ, ἐκτὸς τοῦ σταφιδικοῦ, παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν.

§136ΕΛ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν, ἐστάλη εἰς ἐπιτροπὴν, καὶ ἀνέμιξαν καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀνυποτάκτων ἐν πολέμῳ. Αὐτὰ εἶναι δύο ἀντικείμενα. Πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ χωρίσῃ τοὺς καθυστεροῦντας κληρωτοὺς ἀπὸ τοὺς ἀνυποτάκτους ἐν καιρῷ πολέμου. Τί εἶναι αὐτά! Θέλομεν νὰ ὑφαρπάσωμεν ὅλους μαζί; Παρακαλῶ δὲ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρουν σημείωσιν, πόσα κατετέθησαν εἰς τὴν Τράπεζαν ἀπὸ τοὺς κληρωτοὺς μέχρι τοῦ 1904, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν θὰ εἰσρεύσῃ ποταμὸς χρημάτων εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης· διότι δὲν θὰ εἰσρεύσῃ οὔτε τὸ τέταρτον ἀφ’ ὅσα λέγουν. Θέλουν μόνον νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν ὅλους!

§137Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἰδοὺ αἱ συζητήσεις!

§138Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Διὰ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Νάξου οὐδεμία ἀντιλογία ἐπῆλθε πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυνουρίας καὶ ἐμοῦ, διότι καὶ ὁ Βουλευτὴς ἐκ Νάξου εἶπεν, ὅτι, ἐνῷ παρουσιάσθη νομοσχέδιον ἀφορῶν τοὺς ἀνυποτάκτους κληρωτοὺς, κατόπιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περιεπλάκη μὲ ἄλλο ζήτημα, τὸ περὶ ἀνυποτάκτων ἐν καιρῷ πολέμου. Ἀλλὰ καταλήγων ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου διὰ ν’ ἀπαλλάξωμεν τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως τοὺς συμπολίτας ἢ τοὺς φίλους ἡμῶν τοὺς εὑρισκομένους ἐν Ἀμερικῇ. Ἀλλὰ λέγων ταῦτα ὁ κ. συνάδελφος δὲν συνομολογεῖ συνάμα, ὅτι θὰ εἰσρεύσωσι χρήματα εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης; Λοιπὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἂν παραδέχεται τὴν πρόταξιν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχεδίου.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15;

§140Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂς γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§142Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ψήφισω κατὰ τῆς προτάσεως, κύριε Πρόεδρε, διότι τὸ νομοσχέδιον, περιλαμβάνον καὶ τοὺς ἀνυποτάκτους ἐν ὥρᾳ πολέμου, θὰ ἔχῃ, ὡς ἀποτέλεσμα, ὅτι, ὅταν ἡ πατρὶς εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καλέσῃ ὑπὸ τὰς σημαίας τὸν λαὸν, ἵνα ὑπερασπίσῃ αὐτὴν καὶ τὰ δίκαια αὐτῆς, θὰ φύγουν ὅλοι διὰ τὴν Ἀμερικὴν, καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν στρατιώτας.

§143Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ ψήφισω κατὰ τῆς προτάσεως, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος.

§144Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει σαφῆ καὶ περισπούδαστον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὁμιλίαν τοῦ ἐκ Μαντινείας σεβαστοῦ συναδέλφου, ἀποδείξαντος διὰ πραγματικῆς ἀναλύσεως τοῦ θέματος, ὅτι ἀναγκαία εἶναι ἡ συγγνώμη, ὅτι ἀνάγκη εἶναι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, ἐγὼ δηλῶ, ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου.

§145Π. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ψήφισω ὅμως κατὰ τῆς προτάξεως αὐτοῦ, διότι βλέπω, ὅτι ζητεῖται ἡ πρόταξις ὄχι χάριν τῶν ἀνυποτάκτων, ἀλλὰ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους οἱ προτείνοντες γνωρίζουν.

§146Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν θ’ ἀναφέρω ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου κατ’ οὐσίαν. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι καὶ ἐγὼ μεταξὺ ἄλλων συναδέλφων ἀπὸ τῆς Βουλῆς τοῦ 1899 ἠγωνίσθην, συστήσας τὴν λῆψιν μέτρων τεινόντων εἰς ἀπαλλαγὴν τῶν ἀνυποτάκτων κληρωτῶν καὶ εἰς ἐπαναφορὰν αὐτῶν εἰς τὰς πατρίδας των, καὶ ἐξακολουθῶ ἕως τώρα φρονῶν οὐσιαστικῶς, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν νομίζω ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τοῦτο χάριν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπωφελούμενος δὲ καὶ τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θέλει προτάξει τοῦτο μετὰ τὸν Προϋπολογισμὸν ἢ μετὰ τὸ σταφιδικὸν, θὰ ψήφισω κατὰ τῆς προτάξεως.

§147Γ. ΣΚΛΗΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βοζίκης.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καλούτση περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ἠλ. Μπασδέκη καὶ Π. Δ. Πετρίδου, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 131. Ὑπὲρ τῆς προτάσεως 10, κατὰ τῆς προτάσεως 121. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς δεκάτης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 40′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 45′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Ζυγομαλᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.

§150Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅτε τὸ πρῶτον εἰσήχθη ὁ Προϋπολογισμὸς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, πρὸ ἑπτὰ ὅλων μηνῶν, καὶ ἠκούσθησαν αἱ κατὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀντιρρήσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐβεβαιώθη καὶ τότε, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι ἐπαρκής, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν περιέχει τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ περιλαμβάνῃ, καὶ ὅτι, ἂν δὲν ἐπιβληθῶσι τοιαῦται κατὰ πρῶτον λόγον, δὲν δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ νέα βάρη καὶ νέους φόρους. Κατὰ τῶν ἀντιρρήσεων τούτων ἀντετάχθη, ὅτι οἰκονομίαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσιν, ἐὰν δὲ ἡ Ἀντιπολίτευσις φρονῇ, ὅτι δύνανται νὰ ἐπιβληθῶσι τοιαῦται, προεκλήθη νὰ ὑποδείξῃ τὰς οἰκονομίας ταύτας. Πάντοτε καὶ ἀπὸ ἐτῶν, ὁσάκις πλουσιοπάροχος Προϋπολογισμὸς ὑπεβάλλετο ὑπὸ τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον καὶ νῦν εἶναι ἐν τῇ ἀρχῇ, παρ’ ἡμῶν μὲν ἀντετάσσοντο αἱ οἰκονομίαι, παρὰ δὲ τῆς Συμπολιτεύσεως ἀπεκρούοντο, διατεινομένης πάντοτε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσιν οἰκονομίαι, καὶ μόνον νέοι φόροι καὶ αὔξησις τῶν ὑπαρχόντων φόρων θὰ φέρωσι τὴν οἰκονομικὴν σωτηρίαν. Διὰ τὰ μεγάλα βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπέβαλλεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὸ ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμμα, δὲν ἐθεώρει ἑαυτὸ ὑπεύθυνον· εἰρωνεύετο μάλιστα καὶ τὰ βάρη ταῦτα, καὶ διελάλει, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀντέχει εἰς νέους φόρους! Δὲν εἶναι πολὺ παλαιὰ ἡ ἱστορία αὕτη· τὴν ἐνθυμεῖσθε οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν. Ἀπὸ τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ τὸ πρῶτον ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τῆς χώρας ὁ ἀρχηγὸς, οὗ καὶ τὸ ὄνομα φέρει τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι ἐν τῇ ἀρχῇ, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1880, ὁ μακαρίτης Τρικούπης ὑπέβαλε Προϋπολογισμὸν, κατὰ τὸν ὁποῖον ὡμολόγει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι δυνατὸν νὰ διοικηθῇ μὲ 46,000,000 δραχμάς. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τοὺς διαφόρους κατὰ συνέχειαν Προϋπολογισμοὺς καθ’ ὅλα τὰ μακρὰ ἔτη τῆς διοικήσεως τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον σήμερον διέπει τὰ κοινὰ, θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ ἀγὼν δὲν εἶναι μόνον περὶ διαφορᾶς 48,000,000, τὴν ὁποίαν μαθηματικῶς ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ προσεπάθησε νὰ ἐλαττώσῃ διὰ διαφόρων μαθηματικῶν μεθόδων. Ὁμολογῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας εἰργάσθη ἐνδελεχῶς καὶ ἀξιεπαίνως κατὰ τὸ πολύμηνον διάστημα τῆς ἐπεξεργασίας τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ οἰκείᾳ ἐπιτροπῇ, καὶ περιέλαβεν ἐν τῇ ἐκθέσει του πολλὰς στατιστικὰς πληροφορίας, καὶ ἀπέδειξεν ὅτι ἐργάζεται καὶ γνωρίζει νὰ ἐργάζηται. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐπηρεάσθη ἀπὸ τὴν κομματικὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ μεταχειρισθῇ τὴν εἰδικότητα, τὴν ὁποίαν ἔχει περὶ τὰ μαθηματικὰ, καὶ τὰ ὑψηλότερα ἀκόμη, ὅπως ἐλαττώσῃ τὰ βάρη καὶ τὰς εὐθύνας, αἱ ὁποῖαι βαρύνουσι τὸ σήμερον διευθῦνον τὰ κοινὰ κόμμα. Ἐὰν ἀκολουθήσητε τὴν μαθηματικὴν μέθοδον, οὐχὶ βεβαίως διὰ τῆς αὐτῆς ἐξόχου ἱκανότητος ὅσον ἀφορᾷ τὸν χειρισμὸν τῶν ἀριθμῶν, ἀλλὰ δι’ ἁπλουστέρων μεθόδων, αἵτινες εἶναι δυνατὸν νὰ ὦσιν ἀντιληπταὶ εἰς πάντας, θὰ ἴδητε καὶ θὰ ὁμολογήσητε, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ εἶναι καθ’ ὑμῶν, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἀποβλέψητε εἰς τοὺς Προϋπολογισμούς, θὰ ἴδητε, ὅτι ἀπὸ 46,686,000, εἰς ὅσα ἀνήρχετο ὁ Προϋπολογισμὸς κατὰ τὸ 1881, κατωρθώθη νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα βάρη διὰ νέων φόρων, αὐξήσεως τῶν ὑπαρχόντων, μονοπωλίων κλπ., ὥστε σήμερον νὰ ζητῶνται παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔσοδα δρ. 121,183,000. Ἐὰν προβῆτε εἰς τὴν ἁπλουστάτην πρᾶξιν τῆς ἀφαιρέσεως τῶν δραχ. 46,000,000 ἀπὸ τὰ 121,000,000, θὰ ἴδητε, ὅτι ἐπεβλήθησαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν παρ’ ὑμῶν 75,000,000 ἐτησίως ἐπὶ πλέον...

§151Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐλησμονήσατε τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας.

§152Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ Θεσσαλία ἔχει τὰ ἀνάλογα ἔξοδα. Ἀλλὰ δέχομαι τὴν ἔκπτωσιν· αὕτη εἶναι πολὺ μικρά. Ἐὰν ἀποβλέψητε δὲ εἰς τὸ ποσὸν τῶν ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα διώκησε τὴν χώραν τὸ κόμμα ὑμῶν, καὶ εἰς τὸ ποσὸν τῶν ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα διώκησε τὴν χώραν τὸ ἐθνικὸν κόμμα, τὸ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ ἴδητε, ὅτι κατὰ τὰ ποσοστὰ, τὰ ὁποῖα ἐξήγαγε μαθηματικώτατα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, τὸ κόμμα ἡμῶν μετέσχε κατὰ 20% εἰς τὰ ἔσοδα ταῦτα, ἐνῷ κατὰ 80% βαρύνεσθε ὑμεῖς. Καὶ ἂν ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ σύστημα τῆς διοικήσεως καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἀνέκαθεν τὸ κόμμα ἡμῶν ἀκολουθεῖ, καὶ εἰς τὸ ὅτι σπανιώτατα καὶ μόνον ἀπέναντι ὑψηλοτάτων ἀναγκῶν κατεφύγομεν εἰς φόρους, ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα πάντοτε καὶ ὁ ἀρχηγὸς ἡμῶν καὶ τὸ κόμμα ἡμῶν ἐπεδίωξε τὴν ἐλάφρυνσιν τὴν φορολογικὴν τοῦ λαοῦ, βεβαίως κατ’ οὐδὲν βαρυνόμεθα κατὰ τὴν ἐπιβάρυνσιν ταύτην τῶν 75,000,000 ἐτησίως, ἥτις, ἐὰν πολλαπλασιασθῇ μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐτῶν, καθ’ ἃ συνεχῶς, ἐκτὸς μικρῶν διαλειμμάτων, διοικεῖτε τὴν χώραν, φθάνομεν εἰς τὸ καταπληκτικὸν ποσὸν τῶν χιλίων πεντακοσίων ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἀφῃρέσατε ἐπιπροσθέτως παρὰ τοῦ ἐργαζομένου Ἑλληνικοῦ λαοῦ! Ἡ αὔξησις αὕτη τῶν ἐσόδων ἐχρησιμοποιήθη πρὸς αὔξησιν τῶν ἐξόδων. Καὶ ἐνῷ τὸ κόμμα ὑμῶν, ὑπὸ τὸν ἐξόχου ἱκανότητος ἀρχηγὸν, τὸν μακαρίτην Τρικούπην, ὡμολόγει ἐπισήμως, ὅτι διὰ 46,000,000 ἠδύνατο νὰ διοικῆται ἡ Ἑλλάς, κατωρθώθη νὰ διοικῆται καὶ κατατυραννῆται δι’ 120,000,000 καὶ πλέον ἔτι, διότι καὶ πλείονα τῶν 120,000,000 βεβαίως θὰ δαπανηθῶσι, διότι εἰς τὰ ἔξοδα, Κύριοι, τὰ ὁποῖα προϋπολογίζονται, πρέπει νὰ προσθέσητε καὶ λανθάνοντας ἀριθμοὺς, διότι τὰ ποσὰ τῶν ἐξόδων, τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, δὲν εἶναι τὰ μόνα, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν· εἰς ἕκαστον Προϋπολογισμὸν προσετίθεντο καὶ δαπάναι ἑκατομμυρίων πλεονάζουσαι, καθ’ ὑπέρβασιν κατ’ ἔτος, καὶ τοιουτοτρόπως ἕκαστον ἔτος ἄφινεν ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἐκαλύπτετο διὰ δανείων. Ἐὰν λάβητε οἱονδήποτε φυλλάδιον, περιέχον τὸν ἀριθμὸν τῶν δανείων τοῦ Κράτους, θὰ ἴδητε, ὅτι τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐπεβλήθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ εἰκοσιπενταετίας, καὶ τὰ ὁποῖα ἐβάρυνον καὶ βαρύνουν ἡμᾶς καὶ θὰ βαρύνωσι τὰς γενεὰς τὰς μεταγενεστέρας, ἀνέρχονται περίπου εἰς δισεκατομμύριον. Ὑπολογίσατε ὑμεῖς αὐτά. Ἰδοὺ ἐπίσημοι ἀριθμοὶ (ἀναγινώσκει):

Ἐν ὅλῳ ἓν δισεκατομμύριον, δύο ἑκατομμύρια καὶ ἑξακόσιαι ἑβδομήκοντα χιλιάδες.» Ἐξ αὐτῶν λάβετε ὅσα θέλετε, κύριε εἰσηγητὰ τῆς πλειονοψηφίας, καὶ κάμετε οἱονδήποτε ὑπολογισμὸν θέλετε, καὶ διαφορικὸν ἔτι· οἱονδήποτε πολλοστημόριον προσθέσατε ἢ ἀφαιρέσατε, προβῆτε εἰς θεωρίας περὶ κεκλεισμένων χρήσεων καὶ διαγεγραμμένων ἔτι· θὰ ἴδητε καὶ θὰ ὁμολογήσητε, ὅτι βεβαίως τὸ μέγιστον μέρος βαρύνει τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε, καὶ τοῦ ὁποίου τὴν ὑπεράσπισιν ἀνελάβετε, καὶ προσεπαθήσατε διὰ τῶν εἰσπρακτέων καὶ τῶν κεκλεισμένων χρήσεων καὶ διαφόρων ἄλλων μεθόδων νὰ ἐλαττώσητε τὸ μικρὸν ποσὸν, μὲ τὸν ὁποῖον ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠθέλησε νὰ βαρύνῃ τὴν Κυβέρνησιν ὡς ἐν σπατάλῃ ὑπ’ αὐτῆς δαπανηθέν. Τὴν λέξιν ἀποκρούετε μετ’ ἀγανακτήσεως, ἀλλὰ τὸ ἔργον τελεῖτε μετ’ εὐχαριστήσεως! «Δὲν μᾶς ὑποδεικνύετε οἰκονομίας», λέγουσιν. «Ὑποδείξατέ μας τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ κάμητε. Εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνωσιν οἰκονομίαι· δὲν δύναται νὰ διοικηθῇ ὁ τόπος εὐθηνότερον». Ταῦτα λέγουσι! Δυστυχῶς δὲ, παρεσύρθη εἰς τοῦτο καὶ ὁ ἄρτι εἰς τὴν πολιτικὴν εἰσαχθεὶς ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας. «Εἶναι δυνατὸν», μᾶς εἶπε προχθὲς οὗτος, «νὰ κάμητε οἰκονομίας; εἶναι δυνατὸν», ἀναφωνεῖ ὁ κ. εἰσηγητὴς, «νὰ περιορίσητε τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων;» (τοὺς ὁποίους δι’ ἀναλογικῶν μεθόδων κατορθοῖ νὰ ἀγάγῃ εἰς τὸ εὐτελὲς ποσὸν τῶν 110 δραχμῶν κατὰ μῆνα δι’ ἕκαστον ὑπάλληλον, ἢ τῶν 90 δραχμῶν), «εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῶσιν ὀλιγώτεραι τῶν 100 δραχμῶν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους κατὰ μῆνα; Ὄχι βέβαια», ἐπαναλαμβάνει ὁ κ. εἰσηγητής. «Ἐὰν δὲ ἀποφασίσητε νὰ περιορίσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, βεβαίως (συμπεραίνει) πρέπει ν’ αὐξήσητε τοὺς μισθοὺς αὐτῶν, ὅτε θὰ δαπανήσητε τὸ αὐτὸ ποσόν.» Δὲν παραδέχεται ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, περιορίζοντες τοὺς ἀργομίσθους, τὴν πολυάριθμον σφηκιὰν ὅλων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐδημιούργησεν ἡ Κυβέρνησις, βαρύνουσα τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ἑπομένως τὸν βαρέως φορολογούμενον Ἑλληνικὸν λαόν. Τὴν μέθοδον τῆς ἐλαττώσεως τὴν ἀποκρούουσι, «διότι, λέγουσιν, ἐὰν ἐλαττώσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ αὐξήσητε κατὰ τὸ διπλάσιον τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπολειπομένων ὑπαλλήλων, ἑπομένως οἰκονομίαν δὲν πρόκειται νὰ κάμητε.» Ἡμεῖς, ἀκούσαντες τὰς ἀντιρρήσεις αὐτὰς καὶ ἄλλοτε, ἔσχομεν τὴν ὑπομονὴν, νομίζοντες ὅτι εἰλικρινῶς προετείνετο εἰς ἡμᾶς ἡ ἐπιβολὴ οἰκονομιῶν καὶ ἡ ὑπόδειξις τοιούτων, νὰ ἐργασθῶμεν, καὶ ὑπεβάλομεν λεπτομερῆ ἔκθεσιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ κατὰ Ὑπουργεῖον, κατὰ κεφάλαιον, κατ’ ἄρθρον, καὶ σχεδὸν κατὰ ἐδάφιον, ὑπεδεικνύομεν οἰκονομίας εἰς πάντας τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας. Ἀφοῦ δ’ ἐπιπόνως εἰργάσθημεν καὶ ὑπεβάλομεν τὴν ἐργασίαν ταύτην, ἡ ἀπάντησις ἦτο νὰ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνῃ, ὡς εἶχε, καὶ μετὰ προσθηκῶν μάλιστα, ὥστε νὰ ἀφήσῃ καὶ ἔλλειμμα 10–12 ἑκατομμυρίων ἐν τῷ ἀπολογισμῷ. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἵνα ὑποδείξῃ αὐτὴ τὰς οἰκονομίας, δὲν εἶναι εἰλικρινής· εἶναι ἡ παλαιὰ μέθοδος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ πράξῃ, εἶναι, αὐτὴ αὕτη νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἑαυτὴν τὸν περιορισμὸν τῶν πλουσιοπαρόχων πιστώσεων, τὰς ὁποίας περιέχει ὁ Προϋπολογισμός, νὰ ἐπιβάλῃ καὶ οἰκονομίας ἐκ τῶν ἐνόντων, ἄνευ νομοθετημάτων, — ὅπως ἡμεῖς ἐπράξαμεν πρὸ ἑνὸς ἔτους, καὶ ᾠκονομήσαμεν ἀρκετὰ ἑκατομμύρια, — καὶ μείζονας ἔτι οἰκονομίας νὰ ἐπιδιώξῃ διὰ νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα νομοθετήματα ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ νὰ προταχθῶσι καὶ νὰ ἐπιμείνῃ νὰ ψηφισθῶσιν. Ὑπέβαλέ τινα νομοσχέδια ἡ Κυβέρνησις, φέροντα τὸν τύπον τῶν οἰκονομιῶν, ἀλλ’ οὐδὲν ἐκ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν προετάχθη, οὐδ’ ἐζητήθη ἡ ψήφισις αὐτοῦ. Ἐπὶ ἑπτὰ ἤδη μῆνας συνεδριάζομεν διαρκῶς, καὶ δὲν κατωρθώθη νὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια τῶν οἰκονομιῶν! Ὁ Προϋπολογισμός, Κύριοι, ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν τελευταίων δηλώσεων τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, μὲ ὅλον τὸ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκ δραχ. 1,001,944 καὶ ἑνὸς λεπτοῦ, διὰ τὴν ἀκρίβειαν, ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν δυστυχῶς, ὅτι θὰ ἀφήσῃ ἔλλειμμα, καὶ ἔλλειμμα σοβαρόν. Ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπέδειξεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐλπίζει νὰ εἰσπράξῃ 121,183,000 δραχμάς. Ἀλλά, Κύριοι, ποῖα εἶναι τὰ δεδομένα, ἐκ τῶν ὁποίων πρέπει πᾶς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀντλῇ τὴν πεποίθησίν του; Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ Προϋπολογισμοὶ, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα καὶ τὰ ἔσοδα, πρέπει νὰ στηρίζωνται ἢ ἐπὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ προηγουμένου ἔτους ἢ ἔστω ἐπὶ τοῦ μέσου ὅρου τῶν τελευταίων τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν. Εἰδικῶς δὲ ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα, περὶ ὧν πρόκειται τὴν στιγμὴν ταύτην, πρέπει ταῦτα νὰ στηρίζωνται ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν συντελεσθεισῶν, ὥστε νὰ μὴ ἀπομακρύνηται πολὺ τῆς πραγματικότητος ὁ Προϋπολογισμός, διότι βεβαίως Προϋπολογισμὸς θὰ εἰπῇ ὑπόθεσις. Προϋπολογίζει ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ πρέπει νὰ προϋπολογίζῃ ὅσον τὸ δυνατὸν εἰλικρινῶς, ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπὶ βάσεων στερεῶν· διότι, ἐὰν δὲν προϋπολογίσῃ ἐπὶ βάσεων στερεῶν, ὁ Προϋπολογισμὸς καθίσταται ἑτεροσκελής, ἔλλειμμα ἐπέρχεται, καὶ μεγάλη ζημία εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὴν πίστιν αὐτοῦ. Ποῦ ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Ὅπου στηρίζονται πάντες οἱ Ὑπουργοὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν Κρατῶν, καὶ τῶν μὴ τοιούτων ἔτι· εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀπολογισμῶν, καὶ εἰς τὰς εἰσπράξεις τὰς συντελεσθείσας ἐπὶ ἑκάστου πόρου πρὸ ἐλαχίστου χρόνου, ἢ τοὐλάχιστον τῶν εἰσπράξεων τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὸν μέσον ὅρον, δηλαδὴ αὐτὰ τὰ ἀναμφισβήτητα ἀποτελέσματα τῶν προσφάτων εἰσπράξεων. Δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ταῦτα, ἀλλ’ αὐθαιρέτως ἐξώγκωσεν τὰ ἔσοδα, καὶ μετὰ ταῦτα διὰ τῶν δηλώσεων ἐξώγκωσεν ἔτι περισσότερον αὐτά. Καὶ παριστᾷ ποσὸν εἰσπρακτέον 121,000,000, ἐνῷ ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις, ὑπὸ τὸν αὐτὸν ἀρχηγὸν καὶ μὲ τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ κατὰ τὸ 1899 καὶ κατὰ τὸ 1900 καὶ κατὰ τὸ 1901, ὡς καὶ κατὰ τὸ 1902, ὅτε Πρωθυπουργὸς μὲν ἦτο ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, πράγματι ὅμως τὴν διαχείρισιν τῆς ἀρχῆς καὶ τὴν κοινοβουλευτικὴν ὑποστήριξιν παρεῖχε τὸ κόμμα αὐτὸ, — ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἦτο, νομίζω, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς,—κατὰ τὰ τέσσαρα ταῦτα ἔτη πόσα εἰσεπράχθησαν, παρακαλῶ; Εἰς τὰ 1899 εἰσεπράχθησαν δραχμαὶ 111,265,000, εἰς τὰ 1900 εἰσεπράχθησαν 115,568,000, εἰς τὰ 1901 εἰσεπράχθησαν 114,320,000, εἰς τὰ 1902 εἰσεπράχθησαν 114,445,000. Εἴτε τὸν μέσον ὅρον τῶν εἰσπράξεων τῶν τριῶν ἐτῶν, καθ’ ἃ διῴκησεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἐκ Κερκύρας κ. Βουλευτοῦ, εἴτε τὸν μέσον ὅρον τῶν τεσσάρων ἐτῶν, περιλαμβανομένου καὶ τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ διῴκησεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἐκ Καλαβρύτων κ. Βουλευτοῦ, λάβητε ὑπ’ ὄψιν, θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῶν εἰσπράξεων εἶναι 112,500,000. Ἀφοῦ λοιπὸν ἔχετε ἀναμφισβήτητον, ὅτι δὲν εἰσεπράχθησαν οὔτε εἰσπράττονται, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῶσιν ἄνευ προσθήκης νέων φόρων, ποσὰ ἀνώτερα τῶν 112,500,000 δραχ., πῶς προτείνετε Προϋπολογισμόν, διὰ τοῦ ὁποίου διατείνεσθε ὅτι δύνασθε νὰ πείσητε καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ εἰσπράξητε 121,000,000; Νῦν προβαίνω, ἵνα σᾶς ὑποδείξω τὰ μέρη, τὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα, εἰς ἅ καθ’ ὑπέρβασιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν προέτεινεν αὐξήσεις καὶ πλεονασμοὺς ἐξόδων, ἐν σχέσει πρὸς τὰ προηγούμενα, ἵνα πεισθῆτε, καὶ συστήσητε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ περιορίσῃ τὰ ἔσοδα ταῦτα εἰς τὸ τελευταῖον πράγματι εἰσπράξιμον ποσόν, διότι, ὅταν περιορίσῃ τὰ ποσὰ τῶν ἐσόδων εἰς τὰ πραγματικὰ τοιαῦτα, εἶναι ἠναγκασμένος πρὸ τοῦ χαίνοντος ἐλλείμματος νὰ περιορίσῃ καὶ τὰ πολλαπλᾶ καὶ ἄφθονα ἔξοδα εἰς τὰ λογικὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα καὶ μόνα πρέπει νὰ ἔχῃ διαθέσιμα πρὸς κάλυψιν τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Οὕτως εἰς τὰ ἔσοδα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων ὑπολογίζει ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν δρ. 2,500,000, ἐνῷ πράγματι ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου κατὰ τὰ τέσσαρα τελευταῖα ἔτη δὲν ὑπερέβη τὸ ποσὸν τῶν 2,100,000 δρ. Φρονοῦμεν ὅθεν, ὅτι πλέον τῶν 2,100,000 δραχ. εἶναι ἀδύνατον νὰ εἰσπραχθῶσιν ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, δυστυχῶς, Κύριοι, ὡς ἐκ τοῦ συστήματος τῆς κρατούσης φορολογίας ἐλαττοῦνται· τὸ σύστημα τῆς ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ μέσου, δηλαδὴ τοῦ ὀργάνου τῆς παραγωγῆς, αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ εἶναι καταδεδικασμένον· εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ὑπάρχει τοιαύτη φορολογία· μόνον ἐνταῦθα εὑρέθη, ὅτι ἦτο δυνατὸν καὶ πρέπον νὰ μιμηθῶμεν τοὺς ἐν Ἀλγερίᾳ,—διότι νομίζω, ὅτι μόνον ἐν Ἀφρικῇ ὑπῆρχε τὸ σύστημα τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ τώρα κατηργήθη. — Ὅταν φορολογῆτε τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς, εἶναι φυσικὸν νὰ προσπαθήσῃ ὁ φορολογούμενος νὰ ἐλαττώσῃ τὰ βάρη τῆς φορολογίας, ἐλαττώνων τὸν ἀριθμὸν τῶν μέσων τούτων. Καὶ ἐὰν ἡ γεωργία ἔχῃ ἀνάγκην πλειόνων κτηνῶν, ὅπως παραγάγῃ πλείονα, εἶναι ἠναγκασμένη νὰ περιστέλλῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν κτηνῶν, τῶν τῆς παραγωγῆς μέσων, ὅπως περιορίζηται οὕτω καὶ ὁ φόρος, ὅστις εἶναι ἀναμφισβητήτως βαρύς, ἄνισος καὶ ἄδικος. Ἐγώ, Κύριοι, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι τὸν φόρον αὐτὸν ἐπεθύμουν νὰ ἴδω διαγραφόμενον ἀπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀπὸ τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας, ἡ δὲ ἐπίτευξις τούτου εἶναι ζήτημα κυρίως κυβερνητικόν. Καὶ ἄλλοτε ἐπροτείναμεν τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὡς φόρου βαρβάρου, ἀνίσου καὶ ἀδίκου, ὡς εἶπον, καὶ τώρα ἐγὼ δὲν θὰ διστάσω νὰ προτείνω τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου, διότι διὰ τῆς καταργήσεως ταύτης πρόκειται ν’ ἀπαλλάξωμεν τοὺς πενεστέρους καὶ ἐργατικωτέρους τῶν φορολογουμένων σπουδαίου βάρους, εὐεργετοῦντες ὅλην τὴν γεωργικὴν τάξιν τῆς Ἑλλάδος, θὰ συντελέσωμεν δὲ καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας τῶν μεγάλων ζώων καὶ εἰς τὴν αἰσθητὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς εἰς ὅλους τοὺς σιτοφόρους τόπους, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Θεσσαλίαν. Μόνον διὰ τοιούτων μέτρων, διὰ θυσιῶν ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ βοηθήσῃ τὴν εἰς κρίσιν δεινὴν εἰσερχομένην Θεσσαλίαν καὶ τὴν σιτοπαραγωγὴν ἐν γένει· ὄχι δι’ ἀντιδημοτικῶν νομοσχεδίων, ὡς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠναγκάσθη αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποσύρῃ, τὸ τῆς φορολογίας τοῦ ἄρτου διὰ προσθήκης τριῶν λεπτῶν εἰς τὸν ξενικὸν σῖτον. Ἐκτὸς τῶν μεγάλων ζητημάτων, ὧν ἡ λύσις θὰ φέρῃ ἀσφαλῶς εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα ἐπὶ σύμπαντος τοῦ Θεσσαλικοῦ πληθυσμοῦ, ὡς ἡ τοῦ ἀγροτικοῦ, τῶν ὑδραυλικῶν, τῶν ὑγρῶν ὁδῶν ἢ διωρύγων, τῆς ταχείας διανομῆς τῶν ἐθνικῶν γαιῶν Ζάππα καὶ Στεφάνοβικ, ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἣν ἡμεῖς προτείνομεν, θὰ σώσῃ τὸν προσφιλῆ ἐκεῖνον τόπον, τὸν σιτοβολῶνα τῆς Ἑλλάδος. Ἀπέναντι τῶν μεγάλων εὐεργετημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ φέρῃ ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ διστάσῃ. Οὐχ ἧττον σήμερον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀποδεχθῇ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου, βεβαίως ὑπολογίζει καθ’ ὑπέρβασιν τὸν φόρον τοῦτον εἰς 2,500,000. Ἐκ τῶν ἀμπέλων ἐπίσης ὑπολογίζει κατὰ πλεονασμόν, ὅτι ἡ εἴσπραξις θὰ φθάσῃ εἰς 1,400,000. Σήμερον, εἰς τὴν οἰκονομικὴν περίστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται ὁ τόπος, μετὰ τὰς ἐκριζώσεις τὰς ἐπανειλημμένας, αἱ ὁποῖαι ἐκτελοῦνται ὑπ’ αὐτῶν τούτων τῶν ἀμπελουργῶν, καὶ ἐκ τῆς δυσχερείας, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῶσιν οἱ ἀμπελουργοί, ἐὰν ἀπαιτηθῶσι πάντες οἱ ὀφειλόμενοι φόροι, ἕνεκα τῆς κρίσεως, δι’ ἧς ἀπειλεῖται ἡ οἰνοποιΐα καὶ ἡ ἀμπελουργία, εἶναι ἀδύνατον νὰ δώσῃ ἡ σταφυλοπαραγωγή, ἡ ἀμπελουργία, ἔσοδον φόρου πλέον τοῦ 1,000,000. Ἐκ τοῦ ἐλαίου καθ’ ὑπέρβασιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπολογίζει εἴσπραξιν δραχ. 1,500,000, ἐνῷ μόλις 1,200,000 εἶναι δυνατὸν ἐξ αὐτοῦ νὰ εἰσπραχθῇ. Ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον ἔκρινε καλὸν νὰ προσθέσῃ καὶ ἑτέρας 150,000 δραχμάς, ἐνῷ ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ὁ φόρος οὗτος δὲν θὰ φθάσῃ τὸ ποσὸν τῶν 3,000,000, ἐὰν δ’ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη ἡ οἰκονομικὴ κρίσις, καὶ ἡ σταφιδικὴ κρίσις ἐπιδεινωθῇ, οὔτε αἱ οἰκοδομαὶ εἰς τὰς μεγάλας πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ὡς εἰς τὰς Ἀθήνας, τὸν Πειραιᾶ κλπ., θ’ ἀποδώσωσι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀπέδιδον· διότι, καίτοι ἡ πρωτεύουσα καὶ ὁ Πειραιεὺς καὶ αἱ ἄλλαι μεγαλόπολεις δὲν ἔχουσιν ἄμεσον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν σταφιδικὴν παραγωγήν, ὡς μὴ κεκτημέναι σταφιδαμπέλους, πλὴν τῶν Πατρῶν, ἐπειδὴ ὅμως οἱ πλεῖστοι τῶν πελατῶν καὶ καταναλωτῶν τῆς πολυποικίλου βιομηχανίας καὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ ἐμπορίου εὑρίσκονται ἐν Πελοποννήσῳ καὶ εἰς ἄλλα μέρη σταφιδοφόρα, ὅταν εὐημερῇ ἡ Πελοπόννησος καὶ ἡ Ἑπτάνησος, τὰ σταφιδοφόρα ἐν γένει τμήματα τῆς χώρας, εὐημερεῖ καὶ ἡ πρωτεύουσα καὶ ὁ Πειραιεύς, διότι ἐντεῦθεν γίνονται πᾶσαι αἱ προμήθειαι, ἐνταῦθα εἰσρέει μέγα μέρος τοῦ ἐκ τῆς σταφίδος χρήματος. Καὶ ἐκ τῶν οἰκοδομῶν λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ εἴσπραξις ἀνωτέρα τῶν 3,000,000 δραχμῶν· ὥστε ὑπολογίζονται 500,000 ἐπὶ πλέον τοῦ πραγματικοῦ. Ἐκ τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου δὲν πρέπει νὰ ὑπολογίζωμεν μεγάλα ποσὰ, διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας ἀπὸ ὅλους, ὅσοι γνωρίζουσι τὰ τοῦ τόπου ἐκεῖ, ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐλαίου ἐν Ἑπτανήσῳ ὑπῆρξεν ἄφθονος καὶ πέρυσι καὶ ἐφέτος, δηλαδὴ τὸ 1902 καὶ 1903.

§153Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ πέρυσι καὶ ἐφέτος νὰ ὑπάρξῃ ἄφθονος παραγωγή.

§154Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τότε, ἀφοῦ πέρυσιν ὑπῆρξεν ἡ παραγωγὴ ἄφθονος, ἐφέτος δὲν θὰ ἦναι ἐπαρκής, κατὰ τὸ λέγειν σας, ἵνα δώσῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον προϋπολογίζει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§155ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πέρυσι δὲν εἴχομεν καθόλου ἔλαια· ἐφέτος εἶναι τὸ ἔτος τῆς παραγωγῆς.

§156Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὰ πράγματα θέλουσιν ἀποδείξει, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἡ φορολογία αὕτη νὰ δώσῃ τὰς ἐπὶ πλέον προϋπολογιζομένας 138,000 δραχμάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ζητεῖ ἀπὸ τὸ χαρτόσημον 11,400,000, ἐνῷ εἶναι δύσκολον νὰ εἰσπραχθῶσι καὶ 10,500,000, διότι εἰς ἐποχάς, καθ’ ἃς ὑφίσταται κρίσις χρηματικὴ καὶ οἰκονομικὴ, οἵα ὑφίσταται ἐνταῦθα ἀπό τινος χρόνου καὶ δυστυχῶς ἐξακολουθεῖ, αἱ εἰσπράξεις αἱ συμβολαιογραφικαὶ ἐλαττοῦνται. Ἐὰν περιέλθητε τὰ συμβολαιογραφεῖα καὶ ἐρωτήσητε, θέλετε μάθει, ὅτι ἐλάχισται εἶναι αἱ πράξεις αἱ συμβολαιογραφικαὶ, διότι δυστυχῶς ὑπάρχει κρίσις χρηματικὴ, ὑπάρχει ἐλάττωσις τοῦ κυκλοφοροῦντος χρήματος. Καὶ εἶναι τοῦτο φυσικόν, διότι τὸ χρῆμα ἔλαβεν ἀξίαν μεγαλειτέραν, τὸ χαρτονόμισμα ἔλαβεν ἀξίαν ἀνωτέραν, εἴτε διότι ἠλαττώθη τὸ ποσὸν τὸ κυκλοφοροῦν, εἴτε διότι ηὔξησεν ἡ πίστις, εἴτε διότι προσφέρεται μεταλλικὸν νόμισμα,—δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὸν λαβύρινθον τὸν νομισματικόν.—Ἐλαττουμένου ὅμως τοῦ ποσοῦ, δηλαδὴ τοῦ μέσου τῆς ἐκτελέσεως τῶν πράξεων, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐλαττωθῶσιν αἱ πράξεις, καὶ ἡ ἐλάττωσις τῶν πράξεων ὡς ἄμεσον συνέπειαν θὰ φέρῃ τὴν ἐλάττωσιν τῶν εἰσοδημάτων ἐκ τοῦ χαρτοσήμου. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ μένωσιν εὐχαριστημένοι, ἐὰν δυνηθῶσι νὰ εἰσπράξωσι 10,500,000, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον μόνον 900,000 δραχμάς· διότι φοβοῦμαι ὅτι, ἐὰν ἐπιταθῇ ἡ οἰκονομικὴ νόσος, ἣν ὑφιστάμεθα ὡς ἐκ τῆς μεταβατικῆς καταστάσεως τῆς νομισματικῆς, ἡ ἐκ τοῦ χαρτοσήμου εἴσπραξις θὰ κατέλθῃ κάτω καὶ τῶν 10,000,000 δραχμῶν. Ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀποδεικνύεται εὔελπις ὑπεράγαν, ἐνῷ τὰ τελωνεῖα ἤρχισαν νὰ δεικνύωσιν, ὅτι τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἀποδώσει, δὲν θὰ ἦναι οἷα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ τὰ προγενέστερα, διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, κατὰ τὸν παρελθόντα μῆνα καὶ τὸν προπαρελθόντα, τὸν Μάϊον καὶ Ἀπρίλιον, αἱ εἰσπράξεις τῶν τελωνείων δὲν ἦσαν οἷαι ἦσαν κατὰ τοὺς ἀντιστοίχους μῆνας τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχεν ὑποσχεθῆ νὰ δώσῃ πληροφορίας, ἀλλὰ μᾶς ἔρριψε, λίαν εὐφυῶς, εἰς τὸ σύνολον τῶν 5 μηνῶν. Ἀλλ’ οἱ δύο πρῶτοι μῆνες τοῦ ἔτους τούτου ἔχουσί τινα αὔξησιν τῶν τελωνιακῶν ἐσόδων, διότι ἕνεκα τῆς εἰσαγωγῆς τῶν τελωνιακῶν νομοσχεδίων, τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου, τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, ἕνεκα τῆς διαδόσεως τῆς ἐπιβολῆς νέων φόρων καὶ δασμῶν ἐγένετο ἀθρόα ἡ ἐκτελώνισις τῶν ἐμπορευμάτων, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας βλέπετε αὔξησιν τῶν τελωνιακῶν ἐσόδων. Ἀλλ’ ἤδη ἔχομεν πληροφορίας, ὅτι τὰ τελωνεῖα δὲν ἀποδίδουσι πλέον τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἀπέδιδον ἄλλοτε, καὶ ἐὰν παραβάλητε τοὺς μῆνας αὐτοὺς πρὸς τοὺς μῆνας τοῦ παρελθόντος ἔτους, δὲν θὰ ἔχητε τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα. Ἐὰν, χωρὶς νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰ τελούμενα σήμερον εἰς τὰ τελωνεῖα, σκεφθῶμεν ὡς πρέπει νὰ σκέπτηται συνετὸς οἰκογενειάρχης, γνωρίζων τὰς περιστάσεις καὶ τὰ πράγματα, θέλομεν εὕρει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις νὰ αὐξήσωσιν, ἐὰν δὲν αὐξήσητε τὰ τέλη· ἀλλὰ καὶ πάλιν εἶναι ζήτημα, ἂν αὐξάνοντες τὰ τέλη εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξήσητε καὶ τὰς εἰσπράξεις. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ζητήσητε τὴν αὔξησιν τῶν τελῶν, ἔχετε ὅμως, ὡς σᾶς εἶπον, τὴν αὔξησιν τῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος, κατὰ φυσικὴν δὲ συνέπειαν ἔχετε τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἀριθμῶν τῶν ὑποδεικνυομένων ὡς ἐσόδων τῶν τελωνείων. Ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς τὸν νόμον περὶ ἐσόδων τῶν τελωνείων, τὰ ὁποῖα σήμερον κανονίζονται εἰς χρυσόν, τὰ συμβατικὰ μὲν τέλη ἀνέρχονται εἰς 6,700,000 εἰς χρυσόν, καὶ τὰ λοιπὰ μὴ συμβατικὰ εἰς 19,250,000 ἐπίσης εἰς χρυσόν. Ἀμφότερα ταῦτα ἀποτελοῦσι ποσὸν 26,000,000 εἰς χρυσόν. Πόσα ὑπολογίζει ὁ κ. Ὑπουργός; 35,000,000 δραχμὰς ἀναγράφει εἰς τὸν ὑπὸ συζήτησιν Προϋπολογισμόν, διότι μεταφέρει τὰς εἰς χρυσὸν εἰσπράξεις εἰς χαρτονόμισμα· ἀλλ’ ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ βελτίωσις ἡ νομισματική, — διότι ἐγὼ θεωρῶ βελτίωσιν τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ, τὴν ὑπερτίμησιν τῆς χαρτίνης δραχμῆς, — ἐὰν, λέγω, ἐξακολουθήσῃ ἡ βελτίωσις αὕτη, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ ὑποτίμησις τοῦ χρυσοῦ, καὶ τὰ τέλη πληρώνωνται εἰς χρυσόν, — διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ εἰς χρυσὸν νὰ πληρώνωνται, καθόσον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἐνῷ ἡ χαρτίνη δραχμή, τὸ νόμισμα τὸ νόμιμον, τὸ κύριον, τὸ ὑπάρχον ἐν τῷ Κράτει ἔχει ἀξίαν ὡρισμένην ἐν τῇ ἀγορᾷ, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νομίζει, ὅτι δύναται νὰ ὑπερτιμήσῃ τὸν χρυσὸν καὶ ὑποτιμήσῃ τὸ ἴδιον αὑτοῦ νόμισμα, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἔχει εἰδικὸν προνόμιον καὶ ὡρισμένα κεκτημένα δικαιώματα, — ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δύναται νὰ εἰσπράττῃ εἰς χαρτίνας δραχμὰς περισσότερα ἐν τοῖς τελωνείοις κατὰ 15%, ἐνῷ ὁ χρυσὸς θὰ εὑρίσκηται εἰς μικρὰν διαφορὰν ἀπὸ τοῦ χαρτονομίσματος, πλανᾶται οἰκτρῶς. Τὸ τοιοῦτον εἶναι τόσον αὐθαίρετον, εἶναι τόσον ἀντίθετον καὶ πρὸς τοὺς νόμους καὶ πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ Κράτος, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν, ὑποθέτω, νὰ ὑπάρξῃ Βουλή, ἡ ὁποία νὰ ψηφίσῃ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς νομοσχέδιον. Ὥστε, ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι γίνονται εἰσπράξεις εἰς χρυσὸν, τί θὰ εἰσπράξητε; Θὰ εἰσπράξητε 26,000,000, καὶ ἑπομένως θέλομεν ἔχει διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον ἐννέα ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ δὲν θέλει φθάσει ὁ χρυσὸς εἰς τὴν ἰσοτιμίαν, θέλει φθάσει εἰς τὰ 125· πάντοτε θὰ ὑπάρξῃ μεγάλη διαφορὰ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων ἐπὶ ἔλαττον. Καὶ βεβαίως μὲ 35 ἑκατομμύρια κατὰ φαντασίαν ἐκ τελωνιακῶν εἰσπράξεων δύνασθε νὰ ἔχητε περίσσευμα ὄχι ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἀλλὰ καὶ πέντε ἑκατομμυρίων. Ἐὰν ἀντὶ 1,45 ζητήσητε νὰ προσδιορισθῇ ἡ τιμὴ τοῦ χρυσοῦ εἰς 1,60 ἢ 1,70, ἡ πραγματικότης καὶ ἄλλα τινὰ γεγονότα θὰ ἔλθωσι νὰ σᾶς ἀποδείξωσιν, ὅτι σφάλλετε, καὶ ἐπικίνδυνον παιγνίδιον παίζετε. Κανονίσατε ἄλλως, ὅπως θέλετε, τὰ τῶν τελωνιακῶν ἐσόδων, αὐξάνοντες αὐτὰ εἰλικρινῶς, ἀλλὰ τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ νομίσματος τοῦ Κράτους τοῦ Ἑλληνικοῦ νὰ τὸ μεταβάλλητε εἰς δυστύχημα, καὶ νὰ ἐπιζητῆτε διὰ νόμου νὰ καθιερώσητε τιμὴν εἰς τὴν χαρτίνην δραχμὴν κατωτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὴν ἀγορὰν, νομίζω, ὅτι εἶναί τι ἐξαμβλωματικὸν, βάρβαρον καὶ κακόπιστον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ προταθῇ κἂν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ οὐχ ἧττον περιορίζομαι, μεθ’ ὅσα εἶπον, εἰς τὰ τακτικὰ τελωνιακὰ ἔσοδα, ἐκτὸς τῶν ἀπροόπτων, καὶ θεωρῶ, ὅτι ἐπὶ ἔλαττον ἓν ἑκατομμύριον τοὐλάχιστον θὰ εἰσπράξητε, διότι δὲν εἶναι παράδοξον, ὑποτίμησις τῆς χαρτίνης δραχμῆς νὰ ἐπέλθῃ, καὶ ἡ τιμὴ αὐτῆς νὰ λάβῃ διακυμάνσεις. Δὲν δύναμαι νὰ κανονίσω τὰ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς οὔτε τὰ τοῦ χρυσοῦ, διότι δυστυχῶς τὸ προβλέπειν ἀσφαλῶς εἰς πάσας τὰς περιστάσεις, πρὸ πάντων ἐν Ἑλλάδι, εἶναι πολὺ δύσκολον. Ἐάν τις ὀρθῶς ἐσκέπτετο περὶ τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ πρό τινος χρόνου, ἔπρεπε νὰ προΐδῃ, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ αὔξησις τῆς τιμῆς αὐτοῦ· καὶ ὅμως εἴδομεν αἴφνης ἐλάττωσιν, καὶ βλέπομεν καθ’ ἑκάστην τὴν τιμὴν τοῦ χρυσοῦ ἐλαττουμένην. Ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ; Καὶ πολλοὶ εἶναι, καὶ πολλοὶ μάλιστα διαφεύγουσι τὴν γνῶσιν ἡμῶν. Ὅλοι οἱ οἰκονομολόγοι εἶναι εἰς συγκίνησιν, καὶ ἕκαστος ἔχει σχηματίσει μίαν ἰδέαν ἀπὸ μίαν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει, ὀρθὴν, ἐπιστημονικῶς πολὺ ὀρθὴν, ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ πράγματα ἔρχονται καὶ ἀποδεικνύουν, ὅτι, ἐνῷ ὀρθῶς καὶ ἐπιστημονικῶς ἐσκέπτετο, ἡ πεῖρα, τὰ πράγματα τὸν διαψεύδουσι, διότι τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ὑπολογίζει ὀρθῶς, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ χρυσοῦ ἔπρεπε νὰ αὐξήσῃ, γίνεται δάνειον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, γίνεται δάνειον τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, γίνεται δάνειον τοῦ Δημοσίου διὰ τὸν Σιδηρόδρομον, στέλλονται χρήματα ἀπὸ τοὺς μετανάστας ἐξ Ἀμερικῆς, γίνονται συμβόλαια εἰς χρυσόν, ἀναβάλλοντα τὴν ἀγορὰν συναλλάγματος· πάντες δὲ οἱ λόγοι οὗτοι, ἤ τινες αὐτῶν, μεταβάλλουσι τοὺς ὅρους, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὀρθῶς σκεπτόμενος ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ χρυσοῦ ἔπρεπε νὰ ὑπερτιμηθῇ. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, καὶ διότι ἡ κερδοσκοπία τελεῖ τὸ ἔργον της εἰς μέγαν βαθμὸν, δὲν εἶναι παράδοξον μετ’ ὀλίγον, ἀφοῦ ληφθῇ τὸ χρῆμα τῆς σταφίδος ἢ ἄλλων προϊόντων, ἡ τιμὴ τοῦ χρυσοῦ νὰ αὐξήσῃ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ ἐν τοιαύτῃ ἀμφιβολίᾳ εὑρισκόμενος, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ προβλέψω ἢ βεβαιώσω ἐλάττωσιν τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων ἕνεκα νομισματικῶν λόγων, ἀλλὰ κατὰ μέγιστον ὅρον δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῶσι 34 ἑκατομμύρια, 35 ὅμως ἀδύνατον· ὥστε θὰ ἔχωμεν τελωνιακὰ ἔσοδα κατὰ ἓν ἑκατομμύριον ἐλάσσονα καὶ πλέον ἴσως...

§157Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὥστε δὲν θὰ ἔχωμεν τὰ δέκα ἑκατομμύρια.

§158Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐβεβαίωσα, ὅτι θὰ ἐλαττωθῶσι τὰ ἔσοδα κατὰ δέκα ἑκατομμύρια· δὲν ἐπροσέξατε ἢ δὲν μὲ ἐνοήσατε, κύριε Βουλευτά. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἐὰν ὁ χρυσὸς ἐξακολουθήσῃ ὑποτιμώμενος, καὶ φθάσῃ εἰς ἰσοτιμίαν αὐτοῦ ἡ χαρτίνη δραχμὴ, τότε τὰ 26 ἑκατομμύρια τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων θὰ ἦναι 26 μόνον, καὶ ὄχι 35 ἑκατομμύρια, ὡς ὑπολογίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐκ ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν τελῶν δὲν εἰσεπράχθησαν πλείονα τῶν 4,250,000. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ζητεῖ 4,720,000. Εἶναι ὑπερβολικὸν τὸ ποσόν. Φρονῶ ὅτι δὲν θὰ ὑπερβοῦν τὰ 4,300,000. Εἰς τὸ ζήτημα τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν τελῶν ὑπάρχουσι δύο γνῶμαι· οἱ μὲν φρονοῦσιν, ὅτι τὰ ταχυδρομικὰ καὶ τηλεγραφικὰ τέλη πρέπει νὰ ἀποδίδωσι καὶ εἰς τὸ Δημόσιον ποσοστόν τι, τὸ ὁποῖον τὸ Δημόσιον νὰ μεταχειρίζηται εἰς ἄλλας ἀνάγκας αὐτοῦ, ἄλλοι κρίνουσιν, ὅτι τὰ ταχυδρομικὰ καὶ τηλεγραφικὰ τέλη εἶναι ὑπηρεσία παρεχομένη ἀντὶ ὡρισμένου τιμήματος, καὶ πρέπει ἡ ὑπηρεσία αὕτη νὰ παρέχηται εἰς τὴν κοινωνίαν ἀρτία. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι θὰ προετίμων, πᾶν ὅ,τι εἰσπράττεται ἐκ τῶν ταχυδρομείων, τηλεγραφείων καὶ τηλεφώνων νὰ ἀποδίδηται εἰς ἐκεῖνον, ὅστις πληρώνει τὰ χρήματα ταῦτα, διὰ παροχῆς εὐκολιῶν, αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τοιούτων γραφείων εἰς τὰ χωρία, δι’ ἐλαττώσεως τοῦ τέλους καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἄλλως τε, Κύριοι, πολλάκις ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν τελῶν, ἀντὶ νὰ ἐπιφέρῃ ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων, ἐπιφέρει αὔξησιν· αὐτὸ δὲ ἀπεδείχθη τὸ πρῶτον ἐν Ἀγγλίᾳ. Ὅτε ἡ Ἀγγλία εἶχε τὸ εἰκοσάλεπτον γραμματόσημον εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἀλληλογραφίαν, ἦτο ζήτημα, ἂν ἔπρεπε τοῦτο νὰ ἐλαττωθῇ. Εἷς Ὑπουργὸς ἀπεφάσισε καὶ ἠλάττωσε τὰ ταχυδρομικὰ τέλη ἀπὸ 20 εἰς 10 λεπτὰ, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο, ὅτι, ἀντὶ νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ ἔσοδα τὰ ταχυδρομικὰ, ηὔξησαν εἰς τὸ ὑπερδιπλάσιον, διότι ηὔξησεν ἡ ἀλληλογραφία, καὶ ἔγεινε μεγαλειτέρα κατανάλωσις γραμματοσήμου. Τὰ πρόσθετα τέλη ἐκ καθυστερήσεως, τόκοι ὑπερημερίας κλπ. δὲν θὰ ἀνέλθωσιν εἰς 500,000 δραχμάς· ὥστε ἔχομεν ἐλάττωσιν δραχ. 218,000. Τὰ δικαστικὰ τέλη δὲν θὰ ὑπερβῶσι τὸ 1,200,000, ὅσα εἰσεπράχθησαν κατὰ μέσον ὅρον κατὰ τὰ τρία προηγούμενα ἔτη· ἐπὶ ἔλαττον 346,000. Δικαιώματα στρατιωτικῶν ἀντισηκωμάτων κλπ. Περὶ αὐτῶν δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τι, διότι ὁ ψηφισθεὶς νόμος δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐντὸς τοῦ ἔτους. Δυστυχῶς αἱ πληροφορίαι αἱ ζητηθεῖσαι, καὶ ἃς ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, περὶ τῶν δαπανῶν, αἵτινες θ’ ἀπαιτηθῶσι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου στρατολογικοῦ νόμου καὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, δὲν προσήχθησαν ἢ δὲν ἐτυπώθησαν· ἑπομένως εἴμεθα ἐν τῷ σκότει· δὲν γνωρίζομεν, μὲ τί ἀκριβῶς ποσὸν πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ προσεχοῦς ἔτους ἡ ἐφαρμογὴ τῶν δύο νέων νόμων. Διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους, ὅστις κατὰ τὸ ἥμισυ ἔχει ἐξαντληθῆ, δὲν κάμνω λόγον. Εἰς ἄλλα Κράτη κατὰ τὴν ὥραν ταύτην τοῦ ἔτους ἐξετάζουσι τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἑπομένου ἔτους. Καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐξετάσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἑπομένου ἔτους 1905, οὐδεμίαν ἔχομεν πληροφορίαν ἐπίσημον περὶ τῶν δαπανῶν τῶν ἐκ τῶν νόμων τῶν ψηφισθέντων, οἵτινες πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῶσι, δαπανῶν προστεθησομένων ἀφεύκτως. Προϋποθέτει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν αὔξησιν ἐκ τοῦ πετρελαίου· ταύτην θεωροῦμεν λίαν ὑπερβολικήν. Ὁ αὐτὸς λόγος τῆς οἰκονομικῆς καχεξίας δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκρινε δέον νὰ αὐξήσῃ τὸ ἔσοδον ἐκ τοῦ πετρελαίου, νομίζω ὅτι ὑπέπεσεν εἰς μικρὰν παράβλεψιν, διότι ἐπὶ τῶν 349,000, τὰς ὁποίας προσθέτει, αὐξάνων τὰ ἔσοδα, ἡ Ἑταιρεία τῶν Μονοπωλίων, οἱ ἁρμόδιοι νὰ ἐκτελέσωσι τὸν νόμον αὐτὸν καὶ νὰ ἐνεργήσωσι τὰ τῆς πωλήσεως καὶ ἀποθηκεύσεως ἔχουν δικαιώματα, ἀπολαμβάνουν 8½%.

§159Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγράφεται εἰς τὰ ἔξοδα. Θὰ τὸ ἴδητε ἅμα φθάσητε εἰς τὰ ἔξοδα.

§160Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰς τὰς τροποποιήσεις τῶν ἐξόδων, ἃς ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, δὲν εἶναι, καὶ πρέπει νὰ τὰ περιλάβητε· 30,000 δραχμὰς περίπου. Πρόσοδος δημοσίων νομημάτων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι εὔελπις· ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι θὰ εἰσπράξῃ μόλις 3,000,000, ἐπὶ ἔλαττον 386,000. Ἐπὶ τῆς σμύριδος ἔχει τὸ αὐτὸ ποσόν. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὰ τῆς σμύριδος, ὡς ἀνεπτύχθησαν ὑπὸ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας, εἶναι καὶ ὀρθὰ καὶ συμφέροντα. Νομίζω, ὅτι ὅσα ἐπρότεινε καὶ αὐτὸς καὶ ἡ ἐπιτροπή, ἂν ἦναι δυνατὸν καὶ δὲν ἀντιλέγῃ ὁ Ἔλεγχος, ὀφείλει νὰ τὰ ἐκτελέσῃ ἡ Κυβέρνησις. Διότι, ἀφοῦ ἀπεδείχθη, ὅτι ἔχομεν ἀντίπαλον, ἀνταγωνιστὴν, γείτονα ἡμῶν, ὅστις ἔχει χείρονος ποιότητος προϊόν, κατορθοῖ δὲ διὰ τεχνασμάτων νὰ παριστᾷ αὐτὸ ὡς Ἑλληνικόν, καὶ οὕτω νὰ τὸ πωλῇ ὡς Ἑλληνικὸν προϊόν, νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ἐργάζονται εὐθέως, ἡμεῖς δικαιούμεθα ἐν νομίμῳ ἀνταγωνισμῷ νὰ φροντίσωμεν νὰ ἐλαττωθῇ ἡ τιμὴ τῆς σμύριδος, ὡς ἐπρότεινεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Νάξου, πράττοντες οὕτως ἔργον ἀγαθὸν καὶ ὑπὲρ τοῦ τόπου ἐν γένει καὶ ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν τῆς Νάξου καὶ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου θησαυροῦ. Πρόσοδος δημοσίων κτημάτων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπολογίζει πλείονα τοῦ δέοντος· ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι μόνον 800,000 δραχμαὶ θὰ εἰσπραχθῶσιν, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δραχ. 233,000. Ἔσοδα ἐκποιήσεως δημοσίων καὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι πασίγνωστον εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς. Ἄλλοτε, ὅτε ὁ Προϋπολογισμός, ὡς σᾶς εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, περιεῖχεν ἔσοδα 46.000.000, ἠξεύρετε πόσον ποσὸν ἀπέδιδον αἱ χρεωλυτικαὶ δόσεις καὶ ἡ τιμὴ τῶν δημοσίων καὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων; πλέον τῶν 4,000,000 ἦτο ἓν τῶν τῶν σπουδαιοτέρων ἐσόδων τοῦ Κράτους. Ὀλίγον κατ’ ὀλίγον αἱ χρεωλυτικαὶ δόσεις ἔληξαν, τὰ χρέη ἐξωφλήθησαν, τὰ ποσὰ τὰ εἰσπραττόμενα ἠλαττώθησαν, καὶ σήμερον δὲν εἰσπράττονται πλέον τῶν 700,000 δραχμῶν· ἐφ’ ὅσον δὲ προβαίνει ὁ χρόνος, ἐπὶ τοσοῦτον ἐλαττοῦται τὸ ποσὸν τοῦτο. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκρινε καλὸν νὰ αὐξήσῃ καὶ τὸ ἔσοδον τοῦτο, καὶ νομίζει, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράξῃ 1,200,000· ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι θὰ ᾖναι εὐτύχημα, ἂν εἰσπράξωμεν τὸ ποσὸν τὸ εἰσπραχθὲν κατὰ τὸ 1902 καὶ 1903 καὶ προηγουμένως, ἤτοι 750.000, διότι, ὡς εἶπον, ὁλονὲν κατέρχεται τὸ ἔσοδον. Αὐτὰ τὰ ποσὰ ἐκ τῶν ἐσόδων ἂν ὑπολογίσητε ὅτι θέλουσιν εἰσπραχθῆ, — τὸ ὁποῖον κατ’ ἀνάγκην δὲν εἶναι ἀσφαλές, ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, — βεβαίως τὰ ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέλθωσιν εἰς 121,000,000, ὅσα προϋπολογίζει· ταῦτα θὰ ὑστερήσωσι τοὐλάχιστον κατὰ 6,000,000. Τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα προτείνονται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι τὰ μόνα, τὰ ὁποῖα θὰ γείνωσι κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους· αἱ πιστώσεις θὰ ἐξαντληθῶσι, καὶ ἡ πεῖρα ἀποδεικνύει, ὅτι αἱ ὑπερβάσεις εἶναι συνηθέσταται, καὶ ὅτι ἔχομεν πάντοτε ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις καὶ ὑπερβασίας, διὰ τῶν ὁποίων δυστυχῶς κατορθοῦται τὰ ἔξοδα νὰ ὑπερβαίνωσι κατὰ τέσσαρα καὶ πέντε ἑκατομμύρια καὶ πέραν ἔτι τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἔξοδα. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς δεινότητος, ἡ ὁποία τὸν χαρακτηρίζει εἰς τὰ οἰκονομικά, θὰ κατορθώσῃ νὰ δαπανήσῃ ἀκριβῶς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον προϋπολογίζει, — ὅπερ ἐγὼ θεωρῶ σχεδὸν ἀδύνατον, — ἤτοι 120,181,000, θὰ ἔχωμεν ἀσφαλῶς ἔλλειμμα 6,000,000 καὶ πλέον. Ἀλλὰ μόνον αὐτὸ τὸ ἔλλειμμα εἶναι, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχητε εἰς τὸν Προϋπολογισμόν; Ἐγὼ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ὑποστῶμεν καὶ ἄλλας συμφοράς, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν, ὡς ἔχουσι, νομοσχεδίων τινῶν, καὶ ἰδίως τοῦ σταφιδικοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡμολόγησεν, ὅτι δὲν ἀναμένει εἴσπραξιν ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος ἢ μετὰ χρόνον τινά. Ἡ ἐλπὶς, ὅτι θὰ δυνηθῇ μετά τινα χρόνον, μετὰ ἓν ἔτος, ἴσως καὶ πλέον, νὰ εἰσπράξῃ ἐκ τοῦ φόρου τούτου δραχ. 4,800,000, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἀποδειχθῇ φρούδη. Ὡς ἔχει σήμερον ἡ κατάστασις, αἱ διάφοροι ὑποχρεώσεις καὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῶν διαφόρων καταναλωτῶν παρακρατήματος καὶ τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος, ὡς θὰ ἀναπτύξω, ὅταν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ φόρος εἰς εἶδος, ὅστις θὰ ἀποταμιευθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ πωληθῇ πρὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1906, καὶ ὅταν δὲν καταστῇ δυνατὸν νὰ πωληθῇ, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ μεσολαβήσουν πολλὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀναγκάσουν τὸ Δημόσιον νὰ παραιτηθῇ μέρους, ἂν μὴ τοῦ ὅλου, τοῦ φόρου τούτου. Ἑπομένως ἀσφαλῶς κατὰ τὸ διάστημα τῆς χρήσεως τοῦ 1904 εἴσπραξιν ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος δὲν θὰ ἔχητε. Κατὰ τοῦτο δυνάμεθα νὰ ἤμεθα πάντες σύμφωνοι. Ὥστε τὸ ἔτος 1904 θ’ ἀφήσῃ πρόσθετον ἔλλειμμα 4,800,000. Ὑπάρχουσι διατάξεις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι εἶναι καλαὶ, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς βελτίωσιν καὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ ἄλλων ἐλλείψεων, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τροποποιηθῇ οὐσιωδῶς, ἄλλως κινδυνεύομεν, εἰς τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν τὸ Δημόσιον θὰ ἔχῃ ἀπόλυτον ἀνάγκην χρημάτων, νὰ στερηθῇ χρημάτων ἐντελῶς. Ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τῶν 4,800,000, ὡμολόγησεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος, χάριν τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, ὡς αὐτὸς λέγει, νὰ ποιήσηται ὑποχωρήσεις εἰς τὴν μεγάλην Δύναμιν, τὴν καταναλίσκουσαν τὸ μεγαλείτερον ποσὸν τῆς σταφίδος. Αἱ διαπραγματεύσεις ἤδη ἤρξαντο, ἐγὼ δὲ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἤμην ποτὲ ἐναντίον τῆς ἐνάρξεως τοιούτων διαπραγματεύσεων. Ἠδύνατο ἡ Ἑλλὰς, ἐὰν δὲν παρείχετο ἀφορμὴ ἐκ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ ἓν ἔτος νὰ ἀπολαύσῃ τῶν προνομίων τῆς συμβάσεως τῆς ὑπαρχούσης, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ὅσον ταχύτερον δυνηθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ εἰς αἰσίας διαπραγματεύσεις πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, αἵτινες νὰ ἀποβῶσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπωφελεῖς εἰς τὸν τόπον, τόσον τὸ καλλίτερον. Καὶ ἄλλοτε ὑπέδειξα, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γένηται διαπραγμάτευσις, ὅτι δὲν ἦτο τόσον ἐπείγουσα ἡ σπουδὴ νὰ γείνῃ ἀποδεκτὴ οἱαδήποτε ἀμφισβήτησις ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλίας δι’ οἱονδήποτε θέμα, σχετικὸν πρὸς τὴν ἐμπορικὴν σύμβασιν, καὶ ὅτι ἀπέναντι τῆς ἐλαχίστης παρατηρήσεως ἢ παρανοήσεως ἔπρεπεν ἀμέσως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ὑποχωρήσῃ, καὶ νὰ κρίνῃ, ὅτι ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ καὶ τὰ ἔργα αὐτοῦ τὸ Κοινοβούλιον, καὶ νὰ ὑποχωρήσωσι τὰ πάντα ἀπέναντι μιᾶς διαμαρτυρίας, ἣν εὗρεν ὡς ἀφορμὴν ἡ Κυβέρνησις τότε, καὶ προσεποιήθη συγκίνησιν ὑπερβάλλουσαν, καὶ προέβη ἐν νευρικῇ ταραχῇ εἰς σπασμωδικὰ μέτρα, εἰς ἀπελπιστικὰς δηλώσεις, αἵτινες ἤγαγον αὐτὴν εἰς τὴν διὰ λαϊκῆς ἀνεμοζάλης ἀνατροπὴν της ἐκείνην, τὴν πολύκροτον. Καὶ τότε ἐφρόνουν καὶ σήμερον ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἀγγλίας εἶναι ἀσπασταὶ, καὶ ὅσον καλλίτερα ἀποτελέσματα φέρωσι, τόσον τὸ καλλίτερον. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ, τὰ ταμιευτικὰ, τοῦ κ. Σιμοπούλου, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι, ὅτι θὰ φέρωσιν ἐλάττωσιν τῶν ταμιευτικῶν εἰσπράξεων κατὰ ἓν ποσὸν ἄγνωστον, ὁπωσδήποτε ὅμως σημαντικὸν διὰ τὸν πτωχὸν Προϋπολογισμὸν τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ νῦν μάλιστα ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, γνωρίζει καὶ μόνος ἴσως, ποῖαι εἶναι αἱ ἀξιώσεις.

§161Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω.

§162Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν γνωρίζετε ἀκόμη; Ὁπωσδήποτε, βεβαίως θὰ ἀνέρχηται εἰς ἓν ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐπὶ ἔλαττον θὰ εἰσπραχθῇ εἰς τὰ τελωνεῖα, καὶ τοῦτο, ὅσον καὶ ἂν ἦναι, προσθετέον ἀσφαλῶς εἰς τὸ ἔλλειμμα. Τινὲς ὑπολογίζουσι τὰς τελωνιακὰς ταύτας εἰς τὴν Ἀγγλίαν παραχωρήσεις εἰς δρ. 1,500,000 ἕως 2,000,000· ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ὁρίσω ποσόν...

§163Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ ἦναι ἔλασσον.

§164Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἴσως. Θὰ ἦναι ὁπωσδήποτε ἓν ποσόν· ποῖον ποσόν, ἄγνωστον. Ἀλλ’ αὐτὸ βεβαίως αὐξάνει, ὡς εἶπον, τὸ ἔλλειμμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων ὑπολογίζει, ὅτι θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης μέρος τῶν ποσῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖά τινες βασίμως ἔχουσι λόγους νὰ νομίζωσιν ὅτι δικαιοῦται τὸ ταμεῖον νὰ λάβῃ ὁλόκληρα. Ὑπολογίζει ὅτι πρέπει νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης τὸ ἥμισυ τοῦ δεκατημορίου τῶν τελωνιακῶν ἐσόδων, 1,750,000· προσέτι 350,000 δραχ. ἀπὸ τὰ πνευματώδη ποτὰ, καὶ 150,000 ἀπὸ τὸν ζῦθον· ἤτοι 50% ἐκ τῶν εἰσπράξεων.

§165Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ δευτέρου ἑξαμήνου.

§166Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μάλιστα. Ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ κείμενον τοῦ νόμου περὶ Ταμείου Ἀμύνης — δὲν ἐδημοσιεύθη ἔτι ὁ νόμος, ἀλλὰ περιλαμβάνεται εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τὸ ψηφισθὲν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐὰν θὰ κυρωθῇ, δὲν γνωρίζω, ὡς ἐπίσης δὲν γνωρίζω, ἂν θὰ δημοσιευθῇ πρὸ τοῦ ἔτους· ἀλλ’ ὅπως ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θὰ δημοσιευθῇ μετ’ ὀλίγον...

§167Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ δημοσιευθῇ καὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ 1 Ἰουλίου.

§168Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ κείμενον τοῦ νόμου λοιπὸν λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 2. Πόροι τοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον συνιστωμένου εἰδικοῦ ταμείου ὁρίζονται: αʹ) Τὸ ἀντίτιμον τῶν ἐκποιουμένων κτηνῶν καὶ παντὸς ὑλικοῦ, εὐχρήστου μὲν, ἀλλ’ ὁριστικῶς μὴ ἀναγκαίου εἰς τὸν στρατόν. βʹ) Τὰ μέχρι τῆς συστάσεως τοῦ εἰδικοῦ ταμείου εἰσπραχθέντα καὶ μήπω διατεθέντα χρηματικὰ τιμήματα ἐκ τῶν καθυστερούντων κληρωτῶν τῶν μέχρι τοῦ 1894 ἀπογραφῶν. γʹ) Ἡ πρόσοδος ἡ προερχομένη ἐκ τοῦ δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν καὶ ποτῶν καὶ ἐπὶ τοῦ ζύθου. δʹ) Τὸ δεκατημόριον τῶν ἐκ τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ εἰσαγωγῆς ἐπὶ εἰδῶν ὑπαγομένων εἰς γενικὸν ἢ συμβατικὸν δασμὸν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου.» Δὲν λέγει: «τὰ μέχρι τῆς συστάσεως τοῦ εἰδικοῦ ταμείου εἰσπραχθέντα», ἀλλὰ λέγει: «τὸ δεκατημόριον τῶν ἐκ τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ εἰσαγωγῆς.»

§169Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λοιπόν;

§170Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὑπάρχουσί τινες, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι, ὀψέποτε δημοσιευθῇ ὁ νόμος ἐντὸς τοῦ ἔτους 1904, τὸ δεκατημόριον τῶν εἰσπράξεων τῶν τελωνείων ἄρτιον ὀφείλεται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης.

§171Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διατὶ ὄχι καὶ τὸ περίσσευμα τότε;

§172Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν λέγει τὸ περίσσευμα.

§173Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διατί;

§174Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Διότι δὲν ἐδημοσιεύθη τὸ 1903 ὁ νόμος.

§175Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν.

§176Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Σεῖς ἔχετε τὴν γνώμην αὐτὴν, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω ἄλλην. Ὅταν ἔλθῃ ὁ καιρὸς τῆς συζητήσεως εἰδικῶς τοῦ θέματος τούτου, θ’ ἀναπτύξω τὴν ἐμὴν γνώμην· ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι μὲ πολλοὺς συνεζήτησα τὸ θέμα, καὶ πλεῖστοι ὅσοι ἄλλοι ἔχουσι τὴν γνώμην ταύτην, ὅτι καὶ τὸν Δεκέμβριον ἐὰν δημοσιευθῇ ὁ νόμος, ἐπειδὴ ὁ νόμος λέγει, ὅτι δικαιοῦται τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης νὰ λάβῃ τὸ δεκατημόριον τῶν εἰσπράξεων, ἐπειδὴ δὲ αἱ εἰσπράξεις αἱ τελωνιακαὶ κατ’ ἔτος ἀθροίζονται καὶ ὑπολογίζονται ἐν συνόλῳ, ὡς καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς τὰς ἀναγράφει...

§177Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου.

§178Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως ἡ γνώμη ἡ ἰδική σας εἶναι ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὀπισθοδρομικὴν δύναμιν· ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ πολλοστημορίου τῶν εἰσπράξεων ἐκ τῶν τελωνείων, τὰ ὁποῖα δὲν διαιροῦνται εἰς δώδεκα μέρη, οὔτε εἰς ἑβδομαδιαίας εἰσπράξεις, ἀλλ’ εἰς ἐνιαυσίας. Λοιπόν, ἐὰν ἡ ἐνιαυσία εἴσπραξις εἶναι 35,000,000, τὸ δεκατημόριον τῶν εἰσπράξεων, τὸ ὁποῖον θὰ ὑπολογισθῇ τὴν 31 Δεκεμβρίου, εἶναι 3½ ἑκατομμύρια. Σεῖς δίδετε 1,750,000. Ἐὰν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης δὲν ἐπιμείνῃ, θὰ λάβῃ τὸ 1,750,000. Ἐὰν ἐπιμείνῃ, καὶ σεῖς δὲν θέλητε νὰ δώσητε αὐτὰ, θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ Δικαστήριον καὶ θὰ δικαιωθῇ, ἐὰν ἡ γνώμη, ἣν ἀνέφερα, κρατήσῃ — καὶ δὲν εἶναι ἀπίθανον, ἀφοῦ καὶ τὸ δεκάλεπτον τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς εἰσπράττεται ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους. Αὐτὰ εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ συζητηθῶσιν εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλ’ ἐγὼ ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω γνώμην, ἡ ὁποία μετὰ κύρους συζητεῖται παρὰ πολλῶν, καὶ ἂν αὕτη κρατήσῃ, τὸ ἔλλειμμα θ’ αὐξήσῃ κατὰ δύο ἑκατομμύρια. Ὡς πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν, μετὰ θλίψεως Κύριοι, ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας ὑποδείξαντος ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον νὰ ὑποστηρίζηται ἡ ἐκπαίδευσις τόσον ζωηρῶς. Ἐκηρύχθη ἐνθουσιώδης καταργητὴς τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων, ἐθεώρησε δὲ καὶ ὡς λυπηρὰν τὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ ἐκ Κρήτης ἀντιπροσώπου εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συνέδριον, ὅτι δηλαδὴ οἱ ἐκπαιδευόμενοι ἐν Κρήτῃ εἰς τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα δὲν ἀκολουθοῦσι πάντες τὸ ἐπάγγελμα τοῦ πατρός των, ἀλλ’ ἐπιδίδονταί τινες καὶ εἰς κρείσσονα ἐπαγγέλματα, ἧττον χειρωνακτικά, ἀνάλογα τῆς διανοητικῆς αὐτῶν ἀναπτύξεως καὶ τῆς ἀνωτέρας παιδεύσεως, ἧς ἔτυχον. Ἐγὼ, Κύριοι, τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα τὰ θεωρῶ ὡς συμπλήρωμα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὡς δημοτικὴν ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν, καὶ εἶναι βεβαίως τοιαύτη κατὰ τὰ δύο πρῶτα ἔτη τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου. Τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὴν καταργήσητε, διότι εἶναι ὁ ἐπιούσιος πνευματικὸς ἄρτος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀντὶ τῶν τόσων καὶ τόσων θυσιῶν, εἰς ἃς οὗτος ὑποβάλλεται. Ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὅλα τὰ Κράτη σήμερον δαπανῶσι μεγάλα ποσά. Μόνον ἐν Ἑλλάδι δυστυχῶς ἐπ’ ἐσχάτων ἠκούσθησαν φωναί, ἢ μᾶλλον κρωγμοὶ ἀπαισίων κοράκων, ὅτι τὰ διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν δαπανώμενα ὑπὸ τοῦ Κράτους εἶναι πολλά, καὶ ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶσιν. Ἡμεῖς, τὸ κόμμα, τοῦ ὁποίου ἡγεῖται ὁ σεβαστὸς ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔσχε τὴν εὐτυχίαν, πρῶτον μὲν νὰ καταστήσῃ πράγματι τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν δημοτικὴν λαϊκὴν, διότι ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἶναι ὑποχρεωτικὴ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνυπάρξῃ μὲ τὴν πληρωμὴν διδάκτρων εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα. Ἐν ἔτει 1885 ἡ Κυβέρνησις τοῦ κυρίου Θ. Π. Δηλιγιάννη, ἐμοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, εἰσηγουμένου, κατήργησε τὰ δίδακτρα, καὶ κατέστησεν οὕτω δυνατὴν τὴν ὑποχρεωτικὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διδάκτρων κατωρθώθη νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν εἰς τὸ ὑπερδιπλάσιον· ἐβελτιώθη δὲ καὶ ἡ κατάστασις τῶν δημοδιδασκάλων διὰ τῆς παροχῆς, ἀντὶ τῶν διδάκτρων, τὰ ὁποῖα ἐλάμβανον οὗτοι, τῶν πενταετιῶν, αἵτινες ἐχρησίμευσαν ὡς μικρὰ ἱκανοποίησις ἀπέναντι τῆς μεγάλης ἀπωλείας, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν διὰ τῆς στερήσεως τῶν διδάκτρων. Καὶ δύο πενταετίας, οὕτω κτηθείσας ὑπὸ τῶν διδασκάλων, ζητεῖ νὰ καταργήσῃ σκληρῶς καὶ ἀπανθρώπως ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις! Τὸ Δημόσιον ἐν Ἑλλάδι παρέχει ἐλαχίστην τὴν ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑλικὴν συνδρομήν. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Δηλιγιάννη ἐπίσης, μετά τινα ἔτη, ὑπουργοῦντος ἐπὶ τῆς Παιδείας τοῦ ἀγαστῆς μνήμης Δημ. Πετρίδου, καὶ πρωθυπουργοῦντος τοῦ σεβαστοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐψηφίσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὅστις καὶ σήμερον ἰσχύει, καὶ χάρις εἰς τὸν ὁποῖον ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις ἔλαβε νέαν ὕπαρξιν καὶ νέαν ἐπίδοσιν. Ἡ παροχὴ καὶ τῶν διδακτηρίων ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, καὶ ἡ βελτίωσις τῆς καταστάσεως τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ἡ ἐξασφάλισις τῆς θέσεως αὐτῶν συνετέλεσαν, ὥστε σήμερον νὰ δυνάμεθα κἄπως νὰ λέγωμεν, ὅτι ἔχομεν λαϊκὴν παίδευσιν, ὅτι ἔχομεν δημοδιδασκάλους ἀξίους τοῦ ὀνόματος καὶ τοῦ μεγάλου προορισμοῦ των· ἀλλ’ ἡ δαπάνη ἡ παρεχομένη ὑπὸ τοῦ Κράτους εἶναι ἐλαχίστη, παραβαλλομένη πρὸς τὰς δαπάνας, ἃς ἄλλα Κράτη παρέχουσιν ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Οἱονδήποτε ἄλλο Κράτος ἐὰν ἐξετάσητε, θὰ εὕρητε, ὅτι αἱ παροχαὶ εἶναι πολλαπλάσιαι ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου ταμείου, ἐκτὸς τῶν δημοτικῶν δαπανῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐν Ἑλλάδι κατάστασιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἡ βελτίωσις, ὡς προέλεγον, εἶναι ἤδη ἐπαισθητή. Ἔχω στατιστικὰς πληροφορίας, ἃς συνέλεξα μετὰ κόπου μόνος ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς Βουλῆς, διότι δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν εὐηρεστήθη νὰ ὑποβάλῃ τὰς αἰτηθείσας ἐπανειλημμένως στατιστικὰς πληροφορίας περὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων καὶ τῶν διδακτηρίων καὶ τῶν δημοδιδασκάλων. Ἐπεφυλάχθη νὰ τὰς ὑποβάλῃ, ὅταν θὰ πρόκηται νὰ συζητηθῶσι τὰ νομοσχέδια. Ἐὰν τὰς ὑπέβαλλε προηγουμένως, θὰ ἦσαν χρησιμώτεραι, διότι εἶναι ζήτημα, ἂν θὰ προφθάσωσι τὰ νομοσχέδιά του νὰ συζητηθῶσι, καὶ ἐλπίζω, ὅτι οὔτε ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν νομοσχεδίων ἀποκρουομένων μετ’ ἀγανακτήσεως ὑπὸ σύμπαντος τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ τὸ 1855–1856 ὁ μακαρίτης Χριστόπουλος, ὡς Ὑπουργός, ὑπέβαλεν ἔκθεσιν πρὸς τὸν Βασιλέα, διὰ τῆς ὁποίας παρίστα τὴν κατάστασιν τῶν δημοτικῶν σχολείων καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν γένει. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ὑπῆρχον τότε ἐν Ἑλλάδι (ἀναγινώσκει): «ὀγδοήκοντα Ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ 8 ἰδιωτικά, διδάσκαλοι 137, μαθηταὶ 4,224. Ἐκ τῶν μαθητῶν τούτων προσῆλθον εἰς ἐξετάσεις 3,070, ἐξ ὧν προεβιβάσθησαν 2,166. Ἑλληνικὰ σχολεῖα θηλέων 5, μαθήτριαι 480, διδασκάλισσαι 22. Γυμνάσια 11, ὧν 7 δημόσια καὶ 4 ἰδιωτικά· 2 ἐν Ἀθήναις, 1 ἐν Ναυπλίῳ, 1 ἐν Πάτραις, 1 ἐν Τριπόλει, 1 ἐν Λαμίᾳ κλπ. Καθηγηταὶ 49. Δημοτικὰ σχολεῖα 450, δημοδιδάσκαλοι 495, μαθηταὶ 41,597· δαπάνη δραχ. 102,000, ἐκτὸς τῶν δημοτικῶν δαπανῶν. Γραμματοδιδασκαλεῖα 300, μαθηταὶ 10,000, διδάσκαλοι 300.» Ὁ Χριστόπουλος ὁμολογουμένως, δύναμαι νὰ εἴπω, εἶναι ὁ πρῶτος, ὅστις παρέσχεν ὑποστήριξιν ἐνθουσιώδη εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν· αὐτὸς ηὔξησε τὸ πρῶτον τὴν μισθοδοσίαν τῶν δημοδιδασκάλων, καὶ διὰ νομοθετημάτων κατώρθωσεν, ὥστε νὰ λάβῃ πρόοδον ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, δι’ ὃ ἐθνικὴ τῷ ὀφείλεται εὐγνωμοσύνη. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι τῶν τελευταίων στατιστικῶν πληροφοριῶν ἔχομεν τὴν ὄντως εὐάρεστον ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν αὔξησιν καὶ τῶν σχολείων καὶ τῶν διδασκάλων καὶ τῶν μαθητῶν. Ἔχομεν κατὰ τὸ 1901 σχολεῖα ἀρρένων 1457, θηλέων 523, γραμματεῖα 1143, μαθητὰς ἄρρενας 150,000, θήλεις 39,000, διδασκάλους 2108, διδασκαλίσσας 802, γραμματιστὰς 1146. Ἡ δαπάνη δὲ ἀνῆλθε διὰ μὲν τὰ ἄρρενα εἰς 3,296,000 δραχμὰς, διὰ δὲ τὰ θήλεα εἰς 1,120,000, καὶ διὰ τὰ γραμματοσχολεῖα εἰς 516.000· δι’ ἐνοίκια δραχ. 219,000. Ἡ ὁλικὴ δαπάνη δρ. 5,815,000. Ἐξ αὐτῶν τὸ Δημόσιον παρέχει 1 ἑκατομμύριον. Ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἐλαχίστων τοῦ Δημοσίου δαπανῶν ἔχετε παράδειγμα ἀξιομίμητον ὅλων τῶν ἄλλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα δαπανῶσι μεγάλα ποσά. Ἡ Ἰταλία δαπανᾷ ἐν ὅλῳ 80,056,000 φράγκα χρυσᾶ, ἡ Πρωσσία 58,448,000 μάρκα, ἡ Βουλγαρία 2,000,000 λέβια, καίτοι ἡ δημοτικὴ αὐτῆς ἐκπαίδευσις ὑστερεῖ κατὰ πολὺ τῆς ἡμετέρας καὶ κατ’ ἀριθμὸν σχολείων καὶ μαθητῶν καὶ κατὰ ποιότητα σὺν τῷ ἀριθμῷ τῶν διδασκάλων. Ἡ Δανία ἐπίσης μεγάλα ποσὰ δαπανᾷ διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Ἡ Γαλλία ἄλλοτε, κατὰ τὸ 1855, ἐδαπάνα φράγκα χρ. 25,500,000· εἰς τὰ 1887 τὸ ποσὸν ηὔξησεν εἰς 94,000,000, τὸ 1892 εἰς 186,000,000, τὸ 1897 εἰς 200,000,000, ἐξ ὧν 130 ἑκατομμύρια προσφέρει τὸ Κράτος ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ ἤδη εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904 ἐψήφισε δαπάνην ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου μόνον, φράγκα χρυσᾶ 160 ἑκατομμύρια. Ἡ Ἀγγλία, καίτοι ἔχει διάφορον σύστημα, μᾶλλον ἀποκεντρωτικόν, εἰς ἄλλα πολλὰ καὶ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, παρέχει δαπάνας μεγάλας ἐκ τοῦ Δημοσίου. Κατὰ τὸ 1891 ἐψηφίσθησαν 5,348,000 λίραι, δηλ. δραχ. 213 ἑκατομμύρια, τὸ 1892 λίραι 6,261,000, τὸ 1893 λίραι 8,105,000, τὸ 1894 λίραι 8,562,000, τὸ 1895 λίραι 8,912,000, τὸ 1899 λίραι 11,120,359, τὸ 1902 λίραι 11,863,000, καὶ τὸ 1903 ἐδαπανήθησαν ψήφῳ τῶν Βουλῶν ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου τῆς Μεγάλης Βρεττανίας λίραι στερλίναι 12,242,692. Δὲν ἔχω στατιστικὴν ἐδῶ, διὰ νὰ ἴδω ποῖον εἶναι σήμερον, τὸ 1904, τὸ ποσόν, βεβαίως ὅμως εἶναι ἀνώτερον, διότι ἐτησίως αὐξάνονται αἱ δαπάναι ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐν ὅλῳ δαπανᾷ τὸ Ἡνωμένον Βασίλειον τῆς Μεγάλης Βρεττανίας διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, τῇ ψήφῳ μὲν τῶν Βουλῶν δρ. 408,405,000, ἐν συνόλῳ δὲ μετὰ τῶν κοινοτήτων κλπ. δρ. 612,500,000. Ἡμεῖς δὲ νομίζομεν, ὅτι, ἐὰν παράσχωμεν 1 ἢ 2 ἑκατομμύρια διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, διὰ τὸν ἐπιούσιον πνευματικὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ, ὅστις πληρώνει ἐτησίως 115 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ ἐμφανοῦς εἰς φόρους καὶ δασμοὺς καὶ διάφορα τέλη, ἐκ τοῦ ἀφανοῦς δὲ πλείονα, νομίζομεν, ὅτι εἶναι πολλὰ, καὶ διὰ νομοσχεδίων τεχνηέντως προσπαθοῦμεν ν’ ἀποφύγωμεν καὶ αὐτὴν τὴν γλίσχραν δαπάνην! Πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὰς δαπάνας, ὄχι ὅμως ἐν ὅλοις τοῖς Ὑπουργείοις καὶ ταῖς ὑπηρεσίαις τοῦ Κράτους, ὄχι ὅμως πώποτε καὶ τὴν δαπάνην διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Ἡμεῖς, Κύριοι, δὲν ἔχομεν ἢ νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιδιώξῃ αὐστηροτάτας οἰκονομίας, καὶ νὰ περιορίσῃ τὰς θέσεις καὶ τὰς πολυδαπάνους ὑπηρεσίας, ἃς ἐδημιούργησε χάριν συναλλαγῆς ἢ καὶ ἐκ πτωχαλαζονείας ἀκατανοήτου. Μόνον δι’ αὐστηρῶν οἰκονομιῶν δύναται νὰ κατορθώσῃ νὰ φέρῃ τὸ ἰσοζύγιον, τὸ ὁποῖον διατείνεται ὅτι ἐπιδιώκει· ἀφοῦ δὲ ἐπιβάλῃ τὰς ἀναγκαίας οἰκονομίας, τότε δύναται νὰ δικαιολογηθῇ εἰς τὸ νὰ ἐπιβάλῃ ἐν ἀνάγκῃ καὶ νέους φόρους· ἀλλ’ οἱ νέοι φόροι, τοὺς ὁποίους θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ἐπιβάλῃ, πρέπει νὰ ἦναι τοιοῦτοι, ὥστε νὰ μὴ ἐπιβαρύνωσι τὸν ἤδη βαρέως φορολογούμενον Ἑλληνικὸν λαόν. Πρέπει νὰ ἐπιβληθῶσι φόροι ἐπὶ τῶν τάξεων ἐκείνων, αἵτινες δὲν φορολογοῦνται. Ὑπάρχουσι τάξεις κοινωνικαὶ, αἱ ὁποῖαι οὐδεμίαν ὑπέχουσι φορολογικὴν ὑποχρέωσιν. Εἶναι, νομίζετε, δίκαιον, ἐνῷ ἐπιβάλλετε φόρον εἰς τοὺς ἤδη βαρέως φορολογουμένους, ν’ ἀφίνητε τάξεις ὁλοκλήρους ἀφορολογήτους; Ἀφοῦ ἐξαντλήσητε τὸ ἔσχατον ὅριον τῶν οἰκονομιῶν, δύνασθε νὰ ἐπιβάλητε φορολογίαν ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν. Πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος γενικώτερον, νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ πάντων τῶν κληρονόμων. Μέχρις ὡρισμένου ποσοῦ νὰ μὴ φορολογῆται ὡρισμένη περιουσία ἢ μικρὰ περιουσία, ἀλλ’ ὅταν ὑπερβαίνῃ ὡρισμένον ποσὸν, νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία, αὔξουσα κατὰ κλίμακα, ἀναλόγως τοῦ κληρονομουμένου ποσοῦ. Νομίζω, ὅτι πᾶς ὁ κληρονομῶν βεβαίως θὰ ἔχῃ τὴν θλῖψιν διὰ τὴν στέρησιν τοῦ ἀγαπητοῦ συγγενοῦς του, ἀλλ’ ἐὰν συγχρόνως μὲ τὴν ἴσην τύχην τῆς ἀπωλείας, ἡ ὁποία εἶναι κοινὴ πᾶσι, κληρονομήσῃ κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον μέγα τι ποσὸν, 100 ἢ 200 χιλιάδων, ἢ ἑνὸς ἢ δύο ἑκατομμυρίων, δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ δώσῃ ἐξ αὐτῶν μέρος τι πρὸς τὸ πτωχὸν Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Ὁ κ. Χατζόπουλος προέτεινεν ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος. Ὑπάρχει δικαιότερος τούτου φόρος ὡς πρὸς τὴν ἰσότητα καὶ τὴν ἀναλογίαν τῶν φορολογικῶν βαρῶν; Ὄχι βέβαια. Πρέπει νὰ καταργηθῶσιν οἱ φόροι ἐπί τινων εἰσοδηματιῶν, ὡς ὁ τῶν οἰκοδομῶν, ὁ τῶν ἐπαγγελμάτων, ὁ τῶν βοσκῶν, καὶ εἴ τις ἄλλος σχετικὸς, νὰ ψηφισθῇ δὲ εἷς φόρος δίκαιος καὶ ἴσος, ἀνάλογος τοῦ εἰσοδήματος ἑκάστου κατοίκου τῆς Ἑλλάδος, ἐργαζομένου ἢ μὴ, παράγοντος ἢ ἀπολαμβάνοντος εἰσόδημά τι. Σήμερον ὁ ἔχων οἰκοδομὰς ἢ μετερχόμενος ἐπάγγελμά τι ἐν Ἑλλάδι πληρώνει φόρους, καὶ δὴ βαρυτάτους τοιούτους, ἀλλ’ ὁ ἔχων περιουσίαν κινητήν, τὴν ὁποίαν ἐκμεταλλεύεται, κερδίζων πολὺ πλείονα, οὐδένα πληρώνει φόρον. Λοιπὸν, ἐὰν ἐπιβάλῃ ἡ Κυβέρνησις φόρον καὶ ἐπὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν πληρώνουσι φόρον, δύναται, οὕτω καταρτίζουσα τὸν Προϋπολογισμόν, νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν τόπον ἀπὸ τῶν δεινῶν συνεπειῶν, εἰς ἃς θέλει τὸν ἀγάγει ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς κατὰ καθῆκον ὑπεδείξαμεν καὶ ὑποδεικνύομεν, διεμαρτυρήθημεν καὶ διαμαρτυρόμεθα κατὰ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, προσπαθοῦμεν δὲ διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ἐπερχομένην οἰκονομικὴν καταστροφὴν, καὶ βεβαίως εἰς ὑμᾶς, τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ἀπόκειται νὰ ἐπιβάλητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν, ἥτις συμφέρει εἰς τὸν τόπον· ἐὰν δὲν τὸ πράξητε, ἀναμνησθῆτε ὅτι ὀφείλετε νὰ δώσητε λόγον εἰς ἐκείνους, παρ’ ὧν ἐστάλητε, ἵνα ὑποστηρίξητε πολιτικὴν οἰκονομιῶν καὶ ὄχι σπατάλης, ἀνόρθωσιν τῆς οἰκονομικῆς πίστεως, καὶ ὄχι βαράθρωσιν αὐτῆς, ἀναστήλωσιν τῶν κοινοβουλευτικῶν νομίμων καὶ τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, καὶ ὄχι καταστρατήγησιν αὐτῶν πολλαπλῆν καὶ πολυμήχανον καὶ πολυποίκιλον. Ὅταν παρουσιασθῆτε πρὸ τῶν ἐκλογέων σας, πρὸ τοῦ κυριάρχου λαοῦ, θὰ λάβητε τὸ δίδαγμα, ὅπερ ἐπιφυλάσσει πᾶς ἐλεύθερος λαὸς εἰς τοὺς παρασπονδοῦντας καὶ παραπλανήσαντας αὐτὸν διὰ ψευδῶν ὑποσχέσεων! (Εὖγε! ἐξ ἀριστερῶν).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§180ΑΛΕΞ. ΡΩΜΑΣ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§181Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1904 ἀποτελεῖ συνέχειαν τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν τεσσάρων προηγηθέντων ἐτῶν, τῶν μετὰ τὸν πόλεμον. Ὁ πόλεμος ἐγένετο κατὰ τὸ 1897. Ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸ ἔτος τοῦτο ὡς ἀνώμαλον, ἐὰν ἀφαιρέσητε καὶ τὸ ἀμέσως ἑπόμενον ἔτος, ὡς ἐπίσης ἀνώμαλον, οἱ Προϋπολογισμοὶ τῶν ἄλλων ἐτῶν ἦσαν ὁμαλοὶ, ἄρχονται δὲ ἀπὸ τοῦ 1899, τῶν ἐτῶν δὲ 1899, 1900, 1901 καὶ 1902 οἱ Προϋπολογισμοὶ συνετάχθησαν ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ τύπου, ἦσαν δηλαδὴ Προϋπολογισμοὶ ὀργανωτικοὶ δῆθεν τῆς διοικήσεως, Προϋπολογισμοὶ συνήθους καταστάσεως. Κατέταξα μετὰ τῶν Προϋπολογισμῶν τῶν ἐτῶν 1899, 1900, 1901 καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1902, οὐ μόνον διότι καὶ οὗτος εἶχε συνταχθῆ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ τύπου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶχον συνταχθῆ καὶ στηριχθῆ οἱ Προϋπολογισμοὶ τῶν ἄλλων τριῶν προηγουμένων ἐτῶν, ἀλλὰ καὶ διότι νομίζω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐκυβέρνησε κατὰ τὴν τριετίαν τοῦ 1899, 1900 καὶ 1901, ὑπεῖχε τὴν εὐθύνην καὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1902. Ἐν τοῖς κοινοβουλευτικοῖς πολιτεύμασιν οὐδεὶς ὑπάρχει ἄνευ εὐθύνης διὰ τὰς πράξεις αὐτοῦ. Εὐθύνονται οἱ κυβερνῶντες διὰ τὰς ἰδίας αὐτῶν πράξεις, εὐθύνονται δι’ αὐτὰς καὶ αἱ ὑποστηρίζουσαι αὐτοὺς πλειονοψηφίαι, ἀλλ’ εὐθύνονται καὶ διὰ τὰς πράξεις ἄλλων Κυβερνήσεων, ἐὰν ὑποστηρίζωσιν αὐτάς. Ἡ πλειονοψηφία, ἡ ὁποία ὑπεστήριζε τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐκυβέρνα κατὰ τὰ τρία ἔτη μετὰ τὸν πόλεμον, ἡ αὐτὴ πλειονοψηφία ὑπεστήριζε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ 1902, τὸ κυβερνῆσαν κατὰ τὸ τέταρτον ἔτος, ἑπομένως εὐθύνεται καὶ διὰ τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν τοῦ Ὑπουργείου τούτου. Συμβαίνει δὲ ἡ διαχείρισις αὕτη νὰ μὴ διαφέρῃ οὐσιωδῶς τῆς διαχειρίσεως τῆς προηγηθείσης τριετίας. Μετὰ τὸ 1902 ἐπῆλθε τὸ 1903, κατὰ τὸ ὁποῖον διῴκησαν, ἂν ὄχι τρία, ἀλλὰ δύο Ὑπουργεῖα. Λέγω ἂν ὄχι τρία, διότι κατὰ τὸν τελευταῖον μῆνα τοῦ 1903 ἐκλήθη εἰς τὴν ἀρχὴν τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον καὶ νῦν διοικεῖ τὴν χώραν. Ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον συνέστη κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1902 ὑπὸ τὴν ἐμὴν προεδρίαν, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐκλήθη εἰς τὴν ἀρχὴν μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ ἡμετέρου Ὑπουργείου, τὸ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, εἰσὶ τὰ δύο Ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα διεχειρίσθησαν τὰ οἰκονομικὰ κατὰ τοὺς ἕνδεκα μῆνας τοῦ 1903. Ὁμολογῶ, ὅτι, ὅταν τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον δὲν διαχειρίζηται τὰ οἰκονομικὰ ἑνὸς ἔτους ἀκεραίου, ἀλλὰ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους ἡ διαχείρισις τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν ἄλλων ὑποθέσεων τοῦ Κράτους περιέρχηται ἀπὸ Ὑπουργείου εἰς Ὑπουργεῖον, βεβαίως δὲν δύναταί τις νὰ περιμένῃ ἑνιαίαν καὶ ὁμοίαν ὤθησιν, οὐδὲ τὴν αὐτὴν ἐπιτήρησιν, οὐδὲ τὸν αὐτὸν ἔλεγχον, οὐδὲ τὴν αὐτὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν. Εἶναι ἐλάττωμα νὰ μεταβάλλωνται αἱ Κυβερνήσεις, τὸ ἐλάττωμα δὲ τοῦτο ὑπῆρξε καὶ κατὰ τὸ 1903, ἀλλὰ κατὰ τὸ 1903 συνέβη τι, τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει συνήθως. Τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον συνέστη κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1902, καὶ τὸ ὁποῖον εἰσῆλθεν ἀρχομένου τοῦ 1903 εἰς τὴν ἀρχὴν, τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο εἶχεν ἐναντίαν γνώμην ἐκείνης, τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ Ὑπουργεῖα τοῦ 1899, 1900, 1901 καὶ 1902. Τὰ δύο Ὑπουργεῖα, τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον διῴκει τὴν χώραν κατὰ τὰ 1899, 1900 καὶ 1901, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον διῴκει τὴν χώραν τὸ 1902, καὶ τὰ δύο Ὑπουργεῖα εἶχον τὴν αὐτὴν γνώμην περὶ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι οἱ Προϋπολογισμοὶ τῶν τεσσάρων ἐτῶν, οὐχὶ τῶν τριῶν, βασίζονται ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως, συνετάχθησαν ὑπὸ τὸν αὐτὸν τύπον, τὴν αὐτὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη καὶ ἐτήρησε πάντοτε ἡ περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους γνώμη τῆς Κυβερνήσεως. Ποία ἦτο ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ Κυβέρνησις ἐφρόνει, ὅτι ὁ τόπος διατελεῖ ἐν οἰκονομικῇ εὐμαρείᾳ, ὅτι τόπος ἀντέχει εἰς τὰ φορολογικὰ βάρη, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεμίαν εἶχον ἀνησυχίαν, δὲν ἐμερίμνων περὶ τῶν ποσῶν τῶν ἐξόδων, καὶ μολονότι οἱ Προϋπολογισμοὶ, τοὺς ὁποίους συνέταττον, ἦσαν Προϋπολογισμοὶ εἰρήνης, Προϋπολογισμοὶ ἀφοπλισμοῦ, Προϋπολογισμοὶ διοικήσεως, καὶ μολονότι ὑπῆρχον σημεῖα ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος τῆς Ἀνατολῆς, σημεῖα τὰ ὁποῖα εἰδοποίουν τοὺς λαοὺς τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς Χερσονήσου, ὅτι ἐνδεχόμενον ἦτο ἡ τάξις νὰ διαταραχθῇ, ἡ εἰρήνη νὰ μὴ διαρκέσῃ, μολονότι ὑπῆρχον τοιαῦτα σημεῖα, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπε καὶ αὐτὴ νὰ φροντίσῃ νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἀμυντικὴν δύναμιν τοῦ Κράτους, ἂν ὄχι τὴν ἐπιθετικὴν, ἑπομένως ἔπρεπε νὰ ποιήσηται ὅσον τὸ δυνατὸν οἰκονομίας τινὰς, ἵνα τὰ περισσεύματα τοῦ ταμείου ἐπαρκέσωσιν εἰς ἄμυναν αὐτῆς, ἂν ὄχι εἰς ἐπίθεσιν, μ’ ὅλα ταῦτα αἱ δαπάναι διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐσωτερικῆς διοικήσεως ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ηὔξανον, ἄνευ οὐδεμιᾶς περαιτέρω μερίμνης περὶ τῆς πολιτικῆς θέσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἢ περὶ τῶν σχέσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος. Ἡμεῖς ὁμολογοῦμεν, ὅτι πάντες οἱ ἔντιμοι Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν Ἀντιπολίτευσιν τῶν κυβερνώντων κατὰ τὴν τετραετίαν, καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων ὑπάρχουσιν, ὡς γνωστὸν καί τινες, οἵτινες κάθηνται νῦν εἰς αὐτὴν τὴν πτέρυγα (δεικνύει τὴν δεξιὰν), αὐτομολήσαντες πρὸς αὐτὴν, ἡμεῖς, λέγω, τότε πάντες ἐφρονοῦμεν, ὅτι ἡ διοίκησις ἐδαπάνα περισσότερα ἢ ὅσα ἔπρεπε νὰ δαπανᾷ, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῆς διοικήσεως δὲν ἦσαν τοσαῦται, ὥστε νὰ δικαιολογήσωσι τοσαύτας αὐξήσεις δαπανῶν, καὶ ὅτι ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ διοικηθῇ διὰ χρημάτων πολλῷ ὀλιγωτέρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν καθ’ ἕκαστον τῶν τεσσάρων τούτων ἐτῶν τῆς περιόδου ἐκείνης. Ἐπειδὴ δ’ ἐφρονοῦμεν οὕτω, καὶ ἐπειδὴ ταῦτα ὡς ἀντιπολιτευόμενοι ἐλέγομεν, ἐπικρίνοντες τοὺς κυβερνῶντας,— ὅταν δὲ λέγῃ τις ὡς Ἀντιπολίτευσις γνώμας, καὶ μάλιστα γνώμας ἀντιτιθεμένας εἰς τὰς γνώμας τῶν διοικούντων, τῶν κυβερνώντων, ὀφείλει, ὅταν ἀνέλθῃ ἐπὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς γνώμας ταύτας, ἃς εἶχεν ὡς ἀντιπολιτευόμενος,—διὰ τοῦτο πρῶτον ἔργον ἡμῶν, ἀναλαβόντων τὴν Κυβέρνησιν, ἦτο νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν γνωμῶν, ἃς εἴχομεν ὡς Ἀντιπολίτευσις. Ἐφρονοῦμεν δὲ ὡς Ἀντιπολίτευσις, ὅτι αἱ δαπάναι τῆς διοικήσεως ἦσαν μεγάλαι, ὑπερβαίνουσαι τὰς ἀνάγκας τῆς διοικήσεως, ὅτι δὲ αἱ πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς διοικήσεως γιγνόμεναι δαπάναι, ὅταν ἦναι ὑπερβολικαὶ, μεγαλείτεραι τῶν ἀπαιτουμένων, δὲν ἐπάγουσι ζημίαν μόνον οἰκονομικὴν, ἀλλὰ καὶ ζημίαν πολιτικὴν, διότι διὰ τῆς τοιαύτης αὐξήσεως τῶν δαπανῶν ἐνασκοῦνται ἐπηρεασμοὶ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἐνασκοῦνται δ’ ἐπηρεασμοὶ καὶ τῶν ἐκλογέων ἐν τῇ Ἐπικρατείᾳ, ἡ τοιαύτη δ’ ἐπήρεια τῶν ὑπερβολικῶν δαπανῶν, τῶν ὑπὲρ τὰς ἀληθεῖς ἀνάγκας τῆς διοικήσεως αὐξανομένων ἐξόδων, εἶναι ἐπήρεια ἀπαισία, ὀλεθρία, διότι διαφθείρει τοὺς ἐκλογικοὺς συλλόγους, διαφθείρει δὲ καὶ τὸ Κοινοβούλιον, μεταποιοῦσα εἰς κακοήθη ἀγορὰν τὴν διὰ τῆς ψήφου τῶν ἐκλογέων ἐκδήλωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλην κακοηθεστέραν ἐμπορίαν τὴν ψῆφον τῶν ἐκλεχθέντων μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου κατὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης ἢ τῆς δυσπιστίας αὐτῶν πρὸς τὰ Ὑπουργεῖα. Διὰ τοῦτο ἐσπεύσαμεν νὰ προτείνωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐλαττώσεις δαπανῶν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὃν συνετάξαμεν, καὶ διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα μετ’ αὐτοῦ ἐπροβάλομεν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Νάξου, ὅστις διετέλεσεν εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὑπέλαβεν ὅτι ἡμεῖς ἐννοοῦμεν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν δαπανῶν ἔπρεπε νὰ γένηται διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν. Τοιοῦτόν τι οὔτε διῆλθεν ἀπὸ τὸν νοῦν ἡμῶν, οὔτε ὑπεβάλομέν ποτε κατὰ τὸ παρελθὸν προτάσεις τοιαύτας, οὔτε κατὰ τὸ 1903, ὅτε εἰσηγάγομεν διὰ νομοσχεδίων τὰς περὶ ἐλαττώσεως τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους ἡμετέρας προτάσεις. Ἑπομένως οἱ συλλογισμοί, τοὺς ὁποίους προέβαλεν ὁ κ. ἐκ Νάξου Βουλευτής, ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶχον βάσιν τινά, ἢ εἶχον βάσιν ψευδῆ, διὰ τοῦτο δὲ οὐδ’ ἦσαν ἀναγκαῖοι, διότι οὐδ’ ἠπειλήσαμεν οὐδ’ ἐδηλώσαμέν ποτε γνώμην ἡμεῖς, ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων ἔπρεπε νὰ μειωθῶσι πρὸς ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν. Ὄχι οἱ μισθοί, ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων ἐφρονοῦμεν, καὶ πεποίθαμεν καὶ νῦν, ὅτι ἔπρεπε νὰ μειωθῇ, ὅπως ἐλαττωθῶσιν αἱ δαπάναι τοῦ δημοσίου ταμείου· ἐπειδὴ δέ, διὰ νὰ μειωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων, ἔπρεπε νὰ μεταβληθῶσιν οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταστήσει τὸν ὀργανισμὸν ἑκάστης ὑπηρεσίας πολυτελῆ καὶ πολυδάπανον, μάλιστα οἱ κατὰ τὰ ἔτη 1899, 1900 καὶ 1901 ψηφισθέντες, ἐπειδή, λέγω, ἔπρεπε νὰ μεταβληθῶσιν οἱ νόμοι ἐκεῖνοι, ὅπως πληρῶνται αἱ ἀνάγκαι τῆς διοικήσεως δι’ ὀλιγωτέρου ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων, καὶ οὕτω θεραπεύωνται πᾶσαι αἱ ἀνάγκαι τῶν κλάδων τῆς διοικήσεως διὰ μικροτέρας δαπάνης, διὰ τοῦτο ὑπεβάλομεν νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων μετεβάλλομεν τοὺς λειτουργοῦντας κανονισμοὺς τῶν διαφόρων κλάδων. Μόνον τὴν μεγάλην αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν προξενικῶν ἀρχῶν, τὴν κατὰ τὸ 1900 νομοθετηθεῖσαν, ἐζητήσαμεν νὰ μειώσωμεν κατά τι, διότι ὑπερέβαινεν ὄντως τὰ μέσα τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλ’ ἐνιαχοῦ ὑπερέβαινε καὶ τὰς ἀληθεῖς ἀνάγκας, καὶ προεβάλομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ προξενικῶν ἀρχῶν, τοῦ ψηφισθέντος τῇ εἰσηγήσει τοῦ κ. ἐκ Κραναίας Βουλευτοῦ· ἀλλὰ διὰ τοῦ ἑτέρου νόμου, τοῦ περὶ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐζητήσαμεν τὸν περιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου, μηδόλως θίξαντες τὰ τοῦ μισθοῦ αὐτῶν. Ὡσαύτως προεβάλομεν νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τοῦ νόμου περὶ ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἐπίσης νομοσχέδια περὶ μεταβολῆς διαφόρων ἄλλων κλάδων τῆς διοικήσεως, ὡς τοῦ τελευταίου νόμου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους· ἀλλὰ τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν ἐψηφίσθησαν, οὐδὲ κἄν συνεζητήθησαν, διότι συνεζητήθησαν μέν τινα, ἀλλ’ ἀπεκρούσθησαν ὑπὸ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, ἥτις κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον δὲν ἦτο μὲν ἀσθενής, ἀλλὰ δὲν ἦτο καὶ τόσον ἰσχυρὰ, διὰ νὰ ὑποχωρήσωμεν ἡμεῖς εἰς αὐτήν, εἶχον ὅμως δυνάμεις διὰ ν’ ἀντιπράττῃ καὶ παρακωλύῃ τὰς ἐργασίας τοῦ Ὑπουργείου. Ἐπῆλθε τότε καὶ συμβεβηκὸς ἀπρόοπτον, ἀσύνηθες, τοῦ ὁποίου δυσαρέστως μνημονεύω, διότι ψευδεῖς καὶ ἀστεῖοι προυτάθησαν πρὸς δικαιολογίαν αὐτοῦ λόγοι, τὸ συμβεβηκὸς τῆς αὐτομολήσεως ἱκανοῦ ἀριθμοῦ μελῶν τῆς πλειονοψηφίας εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἡ πλειονοψηφία μετεβλήθη εἰς μειονοψηφίαν, ὅτε ἡμεῖς παρητήθημεν. Ἡ παραίτησις ἡμῶν παρήγαγε κατάστασιν ἐντελῶς προσωρινήν, διότι ἦσαν αἱ τελευταῖαι ἡμέραι τῆς Συνόδου, τὸ δὲ Στέμμα ἐνέκρινεν οὐχὶ νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν διὰ τῆς προσθήκης τῶν αὐτομολησάντων γενομένην πλειονοψηφίαν, ἐσχηματίσθη δὲ τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὑποδειχθὲν ὑπὸ τῆς τοιαύτης πλειονοψηφίας, δι’ οὓς τὸ Στέμμα ἔκρινεν, ὡς εἴρηται, λόγους. Ἀλλὰ τὸ οὕτω σχηματισθὲν Ὑπουργεῖον ὑπέλαβεν αἴφνης, ὅτι ἔπρεπε νὰ παραιτηθῇ τῆς ἀρχῆς, μόλις συγκροτηθέν, ὅτε τὸ Στέμμα ἠναγκάσθη νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν μειονοψηφίαν, τὴν πρὸ μικροῦ παραιτηθεῖσαν τῆς ἀρχῆς, — διότι μέλος τῆς μειονοψηφίας ἦτο καὶ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἐκλήθη νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν. — Τῇ προτάσει αὐτοῦ μετ’ ὀλίγον ἐκηρύχθη ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δ’ ἀπέμεινε νὰ φροντίσῃ, πῶς ἤθελε διέλθει τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἔτους μέχρι τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ἔμελλε νὰ συγκληθῇ ἡ Βουλὴ εἰς δευτέραν Σύνοδον, ἢ μέχρι τοῦ χρόνου οὐχὶ τῆς συγκλήσεως, ἀλλὰ τοῦ σχηματισμοῦ νέας Βουλῆς μετὰ ἐκλογάς. Τὸ Ὑπουργεῖον ἑπομένως εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν τυπικὸν Προϋπολογισμόν, ὅστις περιεῖχε μόνον τὰς ἀναγκαίας πιστώσεις, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ διοικήσῃ μέχρι τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ἤθελε συνέλθει νέα Βουλὴ μετὰ ἐνέργειαν ἐκλογῶν, ὡς ἐνεδείκνυτο ὑπὸ τῆς καταγωγῆς τοῦ Ὑπουργείου, προελθόντος ἐκ τῆς μειονοψηφίας, ἤ, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, μέχρι τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ἤθελε συγκληθῇ ἡ ὑπάρχουσα Βουλή, ὅπερ καὶ συνέβη. Λοιπὸν ὁ Προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς εἰσηγάγομεν καὶ ὁ ὁποῖος εἶχεν ἔννοιαν πολιτικήν, ἐστηρίζετο εἰς γνώμας καὶ φρονήματα περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου· ἀλλ’ ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτὸς δὲν ἀνεφάνη, δὲν ἔζησε, κατέπεσε μαζὺ μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπρότεινον εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Προϋπολογισμὸν αὐτόν. Ὁ δὲ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1903, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ἦτο, ὡς εἶπον, Προϋπολογισμὸς τυπικός, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητοῦντο διὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἔτους πιστώσεις τινές. Ἑπομένως τὸ 1903 διῆλθεν ὑπὸ Προϋπολογισμὸν βεβαίως ὄχι τῆς αὐτῆς βάσεως καὶ τοῦ αὐτοῦ τύπου πρὸς τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν τεσσάρων ἐτῶν, περὶ ὧν εἶπον, ἀλλ’ ὑπὸ Προϋπολογισμόν, οὐχὶ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἐνεδείκνυε καὶ ἀπῄτει ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου, ὑπὸ Προϋπολογισμὸν ἐστερημένον ἐννοίας ἢ φρονήματος περὶ τῆς καταστάσεως τῆς χώρας. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Νάξου, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο μέλος τοῦ Κοινοβουλίου κατὰ τὰ ἔτη 1899, 1900, 1901 καὶ 1902, — διότι ἐξελέχθη κατὰ τὴν τελευταίαν Περίοδον, — ἔκρινεν, ὅτι προσφέρει ὑπηρεσίας εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν χώραν, ἐὰν ἀνασκευάσῃ τοὺς συλλογισμοὺς, τὰς γνώμας, ἃς ἡμεῖς εἴχομεν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, καὶ τὰς ὁποίας πολλάκις ἐπανελάβομεν εἰς τὴν Βουλήν, διότι πολλάκις ἀνεκοινώσαμεν τότε εἰς αὐτὴν τὰς σκέψεις καὶ τὰς γνώμας ἡμῶν· ἀναβὰς δ’ ἐπὶ τὸ βῆμα, διὰ νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904, καὶ μᾶς πείσῃ περὶ τῆς ὀρθότητος αὐτοῦ, ἠσχολήθη ἐπὶ πολὺ ν’ ἀνασκευάσῃ τὰς σκέψεις καὶ τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἡμεῖς προεβάλομεν κατὰ τὸ παρελθόν. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη μεσολάβησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Νάξου μὲ περιβάλλει δι’ ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ὑπέθετον, ὅτι ἤθελον αὖθις κληθῆ νὰ ἐκπληρώσω, τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἐπανέλθω πάλιν εἰς ὅσα ἔλεγον ὡς ἀντιπολιτευόμενος κατὰ τῆς διοικήσεως τοῦ 1899, 1900, 1901 καὶ 1902, διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα, εἰς ἃ προῆλθε χθὲς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Νάξου, δὲν ἀναιροῦσι τοὺς ἰσχυρισμοὺς, οὓς ἡμεῖς τότε προεβάλλομεν, διότι οἱ ἰσχυρισμοὶ ἡμῶν ἦσαν πραγματικοὶ, ἦσαν ἀληθῶς ἐπὶ πραγμάτων ἐστηριγμένοι. Λυποῦμαι δὲ, διότι ὁ κ. ἐκ Νάξου Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο μέλος τοῦ Κοινοβουλίου τότε, καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο παρὼν, δὲν εἶναι δὲ καὶ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διέρχονται τὸν χρόνον των ἐν ἀργίᾳ, — διότι εἶχε πάντοτε ἀσχολίας, — λυποῦμαι, λέγω, διότι βεβαίως δὲν ἐμελέτησεν οὐδὲ τότε οὐδὲ νῦν καλῶς τὰ πράγματα, ἀνέλαβε δὲ τὸ ἔργον νὰ ζητήσῃ ν’ ἀνασκευάσῃ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν. Ἀναγκάζομαι λοιπὸν, ὡς εἶπον, νὰ ἐπανέλθω εἰς ὅσα εἶπον πολλάκις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἐτυγχάνετε Βουλευταὶ κατὰ τὴν τελευταίαν Περίοδον βεβαίως θὰ ἠκούσατε, ἀναγκάζεσθε δὲ καὶ νῦν νὰ ἀκούσητε ἐπαναλαμβανόμενα, ὅπερ βεβαίως δὲν ἐπεθύμουν νὰ πράξω, διότι ἐπεθύμουν νὰ μὴ φέρω εἰς τὸ ἀκροατήριον τὸν κάματον, καλῶν αὐτὸ νὰ ἀκούσῃ αὖθις τὰ αὐτὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα καὶ ἄλλοτε εἶχεν ἀκούσει. Ἡμεῖς παρεπονούμεθα κατὰ τὴν τετραετίαν διὰ τὰς προτεινομένας καὶ ψηφιζομένας μεγάλας δαπάνας, παρεπονούμεθα, διότι πεποιθότως ἐφρονοῦμεν, ὅτι αἱ δαπάναι αὗται δὲν ἦσαν ἀναγκαῖαι, καὶ ὅτι, ἀντὶ τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἐψηφίζοντο ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐδαπανήθησαν κατὰ τὰ τέσσαρα ταῦτα ἔτη, ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο νὰ διοικηθῇ διὰ ποσῶν ὀλιγωτέρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν. Ἐὰν δὲ διηρχόμεθα τὰ τέσσαρα ἔτη οὐχὶ ἐν νηστείαις καὶ προσευχαῖς, ἀλλ’ ἐν ἐγκρατείᾳ καὶ σωφροσύνῃ, — δὲν ἐννοῶ δὲ νὰ προσβάλω τινὰ διὰ τῆς λέξεως ταύτης, ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα δὲν μοὶ παρέχει καταλληλοτέραν, — ἠθέλομεν ἀπαλλαγῆ τῆς ἀνάγκης νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν περισσότερα ἀφ’ ὅσα ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν, ἤ, ἐὰν τυχὸν ἐζητοῦμεν, ἠθέλομεν φυλάσσει τὰ περισσότερα ταῦτα, καὶ ἠθέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν θέσιν νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς ἀποταμιεύματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγκαιότατα διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς πατρίδος. Ἀναγκάζομαι λοιπὸν νὰ ἐπαναλάβω τὰ περὶ τούτου, διότι οὕτω θέλει γενῆ κατάδηλον, ὅτι, ὅτε ταῦτα ἐλέγομεν, δὲν παρελογιζόμεθα, οὔτε ἐψευδόμεθα, ὡς βεβαίως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Νάξου ὑπέλαβεν ὅτι ἐπράττομεν. Ὁμιλῶ πάντοτε περὶ τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως. Ὁ Προϋπολογισμὸς, αἱ δαπάναι αἱ ἐν αὐτῷ ἀναγραφόμεναι, διαιροῦνται εἰς δύο μεγάλας κατηγορίας, εἰς δαπάνας μονίμους, ἀμεταβλήτους, καὶ εἰς δαπάνας μεταβλητάς. Ἀμετάβλητοι δαπάναι εἶναι αἱ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφόμεναι ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν «ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, χορηγήματα, συντάξεις, Βασιλικὴ χορηγία, ἔξοδα τῆς Βουλῆς, ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους». Τὰς δαπάνας ταύτας δὲν δύνανται αἱ Κυβερνήσεις νὰ μεταβάλωσιν, οὔτε νὰ ἐλαττώσωσιν οὔτε ν’ ἀποκόψωσι. Δαπάναι μεταβληταὶ εἶναι αἱ δαπάναι τῆς διοικήσεως· δαπάναι δὲ τῆς διοικήσεως λέγονται αἱ δαπάναι τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν· προσέτι αἱ δαπάναι τῆς διοικήσεως, ἐπιστασίας καὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων καὶ αἱ δαπάναι ἐπιστροφῆς χρημάτων, δικαστικῶν ἀποζημιώσεων καὶ λοιπά. Αὐταί εἰσιν αἱ μεταβληταὶ δαπάναι. Αὐτὰς τὰς μεταβλητὰς δαπάνας ἡμεῖς, διοικοῦντες κατὰ τὸ 1896, εἴχομεν περιστείλει εἰς 60,111,250.93· ἀλλὰ κατὰ τὸ 1899 ηὐξήθησαν ἀπὸ 60,111,250.93 εἰς 66,374,367.35, δηλαδὴ προσετέθησαν 6,263,116.42· κατὰ τὸ 1900 ἐπῆλθε δευτέρα αὔξησις, καὶ ἀπὸ 66,374,367.35, ὅσα ἦσαν κατὰ τὸ 1899, κατὰ τὸ 1900 ἐδαπανήθησαν 67,598,711.87, δηλαδὴ ηὐξήθησαν κατὰ 1,224,344.52· κατὰ τὸ 1901 ηὐξήθησαν περισσότερον, ἀπὸ δρ. 67,598,711.87 ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸν προσωρινὸν ἀπολογισμὸν δραχμαὶ 71,982,468, ἀλλὰ 73,254,564.71 κατὰ τὴν Διαδήλωσιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δηλαδὴ ηὐξήθησαν κατὰ 5,655,852.84· καὶ κατὰ τὸ 1902 ηὐξήθησαν περαιτέρω, καὶ ἀπὸ δραχμὰς 73,254,564.71 ἀνεβιβάσθησαν τὰ ἔξοδα εἰς δραχμὰς 82,741,945.33, δηλαδὴ ηὐξήθησαν κατὰ 9,487,380.62. Λοιπὸν κατὰ τὰ ἔτη 1899, 1900, 1901 καὶ 1902 προέβαινον αἱ δαπάναι αὐξανόμεναι. Πόσα νομίζετε ὅτι ἐδαπάνησε τὸ Κράτος περισσότερα ἢ ὅσα ἤθελον δαπανηθῆ, ἐὰν ἐξηκολουθοῦμεν νὰ δαπανῶμεν τόσα, ὅσα ἐδαπανήσαμεν κατὰ τὸ 1896; Τὰ περιπλέον δαπανηθέντα ἀνέρχονται εἰς 49,524,585.54. Ἐὰν λοιπὸν διῳκεῖτο τὸ Κράτος ὡς διῳκήθη κατὰ τὸ 1896, ἐὰν διῳκεῖτο οὕτω κατὰ τὴν τετραετίαν ταύτην, ἠθέλομεν ἔχει περίσσευμα 49,524,585.54. Ἰδοὺ διατὶ παρεπονούμεθα, διατὶ ἐπεκρίνομεν τὰς Κυβερνήσεις τοῦ χρόνου ἐκείνου. Νομίζω δὲ, ὅτι, ἐὰν συνέπιπτεν αὐτὸ τὸ εὐτυχὲς συμβεβηκὸς, κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1902 νὰ ἔχωμεν περίσσευμα εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον δρ. 49,524,585.54, ἠθέλομεν προσβλέπει πάντως μετὰ πλείονος θάρρους πρὸς τὰ βόρεια μέρη τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰ τοσοῦτον ὑπεραυξηθέντα ἔξοδα, ἐπῆλθον ἄλλα δυσάρεστα συμβεβηκότα, ἡ προσπάθεια νὰ εἰσπράξωσι περισσότερα ἢ ὅσα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1896· ἀφοῦ ἐδαπάνησαν 49,524,585.54 περισσότερα τῶν δαπανηθέντων κατὰ τὸ 1896, ἔπρεπε νὰ εἰσπράξωσιν ἔσοδα περισσότερα ὅσων εἰσεπράττοντο· ἐπειδὴ δὲ δάνειον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πορισθῶσι, προσεπάθησαν νὰ εἰσπράξωσι περισσότερα ἀπὸ τὸν φορολογούμενον λαὸν, ἵνα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς δαπάνας. Οὕτω, ἐνῷ κατὰ τὸ 1896 εἰσεπράχθησαν ἐξ ἀμέσων φόρων δρ. 18,546,130.82, κατὰ τὸ 1899 εἰσέπραξαν 19,418,001.94, κατὰ τὸ 1900 εἰσέπραξαν 19,209,386.25, κατὰ τὸ 1901 εἰσέπραξαν δραχ. 21,587,409.61, καὶ κατὰ τὸ 1902 εἰσέπραξαν δραχμὰς 20,667,060.74. Ὡσαύτως ἐκ τελῶν καὶ δικαιωμάτων, ἀντὶ δραχμῶν 19,249,404.27, τὰς ὁποίας εἰσεπράξαμεν κατὰ τὸ 1896, εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1899 δραχμαὶ 20,440,218.10, κατὰ τὸ 1900 δραχμαὶ 21,769,016.90, κατὰ τὸ 1901 δραχμαὶ 23,124,583.18, κατὰ τὸ 1902 δρ. 22,307,326.77. Ὡσαύτως ἐκ τῶν μονοπωλίων εἰσεπράχθησαν περισσότερα, ἕνεκα τῆς προϊούσης καταναλώσεως τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου, ὡς καὶ ἐκ προσόδων τῶν δημοσίων κτημάτων, καταστημάτων καὶ νομημάτων, καὶ ἐξ ἐκποιήσεως δημοσίων ἀκινήτων κτημάτων, καὶ ἐκ διαφόρων ἄλλων προσόδων. Καὶ ἐπετεύχθη νὰ εἰσπραχθῶσιν 63,523,359.13 περισσότερα ἀφ’ ὅσα ἤθελον εἰσπραχθῆ, ἐὰν καὶ κατὰ τὰ τέσσαρα ταῦτα ἔτη ἤθελον εἰσπραχθῆ ὅσα εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1896. Ἐὰν δὲ τὸ ποσὸν τοῦτο διαιρεθῇ διὰ τῶν τεσσάρων ἐτῶν, θέλει καταφανῆ, ὅτι καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν τούτων εἰσεπράχθησαν 15,880,839.78, κατὰ μέσον ὅρον, περισσότερα τῶν ἕως τότε εἰσπραττομένων ἐτησίως ἐσόδων. Καὶ ποῖον κακὸν, ἠρώτησεν ἡμᾶς ἄλλοτε, ἐὰν εἰσεπράχθησαν κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα περισσότερα; Ἀληθῶς, ἐὰν ὑπῆρχεν ἀντοχὴ φορολογικὴ ἐν τῇ χώρᾳ, ἐὰν ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος ἦτο ἱκανὸς νὰ εἰσφέρῃ περισσότερα τῶν ὅσα ἕως τότε εἰσέφερεν, εἰσεπράττομεν δὲ τὰ περισσότερα διὰ νὰ πραγματοποιήσωμεν ἐκτάκτους τινὰς ἀνάγκας, ἀνάγκας ἀνωτέρας ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τῆς κοινῆς διοικήσεως, ἀνάγκας ἐνδεικνυομένας ὑπὸ τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου, ἀνάγκας ἐνδεικνυομένας ὑπὸ τῶν περιστάσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, βεβαίως οὐδὲν κακὸν, οὐδὲ ἄτοπον ἐπράττομεν, ἐὰν ἐπιέζομεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐὰν ἐστενοχωροῦμεν αὐτὸν νὰ εἰσενέγκῃ τὰ 63,523,359.13 περισσότερα ἢ ὅσα εἰσέφερε μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου. Ἀλλὰ νὰ ἀναγκάσωμεν αὐτὸν νὰ εἰσενέγκῃ τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς κοινῆς διοικήσεως, διὰ τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ τοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἢ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, κρίνω τοῦτο οὐ μόνον κακὸν, ἀλλὰ κάκιστον· διότι, καὶ ἂν ἡ τοιαύτη τοσούτων ἐσόδων εἴσπραξις δὲν ἐπήνεγκε τὸν κάματον τῆς παραγωγῆς, — ἐγὼ δὲ φρονῶ, ὅτι ἐπήνεγκεν ἀληθῆ κάματον, — βεβαίως ὅμως τοσαύτη ἔντασις εἰσπράξεων ἐξήντλησε τ’ ἀποταμιεύματα τῶν παραγωγῶν. Ἡ οἰκονομικὴ εὐημερία τοῦ τόπου συντελεῖται, ὅταν δὲν ἐξαντλῶνται, ἀλλ’ αὐξάνωσι τὰ ἀποταμιεύματα τῶν παραγωγῶν· διότι, ἐφ’ ὅσον οἱ παραγωγοὶ, εἴτε οἱ τὴν γῆν καλλιεργοῦντες, εἴτε οἱ τέχνην ἢ βιομηχανίαν μετερχόμενοι, εἴτε κτηνοτρόφοι τυγχάνοντες, εἴτε παράγοντες ἐν γένει, ἐφ’ ὅσον, λέγω, οἱ παραγωγοὶ κατορθώνουσι νὰ αὐξάνωσι τὰ ἀποταμιεύματα αὑτῶν, ἐπὶ τοσοῦτον ἐντείνουσιν ἢ καὶ ἐκτείνουσι τὰς ἐργασίας των, ἂν δὲ παράγωσι σήμερον ἑκατὸν, τὸ ἑπόμενον θέλουσι δυνηθῆ νὰ παραγάγωσιν 150, διότι ἐνέτεινον ἢ ἐξέτεινον τὰς ἐργασίας τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐντείνωσι τὰς τοιαύτας ἐργασίας των πρέπει νὰ ἔχωσιν ἀποταμιεύματα ἐν τῇ οἰκίᾳ αὑτῶν· διὰ νὰ ἔχωσι δ’ ἀποταμιεύματα, ὀφείλει ἡ διοίκησις νὰ μὴ ἀφαιρῇ κατ’ ἔτος ἀπὸ αὐτοὺς περισσότερα ἢ ὅσα πρέπει νὰ ἀφαιρέσῃ, ὅπως ἐπαρκῆ εἰς τὰς δαπάνας τῆς διοικήσεως. Ἀλλὰ ὑμεῖς ηὐξήσατε ἄνευ ἀνάγκης τὰς δαπάνας τῆς διοικήσεως, ἠναγκάσθητε δ’ ἕνεκα τούτου νὰ ζητήσητε ἀπὸ τοὺς φορολογουμένους νὰ εἰσφέρωσι περισσότερα ὅσων εἰσέφερον, ἑπομένως προεκαλέσατε τὴν μείωσιν, πολλαχοῦ δὲ καὶ τὴν ἐξάντλησιν τῶν ἀποταμιευμάτων τῶν φορολογουμένων. Τὰ συμβεβηκότα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρω, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Νάξου μοὶ ἐφάνη ὅτι εἶχε τὴν διάθεσιν νὰ τὰ διαψεύσῃ, μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἤθελε νὰ διαμφισβητήσῃ αὐτὰ, ἕνεκα δὲ τούτου ἠναγκάσθην καὶ ἐγὼ νὰ ἀναιρέσω καὶ αὖθις τοὺς τοιούτους ἰσχυρισμούς. Ἀλλ’ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Νάξου ἠμφισβήτησε καὶ ἄλλο τι· ἠμφισβήτησεν, ὅτι ἐπῆλθεν αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ φίλου μου κυρίου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξόδων, τὴν ὁποίαν ἐπήνεγκεν ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Νομαρχιῶν καὶ ἡ προσθήκη τῶν τεσσάρων Πρωτοδικείων, ἐὰν, λέγω, οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοὶ ἐσφάλλοντο κατά τι, δὲν ἠξεύρω διατὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Νάξου ὑπέλαβεν, ὅτι τῷ ἐδίδετο εὐκαιρία ν’ ἀμφισβητήσῃ τὰς γνώμας πάντων τῶν ῥητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἑπομένως καὶ τοὺς ἰσχυρισμοὺς ἡμῶν, ὅτι προσετέθησαν 5000 ἢ 4000 ἢ 6000 ὑπάλληλοι. Ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι, ποῖοι κατήγγειλαν αὔξησιν ὑπαλλήλων κατὰ πέντε ἢ ἓξ χιλιάδας, ἰσχυρίζομαι ὅμως, ὅτι διὰ τῶν νόμων, οἵτινες ἐπεψηφίσθησαν κατὰ τὴν τετραετίαν, ηὐξήθη μεγάλως ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων· δύναμαι μάλιστα νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸν ἀριθμὸν, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους ηὔξησαν κατὰ τὴν τετραετίαν ταύτην. Οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἤτοι τοῦ τε Ὑπουργείου καὶ τοῦ κλάδου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ηὔξησαν κατὰ 144. Οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, οἵ τε ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ οἱ ἐν τοῖς Προξενείοις καὶ ταῖς Πρεσβείαις, ηὔξησαν κατὰ 45. Οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὅλου τοῦ εἰς αὐτὸ ὑπαγομένου κλάδου ηὔξησαν κατὰ 256. Οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ηὔξησαν κατὰ 1158, ἂν περιλάβῃ τις καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν προστεθέντων ἀστυφυλάκων, ταχυδρομικῶν διανομέων καὶ τηλεγραφικῶν φυλάκων. Οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ηὔξησαν κατὰ 537. Ἑπομένως ἔχομεν αὔξησιν ἀριθμοῦ κατὰ 2140 ἄτομα. Ὁ ὅλος ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους οὕτως ἀνεβιβάσθη εἰς 10,455. Διὰ τοῦτο διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς, οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1902, εἰσηγάγομεν εἰς τὴν Βουλήν, προεβάλομεν τὴν μεταβολὴν διαφόρων ὀργανισμῶν τῆς διοικήσεως πρὸς ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους, δι’ αὐτῶν δὲ ἠλαττώνετο ὁ ἀριθμὸς τῶν μισθοδοτουμένων ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν κατὰ 1848, καὶ περιωρίζετο ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἀπὸ 10,455, εἰς ὅσους εἶχεν ἀναβιβασθῆ διὰ τῶν κατὰ τὴν τετραετίαν ψηφισθέντων νόμων, εἰς 8,607. Δὲν πιστεύω νὰ προβάλῃ τις τὸ ἐρώτημα: «Καὶ τί πειράζει, ἐὰν ἔχωμεν περισσοτέρους 1848 μισθοδοτουμένους ὑπηρέτας καὶ ὑπαλλήλους; Οἰκονομοῦνται 1848 ἄνθρωποι». Τὸ πρᾶγμα, ἐὰν πρόκειται περὶ πτωχῶν καὶ πενήτων, περὶ ἀνθρώπων μὴ ἐχόντων ἐργασίαν, εἶναι τῷ ὄντι μέτρον φιλανθρωπικόν· ἀλλ’ ὡς μέτρον διοικήσεως, ὡς μέτρον οἰκονομικὸν, δὲν πρέπει νὰ στέργωσιν αὐτὸ τὰ Κράτη, διότι εἶναι αὔξησις δαπάνης μὴ ἀναγκαίας, ἐφ’ ὅσον δὲ οἱ κυβερνῶντες ὀφείλουσι νὰ μὴ παραλείπωσιν τὴν θεραπείαν τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τῆς διοικήσεως, ἐπὶ τοσοῦτον ὀφείλουσι ν’ ἀποφεύγωσι νὰ δημιουργῶσιν ἀνάγκας, αὐξάνοντες τὰς δαπάνας. Ἐν τοῖς κοινοβουλευτικοῖς ὅμως Κράτεσιν ἐπάγει καὶ ἄλλο ἄτοπον. Λόγος πολὺς γίγνεται περὶ συναλλαγῆς, ὁμολογῶ δ’ ἐγώ, ὅτι ἐπανειλημμένως εἶπον κατὰ τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον πολιτεύομαι καὶ ἀποτελῶ μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, ἐπανειλημμένως εἶπον ἐλευθέρως τὴν ἐμὴν γνώμην, ὅτι ἐν τῷ πολιτεύματι ὑπάρχει καὶ συναλλαγή. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει μόνον ἐν τῷ πολιτεύματι τῷ κοινοβουλευτικῷ, ὑπάρχει ἐν παντὶ πολιτεύματι, ὑπάρχει ἐν τῷ πολιτεύματι οὐ μόνον τῶν κοινοβουλευτικῶς πολιτευομένων Κρατῶν, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ πολιτεύματι τῶν συνταγματικῶς κυβερνωμένων, ὑπάρχει ἐν τῷ πολιτεύματι τῶν ἀπολύτων Βασιλέων, ὑπάρχει ἐν τῷ πολιτεύματι τῶν Αὐτοκρατόρων. Ἡ συναλλαγὴ ὑπάρχει, καὶ μάλιστα ὅπου δὲν ὑπάρχει κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ὅπου δὲν ὑπάρχει ὁ ἔλεγχος τῆς Βουλῆς, ἐκεῖ ἡ συναλλαγὴ λαμβάνει χαρακτῆρα, δύναμαι νὰ εἴπω, κακοήθη. Καὶ ἂν ἀναγινώσκητε ἐν ταῖς ἐφημερίσι τὴν σύγχρονον ἱστορίαν, ἀνέγνωτε βεβαίως ὅτι εἰς πολλὰ Κράτη αὐτοὶ οἱ κυβερνῆται περιέπεσαν εἰς ἐγκλήματα τῆς κλοπῆς, τῆς ἀπάτης, τῆς νοσφίσεως τῶν ἀλλοτρίων, καὶ ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν κατεδικάσθησαν, ἄλλοι δὲ εἰς Κράτη ἀπόλυτα ηὐτοκτόνησαν. Ἀλλὰ καὶ ὅπου ὑπῆρχεν ὁ φόβος τῆς κοινῆς γνώμης, τῆς ἐπικρίσεως τῶν πολλῶν, καὶ οἱ προϊστάμενοι, οἱ κυβερνῶντες, ἠναγκάζοντο νὰ ἦναι ἐγκρατεῖς, καὶ ἐκεῖ, ὅταν ἡ ἐπιτήρησις ἦτο χαλαρὰ, τὰ ἐγκλήματα τῆς κλοπῆς, τῆς ἀπάτης, τῆς πλαστογραφήσεως ἐπισήμων ἐγγράφων, τῆς ὑπεξαιρέσεως ἐπλεόναζον παρὰ τοῖς κατωτέροις ὀργάνοις τῆς διοικήσεως. Ὅταν λοιπὸν ὁμιλῶμεν περὶ συναλλαγῆς, Κύριοι, ἐὰν ἐφαρμόζωμεν τὸ πολίτευμα εἰλικρινῶς, δυνάμεθα νὰ δίδωμεν παράδειγμα καὶ εἰς τὰς Αὐτοκρατορίας καὶ εἰς τὰς ἀπολύτους Βασιλείας καὶ εἰς πάντας, παράδειγμα εὐγενοῦς συναλλαγῆς, εὐγενοῦς ἁμίλλης. Καὶ ἀκούετε πολλάκις ἐπικρίσεις καὶ μομφὰς κατὰ τῆς συναλλαγῆς, καὶ τὴν πρᾶξιν ταύτην προβάλλουσιν ὡς ἐλάττωμα τοῦ πολιτεύματος, νομίζοντες ὅτι ὑπονομεύουσι τὰς βάσεις τοῦ πολιτεύματος καὶ κλονίζουσι τὴν ἐπ’ αὐτῶν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁμολογῶ ὅτι εἶπον ἐγκειμένην τὴν συναλλαγὴν ἐν τῷ πολιτεύματι, ἀλλὰ τὴν συναλλαγὴν τὴν ἠθικήν, τὴν φιλότιμον ἅμιλλαν. Καὶ ἔλεγον πάντοτε, ὅτι ἀναγνωρίζω τὴν συναλλαγήν. Ποίαν συναλλαγήν; Οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἔρχονται εἰς Ἀθήνας ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν. Ἐκεῖ ζῶσιν ὡς μέλη μονάδων κοινωνικῶν, μικρῶν ἢ μεγάλων, ἀλλὰ γνωρίζουσι τὰς ἀνάγκας τῶν κοινωνιῶν ἐκείνων, γνωρίζουσι τὰς περιστάσεις αὐτῶν, γνωρίζουσι ποία ἀπαιτεῖται νὰ παρασχεθῇ εἰς αὐτὰς ἀναγκαία συνδρομή, ἵνα βαδίσωσι τὸν δρόμον των, καὶ ἡ ἐξέλιξις τῶν κατοικούντων ἐν αὐταῖς γίνηται ὁμαλῶς καὶ φυσικῶς, μὴ προσκόπτῃ δὲ καὶ παραλύῃ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, Κύριοι, ὅτι εἰς τὰ Κράτη τὰ μὴ κοινοβουλευτικῶς κυβερνώμενα αἱ πρωτεύουσαι ἀπορροφῶσι τὰ ἄκρα. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτε ἤμην νεανίσκος, σπουδάζων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ὅτι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων δὲν ὑπῆρχον ὑπάλληλοι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους ἢ μόνον ὁ Γεώργιος Σολιώτης, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ διορισθῇ γραφεὺς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὁ Ἠλίας Καλαμογδάρτης, ὁ Χαράλαμπης Χριστόπουλος, ὁ Ἀνδρέας Χαραλάμπης καὶ οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν δύο ἀδελφοὶ Δηλιγιάνναι. Οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἄλλοι ἦσαν ἔντιμοι ἄνθρωποι, καλοὶ πολῖται, ἀλλὰ δὲν συνεδέοντο διὰ δεσμῶν μετὰ τοῦ τόπου, μετὰ τῆς τύχης τῶν κατοικούντων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, βιοῦντες ἐν Ἀθήναις. Ἐὰν λοιπὸν δὲν εἴχετε κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἔστε βέβαιοι, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι ἤθελον πολὺ αἰσθανθῆ τὴν ἀνάγκην αὐτοῦ καὶ πολὺ ἐπιθυμήσει αὐτό, διότι ὑπ’ αὐτὸ τῶν ἐπαρχιῶν ἡ κατάστασις γίνεται γνωστὴ εἰς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ οἱ διοικοῦντες δύνανται νὰ προνοῶσι περὶ τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν καὶ νὰ φροντίζωσι περὶ τῆς θεραπείας αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐγενὴς συναλλαγή, ἡ ἠθικὴ συναλλαγή, τὴν ὁποίαν ἀσκοῦσιν οἱ Βουλευταὶ τῶν ἐπαρχιῶν, καταδηλοῦντες τὰς γενικὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου των, οὕτω δὲ ἀποκτῶντες τὴν εὔνοιαν τῶν συμπολιτῶν των, διότι φωτίζουσι τὴν Διοίκησιν, καὶ καλοῦσιν αὐτὴν νὰ ἔρχηται ἀρωγὸς, θεραπεύουσα τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου των. Ἀλλ’ ἡ ἄλλη συναλλαγή, ἡ μὴ ἠθικὴ συναλλαγή, ἡ χυδαία συναλλαγή, εἶναι ἀγοραπωλησία, εἶναι ἐμπόριον, Κύριοι. Τί ἄλλο εἶναι ἢ ἐμπόριον, ὅταν ζητῇ τις νὰ φροντίσητε νὰ διορίσητε αὐτὸν ὑπάλληλον, διότι σᾶς δίδει ὡς ἀντάλλαγμα τὴν ψῆφον αὐτοῦ; Καὶ ἀναγκάζεται ὁ Βουλευτὴς νὰ σπεύδῃ νὰ διορίσῃ αὐτὸν ὑπάλληλον, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ψῆφον αὐτοῦ. Ὁ ἐκλογεὺς λοιπὸν ἐξαγοράζεται διὰ τῆς παροχῆς, τὴν ὁποίαν δίδει αὐτῷ ὁ Βουλευτὴς, καὶ συνδέεται μετὰ τοῦ Βουλευτοῦ διὰ τῆς ψήφου του, ὁ δὲ Βουλευτὴς, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐκολίαν ταύτην, τάσσεται εἰς τὰς τάξεις τῶν φίλων τοῦ Ὑπουργείου. Αὕτη εἶναι ἡ χυδαία συναλλαγή, ἡ φαύλη συναλλαγή, διότι διὰ τῆς τοιαύτης συναλλαγῆς νοθεύεται τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καθίσταται πλέον ἀμφίβολον, ἂν ἡ πλειονοψηφία διερμηνεύει τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, διότι ἡ πλειονοψηφία τότε ἀποτελεῖται ἀπὸ Βουλευτὰς, οἵτινες ἐψηφίσθησαν κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπὸ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι προετίμησαν αὐτοὺς τῶν ἄλλων, διότι ἔλαβον δῶρον διορισμοὺς εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Ὑπὲρ αὐτῆς τῆς συναλλαγῆς δὲν εἶμαι, νομίζω δὲ, ὅτι ἡ συναλλαγὴ αὕτη διαφθείρει τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, καὶ διαφθείρει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐλυπήθην δὲ τὰ μάλιστα, ὅτε ἀνέγνων ἐν ἐφημερίδι, — ὑποθέτω δὲ ὅτι τὰ ὑπ’ αὐτῆς γραφέντα ἦσαν πιστὴ ἀφήγησις τῶν λόγων τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι ἡ ἐφημερὶς αὕτη φαίνεται οἰκεία αὐτῷ, — ἐλυπήθην, λέγω, ὅτε ἀνέγνων ἐν ἐφημερίδι, ὅτι ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργός: «Τί θέλετε νὰ πράξωμεν; Εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ πράττωμεν ταῦτα, διότι, ἐὰν δὲν πράξωμεν ταῦτα, πρέπει νὰ ὑπάγωμεν εἰς τὴν οἰκίαν μας», ἢ εἰς Μονὴν, ὡς ἄλλοτε συνεβούλευεν ἐμὲ νὰ ὑπάγω. Οἱ προϊστάμενοι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λησμονῶσιν ἐν τῷ πολιτικῷ ἀνταγωνισμῷ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουσιν εἰς τὸν τόπον, εἰς τὴν πατρίδα. Ἡ ὑποχρέωσις αὐτῶν εἶναι νὰ καταβάλλωσι πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ πράττωσι τὸ καλὸν, διὰ νὰ θεραπεύωσι τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, διὰ νὰ προνοῶσι περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους, ἀλλ’ οὐδέποτε νὰ προνοῶσι περὶ ἑαυτῶν· διότι, ἐὰν προνοοῦντες περὶ ἑαυτῶν, προσπαθῶσι, πῶς νὰ συντηρηθῶσιν ἐν τῇ ἀρχῇ, ἀθετοῦντες τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὸ Κοινοβούλιον καὶ πρὸς τὸν τόπον, ζημιοῦσι τὸν τόπον· ἡ δὲ εὐχαρίστησις, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεταί τις, ὅταν διαπράττῃ τὰ πράγματα τῆς πατρίδος του, εἶναι νὰ κατορθώνῃ νὰ ἔχῃ ἥσυχον τὴν συνείδησίν του, ὅτι ἔπραξεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ πράξῃ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου. Ὅθεν, ἐὰν εὑρίσκηταί τις εἰς τὴν δεινὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἀναγνοὺς τὰ ὡς εἴρηται λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας, ἀναγκαίως συνάγει, ὅτι εὑρίσκετο οὗτος ἠναγκασμένος νὰ πράττῃ ὅσα δὲν κρίνει ὅτι πρέπει νὰ πράττῃ, διὰ νὰ διατηρηθῇ ἐν τῇ ἀρχῇ· βεβαίως, ἀναγινώσκων τοὺς λόγους αὐτοὺς, λυπεῖται, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας δὲν ἔχει τὸ ἠθικὸν σθένος νὰ προτιμήσῃ νὰ μὴ ἐμμείνῃ εἰς τὴν θέσιν του, ἀρνούμενος ὅσα ὤφειλε νὰ ἀρνηθῇ, καὶ μὴ πράττων εἰμὴ πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ πράττῃ, ν’ ἀποφασίσῃ δὲ νὰ ἀπέλθῃ ὄντως εἰς τὴν οἰκίαν του, διὰ ν’ ἀποφύγῃ νὰ πράξῃ ὅ,τι δὲν ἔπρεπε νὰ πράξῃ. Ἔλεγον πρὸ μικροῦ, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν τῆς διοικήσεως ἐπέφερε τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος, ὁ ὁποῖος διεχειρίσθη τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους κατὰ τὰ ἔτη 1899, 1900 καὶ 1901 ἀμέσως, κατὰ τὸ 1902 δ’ ἐμμέσως, κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν, διὰ νὰ εἰσπράξῃ περισσότερα ἢ ὅσα ἕως τότε εἰσεπράττοντο. Ἀλλ’ ἠδυνάμην οὐχὶ νὰ παραπονεθῶ, ἀλλὰ νὰ ἐλέγξω ἕξιν τινὰ, τὴν ὁποίαν παρετήρησα εἴς τινας τῶν Ὑπουργῶν τῶν ὑπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κερκύρας Ὑπουργείων. Εὐθὺς ὡς ἐσχηματίσθη τὸ Ὑπουργεῖον, ἠκούσθησαν φωναὶ ὑπὸ τούτου τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅτι παρέλυσαν οἱ προκάτοχοι τὴν εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων, καὶ ὅτι ἐπῆλθε καταστροφή, ὄχι ἐλάττωσις τῶν εἰσπραττομένων. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι τοιαύτη τις φωνὴ καὶ κατὰ τὸ 1897 ἠκούσθη, μετὰ τὸν πόλεμον, διαδίδουσα, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ προκάτοχος τοῦ σχηματισθέντος τότε μετὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς Λαρίσης Ὑπουργείου, ἠγόρασεν ὅπλα Γκρᾶ εἰς ὑπέρογκον τιμὴν, ἤτοι ὅτι ὑπῆρξε κατάχρησις τῶν δημοσίων χρημάτων! Ἄλλη ὑπὸ ἄλλου Ὑπουργοῦ, ὅτι ὁ προκάτοχος αὐτοῦ ἦτο σπάταλος! Ἡμέραν δέ τινα, καθ’ ἣν συνέβη θόρυβος ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν ἐνθυμοῦμαι τίνος λόγου ἕνεκα, ἠκούοντο δὲ φωναὶ καὶ ἀντεγκλήσεις, ἠκούσθη τότε καὶ ἡ φωνὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, κραυγάζοντος: «Σὺ μὴ ὁμιλῇς, σπάταλε! σὺ ἐσπατάλησες ἓν ἑκατομμύριον καὶ ἑπτακοσίας χιλιάδας!». Καὶ ὁ κ. Στάης ἐπέβαλλε σιγὴν εἰς τὸν Βουλευτὴν, ὁ ὁποῖος ὡμίλει κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ θορύβου. Καὶ ποίαν κατήγγελλε σπατάλην; Προχθὲς ἐξηλέγχθησαν τὰ τῆς σπατάλης, καὶ ἐμάθετε ποίαν ὠνόμαζε σπάταλον πρᾶξιν τοῦ προκατόχου του κ. Φαρμακοπούλου, ὡς ἐμάθετε τότε καὶ τὴν ἀκόλαστον ἐγκράτειαν τοῦ κ. Στάη. Τοιαύτη τακτικὴ ὁμοιάζει πρός τι, τὸ ὁποῖον μοὶ συνέβη. Συνέπεσε νὰ γένωμαι ἰδιοκτήτης ἐν Κηφισιᾷ κήπου, ὁσάκις δ’ ἀλλάσσω τὸν κηπουρόν, ὁ διάδοχος πάντοτε μοὶ κατηγορεῖ τὸν προκάτοχον αὐτοῦ. Ἤκουσα, ὅτι συμβαίνει τὸ αὐτὸ καὶ εἰς τοὺς ὑπηρέτας, διότι καὶ οἱ προσλαμβανόμενοι ὑπηρέται κατηγοροῦσιν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀντικαθιστῶσιν. Ἀλλ’ εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ἡ τακτικὴ αὕτη βεβαίως δὲν ἁρμόζει. Οἱ Ὑπουργοὶ μάλιστα δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικρίνωσι τοὺς προκατόχους αὐτῶν καὶ νὰ ἐλέγχωσιν αὐτούς. Ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ καταγγέλλωσιν αὐτοὺς ἐνώπιον τῆς Ποινικῆς Δικαιοσύνης, κατὰ τὰς περὶ τούτου διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ ὅταν αἱ πράξεις αὐτῶν δὲν ἦναι δυνατὸν ν’ ἀπασχολήσωσι τὴν Ποινικὴν Δικαιοσύνην, δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκαλῶσιν αὐτοὺς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν αἱ πράξεις αὐτῶν ἦναι ἄλλως κατακριτέαι. Ἐγὼ ὁμολογουμένως φρονῶ, ὅτι αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ὑπερβαίνουσι τὴν ἀνάγκην, ἀποτελοῦσι σπατάλην, ἡ σπατάλη δέ, ἂν διαπράττηται πρὸς χάριν προσώπων, εἴτε ἐπὶ προσωπικῶν συμφερόντων εἴτε ἐπὶ πραγματικῶν συμφερόντων, παράγει τὴν διαφθοράν. Καὶ δὲν σᾶς κρύπτω, —διότι πολλάκις τὸ εἶπον, —ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἔχει ἀνάγκην τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος· λέγω δὲ τοῦτο, ὄχι διότι φρονῶ ὅτι τὰ πολιτεύματα πρέπει νὰ κρίνωνται ἐκ τῶν προτέρων, νὰ κρίνωνται θεωρητικῶς, ἀπὸ τοῦ γραφείου, καὶ νὰ κρίνηται ἐκεῖθεν ποῖον πολίτευμα εἶναι καλλίτερον. Τὰ πολιτεύματα πρέπει νὰ κρίνωνται ἀναλόγως τῶν λαῶν καὶ τοῦ τόπου, ἐν ᾧ θέλουσιν ἀνακηρυχθῆ καὶ ὁ ὁποῖος θέλει κυβερνηθῆ κατὰ τὰ πολιτεύματα ταῦτα. Γνωρίζω λοιπὸν τὴν κατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ φρονῶ ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα εἶναι τὸ μόνον ἁρμόζον εἰς αὐτόν. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἡ φύσις θέλει μοὶ ἐπιτρέψει νὰ μείνω πολλὰ ἔτη μεθ’ ὑμῶν, ἀλλ’ ὅπου καὶ ἂν συμβῇ νὰ ἦμαι, θέλω καταθλιβῆ, ἂν μάθω ὅτι τὸ Κοινοβούλιον κατέπεσεν ἐν Ἑλλάδι, θέλω καταθλιβῆ, διότι ταχέως θέλουσιν ἐπέλθει ἀνησυχίαι, ταραχαὶ καὶ σεισμοὶ πολιτικοί. Τὴν γνώμην δὲ ταύτην δὲν ἀπέκρυψα ἐν τῇ πατρίδι μου, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, καὶ μάλιστα ἄλλοτε πρὸς κραταιὸν Ἡγεμόνα διαλεγόμενος. Ἐπειδὴ δὲ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ὀφείλομεν πάντες νὰ σκεπτώμεθα καὶ μεριμνῶμεν περὶ αὐτοῦ, ὡς μεριμνῶμεν περὶ τοῦ μονογενοῦς ἡμῶν τέκνου, ὡς φροντίζομεν περὶ τῆς κόρης τοῦ ὀφθαλμοῦ ἡμῶν, διὰ νὰ μὴ παρασκευάσωμεν μεταβολὰς ἢ ἀλλοιώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐκραγῶσι κατὰ τῆς κεφαλῆς τῶν συμπολιτῶν μας. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θαυμάζουσι τὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ὡς συντελεῖται αὕτη παρ’ ἡμῖν, καὶ ἂν τάσσω φρουρὸν τῆς φωνῆς μου, οὐδ’ ἐξωτερικεύω τὴν γνώμην μου καὶ τὰς σκέψεις μου καὶ τὰς κρίσεις μου περὶ τῶν γιγνομένων, τὸ πράττω ἐν τῷ συμφέροντι τῆς πατρίδος, διότι δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συντελῶ εἰς ἐξασθένησιν τῶν πεποιθήσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, παραμυθούμενος ἀπὸ τὴν ἐλπίδα, ὅτι αἱ ἀποκαλυπτόμεναι ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἀτέλειαι ἢ διαστροφαὶ ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ πολιτεύματος θέλουσι μὲ τὸν καιρὸν ἐκλίπει, διότι θέλουσι διδαχθῆ πάντα τὰ ὄργανα, τὰ ἀποτελοῦντα τὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ὅτι ἐν αὐτῷ κεῖται καὶ ἡ σωτηρία τοῦ τόπου καὶ ἡ σωτηρία αὐτῶν. Ἀφοῦ δὲ τοιαύτας ἔχομεν γνώμας περὶ τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τοῦ Κράτους, τοιαύτας, λέγω, οἵας ἐξεδηλώσαμεν, ὅτε ἐκλήθημεν εἰς τὴν ἀρχὴν κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1902, διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἰσηγάγομεν, καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον προεβάλομεν, βεβαίως δὲν ἐπιδοκιμάζω τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904. Ὁ Προϋπολογισμὸς μάλιστα τοῦ 1904 ἔχει, δὲν πρέπει ἴσως νὰ εἴπω ἰδιοφυΐαν, διότι δὲν ἁρμόζει, προκειμένου περὶ Προϋπολογισμοῦ, νὰ λεχθῇ ὅτι ἔχει ἰδιοφυΐαν, ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος ἔχει χαρακτῆρα μὴ συνήθη, ἴσως ἔκτροπον, δὲν συμβαδίζει μὲ τὰς πράξεις τοῦ Κοινοβουλίου, δὲν συμβαδίζει μὲ τὰς ἀποφάσεις αὐτοῦ. Δὲν ἐλησμονήσατε, ὅτι ἠκούσαμεν πάλιν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ὅσοι θέλετε τὴν Μακεδονίαν πρέπει νὰ ἀκολουθήσητε τὸ σύστημα τοῦτο, διότι πᾶσα ἡμέρα παρερχομένη φέρει τὸν ὄλεθρον τῆς Μακεδονίας. Ποῖον σύστημα; Νὰ σπεύδωμεν! Μελέται περὶ στρατιωτικῶν πραγμάτων εἶχον γείνῃ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Πρὸ 19 ἐτῶν μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ σχηματίσω γνώμην περὶ ἑνὸς ἐπιφανοῦς ἀνδρὸς, διατελοῦντος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῇ στρατιωτικῇ· ἦτο ἐπιτελάρχης τοῦ πρώτου Ἀρχηγείου τῆς Θεσσαλίας. Προσωπικῶς δὲν ἐγνώριζον αὐτόν, μοὶ ἐδόθη ὅμως ἀφορμὴ νὰ μελετήσω τὰς πράξεις αὐτοῦ ὡς ἐπιτελάρχου. Ἡ ἁρπαγὴ τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας, ἡ ὁποία ἦτο ἀναίρεσις τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συνεδρίου τοῦ Βερολίνου, ἡ ὁποία ἦτο κατεδάφισις τοῦ μόνου προχώματος, τὸ ὁποῖον τὸ Συνέδριον τοῦ Βερολίνου ἀνέγραφεν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ κατὰ τῆς ἐπιδρομῆς ἀλλοφύλων, ἡ ὁποία ἦτο ἀντάλλαγμα μεγάλων ζημιῶν, τὰς ὁποίας τὸ Συνέδριον τοῦ Βερολίνου ἐψήφισεν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἡ ἁρπαγή, λέγω, τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας ἐπέσκηψεν αἰφνιδίως. Ἤμεθα ἐν τῇ ἀρχῇ, καὶ ἐφρόνουν ὅτι ἔπρεπε νὰ καταδηλώσωμεν ἔμπρακτον διαμαρτυρίαν εἰς τὴν Εὐρώπην διὰ πρᾶξιν, ἥτις ἀπετέλει ἀναίρεσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, διὰ νὰ ἐγείρωμεν τὴν προσοχὴν αὐτῆς, ὅπως σπεύσῃ αὕτη νὰ ἀνατρέψῃ πρᾶξιν, ἡ ὁποία ἀπετέλει ἀσέβειαν πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Εὐρώπης. Προσκαλέσαμεν λοιπὸν ἐπιστράτευσιν. Εἴχομεν στρατὸν ἐν Θεσσαλίᾳ, ὑπῆρχεν ἀρχηγὸς αὐτοῦ ἀντιστράτηγος, ὁ ὁποῖος δὲν ζῇ πλέον, ὑπῆρχεν ἐπιτελάρχης τοῦ Ἀρχηγείου τούτου· εἴχομεν ἄλλον στρατὸν ἐν Ἠπείρῳ, ἄλλον στρατὸν ἐν τῷ Ἀρχηγείῳ τῶν Τρικκάλων, ὅτε δι’ ἐπέστη ἡ ὥρα νὰ σκεφθῶμεν μετὰ τῶν ἀρχηγῶν τοῦ στρατοῦ περὶ τῆς προόδου τοῦ ἔργου τῶν στρατιωτικῶν παρασκευῶν, ἐκάλεσα ἐνταῦθα τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν τριῶν Ἀρχηγείων, καὶ ἠσχολήθην νὰ μάθω τὰς ἐργασίας αὐτῶν. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἀρχηγείου Λαρίσης μοὶ κατέθηκε μελέτας καὶ σχέδια ὀχυρωματικῶν ἔργων τῆς Λαρίσης· ταῦτα ἐκράτησα, καὶ ἀφοῦ οἱ συνάδελφοί μου Ὑπουργοὶ καὶ τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου ἔλαβον γνῶσιν αὐτῶν, καὶ ἐζήτησαν πληροφορίας, ὅσας ἔκρινον ἀναγκαίας, ἐζήτησα τὴν συνδρομὴν ἐπιστημόνων στρατιωτικῶν, καὶ μετ’ αὐτῶν ἐμελέτησα ταῦτα· ἡ δὲ γνώμη αὐτῶν ἦτο ἐνθαρρυντικὴ καὶ ἐπιδοκιμαστικὴ τῶν μελετῶν τούτων καὶ τῶν ἔργων τῶν ὀχυρωματικῶν. Ἠρώτησα, ποῖος κατεσκεύασεν αὐτά, καὶ μοὶ ὠνόμασαν τὸν συνταγματάρχην, τὸν ἐπιφανῆ στρατιωτικόν, τὸν ὁποῖον ἐγνώρισα ἔκτοτε ἐκ τῶν ἔργων του κατὰ τὸ 1885. Καθ’ ἣν ἡμέραν ἀπηρχόμην τότε τῆς ἀρχῆς, ἐν πλήρει ἐμοῦ ἀγνοίᾳ συνέβησαν συμπλοκαὶ κατὰ τὴν ὁροθετικὴν γραμμήν, αὗται δὲ ἀπέδειξαν, ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ μονάδες, αἱ ὁποῖαι εὑρέθησαν καὶ ὑπερήσπιζον τὴν χώραν κατὰ τῶν ἐπιδρομῶν τῶν τουρκικῶν, ἐξετέλεσαν καλῶς τὸ ἔργον των. Ἠσθάνθην ἀληθῶς τότε ἀνακούφισιν, διότι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις ἀπήγγελλε περιγραφὰς τῶν γενομένων τότε στρατιωτικῶν παρασκευῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξεικόνιζον ταύτας ὡς γελοῖα ἀθύρματα, τοὺς δὲ ἄνδρας τοῦ στρατοῦ ἐκείνου ἑτοίμους νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς θέσεις των, καὶ τὸν στρατὸν ὠνόμαζον ἀγέλην. Παραμυθίαν δὲ ἀληθῶς ἠσθάνθην ἐκ τῆς τοιαύτης ἐκβάσεως τῶν συμπλοκῶν ἐκείνων· διὰ τοῦτο, ὅτε κατὰ τὸ 1900 ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου, ἐκάλεσα τὸν ἐπιτελάρχην ἐκεῖνον, καὶ ἀνέθηκα αὐτῷ νὰ διευθύνῃ τὸ προσωπικὸν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου. Ὁ εὐμαθὴς συνταγματάρχης μοὶ παρέσχε τότε τὴν συνδρομήν του· οὐδ’ ἐλησμόνησα τὴν χρησιμότητα αὐτοῦ, ὅτε ἐσχηματίσθη κατὰ τὸ 1902 τὸ ὑπ’ ἐμὲ Ὑπουργεῖον, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐγένετο Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Τὰς μελέτας αὐτοῦ ἀνέγνων, καὶ ἐφ’ ὅσον ἐγώ, ὁ μὴ στρατιωτικός, ὁ μὴ λαβὼν στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἠδυνάμην νὰ κρίνω περὶ αὐτῶν, ἐτύγχανον διατεθειμένος νὰ συμβουλεύσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὰς μελέτας αὐτοῦ καὶ τὰ σχέδια αὐτοῦ. Ἀλλ’ αἱ πολιτικαὶ πλοκαὶ καὶ αἱ μεταβολαὶ τῶν προσώπων ἀνέστειλαν μὲν τὴν ὑπὸ τοῦ Κοινοβουλίου ἔρευναν τῶν στρατιωτικῶν μελετῶν, περὶ ὧν ὁμιλῶ, ἀπεκάλυψαν δὲ σχέδια ἀλλαχοῦ ὑπάρχοντα, τὰ δὲ στρατιωτικὰ ταῦτα σχέδια, περιαχθέντα ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα, ἔφθασαν τέλος πάντων καὶ εἰς τὰς χεῖρας τῶν Ὑπουργῶν, οἵτινες εὑρίσκονται νῦν ἐν τῇ ἀρχῇ. Οὗτοι εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχέδια ταῦτα, καὶ ἐψηφίσαμεν αὐτά, μετὰ τῆς πεποιθήσεως, ὅτι, καὶ ἂν ὑπάρχωσι διαφοραὶ ἐν αὐτοῖς πρὸς τὰς μελέτας, τὰς ὁποίας εἶχεν εἰσαγάγει εἰς ἡμᾶς ὁ πρώην συνάδελφός μου κ. Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου, αἱ διαφοραὶ αὗται δὲν ἤθελον ἐπιφέρει βλάβην, ἡ δὲ ἐπιψήφισις αὐτῶν ἤθελε συντελέσει εἰς στρατιωτικήν τινα παρασκευὴν τῆς χώρας· οὕτω δ’ ἡ Βουλὴ ἠσχολήθη τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον μέχρι τοῦδε διήνυσεν, εἰς τὴν μελέτην καὶ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν. Ἀλλὰ τὰ ἔργα ταῦτα τῆς Βουλῆς δὲν συμβαδίζουσι μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904, διότι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1904 οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια περὶ τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἡ ἐκτέλεσις τῶν νομοσχεδίων τούτων, ὅτε ἤθελον κατασταθῆ νόμοι, θέλει ἀναγκαίως ἐπιφέρει. Ἂν ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν τὸ ἥμισυ τοῦ δεκάτου τῶν τελωνιακῶν ἐσόδων, δηλ. 1,750,000 δραχμάς, δὲν εὑρίσκω ἄλλην πρόνοιαν περὶ τῶν στρατιωτικῶν παρασκευῶν. Ἐὰν ἀνεγράφοντο ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ αἱ ἀναγκαῖαι δαπάναι πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἠθέλομεν εὑρεθῆ εἰς ἔλλειμμα, ἡ δὲ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἐψήφισε τὰ νομοσχέδια ταῦτα, τὰ ὁποῖα θέλουσι κυρωθῆ καὶ κατασταθῆ νόμοι, ἀλλ’ ἡ περὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν φροντὶς παρεπέμφθη εἰς τὴν μέλλουσαν Βουλήν, εἴτε ταύτην εἴτε τὴν διάδοχον αὐτῆς, ἂν ἐπέλθῃ διάλυσις αὐτῆς. Πῶς τότε θέλουσιν οἰκονομηθῆ τὰ ἀναγκαιοῦντα ποσὰ διὰ τὰς πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νομοσχεδίων τούτων δαπάνας; Περὶ αὐτοῦ ἂς φροντίσωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τότε θέλουσι κυβερνᾶ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἴσως θέλει προβάλει εἰς τοὺς λόγους μου τούτους, ὅτι ἐφρόντισε νὰ παρασκευάσῃ ἔσοδα, καὶ εἰσήγαγε νομοσχέδια περὶ τῆς παρασκευῆς ἐσόδων διὰ νέων φορολογιῶν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν ἐπεψήφισε ταῦτα. Οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ἀλλ’ ἂν ψηφίζῃ ἡ Βουλὴ ἢ δὲν ψηφίζῃ, τοῦτο ἀπόκειται εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, ἥτις εἶναι ἡ ψηφίζουσα καὶ ἡ μὴ ψηφίζουσα, καὶ ἂν ψηφίζει ἢ δὲν ψηφίζει ἡ πλειονοψηφία, εὐθύνονται οἱ εἰσηγηταὶ τῆς πλειονοψηφίας. Ἑπομένως, ἂν δὲν ἐψηφίσθησαν τὰ νομοσχέδια, δι’ ὧν ἐπροτείνοντο νέοι φόροι πρὸς αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ὅπως ταῦτα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μέτρων τούτων, ἡ εὐθύνη βαρύνει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφρόντισαν διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν. Ἂν δὲ ἤθελε συμβῆ, οἱ εἰσηγούμενοι τὴν πλειονοψηφίαν νὰ ζητήσωσι παρ’ αὐτῆς, εἴτε σήμερον εἴτε αὔριον, δηλαδὴ εἴτε παρὰ τῆς πλειονοψηφίας τῆς ὑπαρχούσης εἴτε παρὰ τῆς διαδόχου πλειονοψηφίας, τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπρότεινεν, ὅπως ἐπαρκέσωσι τὰ ἔσοδα εἰς ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, τότε ἡμεῖς θέλομεν κηρυχθῆ κατὰ τῶν προτάσεων τούτων τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκείνου, διότι δὲν πρέπει νὰ στέρξωμεν νὰ αὐξήσωμεν τοὺς ὑπάρχοντας φόρους πρὶν ἢ ἐπαναφέρωσι τὰς δαπάνας τῆς διοικήσεως ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἀνάγκης. Διὰ νὰ ἐπαναφέρωσι δὲ τὰς δαπάνας τῆς διοικήσεως ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἀνάγκης, πρέπει νὰ παύσωσι τὴν σπατάλην τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως, ὀφείλουσι νὰ ἐλαττώσωσι τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως, καὶ μόνον, ἂν διὰ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης δὲν δυνηθῶμεν νὰ πορισθῶμεν τὰ ἀναγκαιοῦντα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν νομοθετημάτων, μόνον τότε ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ νὰ ζητήσωμεν παρ’ αὐτοῦ νέους φόρους. Ἔχει ὄντως ὁ λαὸς ὑποχρέωσιν νὰ φροντίσῃ καὶ νὰ δαπανήσῃ ὑπὲρ τῶν ὁμοφύλων αὐτοῦ, ὀφείλει νὰ εἰσφέρῃ, διὰ νὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοθετήματα, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀνάγκην τῶν νέων δαπανῶν. Ὀφείλομεν ὅμως νὰ διαπράξωμεν πάσας τὰς οἰκονομίας, διὰ τῶν ὁποίων θέλομεν δυνηθῆ νὰ προμηθευθῶμεν τὰ ἀναγκαιοῦντα χρήματα, καὶ μόνον ἂν δὲν ἐπαρκέσωσιν αἱ οἰκονομίαι, τὰς ὁποίας θέλομεν πραγματοποιήσει διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν δαπανῶν τῆς διοικήσεως, τότε μόνον ἐσμὲν δεδικαιολογημένοι, ἵνα ἐπιβάλωμεν φόρους, καὶ καλέσωμεν τὸν λαὸν νὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους αὐτούς. Ἐν ὅσῳ ὅμως δὲν ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, ἵνα ἐπαναγάγωμεν τὰς δαπάνας εἰς τὸ προσῆκον, εἰς ποσὸν τοσοῦτον, ὅσον ἀπαιτεῖται πρὸς θεραπείαν αὐτῶν, δὲν εἴμεθα δεδικαιολογημένοι, ζητοῦντες αὔξησιν φόρων, ἢ προβάλλοντες νέους φόρους· ὅταν δὲ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν τοῦτο, τότε μετὰ θάρρους καὶ πεποιθήσεως δυνάμεθα νὰ ἀπευθυνθῶμεν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν ἐν ἀνάγκῃ εἰς αὐτὸν ὄχι μόνον τόσους, ὅσους πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν σήμερον, φόρους, ἀλλὰ καὶ περισσοτέρους, ἐὰν πρόκηται νὰ ἐντείνωμεν τὰς στρατιωτικὰς παρασκευὰς ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους...

§182Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θέλετε νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε;

§183ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ διακόψωμεν, καὶ αὔριον συνεχίζομεν.

§184Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι διατεθειμένη ἡ πλειονοψηφία.

§185Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅπως θέλετε.

§186Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὔριον.

§187Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§188Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅπως θέλετε, εἴπομεν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, (Ὥρᾳ 1 καὶ 30′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).