1904.05.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8

τῆς 14 Μαΐου 1904.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 6 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ φαρμακέμποροι καὶ οἱ φαρμακοποιοὶ Πατρῶν δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσι νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ ἐν προηγουμένῃ Συνόδῳ τῆς Βουλῆς ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ φαρμακείων. Ὁ ἐν Λαμίᾳ Γυμναστικὸς Σύλλογος ὑποβάλλει ἀναφορὰν, διαβιβασθεῖσαν διὰ τῆς Ἑταιρείας «Ἑλληνισμοῦ», ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Ἡ Ἑλένη Ν. Κρητικάκη, μήτηρ ἀποθανόντος δημοδιδασκάλου, δι’ ἀναφορᾶς της πρὸς τὴν Βουλὴν ζητεῖ νὰ τῇ ἀπονεμηθῇ σύνταξις.

§2Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ πρὸ ἡμερῶν συνέστησα πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου ποιοῦνται λόγον ἐν τῇ πρὸ μικροῦ ἀνακοινωθείσῃ ἀναφορᾷ οἱ φαρμακέμποροι καὶ φαρμακοποιοὶ Πατρῶν. Εἶναι μέτρον δίκαιον, ὡς περὶ τούτου μὲ ἐβεβαίωσε καὶ ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν ἐνταῦθα φαρμακοποιῶν καὶ φαρμακεμπόρων, ἡ ὁποία μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἐπισκεφθῇ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως εὐαρεστούμενος ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§3Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§4Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐγὼ ἔχω δύο ὑποσχέσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν δοθεῖσαν ὑπ’ αὐτοῦ πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν παρουσιασθεῖσαν ἄλλοτε ἐνώπιόν του, καὶ ἑτέραν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκεν ἐνταῦθα ἀπὸ τοῦ βήματος, ἢ ἀπὸ τῆς θέσεώς του. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ, ἐπειδὴ βαίνομεν πρὸς τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου, καὶ ἐνδέχεται νὰ μὴ προφθάσωμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ φαρμακείων, νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν καὶ τὴν ἀναγραφὴν αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§5Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καίτοι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης πολὺ δυσκόλως θὰ ψηφισθῶσι νομοσχέδια, ἐν τούτοις, ὅπως μὴ ἐγερθῶσι παράπονα ἐκ μέρους τῶν κυρίων Βουλευτῶν, θέλω ἐπισπεύσει τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Σήμερον, ἐκτελῶν ἄλλην ὑπόσχεσιν, ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀγροφυλακῆς, ἄνευ ἐλπίδος ψηφίσεως, ἀλλὰ τὸ ὑποβάλλω μόνον, ἵνα μελετηθῇ. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ ν’ ἀποφασίσῃ, ἵνα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀποσταλῇ εἰς ἐπιτροπὴν, ὁρισθησομένην ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, διότι εἶναι νομοσχέδιον μεγάλης σημασίας. Ὑποβάλλω καὶ νομοσχέδιον «περὶ διαθέσεως τῶν ¾ ἐκ τῶν ἐτησίων εἰσπράξεων τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ τῶν ἐφεξῆς ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βονίτσης, Παληοχαλιᾶ καὶ Ἀνακτορίων διὰ τὴν διοχέτευσιν ποσίμου ὕδατος εἰς τὴν πόλιν Βονίτσης». Ἐπίσης ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου πρὸς διοχέτευσιν ποσίμου ὕδατος εἰς τὴν κωμόπολιν τῆς Βυτίνης καὶ τὴν ἐκεῖ Γεωργικὴν Σχολήν». Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὁ κ. Τρύφων Ζαχαρόπουλος ἐδώρησε ποσὸν 70,000 δραχμῶν.

§6Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸ 1895 ὁ κ. Τρύφων Ζαχαρόπουλος, δικηγόρος ἐν Καΐρῳ, ἐδήλωσεν, ὅτι ἀπεφάσισε νὰ δαπανήσῃ 70,000 δραχμὰς πρὸς διοχέτευσιν ὕδατος εἰς τὴν πόλιν τῆς Βυτίνης, ἵνα χρησιμεύσῃ καὶ διὰ τοὺς κατοίκους καὶ διὰ τὴν Γεωργικὴν Σχολήν. Ἐπειδὴ ἡ διοχέτευσις τοῦ ὕδατος ἐπάγει τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου, αὕτη δὲ τὴν κατάληψιν τοῦ ἀναγκαιοῦντος ἐδάφους, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνήκει εἰς τὴν κοινότητα τῆς Βυτίνης, ἀνάγκη νὰ ἐπιτραπῇ διὰ νόμου ἡ ἀναγκαστικὴ τοῦ ἐδάφους τούτου ἀπαλλοτρίωσις. Τὸ νομοσχέδιον τὸ εἰσαγόμενον σήμερον τοῦτον ἔχει τὸν σκοπόν· ἑπομένως ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ εὐκολύνει τὴν ἔναρξιν τῶν πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἀπαιτουμένων ἔργων.

§7Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀκριβῶς πρὸς τοῦτον τὸν σκοπὸν ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον, διότι, ἐνῷ ἐγένετο ἡ δωρεὰ, δὲν δύναται νὰ γείνῃ χρῆσις αὐτῆς, ἐὰν δὲν προβῶμεν εἰς τὰς ἀπαλλοτριώσεις.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 16–18).

§9Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Μεσσήνης κ. Μερλοπούλου, καὶ ἑτέραν ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Κ. Ἀγγελοπούλου.

§10ΑΘΩΣ ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑποβάλλω ἔγγραφον ἀπάντησιν τῆς ἐν Ῥώμῃ Πρεσβείας περὶ τοῦ ζητήματος τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἑλληνικῶν οἴνων εἰς Ἰταλίαν. Πρὸς τούτοις ὑποβάλλω ἔγγραφον ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Τυρνάβου κ. Λιμπρίτου, ὅστις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μὲ ἠρώτησεν, ἂν ἔλαβεν ἀφορμὴν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀσχοληθῇ ἐπὶ αἰτήσεως τοῦ ἄλλοτε ὑποπροξένου ἐν Ἡρακλείῳ κυρίου Σάρρου, ὅστις ἐζήτησεν ἀποζημίωσιν διὰ τὰ καταστραφέντα κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ 1897 ἔπιπλά του. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Τυρνάβου, —ὅστις δὲν εἶναι παρὼν ταύτην τὴν στιγμήν, — ὅτι δὲν εἶχον λάβει ἀφορμήν ποτε νὰ ἀσχοληθῶ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι καθ’ ὃν χρόνον διηύθυνα τὸ Ὑπουργεῖον δὲν εἶχεν ὑποβληθῆ τοιαύτη αἴτησις. Ἐκ τῶν ἐγγράφων τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπεδείχθη, ὅτι τοιαύτη αἴτησις εἶχεν ὑποβληθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Σάρρου καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ δὲν εἶχε ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν. Νεωτέρα αἴτησις εἶχεν ὑποβληθῆ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ Κυβέρνησις ἡ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ διηύθυνε τὰ τοῦ Κράτους· καὶ τότε ἐπίσης ἡ αἴτησις τοῦ κ. Σάρρου ἐστάλη εἰς τὰ ἀρχεῖα, χωρὶς νὰ λάβῃ οὐδεμίαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀπόφασιν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Ὡς πρὸς τὴν αἴτησιν περὶ ἀποζημιώσεως τοῦ κ. Γεννάδη, τότε Γενικοῦ Προξένου ἐν Χανίοις, ἀπαντῶ, ὅτι ἡ αἴτησις αὕτη εἶχε ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, εἶχεν ὁρισθῆ δὲ ἀποζημίωσις, μνημονευομένη ἐν τῷ σημειώματι, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὑποβάλλω σημείωμα, ἤτοι ἀπάντησιν πρὸς ἐπερώτησιν τοῦ ἐκ Κυνουρίας ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Σπυράκη. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπάντησις τῆς ἐν Ῥώμῃ Πρεσβείας νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 19).

§12Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς κ. Θ. Π. Δηλιγιάννης ἐζήτησε δύο σημειώματα, ἀφορῶντα εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν καπνοκοπτηρίων καὶ εἰς τὰς εἰσπράξεις αὐτῶν. Ταῦτα καταθέτω σήμερον. Αἱ εἰσπράξεις κατὰ τοὺς τέσσαρας μῆνας τοῦ 1904 ὑπερτεροῦσι τὰς τοῦ ἔτους 1903 κατὰ 92,000 δραχμὰς, ὡσαύτως καὶ ὡς πρὸς τὸ σιγαρόχαρτον κατὰ 27,630 δραχμάς. Ὁ ἐκ Πατρῶν βουλευτὴς κ. Ῥοῦφος ᾐτήσατο νὰ κατατεθῇ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν ὑπαλλήλων τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τοῦ τόπου τῆς καταγωγῆς των, μετὰ σημειώσεως τῆς χρονολογίας τῆς τελευταίας προαγωγῆς αὐτῶν. Παρεκλήθη ὁ Διευθυντὴς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ ἀπέστειλε τὸν κατάλογον, τοῦτον, τὸν ὁποῖον καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον, ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν συναδέλφων μου κυρίων Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν, Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, «περὶ φορολογίας τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους καταναλισκομένων πυρίτιδος, ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ σφαιριδίων.» Ἡ μεταβολὴ τοῦ συστήματος τούτου κατεδείχθη κατὰ τὰς γενομένας συζητήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιβάλλεται δικαίωμα ἢ μᾶλλον φόρος καταναλώσεως ἐπὶ τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, συνάμα δὲ παρέχεται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἡ ἄδεια νὰ ἐγκαταστήσῃ ἐργοστάσιον πρὸς κατασκευὴν πολεμικῆς πυρίτιδος, βαμβακοπυρίτιδος, ἀκάπνου πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν πρὸς χρῆσιν τοῦ Κράτους.

§13Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Εἰς πόσας κλάσεις διαιρεῖται ἡ πυρῖτις;

§14Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Διαιρεῖται εἰς τρεῖς κλάσεις, εἰς πυρίτιδα πολυτελείας, εἰς συνήθη πυρίτιδα καὶ εἰς πυρίτιδα ὑπονόμου. Ἡ τελευταία πυρῖτις ὑποβάλλεται εἰς ἐλάχιστον φόρον, δηλ. εἰς 25 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 20).

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φροντίσῃ, ἵνα συμπληρωθῶσιν οἱ κατατεθέντες πίνακες κατά τι. Εἶχον παρακαλέσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ὅτε προέβαλον τὴν ἐπερώτησίν μου, ἵνα τὰ ἔσοδα ἀναγραφῶσι κατὰ μῆνα καὶ κατὰ καπνοκοπτήριον. Ἀλλ’ ἐν τοῖς ὑποβληθεῖσι πίναξιν ἀνεγράφησαν μὲν κατὰ μῆνα, ἀλλ’ οὐχὶ κατὰ καπνοκοπτήριον.

§17Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαρίστως θὰ διατάξω.

§18Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπίσης καὶ ὁ ἄλλος πίναξ, ὁ δηλῶν τὰς δαπάνας, δὲν εἶναι πλήρης, διότι εἶναι κατὰ καπνοκοπτήριον.

§19Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ διατάξω νὰ συμπληρωθῶσιν.

§20Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπίκαιρον, κύριοι Βουλευταὶ, τὸ ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον θέλω ἀπασχολήσει ὑμᾶς ἐπ’ ὀλίγον, εἶναι ὅμως ἐπεῖγον, διότι, ἐὰν τοῦτο ἔλθῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, θ’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ μακρῶν, ἐνῷ σήμερον διὰ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως δύναται νὰ κανονισθῇ. Πρόκειται περὶ τῶν δημοδιδασκάλων· οὗτοι εἰσέρχονται εἰς τὸ Διδασκαλεῖον, εἰς μὲν τὴν πρώτην τάξιν ἐκ τῆς δευτέρας τάξεως τοῦ Γυμνασίου, εἰς δὲ τὴν δευτέραν τάξιν ἐκ τῆς τρίτης τάξεως τοῦ Γυμνασίου κλπ. Οἱ μαθηταὶ οὗτοι, ἀποφοιτῶντες τοῦ Διδασκαλείου, δὲν ἐξισοῦνται, ὡς στρατεύσιμοι, μὲ τοὺς ἀποφοίτους τοῦ Γυμνασίου. Ἔχομεν ἐπὶ τοῦ τάπητος νομοσχέδιον, ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ ὅτι συμφώνως μὲ τοὺς κειμένους νόμους οἱ ἀπόφοιτοι τοῦ Διδασκαλείου ἐξισοῦνται μὲ τοὺς ἀποφοίτους τοῦ Γυμνασίου, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, ὅπως κατατάσσωνται καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Θέλει δὲ προκύψει μεγάλη ἐθνικὴ ὠφέλεια ἐκ τούτου, διότι δύνασθε νὰ φαντασθῆτε, πῶς δύναται ν’ ἀναπτυχθῇ ὁ διδάσκαλος ἐκεῖνος στρατιωτικῶς, ἵνα κατόπιν μεταδώσῃ τὰς ἰδέας του εἰς τοὺς μαθητάς. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ συναδέλφου του κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, θέλει φροντίσει περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ ὅτι αὔριον, ἐπειδὴ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον, θὰ ἔχωμεν τὴν ἀπάντησίν του.

§21ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ θέμα εἶναι σπουδαιότατον, ἀλλ’ οὐχὶ ἐπεῖγον· διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ληφθῇ ἀπόφασις, ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τοιαύτη τις πρόνοια δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ κατάλληλος στιγμή, εἶμαι πρόθυμος νὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας μου ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι, ἐπαναλαμβάνω, θεωρῶ τὸ θέμα τοῦτο σπουδαιότατον.

§22Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, κατὰ παράλειψιν τοῦ νόμου δὲν καθωρίσθη, ὅτι οἱ δημοδιδάσκαλοι, ὡς κληρωτοί, πρέπει νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐφέδρων· διότι βεβαίως ἐξ ὅλων τῶν εἰσερχομένων εἰς τὴν Σχολὴν ταύτην οὗτοι εἶναι καλλίτερον παρεσκευασμένοι, καὶ λόγῳ τῆς γυμναστικῆς καὶ λόγῳ τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας διδάσκονται ἐν τῷ Διδασκαλείῳ, ὅπως ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἐφέδρου ἀνθυπολοχαγοῦ. Διὰ τοῦτο ἐλπίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἀποδεχθῇ τὴν σχετικὴν τροπολογίαν.

§23Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἡ σύστασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Βιτάλη, καὶ ἡ ὑπόμνησις αὐτοῦ, ὅτι ὑπάρχει ὑπὸ ἐπιψήφισιν νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, μοὶ φέρει εἰς τὴν μνήμην ἓν ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς ὁλόκληρον κλάδον ὑπηρεσίας, ἐξαρτώμενον ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ ἀκούσῃ. Διὰ τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου τοῦ 1895 περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐκανονίσθη ὁ βαθμὸς καὶ ὁ μισθὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν δημοτικῶν σχολείων. Ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὡς πρὸς μὲν τὸν βαθμόν, ἀφωμοίου τοὺς ἐπιθεωρητὰς πρὸς τμηματάρχας δευτέρας τάξεως, ὡς πρὸς δὲ τὸν μισθὸν, ὥριζε τοιοῦτον 320 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Κατὰ τὸ 1899 ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως, ὅστις κακῶς κατὰ τὴν γνώμην μου,—ἀφοῦ μάλιστα δὲν ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος ἀφορῶντος τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ περὶ ἄλλου κλάδου ὑπηρεσίας,—ὑπεβίβασε τὴν θέσιν τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν δημοτικῶν σχολείων, ἀφομοιώσας τούτους πρὸς γραμματεῖς ὑπουργικοὺς αʹ τάξεως, δηλαδὴ ὥρισε μισθὸν καὶ βαθμὸν κατὰ πολὺ μικρότερον. Καθὼς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐπιθεωρηταὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων εἶχον διορισθῆ γυμνασιάρχαι καὶ καθηγηταὶ, ὑπηρετοῦντες ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ὁ μισθὸς δὲ, τὸν ὁποῖον ἐλάμβανον πρὶν διορισθῶσιν ἐπιθεωρηταὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων, ἐκυμαίνετο μεταξὺ τῶν 300 καὶ 350 δραχμῶν, ἀναλόγως τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν καὶ ἀναλόγως τῶν αὐξήσεων, τὰς ὁποίας λαμβάνουσιν οἱ μισθοὶ τῶν καθηγητῶν. Τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς τὸν κλάδον τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀνεγνώρισε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος κ. Βουλευτής, καὶ διὰ τοῦτο πέρυσι διὰ νομοσχεδίου ἐζήτησε νὰ ἄρῃ τὸ ἄδικον τοῦτο. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δυστυχῶς δὲν ἐδόθη καιρὸς νὰ ψηφισθῇ. Τὸ ἄδικον τοῦτο ἀναγνωρίζων καὶ ὁ νῦν ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἀνέγραψεν ἐν τῷ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθέντι νομοσχεδίῳ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐν ἄρθρῳ 16, διάταξιν, δι’ ἧς ζητεῖ τὴν ἐπαναφορὰν εἰς τὸ πρώην καθεστὼς, ἤτοι οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νὰ ἔχωσι βαθμὸν καὶ μισθὸν τμηματάρχου βʹ τάξεως, ὡς ὥριζεν ὁ νόμος τοῦ 1895. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καίπερ ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καθ’ ὅλα τὰ φαινόμενα, δὲν θὰ προφθάσῃ νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, ἀφοῦ μάλιστα πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀφῆκεν ἐμμέσως νὰ ἐννοήσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι πολὺ ὀλίγα θὰ ἦναι τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα θέλουσι ψηφισθῆ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς τάξιν ὑπαλλήλων, οἵτινες καὶ κόπους καὶ μόχθους καταβάλλουσι πολλοὺς, καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπεβιβάσθησαν ἀδικαιολογήτως, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως ν’ ἀποσπάσῃ ἐκ τοῦ εἰρημένου νομοσχεδίου τὸ ἄρθρον 16, καὶ νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ ὡς ἴδιον καὶ αὐτοτελὲς νομοσχέδιον, — τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, — ὅπως διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ ἀποδώσωμεν εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πολὺ δικαίως ὁ νόμος τοῦ 1895 εἶχε δώσει εἰς αὐτοὺς, καὶ τὸ ὁποῖον ἀδίκως καὶ αὐθαιρέτως τοῖς ἀφῃρέθη. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασίν μου ταύτην καὶ θέλει σπεύσει νὰ φέρῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, διότι εἶναι σκληρὸν, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι τόσας προσφέρουσιν ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος καὶ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, νὰ ἀδικῶνται.

§24Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διὰ ποῖον λόγον ἡ καταδικαστικὴ ἀπόφασις ἐναντίον τοῦ διευθυντοῦ τῆς «Ἑσπερινῆς» κ. Π. Γιαννάρου ἐκρατήθη παρανόμως ἐπὶ 15 σχεδὸν ἡμέρας εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ σταλῇ εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀφοῦ ἐζητήθη ἁρμοδίως ἡ ἀναίρεσις αὐτῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν, σήμερον δὲ, ἐκπληρῶν τὴν ὑπόσχεσίν του, κατέθεσε τὴν ζητηθεῖσαν πληροφορίαν. Ἡ πληροφορία τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ περιορίζεται εἰς ἓν καὶ μόνον ἔγγραφον, εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν, ὅστις τὸν ἐρωτήσαντα Ὑπουργὸν πληροφορεῖ, ὅτι ἡ βραδύτης εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν σχετικῶν ἐγγράφων προῆλθεν, ὡς ἀνέφερεν αὐτῷ ὁ Γραμματεὺς τῶν ἐνταῦθα Πρωτοδικῶν, ἐκ τοῦ ὅτι οἱ λαβόντες μέρος εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης δικασταὶ, ἀπῃσχολημένοι ὄντες εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας, δὲν ἔλαβον τὸν καιρὸν νὰ θεωρήσωσι καὶ ὑπογράψωσι τὴν ἀπόφασιν καὶ τὰ σχετικὰ πρακτικὰ τῆς περὶ ἧς πρόκειται δίκης. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐνταῦθα Πλημμελειοδικῶν, ὅστις, σημειωτέον, εἶναι ἀδελφὸς τοῦ Γραμματέως τῶν ἐνταῦθα Πρωτοδικῶν. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον συμβιβάζεται πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας ἡ συνυπηρεσία δύο ἀδελφῶν, ὡς προϊσταμένου καὶ ὑφισταμένου, ὡς Εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ ὡς Γραμματέως τῶν Πρωτοδικῶν, εἰς ἕν καὶ τὸ αὐτὸ Δικαστήριον. Περὶ τούτου δὲν πρόκειται νὰ κρίνω ἐγὼ, νομίζω ὅμως, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς πρέπει ὁπωσοῦν νὰ σκεφθῇ. Ἐγὼ ἁπλῶς μόνον θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἂν εὐθὺς ὡς ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν ταύτην τῶν δύο ἀδελφῶν, τοῦ κ. Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ κ. Γραμματέως τῶν Πρωτοδικῶν, ὅτι δηλ. δὲν ὑπεγράφησαν ἐντὸς 15 ὅλων ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δίκης τὰ σχετικὰ πρακτικά, ἐνήργησεν ὅ,τι ὁ νόμος κελεύει, θὰ ἐρωτήσω, λέγω, τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἂν δὲν ὑπάρχει περίστασις ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 88 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. «Τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως, λέγει τὸ ἄρθρον τοῦτο’ καὶ ἡ ἀπόφασις, ὁμοῦ μὲ τὰς εἰς τὸ περιθώριον παρατηρήσεις καὶ μεταβολὰς ὑπογράφονται ἐντὸς 24 ὡρῶν παρὰ πάντων τῶν εἰς τὴν συζήτησιν παρευρεθέντων καὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν συμπραξάντων δικαστῶν καὶ παρὰ τοῦ Γραμματέως τοῦ Δικαστηρίου, ἐπὶ προστίμῳ δραχ. 100 μέχρι 200, ἐπιβαλλομένῳ εἰς τὸν Γραμματέα τοῦ Δικαστηρίου, καὶ ἐπὶ πειθαρχικῇ ποινῇ κατὰ τῶν παραβαινόντων τὴν διάταξιν ταύτην ὑπαλλήλων.» Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀφοῦ παρέλειψε τὸ καθῆκόν του ὁ Γραμματεὺς τοῦ Δικαστηρίου Ἀθηνῶν, τὸ καθῆκον τοῦτο τῆς ἐγκαίρου ὑπογραφῆς τῶν πρακτικῶν τῆς δίκης, δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόσῃ κατ’ αὐτοῦ τὴν διάταξιν τοῦ μνημονευθέντος ἄρθρου τῆς Ποινικῆς Δικονομίας; Ἐτιμώρησε τὸν ὑπεύθυνον καὶ ἀμελήσαντα τὴν ὑπογραφὴν τῶν πρακτικῶν Γραμματέα τῶν Πρωτοδικῶν; Ἡ παράβασις εἶναι φανερά. Ὁ Γραμματεὺς τῶν Πρωτοδικῶν. δυνάμει τοῦ εἰρημένου ἄρθρου τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, — τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ, — ἔχει ὑποχρέωσιν, ἐντὸς 24 ὡρῶν νὰ ἔχῃ ὑπογεγραμμένα τὰ πρακτικὰ, καὶ εὐθὺς, ὡς ζητηθῇ ἡ ἀναίρεσις, νὰ ἀποστείλῃ τὴν δικογραφίαν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐτιμώρησε τὸν Γραμματέα τῶν Πρωτοδικῶν;

§25Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι.

§26ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποτὲ δὲν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος οὗτος.

§27Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος εἶναι ῥητὸς, ἐκεῖνοι δὲ οἱ νομικοὶ, οἱ ὁποῖοι λέγουσιν ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη, λέγουσί τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἄξιον προσοχῆς ἢ ἀνασκευῆς· διότι, ἐν ὅσῳ ὑπάρχει ὁ νόμος, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκτελῶμεν αὐτόν. Ἐὰν δὲν ἔχῃ ὀρθῶς ἡ διάταξις τοῦ νόμου, ἔπρεπε νὰ φέρητε νέον νόμον, καταργοῦντα αὐτόν· ἀλλ’ ἐν ὅσῳ ὑπάρχει, πρέπει νὰ ἐκτελῆται. Δέκα πέντε περίπου ὅλας ἡμέρας ἐκρατήθησαν παρανόμως τὰ ἔγγραφα. Διὰ ποῖον λόγον; Διότι οἱ δύο ἀδελφοί, Εἰσαγγελεὺς καὶ Γραμματεὺς, ἰσχυρίζονται, ὅτι οἱ δικασταὶ ἦσαν ἀπησχολημένοι, ὅτι δὲν εἶχον καιρὸν οἱ δικασταὶ νὰ ὑπογράψωσι. Λέγουσι τοῦτο, ἀλλὰ τίς θὰ πιστεύσῃ εἰς τοιαύτας μικροπρεπεῖς ὑπεκφυγὰς καὶ εὐτελεῖς δικαιολογίας μιᾶς μεμελετημένης ἀθλιότητος; Τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἐκ μέρους τινὸς τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς Ἀθηνῶν ὑπάρχει σχέδιον μεμελετημένον, ἐξ ὑποβολῆς καὶ ἐπιβολῆς ἀνωτέρας, ὅπως ὅλοι οἱ συντάκται τῆς «Ἑσπερινῆς» ἐγκλεισθῶσιν εἰς τὰς φυλακὰς διὰ πάσης θυσίας τοῦ δικαίου, διὰ στραγγαλισμοῦ τοῦ νόμου. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς, καὶ ἐσχάτως μάλιστα, προκειμένου περὶ ἁπλῆς ἐξυβρίσεως ἐναντίον συναδέλφου, ἐτιμωρήθη ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου μὲ ἑπταήμερον φυλάκισιν ὁ ὡς κύριος καὶ μόνος συντάκτης τοῦ ὑβριστικοῦ ἄρθρου θεωρηθεὶς δημοσιογράφος κ. Κ. Αὐγέρης, ἐνῷ ὁ κ. Π. Γιάνναρος, θεωρηθεὶς ὡς συνεργὸς, ὡς διευθυντὴς τῆς δημοσιευσάσης τὸ ὑβριστικὸν ἄρθρον ἐφημερίδος, ἐτιμωρήθη μὲ φυλάκισιν 45 ἡμερῶν. Καὶ δὲν ἠρκέσθησαν μόνον εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ὁ καταδικασθεὶς ὡς συνεργὸς εἰς τὴν ἑπταπλασίαν ποινὴν ἐθεωρήθη ὑπὸ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως ὡς τελευταῖος κακοῦργος καὶ ἴσος πρὸς τοὺς τελευταίους λωποδύτας, καὶ διέταξεν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς νὰ τεθῇ ἐντὸς σκοτεινοῦ καὶ ὑπογείου μπουδρουμίου, μετὰ χασισοποτῶν καὶ ἄλλων τοιούτων προσώπων. Ἐρωτῶ πάντα ἔντιμον συνάδελφον, τοιαύτη Εἰσαγγελικὴ ἐνέργεια δὲν μαρτυρεῖ εὐγλώττως περὶ τῆς δημιουργηθείσης ἐν μέσαις Ἀθήναις βδελυρᾶς καταστάσεως, ὑπὸ ἔποψιν δικαιοσύνης; Δὲν εἶναι βδελυρὸν καὶ μυσαρὸν, χρηστὸς καὶ ἔντιμος δημοσιογράφος, ὅστις οὐδὲν ἔγκλημα διέπραξε, νὰ πιέζηται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, προκαλοῦντα δικαίαν ἀγανάκτησιν, ὑπὸ τῆς κατωτέρας Δικαιοσύνης, ὑπ’ αὐτὰς τὰς ὄψεις τοῦ Ὑπουργοῦ; Καὶ ἐρωτῶ, ποῖον δικαίωμα ἔχει ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ προσδιορίζῃ τὸν τόπον τῆς φυλακίσεως, νὰ μεταβαίνῃ παρὰ τῷ ἐπιστάτῃ τῶν φυλακῶν, καὶ νὰ ἀπειλῇ τοῦτον διὰ τιμωρίας, ἐὰν δὲν θέσῃ τὸν καταδικασθέντα εἰς φυλάκισιν εἰς τὸ ἐλεεινὸν καὶ σκοτεινὸν μπουδρούμιον; Τὰ δικαιώματα τοῦ Εἰσαγγελέως ἐν ταῖς φυλακαῖς περιορίζονται εἰς τὰς φυλακὰς μόνον τῶν ὑποδίκων· ἐπὶ τῶν φυλακῶν τῶν καταδίκων δικαίωμα ἐπιτηρήσεως ἔχουσι, κατὰ τὸ ἄρθρον 557 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ὁ ἔπαρχος καὶ ὁ νομάρχης. Μὲ ποῖον δικαίωμα ὁ Εἰσαγγελεὺς κατῆλθε μέχρι τοσούτου, ὥστε νὰ ἀξιοῖ παρὰ τοῦ ἐπιστάτου τῶν φυλακῶν, ἐπὶ ποινῇ τιμωρίας, νὰ τοποθετήσῃ τὸν καταδικασθέντα δημοσιογράφον,—ἕνα ἄνθρωπον ἀνεπτυγμένον, μεμορφωμένον, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπέπεσεν εἰς σπουδαῖον ἔγκλημα, —νὰ τοποθετήσῃ τοῦτον εἰς τόπον, ἔνθα τίθενται οἱ λωποδύται καὶ οἱ χασισοπόται; Πάντα ταῦτα λοιπὸν τὰ συμβάντα, καὶ ἡ ἐνέργεια ἰδίως τοῦ Εἰσαγγελέως, ἀποδεικνύουσιν ἐμφανῶς, ὅτι ὑπάρχει ὡρισμένη πρόθεσις ἐκ μέρους τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς Ἀθηνῶν, — πρόθεσις, τὴν ὁποίαν ἀπέχω νὰ χαρακτηρίσω, διότι βδελύσσομαι τοιαύτας μικροπρεπεῖς προθέσεις, —νὰ καταδικασθῶσι διὰ πάσης θυσίας, ἐναντίον καὶ τοῦ νόμου καὶ τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τοιαύτην ποινὴν δημοσιογράφοι, οἱ ὁποῖοι —καλῶς ἢ κακῶς, ἀδιάφορον, — ἐπικρίνουσι καὶ ἐλέγχουσι τὰς πράξεις τῶν Ὑπουργῶν ἢ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν. Ἐπὶ τούτων ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ νὰ ἐρωτήσω αὐτὸν, ἂν τοιαύτη διαχείρισις τῆς Εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς ἐν Ἀθήναις δύναται νὰ ἦναι ἀξία τῆς ἐπιδοκιμασίας αὐτοῦ.

§28Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Γνωρίζετε καὶ δύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε, ἂν καὶ μέχρι σήμερον συνεζητήθη εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον ἡ αἴτησις ἀναιρέσεως αὕτη;

§29Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄνευ δικογραφίας;

§30Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ 15 ἡμέρας ἐκρατήθη ἡ δικογραφία εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Πρωτοδικείου, καὶ δὲν ἐστάλη εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἐνῷ ἐζητήθη ἁρμοδίως ἡ ἀναίρεσις τῆς ἀποφάσεως ταύτης. Καὶ ἐνῷ σᾶς λέγω, ὅτι ὤφειλεν ὁ Γραμματεὺς ἐντὸς 24 ὡρῶν νὰ καταρτίσῃ τὴν ἀπόφασιν καὶ τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ τὰ ἀποστείλῃ ἀμέσως, σεῖς μὲ ἐρωτᾶτε, ἂν συνεζητήθη ἡ αἴτησις! Ἄν συνεζητήθη ἢ ὄχι, αὐτὸ εἶναι ὑπόθεσις τῆς Εἰσαγγελίας τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀλλ’ ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Γραμματέως τῶν Πρωτοδικῶν ἦτο ν’ ἀποστείλῃ ἀμέσως τὴν δικογραφίαν, ἢ τοὐλάχιστον εὐθὺς ὡς ἐζητήθη αὕτη, εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὁ Γραμματεὺς δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του τοῦτο. Ἀλλὰ θὰ ἐκπληρώσητε ὑμεῖς τὸ ἰδικόν σας; Εἶμαι περίεργος νὰ μάθω.

§31Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ πράγματα βεβαίως δὲν εἶναι τόσον πολὺ τραγικὰ, ὅσον εὐηρεστήθη νὰ παραστήσῃ αὐτὰ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος· ἐξ ἐναντίας εἶναι τὸ ἀντίθετον τῶν τραγικῶν, καὶ ἰδοὺ διατί. Οὐδεμία ἀπὸ σκοποῦ καταδίωξις ἐνησκήθη κατὰ τῶν δύο τούτων προσώπων· εὐθὺς μάλιστα, ὡς κατεδικάσθη ὁ ἕτερος τῶν συντακτῶν τῆς «Ἑσπερινῆς», πρό τινων ἡμερῶν, ἐζήτησε διὰ φίλου συναδέλφου Βουλευτοῦ, τοῦ κ. Γ. Ἀναστασοπούλου, νὰ μετενεχθῇ εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ, διότι τῷ ὄντι αἱ φυλακαὶ τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος εἶναι ἐν οἰκτρᾷ καταστάσει. Ἀμέσως τότε ἔσπευσα τηλεφωνικῶς νὰ παραγγείλω, ὅπως ἡ μεταφορὰ τοῦ ἐκτίοντος τὴν ποινὴν ταύτην ἐνεργηθῇ παραχρῆμα, καὶ παραχρῆμα τῷ ὄντι ἐνηργήθη ἡ μεταφορά. Μάλιστα, πρὸς κατανόησιν εὐκρινῶς τοῦ πράγματος, ὀφείλω νὰ σημειώσω καὶ τὸ ἑξῆς. Ὅτε ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος ἦλθε μετά τινος τῶν συντακτῶν τῆς ἐν λόγῳ ἐφημερίδος εἰς τὸ γραφεῖόν μου, καὶ μὲ παρεκάλεσε μετὰ πολλῆς ἐπιμονῆς περὶ τούτου, ἐγὼ δὲ ἀπήντησα, ὅτι οὐδεμία ἀνάγκη ἐπιμονῆς εἶναι, διότι θέλω σπεύσει νὰ ἐκτελέσω τὴν τόσον δικαίαν αἴτησιν τοῦ καταδικασθέντος, διότι βεβαίως, καὶ ὡς ἐκ τῆς ἀναπτύξεως αὐτοῦ καὶ ὡς ἐκ τῆς κοινωνικῆς θέσεως αὐτοῦ, ἐθεώρουν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εὑρίσκηται ἐν ταῖς φυλακαῖς τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος, — ἀφοῦ μάλιστα πολλοὶ ἄλλοι εὑρίσκονται ἐν ταῖς φυλακαῖς Συγγροῦ, — καὶ ἀμέσως ἐγένετο ἡ μεταφορὰ, ἐνῷ, λέγω, ἐγὼ ταῦτα ἔπραττον, τῇ ἑπομένῃ ἡμέρᾳ σφοδρότατον κατηγορητήριον ἐγράφη κατ’ ἐμοῦ, δὲν ἠξεύρω διὰ ποίαν αἰτίαν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν λαμβάνω ταῦτα ὑπ’ ὄψιν μου. Ἦτο τὸ «εὐχαριστῶ»! Ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ καταγγείλω τὸν δημοσιογράφον, διότι περὶ τούτου διαιροῦνται αἱ γνῶμαι τῶν πολιτευομένων· οἱ μὲν νομίζουσιν, ὅτι πρέπει νὰ καταγγέλλωσι τοὺς δημοσιογράφους διὰ τὰς τοιαύτας ἐξυβρίσεις, ἄλλοι νομίζουσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταγγέλλωσιν αὐτούς. Ἐγὼ ἀνήκω εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν...

§32Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταγγέλλωνται.

§33Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ναί, ὅτι δὲν πρέπει.

§34Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μεγάλη μακροθυμία!

§35Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Χθὲς ἢ προχθὲς κατεδικάσθη καὶ ὁ ἕτερος τῶν ἀδελφῶν καὶ συντακτῶν τοῦ ἐν λόγῳ φύλλου ἐπὶ ἐξυβρίσει τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Βελλιανίτου. Ἐζητήθη ἐπίσης παρ’ ἐμοῦ, ὅπως ἐνεργηθῇ ἡ μεταφορὰ αὐτοῦ εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ, ὡς οὔσας ἀρίστας, καὶ ἀφοῦ αὐτὸς οὗτος ἐζήτει τοῦτο, ἵνα εὑρίσκηται μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ. Παραχρῆμα μάλιστα διέταξα τὴν μεταφορὰν, ἥτις, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁμιλοῦμεν, καὶ ἔχει ἐκτελεσθῆ. Ἑπομένως βλέπετε, ὅτι τὰ πράγματα δὲν εἶναι τοσοῦτον τραγικὰ, ὅσον παρεστάθησαν. Οὐχὶ μόνον καταδίωξις καὶ πίεσις δὲν ἠσκήθη κατὰ τῶν εἰρημένων κυρίων, ἀλλὰ τοὐναντίον ἡ Διοίκησις τοῦ Ὑπουργείου ἐπεδείξατο ὅλην τὴν δυνατὴν ἐπιείκειαν πρὸς αὐτοὺς, καίτοι ἐδύνατο νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο, διότι αἱ φυλακαὶ Συγγροῦ εἰσι διὰ τὰς ἐγκληματικὰς ποινὰς, ἐνῷ οἱ κύριοι οὗτοι κατεδικάσθησαν εἰς ἐπανορθωτικὴν ποινήν. Ἔρχομαι νῦν εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, ὅπερ ἐξήτασεν ὡς πρῶτον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐβράδυνεν ἐπί τινας ἡμέρας — δὲν γνωρίζω, ἂν ᾖναι ἀκριβὲς τὸ χρονικὸν διάστημα, ὅπερ ὥρισεν ὁ κ. συνάδελφος, τῶν 15 ἡμερῶν, ὑποθέτω ὅτι εἶναι πολὺ συντομώτερον, — ἡ ἀποστολὴ τῶν ἐγγράφων ἐκ τοῦ Πλημμελειοδικείου εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Ὁ κ. συνάδελφος γνωρίζει πολὺ καλῶς τὰ νομικὰ, ἀλλ’ εἴτε εὐτυχῶς εἴτε δυστυχῶς δὲν ἐνήσκησέ ποτε τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου...

§36Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πλανᾶσθε.

§37Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τότε βεβαίως ὀλίγον θὰ ἐνησκήσατε αὐτὸ, διότι δὲν θὰ εἴχετε πολλὰς ὑποθέσεις, καὶ διὰ τοῦτο δὲν γνωρίζετε ὅ,τι γνωρίζουσιν ὅλοι οἱ δικηγοροῦντες, ὅτι δὲν ὑπάρχει παράδειγμα, πρὸ παντὸς εἰς Πλημμελειοδικεῖα, εἰς Δικαστήρια τοσοῦτον πολυάσχολα, ὅσον τὸ τῶν Ἀθηνῶν, ἐν ᾧ χιλιάδες ὅλαι ὑποθέσεων συζητοῦνται, ὅτι δὲν ὑπάρχει, λέγω, παράδειγμα, ἐντὸς 24 ὡρῶν νὰ ὑπογράφωνται τὰ πρακτικὰ τῶν ἀποφάσεων, καὶ ν’ ἀποστέλλωνται, ἐὰν αἰτηθῇ ἀναίρεσις, εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Τοῦτο δὲ οὐδόλως ζημιοῖ τοὺς αἰτουμένους τὴν ἀναίρεσιν, διότι καὶ οὐδέποτε ὁ Ἄρειος Πάγος ἐπιλαμβάνεται τῆς συζητήσεως τῆς αἰτήσεως ἀναιρέσεως ἀμέσως. Διὰ τοῦτο ἠρώτησα, ἂν συνεζητήθη μέχρι τοῦδε ἡ αἴτησις ἀναιρέσεως, καίτοι τὰ πρακτικὰ ἔχουσιν ὑποβληθῆ ἤδη πρὸ πολλῶν ἡμερῶν. Ἐὰν ἐφαρμόσωμεν τὴν διάταξιν ταύτην τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ἣν ἀνέφερεν ὁ προαγορεύσας, περὶ τῆς ἀποστολῆς ἐντὸς 24 ὡρῶν τῶν πρακτικῶν τῆς δίκης καὶ τῆς ἐπιβολῆς ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς ποινῆς, ἣν διαγράφει ἡ Δικονομία, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἀποσταλῶσι τὰ πρακτικὰ ἐντὸς τῆς προθεσμίας ταύτης, βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι θέλομεν προβαίνει εἰς δημοσιεύσεις διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως»: «τίς δέχεται νὰ γείνῃ γραμματεὺς τοῦ Πρωτοδικείου»· διότι οὐδεὶς, ἔχων ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ, θέλει τολμήσει νὰ δεχθῇ τὴν θέσιν ταύτην. Εἶναι συνηθέστατον. Τὸ συνήθως γινόμενον εἶναι, ὅτι οὐδέποτε ἐντὸς 24 ὡρῶν συντάσσονται τὰ πρακτικά· συντάσσονται μετὰ 5, μετὰ 6, μετὰ 10 ἡμέρας ἀπὸ τῆς δίκης.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ μετὰ μῆνα.

§39Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει αἰτηθῇ ἀναίρεσις, καὶ πάλιν συνήθως δὲν ἀποστέλλονται ἀμέσως τὰ πρακτικὰ, διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν ὑπάρχει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα· οὐδεμία ζημία ἐπέρχεται, ἂν δὲν ἀποσταλῶσι, διότι οὐδέποτε ὁ Ἄρειος Πάγος ἅμα τῇ ὑποβολῇ τῶν πρακτικῶν συζητεῖ τὰς αἰτήσεις τῶν ἀναιρέσεων. Ἑπομένως ὅλαι αἱ κατηγορίαι καὶ κατὰ τοῦ Γραμματέως τῶν Πρωτοδικῶν καὶ κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως, ὡς κρατήσαντος δῆθεν τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος δημοσιογράφον εἰς τὸ μπουδρούμιον τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος, εἰσὶν ὅλως ἀνυπόστατοι. Ἐκρατήθη ἐν ταῖς φυλακαῖς τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος μέχρις ὅτου ἐκτελεσθῶσιν αἱ δέουσαι διατυπώσεις καὶ συνεννοήσεις, ἵνα μετενεχθῇ—καὶ μετηνέχθη—εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ, ἐν αἷς βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην εὑρίσκεται. Οὐδὲν ὑπάρχει τὸ ἐπίτηδες γενόμενον, οὐδὲ τὸ πρὸς ἐκδίκησιν γενόμενον, διότι καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ θέλων καὶ δυνάμενος νὰ ἐκδικηθῇ αὐτόν. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἀτυχήσαντες δημοσιογράφοι, οἱ ἐντὸς τῶν φυλακῶν εὑρισκόμενοι, ἀκούοντες νὰ προκαλῆται συζήτησις ἐπὶ τῇ αἰτίᾳ ταύτῃ σήμερον, πολὺ θέλουσι δυσαρεστηθῆ κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ φίλου μου, ὅστις ἔφερε τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος.

§41Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ δώσω μερικὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἴσως θὰ σᾶς χρησιμεύσωσι πρὶν ἢ ὁμιλήσητε;

§42Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§43Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα ἀναφερόμενον καὶ τὸ ὄνομά μου εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, καὶ θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ εἴπω ὅσα γνωρίζω ἐπὶ τοῦ θέματος, ἵνα πλήρη γνῶσιν τῶν πραγμάτων λάβῃ ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας. Δὲν ἤμην ἀρχῆθεν ἐδῶ, ἵνα ἀκούσω τὴν ἔκτασιν τῆς ἐπερωτήσεως, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μοὶ ἔγεινεν ἀντιληπτή. Ὅτε πρὸ ἡμερῶν κατεδικάσθη ὁ κύριος Γιάνναρος διὰ τὴν κατὰ τοῦ κ. Σμολένσκη ἐξύβρισιν, ὁ ἀρχισυντάκτης τῆς «Ἑσπερινῆς» μεθ’ ἑτέρου συντάκτου ἦλθον ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου καὶ μοὶ ἀνέφεραν, ὅτι ὁ κ. Γιάνναρος κατεδικάσθη εἰς τεσσάρων μηνῶν, νομίζω, φυλάκισιν, μοὶ εἶπον δὲ, ὅτι ὡδηγήθη εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος, καὶ μὲ παρεκάλεσαν, ὡς ἀρχαῖον συνάδελφον, —ἀπηυθύνθησαν πρὸς ἐμὲ περισσότερον ὡς ἀρχαῖον συνάδελφον παρὰ ὡς Βουλευτὴν, —ἵνα ἐνεργήσω, ὅπως μετενεχθῇ εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ. Μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰσήγαγον τὸν ἕτερον ἐκ τῶν συντακτῶν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ παρόντος τούτου καὶ ἀκούοντος ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως ὁ κ. Γιάνναρος μετενεχθῇ εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ. Τότε ὁ κύριος Ὑπουργὸς παρεκάλεσε νὰ παραμείνῃ ὁ κ. δημοσιογράφος οὗτος, καὶ ἐζήτησε διὰ τοῦ τηλεφώνου νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ ἐπιστάτου τῶν φυλακῶν Παλαιοῦ Στρατῶνος, εἰς τὸν ὁποῖον εἶπε: «Τί σᾶς παρήγγειλα πρὸ ὀλίγου;» Ἀπήντησε δὲ ὁ ἐπιστάτης: «Μᾶς παρηγγείλατε νὰ παραχωρηθῇ ἰδιαίτερον δωμάτιον, ἢ τὸ δωμάτιον τῆς ἐπιστασίας, εἰς τὸν ἄρτι εἰσαχθέντα ὡς κατάδικον δημοσιογράφον Γιάνναρον.»

§44Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§45Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουε ταῦτα ὁ συντάκτης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ λέγει: «Βλέπετε ὅτι παρέσχον πᾶσαν εὐκολίαν, προτοῦ νὰ ἔλθητε νὰ μὲ παρακαλέσητε, αὐτοβούλως, ἵνα μὴ παρεξηγηθῇ οἱαδήποτε ἐνέργεια καὶ ἵνα κανονίσω τὴν ἐνέργειαν πάντοτε εὐνοϊκὴν ὑπὲρ τοῦ καταδικασθέντος». Εἶπον ὅτι τοῦ καταδικασθέντος ἡ παράκλησις εἶναι, ὅπως μετενεχθῇ εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ, ὁ δὲ κύριος Ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι εἶναι πρόθυμος εἰς πάντα, ἀλλὰ δέον νὰ ὑποβληθῇ περὶ τούτου κανονικὴ αἴτησις. Συνετάχθη ἡ αἴτησις αὕτη, καὶ ἐστάλη διὰ τοῦ συναδέλφου τοῦ δημοσιογράφου, ἵνα τὴν ὑπογράψῃ ὁ κ. Γιάνναρος. Κατόπιν ἐστάλη, διὰ τὸ ἐπεῖγον, μὲ ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα ἀποφανθῇ ὁ κ. Νομάρχης, μὲ τὴν σύστασιν νὰ ἐγκριθῇ ταχέως ἡ μεταφορὰ, διότι κατὰ τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν, ὡς γνωρίζετε, πρέπει ἡ Ἐφορία τῶν φυλακῶν νὰ γνωματεύσῃ περὶ τούτου. Ὡμιλοῦμεν ἀκόμη, δὲν εἶχον παρέλθει πέντε λεπτὰ, καὶ ἦλθεν ἡ ἔγκρισις τοῦ κ. Νομάρχου, καὶ αὐθωρεὶ μετηνέχθη ὁ κ. Γιάνναρος ἐκ τῶν φυλακῶν Παλαιοῦ Στρατῶνος εἰς τὰς τοῦ Συγγροῦ. Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ ἠρώτησε τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς καταδίκης· εἶπον ὅτι δὲν παρευρέθην κατὰ τὴν συζήτησιν, καὶ ἀγνοῶ, τί ἔλαβε χώραν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ ἐξέφρασε τὴν ἔκπληξίν του ὁπωσδήποτε, ἢ τὴν περιέργειαν, καὶ ἠρώτησεν, ἂν μετεβλήθη διὰ τῆς ἀποφάσεως ἡ βάσις τοῦ κατηγορητηρίου, ἐπειδὴ ἄλλη ἦτο ἡ ποινὴ ἡ ἐπιβληθεῖσα κατὰ τῶν πρότερον καταδικασθέντων καὶ ἄλλη ἡ κατὰ τοῦ κ. Γιαννάρου. Εἶπον ὅτι «τοῦτο θὰ κρίνῃ ὁ Ἄρειος Πάγος, διότι, ὡς μὲ ἐπληροφόρησαν, θὰ ὑποβληθῇ αἴτησις ἀναιρέσεως.» Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε: «Συνιστῶ, ὅπως τὸ ταχύτερον ἐκδικασθῇ ἡ ὑπόθεσις, διότι θέλω νὰ μελετήσω τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν μετεβλήθη ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς πράξεως θὰ ἐπανορθώσω τὸ γενόμενον διὰ βασιλικῆς χάριτος, μετριάζων τὴν ποινὴν, ὅπως ἐπεβλήθη καὶ εἰς τοὺς ἄλλους. Ἐπειδὴ ὅμως», προσέθηκε, «τοῦτο δύναται νὰ παρεξηγηθῇ, ἐπιθυμῶ, ἵνα εἰς οὐδένα ἀνακοινώσητε τοῦτο». Ἐγὼ, καίτοι τοιαύτη σύστασις μοὶ ἐδόθη, δὲν παρέλιπον νὰ ἀναγγείλω εἰς τὸν κ. Γιάνναρον τοῦτο, συνιστῶν νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἀναιρέσεως. Τοιαύτη ἦτο ἡ ἐνέργεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καθ’ ὅσον ἐγὼ μεσολαβήσας γνωρίζω. Προκειμένου δὲ περὶ τῶν πρακτικῶν τῆς δίκης, βεβαίως αἱ διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικαιοσύνης, ἃς ἀνέγνω ὁ κύριος συνάδελφος, εἶναι γνωσταὶ, ἀλλὰ βεβαίως γνωρίζει ἐπίσης καλῶς ὁ κ. συνάδελφος, εἴτε πολλὰς ὑποθέσεις εἶχεν ὡς δικηγόρος εἴτε ὀλίγας, ὅτι πρακτικὰ δίκης ὁπωσδήποτε σοβαρᾶς, σοβαρᾶς εἴτε λόγῳ τῆς πράξεως καὶ τῆς ἐκτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ ὑπόθεσις, εἴτε λόγῳ τῆς περιωπῆς τοῦ κατηγορουμένου, δὲν ὑποβάλλονται ἐγκαίρως. Δύναμαι ἐξ ἰδίων ὑποθέσεων νὰ βεβαιώσω, ὅτι οὐδέποτε πρὶν ἢ παρέλθωσι 15 ἡμέραι ὑποβάλλονται. Διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ δικηγόρος δηλώσῃ ἐνώπιον τοῦ ὑπογραμματέως, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ ἀναίρεσιν, ὑφίσταται βάσανον ἡ σύνταξις τῶν πρακτικῶν πρῶτον ὑπὸ τοῦ ὑπογραμματέως ἢ ὑπὸ τοῦ Γραμματέως τῶν Πρωτοδικῶν, κατόπιν ὑπὸ τοῦ προεδρεύσαντος καὶ ὅλων τῶν δικαστῶν, φιλοτιμουμένων καὶ προσεχόντων, ἵνα μὴ διαπραχθῇ λάθος τι ἢ παρατυπία, καὶ ἐκ τούτου ἡ ἀπόφασις αὐτῶν ἀναιρεθῇ, ὅπερ ἐπάγεται ὁπωσδήποτε εὐθύνην, καὶ πολλάκις καὶ πειθαρχικὴν τιμωρίαν ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἐπικαλοῦμαι δὲ καὶ τὴν γνώμην τῶν εἰδότων συναδέλφων, οἷον τοῦ κυρίου Γουναράκη, ἔχοντος ἐπίσης ὑποθέσεις ποινικὰς πολλάς, καὶ γνωρίζοντος, ἄν ποτε κατωρθώθη νὰ συνταχθῶσιν ἀπόφασις καὶ πρακτικά, καὶ ἡ δικογραφία ποινικῆς ὑποθέσεως νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον πρὶν ἢ παρέλθῃ δεκαπενθήμερον. Βεβαίως τοῦτο οὐδὲ τὸ κανονικὸν οὐδὲ τὸ ὀρθὸν εἶναι, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ συνηγορήσω οὐδὲ ὑπὲρ Εἰσαγγελέων, οὐδὲ ὑπὲρ Γραμματέων· συνηγορῶ ταύτην τὴν στιγμὴν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας, καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ τὰ πράγματα εἶναι ὡς ἐξέθεσα. Ἐὰν δὲ ἄλλα ἄλλοθεν ἔλαβον χώραν, ἅτινα ἀγνοῶ, τὰ ἄλλα ταῦτα δὲν μὲ ἐνδιαφέρουσι, καὶ ἐπὶ τούτων δὲν δύναμαι οὐδὲ τὸν λόγον νὰ ἔχω οὐδὲ γνώμην νὰ ἐκφέρω.

§46Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρέστησεν, ὅτι τόση ἀνεξικακία πλημμυροῖ τὴν ἀθώαν καρδίαν καὶ τὴν ἀθωοτέραν ψυχήν του, ὥστε δὲν εὑρίσκει τρόπον, πῶς νὰ φανῇ περισσότερον εὐχάριστος εἰς τοὺς ἀτυχεῖς ἐκείνους καταδικασθέντας, ὡς ὠνόμαζεν αὐτοὺς πρὸ ὀλίγου. Καὶ ποῖοι εἶναι οἱ ἀτυχεῖς ἐκεῖνοι καταδικασθέντες; Εἶναι δημοσιογράφοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέκριναν τὴν διαγωγὴν αὐτοῦ καὶ τοῦ συντρόφου του, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Φαντάζεσθε λοιπόν, ποῖον ὕψος, ποῖον μεγαλεῖον ψυχῆς ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὥστε νὰ προσπαθῇ, ὅσον ἀπὸ αὐτὸν ἐξαρτᾶται, νὰ φαίνηται εὐχάριστος εἰς τοὺς πικραίνοντας αὐτόν. Φαίνεται ὅτι εἶναι ἀληθὴς καὶ γνήσιος χριστιανός. Περὶ τούτου βεβαίως δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία· ἀλλὰ γεννῶνται ἀπορίαι τινὲς, ἀπορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐμβάλλουσιν εἰς δικαίας ὑπονοίας, οὐχὶ περὶ τῶν ψυχικῶν διαθέσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, — ἀληθοῦς Ἰσραηλίτου, ἐν ᾧ δόλος οὐκ ἔστιν, — ἀλλὰ περὶ ἄλλων τινῶν. Καὶ πρώτη ἀπορία γεννᾶται, πῶς ὁ διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος κ. Γιάνναρος κατεδικάσθη εἰς 45 ἡμερῶν φυλάκισιν ὡς συνεργὸς, ἐνῷ ὁ αὐτουργὸς τῆς ἐξυβριστικῆς πράξεως, τὸν ὁποῖον ὁ συνάδελφος κ. Βελλιανίτης ἐμήνυσεν, ἐτιμωρήθη μὲ φυλάκισιν ἑπτὰ ἡμερῶν μόνον...

§47Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κατὰ τί πταίει ὁ Ὑπουργός;

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ διακόπτητε.

§49Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐρωτᾷ, κατὰ τί πταίει ὁ Ὑπουργός.

§50Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐρωτᾷ, ἄν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ Δικαστήριον.

§51Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Σᾶς παρέστησα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι τόσον ἀνεξίκακος, ὥστε, ἐὰν ἐξηρτᾶτο παρ’ αὐτοῦ, ἤθελε διατάξει τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχὴν καὶ τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν νὰ τὸν ἀθωώσῃ. Περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ἐπαναλαμβάνω. Τὸν γνωρίζετε τὸν ἄνθρωπον, πόσον εἶναι ἀνεξίκακος καὶ πόσον ἀπηλλαγμένος μικροπρεπῶν ἐκδικήσεων, καὶ σᾶς εἶπε μάλιστα, ὅτι καὶ χάριν ἐσκέφθη νὰ δώσῃ εἰς τὸν καταδικασθέντα. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ἤθελε μεταθέσει καὶ αὐτοὺς τοὺς δικαστὰς, τοὺς ἐν ἀγνοίᾳ αὐτοῦ δικάσαντας τοσοῦτον ἀγρίως. Ἀλλ’ ἀπορίαι, ἐπαναλαμβάνω, γεννῶνται, πῶς ὁ ὑβριστὴς ἐτιμωρήθη μὲ 7 ἡμερῶν φυλάκισιν, ὁ κύριος αὐτουργὸς τῆς πράξεως, ὁ δὲ συνεργὸς μὲ 45 ἡμερῶν τοιαύτην, ἐνῷ ὁ κ. Βελλιανίτης ἔγραψεν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν διευθυντὴν τῆς ἐφημερίδος κ. Γιάνναρον, ἡ ὁποία προσήχθη εἰς τὸ Δικαστήριον καὶ διὰ τῆς ὁποίας βεβαιοῖ, ὅτι θεωρεῖ ἔνοχον τῆς κατ’ αὐτοῦ ἐξυβρίσεως μόνον τὸν γράψαντα.

§52Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἐβεβαίωσα τίποτε εἰς καμμίαν ἐπιστολήν.

§53Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιαύτη ἐπιστολὴ ἀνεγνώσθη κατὰ τὴν ἐπ’ ἀκροατηρίου δίκην· ἀλλὰ τὸ Δικαστήριον ἔκρινεν, ὅτι ἦτο ἐξ ἴσου ὑπεύθυνος διὰ τὸ ἐξυβριστικὸν ἄρθρον ὁ διευθύνων τὴν ἐφημερίδα; Ἔστω. Νομίζω ὅμως, ὅτι τὸ Δικαστήριον εἶχεν ἁπλουστάτην ὑποχρέωσιν, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταδικάσῃ καὶ αὐτὸν εἰς τὴν ποινὴν, εἰς τὴν ὁποίαν κατεδίκασε τὸν αὐτουργόν. Διατὶ κατεδίκασεν αὐτὸν εἰς 45 ἡμερῶν φυλάκισιν, δηλαδὴ εἰς τὸ ἑπταπλάσιον; Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ἀνεξίκακος, δὲν νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσῃ; Ἀλλὰ γεννᾶται καὶ ἄλλη ἀπορία· ὁ καταδικασθεὶς Πέτρος Γιάνναρος δὲν διατελεῖ διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος «Ἑσπερινῆς»· διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος «Ἑσπερινῆς» εἶναι ὁ πρὶν καταδικασθεὶς Παῦλος Γιάνναρος. Οὗτος εἶχε λάβει τὴν ἄδειαν ἀπὸ τῆς Νομαρχίας, αὐτὸς παρὰ τῆς Νομαρχίας εἶναι ἀνεγνωρισμένος ἰδιοκτήτης καὶ διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος «Ἑσπερινῆς». Κατὰ ποίαν τινὰ λογικὴν, κατὰ ποῖον νόμον τὸ Δικαστήριον κατεδίκασε καὶ τοὺς δύο ἀδελφοὺς, ἐνῷ ὁ εἷς εἶναι ὁ ὑπεύθυνος ἐνώπιον τοῦ νόμου;

§54Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπικρίνετε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου τώρα;

§55Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ. Δὲν ἐπικρίνω κανένα· ἐγὼ ἐκφράζω ἀπορίας.... Ἀπορῶ μόνον, λέγω, ὅτι τὸ Δικαστήριον κατεδίκασεν ὡς διευθυντὴν ἐφημερίδος τὸν Πέτρον Γιάνναρον, ἐνῷ τὴν ἄδειαν τῆς Νομαρχίας ἔχει ὡς διευθυντὴς ὁ Παῦλος Γιάνναρος· καὶ ἐν τούτοις τὸ Δικαστήριον κατεδίκασε καὶ τοὺς δύο ἀδελφοὺς συγχρόνως, ὡς διευθυντὰς τῆς ἐφημερίδος καὶ ὡς συνεργοὺς τοῦ ὑβρίσαντος Αὐγέρη. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο. Ἑτέρα ἀπορία. Ὁ Εἰσαγγελεὺς μεταβαίνει εἰς τὴν φυλακὴν, ζητεῖ τὸν ἐπιστάτην, ἀπειλεῖ αὐτὸν, μὴ τυχὸν τοποθετήσῃ εἰς κανὲν δωμάτιον ἄλλο τὸν καταδικασθέντα Γιάνναρον, καὶ ἐπιβάλλει τῷ ἐπιστάτῃ νὰ τὸν τοποθετήσῃ εἰς τὸ μπουδρούμιον, ὑπόγειον, εἰς τὸ ὁποῖον κρατοῦνται οἱ λωποδύται καὶ οἱ χασισοπόται!

§56ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Πῶς βεβαιοῦται τοῦτο, κύριε Ἀγγελόπουλε;

§57Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ τί γράφει ὁ ἐνδιαφερόμενος...

§58ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ διαψεύδει.

§59Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πολλὰ διέψευσε.

§60ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πιστεύετε τὴν βεβαίωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ θὰ πιστεύσητε τὸν δημοσιογράφον;

§61Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. (ἀναγινώσκει). «... Ὁ ἐπιστάτης, ἐπανελθὼν εἰς τὴν φυλακὴν, δήλωσεν εἰς τὸν κύριον Γιάνναρον, ὅτι κατόπιν παραγγελίας τοῦ Εἰσαγγελέως θὰ τὸν κλείσῃ εἰς τὸ ὑπόγειον μπουδρούμιον.»

§62Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε

§63Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ὁ Εἰσαγγελεὺς διέταξε τὸν ἐπιστάτην τῆς φυλακῆς νὰ τοποθετήσῃ τὸν καταδικασθέντα εἰς τὸ μπουδρούμιον τὸ ὑπόγειον. Τοῦτο ὁμολογεῖ ἔντιμος ἄνθρωπος, δημοσιογράφος, ὁ ὁποῖος οὐδὲν συμφέρον ἔχει νὰ εἴπῃ ψεύματα, ὁ ὁποῖος διαμαρτύρεται, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἑτοιμάζει εὐχαριστηρίους ἀναφορὰς πρὸς αὐτὸν διὰ τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας τῷ παρέσχεν, ὁ κ. Γιάνναρος γράφει ἐν τῇ ἐφημερίδι του καὶ κραυγάζει καὶ ἐπικαλεῖται τὸ ἔλεος καὶ τὴν συνδρομὴν πάντων τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Κράτους καὶ παντὸς ἐντίμου ἀνθρώπου διὰ τὴν ἐπονείδιστον αὐτὴν συμπεριφορὰν τῆς Εἰσαγγελίας. Καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἀνεγίνωσκον ταῦτα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔρχεται καὶ σᾶς παριστᾷ, ὅτι τῷ ἐπεδαψίλευσε τοιαύτας εὐεργεσίας, ὥστε ἀπορεῖ, πῶς ἐγὼ ἐγείρομαι καὶ διαμαρτύρομαι ἐν ὀνόματι αὐτοῦ, καὶ μάλιστα σᾶς εἶπεν, ὅτι καὶ ὁ κ. Γιάνναρος θὰ ἔχῃ λόγους δυσαρεσκείας ἐναντίον μου δι’ ὅσα λέγω πρὸς ὑμᾶς!

§64Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κύριε Ἀγγελόπουλε; Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωκα, ἀναφέρονται εἰς τὸ παρελθόν.

§65Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Δι’ αὐτὸ δὲν ἀπήντησα, διότι ἀναφέρονται εἰς τὸν ἄλλον Γιάνναρον, εἰς ἄλλην ὑπόθεσιν.

§66Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ δὲ τῶν χθεσινῶν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς πληροφορήσω ταῦτα· ὅτι ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης τὰ ἴδια πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι συντάκται τῆς «Ἑσπερινῆς», ἦλθον καὶ ἐζήτησαν νὰ ἐνεργηθῇ ἡ μεταφορὰ τοῦ κ. Γιαννάρου, τοῦ διευθυντοῦ, τοῦ κ. Πέτρου Γιάνναρου, εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ. Γνωρίζετε τὸ σύστημα τὸ κρατοῦν, ὅτι δέον νὰ γείνῃ αἴτησις, ἵνα μὴ ὑποτεθῇ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἐκ πνεύματος δυσμενείας διέταξε τὴν μεταφοράν. Εἶπον νὰ γείνῃ ἡ αἴτησις αὕτη. Ἦλθον ἐνταῦθα περὶ τὴν ὀγδόην ἑσπερινὴν ὥραν. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐκάλεσεν ἐκ τῆς Εἰσαγγελίας ὑπάλληλον, ἵνα δώσῃ προφορικὴν ἐντολὴν, ὅπως μεταχθῇ ὁ κ. Γιάνναρος εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ. Ἐκ τῆς Εἰσαγγελίας ἦλθεν ὑπάλληλος ἐνταῦθα. Τί ἐλέχθη, ἀγνοῶ· ἀλλ’ ἐπληροφορήθην ὕστερον παρὰ τοῦ ἰδίου συντάκτου, ὅτι ὁ Γιάνναρος «θὰ μεταφερθῇ τὴν ἑπομένην», διότι ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς εἶπεν, ὅτι παρῆλθεν ἡ ὀγδόη ὥρα, καὶ ὁ Γιάνναρος παρεδόθη εἰς τὴν φρουρὰν, μετὰ δὲ τὴν παράδοσιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθῇ κατάδικος. Αὐτὸ μόνον γνωρίζω· ὅσα δὲ εἶπον πρότερον δὲν ἀνεφέροντο εἰς τὰ τῆς χθεσινῆς ἐνεργείας, ἀλλ’ εἰς τὴν πρώτην καταδίκην, τὴν πρὸ ἡμερῶν.

§67Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἀπήντησα, διότι ἀναφέρονται εἰς τὸν ἄλλον Γιάνναρον, εἰς τὸ ἄλλο εὐεργετηθὲν θῦμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Λοιπὸν ὁ γράφων διευθυντὴς τῆς «Ἑσπερινῆς» λέγει, ὅτι τοιαύτην διαταγὴν ἔδωκεν ὁ Εἰσαγγελεὺς εἰς τὸν ἐπιστάτην τῆς φυλακῆς, νὰ τὸν κλείσῃ εἰς τὸ μπουδρούμιον, καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς «Ἑσπερινῆς» εἶπεν, ὅτι μόνον διὰ τῆς βίας θὰ μεταβῇ ἐκεῖ.

§68Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω τίποτε περὶ αὐτῶν.

§69Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα ἐρωτῶ οἱονδήποτε ἐξ ὑμῶν, πῶς συμβιβάζονται τὰ γραφόμενα ὑπὸ τῆς ἐφημερίδος πρὸς ὅσα ἦλθε νὰ σᾶς παραστήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; Ὑμεῖς θὰ κρίνητε περὶ τῆς εὐθύτητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, περὶ τῆς ἀνεξικακίας αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς φιλαληθείας αὐτοῦ.

§70Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπισήμως καὶ πάλιν τὸ ἑξῆς, ὅτι ὁ κ. Γιάνναρος, ὁ χθὲς ἢ προχθὲς—δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς—καταδικασθεὶς παρὰ τοῦ Πλημμελειοδικείου Ἀθηνῶν, κατὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν γίνεται ἡ συζήτησις αὕτη ἐνταῦθα, εὑρίσκεται, τῇ αἰτήσει αὐτοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς Συγγροῦ. Ἐπαναλαμβάνω δέ, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας εἰσὶν ἐντελῶς ἀνυπόστατα καὶ ἀνακριβῆ.

§71Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα δηλαδή;

§72Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅτι ἐνεκλείσθη εἰς τὸ μπουδρούμιον, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς διέταξε τοῦτο ἢ ἐκεῖνο.

§73Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο. Εἶπον ὅτι γράφει ἡ ἐφημερίς.

§74Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅτι ἀπεπειράθησαν δὲν ἠξεύρω τι. Πάντα, ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, εἰσὶν ἀνακριβῆ καὶ ἀνυπόστατα. Οὐδέποτε πιστεύω, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς διέταξε νὰ ἐγκλεισθῇ ὁ κύριος Γιάνναρος εἰς τὸ βουδρούμιον· ἐξ ἐναντίας ἐπεδαψιλεύθησαν αὐτῷ πᾶσαι αἱ νόμιμοι εὐκολίαι. Ἤδη ἐπὶ δύο ἡμέρας εὑρίσκετο ἐν τῷ δωματίῳ τῆς ἐπιστασίας, ἀπολαύων ὅλων τῶν δυνατῶν καὶ νομίμων εὐκολιῶν.

§75Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περιποιήσεων!

§76Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Περιποιήσεων, βεβαιότατα. Διότι, ἐὰν ἐγὼ ἤθελον νὰ ἐνασκήσω ἁπλῶς τὰ τοῦ νόμου, βεβαίως οὐδεμίαν εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ μεταφέρω τὸν ἐν λόγῳ κατάδικον εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ.

§77Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν εἴχετε καὶ τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ἐγκλείσητε εἰς τὸ μπουδρούμιον.

§78Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ἐνεκλείσθη εἰς τὸ μπουδρούμιον. Διαβεβαιῶ δὲ ὑμᾶς, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ κύριος ἤθελεν ἀγανακτεῖ καθ’ ὑμῶν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐὰν ἀνεκοινοῦτο αὐτῷ τηλεφωνικῶς ἡ γινομένη συζήτησις, διότι διὰ φίλου αὐτοῦ, σήμερον ἀκόμη, μοὶ ἐξέφρασε τὴν εὐγνωμοσύνην του. Δὲν κρίνω πρέπον, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ ἑτέρου μέρους τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, περὶ τοῦ ὀρθοῦ ἢ μὴ ὀρθοῦ τῆς ἐκδοθείσης ἀποφάσεως παρὰ τοῦ ποινικοῦ Δικαστηρίου· διότι, ἐὰν μεταβάλωμεν τὴν αἴθουσαν ταύτην εἰς ἐντευκτήριον τοιούτων συζητήσεων, βεβαίως θέλομεν συμμεταβάλει τὴν ὄψιν αὐτῆς καὶ τὸν προορισμόν. Ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ οὐσιαστικῶς, ἂν ὀρθῶς καὶ νομίμως ἀπεφάνθη τὸ Δικαστήριον τῶν Πλημμελειοδικῶν περὶ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ὑποθέσεως. Πρῶτον δὲ νῦν ἀκούω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῆται λόγος παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης δι’ ἀπόφασιν, ἣν ἐξέδωκεν ἓν τῶν πρώτων μάλιστα Δικαστηρίων τοῦ Κράτους.

§79Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐζήτησα παρ’ ὑμῶν λόγον.

§80Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Περὶ τοῦ ἂν εἶμαι ἀνεξίκακος ἢ τοὐναντίον, θέλουσι κρίνει οἱ βιογράφοι μου, ὅταν ἀποθάνω, ὅπως θέλουσι κρίνει οἱ βιογράφοι καὶ τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, ἐκτιμῶντες τὸν πολιτικὸν αὐτοῦ βίον, ὡς καὶ τὸν ἰδιωτικόν.

§81Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν εὑρεθῇ νέος Πλούταρχος, ἵνα συντάξῃ τοὺς παραλλήλους βίους.

§82Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπεθύμουν εἰς ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει δι’ ἐμὲ καθαρῶς προσωπικὸν χαρακτῆρα, νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον τὴν λύσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐζήτησα διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἀναφέρῃ καὶ τὸ ὄνομά μου, ὀφείλω νὰ δώσω πληροφορίας τινάς. Ἐγώ, ὅτε ἐδημοσιεύθη τὸ ἄρθρον, — νομίζω δὲ ὅτι ἦτο τρίτον ἢ τέταρτον, — ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν ἀχαλίνωτον τῆς ἐφημερίδος ἐκείνης γλῶσσαν, καὶ ὑπέβαλον μήνυσιν ἐναντίον τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἐφημερίδος ταύτης. Ἐπειδὴ δὲ ὡς διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος δὲν ἀνεφέρετο τίς ἦτο, ἂν ὁ Πέτρος ἢ ὁ Παῦλος, ἀλλὰ μόνον ἀνεγράφετο Π. Γιάνναρος, ἔδωκα τὴν μήνυσιν κατὰ τοῦ Π. Γιαννάρου. Ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ προέβη εἰς ἀνακρίσεις, προσεκάλεσεν ἀμφοτέρους τοὺς Γιαννάρους καὶ τοὺς ἐξήτασεν, οὗτοι δὲ παρουσίασαν χειρόγραφα, διὰ τῶν ὁποίων διετείνοντο, ὅτι ὁ γράψας τὸ ἄρθρον τοῦτο ἦτο ἄλλος τις δημοσιογράφος, λεγόμενος Αὐγέρης. Προσεκλήθην νὰ δηλώσω, ἂν ἀναγνωρίζω τὸν γραφικὸν χαρακτῆρα τοῦ Αὐγέρη, καὶ ἀπήντησα, ὅτι οὔτε τὸν Αὐγέρην γνωρίζω, οὔτε τὸν γραφικὸν αὐτοῦ χαρακτῆρα. Μετὰ τὴν δήλωσίν μου ταύτην διεξαχθείσης ἀνακρίσεως ἀπεδείχθη ὅτι ὁ Αὐγέρης ἦτο ὁ συντάκτης τοῦ ἄρθρου, παρεπέμφθησαν δὲ συλλήβδην καὶ οἱ τρεῖς, καὶ κατεδικάσθησαν ἐρήμην εἰς ἑξάμηνον φυλάκισιν. Μετὰ ταῦτα ἔπαυσα νὰ ἀσχολῶμαι περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς κατ’ ἀντιμολίαν δίκης ὁ συνήγορος τῶν εἰρημένων κυρίων καὶ φίλος μου κ. Πολύβιος Λαγοπάτης μοὶ ἀπηύθυνεν ἐπιστολὴν, δι’ ἧς μὲ παρεκάλει νὰ δηλώσω εἰς αὐτὸν, ἂν ἀρκοῦμαι εἰς τὴν τιμωρίαν τοῦ Αὐγέρη μόνον, ἢ ἐπεθύμουν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ καταδίωξις καὶ κατὰ τῶν ἄλλων κυρίων. Ἐννοεῖται ὅτι οὐδεμίαν σημασίαν εἶχεν ἡ δήλωσίς μου ἐκείνη. Ἀπηύθυνα ἁπλούστατα ἐπιστολὴν, εἰς ἣν ἔλεγον, ὅτι ἐπληροφορήθην ὅτι ἐδικάσθη κατ’ ἀντιμολίαν ὁ Αὐγέρης, ἠγνόουν ὅμως ἐντελῶς κατὰ τίνα τρόπον διευθύνεται ἢ συντάσσεται ἡ εἰρημένη ἐφημερὶς, ἑπομένως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τῷ δώσω ἄλλας πληροφορίας ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας τῷ ἔδωκα, οὐδὲ ἔδωκα ἄλλας πληροφορίας, οὐδὲ ἐξέφρασα γνώμην, ἂν πρέπει νὰ καταδικασθῶσιν ἢ ὄχι οἱ κύριοι Γιάνναροι. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐξέφραζον τοιαύτην, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ μορφώσουν τὴν πεποίθησίν των ἐξ αὐτῆς οἱ δικασταὶ, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ μορφώσουν αὐτὴν ἐκ τῆς συζητήσεως, ἥτις ἤθελε διεξαχθῆ ἐνώπιόν των, καὶ νὰ κρίνωσι, ποίαν ποινὴν ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσουν. Τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα, καὶ λυποῦμαι, διότι μὲ ἀναμιγνύουν εἰς ζήτημα, τοῦ ὁποίου τὴν λύσιν δὲν δικαιοῦμαι νὰ ἐπιφέρω.

§83Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν, ὡς πολλάκις ἴσως ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐκφρασθῶ, εἶμαι ὑπὲρ τῶν μέτρων τῆς ἐπιεικείας, καὶ εὐχαρίστως εἶδον τὰ μέτρα τῆς ἐπιεικείας καὶ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, τὰς διαθέσεις ταύτας τὰς ἐπιεικεῖς, καὶ ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Τόσον δὲ εἶμαι ὑπὲρ τῶν μέτρων τούτων, ὥστε ἓν κυρίως θὰ εἴπω. Θὰ ηὐχόμην, ἂν ἦτο δυνατὸν, τὰ μέτρα ταῦτα τῆς ἐπιεικείας εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ὑπὲρ ὅλων τῶν χιλιάδων ἐκείνων τῶν καταδίκων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν τιμὴν νὰ εὑρίσκωνται ἐν Ἀθήναις, οὐδὲ τὴν δύναμιν τοῦ δημοσιογραφεῖν. Θὰ ἐπεθύμουν πολλοστημόριόν τι, ἑκατοστημόριον τῶν μέτρων ἐκείνων τῆς μερίμνης, ἐκ τῆς ὁποίας ἀπασχολεῖται καὶ Βουλὴ καὶ Κυβέρνησις σήμερον, τὸ ἑκατοστημόριον τοῦτο νὰ ἐπεδαψιλεύετο εἰς πάντας τοὺς πολίτας Ἕλληνας, ὅσοι ἔτυχε νὰ ἦναι κατάδικοι. Ἡ Βουλὴ ἀπησχολήθη ἀρκετὴν ὥραν εἰς τὸ ζήτημα, τοῦ ὁποίου ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου τὰ στοιχεῖα, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης φιλοτιμεῖται νὰ ἀποδείξῃ ἐν τῇ Βουλῇ, ποῖα μέτρα ἔλαβεν ὑπὲρ τῶν καταδίκων τούτων. Ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω, ἂν δι’ ἕκαστον κατάδικον, εὑρισκόμενον ἐν τῷ Κράτει ὁπωσδήποτε, δι’ ἕκαστον τῶν ἀπροστατεύτων καταδίκων ὑπόσχεται ἡ Βουλὴ νὰ δαπανᾷ τόσην ὥραν, παρορῶσα πᾶν ἄλλο ζήτημα, ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία τόσον πολὺ διατηρεῖ τὴν ἀξιοπρέπειάν της, ὥστε ἀπαξιοῖ νὰ ἀκούῃ ἀναγινωσκομένην ἀναφορὰν ὄχι καταδίκου, ἀλλὰ συλλόγων καὶ σωματείων ἀνδρῶν φιλοπατρίδων, διὰ τῶν ὁποίων διαβιβάζονται αἱ εὐχαὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῶν μέτρων τῆς ἐπιεικείας, καὶ ἐπαινῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὰ ἐξαιρετικὰ μέτρα τῆς μερίμνης, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὑπὲρ τῶν περὶ ὧν πρόκειται κυρίων δημοσιογράφων...

§84Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τί συνίστανται τὰ μέτρα ταῦτα;

§85Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διαταγὰς ἔδωκε ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ εἰς τὸν νομάρχην ὑπέβαλε τὸ μέτρον τὸ ἐπιεικὲς, ὅπερ ἠξίου ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ, καὶ εἰς τὴν διαβεβαίωσιν προέβη ἐκ τῶν προτέρων, ἣν ἐξέφρασε πρὸς ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι καὶ χάριν θὰ δώσῃ εἰς τοὺς καταδίκους. Ἀλλ’ ἂν καὶ ἐγὼ ἀπασχολῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν Βουλὴν ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ, τὸ πράττω ἀκριβῶς διὰ νὰ ὑποδηλώσω, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπασχολῆται ἐπὶ ὁλοκλήρους ὥρας εἰς τοιαῦτα ζητήματα, διότι ἔχει καὶ ἄλλα καθήκοντα σοβαρώτερα νὰ ἐκτελέσῃ· ἀλλοίμονον δὲ, ἂν δι’ ἕκαστον τῶν τοιούτων παραπόνων, τὰ ὁποῖα ἐξελέγχονται μάλιστα καὶ ὡς πάντη ἀνυπόστατα, ἐξακολουθῶμεν νὰ ἀπασχολώμεθα, ὡς σήμερον, λησμονοῦντες τὰ σοβαρώτατα καὶ ἐπείγοντα ἐκεῖνα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ μᾶς ἀπασχολήσουν.

§86Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Εὐρυτανίας πολλάκις οὐκ ὀλίγον ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀποδείξῃ καὶ ὑποδείξῃ, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπασχολῆται αὕτη εἰς ἄλλο ζήτημα, εἰμὴ μόνον εἰς τὸ φλέγον καὶ κύριον ζήτημα τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας. Τοῦτο ἔπραξε καὶ πρὸ ὀλίγου, ἐν τῇ πεποιθήσει, φαίνεται, ὅτι πάρεργόν τι πρέπει νὰ ᾖναι ἡ ὀρθὴ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης εἰς τὸν τόπον τοῦτον, λησμονῶν δὲ συγχρόνως, ὅτι πολλάκις αὐτὸς οὗτος ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν μὲ ἄλλα ζητήματα ἥττονος σημασίας, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἐσχετίζοντο πρὸς τὸν τόπον του. Καὶ εἴχετε τὴν ὑπομονὴν ν’ ἀκούητε τὸν κ. Χατζόπουλον καταναλίσκοντα ὁλόκληρον σχεδὸν συνεδρίασιν περὶ τῶν μορεῶν τοῦ Καρπενησίου, χωρὶς τότε νὰ συλλογίζηται, ὅτι ἐπεβράδυνε διὰ τῆς πολυλογίας ἐκείνης τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας. Σήμερον ἠγέρθη πάλιν νὰ ὁμιλήσῃ. Καὶ πρῶτον ἐξῆρε τὰ ἐπιεικῆ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπὲρ τοῦ καταδικασθέντος διευθυντοῦ τῆς «Ἑσπερινῆς». Ἀλλὰ εἰς τί συνίστανται τὰ μέτρα ταῦτα τὰ ἐπιεικῆ; Εἰς ἁπλῆν μεταφορὰν ἀπὸ μιᾶς φυλακῆς εἰς ἄλλην. Καὶ τὴν ἐπιείκειαν ταύτην τὴν μεγάλην ἐζήτησεν ὁ κ. Χατζόπουλος ὑπὲρ ὅλων τῶν καταδίκων τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ἐπαρχίας του. Καὶ ἀφοῦ ἐζήτησε τὴν ἐπιείκειαν ταύτην ὑπὲρ ὅλων, ἔπεισεν ἑαυτόν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ μὲ τοιαῦτα μικρᾶς σημασίας ζητήματα, μικροτέρας τοῦ ζητήματος τῶν μορεῶν τοῦ χωρίου του! Θαυμάζω τὴν λογικὴν, ἡ ὁποία τὸν ἐμπνέει εἰς τὰς τοιαύτας ὁμιλίας του.

§87Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κατερχόμενος, Κύριοι, τὴν ὁδὸν Ἑρμοῦ εἶδον συγκεντρωμένον πολὺν κόσμον ἔξωθι τῆς Θύρας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Μόλις μὲ ἀντελήφθησαν προσῆλθον καὶ μοὶ εἶπον: «Κύριε Βιτάλη, τί κατάστασις εἶναι αὐτή! Ὁ Ὑπουργὸς διέταξε νὰ τεθῇ εἰς τὸ μπουδροῦμι τῶν φυλακῶν ὁ διευθυντὴς τῆς «Ἑσπερινῆς.» Ἐγὼ τοῖς ἀπήντησα: «Αὐτὰ, Κύριοι, εἶναι ὑπερβολικά. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἷς Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ, διότι ἔχει προσωπικὰς ἀφορμὰς, νὰ τεθῇ εἷς διευθυντὴς ἢ συντάκτης ἐφημερίδος εἰς τὸ μπουδροῦμι, τὸ προωρισμένον διὰ τοὺς ἐπικινδύνους κακούργους ἢ τοὺς χασισοπότας». Ἐν τούτοις εἶχον τὴν ὑπομονὴν νὰ μεταβῶ αὐτοπροσώπως εἰς τὰς φυλακὰς τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος, ὅπου κρατεῖται ὁ διευθυντὴς τῆς «Ἑσπερινῆς», ἵνα βεβαιωθῶ περὶ τοῦ πράγματος. Μεταβὰς δὲ ἐκεῖ, ἔμαθον παρὰ τοῦ εἰρημένου διευθυντοῦ, ὅτι πράγματι ὁ Εἰσαγγελεὺς εἶχε δώσει διαταγὴν νὰ τεθῇ εἰς τὸ μπουδροῦμι ὁ διευθυντὴς τῆς «Ἑσπερινῆς», καὶ ὑπεσχέθην, ὅτι θὰ μεταβῶ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα τὸν παρακαλέσω νὰ ἀναστείλῃ τὴν διαταγὴν τοῦ Εἰσαγγελέως· ἀλλ’ ἔμαθον, ὅτι προηγουμένως εἶχε μεταβῆ παρὰ τῷ κυρίῳ Ὑπουργῷ πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν ὁ συνάδελφος κ. Ἀναστασόπουλος. Δὲν φαντάζομαι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς διέταξε τὸν Εἰσαγγελέα νὰ δώσῃ τοιαύτην διαταγήν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ δίδῃ τοιαύτας διαταγάς; Ἐγὼ οὔτε δικηγόρος εἶμαι, οὔτε δικηγορῶ ἐν Ἀθήναις, ἵνα ἔχω ἀνάγκην τοῦ Μπενῆ Ψάλτη. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι νομίζει τις, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς παραμονὰς ἐπαναστάσεως μὲ τὴν στάσιν ταύτην τοῦ εἰρημένου Εἰσαγγελέως.

§88ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του.

§89Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸ καθῆκόν του ὅμως δὲν εἶναι νὰ διαπράττῃ τοιαῦτα, οὔτε διὰ τοιούτων μέσων νὰ προσπαθῇ νὰ ἦναι ἀρεστὸς εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ μένῃ ἐν Ἀθήναις.

§90Ι. ΔΑΜΗΛΑΤΗΣ. Ὁ Μπενῆ Ψάλτης δὲν εἶναι ἄνθρωπος ὅπως τὸν περιγράφετε.

§91Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ θέμα, τιθέμενον ὡς πρέπει νὰ τεθῇ, δύναται νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Οὐδεμία πρᾶξις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐλέγχεται, ὡς ἐπίσης οὐδεμία πρᾶξις τοῦ Εἰσαγγελέως· ἐλέγχεται ὅμως γενικῶς ἡ δρᾶσις τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ δυνατὸν, κύριε Ὑπουργὲ, ἂν παρακολουθήσητε μετὰ προσοχῆς τὴν ἐξέλιξιν τῶν δικῶν τῶν συντακτῶν τῆς «Ἑσπερινῆς» εἰς τὰς διαφόρους κατηγορίας, νὰ πεισθῆτε, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη εἶχε δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ πᾶν ὅ,τι ἐνήργησε, δυνατὸν ὅμως καὶ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐνέργειαν ὑμῶν ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῆς Δικαιοσύνης, διότι πιθανὸν ἡ ἐνέργειά της αὕτη νὰ ἦναι νόμιμος, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἡ πρέπουσα. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ἐντὸς 24 ὡρῶν νὰ συνταχθῶσι τὰ πρακτικὰ καὶ αἱ ἀποφάσεις, καίτοι ὑπάρχει ῥητὴ περὶ τούτου διάταξις εἰς τὴν ποινικὴν Δικονομίαν, οὐδέποτε ὅμως ἐφαρμοσθεῖσα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, προκειμένου περὶ ἀναιρέσεως κατ’ ἀποφάσεως Πλημμελειοδικείου, προκειμένου περὶ ἀναιρέσεως, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ εἰς τοιαύτην ἐποχὴν τοῦ ἔτους, ὅτε μετ’ οὐ πολὺ τὸ Δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου παύει τὰς ἐργασίας του, προκειμένου περὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ κατηγορούμενον καταδικασθέντα ἐπὶ ἐξυβρίσει ὑψηλοῦ προσώπου, νομίζω ὅτι ἡ Δικαιοσύνη ἔπρεπε νὰ καταρτίσῃ τὰ πρακτικὰ ἐντὸς πέντε τοὐλάχιστον ἡμερῶν, καὶ ὄχι νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ σύνταξίς των μετὰ γενομένην ἐπερώτησιν ἐν τῇ Βουλῇ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, προκειμένου περὶ τοιαύτης ὑποθέσεως, ἠδύναντο νὰ συνταχθῶσι τὰ πρακτικὰ ἐντὸς πέντε ἡμερῶν. Δὲν ὑποθέτω δὲ, ὅτι πιστεύετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι θὰ ἐχαρακτηρίζετο τοῦτο ὡς ἀμέλεια εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχήν σας τὸ ἑξῆς γεγονός, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν τελευταίαν δίκην τοῦ Γιαννάρου. Δὲν λέγω, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχωμεν τὰς ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων, ἀλλὰ νομίζω, Κύριοι, ὅτι, ὅταν ἀπὸ ἓν Δικαστήριον Πλημμελειοδικῶν, συνεδριάζον ἀπὸ πρωΐας μέχρι μεσημβρίας, καὶ καταρτιζόμενον ἀπὸ πέντε δικαστὰς, ἀπὸ πέντε πρόσωπα ὡρισμένα, καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ ἡ ὑπόθεσις τῶν κατηγορουμένων δημοσιογράφων, ἀναχωρῶσι δύο δικασταὶ, καὶ ἀντικαθίστανται ὑπὸ δύο ἄλλων, βεβαίως τὸ πρᾶγμα, τὸ φαινόμενον αὐτὸ δύναται νὰ διασαλεύσῃ τὴν πεποίθησιν τῶν ἀκροατῶν ὅτι ἡ Δικαιοσύνη λειτουργεῖ κανονικῶς. Καὶ ἂν οἱ δικασταὶ οἱ ἀπελθόντες ἀνεπληροῦντο διὰ δικηγόρων, βεβαίως ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τυχαίως καὶ ἐξ ἀνάγκης συνέβη τοῦτο, διότι ἔπρεπε νὰ συμπληρωθῇ τὸ Δικαστήριον· ἀλλὰ νὰ ἀντικαθίστανται δύο ἰσόβιοι δικασταὶ δι’ ἄλλων δύο τοιούτων, αὐτὸ, ἂν δὲν εἶναι σκανδαλῶδες, δὲν εἶναι τακτικόν· διότι —δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας, — τοῦτο ἔγεινε διὰ νὰ ἐπέλθῃ τι ὡρισμένον, τὸ ὁποῖον ἤλπιζον οἱ τρεῖς παραμείναντες, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐπήρχετο διὰ τῆς παρουσίας τῶν δύο ἀποχωρησάντων. Τὸ περιστατικὸν αὐτὸ ἐλπίζω ὅτι δὲν τὸ εὑρίσκει ἀσήμαντον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον. Βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἐλέγξωμεν, ἀλλὰ δύναται νὰ προκαλέσῃ τοῦτο τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§92Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Δηλαδὴ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλέγξωμεν τὸ γεγονὸς, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα τὸ ἐλέγχομεν.

§93Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Διὰ τοῦτο ἐνόμιζον καὶ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, προκειμένου περὶ τοιούτων ὑποθέσεων, τὰς ὁποίας ἡ κοινωνία χαρακτηρίζει σκανδαλώδεις, ἀφοῦ ἐκ τῆς φύσεώς των εἶναι σκανδαλώδεις, θὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, διότι δὲν πρέπει νὰ δημιουργῶμεν σκάνδαλα ἐντὸς τῆς σκανδαλώδους ὑποθέσεως.

§94Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω λεπτομερῶς τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀλλὰ κατὰ τὴν γενομένην συζήτησιν ἤκουσα τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν διαψεύδοντα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διαψεύδοντα τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον. Καὶ ὁ μὲν καὶ ὁ δὲ ἀλληλοκατηγορήθησαν ἐπὶ ἀνακριβείᾳ. Τίς ἐκ τῶν δύο ἔχει τὸ δίκαιον, δὲν γνωρίζω. Ἓν καὶ μόνον ὅμως ἀντελήφθην ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης, ὅτι ὁ πρὸ ὀλίγου θελήσας νὰ διακριθῇ ἐπὶ μακροθυμίᾳ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης...

§95Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι θέλω νὰ διακριθῶ ἐπὶ μακροθυμίᾳ.

§96Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νὰ μὴ διακόπτητε, παρακαλῶ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, ὁσάκις θέλητε, νὰ ἀγορεύητε, ὄχι ὅμως καὶ νὰ διακόπτητε, καὶ πρὸ πάντων ὑμεῖς, ὅστις, καθὸ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε τοὺς νόμους τῆς Πατρίδος μας καὶ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς καλλίτερον παντὸς ἄλλου.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠθέλησε νὰ διακόψῃ, ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἐξήγησιν.

§98Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἓν καὶ μόνον, λέγω, ἀντελήφθην, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρὸ ὀλίγου εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι εἶναι τῆς ἀρχῆς, ὅτι οὐδέποτε πρέπει νὰ καταγγέλληται ἐφημεριδογράφος, ὁ ὁποῖος ἐξυβρίζει πρόσωπα διὰ τὰ ἔργα τῆς ὑπηρεσίας των.

§99Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ τοιαύτην γνώμην.

§100Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Μάλιστα.

§101Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὄχι.

§102Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Αὐτὸ εἴπετε πρὸ ὀλίγου. Εἴπετε ὅτι ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι...

§103Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν καταγγέλλω.

§104Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Τότε πῶς, παρακαλῶ, κατηγγείλατε τὸν Χατζηγιαννάκογλουν;

§105Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Δικαίωμά του.

§106Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δικαίωμά του; Περὶ αὐτοῦ ἀκριβῶς πρόκειται, ὅτι δηλαδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ ὀλίγου ἐδήλου, ὅτι δὲν καταγγέλλει τοὺς ὑβρίζοντας αὐτόν, ἐνῷ προκύπτει τὸ ἐναντίον.

§107Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῆς ἀληθείας πρόκειται.

§108Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὄχι· πρόκειται περὶ τῶν ἀνακριβειῶν.

§109Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐξ ἐπαγγέλματος ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως.

§110Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὥστε δὲν ἀπηυθύνθη ἔγγραφον παρ’ ὑμῶν, παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, δυνάμει τοῦ ὁποίου κατηγγέλλετο ἐπὶ ἐξυβρίσει διὰ τοῦ τύπου, διὰ τῆς ἐφημερίδος «Πύρρου», ὁ Χατζηγιαννάκογλους, ὁ ὁποῖος ἐδικάσθη ἐν Χαλκίδι καὶ ἠθωώθη; Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν ἐπιμένῃ, νὰ προσκομίσῃ τὸν φάκελον τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§111Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀμφιβάλλω. Δὲν εἶμαι βέβαιος.

§112Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀμφιβάλλετε τώρα, ἐνῷ πρὸ μικροῦ ἠρνήθητε!

§113Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§114Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι Βουλευταί, εἶχον τὴν τιμὴν εἰς ἄλλην ἐποχὴν νὰ ἦμαι Πρόεδρος τοῦ Στρατοδικείου, καὶ πολλάκις εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἀκούσω τὸν κύριον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς ὑπερασπιζόμενον κατηγορουμένους διὰ διαφόρους κολασίμους πράξεις. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τὴν ἑσπέραν ταύτην εὗρον, ὅτι, καθ’ ὃν τρόπον ὁμιλεῖ εἰς τὰ Δικαστήρια, καὶ εἰς τὰ Στρατοδικεῖα, ὅπου εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ τὸν ἀκούσω, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὡμίλησε καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ...

§115Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Μὴ μὲ χαρακτηρίζετε, διότι θὰ χαρακτηρίσω καὶ ἐγὼ ὑμᾶς, καὶ δὲν θὰ ἦσθε εὐχαριστημένος.

§116Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δύνασθε.

§117Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἀλλὰ νὰ μὴ θυμώσητε.

§118Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι. Διόλου. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς διηγήθη τὴν ὑπόθεσιν περὶ τῆς τιμωρίας τῶν δημοσιογράφων αὐτῶν, καὶ σχεδὸν ἀποδίδει εἰς ἐμὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς φυλακίσεώς των.

§119Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Εἶπον ἐγὼ τοιοῦτόν τι;

§120Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἴπετε ὅτι αὐτοὶ κατεδικάσθησαν διότι τὸ ἠθέλησαν δύο.

§121Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ὄχι. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν.

§122Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μόνον σημεῖον, κύριε Ὑπουργέ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐθίγητε, καὶ ἔχετε ὑποχρέωσιν ἢ δικαίωμα νὰ ἀπαντήσητε, εἶναι τοῦτο, ἂν ἐτιμωρήσατε τοὺς δύο ἐνωμοτάρχας ὡς ἀμελήσαντας τὴν σύλληψιν. Ἐπὶ τῶν ἄλλων δὲν ἔχετε εὐθύνην.

§123Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτό. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν, ὅπως ἐγὼ εἶχον ὑπομονὴν νὰ ἀκούω τὸν Κύριον. Ἡ ὑπόθεσις ἔλαβε χώραν ὡς ἑξῆς. Ἑκάστην πρωΐαν, ὅτε μεταβαίνω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὑπασπιστής μου ἔρχεται μὲ τὰς ἐφημερίδας ὅλας, καὶ μοὶ ἀναγινώσκει περικοπάς, αἵτινες ἀφορῶσιν ἐν γένει τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐμὲ προσωπικῶς. Ἡμέραν τινὰ λοιπὸν μοὶ ἀνέγνωσεν ἄρθρον ἐφημερίδος ὑβριστικώτατον. Ὅτε ἤκουσα τὸ ἄρθρον αὐτό...

§124Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τίνος ἐφημερίδος;

§125Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τῆς «Ἑσπερινῆς»... Ὅτε, λέγω, ἤκουσα τὸ ἄρθρον αὐτό, βεβαίως δὲν ἔδειξα εὐχαρίστησιν. Ἀμέσως ἐκάλεσα τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον ἐκ τοῦ δικαστικοῦ τμήματος, ὅστις ἀναγνώσας αὐτὸ μοὶ εἶπεν, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ καταγγείλω τὸν δημοσιογράφον ὡς ὑβρίσαντά με οὐχὶ προσωπικῶς, ἀλλ’ ὡς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐγὼ ἀπήντησα πρὸς αὐτὸν, ὅτι δὲν καταδέχομαι νὰ πράξω τοῦτο, διότι, ὡς ὑποστράτηγος Σμολένσκης, δὲν καταδέχομαι νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος ἔγραψε καπηλικώτατα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Διότι δὲν συνηθίζω ἐγὼ νὰ ζητῶ ἱκανοποίησιν ἀπὸ ἕνα, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἴσος πρὸς ἐμέ. Τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω ἱκανοποίησιν ἀπὸ πρόσωπον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἴσον πρὸς ἐμὲ, δὲν θὰ τὴν κάμω ποτὲ εἰς αὐτόν. Εἶπον ὅμως, ὅτι ἐγὼ εἶμαι Ὑπουργὸς σήμερον, καὶ τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ πρέπει νὰ ἵσταται ὑψηλὰ, καὶ ὁ νόμος πρέπει νὰ λειτουργῇ. Κατὰ συνέπειαν διέταξα νὰ γείνῃ μία καταγγελία, ἵνα καταδιωχθῇ ὁ ὑβρίσας με ὡς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§126Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν τὸ εἴχετε.

§127Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Περίεργον πρᾶγμα!

§128Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἐρωτήσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ θὰ πεισθῆτε, ὅτι δὲν εἴχετε τὸ δικαίωμα αὐτό.

§129Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀμέσως λοιπὸν συνετάχθη ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐζήτησα νὰ ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα, ἵνα τὸ ἄτομον ἐκεῖνο καταδιωχθῇ ὡς ὑβρίσαν τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Αὐτὸ ἔπραξα ἐγώ. Οὐδὲν πλέον, οὐδὲν ἔλαττον. Τί ἐγένετο κατόπιν, δὲν ἐγνώριζον. Ἡμέραν τινὰ ὅμως ἔλαβον ἔγγραφον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, δι’ οὗ μοὶ ἐγνωστοποιεῖτο, ὅτι αἱ ἀρχαὶ, αἱ ἐπιφορτισμέναι τὴν καταδίωξιν τῶν ἀτόμων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διὰ τὰς πράξεις των δέον νὰ καταδιώκωνται, αἱ ἀρχαὶ αὗται δὲν ἐξετέλουν τὸ καθῆκόν των, καὶ ὅτι οἱ ἀστυνόμοι, καίτοι ἐξεδόθη ἔνταλμα συλλήψεως, δὲν ἐφρόντιζον νὰ συλληφθῇ ὁ δημοσιεύσας τὸ ὑβριστικὸν ἄρθρον, καὶ οἱ χωροφύλακες ἐπίσης δὲν ἐφρόντιζον διὰ τὴν σύλληψιν τοῦ ἀτόμου ἐκείνου. Ἐκάλεσα τότε τὸ μοίραρχον καθὼς καὶ ἀστυνόμον τινὰ τῆς καταδιώξεως, καὶ τοῖς εἶπον: «Ἰδοὺ τί μοὶ γνωστοποιεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δὲν ἐκτελεῖτε τὰ καθήκοντά σας. Ἡ τοιαύτη κατάστασις δὲν εἶναι ἀνεκτὴ, καὶ ἂν δὲν ἐκτελέσητε ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος τὸ καθῆκόν σας, θὰ σᾶς τιμωρήσω». Τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἀμέσως συνελήφθη τὸ περὶ οὗ πρόκειται ἄτομον.

§130Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγὼ (γέλωτες ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§131Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Γελᾶτε σεῖς, ἀλλὰ γελῶ καὶ ἐγώ. Αὐτὰ λοιπὸν ἔλαβον χώραν, χωρὶς νὰ μεριμνήσω ἐγὼ, ἂν θὰ καταδικασθῇ ὁ Γιάνναρος ἢ οὔ. Ἐγὼ, μόνον ὅτε εἰδοποιήθην ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἐνήργησα ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ἐνεργήσω, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§132Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§133Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κατόπιν λοιπὸν τῆς τοιαύτης διαταγῆς μου, τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς, χωρὶς νὰ ἴδω ἐγὼ ποσῶς τὸν ἀρχηγὸν, μοὶ ἀνέφερεν, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης οἱ ἐνωμοτάρχαι δεῖνα καὶ δεῖνα δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των, καὶ ἐτιμωρήθησαν ἀπὸ τὸ Ἀρχηγεῖον μὲ ὡρισμένην ποινὴν, μοὶ ἀνέφερε δὲ ταυτοχρόνως, ὅτι ὁ παρὰ τῇ Εἰσαγγελίᾳ ἐνωμοτάρχης Ἀφεντάκης δὲν εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγάς του, καὶ κατὰ συνέπειαν μὲ παρεκάλει νὰ τὸν τιμωρήσω ἐγώ. Ἐξήτασα λοιπὸν, ἂν καὶ αὐτὸς ἔπταισεν, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι, καὶ τῷ ἐπέβαλον τὴν αὐτὴν μὲ τὴν πρὸς τοὺς ἄλλους ποινήν.

§134Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐκτὸς τῆς τιμωρίας τῆς ἐπιβληθείσης εἰς τοὺς τρεῖς ἐνωμοτάρχας Φρυγανᾶν, Κατριβᾶνον καὶ Ἀφεντάκην, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, καὶ ἂν μετέθεσε τούτους.

§135Π. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι.

§136Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐγὼ αὐτεπαγγέλτως δὲν τοὺς μετέθεσα, οὔτε ἐνθυμοῦμαι, ἂν μετετέθησαν ἢ ὄχι. Ἄν δὲ μετετέθησαν, θὰ μετετέθησαν τῇ προτάσει τοῦ Ἀρχηγείου τῆς Χωροφυλακῆς.

§137Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὥστε παρ’ ὑμῶν μετετέθησαν.

§138Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐγὼ ἐξετέλεσα ἴσως τὴν πρότασιν.

§139Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νὰ καταθέσητε αὔριον τὴν πληροφορίαν.

§140Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Μίαν πληροφορίαν θὰ δώσω εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν ἐκ Ζακύνθου, καὶ ἀναγκάζομαι πρὸς τοῦτο μετὰ λύπης μου. Δὲν γνωρίζω, ἂν μετετέθησαν, ἢ οὔ, οἱ ἐνωμοτάρχαι, καὶ διατί. Δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ ἦτο. Ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι μετέθεσε κατὰ σύμπτωσιν τὸν ἀδελφόν μου ἐκ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὴν Θεσσαλίαν, διότι ἤμην συνήγορος τῶν κατηγορουμένων.

§141Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἵνα μὴ εἴπω βαρεῖάν τινα φράσιν, λέγω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀνακριβέστατον καὶ πράγματι ἀνάξιον ἀπαντήσεως.

§142Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Κατὰ σύμπτωσιν, εἶπον.

§143Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν καταδέχομαι ν’ ἀπαντήσω πρὸς ὑμᾶς, ἀλλὰ πρὸς τὴν Βουλήν.

§144Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Καὶ ἐγώ.

§145Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὅτε ἀνέλαβον τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, μεταξὺ τῶν ἀτόμων, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ προσλάβω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ἦτο καὶ ὁ ὐπίλαρχος Φωστηρόπουλος. Ἦλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ παρήγγειλα εἰς τὸν προσωπάρχην νὰ κάμῃ τὴν περὶ τούτου διαταγήν. Ταῦτα ἐγένοντο μετὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον καὶ πολὺ προτοῦ καταδικασθῇ ὁ Γιάνναρος. Ὁ κ. προσωπάρχης τότε μοὶ εἶπεν, ὅτι ὁ ἴλαρχος Γουναράκης κατεγίνετο εἰς μίαν μετάφρασιν, ἐγὼ δὲ ἀμέσως ἀπήντησα νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν του, καὶ ὅταν προχωρήσῃ τὸ ἔργον καὶ δύναται νὰ τὸ ἐξακολουθήσῃ ἄλλος, τότε νὰ γείνῃ ἡ μεταβολή. Ἐκράτησα δὲ αὐτὸν ἐπὶ τρεῖς μῆνας, ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὅτε εἶδον, ὅτι ἦτο δυνατὸν ν’ ἀντικατασταθῇ, τότε τὸν ἀντικατέστησα, ἀλλὰ διὰ λόγους ἀνεξαρτήτους τῆς ὑποθέσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτής.

§146Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Σύμπτωσις θὰ ἦτο. Δὲν εἶπον ὅτι τὸ ἐκάματε ἐπίτηδες.

§147Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Σᾶς συμβουλεύω, τὰς συμπτώσεις νὰ τὰς ἐξηγῆτε καλλίτερον.

§148Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἢ μὲ ὀλίγας μόνον λέξεις, ἵνα οὕτως εὐχαριστήσω καὶ τὸν φίλον μου κ. Χατζόπουλον. Μοὶ ἐστάλη ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου ἀναφορὰ, ἔχουσα σχέσιν μὲ ἕνα δεκανέα τοῦ πεζικοῦ. Ὑποθέτω, ὅτι εἰς τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν εἶναι ἀπηγορευμένον τὸ ξυλοκόπημα. Οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ δέρωσι τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας.

§149Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτό.

§150Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ δεκανεὺς Χλαμύδας, ἔφεδρος προσελθὼν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ ἐκ τῶν πρώτων καταταχθεὶς εἰς τὸ ἕβδομον πεζικὸν σύνταγμα, ἀπῆλθε μὲ τὸ σύνταγμά του εἰς τὰ γυμνάσια. Ὡς δὲ λέγει ἡ ἀναφορὰ τοῦ ἀδελφοῦ του, εἰς τὴν θέσιν Παλαιοκούντουρα οἱ πόδες του ἐπληγώθησαν ἀπὸ τὰς ἀρβύλας, καὶ συνεπῶς ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ λόχου του τῷ εἶπε νὰ μείνῃ ὀπίσω, ἵνα βάλῃ βάμβακα ἢ ἄλλο τι ἀνακουφιστικὸν εἰς τὰς πληγάς του. Ἄλλος ὅμως ἀξιωματικός, ἐρχόμενος κατόπιν, καὶ ἰδὼν τὸν δεκανέα μὴ παρακολουθοῦντα τὸν λόχον του, τοῦ ἐζήτησε τὸν λόγον τῆς καθυστερήσεώς του, καίτοι δ’ ἔμαθεν, ὅτι οἱ πόδες του ἐπληγώθησαν, ἐνόμισε καλὸν νὰ τὸν ξυλοφορτώσῃ, νὰ τὸν ὑβρίσῃ καὶ νὰ τὸν μεταχειρισθῇ, ὡς ἂν ἦτο ζῷον. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διαβιβάσῃ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λιμπρίτης ἔχει τὸν λόγον.

§152Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τῆς παρελθούσης Συνόδου εἶχον ἀπευθύνει σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, δι’ ἧς ἐγνώριζον πρὸς αὐτὸν τὴν ἐπελθοῦσαν κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1903 θεομηνίαν, ἥτις ἐπήνεγκε τελείαν καταστροφὴν τῶν καρπῶν εἰς τὰ χωρία Δελέρια, Μουσαλὰρ καὶ Καρατσόλι. Αἱ ἄμπελοι τελείως κατεστράφησαν, καὶ οὐδεμίαν ἔδωκαν πρόσοδον, οἱ δὲ δημητριακοὶ καρποί, οἱ ἐν τοῖς ἁλωνίοις, παρεσύρθησαν καὶ αὐτοί· ἐπῆλθον δὲ καὶ ἀτυχήματά τινα εἰς ἀνθρώπους καὶ ζῷα, διότι δύο παῖδες ἀπωλέσθησαν, καὶ πλεῖστα κατοικίδια ζῷα ἐπνίγησαν. Εἶχον παρακαλέσει καὶ ἐγγράφως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν δι’ ἰδίων ὑπαλλήλων, καὶ ἂν ἤθελε βεβαιωθῆ περὶ τῆς καταστροφῆς καὶ τοῦ μεγέθους τῆς βλάβης καὶ τῆς ζημίας τῶν παθόντων, νὰ λάβῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἤθελεν ἐγκρίνει ὡς ἐπιβαλλόμενα καὶ ἐκ φιλανθρωπίας καὶ ἐκ τοῦ μὴ δυνατοῦ νὰ πληρώσουν οἱ καταστραφέντες τοὺς φόρους. Δυστυχῶς δὲν γνωρίζω, τί ἐγένετο· φρονῶ ὅμως, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ διεβίβασεν εἰς τὰς ἁρμοδίους ἀρχὰς διαταγήν, καὶ ἂν αἱ πληροφορίαι ἐλήφθησαν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ συμφωνήσῃ πρὸς ὅσα εἶπον. Ἐὰν ὅμως δὲν ἐλήφθησαν πληροφορίαι, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ φροντίσῃ περὶ τούτου, διότι οἱ εἰσπράκτορες ἤρχισαν εἰσπράττοντες τοὺς φόρους, εἶναι δὲ ἡ θέσις τῶν δυστυχῶν ἐκείνων χωρικῶν τόσον δεινή, ὥστε δὲν θέλουσι δυνηθῆ νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των, συνέπεια δὲ τῆς μὴ ἐκπληρώσεως αὐτῶν, ἐκτὸς τοῦ ἐπιπροσθέτου καὶ τοῦ τόκου, εἶναι καὶ ἡ προσωπικὴ κράτησις, ἥτις, ἐπιβαλλομένη εἰς στιγμήν, καθ’ ἣν ἤρξατο τὸ θέρος ἐν Θεσσαλίᾳ, θέλει συμπληρώσει, οὕτως εἰπεῖν, τὴν καταστροφὴν τῶν κατοίκων τῶν μερῶν ἐκείνων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ ζητήσῃ καὶ λάβῃ τὰς δεούσας πληροφορίας, νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου, ἢ, ὅπερ δικαιότερον, δι’ ἄλλου μέτρου νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς γεωργοὺς τούτους τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§153Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κάμετε, παρακαλῶ, ἔγγραφον σημείωσιν.

§154Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δευτέραν παράκλησιν ἢ μᾶλλον σύστασιν θὰ κάμω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀπεβίωσεν ἐν Ἀθήναις ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν στρατιωτικῶν μουσικῶν Ἀνδρέας Σάϊλλερ. Ἀφ’ ἧς ἐποχῆς, τῇ εἰσηγήσει τοῦ κυρίου ἐξ Ὕδρας Βουλευτοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, αἱ στρατιωτικαὶ μουσικαὶ κατηργήθησαν, διὰ τοῦ νόμου ὡρίσθησαν εἰς τέσσαρας αἱ θέσεις τῶν ἀρχιμουσικῶν, τῶν μελλόντων νὰ παραμένωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, οἱ δὲ λοιποὶ ἀρχιμουσικοὶ ἐτέθησαν εἰς ἀόριστον ἄδειαν, ὡς γίνεται διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς ἢ τοὺς εἰς ἀργίαν ἕνεκα καταργήσεως θέσεων τιθεμένους· λέγει δὲ ὁ νόμος ῥητῶς, ὅτι οὗτοι ἀνακαλοῦνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καθ’ ὅσον σχηματίζονται κενά. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δωδεκαετία παρῆλθεν, ἀφ’ ἧς οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, ἐξελθόντες τῆς ὑπηρεσίας, εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ἀναζητῶσιν ἀλλαχοῦ ἐργασίαν, ὁμολογητέον δὲ, ὅτι οὗτοι, ἐξελθόντες τοῦ στρατεύματος, ἐχρησίμευσαν πρὸς μετάδοσιν τοῦ μουσικοῦ αἰσθήματος εἰς τὰς σπουδαιοτέρας πόλεις τῆς Ἑλλάδος, καὶ κατώρθωσαν νὰ καταρτισθῶσιν ἐκεῖ Σύλλογοι μουσικοί, ὀρχῆστραι κλπ. Ἀλλὰ τὰ ἄτομα ταῦτα ἔχουσι τὴν φιλοδοξίαν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ. Ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ Ἀνδρέου Σάϊλλερ χηρεύει ἡ θέσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ἐκτὸς τῆς ἀνάγκης, ὅπως πληρωθῇ ἡ θέσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, — διότι δέον νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ νόμος περιβάλλει τὸν ἐπιθεωρητὴν μὲ δικαίωμα γνώμης ἐπὶ τῶν κατατακτέων μουσικῶν, σήμερον δὲ, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ὁ ἐπιθεωρητής, ὁ ἴδιος ὁ προτείνων, αὐτὸς οὗτος καὶ γνωματεύει, — δίκαιον ἐξ ἄλλου εἶναι νὰ μὴ προσγίνηται ἀδικία εἰς τοὺς ἔχοντας δικαίωμα. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ εἴπητε, ὅτι ὁ νόμος δὲν προβλέπει, πῶς θὰ γείνῃ τις ἐπιθεωρητὴς, ἔχων βαθμὸν οὐχὶ λοχαγοῦ, ἀλλ’ ὑπολοχαγοῦ. Τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ ἄρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ζητῶν τὴν ταχίστην θεραπείαν τοῦ κακοῦ, καὶ προβιβάζων ἕνα ἐκ τῶν τεσσάρων ἀρχιμουσικῶν, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται πρὸς κατάληψιν τῆς θέσεως ταύτης· νὰ ἀνακληθῇ δὲ εἰς τὴν οὕτω κενωθησομένην θέσιν ἀρχιμουσικοῦ ὁ εἷς τῶν εἰς ἀόριστον ἄδειαν διατελούντων· εἶναι μάλιστα οὗτος μουσικὸς διακεκριμένος, καὶ εἰς πολλὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος διετέλεσε διευθυντὴς μουσικῆς, ὡς ἐν Ζακύνθῳ, Λευκάδι, Κερκύρᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, πανταχοῦ δὲ ἀνεδείχθη ἱκανώτατος. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται κυρίως περὶ τοῦ ἀτόμου, πρόκειται περὶ τῆς ἀνάγκης, ἡ ὁποία ὑπάρχει. Ἐὰν δὲ νομίζητε, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι ὑπάρχει ἀνωμαλία τις ἐν τῷ νόμῳ, πρέπει νὰ ἐπιδιώξητε διὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἄρσιν τῆς ἀδικίας, καίτοι νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνωμαλία.

§155Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πρόκειται περὶ τοῦ Καίσαρη;

§156Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ ἀνακληθῇ ἐκ τῆς ἀορίστου ἀδείας διὰ τῆς προαγωγῆς τοῦ Καίσαρη.

§157Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν μοὶ ἔφεραν ἀναφοράν.

§158Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὑπάρχει τοιαύτη, διότι αὐτὸς ἔκαμε καὶ αἴτησιν θεραπείας, ἀλλὰ πιθανὸν ἡ ὑπηρεσία νὰ μὴ σᾶς τὴν ὑπέβαλεν ἀκόμη.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γκότσης ἔχει τὸν λόγον.

§160Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ θέμα ὅμοιον μὲ ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου παρεκάλεσεν ὑμᾶς ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας βουλευτὴς Τυρνάβου κ. Λιμπρίτης. Ἐν τῇ περιφερείᾳ Πατρῶν πρὸ καιροῦ ἔπεσε χάλαζα, ἡ ὁποία κατέστρεψε τὰς ἐκεῖ ἀμπέλους· ὑπάρχει δὲ καὶ ἔκθεσις τοῦ νομάρχου, τοῦ ἐφόρου καὶ τοῦ ταμίου Πατρῶν, διὰ τῆς ὁποίας βεβαιοῦται ἡ πλήρης καταστροφὴ τῶν ἀμπέλων ἐν τῇ περιφερείᾳ ἐκείνῃ. Ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ λάβητε πρόνοιαν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρώσωσι φόρον οἱ φορολογούμενοι, ὧν κατεστράφησαν καθ’ ὁλοκληρίαν αἱ ἄμπελοι.

§161Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πότε εἴχετε ὑποβάλει τὴν ἐπερώτησίν σας;

§162Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Πρὸ μηνὸς περίπου· τὴν εἶχον ὑποβάλει μάλιστα καὶ ἐγγράφως.

§163Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Μίαν παράκλησιν ἔχω νὰ κάμω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ παρελθόντος ἔτους εἶχεν ἐνσκήψει θύελλα μετὰ χαλάζης, ἥτις προσέβαλε καὶ κατέστρεψε καθ’ ὁλοκληρίαν τὰ κτήματα τριῶν ἢ τεσσάρων χωρίων τῆς ἐπαρχίας μου· περὶ τῆς καταστροφῆς δὲ ταύτης ἔλαβε γνῶσιν τὸ Ὑπουργεῖον ἐκ τηλεγραφημάτων τῶν ἐκεῖ ἀρχῶν. Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι δὲν ἐζήτησαν τότε τὴν προστασίαν τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι τοιαύτην καταστροφὴν ὑπέστησαν· ἀλλὰ τὸ κακὸν τὸ περυσινὸν ἐπανελήφθη δυστυχῶς καὶ ἐφέτος, καὶ ἡ καταστροφὴ ὅλων ἐν γένει τῶν καρπῶν καὶ τῆς σπορᾶς ὑπῆρξε πλήρης. Ἕνεκα δὲ τούτου τοσαύτη ἐπῆλθε δυστυχία εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, ὥστε οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἐσκέφθησαν νὰ μεταναστεύσωσι, διότι εἶναι ἀγρόται, εἶναι ποιμένες, ἤδη ἤρχισαν μεταναστεύοντες ἕνεκα τῆς παντελοῦς ἀπορίας. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐπειδὴ δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ πεισθῇ ἀνεξετάστως εἰς τοὺς λόγους μου, ν’ ἀποστείλῃ οἱανδήποτε ἐπιτροπὴν, ὅπως ἐξακριβώσῃ τὰς καταστροφὰς, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἐκ τῶν ἐνσκηψασῶν θυελλῶν, καὶ ἀνακουφίσῃ διὰ καταλλήλου μέτρου τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς παντελῆ ἀδυναμίαν νὰ ἐκτελέσωσι τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον ὑποχρεώσεις των.

§164Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγγράφως, παρακαλῶ, νὰ ὑποβάλητε τὴν ἐπερώτησίν σας.

§165Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Μάλιστα.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§167Α. ΖΕΡΒΑΣ. Μεσημβρινῶς τῆς Ἀκροπόλεως, κύριε Πρόεδρε, καὶ παρὰ τὴν λεωφόρον τὴν ἄγουσαν πρὸς τὸ Θησεῖον, παράκεινται ἐδαφικαὶ ἐκτάσεις γηπέδων ἀνηκόντων εἰς ἰδιώτας, οἵτινες εἶναι συμπολῖταί μου ἐγκατεστημένοι ἐν Ἀθήναις. Τὸ Δημόσιον κατὰ τὸ 1896 διὰ τοῦ Γερμανοῦ ἀρχαιολόγου Δαῖρπφελδ, τοῦ διενεργοῦντος τὰς ἀνασκαφὰς, κατέλαβε τὸν χῶρον ἐκεῖνον, ἐκ τῶν ἀνασκαφῶν δὲ τούτων εὑρέθησαν διάφορα ἀρχαιολογικὰ εὑρήματα, τὰ ὁποῖα εἰσεκομίσθησαν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον. Τὸ Δημόσιον ἔκτοτε ὑπεσχέθη ἀποζημίωσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν καταληφθέντων γηπέδων, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἐξεπληρώθη ἡ ὑπόσχεσις αὕτη, ἠναγκάσθησαν οἱ ἰδιοκτῆται οὗτοι νὰ καταφύγωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια, ἐγείραντες ἀγωγὰς, ὁπότε τὸ Δημόσιον παρενέβη καὶ ἐξέδωκε Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου κατέλαβε λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης τὰ γήπεδα ταῦτα, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τούτου συνέστησεν ἐπιτροπὴν, ἀποτελουμένην ἀπὸ τὸν νομάρχην, ἀπὸ τὸν ἔφορον καὶ τὸν νομομηχανικὸν, ἥτις προέβη εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν καταληφθέντων γηπέδων, καὶ συνεπῶς οὐδὲν ἄλλο ἀπέμενε πλέον παρὰ μόνον ἡ ἀποζημίωσις πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας, ἵνα παύσωσιν οὗτοι ἐγείροντες δίκας κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἕνεκα τῶν ὁποίων θὰ ἐπέλθῃ βεβαίως μεγάλη ζημία εἰς τὸ Δημόσιον. Εἶχε δ’ ἐκδοθῆ τὸ σχετικὸν Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὸν νόμον, ὡς κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου ἡ ὑπόθεσις αὕτη ὑπάγεται, παύει νὰ ἰσχύῃ πέραν τῆς ἑξαμηνίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὁποίου ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι στενῶς συνδεδεμένη, δὲν προέβη εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν δεόντων πρὸς πληρωμὴν τῆς ἀποζημιώσεως. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐκδώσῃ νέον Β. Διάταγμα, τὸν δὲ κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ, ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἀπαιτεῖ ὁ νόμος τὴν ἐγγραφὴν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἰδικῆς πιστώσεως, νὰ μὴ ἀμελήσῃ νὰ πράξῃ καὶ τοῦτο, ἵνα μὴ ἀδικῶνται ἐπὶ πλέον οἱ δικαιούμενοι εἰς ἀποζημίωσιν ἰδιοκτῆται, ἐπὶ τόσα ἔτη στερούμενοι τῆς ἰδιοκτησίας των, καὶ τὸ Δημόσιον μὴ ἐπιβαρυνθῇ διὰ δικαστικῶν ἐξόδων. Τὴν σύστασιν ταύτην θέλω ὑποβάλει καὶ ἐγγράφως. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν.

§168Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ ἀνασκαφῶν γενομένων ὑπὸ τοῦ διαπρεποῦς ἀρχαιολόγου καὶ Διευθυντοῦ τῆς Γερμανικῆς Σχολῆς κ. Δαῖρπφελδ. Ὁμολογουμένως κατελήφθησαν γήπεδα πολλῶν ἐνταῦθα ἰδιοκτητῶν, τὰ ὁποῖα καὶ θ’ ἀποζημιωθῶσι, διότι συνταγματικὴ διάταξις ἐπιβάλλει τὴν ἀποζημίωσιν. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε λάβει τὰ κατάλληλα μέτρα καὶ εἶχεν ἐκδώσει Β. Διάταγμα. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμῶς, νὰ ἐκτελέσῃ τὴν συνταγματικὴν ταύτην διάταξιν, ὅπως ἀποζημιωθῶσιν οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐστερήθησαν τῆς περιουσίας των.

§169Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Προχθὲς, κύριε Πρόεδρε, ἀπηυθύνθησαν διάφοροι ἐπερωτήσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ καταλλήλου συστήματος πυροβόλων. Ἠρωτήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἂν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι διάφορα ξένα ἐργοστάσια, ἐπιθυμοῦντα νὰ διαγωνισθῶσιν εἰς τὴν προμήθειαν τῶν τοιούτων πυροβόλων, τὴν μέλλουσαν νὰ ἐνεργηθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, προέτειναν ν’ ἀποστείλωσιν ἐνταῦθα πυροβόλα, ὅπως γείνωσι δοκιμαὶ πρὸς ἐκλογὴν τοῦ καταλληλοτέρου συστήματος, καὶ συνεπείᾳ τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑποβληθῶσι παρ’ αὐτῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξίαν καὶ τὴν ποιότητα, ν’ ἀποφασίσῃ τὸ Δημόσιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι ὑπάρχουσι διάφοροι τοιαῦται προτάσεις, καὶ μάλιστα εἶπεν, ὅτι εὐχαρίστως ἀναλαμβάνει...

§170Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶπον, ὅτι ἀναλαμβάνω· εἶπον μόνον, ὅτι ἐπιτρέπω.

§171Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Μάλιστα, εἴπετε ὅτι ἐπιτρέπετε νὰ γείνωσι τὰ πειράματα ταῦτα ἐνταῦθα δι’ ἐξόδων τῶν ἐργοστασίων. Ἔσχον τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἂν εὑρίσκεται εἰς διαπραγμάτευσίν τινα ἢ ἀντήλλαξεν ἔγγραφα μετὰ τῆς Ἑταιρείας Κρούπ. Ἐὰν δὲν σφάλλωμαι, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι εἰς οὐδεμίαν ἦλθε μετὰ τῆς Ἑταιρείας Κροὺπ διαπραγμάτευσιν...

§172Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἦλθεν εἰς συμφωνίαν, καὶ ὄχι ἐγώ. Εἰς συμφωνίαν, ἐπαναλαμβάνω, μετὰ τῆς Ἑταιρείας Κροὺπ ἦλθεν ὁ συνταγματάρχης τοῦ πεζικοῦ καὶ προκάτοχός μου κ. Κωνσταντινίδης.

§173Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὑμεῖς δὲν ἤλθετε.

§174Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι βεβαίως.

§175Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν, κ. Ὑπουργὲ, νὰ καταθέσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀπὸ 16 Μαρτίου ἐ.ἔ. καὶ ὑπ’ ἀριθ. 17911 ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς τὸν ἐνταῦθα ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑταιρείας Κρούπ, τὸ ὁποῖον ἐστάλη ἐπὶ τῆς ὑμετέρας ὑπουργίας...

§176Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τί λέγει;

§177Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὅταν φέρητε τὸ ἔγγραφον, θὰ ἴδητε τί λέγει... Προσέτι θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ καταθέσητε καὶ τὴν ἀπάντησιν τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑταιρείας Κροὺπ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§178Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι τὰ πράγματα ἐν γενικαῖς γραμμαῖς καὶ οὐχὶ ἐν λεπτομερείᾳ. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον, ὅτι πυροβόλα δὲν παρήγγειλα.

§179Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ παραγγελίας πυροβόλων. Ἐγὼ σᾶς ἐπηρώτησα ἄλλοτε, καὶ σήμερον ἀκόμη, ἂν ἀντηλλάξατε ἔγγραφα, καὶ ὑμεῖς ἐδηλώσατε, ὅτι οὐδὲν ἔγγραφον ἀντηλλάξατε μετὰ τῆς Ἑταιρείας Κρούπ.

§180Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Διὰ ζήτημα τόσον σοβαρὸν ἐγὼ οὐδὲν ἔγγραφον ἀντήλλαξα.

§181Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Περὶ προμηθείας πυροβόλων.

§182Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Περὶ ἀγορᾶς πυροβόλων δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἀντήλλαξα.

§183Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν ὑμᾶς καὶ πάλιν νὰ καταθέσητε τὸ ὑπ’ ἀριθ. 17911 τῆς 16 Μαρτίου ἐ. ἔ. ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς καὶ τὴν ἀπάντησιν τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑταιρείας Κρούπ.

§184Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δέον νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς πλείονα καταστήματα· πρὸς ὅλα, εἰ δυνατὸν, τὰ καταστήματα ἀπευθυνόμενος θὰ πράξῃ ἄριστα, εἴτε πρὸς τὸ κατάστημα τοῦ Κροὺπ εἴτε πρὸς οἱονδήποτε ἄλλο. Νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, νὰ ἔλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις. Τὸ διάστημα τῶν διαπραγματεύσεων εἶναι εὐρύ· ἑπομένως νομίζω, ὅτι πληροφορίαι διδόμεναι σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν δὲν θὰ συντελέσουν εἰς τίποτε. Ὅταν πρόκηται περὶ ἐρευνῶν, εἶναι καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ προβῇ εἰς ταύτας, καὶ νομίζω, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐνεργήσῃ μετὰ μεγάλης προσοχῆς, ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον. Δὲν εἶναι ἀνάγκη δὲ νὰ σπεύδωμεν.

§185Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ ἔκθεσιν τοῦ ταγματάρχου τοῦ πυροβολικοῦ κ. Παρασκευοπούλου, ἀποσταλέντος κατὰ τὸ ἔτος 1901 εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ Γερμανίαν πρὸς ἔρευναν καὶ ἐξέτασιν τῶν συστημάτων τῶν διαφόρων πυροβόλων· ὁ ταγματάρχης οὗτος ἐπανῆλθεν ἐκ τῆς Εὐρώπης.

§186Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ καταθέσητε τὴν ἐπερώτησίν σας ἐγγράφως.

§187Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τὸ ἐπιτρέπῃ, ἢ ἀντίγραφον τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν τυχὸν ἔλαβεν ἡ συσταθεῖσα ὑπὸ τὴν προεδρίαν τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου ἐπιτροπὴ διὰ τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ.

§188Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλετε νὰ καταθέσω ὅλας τὰς μελέτας, τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι, ἐὰν καταθέσωμεν ἐνταῦθα ὅλας τὰς μελέτας, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τελικήν τινα ἀπόφασιν, θέλομεν βλάψει τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Ἐὰν τοῦτο πράττητε, ἵνα ἐνασκήσητε τὸν ἔλεγχον, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι βλάπτετε τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν· ἐὰν τὸ πράττητε δι’ ἄλλον λόγον, τότε ἔχει ἄλλως.

§189Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ἐννοῶ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ γείνω παραίτιος ζημίας τινὸς εἰς τὸν στρατόν· ὅ,τι νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταθέσῃ, ἂς μὴ τὸ καταθέσῃ.

§190Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι οὐδεμία παραγγελία ὅπλων ἢ πυροβόλων ἐγένετο μέχρι τοῦδε. Ἐγένετο μόνον μία παραγγελία διὰ μίαν ταξιαρχίαν εἰδῶν ὑλικοῦ διὰ τὴν ἀναχορηγίαν τῶν πυρομαχικῶν πεζικοῦ.

§191Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὅ,τι δύναταί τις νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι, οὐδεμία νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ ἰδέα ἐμπιστοσύνης, ἀλλ’ ὅλα τὰ ζητήματα νὰ διεξαχθῶσι μετὰ τελείας περισκέψεως. Ἡ περίσκεψις ἐπιβάλλεται, διότι πᾶς ἔμπορος, πᾶσα βιομηχανία μεγάλα ποσὰ θυσιάζει πρὸς διαφήμισιν τοῦ ἐμπορεύματός της· ἑπομένως παρακαλῶ, αἱ διαφημίσεις νὰ μὴ μᾶς προκαταλάβωσι, καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ μὴ προσδεθῶμεν πολὺ εἰς τὸ παρελθόν. Ἐὰν δηλαδὴ ὑπήρξαμεν πελάται ὡρισμένων καταστημάτων, τὰ ὡρισμένα ταῦτα καταστήματα, τῶν ὁποίων ἤμεθα πελάται, ὅ,τι ἐπώλησαν εἰς ἡμᾶς τὸ ἐπώλησαν μὲ τὸ ἀζημίωτον αὐτῶν· ἂς ἐνθυμηθῶμεν λοιπὸν, ὅτι αἱ σχέσεις ἡμῶν πρὸς αὐτὰ εἶναι σχέσις ἐμπορικαί....

§192Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Διαγωνισμὸς δὲν πρέπει νὰ γείνῃ;

§193Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Διαγωνισμὸς δὲν χωρεῖ, διότι ὑπάρχει διαφορὰ ἐμπορεύματος· θὰ γείνῃ μόνον σύγκρισις τοῦ ποσοῦ τῶν εὐκολιῶν πρὸς τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ τὸ ἐμπόρευμα. Εἶναι λίαν λεπτεπίλεπτον τὸ θέμα. Ἂς ἀφήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐργασθῇ μετὰ προνοίας καὶ περισκέψεως. Θὰ κάμω ὅμως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ μίαν ἄλλην σύστασιν. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι, παρὰ τὰς γενικὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ζητεῖτε παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν κατηρτίσατε ἐκ προσώπων ἀξίων πάσης ἐκτιμήσεως, προκειμένου περὶ ἐπιστημονικῶν θεμάτων, δέον ν’ ἀποταθῆτε πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ καθαρῶς ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν ἔχοντα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταρτίσῃ τὸ προσωπικὸν τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος ἐκ προσώπων ἐχόντων τὴν εἰδικότητα ταύτην τὴν ἰδιαιτέραν, καὶ οὐχὶ ἐξ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἦναι πάντως ἄξιοι πάσης ἐμπιστοσύνης, ἀλλ’ οὐχὶ εἰδικοί.

§194Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης εὑρισκόμεθα πολὺ μακρὰν τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος· ὅταν προχωρήσωσιν αἱ μελέται καὶ μᾶς ζητηθῇ πληροφορία, τότε θὰ δώσω πᾶσαν τοιαύτην. Τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ λεπτὸν, καὶ ἐνδιαφέρει τὸ ἔθνος ὁλόκληρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἦναι ἐν γνώσει αὐτοῦ.

§195Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ζητῶ πληροφορίας· σύστασιν μόνον κάμνω. Νὰ σκεφθῶμεν τρεῖς φορὰς, καὶ ν’ ἀποφασίσωμεν μίαν.

§196Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Αἱ τοιαῦται προμήθειαι συνήθως δὲν γίνονται ἐπὶ τῇ βάσει πειραμάτων; ἐπὶ τῇ βάσει συγκριτικῶν δοκιμῶν;

§197Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Νομίζω ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν δὲν ἀπεφασίσθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ κατόπιν πειραμάτων. Ἄλλως τε ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναλογίζεται τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ θὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§199Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§201Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Μάλιστα.

§202Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν;

§203Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ ὑπάγωμεν νὰ φάγωμεν.

§204Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὅστις θέλει ἂς ὑπάγῃ νὰ φάγῃ. Ἐγὼ ἐζήτησα καὶ ἔλαβον τὸν λόγον. Δὲν ἔχει σχέσιν τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω, μὲ τὸ φαγητόν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Στάϊκε.

§206Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην, κατὰ τὴν συνεδρίασιν, καθ’ ἣν ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς καταργήσεως τῆς ἐνοικιάσεως τῆς θαλάσσης τοῦ Ἀμβρακικοῦ, νὰ δεχθῇ, ὅπως οἱ Βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Βάλτου ὑποβάλωσι πρότασιν νόμου, καταργοῦσαν τὴν ἐνοικίασιν ταύτην, διότι ἐνόμιζεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς αὐτὸν, ὡς ἀντιπρόσωπον τοῦ Δημοσίου, νὰ κάμῃ καινοτομίαν καὶ διατάξῃ τὴν κατάργησιν δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς. Διὰ τοῦτο ἐλάβομεν τὴν τιμὴν οἱ Βουλευταὶ Βάλτου μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βονίτσης συναδέλφου κ. Γρίβα νὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν νόμου περὶ καταργήσεως τῆς ἐνοικιάσεως τῆς θαλάσσης τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου. Ἡ πίεσις, ἡ ἀπὸ τόσων ἐτῶν ἀσκουμένη, ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται καὶ σήμερον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου ἐκ μέρους τοῦ ἐνοικιαστοῦ καὶ τοῦ Δημοσίου, καὶ συνεπῶς ἡ ὑποβολὴ τῆς εἰρημένης προτάσεως νόμου σκοπὸν εἶχε ν’ ἀπαλλάξῃ μὲν τῆς εὐθύνης τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀλλὰ ν’ ἀπαλλάξῃ καὶ τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας μου τῆς πιέσεως ταύτης. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ συναινέσῃ, ὅπως ἡ πρότασις νόμου αὕτη ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς πρῶτον ἀντικείμενον, ἵνα παύσῃ ἡ ἐκβίασις καὶ ἡ πίεσις, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελοῦσιν οἱ συμπολῖταί μου. Δύναμαι νὰ δεχθῶ ἀναβολὴν, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς εὐαρεστηθῇ νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐνοικίασιν τῆς θαλάσσης, ἵνα μὴ ἐξακολουθήσῃ ἡ λήστευσις, οὕτως εἰπεῖν, αὕτη τῶν συμπολιτῶν μου ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν.

§207Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν δισταγμός τις ἐγεννήθη ἐν ἐμοὶ, ἂν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐνοικίασις αὕτη τοῦ ἰχθυοτροφείου, περὶ οὗ πρόκειται· ἀλλὰ μόνον δισταγμὸς ἐγεννήθη ἐν ἐμοί· δὲν ἐμόρφωσα πεποίθησιν, ὅτι ἔπρεπε νὰ παραιτηθῶ τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ ἰχθυοτροφείου τούτου, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου. Ὑπέδειξα δὲ τότε, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ πρότασις νόμου, προκειμένου περὶ ἰχθυοτροφείου, τὸ ὁποῖον ἐνοικιάζετο ἐπὶ 50 ἔτη. Ἐνόμισα ὅμως, ὅτι καθῆκον εἶχον νὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν καλλίτερον, καὶ ἐπὶ τούτῳ ἀνέθηκα εἰς ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου, καὶ βοηθούμενος ἀπὸ τὸν κυβερνήτην τοῦ τορπιλλοβόλου, τὸ ὁποῖον διαμένει ἐν Βονίτσῃ, νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἐπισκοπήσῃ τὰ περὶ τούτου, καὶ μοὶ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν. Καὶ ὄντως ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος ἀνεχώρησεν, ἵνα μεταβῇ ἐπὶ τόπου. Σήμερον διενεμήθη ἡ πρότασις νόμου τῶν ἀξιοτίμων ἐκ Βάλτου κ. Βουλευτῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βονίτσης κ. συναδέλφου. Ἐννοεῖτε, ὅτι δικαίωμα εἶναι φυσικῶς τοῦ ὑποβαλόντος τὴν πρότασιν νὰ ἀναπτύξῃ ταύτην καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφὴν αὐτῆς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἀλλὰ τὸ νὰ ἐγγραφῇ αὕτη ὡς πρώτη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, νομίζω ὅτι καὶ ὁ κ. ἐκ Βάλτου Βουλευτὴς δὲν θὰ θεωρήσῃ ἐπίκαιρον, διότι οὔτε τὴν πρότασιν ἔλαβον καιρὸν νὰ ἀναγνώσω, ὅπως ἀποφανθῶ ἐπ’ αὐτῆς, οὔτε ἔχω τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ μὲ ὁδηγήσωσιν εἰς τὸ νὰ μορφώσω γνώμην, καὶ ἀνακοινώσω αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν.

§208Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐνοικίασιν, καὶ τότε ἀποδέχομαι, ὡς εἶπον, τὴν ἀναβολήν.

§209Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἐξετάζω εἰσέτι τὴν ὑπόθεσιν, βεβαίως δὲν ἐκοινοποιήθη ἡ ἔγκρισις τῆς ἐνοικιάσεως.

§210Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Πολὺ καλά. Εὐχαριστῶ.

§211Α. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Εἰσήλθομεν ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δυνάμεθα νὰ μάθωμεν τὸ θέμα, ἐφ’ οὗ θέλετε νὰ ὁμιλήσητε; Μήπως ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ;

§213Α. ΖΕΡΒΑΣ. Σχετίζεται μὲ τὸν ὀργανισμόν.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ, θὰ λάβητε τὸν λόγον. Ὑπάρχει πρὶν ἄλλο θέμα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§215Α. ΖΕΡΒΑΣ. Πολὺ καλά.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1904 ἐκ δρχ. 454,000». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§217Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρεισέφρησε τυπογραφικὸν λάθος, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ. Ἀντὶ τοῦ κεφαλαίου 35 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐσημειώθη τὸ κεφάλαιον 34.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θὰ διορθωθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς διωρθώθη). Ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ». Ὁ κύριος Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§219Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπει ὁ κ. συνάδελφος νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ ἀντ’ αὐτοῦ;

§220Α. ΖΕΡΒΑΣ. Ὄχι ἀντ’ ἐμοῦ. Πῶς θὰ ὁμιλήσητε ἀντ’ ἐμοῦ; (ἱλαρότης).

§221Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Δηλαδὴ νὰ ὁμιλήσω πρῶτος ἐγώ.

§222Α. ΖΕΡΒΑΣ. Δηλαδὴ νὰ προηγηθῆτε ἐμοῦ; Μάλιστα.

§223Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζέρβας.

§225Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή! Πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, παρόντων μόνον 15 Βουλευτῶν! Χθὲς ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου διέκοψεν ἀποτόμως τὴν ἀγόρευσίν του ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον αὐτόν. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἦναι παροῦσα. Ποῖος θ’ ἀκούσῃ καὶ ποῖος θ’ ἀπαντήσῃ; Καλὸν θὰ ἦτο νὰ γείνῃ διακοπὴ ἡμισείας ὥρας, διὰ νὰ φάγωμεν τοὐλάχιστον.

§226Α. ΖΕΡΒΑΣ. Περιμένω τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§227ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὁρίστε, ὁρίστε.

§228Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἕως ὅτου ἀρχίσητε θὰ ἔλθωσιν ὅλοι.

§229Α. ΖΕΡΒΑΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, Κύριοι, ὡς καὶ τὰ ψηφισθέντα ἤδη στρατιωτικὰ καὶ ἄλλα τινὰ τοιαῦτα ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, εἶναι πράγματι νομοσχέδια ὑψίστης σπουδαιότητος καὶ προσοχῆς. Αἱ σκέψεις, αἵτινες ἐπεκράτησαν εἰς τὴν σύνταξιν καὶ διαρρύθμισιν αὐτῶν, εἶναι ὁμολογουμένως σκέψεις ἔξοχοι, σκέψεις ἀνταποκρινόμεναι εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τοῦ ἔθνους. Διότι τίς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι, ἐὰν ὑπῆρξαν ἐν τῷ παρελθόντι περιστάσεις κρίσιμοι, αἱ σημεριναὶ εἶναι κρισιμώτεραι; Αἱ ἐθνικαὶ ἀνάγκαι σήμερον εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἐπιβάλλεται ταχίστη ἡ ἀναδιοργάνωσις τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας, διότι οὐδεὶς ἀγνοεῖ, τίς εἶναι ὁ προορισμὸς τοῦ στρατοῦ, ποία ἡ ἀποστολή του, καὶ τί ἔχει νὰ διεκδικήσῃ. Ἀλλὰ πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, θεωρῶ καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῶν λεχθέντων χθὲς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γυθείου συναδέλφου, διότι κατηγορήθημεν, Κύριοι,—οὐχὶ βεβαίως ἐκ προθέσεως, ἀλλ’ ἐκ παρανοήσεως,—ὅτι ἐκ προσωπικοῦ συμφέροντος κινούμεθα, ὑποβάλλοντες τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας κρίνομεν ἀναγκαίας πρὸς βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὀφείλω δὲ νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι εἰς οὐδὲν προσωπικὸν συμφέρον ἀποβλέπομεν, διότι καὶ ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ ἔθνους, καὶ ὡς δημόσιοι ἄνθρωποι, νὰ ἤμεθα ὑπεράνω πάσης σκέψεως προσωπικοῦ ἐνδιαφέροντος, ὅτι ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ζήτημα, ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ἐνδιαφέρον, ἔχομεν τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τοῦ ἔθνους, ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἡμῶν, καὶ ὑπὲρ τούτου ἔχομεν ἀποστολὴν νὰ ἀγωνιζώμεθα. Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀφ’ ὅτου ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια ἐκηρύχθημεν καὶ ἡμεῖς ὑπὲρ τῆς ταχίστης συζητήσεως αὐτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ὡρμήθημεν ἐξ οὐδεμιᾶς ἄλλης σκέψεως ἢ ἐκ μόνου τοῦ γενικοῦ συμφέροντος χάριν τοῦ ἔθνους καὶ τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἔλεγε χθὲς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος, ὅστις τῳόντι ἀποτελεῖ μέλος τῆς πρυτανείας τοῦ παρ’ ἡμῖν στρατιωτικοῦ κόσμου, ὅτι πρὸς σύνταξιν ἑνὸς καλοῦ ὀργανισμοῦ ὑπάρχουσι μεταξὺ τῶν στρατιωτικῶν στοιχείων σχέσεις τοιαῦται, ἡ ἀναλογία τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ ἀπορρέῃ ἐξ οὐδεμιᾶς αὐθαιρέτου σκέψεως, ἀλλ’ ὅτι αὗται ἐπιβάλλονται ὑπ’ αὐτῆς τῆς φύσεως καὶ τῆς ἐπιβολῆς τῶν πραγμάτων, ὅτι μεταξὺ ὅλων τῶν στοιχείων ὑπάρχουν ὅροι καὶ ὑπολογισμοί, ὅροι καὶ παράγοντες, οἵτινες εἰσέρχονται ἐν τῷ ὑπολογισμῷ τῷ διέποντι τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Καὶ εἶναι ἀνάγκη, νομίζω, νὰ χαρακτηρίσωμεν, ποῖα εἶναι ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα, μεταξὺ τῶν ὁποίων δέον νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀναλογία, ὥστε νὰ συνταχθῇ εἷς ὀργανισμός, ὅστις νὰ πληροῖ ὅλους τοὺς ὅρους καὶ τὰς συνθήκας. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, Κύριοι, καὶ πρεσβεύεται παρ’ ὅλης τῆς πρυτανείας τοῦ στρατιωτικοῦ κόσμου, ὅτι ἡ ὕπαρξις ἑνὸς στρατοῦ, ἡ ζωὴ αὐτοῦ, ἡ δύναμις αὐτοῦ στηρίζεται εἰς τὸν καλὸν ὀργανισμόν, καὶ ὅτι, ὡς ἔλεγεν ὁ στρατάρχης Μαρμόν, οὐδενὸς πρέπει τις νὰ ἀμελῇ ἄνευ κινδύνου, οὐδενός, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παγιώσῃ ἕνα καλὸν ὀργανισμόν. Διὰ νὰ ἔχωμεν, Κύριοι, ἕνα καλὸν ὀργανισμόν, δέον νὰ ἔχωμεν πρωτίστως στελέχη τελείως μεμορφωμένα, καὶ συντεταγμένα, ὑπὸ ὀργανικὴν ἔννοιαν, οὕτως, ὥστε νὰ δύνανται ἐν ἁρμονίᾳ καὶ τὰ τρία ὅπλα νὰ φθάσωσιν εἰς ἓν ἐξαγόμενον, εἰς ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον νὰ πληροῖ τὸ ποθούμενον. Σήμερον, Κύριοι, ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην περίστασιν εἶναι ἀνάγκη μορφώσεως τῶν στελεχῶν καὶ διαρρυθμίσεως αὐτῶν ὑπὸ ὀργανικὴν ἔννοιαν· διότι ἐν τῇ ἀρχαιοτέρᾳ ἐποχῇ, ὅτε οἱ πόλεμοι ἦσαν μᾶλλον μακροχρόνιοι, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπῃτεῖτο πεῖρα μικρὰ καὶ μελέτη ἀνάλογος, σήμερον ὅμως, ὅτε τὰ μεγαλείτερα στρατιωτικὰ Κράτη συντρίβονται ἐντὸς ὀλιγίστου χρονικοῦ διαστήματος ἕνεκα τῆς βελτιώσεως τῆς βλητικῆς δυνάμεως τῶν ὅπλων, ἀπαιτεῖται μελέτη μακρὰ καὶ γνώσεις πλεῖσται διὰ τὴν ἐκμάθησιν τῶν κυριωτέρων ἐπιστημῶν, αἵτινες εἶναι ἡ τακτικὴ καὶ ἡ στρατηγική. Αἱ δύο αὗται, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἔχουσι κοινὰ σημεῖα ἐπαφῆς, καὶ ὅτι συνδέονται μεταξύ των, διότι ἡ μὲν στρατηγικὴ διαμορφώνει τὰ σχέδια τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων, ἡ δὲ τακτικὴ κινητοποιεῖ ταῦτα, καὶ συντελεῖ εἰς τὴν καθοδήγησιν τῶν στρατῶν ἐπὶ τοῦ θεάτρου τοῦ πολέμου. Ἔλεγον, Κύριοι, ὅτι πρὸς σύνταξιν ἑνὸς ὀργανισμοῦ δέον νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναλογίαν τὴν ὑφισταμένην μεταξὺ τῶν τριῶν ὅπλων πρωτίστως, τοῦ πεζικοῦ, τοῦ ἱππικοῦ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ. Ἡ ἀναλογία ἑκάστου τῶν ὅπλων τούτων βεβαίως εἶναι γνωστή· καὶ ἡ μὲν ἀναλογία τοῦ ἱππικοῦ ποικίλλει μεταξὺ τοῦ ⅛ καὶ ⅑, ἡ δὲ τοῦ πυροβολικοῦ μεταξὺ τοῦ ⅑ καὶ ⅒, τὰ δὲ ὑπόλοιπα τῆς ἀριθμητικῆς μονάδος ἀπομένουσιν εἰς τὸ ἕτερον ὅπλον, τὸ πεζικόν. Ἐν τῇ χθεσινῇ συζητήσει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός, συζητῶν καὶ κρατῶν ἀνὰ χεῖρας κατάστασιν, ἐν ᾗ ἐνεφαίνοντο οἱ ἀριθμοὶ τῶν διαφόρων βαθμῶν, ἔλεγεν ὅτι ἔχει ἐπέλθει αὔξησις τῶν βαθμοφόρων, τῶν ἀνθυπολοχαγῶν, τῶν ὑπολοχαγῶν καὶ τῶν λοχαγῶν. Δὲν προτίθεμαι νὰ συζητήσω ἐπὶ τῆς μικρᾶς ταύτης ἀριθμητικῆς ἐννοίας, ἀλλὰ τοῦτο δέον νὰ ἐπιβάλληται, ὅτι ὁ ἀριθμὸς ἑκάστου τῶν βαθμῶν πρέπει νὰ ἦναι ἀνάλογος πρὸς τοὺς ἑτέρους βαθμοὺς, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἁρμονία τόσον μεταξὺ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βαθμῶν, ὅσον καὶ μεταξὺ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὅπλων. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, εἶχον καθῆκον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ δηλώσω, ὅτι ἡμεῖς οὐδένα σκοπὸν προσωπικοῦ ἐνδιαφέροντος ἔχομεν, ἀλλ’ ὅτι εἴχομεν ἀρχικῶς τὴν ἰδέαν καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν ταύτην, ὅτι σύντομος εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ ὅτι ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ πάντες ἔχομεν τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον. Κατ’ ἀρχὴν ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ τοιαύτην ἐξεδήλωσα γνώμην εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Ἐν ταῖς λεπτομερείαις, ὅταν παρουσιασθῇ περίστασις, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ κρίνωμεν ἀναγκαῖον νὰ ἐκφέρωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν καὶ νὰ ζητήσωμεν τὴν διόρθωσιν, βεβαίως θέλομεν πράξει τοῦτο. Δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἔχωσιν οἵαν ἔχουσι γνώμην, καὶ νὰ δηλώσωσιν, ὡς ἐδήλωσαν χθές, ὅτι οὐδεμίαν θέλουσι λάβει ὑπ’ ὄψιν τροπολογίαν. Κρίνω ὅμως ἀναγκαῖον νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τοὺς βαθμοφόρους τοὺς ἀποτελοῦντας μέρος τῆς ὅλης ἀνάγκης τοῦ ὀργανισμοῦ, πάσας τὰς ἐν τῷ ὀργανισμῷ θέσεις, ὡς ἐμφαίνεται εἰς τοὺς διαφόρους στρατιωτικοὺς κανονισμούς, ὡς εἶναι ὁ κανονισμὸς τῆς ὑπηρεσίας τῶν σωμάτων, ὅστις ἀκριβῶς ὁμιλεῖ περὶ τῶν καθηκόντων καὶ τοῦ προορισμοῦ τῶν Οἰκονομικῶν Συμβουλίων καὶ τῆς ταμιακῆς ἐπιτροπῆς, νὰ λάβωσι, λέγω, ταῦτα ὑπ’ ὄψιν, διότι ἄλλως δέον νὰ καταργηθῶσι καὶ κανονισμὸς καὶ οἰκονομικαὶ διατάξεις, αἵτινες δὲν δύνανται ἢ νὰ ἐπιφέρωσιν ἔλλειψιν καὶ ἀνωμαλίαν εἰς τὴν ὅλην διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας, εἰς βάρος βεβαίως τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ εἰς βλάβην τῶν στελεχῶν καὶ τοῦ ὀργανισμοῦ, ὅστις ἔχομεν ἐνδιαφέρον νὰ ἦναι σύμφωνος πρὸς τὰς περιστάσεις καὶ τὰς ἀνάγκας.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἐτροποποιήθη μετὰ τοῦ πίνακος Αʹ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται). Ἐδῶ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κυρίου Στράτου, κατὰ τὴν ὁποίαν «Διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ βαθμῷ καὶ μισθῷ τμηματάρχου Αʹ τάξεως δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἰδιώτης, κεκτημένος τὰ προσόντα, ἅτινα ὁρίζει ὁ σχετικὸς νόμος περὶ νομικῶν συμβούλων.»

§231Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ τροπολογία ἡ ἰδική μου ὑπεβλήθη ὄχι μὲ σκοπὸν μεταβολῆς τοῦ ἄρθρου, ἀλλὰ μόνον, ὅπως καθορισθῇ ὁ βαθμὸς καὶ ὁ μισθὸς τοῦ τμηματάρχου, ἂν παρουσιασθῇ ἀνάγκη τοιούτου.

§232Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὴν δεχόμεθα. Χθὲς τὴν ἑσπέραν, Κύριοι, ἀγορεύων ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γυθείου κύριος Πετροπουλάκης, εἶπε μεταξὺ τῶν ἄλλων, ὅτι, ἂν ἴδῃ, ὅτι κατὰ τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται, πρόκειται νὰ αὐξηθῇ τὸ προσωπικὸν τὸ προβλεπόμενον ὑπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ αὐτὸς καὶ ἄλλοι πολλοὶ Βουλευταὶ θὰ καταψηφίσουν τὸν νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ τότε, ὑπὸ τὴν ἔνοιαν αὐτήν, εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὅλη δὲν δέχεται τροποποιήσεις· ἀλλ’ ἐνόουν τροποποιήσεις ἀναγομένας πάντοτε εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ λόγου τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γυθείου Βουλευτοῦ, δηλαδὴ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ. Εἶπον δὲ πρὸς τούτοις ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἐγὼ συνεζήτησα τὸν ὀργανισμὸν καὶ μετὰ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς μὲ ὅλον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι ἐπὶ τῆς πορείας, τὴν ὁποίαν θ’ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Κατὰ συνέπειαν καὶ ἀτομικήν τινα γνώμην ἐὰν ἔχω ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὅλου βεβαίως θὰ ἦμαι σύμφωνος μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἀποκρύπτω, ὅτι εἰς ἕνα στρατὸν, ὅσον περισσότεροι βαθμοφόροι ὑπάρχουσι, τόσον καλλίτερον διὰ τὸν στρατὸν αὐτόν· ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς τῶν βαθμοφόρων σχετίζεται καὶ μὲ τὰ χρηματικὰ μέσα τῆς χώρας...

§233Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὁπλιτῶν.

§234Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καὶ μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὁπλιτῶν βεβαίως, καὶ μὲ τὰ χρηματικὰ μέσα τῆς χώρας ἰδίως. Λοιπόν, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἐγὼ φρονῶ, ὅτι χρησιμεύουσιν οἱ ταγματάρχαι Πρόεδροι τοῦ Οἰκονομικοῦ καὶ τὰ λοιπὰ, τὸ δὲ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον βλέπει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ χρηματικῶς, ὥστε ὁ ὀργανισμὸς νὰ ἐμπεριέχῃ καὶ τοὺς βαθμοφόρους ἐκείνους, νὰ ἐμπεριέχῃ καὶ σχολεῖον μηχανικοῦ, νὰ ἐμπεριέχῃ καὶ ἄλλα ἱδρύματα, βεβαίως τότε ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ περιορισθῇ, ὥστε νὰ ἦναι ἀνάλογος μὲ τὰ χρηματικὰ μέσα τῆς χώρας, καὶ τούτου ἕνεκεν θὰ ἦμαι ἠναγκασμένος νὰ συμφωνῶ καὶ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ κατὰ συνέπειαν εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀποχωρισθῶ, ἐννοεῖται, τῆς Κυβερνήσεως. Προκειμένου ὅμως νὰ γείνῃ τροποποίησίς τις ἀφορῶσα εἰς λεπτομερείας τοῦ ὀργανισμοῦ, προκειμένου νὰ γείνωσι τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποβλέπουσιν εἰς αὔξησιν προσωπικοῦ, δύναμαι νὰ δεχθῶ τοιαύτας τροποποιήσεις.

§235Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ δήλωσις αὕτη ἦτο ἀπολύτως ἀναγκαία· διότι ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ ἀποβλέπει κυρίως εἰς στρατιωτικοὺς σκοποὺς, ἀλλὰ κατὰ τὴν σύνταξιν αὐτοῦ πρέπει κατ’ ἀνάγκην νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τῆς χώρας, ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους. Ὅλοι οἱ γενόμενοι ὑπολογισμοὶ ἀποδεικνύουσιν, ὅτι δυνάμει τοῦ ὀργανισμοῦ, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, αἱ δαπάναι αἱ στρατιωτικαὶ θὰ αὐξήσωσι κατὰ πολύ. Αἱ δαπάναι αὗται ἔσονται μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ὀργανισμοῦ ἀνώτεραι κατὰ 4 τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια δρ. τῶν δαπανῶν τῶν ἄλλοτε γινομένων. Ἐλέχθη χθὲς, ὅτι ἔσονται ἀνώτεραι κατὰ 5 ἑκατομμύρια. Κατ’ ἐμὴν κρίσιν, ἡ δαπάνη ἔσται ἀνωτέρα κατὰ 4 ἑκατομμύρια. Ἐννοεῖτε, ὅλοι, ὅσοι παρακολουθεῖτε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας, ὅτι εἶναι ἀδύνατον τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ ὑπερβῶμεν, διότι ἡ ὑπέρβασις τοῦ ποσοῦ τούτου οὐδὲν ἄλλο θὰ εἶχεν ἀποτέλεσμα ἢ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τοῦ ψηφιζομένου ὀργανισμοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ γείνῃ αὔξησις ὑπερβαίνουσα 4 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ποία λοιπὸν θὰ ἦναι ἡ ἀναγκαία συνέπεια τῆς παραδοχῆς τῶν προτάσεων, δι’ ὧν ἐπιδιώκεται μεγαλειτέρα αὔξησις δαπανῶν; Ἀναγκαία συνέπεια θὰ ἦναι, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἅπαντες ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἴδωμεν ἐφαρμοζόμενα, δηλαδὴ θὰ περιορισθῇ ἡ δύναμις ἡ ἐνιαύσιος τῶν στρατιωτῶν· περιοριζομένης δὲ ταύτης, τί πράττομεν διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ; Οὐδὲν ἄλλο ἢ δημιουργοῦμεν νέας θέσεις. Παρακαλῶ δὲ τοὺς κυρίους Βουλευτάς, τοὺς ὑποβαλόντας τροπολογίας, δι’ ὧν ἐπιδιώκεται αὔξησις θέσεων, νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ὑποβληθέντος ὀργανισμοῦ αὐξάνει ἐπαισθητῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν· διότι ναὶ μὲν, ὅπως ἀπεδείχθη χθές, ἐὰν παραβάλωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἰσχύοντος ὀργανισμοῦ πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ὀργανισμοῦ, ὑπάρχει διαφορὰ 19 μόνον ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν σήμερον ὑπηρετούντων εὑρίσκετε, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ 79 ἀξιωματικῶν, διότι, ἐνῷ σήμερον ὑπηρετοῦσι 1872 ἀξιωματικοί, δυνάμει τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀπαιτοῦνται 1969, ἑπομένως ὑπάρχει διαφορὰ 97 ἀξιωματικῶν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπωσιν: «ὅπως σήμερον δὲν διωρίσθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, δὲν θὰ διορίζωνται καὶ εἰς τὸ μέλλον.» Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχει διάταξις, δυνάμει τῆς ὁποίας καθίσταται ὑποχρεωτικὸς ὁ προβιβασμὸς ἐντὸς τριμήνου ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐκενώθη θέσις, ἑπομένως κατ’ ἀνάγκην θέλομεν φθάσει εἰς τὴν πλήρωσιν ὅλων τῶν ὑπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ προβλεπομένων θέσεων. Οἱ λόγοι οὗτοι, Κύριοι, ἐλπίζω ὅτι θέλουσι πείσει ὑμᾶς, ὅτι δὲν εἶναι κακὴ θέλησις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἀνάγκη ἀναπόδραστος, ὑπαγορεύσασα αὐτῇ νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀποδεχθῇ τροπολογίας, ὧν ἀναγκαῖον ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι αὔξησις δαπανῶν, ὅτι τὴν δήλωσιν ταύτην ὑπηγόρευσεν ἡ ἀνάγκη, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει εἰς αὐτὴν, καὶ ἡ ὁποία ἐπιβάλλει καὶ εἰς ὑμᾶς, νὰ μὴ παραβλέψωμεν τοὺς σκοπούς, εἰς τοὺς ὁποίους διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τείνομεν, καὶ οἱ ὁποῖοι ματαιοῦνται διὰ τῶν προτεινομένων τροπολογιῶν. Οἱ σκοποὶ δὲ οὗτοι ποῖοι εἶναι; Ἡ βελτίωσις τοῦ στρατοῦ, ἡ στρατιωτικὴ σύνταξις τῆς χώρας. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ψηφιζομένου τοῦ νόμου πορὶ στρατολογίας, ὁ ὁποῖος θέλει δώσει ἐπαρκῆ ἀριθμὸν κληρωτῶν, καὶ ψηφιζομένου τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ ἐφαρμοζομένου τοῦ ὀργανισμοῦ θέλει ἐπέλθει βελτίωσις τῶν τοῦ στρατοῦ. Ὑπεστηρίχθησαν θεωρίαι, τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τις, καὶ αἱ ὁποῖαι ἴσως ἀπολύτως εἶναι ὀρθαί· διότι τίς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ ἔχωμεν πέντε μεραρχίας, ἀντὶ τριῶν; Βεβαίως τοῦτο θὰ ἦτο προτιμότερον, ὡς θὰ ἦτο προτιμότερον, ἐὰν ἀντὶ τριῶν ἢ ἀντὶ πέντε, ὡς προὐτάθη, εἴχομεν ἕξ μεραρχίας, ὅταν ἀναγνωρίζωμεν τὴν ἀνάγκην ἐν περιπτώσει πολέμου ἕξ μεραρχιῶν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, εἶναι ταῦτα δυνατά; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἐπιτρέπουσι τοιαύτην διαίρεσιν τοῦ στρατοῦ; Ἀλλὰ καὶ ἐὰν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἐπέτρεπον, ἐρωτῶ, ὁ νόμος τῆς στρατολογίας, τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν, μᾶς δίδει ἄνδρας ἐπαρκεῖς, ὅπως ἔχωμεν πέντε ἢ ἕξ μεραρχίας; Ἑπομένως παρακαλῶ ν’ ἀφήσωμεν τὰς θεωρίας, καὶ ν’ ἀποβλέψωμεν κυρίως εἰς τὰ πράγματα, ἵνα ἴδωμεν, τί εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ. Φρονῶ ὅτι διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ καὶ διὰ τοῦ νέου περὶ στρατολογίας νόμου θὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν χώραν τοσαύτας θυσίας, ὥστε εἶναι ἀδύνατον, ἐὰν θέλωμεν πρακτικῶς νὰ σκεπτώμεθα, νὰ ζητήσωμεν ἔτι μεγαλειτέρας, διότι ζητοῦντες ἔτι μεγαλειτέρας εἰς οὐδὲν ἕτερον θέλομεν καταλήξει ἀποτέλεσμα ἢ εἰς τοῦτο, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς ὁ ψηφιζόμενος δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅτι ὁ νόμος ὁ περὶ στρατολογίας δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι, ὅταν εὑρεθῇ ἡ Κυβέρνησις, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι αὕτη, πρὸ ἀδυνάτου, ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικήν, θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ μὴ καλέσῃ ὅλην τὴν κλάσιν, ἀλλὰ νὰ περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνδρῶν, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ περιορισθῇ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τροπολογίας, τῶν ὁποίων ἀποτέλεσμα ἀναγκαῖον θὰ ἦναι αὔξησις δαπανῶν, διότι αὔξησιν μεγαλειτέραν δαπανῶν ἐν τῇ σημερινῇ καταστάσει τῇ οἰκονομικῇ τῆς χώρας εἶναι ἀδύνατον νὰ παραδεχθῶμεν. Δὲν ἀποκλείομεν, ὅτι εἰς τὸ μέλλον, βελτιουμένης τῆς καταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν δύνανται νὰ ἦναι λίαν δεδικαιολογημέναι, ἀλλ’ αἱ προτάσεις αὗται εἶναι ἀδύνατον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν σήμερον, διότι ἀτυχῶς εἶναι ἀπραγματοποίητοι ἕνεκα τῶν οἰκονομικῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα.

§236Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου Βουλευτὴς εἶπεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 23, διότι δὲν ἔχω καμμίαν σχέσιν μὲ τὰς συζητήσεις περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ, μὴ ἔχων καμμίαν πρὸς τοῦτο εἰδικότητα. Τὸ ἄρθρον 23 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ὀργανισμοῦ ἀναγράφει, ὅτι «Διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἰδιώτης, κεκτημένος τὰ προσόντα, ἅτινα ὁρίζει ὁ σχετικὸς νόμος περὶ νομικῶν συμβούλων». Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου συνάδελφος ὑπηνίχθη, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῦται διάταξις, ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, ὡσεὶ μὴ ἐπήρκει ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων. Ἔχω νὰ ἀντείπω πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν εἶναι καινὴ ἐν τῷ στρατιωτικῷ ὀργανισμῷ· ἡ διάταξις αὕτη ἀντεγράφη ἐκ τοῦ ἰσχύοντος καὶ νῦν ὀργανισμοῦ, ὅστις ἐν ἄρθρῳ 2 ὁρίζει, ὅτι «Διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης διορίζεται καὶ ἰδιώτης, ἐκτελῶν συνάμα καὶ καθήκοντα νομικοῦ συμβούλου, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ σχετικοῦ νόμου, κεκτημένος τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ὁριζόμενα προσόντα». Ὁ λόγος δὲ τούτου εἶναι, ὅτι εὐθὺς ὡς ἱδρύθη τὸ τμῆμα τῆς Δικαιοσύνης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, κατενοήθη, ὅτι ἴσως οἱ ἀνώτεροι στρατιωτικοὶ δὲν ἦσαν ἐντελῶς παρεσκευασμένοι, ὅπως διεξαγάγωσι νομικὰ καθήκοντα, ἵνα ἀναλάβωσι τὴν διεύθυνσιν καθαρῶς νομικῶν ἔργων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν. Διότι ἡ διεύθυνσις τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης εἶναι διεύθυνσις κατ’ ἐξοχὴν εἰδικὴ καὶ κατ’ ἐξοχὴν λεπτή, πρὸς τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν εἶναι παρεσκευασμένοι ἐκ καθήκοντος οἱ στρατιωτικοί. Δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἀξιωματικοὶ εἰδικῶς πρὸς τοῦτο παρεσκευασμένοι, ἀλλ’ οὗτοι ἐξ ἰδίας μόνον προαιρέσεως κατέγειναν εἰς τὰς εἰδικὰς ταύτας μελέτας· ὅταν ὅμως δὲν ἐπιβάλλῃ ἡ Πολιτεία ὡς ἐκ καθήκοντος εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τὰς εἰδικὰς περὶ στρατιωτικοῦ ποινικοῦ δικαίου μελέτας, ὅταν οἱ γνῶσται τούτων ἀξιωματικοὶ εἰς τὴν ἰδίαν αὐτῶν προαίρεσιν ὀφείλωσι τὰς γνώσεις των ταύτας, βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ πᾶς νομοθέτης, καθορίζοντες τὰ τῆς διευθύνσεως τοῦ δικαστικοῦ τμήματος, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ διευθετήσωσι ταύτην εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιβάλληται ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρεωτικῶς εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ὡς ἐκτέλεσις καθήκοντος ἡ ὑπηρεσία, ἧς προαιρετικῶς καὶ οὐχὶ ἐκ καθήκοντος ἐγένοντο κάτοχοι. Καὶ διὰ τοῦτο λίαν εὐλόγως ἀφέθη ἀνέκαθεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ διορίζῃ ἐν τῇ διευθύνσει τοῦ δικαστικοῦ τμήματος ἰδιώτην κεκτημένον νομικὰ προσόντα. Ἑπομένως λίαν λογικῶς καὶ ὁ ἐν ἰσχύϊ ὀργανισμὸς ἐγκαθίδρυσε τὴν διάταξιν ταύτην, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι προαιρετικὴ, ἀφιεμένης τῆς ἐφαρμογῆς της εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ὁ νῦν ὑπὸ συζήτησιν ὀργανισμὸς ἐξηκολούθησεν ἀναγράφων καὶ καθιερῶν αὐτήν. Ὅτι δὲ οἱ κατὰ καιροὺς διευθύνοντες τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔκαμαν οὐχὶ κατάχρησιν, ἀλλ’ οὐδὲ χρῆσιν κἄν τῆς διατάξεως ταύτης, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι συνεχῶς τὴν διεύθυνσιν τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης διεξήγαγον καὶ διεξάγουσιν ἀνώτεροι στρατιωτικοί, οἵτινες, εὐτυχῶς διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, κατέγειναν εἰς εἰδικὰς μελέτας καὶ παρεσκευάσθησαν ὡς εἰδικοὶ διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς δικαστικῆς τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίας. Ὥστε τὸ παρελθὸν καὶ ἡ καλὴ χρῆσις τῆς προκειμένης διατάξεως ἐγγυῶνται περὶ τῆς καλῆς χρήσεως αὐτῆς καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν, αὕτη εἶχε σκοπὸν ἀποκλειστικῶς καθοριστικὸν τοῦ βαθμοῦ καὶ τοῦ μισθοῦ, τοῦ προσήκοντος εἰς τὴν θέσιν τοῦ μέλλοντος τυχὸν νὰ διευθύνῃ τὸ τμῆμα πολιτικοῦ ὑπαλλήλου, διότι, ἐὰν ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου μείνῃ ὡς ἔχει, καθορίζουσα ὡς προσόντα μόνον τὰ τοῦ νομικοῦ συμβούλου, ἠδύνατο νὰ παρεξηγηθῇ, ὅτι εἰς τὸν διοριζόμενον ἐν τῇ θέσει ταύτῃ ἰδιώτην ἔπρεπε νὰ δοθῇ καὶ ὁ μισθὸς τοῦ νομικοῦ συμβούλου, ὅστις εἶναι ἀνώτερος τοῦ τοῦ τμηματάρχου. Ὑπέβαλον λοιπὸν τὴν τροπολογίαν, δι’ ἧς τὸ ἄρθρον 23 τοῦ νομοσχεδίου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ βαθμῷ καὶ μισθῷ τμηματάρχου Αʹ τάξεως δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἰδιώτης, κεκτημένος τὰ προσόντα, ἅτινα ὁρίζει ὁ σχετικὸς νόμος περὶ νομικῶν Συμβούλων.» Ἡ τροπολογία δὲν εἰσάγει καινὰ δαιμόνια εἰς τὴν νομοθεσίαν, τοὐναντίον μάλιστα χρησιμεύει εἰς τὸ νὰ περιορίσῃ τὰ τῆς μισθοδοσίας.

§237Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐὰν ἦτο ἐδῶ προηγουμένως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λάβῃ τὸν λόγον, διότι προηγουμένως εἶχον ἀναγνώσει κατάστασιν, ἐμφαίνουσαν ὅτι εὑρίσκονται πολιτικοὶ ὑπάλληλοι, λόγῳ τῆς συναλλαγῆς, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ἑκατόν.

§238Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει.

§239Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Προστιθεμένου δὲ καὶ τοῦ τμηματάρχου αὐτοῦ, γίνονται ἑκατὸν εἷς.

§240Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ποίου;

§241Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τοῦ δικαστικοῦ τμήματος.

§242Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καὶ κατὰ τὸν ἰσχύοντα καὶ κατὰ τὸν μέλλοντα νὰ ἰσχύσῃ ὀργανισμόν;

§243Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν. Ἐγὼ δὲν ζητῶ αὔξησιν θέσεων. Εἶπον ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ παύσῃ τοὺς ἑκατὸν πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες κατέκλυσαν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, μὲ τὴν δαπάνην αὐτὴν δύναται νὰ συμπληρώσῃ τὰ στελέχη τῶν τριῶν Μεραρχιῶν. Αὐτὸ εἶπον ἐγώ. Νομίζετε δίκαιον, ἀξιότιμε κύριε Πρωθυπουργέ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐλαττώνητε λόγῳ οἰκονομίας τὸν μισθὸν τοῦ στρατιώτου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἔχητε ἑκατὸν πολιτικοὺς ὑπαλλήλους;

§244Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ ἑκατόν;

§245Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Θέλετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω;

§246Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τοὺς τυπογράφους ἢ τοὺς σχεδιαστὰς θέλετε ν’ ἀναγνώσητε;

§247Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὁ ὀργανισμὸς, ὅπως προτείνεται, προέβλεψε καὶ διαθέτει 77 στρατιώτας διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, γραφεῖς, ὑπηρέτας, ποδηλάτας κλπ. Διατὶ νὰ μισθοδοτῶνται δύο κλητῆρες πολῖται;

§248Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καὶ πόσα λαμβάνουν;

§249Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὑμεῖς κρατεῖτε σημείωσιν. Ἐγὼ σᾶς λέγω τοὺς ἀριθμούς.

§250Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Νὰ μοὶ εἴπητε, τί στοιχίζουν αὐτοί.

§251Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἀφ’ ἑτέρου δύο θυρωροί· εἰς τί χρησιμεύουσιν οὗτοι;

§252Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὅ,τι χρησιμεύουσιν εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα.

§253Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τότε λοιπὸν νὰ ὀνομασθῇ πολιτικὸν Ὑπουργεῖον.

§254Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Νὰ καταργηθῶσι λόγῳ οἰκονομίας.

§255Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Παραδέχομαι νὰ καταργηθῶσιν οἱ κλητῆρες.

§256Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὅλοι οἱ πολιτικοί. Εἷς τυπογράφος, δέκα βοηθοὶ τυπογράφου, εἷς μηχανουργὸς, εἷς λιθογράφος, εἷς βοηθὸς λιθογράφου.

§257Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ καταργηθῶσιν· εἶναι χρήσιμοι.

§258Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Παρακαλῶ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν. Δὲν ἠξεύρω, ἄλλοι τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ποίαν ἔχουσι γνώμην. Ἔχομεν τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, τὸ ὁποῖον δύναται κάλλιστα νὰ ἐκπληρώσῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν.

§259Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Προχθὲς ἤθελον νὰ ἐκδώσω μίαν ἐγκύκλιον, ἵνα τὴν στείλω διὰ τοὺς ἐφέδρους, καὶ διὰ νὰ ἔχῃ κυκλοφορίαν μεγαλειτέραν, εἶπον νὰ τυπωθῇ καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ τυπωθῇ καὶ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον. Τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον εἶχε τόσην ἐργασίαν, ὥστε ἐπὶ ὀκτὼ ἡμέρας δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ μοὶ τυπώσῃ μίαν ἐγκύκλιον. Λοιπὸν δύναται τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον νὰ ἐπαρκῇ καὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν του καὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν; εἶναι ἀδύνατον. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ ἔχῃ ἴδιον τυπογραφεῖον.

§260Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ παραπονῆται, διότι εἰς διάστημα 15 ἡμερῶν δὲν κατώρθωσε τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον νὰ τυπώσῃ μίαν ἐγκύκλιον.

§261Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὀκτὼ ἡμερῶν, ὄχι δεκαπέντε.

§262Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὀκτώ, ἔστω. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, Κύριοι, ὅτι ἐλάμβανον τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως κατὰ 15 ἢ 20 ἡμέρας· μετέβην μίαν ἡμέραν εἰς τὸ Ἐθνικὸν τυπογραφεῖον, καὶ παρέστησα εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον τὴν ἀταξίαν ταύτην, εἰπὼν ὅτι, ἂν δὲν διορθωθῇ, θ’ ἀναγκασθῶ νὰ φέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν. Σᾶς διαβεβαιῶ δέ, ὅτι ἔκτοτε καθ’ ἑκάστην λαμβάνω τακτικῶς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο λέγω, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δύνασθε κάλλιστα διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξητε, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὐθημερὸν θὰ γείνῃ ἡ ἐργασία σας. Ἐὰν δὲν θέλητε οὕτω, δυνάμεθα καὶ δι’ ἄλλης ὁδοῦ νὰ φέρωμεν αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν. Ἐν τῷ στρατῷ ὑπάρχουσιν ἑκατὸν τυπογράφοι. Δύνασθε κάλλιστα ν’ ἀποσπάσητε δέκα ἐξ αὐτῶν. Στρατιῶται ἀποσπῶνται δι’ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας τῆς χώρας· διατὶ νὰ μὴ ἀποσπασθῶσι καὶ ὡς τυπογράφοι; Ἔπειτα ἔρχεται τὸ Στρατιωτικὸν Ἀρτοποιεῖον. «Διευθυντὴς τοῦ Ἀρτοποιείου λοχαγός, μαζοποιοὶ στρατιῶται». Διατὶ διορίζονται καὶ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι ἐνταῦθα; Κάμετε οἰκονομίας.

§263Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Χρειάζεται εἷς μηχανικὸς διὰ τὴν μηχανὴν, χρειάζονται δύο θερμασταὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς μηχανῆς καὶ τὰ λοιπά. Ποῦ θὰ τοὺς εὑρίσκωμεν μεταξὺ τῶν στρατιωτῶν; Ὅταν ἔχωμεν τὸ εὐτύχημα νὰ τοὺς εὑρίσκωμεν, βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ προσλαμβάνωμεν στρατιώτας.

§264Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἦσαν διωρισμένοι ἰδιῶται πολλοί.

§265Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου ἀκόμη καιροῦ, ὀκτὼ ἐξ αὐτῶν, ἀντικατέστησα διὰ στρατιωτῶν, ὅτε τοὺς εὗρον.

§266Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀριθμὸς τῶν προσερχομένων εἰς τὸ ναυτικὸν εἶναι μικρὸς, εἰς δὲ τὸν στρατὸν εἶναι μέγας, καταντᾷ, ὥστε ἑκατοντάδες θερμαστῶν νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ διότι οἱ πλεῖστοι τούτων δὲν γνωρίζουσιν, ὅτι, ἵνα καταταχθῶσιν εἰς τὸ ναυτικὸν, πρέπει νὰ ἐφοδιασθῶσι μὲ τὸ φυλλάδιον πρὸ 6 μηνῶν πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὁριζομένης πρὸς στράτευσιν. Εἰς τὸ Σχολεῖον τῶν Εὐελπίδων παρατηροῦμεν ἐπίσης πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, λιθογράφους, ἰχνογράφους, καλλιγράφους. Τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην δὲν ἠδύνασθε νὰ δώσητε εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον ἢ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; Ὡσαύτως ἀναγράφονται 18 καθηγηταὶ καὶ διδάσκαλοι πολιτικοὶ, ἤτοι ἰδιῶται. Εἷς προκάτοχος Ὑπουργὸς—τὸν ὁποῖον δὲν ὀνομάζω—ἔπαυσεν ὅλους αὐτοὺς, καὶ ἀνέθηκε τὴν διδασκαλίαν εἰς ἀξιωματικούς. Οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν τεχνικῶν ὅπλων δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ διδάξωσιν, ἀφοῦ διδάσκουσιν ἐπὶ μακρὰ ἔτη τὰ αὐτὰ μαθήματα; Καὶ ἂν δὲν ἔχωμεν τοιούτους, διατὶ νὰ μὴ ἀποστέλλωμεν εἰς τὴν Εὐρώπην ἀξιωματικούς, ἵνα σπουδάσωσιν, ὅπως οὕτως ἐξοικονομῶμεν τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἑκάστοτε δίδομεν; Ἔπειτα τοὺς ποδηλάτας τί τοὺς θέλετε;

§267Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τοὺς κατήργησα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§268Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τοὺς ἄλλους διατὶ τοὺς κρατεῖτε;

§269Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Διότι ἡ Διεύθυνσις τοὺς θεωρεῖ ἀναγκαίους. Ἐγὼ τοὺς κατήργησα, διότι παρατηρῶ, ὅτι ἀπαιτεῖται καθημερινὴ ἐπισκευὴ τῶν ποδηλάτων, καὶ διὰ τοῦτο προὐτίμησα τοὺς ἐφίππους ἀγγελιαφόρους.

§270Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ δράττομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν θέλῃ, νὰ φέρῃ οἰκονομίας τινὰς, ἵνα μὴ ἔρχηται νὰ λέγῃ, ὅτι θὰ δαπανήσωμεν 4 ἕως 5 ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς χώρας, ἀφοῦ ἡ ἔκθεσις τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ λέγει, ὅτι ἡ δαπάνη θὰ ἀνέλθῃ εἰς 1,300,000, καὶ ἀφοῦ διὰ τοῦ νέου στρατολογικοῦ φορολογικοῦ νόμου θὰ ἔχωμεν, ὡς ἐλέχθη, περίσσευμα.

§271Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ δὲν ἐψήφισεν εἰσέτι τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ, ἡ ἐπεξεργασθεῖσα αὐτὸ, ἠλάττωσεν ἐπὶ τοσοῦτον τὰ ἀντισηκώματα, ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ ἐπικαλῆσθε τὸ ἐπιχείρημα αὐτό.

§272Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει τὴν αὔξησιν τῶν ἀντισηκωμάτων.

§273Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἤκουσα πολλάκις ἐπαναλαμβανόμενον, ὅτι ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων θέλει καλυφθῆ ἡ δαπάνη ἡ ἐκ τοῦ νέου νόμου περὶ στρατολογίας προκύψουσα. Τοῦτο θέλει καταδειχθῆ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ψηφισθῇ καὶ γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Σήμερον ἔχετε τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος φέρει αὔξησιν δαπανῶν κατὰ 2,000,000 δραχμῶν ἀπέναντι τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ παρελθόντος. Οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει ὁ ἀμφισβητῶν, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ θὰ προκαλέσῃ δαπάνην κατὰ 2,000,000 δραχμὰς ἀνωτέραν τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1904 ἐγγραφομένης. Προσθέτοντες λοιπὸν τὰ δύο ταῦτα ἑκατομμύρια εἰς τὰ ἕτερα δύο, διὰ τῶν ὁποίων ηὐξήθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν διαφορᾶς 4,000,000. Δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ σκεφθῶμεν περὶ αὐξήσεως μεγαλειτέρας. Τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουσι τοῦτο.

§274Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα ἐπιφυλάσσομαι ἄλλην ἡμέραν νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς 100 πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ἔγκλημα, χάριν αὐτῶν νὰ ἐλαττώνητε τὸν μισθὸν τῶν στρατιωτῶν κατὰ 5 λεπτά, μὲ τὰ ὁποῖα ὁ στρατιώτης πληρώνει διὰ τὴν διόρθωσιν τῶν ὑποδημάτων του, διὰ τὴν πλύσιν τῶν ἐσωτερικῶν του ἐνδυμάτων, διὰ τὴν ἀποστολὴν ἐπιστολῶν, διὰ τὸν καπνόν του κλπ. Ἐκ τῆς ἐλαττώσεως δὲ ταύτης θέλει προκύψει καὶ ἄλλο κακόν, ἐκτὸς τῆς κακῆς διαίτης· θὰ γεμίσωσιν αἱ στρατιωτικαὶ φυλακαὶ ἀπὸ κλέπτας, διότι ἐπιπολάζει τὸ ἔγκλημα τοῦτο παρὰ τῷ στρατῷ ἕνεκα τῆς γλισχρότητος τοῦ μισθοῦ τοῦ στρατιώτου, ἐνῷ ἐν Γαλλίᾳ καὶ Ἀγγλίᾳ οἱ στρατιῶται λαμβάνουσι τὸν καπνόν των καὶ τὸ πρωϊνόν των ῥόφημα. Ταῦτα δὲ λέγω οὐχὶ ἐκ συμφέροντος ἀτομικοῦ, τοὐναντίον μάλιστα παρὰ τὸ συμφέρον μου, διότι ἐγώ, καίτοι ἀντιθέτου κόμματος, διατηρῶ τρεῖς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, τοὺς ὁποίους κατορθῶ νὰ διατηρῶ δι’ ἐμμέσου ὁδοῦ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται διὰ τρεῖς προστατευομένους μου νὰ θυσιάζωμεν τόσας χιλιάδας δραχμῶν καὶ νὰ περιορίζωμεν τὸν μισθὸν τῶν στρατιωτῶν.

§275Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ οὐδόλως ἤθελον διστάσει νὰ δεχθῶ, ἵνα ἀπολυθῶσιν οἱ ἑκατὸν ὑπάλληλοι, — ἐκ τῶν ὁποίων τρεῖς, ὡς εἶπεν, ἀνήκουσιν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Σύρου, — ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἡ ὑπηρεσία νὰ διεξαχθῇ ἄνευ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως εἰς τὴν ἀντιμισθίαν τῶν στρατιωτῶν, παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἀντιμισθία ἡ καθιερουμένη διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ εἶναι ἀνωτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν λαμβάνουσιν οἱ στρατιῶται ἐν Βουλγαρίᾳ, ἐν Ῥουμανίᾳ, ἐν Σερβίᾳ, καὶ ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ὀργανισμὸν στρατοῦ, πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸν ὀργανισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχουσι τὰ Κράτη, ὧν τὰ οἰκονομικὰ εἶναι ὡς τὰ ἡμέτερα, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Γαλλίαν. Ἐὰν ἀποβλέψητε εἰς τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, θὰ πεισθῆτε, ὅτι ἡ διάταξις, ἡ ἐν τῷ ὀργανισμῷ ὑπάρχουσα, δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δικαιολογῇ τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Σύρου.

§276Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Οἱ ὀργανισμοὶ συντάσσονται — καὶ σᾶς ἀπαντῶ, διότι ἐξητάσατε τὸ ζήτημα ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν, — ἀναλόγως τοῦ κλίματος, τῶν ἠθῶν καὶ τῶν ἐθίμων ἑκάστης χώρας. Αὐτὰ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἔπειτα νὰ κανονίσητε τὸν μισθὸν τοῦ στρατιώτου, καὶ νὰ μὴ παραπέμπητε εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς Σερβίας ἢ Βουλγαρίας· διότι ἀλλοίμονον, ἂν δὲν ἠξεύρω τοὺς ὀργανισμοὺς τῶν Κρατῶν αὐτῶν.

§277Α. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν θ’ ἀμφισβητήσω τὰς γνώμας, ἃς ἐξήνεγκεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι οἱ ὀργανισμοὶ συνδέονται μὲ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, ἀλλὰ θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, διότι εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι διὰ τοῦ ὑποβληθέντος ὀργανισμοῦ αὐξάνουσιν αἱ θέσεις. Αὐτὸ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές. Διότι, ἐνῷ διὰ τοῦ ὑφισταμένου ὀργανισμοῦ ὑπάρχουσιν 9 τάγματα εὐζώνων, διὰ τοῦ ψηφιζομένου περιορίζονται εἰς 7...

§278Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Προστίθενται 2 τάγματα πεζικοῦ.

§279Α. ΖΕΡΒΑΣ. .. Ἐνῷ διὰ τοῦ ὑφισταμένου ὀργανισμοῦ ὑπάρχουσι 16 στρατολογικὰ γραφεῖα, διὰ τοῦ ψηφιζομένου γίνονται 12. Εἰς τὴν ἐρώτησίν μου κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς δὲν ἠρνήθη, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ἐν τῷ πεζικῷ ἐλαττοῦται. Λοιπὸν ἐρωτῶ ὑμᾶς, αὐξάνουσιν αἱ θέσεις ἢ ἐλαττοῦνται;

§280Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἔδωκα τοὺς πίνακας, οὓς ἔδει νὰ μελετήσητε. Δὲν δύναμαι ἑκατοντάκις νὰ ἐπαναλαμβάνω τὰ αὐτά.

§281Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦ ὀργανισμοῦ κατὰ τὸ πνεῦμα, ἐξ οὗ ὡρμήθη ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐὰν ἔχητε διάθεσιν νὰ μὲ ἀκούσητε, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε χωρὶς νὰ μὲ διακόψητε, ἵνα μὴ παρατείνηται ἡ ἀγόρευσίς μου. Ἐγὼ δὲν θ’ ἀφήσω κενά, διότι ἔχω εἰς χεῖράς μου τοὺς ἐπισήμους πίνακας, οὓς ἰδιαιτέρως ἔχω καταρτίσει, ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἰσχύοντα ὀργανισμὸν καὶ τὸν ψηφιζόμενον. Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὰς δαπάνας, διότι ἄλλως δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν ὀργανισμόν, καὶ συνεπῶς δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀναδιοργανώσωμεν στρατιωτικῶς τὴν χώραν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ἵνα, ἐκ τοῦ αὐτοῦ πνεύματος ὁρμώμενος καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων πινάκων, οὓς ἔχω εἰς χεῖράς μου, ἀποδείξω, ὅτι ναὶ μὲν αὐξάνουσι θέσεις τινὲς τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἡ αὔξησις δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὰ ὅπλα, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπικρατεῖ τὸ πνεῦμα τῆς εὐμενείας πρός τινα καὶ τῆς δυσμενείας πρὸς ἄλλα. Δεύτερον, ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἐπεκράτησε πνεῦμα οἰκονομιῶν κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τότε πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἀνάγκη αὕτη τῶν οἰκονομιῶν, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐπιβάλλει νὰ μὴ προσθέσωμεν τὰς καταργηθείσας θέσεις, ὡς τὴν τοῦ Προέδρου τοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλας. Νομίζω ὅτι, ἀφοῦ ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ παραδεχθῶμεν, — καὶ τοῦτο λέγω χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀδικήσω τινὰ τῶν ἀξιωματικῶν, — ὅπως τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Προέδρου τοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου ἐκπληροῖ ὁ ταγματάρχης, οὕτω πως, νομίζω, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Νοσοκομείου πρώτης τάξεως δύναται νὰ ἐκτελέσῃ ἰατρὸς τοῦ Νοσοκομείου, λοχαγὸς ἢ ἐπίατρος, καὶ οὐχὶ ἀντισυνταγματάρχης. Δὲν εἶναι πολυτέλεια καὶ δαπάνη περιττή, νὰ διευθύνῃ τὸ Νοσοκομεῖον ἀνώτερος ἀξιωματικός, ἀφοῦ δύναται νὰ διευθύνῃ αὐτὸ κατώτερος τοιοῦτος; Ἐγὼ δὲν ζητῶ οὔτε νὰ ἐλαττώσω οὔτε νὰ αὐξήσω τὰς θέσεις, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω νὰ εὐαρεστηθῇ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀπαλείψῃ τὰς θέσεις τῶν ἀρχιάτρων, ὧν ἑκάστου ὁ μισθὸς δύναται ν’ ἀντιπροσωπεύῃ δύο θέσεις ἰατρῶν, οἵτινες δύνανται νὰ προσφέρωσι μεγαλειτέραν ὑπηρεσίαν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἐνόμισα, ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν ἐξ ἀρχῆς νὰ δηλώσω, ὅτι θὰ ψηφίσω μὲν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, θὰ προσπαθήσω ὅμως νὰ καταδείξω, ὅτι οἱ συντάξαντες τοῦτο δὲν ἐστηρίχθησαν εἰς τὸ μέτρον τῶν οἰκονομιῶν, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε, διότι ἄνευ οὐδενὸς λόγου ἐδημιούργησαν θέσεις μεγαλειτέρας, ἐνῷ δὲν παρίστατο ἀνάγκη αὐτῶν. Εἰς τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ, διότι θὰ ὑποδείξω ὅλας τὰς θέσεις, μίαν πρὸς μίαν. Ἔχω συγκριτικὴν μελέτην ἐκ τῶν ἐπισήμων πινάκων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ πίναξ Αʹ ἐμφαίνει τοὺς βαθμοὺς τοῦ ἰσχύοντος ὀργανισμοῦ. Ἔρχομαι εἰς τὰς γενικὰς θέσεις. Ἐκεῖ εὑρίσκω ἐξίσωσιν. Εἷς ἀντιστράτηγος καὶ ἕνδεκα ὑποστράτηγοι καὶ κατὰ τὸν παλαιὸν καὶ κατὰ τὸν νέον ὀργανισμόν, καίτοι ὁ παλαιὸς ὀργανισμὸς δὲν ἐφηρμόσθη. Εἰς τὰς γενικὰς θέσεις ὑπάρχουσι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον 62 θέσεις, καὶ ταύτας ὀρθῶς ἐλαττώνει τὸ νομοσχέδιον εἰς 16, ἀλλὰ δυστυχῶς ταύτας ἀφίνει μόνον διὰ τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς. Νομίζω ὅτι, ἐὰν προσδιωρίζοντο αἱ θέσεις εἰς 32, τὰς ὁποίας νὰ καταλαμβάνωσιν ὑποδεέστεροι ἀξιωματικοί, τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο οἰκονομικώτερον καὶ συμφερώτερον διὰ τὸ ἔθνος. Δὲν ἔχομεν ἆρά γε ἡμεῖς οἱ ὑποδεέστεροι τὴν αὐταπάρνησιν νὰ προσφέρωμεν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ἔθνος, καίτοι λαμβάνομεν μικρότερον μισθόν; Ἀντὶ νὰ ἔχωμεν ἕνα ἀντισυνταγματάρχην, μὲ 450 δραχμὰς μισθὸν καὶ μὲ ἵππον, νομίζω ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν δύο ὑποδεεστέρους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ προσέφερον μεγαλειτέρας ὑπηρεσίας, καὶ θὰ ἐπήρχετο αὔξησις δύο ἀξιωματικῶν ὑποδεεστέρων πρὸς ἐκπαίδευσιν καὶ συμπλήρωσιν τῶν στελεχῶν τῆς ἐφεδρείας, καὶ οὕτως ἠθέλομεν ἔχει φυτώριον ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον καλλιεργοῦντες καλῶς, δυνάμεθα νὰ παρασκευάσωμεν ἀξιωματικοὺς ἱκανοὺς νὰ διοικῶσι μονάδας. Οἱ σήμερον συνταγματάρχαι, ἀντισυνταγματάρχαι καὶ ταγματάρχαι, κατὰ πλεῖστον, δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς διοίκησιν μονάδων, ἀφοῦ εἰσι γνωστοὶ καὶ ἐπὶ ἔτη πολλὰ εὑρίσκονται ἀπεσπασμένοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§282Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Αὐτοὶ ἦσαν ἀπαλλαγέντες κατὰ τὸν πόλεμον.

§283Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἔρχομαι εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον. Περὶ αὐτοῦ δὲν ἔχω ἄλλο τι νὰ εἴπω ἢ ὅτι ἀνεγράφησαν ἐν τῷ ψηφισθέντι νόμῳ περὶ Γενικῶν Ἐπιτελῶν 24 θέσεις ἀξιωματικῶν τῶν Γενικῶν Ἐπιτελῶν, καὶ αὐξάνεται ἐπὶ πολὺ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν δαπανῶν, ἐνῷ, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίζετο, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, ὅπως οἱ ἀξιωματικοὶ μὴ ὦσιν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ σώματος τῶν Ἐπιτελῶν, δὲν θὰ εἴχομεν τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προβῇ εἰς συμπλήρωσιν τῶν θέσεων καὶ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν μὲ δαπάνην τόσην, ὅσος εἶναι ὁ μισθὸς τῶν 24 ἀξιωματικῶν. Ἔρχομαι εἰς τὸ πεζικόν. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα ὀργανισμὸν, εἰς τὸ πεζικὸν ὑπάρχουσι 10 συνταγματάρχαι, 19 ἀντισυνταγματάρχαι, 65 ταγματάρχαι κλπ. Σήμερον γίνονται 12 συνταγματάρχαι. Διατὶ ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν συνταγματαρχῶν; διότι ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν συνταγμάτων. Ἐν ὅσῳ εἴχομεν 10 συντάγματα, εἴχομεν 10 συνταγματάρχας, προωρισμένους διὰ τὴν διοίκησιν τῶν συνταγμάτων, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεμία θέσις ἐκ τῶν γενικῶν ἐπλεόναζεν, ἵνα καταληφθῇ ὑπὸ συνταγματάρχου τοῦ πεζικοῦ. Καὶ νῦν πάλιν ὁ ἀριθμὸς τῶν συνταγματαρχῶν περιορίζεται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν συνταγμάτων, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει πρέπει νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι οὐδεὶς τῶν συνταγματαρχῶν θὰ δύναται νὰ διατεθῇ εἴς τινα τῶν γενικῶν θέσεων. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ ὑπηρεσία ἔχει τοποθετήσει συνταγματάρχας τοῦ πεζικοῦ εἰς διαφόρους θέσεις, καὶ στεροῦνται οὕτως αὐτῶν τὰ συντάγματα. Καὶ φέρω ὡς παράδειγμα τὸν συνταγματάρχην τοῦ πεζικοῦ κ. Ὄφμαν, τοποθετημένον ὡς ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς, τὸν συνταγματάρχην κ. Δούκαν ὡς φρούραρχον Ἀθηνῶν, ἐνῷ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωσιν οὗτοι εἰς τὰ σώματά των, καὶ ν’ ἀναλάβωσι τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν συνταγματάρχαι τῶν ἄλλων ὅπλων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς διαθεσιμότητα, ὡς ὁ κ. Μάνεσης, ὁ κ. Λυκούδης, ὁ κύριος Κόρπας καὶ ἄλλοι. Διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον κρατεῖ, ἀπομακρύνομεν ἀφ’ ἑνὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ ἀπὸ τῆς θέσεώς των, καὶ ἀφίνομεν τὰ συντάγματα νὰ διοικῶνται ἀπὸ ταγματάρχας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ προβιβάζομεν καὶ ἀποστέλλομεν εἰς διαθεσιμότητα συνταγματάρχας ἱκανωτάτους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς τὰς ὑπηρεσίας αὐτάς. Βεβαίως τοῦτο δὲν εἶναι λόγος οἰκονομικός. Ἔχομεν 19 ἀντισυνταγματάρχας κατὰ τὸν νέον ὀργανισμόν, 19 καὶ κατὰ τὸν παλαιόν· 65 ταγματάρχας ἔχομεν κατὰ τὸν παλαιὸν ὀργανισμόν, 54 κατὰ τὸν νέον, ἤτοι ἐλαττοῦνται οἱ ταγματάρχαι κατὰ 11. Λοχαγοὺς εἴχομεν 214, καὶ ἤδη αὐξάνομεν αὐτοὺς εἰς 226. Αὐξάνουσιν ἐπίσης οἱ ὑπολοχαγοὶ κατὰ 55, καὶ ἐλαττοῦνται οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ κατὰ 11. Ἀλλὰ τὴν παραβολὴν ταύτην βεβαίως δὲν τὴν κάμνω ἐν σχέσει πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τὸν ἰσχύοντα καὶ τὸν νῦν ψηφιζόμενον, ἀλλ’ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν κάμω ἐν σχέσει πρὸς ἀμφοτέρους τοὺς ὀργανισμούς, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ ὅπλα. Τὸ ἱππικὸν εἶχε τρεῖς συνταγματάρχας κατὰ τὸν παλαιὸν ὀργανισμόν, τρεῖς ἔχει καὶ κατὰ τὸν νέον, 4 ἀντισυνταγματάρχας κατὰ τὸν παλαιόν, 4 καὶ κατὰ τὸν νέον, 6 ταγματάρχας κατὰ τὸν παλαιόν, 6 καὶ κατὰ τὸν νέον, 16 λοχαγοὺς κατὰ τὸν παλαιόν, 16 καὶ κατὰ τὸν νέον, αὐξάνουσι δὲ οἱ ὑπολοχαγοὶ καὶ οἱ ἀνθυπολοχαγοί. Αὐξάνει βεβαίως καὶ τὸ ἱππικὸν κατ’ ἀναλογίαν ἀξιωματικῶν μεγαλειτέραν τῆς τοῦ πεζικοῦ.

§284Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐξάνει καὶ ἡ δύναμις τοῦ ἱππικοῦ.

§285Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Βεβαίως, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ τὴν αὔξησιν ἐπήνεγκεν ἡ αὔξησις τῆς δυνάμεως τοῦ πεζικοῦ. Εἰς τὸ πυροβολικόν, κατὰ τὸν ἰσχύοντα ὀργανισμὸν ὑπάρχουσιν 6 ἀντισυνταγματάρχαι, κατὰ τὸν νέον ἐλαττοῦνται κατὰ ἕνα, καὶ μένουσι 5· ὑπάρχουσιν 6 ἀντισυνταγματάρχαι, καὶ αὐξάνονται εἰς 10.

§286Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διότι ηὔξησαν καὶ αἱ Μοῖραι.

§287Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος, ἀλλ’ ἡ αὔξησις αὕτη, ἡ γενομένη εἰς τὸ πυροβολικόν, ἀπὸ 6 ἀντισυνταγματαρχῶν εἰς 10, εἶναι ὡς νὰ ἦσαν εἰς τὸ πεζικὸν 50, καὶ ἐγίνοντο 90. Ηὔξησε καὶ τὸ πεζικὸν κατὰ δύο συντάγματα, ἀλλὰ τὰς θέσεις αὐτοῦ δὲν τὰς αὐξάνετε, καίτοι ηὔξησε τὸ στράτευμα. Εἰς τὰ ἄλλα ὅπλα ἐδημιουργήθησαν νέαι θέσεις, ὅπως ἠλαττώθησαν ἄλλαι, ἐνῷ εἰς τὸ πεζικὸν ὄχι μόνον δὲν ἐδημιουργήθησαν, ἀλλὰ καὶ ἠλαττώθησαν· καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω, πῶς ἐπῆλθε τοῦτο. Εἰς τὸ πυροβολικὸν ἦσαν ἀντισυνταγματάρχαι 6, ἐγένοντο 10, ἦσαν ταγματάρχαι, 12 ἐγένοντο 18, ἐνῷ εἰς τὸ πεζικὸν, ἀντὶ οἱ ταγματάρχαι οἱ 60 νὰ γείνωσι, κατὰ τὴν ἀναλογίαν αὐτήν, 90, τοὐναντίον ἠλαττώθησαν. Οἱ λοχαγοὶ εἰς τὸ πυροβολικὸν ἦσαν 27, καὶ γίνονται 42, ἤτοι αὐξάνονται κατὰ 15, οἱ ὑπολοχαγοὶ ἦσαν 27, καὶ γίνονται 59. Ἐὰν παραδεχθῆτε, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν σωμάτων ἐγένετο ἀναλογική, ἦτο δυνατὸν νὰ χωρέσωσιν εἰς τοὺς 27 ἄλλοι 32; Δὲν ηὐξήθησαν αἱ θέσεις τῶν διοικήσεων τῶν πυροβολαρχιῶν, ὥστε νὰ εἴπητε, ὅτι εἰς ἑκάστην πυροβολαρχίαν προσετέθησαν τρεῖς. Ὑπολοχαγοὶ γίνονται 69, ἀντὶ τῶν 32, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον. Διατὶ αὐξάνετε τοὺς ὑπολοχαγούς; Διότι εἶναι ὑπεράριθμοι ἀνθυπολοχαγοί, καὶ διότι ὑπάρχει διάταξις εἰς τὸν νόμον, διὰ τῆς ὁποίας εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κατατάξῃ τοὺς σήμερον σπουδάζοντας ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Εὐελπίδων, ἔστω καὶ ὡς ὑπεραρίθμους. Ἀλλ’ εἶναι ἡ διάταξις αὕτη ὀρθὴ καὶ δικαία; Ἀλλὰ ποῦ θὰ φθάσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις; Ἡ δημιουργία τῶν θέσεων αὐτῶν θὰ ἔχῃ τὰ ἀποτελέσματά της. Εἴχομεν ὑπεραρίθμους ἀνθυπολοχαγούς, κάμνομεν καὶ ὑπεραρίθμους ὑπολοχαγούς, εἴχομεν ὑπεραρίθμους ὑπολοχαγούς, κάμνομεν καὶ ὑπεραρίθμους λοχαγούς, καὶ νῦν προχωροῦμεν καὶ κάμνομεν καὶ ὑπεραρίθμους ταγματάρχας, καὶ ἂν ἀναγκασθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἑπόμενον ἔτος νέον ὀργανισμόν, θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ κάμωμεν ὑπεραρίθμους καὶ ἀντισυνταγματάρχας καὶ συνταγματάρχας. Σήμερον ὀφείλομεν νὰ σταματήσωμεν τοὺς προβιβασμούς, ἰδίως τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, καὶ ὀφείλομεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν τοὺς ὑποδεεστέρους ἀξιωματικοὺς ὅλων τῶν ὅπλων. Διότι σήμερον οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ συνεπλήρωσαν τὰ ἔτη τῆς συντάξεως ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ. Σήμερον, ἐὰν σκέπτησθε νὰ προβιβάζητε ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, δὲν θὰ δυνηθῆτε ἕνεκα οἰκονομικῶν λόγων νὰ κάμητε τίποτε. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς, καὶ νὰ προβιβάσωμεν τοὺς κατωτέρους, ἵνα καὶ οἰκονομίας κάμωμεν καὶ τὸ στράτευμα ὠφελήσωμεν. Τὰ νοσοκομεῖα δύνανται νὰ διοικῶνται ὑπὸ ἰατρῶν, τὰ τμήματα ἐν τοῖς Ὑπουργείοις νὰ διευθύνωνται ὑπὸ λοχαγῶν, πολλαὶ θέσεις τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος νὰ μὴ διευθύνωνται ἀπὸ συνταγματάρχας, ἵνα ἐπιτυγχάνωσιν οὗτοι ἀποστράτευσιν μὲ μισθὸν στρατηγοῦ. Σήμερον παρουσιάσθη ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ παρεκάλεσεν αὐτὸν νὰ τὸν προβιβάσῃ, διότι τὸν καταλαμβάνει τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῷ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ἔχει θέσιν· καὶ πολὺ ὀρθῶς. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ ἔχωμεν ἕνα ἐπιμελητὴν καὶ δύο, δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ ἔχωμεν ὀλιγωτέρους τοιούτους, καὶ νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν λοχαγῶν καὶ ὑπολοχαγῶν; Βεβαίως, ἂν τοῦτο πράξωμεν, θὰ δυνηθῶμεν νὰ εὕρωμεν θέσεις δι’ ὅλους αὐτοὺς μετὰ τὴν πάροδον τοῦ κεκανονισμένου χρόνου τῆς ὑπηρεσίας. Τί ἄλλο ἐζήτησαν οἱ καταταχθέντες εἰς τὸ οἰκονομικὸν σῶμα; ὠνειρεύθησαν ποτὲ νὰ γείνωσι συνταγματάρχαι; Ἐγὼ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ἐγενόμην ἀνθυπασπιστὴς ἐν ἡλικίᾳ 20 ἐτῶν, καὶ ἐνόμιζον ὅτι ἤθελον φθάσει εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου νεώτατος, καὶ ὅμως νῦν, ὡς λοχαγὸν, ἴσως μὲ καταλάβῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, οἱ ὁποῖοι σήμερον εἶναι ταγματάρχαι, καὶ τοὺς ὁποίους ἐγὼ εἶχον ὑπαξιωματικούς, ὡς ὁ Σουλιώτης καὶ λοιποὶ, ἐνῷ ἐγὼ εἶμαι ἀκόμη λοχαγός. Ἔγειναν ταγματάρχαι καὶ ἀντισυνταγματάρχαι· ἂς σταματήσωσι πλέον· τί ἄλλο θέλουσι; Δόσατε ζωὴν εἰς τοὺς ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ ὑπολοχαγοὺς διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἀνωτέρων βαθμῶν. Ἔχομεν παραδείγματα, ὅτι ὑποδεέστεροι ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου ἔδειξαν τοιαύτην αὐταπάρνησιν, ὥστε καὶ σήμερον, ἐνῷ στεροῦνται καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, στενάζουσιν εἰς τὰ ὑπόγεια τῶν διαφόρων ἀποθηκῶν τοῦ στρατεύματος, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἔχομεν ἀντισυνταγματάρχας περιφερομένους τῇδε κἀκεῖσε, οὐδεμίαν ἔχοντας ὑπηρεσίαν, καὶ τυπικῶς μόνον ὄντας διευθυντὰς ἀποθηκῶν καὶ τῶν τμημάτων τῆς ἐπιμελητείας καὶ τοῦ Ὑπουργείου. Νομίζω ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως θέσεων τῶν ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν καὶ τῆς ἐλαττώσεως θέσεων τῶν ἀνωτέρων δύναται νὰ ἐπέλθῃ μεγάλη οἰκονομία καὶ συγχρόνως ἡ ἐπὶ τὸ δικαιότερον ἀμοιβή, ἠθικὴ καὶ ὑλικὴ, τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν. Βεβαίως τοῦτο δὲν τὸ λέγω, διότι νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀπομακρύνωνται οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, ὄχι· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐλπίζω, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς θέλει τεθῆ εἰς ἐφαρμογὴν μετὰ δύο ἔτη, οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὑπάρχοντες ὡς ἀνώτεροι θ’ ἀπομακρυνθῶσι τοῦ στρατεύματος, καὶ πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ μὴ δημιουργήσωμεν νέας θέσεις, προβιβάζοντες ἄλλους, ἀλλὰ νὰ ἔχωμεν μόνον λοχαγούς, ὑπολοχαγοὺς καὶ ἀνθυπολοχαγοὺς περισσοτέρους. Νὰ περιορίσωμεν τὴν ἔξοδον μαθητῶν ἐκ τῶν στρατιωτικῶν Σχολῶν, διότι οἱ μαθηταὶ σήμερον τῶν Σχολῶν τούτων ὑπερβαίνουσι τὸν ἀριθμὸν, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται πλέον ἡ ἐκ τῶν Στρατιωτικῶν Σχολῶν ἔξοδος μαθητῶν. Καὶ ὁρίζει μὲν τὸ νομοσχέδιον, ὅτι οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων θὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ πρὸς πλήρωσιν χηρευουσῶν θέσεων, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἀφορᾷ τοὺς νῦν ἐν τῇ Σχολῇ κατατεταγμένους.

§288Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτοὶ εἰσῆλθον καλῇ τῇ πίστει, ὅτι ἅμα τῇ ἐξόδῳ αὐτῶν ἐκ τῆς Σχολῆς θὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ἑπομένως δὲν δύνασθε ἢ νὰ ἀποδεχθῆτε αὐτὴν τὴν προσωρινὴν διάταξιν. Ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι θὰ καταταχθῶσιν ἐφεξῆς, διαφέρει τὸ πρᾶγμα· οὗτοι δὲν θὰ γείνωσιν ἀξιωματικοὶ ἢ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι κεναὶ θέσεις.

§289Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὅτε ἦτο Ὑπουργὸς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τυρνάβου κύριος Λιμπρίτης, δὲν εἶχεν ἐπιτρέψει τὴν εἰσαγωγὴν μαθητῶν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, ἀλλ’ ὅτε ἦλθεν ὁ κ. Γρίβας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον,—καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ παρεξηγήσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς Βονίτσης,—ἐπέτρεψε τὴν εἰσαγωγὴν μαθητῶν.

§290Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει διάταξις ἐπιτρέπουσα τὴν ἔκδοσιν ἐναντίας διαταγῆς.

§291Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοὺς ἐν τῷ μέλλοντι ὁρίζεται, ὅτι οὗτοι θὰ ἐξέρχωνται εἰς τὸν στρατὸν πρὸς πλήρωσιν χηρευουσῶν θέσεων, οἱ εὑρισκόμενοι ὅμως σήμερον ἐν τῇ Σχολῇ, πρέπει ἐξερχόμενοι νὰ γείνωσιν ἀξιωματικοὶ, διότι αὐτοὶ εἰσῆλθον ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ γείνωσιν ἀξιωματικοί. Τοιαύτη εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἐδαφίου 3. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέλλον, ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις τοῦ ἐδαφίου 2.

§292Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἔχετε μὲν δίκαιον διὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου καὶ τοῦ ἐδαφίου τούτου, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς κάμω τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν. Δύνασθε νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ, ὅτι μετὰ πενταετίαν ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ μαθητοῦ εἰς τὴν Σχολὴν θὰ ὑπάρχωσι χηρεύουσαι θέσεις;

§293Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως δὲν δύναται νὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ Ὑπουργὸς, ἀλλ’ ὁ μαθητὴς θὰ τὸ σκεφθῇ. Θὰ κάμῃ τοὺς ὑπολογισμούς του, ἂν τὸν συμφέρει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Σχολὴν, ἢ ἂν δὲν τὸν συμφέρει.

§294Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Δύνασθε ἐπ’ αὐτοῦ νὰ στηριχθῆτε, ὅτι ἡ κρίσις τοῦ μαθητοῦ, τοῦ μέλλοντος νὰ σπουδάσῃ, τοῦ θέλοντος νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν Σχολὴν, θὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὸν νὰ μὴ ζητήσῃ νὰ καταταχθῇ; Δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν καὶ ἕτερον παράδειγμα, ὅπερ συμβαίνει; Βλέπετε, ὅτι ἐκ τῆς Νομικῆς Σχολῆς κατ’ ἔτος ἐξέρχονται ἑκατοντάδες δικηγόρων, καὶ ἐν τούτοις πάντοτε ἐξακολουθοῦσι νὰ ἐγγράφωνται φοιτηταὶ εἰς τὴν Νομικὴν Σχολὴν, χωρὶς νὰ λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀληθὲς συμφέρον των καὶ τὴν πληθώραν τῶν δικηγόρων, διότι ἐλπίζουσιν, ὅτι ἐξερχόμενοι ὡς δικηγόροι δύνανται νὰ διορισθῶσι δικασταὶ, ἢ εἰς ἄλλον τινὰ κλάδον τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ διὰ τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων. Δὲν θὰ καθήσωσιν οὗτοι νὰ σκεφθῶσιν, ἂν θὰ ὑπάρξωσι θέσεις χηρεύουσαι. Σᾶς φέρω δὲ καὶ ἓν παράδειγμα ὡρισμένον. Εἰς τὸν ἀξιότιμον θεῖόν μου κ. Δημοσθένην Στάϊκον εἶπον τὴν γνώμην μου, συστήσας ἐξ ἀπογοητεύσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐκ τοῦ στρατεύματος, νὰ μὴ κατατάξῃ τὸν υἱόν του εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος θεῖός μου εἶδεν, ὅτι τὸ παιδὶ εἶχε ζῆλον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Σχολὴν, καὶ δὲν τὸ ἀπέτρεψε. Κατετάχθη λοιπὸν ὁ υἱός του εἰς τὴν Σχολὴν, καὶ εἶναι ἤδη ἀνθυπίλαρχος. Ἐγὼ εἶπον εἰς τὸν ἐξάδελφόν μου αὐτὸν, ὅτι ποτὲ δὲν θὰ γείνῃ ὑπίλαρχος. Αὐτὸ δυστυχῶς εἶναι ἀκριβές. Δὲν ἔχω ἐδῶ τὴν Ἐπετηρίδα τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ποῖον ἀριθμὸν ἔχει ὡς ἀνθυπίλαρχος, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι 60 ἀριθμοὶ ἄνωθεν ἐκείνου εἰς τὴν Ἐπετηρίδα, καὶ ἔχουσι 14 ἔτη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπιλάρχου. Ὑπολογίσατε λοιπὸν, πότε θὰ γείνῃ ὁ ἐξάδελφός μου ὑπίλαρχος.

§295Α. ΖΕΡΒΑΣ. Σᾶς διεβεβαίωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ηὐξήθησαν αἱ θέσεις τῶν ἀνθυπολοχαγῶν καὶ ὑπολοχαγῶν.

§296Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἦναι ἐλαφραὶ, κύριε Πρόεδρε, αἱ σκέψεις, ἐκ τῶν ὁποίων ὁρμώμεθα, καὶ δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν θὰ κατατάξωμεν εἰς τὴν Σχολὴν μαθητὰς, ἐπειδὴ δὲν χηρεύουσι θέσεις· διότι κατὰ τὸ διάστημα τῆς πενταετίας θὰ παρουσιασθῇ περίστασις νὰ μεταβάλωμεν σκέψεις, νὰ ὑποκύψωμεν εἰς πιέσεις, ἵνα ἐπιτρέψωμεν τὴν εἰσαγωγὴν μαθητῶν, διότι θὰ σκεφθῶμεν ἴσως περὶ πολέμου ἢ ἄλλου τινός. Εἶναι περιττὸν λοιπὸν νὰ κάμνωμεν τὴν σκέψιν αὐτήν. Αὐτὸ τὸ ἐδάφιον θὰ ἔχῃ μεγάλην ἐπιρροὴν, διότι διὰ παντὸς μέσου θὰ ἐπιδιώξωσιν οἱ πατέρες τῶν νέων, ψηφιζομένου τούτου, ὡς ἔχει, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγὴ μαθητῶν εἰς τὴν Σχολήν· γνωρίζω δὲ τοῦτο, διότι ἀξιωματικὸς, ἔχων υἱὸν σπουδάζοντα, ἵνα καταρτισθῇ πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, ἦλθε καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ μὴ ὁμιλήσω εἰς τὴν Βουλὴν περὶ καταργήσεως τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων. Τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον, ὡς ἐγένετο καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Βονίτσης συνάδελφον κύριον Γρίβαν, ὃν ἐπίεσαν καὶ διέταξε τὴν εἰσαγωγὴν νέων μαθητῶν εἰς τὴν Σχολήν. Λοιπὸν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, καὶ τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην εἶναι ὀρθόν. Ἐλαττώσατε τὰς θέσεις τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, οὐχὶ σήμερον, ἀλλὰ εἰς τὸ μέλλον. Αὐξήσατε τὰς θέσεις τῶν λοχαγῶν καὶ τῶν ὑπολοχαγῶν ὅλων τῶν σωμάτων, πλὴν τοῦ πεζικοῦ, διότι, καὶ ἂν δώσητε ὅλας τὰς ὀργανικὰς θέσεις εἰς τὸ πυροβολικὸν, ἱππικὸν καὶ μηχανικὸν, ἡ προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ θὰ ἦναι ταχυτέρα. Ἀλλὰ δόσατε ὡρισμένως, ἅπαξ διὰ παντὸς, τὰς ὀργανικὰς ταύτας θέσεις εἰς τὰ ἄλλα σώματα, διὰ νὰ παύσῃ πλέον ἡ διένεξις μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαφόρων ὅπλων. Ἀλλὰ μὴ τὰς δώσητε εἰς συνταγματάρχας καὶ ὑποστρατήγους, διότι, ἐὰν τοῦτο πράξητε, οὐδὲν ἄλλο θὰ κατορθώσητε, παρὰ νὰ προβιβάσητε εἰς ἀντισυνταγματάρχας καὶ συνταγματάρχας ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους θὰ βλέπωμεν περιφερομένους ἐδῶ καὶ ἐκεῖ, ὡς προέδρους τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Γενομένου δὲ λόγου περὶ Στρατολογικῶν Συμβουλίων, ἐπιτρέψατέ μοι, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργὲ, νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι κατά τινα προηγουμένην συνεδρίασιν σᾶς παρεκάλεσα νὰ καταθέσητε τὰς καταστάσεις τὰς ἀφορώσας τὸν διορισμὸν τῶν μελῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, τὰς ὁποίας δὲν κατεθέσατε, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησα νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν κατάθεσιν αὐτῶν.

§297Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, τὰς κατέθεσα.

§298Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Δὲν ἠθέλησα, λέγω, νὰ ἐπιμείνω, οὔτε νὰ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα, διότι ἐβεβαιώθην, ὅτι ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἐπρότεινεν ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν καὶ ἄλλοτε μέλη τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων· καὶ σᾶς ἀναφέρω ὡρισμένα πρόσωπα, τὸν συνταγματάρχην κ. Ἀμπάτην, ὁ ὁποῖος μετέβη εἰς Κέρκυραν, τὸν κ. Στεκούλην, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέσσαρα ἔτη διαρκῶς ἀποτελεῖ μέλος τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, τὸν κ. Μεταξᾶν, τὸν κ. Μοσχοβίτην καὶ ἄλλους. Ἐπικρίνεται ἡ ἰδέα τῆς τοιαύτης ἐνεργείας. Ἐγὼ οὐδέποτε ἠθέλησα νὰ ὁμιλήσω, οὔτε ἐνήργησα οὔτε θὰ ἐνεργήσω ποτὲ ὑπὲρ ἐμοῦ· καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ θεωρῆτε ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸ στράτευμα, ἀλλὰ μένω εἰς αὐτό, διότι δὲν πρέπει νὰ ἀδικηθῶ, νὰ χάσω 40 δραχμὰς κατὰ μῆνα ἐκ τῆς συντάξεως ταγματάρχου. Δὲν θὰ ζητήσω παρ’ οὐδενὸς ἐπιείκειαν, οὔτε καὶ ἐζήτησα τοιαύτην παρὰ τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου. Ἔχω τὸ θάρρος νὰ τὸ εἴπω καθαρά, διότι πονῶ τὸν τόπον καὶ τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος μου, διότι, ἐὰν κατετάχθην εἰς τὸν στρατόν, δὲν κατετάχθην ἐξ ὑπολογισμοῦ διὰ τοὺς βαθμούς, ἀλλὰ κατετάχθην ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἐξ ἀγάπης πρὸς τὴν πατρίδα καὶ τὰ συμφέροντα αὐτῆς, ἅτινα ὑπηρέτησα καὶ ὑπηρετῶ. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἶχον τὸ θάρρος νὰ εἴπω εἰς τὴν Αὐτοῦ Ὑψηλότητα τὸν Διάδοχον, ὅτι παραιτοῦμαι τῆς περαιτέρω προαγωγῆς, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ τις, ὁ ὁποῖος νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐξ ἐπιεικείας μὲ ἔκριναν ὡς κεκτημένον τὰ προσόντα πρὸς προαγωγήν. Εἶχον τὸν ἐγωϊσμὸν νὰ τὸ εἴπω, διότι μὲ ἐγνώριζεν, ὅτι ὑπηρέτησα ὑπ’ αὐτὸν καὶ εἶχον τὴν ἱκανότητα καὶ τὰ πρὸς προαγωγὴν προσόντα. Διὰ τοῦτο ὅ,τι λέγω σήμερον δὲν τὸ λέγω ἐξ ἀτομικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ τὸ λέγω, διότι νομίζω ὅτι προσφέρω ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ἔθνος ἀφ’ ἑνὸς καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς μικροὺς ἀφ’ ἑτέρου, τῶν ὁποίων τὴν φωνὴν ἀκούομεν καθ’ ἑκάστην, ἀλλ’ εἶναι δυστυχῶς φωνὴ βοώντων ἐν τῇ ἐρήμῳ, φωνὴ—ἃς τὸ εἴπω καθαρὰ—πεινώντων ἀξιωματικῶν, διότι ἔχουσιν οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ τοῦ πεζικοῦ, τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ 13 ἔτη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν. Τί περιμένετε ἀπὸ αὐτούς; Εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς χρησιμοποιήσητε ὡς διοικητὰς μονάδων; Τοὺς συνταγματάρχας καὶ τοὺς στρατηγοὺς εἴτε τοὺς ἔχητε, εἴτε ὄχι, εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ, διότι μετὰ παρέλευσιν δύο ἐτῶν οὗτοι θὰ ἐκλείψωσι, διότι ψηφιζομένου τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ἀντισυνταγματάρχαι καὶ οἱ συνταγματάρχαι εὐθὺς θὰ ἀποστρατευθῶσι...

§299Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λέγετε νὰ τοποθετήσωμεν λοχαγοὺς περισσοτέρους. Οἱ λοχαγοὶ αὐτοὶ δὲν θὰ θελήσωσι προαγωγὴν κατόπιν; Ὁ λοχαγὸς δὲν θὰ θελήσῃ κατόπιν νὰ γείνῃ ταγματάρχης;

§300Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Βεβαίως οἱ λοχαγοὶ τοποθετούμενοι θὰ ζητήσωσι νὰ προβιβασθῶσιν, ἀλλὰ θὰ προβιβασθῇ ἐλάχιστος ἀριθμὸς αὐτῶν, ἤτοι τόσοι, ὅσαι εἶναι αἱ χηρεύουσαι θέσεις· οἱ ἄλλοι θὰ μένωσι λοχαγοί, ἀλλὰ μένοντες λοχαγοὶ θὰ δύνανται νὰ ζήσωσι τὴν οἰκογένειάν των. Καὶ ἐγὼ θὰ ἐπροτίμων νὰ μένω λοχαγὸς, παρὰ νὰ ἦμαι 14 ἔτη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Κάμετέ τους λοχαγοὺς, καὶ ἂς μένωσι τοιοῦτοι.

§301Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν φρονεῖτε, ὅτι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ἐλαττούμενον θὰ τοὺς ὠφελήσῃ περισσότερον;

§302Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὄχι· διότι τοὺς καταλαμβάνει τὸ ὅριον ὡς ἀνθυπολοχαγούς. Πῶς θὰ τοὺς ὠφελήσῃ, ἀφοῦ τοὺς καταλαμβάνει ἀνθυπολοχαγούς; Δὲν θὰ ἦναι λοιπὸν ὠφέλιμον διὰ τοὺς κατωτέρους νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας.

§303Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν θὰ ὠφελήσῃ τοὺς κατωτέρους;

§304Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Τὸν ὑπολοχαγὸν τοῦ πεζικοῦ Τσιριγώτην, τὸν ὁποῖον γνωρίζετε, τὸν κατελάμβανε τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ὑπολοχαγόν, καὶ ἐὰν δὲν εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ τὸν προβιβάσητε, ἤθελεν ἀποστρατευθῆ. Δὲν θὰ ἦτο λοιπὸν ἄδικον δι’ ἕνα νέον ἀξιωματικόν, τοῦ ὁποίου τὸ μητρῷον ἦτο ἐσφαλμένον, ν’ ἀποστρατευθῇ, ὅπερ θὰ ἐγίνετο, ἐὰν κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς τοὺς δευτέρους δὲν ἐλαμβάνετο τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν; Ἐὰν ἐπροβιβάζοντο πρὸς πλήρωσιν γενικῶν θέσεων ἀξιωματικοὶ ὄχι μόνον τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τῶν ἄλλων τεχνικῶν ὅπλων, ἀλλὰ καὶ τοῦ πεζικοῦ, θὰ ἐπροβιβάζετο πρὸ πολλοῦ χρόνου· καὶ ἐὰν ἐγίνετο ἀπὸ τότε, θὰ ἦτο λοχαγὸς πρὸ δύο ἐτῶν καὶ δὲν θὰ τὸν κατελάμβανε τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ ὡς λοχαγόν. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς ἐμέ. Διὰ τοῦτο κάμνω τὴν σύστασιν, ὅπως ἐλαττώσητε τὰς θέσεις τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, αὐξήσητε δὲ τὰς θέσεις τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν, διὰ νὰ ἔχητε τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ στρατεύματος καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ στράτευμα θὰ ὑπάρξῃ, διότι πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ ἔχωσιν αὐταπάρνησιν καὶ ἀφοσίωσιν εἰς τὸ καθῆκόν των, ἐνῷ σήμερον, ἀφίνοντες αὐτοὺς ἀνθυπολοχαγοὺς καὶ ὑπολοχαγοὺς, τοὺς ἀπογοητεύετε. Εἶναι ἀδύνατον μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ὀργανισμοῦ νὰ σκεφθῶσιν, ὅτι πρέπει νὰ παραμείνωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοὶ ἐπὶ 10 καὶ 12 ἔτη. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνωσι. Μὴ ζητήσητε πολλὰ γράμματα ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικούς, διότι εἶναι πολλοὶ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουσι πολλὰ γράμματα, ἀλλ’ εἶναι ἔντιμοι, ἱκανώτατοι, ἀξιοπρεπεῖς, καὶ δύνανται νὰ διεξαγάγωσιν ἄριστα τὴν ὑπηρεσίαν των. Καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, καὶ πολλοὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἱππικοῦ καὶ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ. Ἐγὼ γνωρίζω πολλοὺς τοιούτους ἀξιωματικούς, καὶ λυποῦμαι βλέπων αὐτοὺς εἰς τὴν θέσιν ταύτην. Σήμερον ἴσως παρεξηγοῦμαι διὰ τοὺς λόγους μου, ἀλλὰ τὰ πράγματα οὕτως ἔχουσιν. Οὐδὲν προσθέτουσιν οἱ συνταγματάρχαι, καὶ μάλιστα ὅταν δὲν ἔχωσιν ὠργανωμένας θέσεις. Ἀφήσατε αὐτοὺς περιφερομένους καὶ μὴ τοὺς ἀνακαλεῖτε ἐκ τῆς διαθεσιμότητος. Διατηρήσατε τὴν Ἐπιθεώρησιν τοῦ Μηχανικοῦ, τὴν Ἐπιθεώρησιν τοῦ Πυροβολικοῦ, ἀλλὰ μὴ τοποθετεῖτε συνταγματάρχας ὡς διοικητὰς τῶν Ἐπιθεωρήσεως καὶ διοικητὰς τῶν σχολείων. Μὴ τοποθετεῖτε ἐπιθεωρητὴν τοῦ μηχανικοῦ συνταγματάρχην, ἀλλὰ ταγματάρχην, τρεῖς λοχαγοὺς κλπ. Τοποθετήσατε ταγματάρχην ἐπιθεωρητὴν τοῦ πυροβολικοῦ, ταγματάρχας διοικητὰς τῶν σχολείων· καὶ τοιουτοτρόπως μὲ τὰς θέσεις αὐτὰς κατορθοῦται, ἀντὶ νὰ αὐξήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς δαπάνας, καὶ νὰ ἔχωμεν καὶ ὠφελείας, ἤτοι τὴν ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀφ’ ἑνός, καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος ἀφ’ ἑτέρου. Πράξατε τοῦτο, καὶ δὲν θὰ γεννηθῶσι ποτὲ ἀδικήματα. Ἐὰν δὲν πράξωμεν τοῦτο, βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῶμεν ποτὲ νὰ ἔχωμεν στράτευμα, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις· θὰ γίνωνται προβιβασμοὶ ἐπὶ προβιβασμῶν, ἀλλὰ στράτευμα βεβαίως δὲν θὰ γείνῃ ποτέ. Θὰ πεισθῆτε δὲ περὶ τούτου καὶ ἐξ ἄλλου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔχω καθῆκον νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου καταργεῖτε τὰς γενικὰς θέσεις, καὶ λαμβάνετε τοὺς ἀξιωματικοὺς δι’ ἀποσπάσεως, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, κατὰ τὴν ἀσθενῆ μου γνώμην, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ νόμος περὶ ἀπομακρύνσεως τῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας, τὰ συντάγματα τοῦ πεζικοῦ καὶ τῶν εὐζώνων θὰ ἦναι κενὰ ἀξιωματικῶν. Καὶ ἰδοὺ διατί. Ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ ὑπηρετοῦσι 312 ἀξιωματικοί, πάντες σχεδὸν τοῦ πεζικοῦ, ἐκτὸς ἐλαχίστου ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν τοῦ ἱππικοῦ, μηχανικοῦ καὶ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ. Τριακόσιοι περίπου ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ εἶναι εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα ὀργανισμόν, — διότι αὐτὸς θὰ ἰσχύῃ, — οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ ἀνέρχονται εἰς 837· ἀπὸ αὐτοὺς 300 εἶναι εἰς τὴν ἀστυνομίαν· ἔχομεν ἄλλους 56 περίπου, δι’ ἀποσπάσεως, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, — ὅταν δὲ λέγω δι’ ἀποσπάσεως, ἐννοῶ, ὅτι θὰ τοὺς πάρωμεν ἀπὸ τὰ σώματα· — διὰ τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου ἔχομεν περὶ τοὺς 30 ἀξιωματικούς, καὶ γίνονται περίπου 386· ἔχετε εἰς τὴν μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν 20 ἀξιωματικούς, καὶ γίνονται 406. Βεβαίως θὰ ὑπάρχωσι καὶ εἰς ἄδειαν περὶ τοὺς 20, καὶ γίνονται 426. Ἔχομεν 12 Στρατολογικὰ Γραφεῖα ἐν ἐνεργείᾳ, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦσι μέρος τῶν σωμάτων· ἀπὸ 4 ἀξιωματικοὺς εἰς ἕκαστον, ἔχομεν 48+426=474· ἔχομεν εἰς τὰς εἰδικὰς θέσεις τοῦ πεζικοῦ, ὡς εἰς τὸ Φρουραρχεῖον, τὸ Ὑπουργεῖον, τὴν Διλοχίαν τῶν νοσοκόμων κλπ., 15 ἕως 18. Ἐν ὅλῳ 490. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν 490 ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 837, πόσοι μένουν; Μένουν 347, οἵτινες κατανεμόμενοι εἰς 10 συντάγματα τοῦ πεζικοῦ, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὸν ὀργανισμόν, — δὲν λέγω 12, ὅσα καθορίζει ὁ ὑπὸ συζήτησιν ὀργανισμὸς, διότι ὁμιλῶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ ὀργανισμοῦ, — ἤτοι εἰς 30 τάγματα τοῦ πεζικοῦ, ἑκάστου συντάγματος ἔχοντος 3 τάγματα, καὶ εἰς 8 τάγματα εὐζώνων, ἀναλογοῦσιν ἀνὰ 10 εἰς ἕκαστον τάγμα.

§305Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπετε διακοπὴν, ἄλλως θὰ κατέρριπτον τὰ λεγόμενά σας.

§306Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Εἰς σᾶς ἐξαιρετικῶς θὰ ἐπιτρέψω νὰ μὲ διακόψητε, ἀλλὰ νὰ τελειώσω πρῶτον τὴν ἀγόρευσίν μου. Εἶπον λοιπόν, ὅτι ἔχομεν 347 ἀξιωματικούς· οὗτοι, κατανεμόμενοι εἰς τὰ 38 τάγματα τοῦ πεζικοῦ καὶ τῶν εὐζώνων, ἀναλογοῦσιν ἀνὰ 10 εἰς ἕκαστον τάγμα. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς Βουλευτὰς, — καίτοι ὀλίγοι ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ εἶναι Βουλευταὶ, — καὶ θὰ ἴδητε, πόσοι ἀναλογοῦσιν εἰς ἕκαστον τάγμα. Τίνα διοίκησιν λοιπὸν θὰ ἔχητε εἰς τὰ τάγματα; Ἐὰν ὑπολογίσητε καὶ τὰ συντάγματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἓν νεκρὸν τάγμα, καὶ ἐὰν θελήσητε νὰ κατανείμητε τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὰ συντάγματα, θὰ ἔχητε εἰς ἓν σύνταγμα πεζικοῦ 30 ἀξιωματικούς· καὶ εἰς ἓν τάγμα ἢ σύνταγμα εὐζώνων 10 ἀξιωματικούς, καὶ οὗτοι θὰ ἦναι ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ μέχρι τοῦ ἀντισυνταγματάρχου. Εἶναι ἀναλογία αὐτή; Τί θὰ συμβῇ; Ὅ,τι συμβαίνει καὶ σήμερον· θὰ βλέπωμεν τὰ κενὰ, ἅτινα παρουσιάζονται καὶ σήμερον εἰς τὰ σώματα· θὰ βλέπωμεν νὰ διοικῶσι λόχους ἀνθυπολοχαγοὶ ἢ ὑπολοχαγοὶ, καὶ συντάγματα νὰ διοικῶσιν ἀντισυνταγματάρχαι καὶ ταγματάρχαι. Ἔχομεν λοιπὸν τὴν ὑποχρέωσιν πρωτίστως νὰ ψηφίσωμεν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ ἀπομακρύνωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκ τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας, ἐκ τῆς καταδιώξεως τῶν λαθρεμπορίων καὶ ἐκ τῆς μεταβατικῆς ὑπηρεσίας, διὰ νὰ ἔχωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς παρόντας εἰς τὰ σώματά των. Ἐφ’ ὅσον δὲν ψηφίζεται τοιοῦτος νόμος, ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς τοῦ στρατοῦ, κατ’ ἐμὲ, θὰ ἦναι ἔργον μάταιον καὶ ἐλαφρόν. Πρώτη λοιπὸν βάσις, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ θέσητε, εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν ξένων ὑπηρεσιῶν. Διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα προτείνετε, διὰ τῆς μεθόδου ταύτης, σκέπτεσθε ὅτι θὰ κατορθώσητε νὰ ἀναδειχθῇ τὸ στράτευμα; Βεβαίως δὲν θ’ ἀναδειχθῇ· θὰ παρουσιασθῇ δὲ εἰς τὰ σώματα τοῦ ἱππικοῦ, τοῦ πυροβολικοῦ, καὶ τοῦ μηχανικοῦ, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἀποσπάσει ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν ἀστυνομίαν τοῦ Κράτους, μέγα περίσσευμα ἀξιωματικῶν, περιφερομένων ἐν μέσαις Ἀθήναις, καὶ ἀνηκόντων ἀνὰ δέκα καὶ δεκαπέντε εἰς ἑκάστην πυροβολαρχίαν καὶ ἕκαστον λόχον μηχανικοῦ, ὄχι βεβαίως δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ, εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς, δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὰς ξένας ὑπηρεσίας. Ἐὰν ἀποσπάσητε 100 ἀξιωματικοὺς τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ εἰς τὴν ἀστυνομίαν τοῦ Κράτους, βεβαίως θὰ ἐπαναφέρητε εἰς τὸ πεζικὸν ἄλλους 100. Ὑποθέτω, Κύριοι, ὅτι ἀνέπτυξα ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ζήτημα, ὁ δὲ κ. Γουλιμῆς ἔχει τὴν ἄδειαν νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ εἰς αὐτὰ, καὶ εἶμαι ἕτοιμος νὰ τῷ ἀνταπαντήσω.

§307Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπέπεσεν εἰς μικράν τινα ἀνακρίβειαν. Πρῶτον ἐλησμόνησεν, ὅτι εἶναι 155 ἀνθυπασπισταὶ εἰς τὰ διάφορα ὅπλα, ἐξ ὧν οἱ 100 κατ’ ἐλάχιστον εἶναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀστυνομίας, καὶ ἑπομένως ὁ ἀριθμὸς τῶν 300 ἀξιωματικῶν κατέρχεται εἰς 200. Δὲν θέλω νὰ προσθέσω ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς· ἂς ὑποθέσω, ὅτι ὁλόκληρος ὁ ἀριθμὸς τῶν 200 εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ. Ἂς μὴ λησμονήσῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἀπὸ τὰ 10 συντάγματα τοῦ πεζικοῦ τὰ δέκα τάγματα εἶναι μόνον εἰς στελέχη, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 200 ἀξιωματικοὺς ὡρισμένως, ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου μέχρι τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Αὐτοὶ οἱ 200 δὲν ἔχουσι καμμίαν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατεύματι νὰ ἐκτελέσωσιν, ἑπομένως ἀπασχολοῦνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀστυνομίας. Βλέπετε ὅτι τὸ πεζικὸν δύναται νὰ ἔχῃ τῶν 28 ἑτέρων ταγμάτων τοὺς ἀξιωματικοὺς πληρέστατα· γνωρίζετε δὲ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατιωτῶν σήμερον εἶναι τόσον μικρὸς, ὥστε δὲν δύνανται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς ἀσκήσεις οὐδὲ ἑνὸς λόχου οἱ ἀξιωματικοὶ, διότι καὶ ἑκάστου τάγματος οἱ στρατιῶται δὲν δύνανται ν’ ἀπαρτίσωσι λόχον, δυνάμενον νὰ ἐκτελέσῃ ἀσκήσεις ἐμπολέμου λόχου. Ὅταν δὲ ἀποτελεσθῶσιν αἱ ἀσκήσεις λόχου, πρέπει οἱ στρατιῶται ὅλων τῶν λόχων νὰ συγκεντρωθῶσι, διὰ νὰ ἐκτελέσωσι τὰς ἀσκήσεις οἱ ἀξιωματικοὶ ἑνὸς λόχου ἐκ περιτροπῆς. Ἑπομένως ἡ ὑπηρεσία τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν δι’ ἀποσπάσεως εἰς Κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τάγματα μὲ μόνον στελέχη, εἶναι εἷς θεσμὸς ἐπιτυχέστατος, διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρύνηται τὸ Κράτος μὲ δαπάνας ὑπερόγκους.

§308Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ πολὺ, διότι διωρθώσατε τὴν ἀνακρίβειαν, καὶ θὰ χαρῶ πολὺ, ἂν ὄντως ἐπετύχετε. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ θίξητε τὸ ζήτημα τῶν ἀνθυπασπιστῶν ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατεύματος, διότι πραγματεύομαι περὶ ἀξιωματικῶν. Οἱ ἀνθυπασπισταὶ, ὡς μάχιμοι τοῦ στρατεύματος, καταστρέφονται ἔτι περισσότερον, διότι τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀξιωματικῶν τὴν ἐκτελοῦσιν οἱ ὑπαξιωματικοί. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοὺς ἀνθυπασπιστὰς δὲν ἠδυνάμην νὰ συμπεριλάβω εἰς τὴν κατάστασιν τῶν ἀξιωματικῶν, διότι οἱ ἀνθυπασπισταὶ εἶναι ἀπαραίτητοι εἰς τὸ σῶμα, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτων. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὰ στελέχη, μήπως νομίζετε, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατιωτῶν, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει εἰς τὰ σώματα τοῦ πεζικοῦ, εἶναι μικρότερος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στρατιωτῶν, οἵτινες ὑπάρχουσιν εἰς τὰ σώματα τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει ἀνάγκη μεγαλειτέρα, ἂν ὑπάρχωσι καὶ ἵπποι; Νομίζετε, ὅτι εἰς τὸ πυροβολικὸν δὲν ἔχετε πλεόνασμα ἀξιωματικῶν περισσότερον, ἐν σχέσει πρὸς τὸ πεζικόν, ἀφοῦ εἰς τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ μηχανικὸν ὑπάρχουσιν ὑπεράριθμοι; Νομίζω ὅτι περισσοτέρους ἀξιωματικοὺς ἔχετε σεῖς, ὅταν ἔχητε ὑπεραρίθμους, τοιούτους. Λοιπὸν διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς νομίζω, ὅτι, ἐὰν θελήσωμεν σήμερον νὰ ἀποσπάσωμεν τὸ ἥμισυ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ καὶ μηχανικοῦ εἰς τοιαύτας ὑπηρεσίας, — πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν εὑρίσκω ὀρθὸν καὶ ἐγὼ, διότι δὲν εἶναι προωρισμένοι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι διὰ τὴν ἀστυνομίαν τοῦ Κράτους, — βεβαίως θὰ μείνῃ ἄλλος τόσος ἀριθμὸς εἰς τὰ σώματα, ἐνῷ εἰς τὸ πεζικὸν βλέπετε ὅτι μένει οὐχὶ τὸ ἥμισυ, ἀλλὰ σχεδὸν τὸ τρίτον. Δὲν ἦτο λοιπὸν ἐπιτυχὴς, νομίζω, ἡ ἀπάντησίς σας εἰς αὐτὸ, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατιωτῶν, ὁ ὁποῖος σήμερον παρουσιάζεται ἐλλιπὴς, θὰ συμπληρωθῇ διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ· καὶ δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ στελεχῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσι πλήρη τὴν δύναμιν αὐτῶν, ὁ δὲ νέος ὀργανισμὸς δὲν αὐξάνει τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὸ πεζικὸν, ἀλλ’ αὐξάνει τὰ σώματα, τὰ ὁποῖα θὰ συμπληρώσῃ διὰ στρατιωτῶν, καὶ μετὰ παρέλευσιν δύο ἐτῶν δὲν θὰ ὑπάρχωσι κενὰ τὰ στελέχη, ἀλλὰ πλήρη στρατιωτῶν, θὰ ὑπάρχωσιν ὅμως κενὰ ἀξιωματικῶν, ἐὰν δὲν ψηφίσητε τὸν νόμον περὶ ἀστυνομίας τοῦ Κράτους.

§309Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Καὶ ὁ σημερινὸς ὀργανισμὸς ἔχει 12 τάγματα πεζικοῦ μὲ μόνον στελέχη, ἑπομένως θὰ ἦναι 240 ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχωσι στρατιώτας· δὲν ἔχουσι τῶν λοιπῶν ταγμάτων οἱ ἀξιωματικοὶ ἄνδρας περισσότερους, καὶ ἑπομένως καὶ σήμερον ἀκόμη, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους εἶναι τοιαῦται, δύνανται νὰ ἦναι οἱ ἀξιωματικοὶ ἀπεσπασμένοι εἰς τὴν ἀστυνομίαν.

§310Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Δὲν τὰ λέγει ὁ νέος ὀργανισμὸς αὐτά. Ὁ νέος ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ λέγει τὰ ἑξῆς...

§311Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω.

§312Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὄχι τὸ γράμμα, ἀλλὰ ποῖος ὁ σκοπός. Ὁ σκοπὸς τοῦ νέου ὀργανισμοῦ εἶναι νὰ μὴ διατηρῶμεν στελέχη στρατοῦ κενὰ, ἀλλὰ νὰ διατηρῶμεν στελέχη πλήρη ὁπλιτῶν. Καὶ διὰ νὰ ἔχωμεν στελέχη πλήρη ὁπλιτῶν, πρέπει νὰ ἔχωμεν στελέχη πλήρη ἀξιωματικῶν. Δὲν δύνασθε λοιπὸν νὰ μὲ πείσητε ὑμεῖς, ὅτι ἀποσπωμένου ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ πεζικοῦ τοῦ ἡμίσεος ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἡ ὑπηρεσία τῶν συνταγμάτων αὐτῶν. Ἐὰν τὸ παραδέχησθε ὑμεῖς, παραδεχθῆτέ το· ἐγὼ ἤθελον νὰ ἀποδείξω τὴν ἀλήθειαν. Καὶ διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς δὲν ἐπιθυμῶ ἐπὶ πλέον νὰ παρατείνω τὴν ἀγόρευσίν μου. Θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ περιορίσῃ τὰς θέσεις τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν μόνον λόγῳ οἰκονομίας. Ὁ περιορισμὸς αὐτὸς βεβαίως θὰ γείνῃ μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὅτε οἱ νῦν ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ θὰ ἔχωσιν ἀποστρατευθῆ, καὶ συνεπῶς δὲν ἀδικοῦνται, ἀλλὰ δὲν θὰ προβιβασθῶσι καὶ ἄλλοι. Νὰ αὐξήσῃ δὲ, ὅσον τὸ δυνατὸν, τὰς θέσεις τῶν ὑποδεεστέρων ἀξιωματικῶν, καὶ ἐμπνεύσῃ οὕτως εἰς αὐτοὺς πεποίθησιν περὶ τῆς προόδου αὐτῶν καὶ τοῦ μέλλοντός των, καὶ τότε θὰ φιλοτιμηθῶσιν οὗτοι νὰ ἐργασθῶσι μετὰ μεγαλειτέρας δραστηριότητος καὶ ζήλου εἰς τὸ στράτευμα.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 23, ὡς ἐτροποποιήθη...

§314ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πῶς ἐτροποποιήθη;

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Διευθυντὴς τοῦ τμήματος τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ βαθμῷ καὶ μισθῷ τμηματάρχου Αʹ τάξεως δύναται νὰ διορισθῇ καὶ ἰδιώτης, κεκτημένος τὰ προσόντα, ἅτινα ὁρίζει ὁ σχετικὸς νόμος περὶ νομικῶν συμβούλων.»

§316Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον. Ἐπιμένει ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου;

§317Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πῶς δὲν ἐπιμένει; Θ’ ἀφήσωμεν τοὺς τμηματάρχας τοὺς σημερινούς; Πιθανὸν νὰ ἦναι καὶ εἷς ἰδιώτης, καὶ νὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν 200 δραχμῶν.

§318Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ψηφίζομεν σήμερον πολιτικὰς θέσεις, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Σερβία ἔχει πέντε μεραρχίας, ἡ Βουλγαρία ἔχει ἑπτὰ μεραρχίας. Πρὸ δύο ἐτῶν ἐγένετο ἀπογραφὴ ἐν Σερβίᾳ καὶ Βουλγαρίᾳ· ἐν Σερβίᾳ εὑρέθη πληθυσμὸς 2,000,000, ἐν Βουλγαρίᾳ 3,150,000. Ἐν Σερβίᾳ ἔχουσι 32,000 μόνιμον στρατόν, ἐν Βουλγαρίᾳ ἔχουσι 44,000 μὲ πλήρη στελέχη. Ἡμεῖς σήμερον διὰ τὰς 100 θέσεις αὐτὰς τμηματαρχῶν, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, παρεμποδίζομεν τὴν καλὴν λειτουργίαν τῶν τριῶν αὐτῶν μεραρχιῶν. Εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ πράξητε ὅ,τι θέλετε· θὰ ἔλθῃ ὅμως ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μεταμεληθῆτε πικρῶς, διότι δυστυχῶς, ὡς βαίνουσι τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας ἡμῶν, μοιραίως βαίνομεν εἰς δευτέραν χρεωκοπίαν.

§319Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§321Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδείς.

§323Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἡ εἰκὼν ὅμως, πρὸ τῆς ὁποίας παρέστην, μὲ ἀναγκάζει νὰ λάβω τὸν λόγον. Συζητεῖται ἀπὸ πολλῆς ὥρας νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἄλλην ὄψιν παρουσιάζει ἢ μόνον ὄψιν καταλόγου θέσεων, θέσεων, περὶ τὰς ὁποίας διαπληκτιζόμεθα κατὰ τρόπον οὐχὶ ἀξιοπρεπῆ. Ἐπειδὴ δὲν ἔχω λάβει μέχρι τοῦδε τὸν λόγον, συνέπεσε δὲ νὰ φθάσω ἐνταῦθα ταύτην τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν συζητεῖται τὸ ἄρθρον 23, ὅπερ προνοεῖ περὶ τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ δικαιοσύνης καὶ ἐν τοῖς ἄρθροις 36 καὶ 41, καὶ ἀναφέρεται εἰς τοὺς κειμένους νόμους. Δὲν ἠκούσαμεν δὲ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐκφέρῃ γνώμην περὶ μεταβολῆς αὐτῶν. Θὰ σᾶς εἴπω, τί ἐγὼ εἶχον κατὰ νοῦν, καὶ πῶς σκέπτομαι, ὅτι πρέπει νὰ διατεθῶσι τὰ τῆς δικαιοσύνης. Δὲν ἐλειτούργησεν ἡ δικαιοσύνη κατὰ τὸν πόλεμον, καὶ γνωρίζετε διατί; Διὰ τὴν ἀτέλειαν τῶν νόμων, τῶν ὁποίων τὴν διατήρησιν ἐξαγγέλλει τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἡ δικαιοσύνη ἡ στρατιωτικὴ δὲν εἶναι δικαιοσύνη περιφερείας, εἶναι δικαιοσύνη στρατεύματος. Ὁρίζετε περιφέρειαν τοῦ Αʹ Στρατοδικείου τὴν δεῖνα, τοῦ Βʹ Στρατοδικείου τὴν δεῖνα· μετακινοῦνται τὰ σώματα, χάνεται ἡ περιφέρεια. Ἐξέρχονται τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους, καὶ ἔχετε ἀνάγκην Β. Διατάγματος πρὸς καταρτισμὸν τῶν ἐκτὸς τῶν ὁρίων Δικαστηρίων, ἀνὰ τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Μακεδονίαν. Ἐν ὅσῳ δὲ ὁ στρατὸς εὑρίσκεται ἐντὸς τοῦ Κράτους, ἀνάγκη νὰ ἀχθῇ ἐνταῦθα, ἐν Ἀθήναις, ὁ ἐγκληματήσας ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, διὰ νὰ δώσῃ δίκην, ὅτε θὰ ἦναι πλέον ἀργά. Ἡ δικαιοσύνη δέον νὰ ἀποδίδηται κατὰ σώματα καὶ ὄχι κατὰ περιφερείας. Τρεῖς μεραρχίας ἠθελήσατε. Ἀφοῦ θέλετε τρεῖς μεραρχίας, κανονίσατε τρία Στρατοδικεῖα, ἕκαστον ἑδρεῦον παρ’ ἑκάστῃ μεραρχίᾳ· ἐὰν π.χ. ἡ ἕδρα τῆς μεραρχίας ἦναι ἐν Καλάμαις, ἐκεῖ θὰ ἑδρεύῃ καὶ τὸ Δικαστήριον, ἐὰν ἦναι ἐν Ἰωαννίνοις, ἐκεῖ θὰ ἑδρεύῃ καὶ τὸ Δικαστήριον. Ποῖοι θὰ ἦναι οἱ δικασταὶ τοῦ Στρατοδικείου τούτου; Ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀποτελοῦσι μέρος τῆς μεραρχίας. Ἰδοὺ ἡ δικαιοδοσία τῶν Δικαστηρίων, ἰδοὺ ὁ τρόπος τῆς συγκροτήσεως αὐτῶν. Ἀλλὰ διατὶ ἐπεβαρύνατε μὲ τοσαύτην ἐργασίαν τὴν Στρατιωτικὴν Δικαιοσύνην; Διὰ ποῖον λόγον ὑπηγάγετε εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Δικαιοσύνην τὰ κοινὰ ἐγκλήματα; Διὰ ποῖον λόγον, τὸν κλέπτην τὸν κοινὸν δὲν ἀποστέλλετε εἰς τὰ κοινὰ Δικαστήρια, καὶ δὲν περιορίζετε τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Δικαστηρίων τῶν στρατιωτικῶν μόνον ἐπὶ τῶν ἐγκλημάτων τῶν καθαρῶς στρατιωτικῶν, τῶν θιγόντων τὴν συγκρότησιν τοῦ στρατεύματος; (ἐπιδοκιμασίαι).

§324Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως, βεβαίως.

§325Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὅ,τι δ’ ἀφορᾷ τὴν κοινωνίαν, ἀποστείλετέ το εἰς τὰ κοινὰ Δικαστήρια. Σᾶς ἐρωτῶ, διατὶ τὸ κωμικὸν ἐκεῖνο θέαμα τῶν οἱονεὶ Ἀρεοπαγιτῶν, τῶν δικαζόντων στρατιωτικῶν ὡς Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον; Τὸ θέαμα εἶναι κωμικόν.

§326Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶναι ἀξιοθρήνητον.

§327Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Καὶ δὲν ἔχετε τὸν Ἄρειον Πάγον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἀναθεωρῇ τὰς ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων, προκειμένου περὶ τύπων; Μήπως πρόκειται νὰ κρίνῃ τὸ Ἀναθεωρητικὸν περὶ τῆς οὐσίας τοῦ ἐγκλήματος, καὶ λέγετε ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης ταύτης εἰς Δικαστήριον μὴ συγκροτούμενον ἀπὸ στρατιωτικούς, διότι τοῦτο δὲν ἔχει πλήρη τὴν ἀντίληψιν τῆς σοβαρότητος, τῆς σπουδαιότητος, τῆς σημασίας τῶν στρατιωτικῶν ἐγκλημάτων; Δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης ἀπόψεως, πρόκειται περὶ ἑρμηνείας νόμων· καὶ καλεῖτε τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Ἀμπάτην νὰ προεδρεύσῃ τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, διὰ νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ἑρμηνείας τῶν νόμων, ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν Τζιβανόπουλον ἢ τὸν Σημαντήραν! Ἰδοὺ ἄλλη ῥιζικὴ καὶ ἐπιβαλλομένη τροποποίησις τῆς Δικαιοσύνης, ἐπειδὴ περὶ Δικαιοσύνης πρόκειται. Θέλετε νὰ μάθητε διατὶ προσκόπτει ἡ Δικαιοσύνη ἡ στρατιωτική; Διότι ἐξυπηρετεῖται παρ’ ἀτόμων μὴ παρεσκευασμένων, μὴ ἐχόντων ἀκριβῆ ἰδέαν τῶν νόμων, ὡς εἰσηγητῶν ἢ ὡς βασιλικῶν ἐπιτρόπων. Διορίζετε ἀνθρώπους οὐδεμίαν σχέσιν ἔχοντας μὲ τὰ νομικά. Κανονίσατε τὸν τρόπον τὸν παρασκευαστικὸν τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης διὰ νομομαθῶν. Διότι τὸ Στρατοδικεῖον λαμβάνει τὸν τύπον ὁρκωτοῦ δικαστηρίου, καὶ ἀφοῦ ἔχομεν παραδεχθῆ εἰς τὴν Δικαιοσύνην τοῦ Κράτους τὰ ὁρκωτὰ Δικαστήρια, δέχομαι, ὅτι ὡς ὀρκωτὰ Δικαστήρια δύνανται νὰ δικάσωσι καὶ τὰ Στρατοδικεῖα· ἀλλὰ τὸ προπαρασκευαστικὸν μέρος — ἡ ἀνάκρισις καὶ ἡ κατηγορία — ὀφείλει νὰ ἦναι πεφωτισμένον, πεφωτισμένον δὲ δὲν εἶναι, ὡς εἶναι συγκεκροτημένον σήμερον. Καταρτίσατε Δικαστικὸν Σῶμα· τὸ Δικαστικὸν τοῦτο Σῶμα, τρεῖς βαθμίδας ἐὰν ἔχῃ, θὰ ἦναι ἐπαρκές· μίαν, ἡ ὁποία θὰ περιλαμβάνῃ τοὺς ἀντεισηγητὰς καὶ ἀντεπιτρόπους, δευτέραν διὰ τοὺς Βασιλικοὺς Ἐπιτρόπους καὶ εἰσηγητὰς, καὶ τρίτην, ἥτις θὰ ἔχῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ διευθύνῃ τὸ τμῆμα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἐὰν ἤθελε θεωρηθῆ, ὅτι τὸ βούλευμα θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐκδίδων ὁ Ὑπουργός. Νομικοὶ διὰ διαγωνισμοῦ ἂς ἐκλεγῶσιν· ἂς συντρέξωσι δὲ καὶ οἱ νομικοὶ οἱ ἐκ τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἐκ τοῦ στρατοῦ, ἐὰν ὑπάρχωσιν. Ἀλλὰ κάμετε διαγωνισμὸν, καὶ προκαλέσατε ἓν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀσφαλίσῃ τὴν ἐμπρέπουσαν προπαρασκευαστικὴν Δικαιοσύνην· διότι ἡ ἀνάκρισις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ σᾶς δώσῃ φῶς. Ποῖον φῶς θὰ σᾶς δώσῃ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει φῶς; Ἰδοὺ λοιπὸν, ἐὰν ἠθέλετε νὰ παραλάβητε μερικὰς διατάξεις εἰς τὸν ὀργανισμόν σας, ἠδύνασθε νὰ ἐμπνεύσητε εἰς ἡμᾶς τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ καθήσωμεν νὰ συζητήσωμεν τὰ νομοσχέδιά σας. Διὰ τοῦτο ἄλλοτε εἶπον, ὅτι ὀργανισμὸς εἶναι ἡ κωδικοποίησις τῶν ὀργανικῶν νόμων ἁπασῶν τῶν ὑπηρεσιῶν. Οὕτω λοιπὸν καταρτιζόμενα τὰ Δικαστήρια θὰ δύνανται νὰ δικάζωσιν ἐπὶ τόπου τοὺς φυγάδας, τοὺς καταλιπόντας τὰς θέσεις αὐτῶν ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, ὄχι δὲ μετὰ δύο ἔτη νὰ περιμένητε νὰ ἔλθωσι νὰ δικασθῶσιν ἐν Ἀθήναις οἱ φυγάδες. Αὔριον οἱ φυγάδες τοῦ πολέμου θὰ τεθῶσιν εἰς κεφαλὴν γωνίας. Καὶ δὲν ἐννοῶ, διατὶ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος εἰς ἕνα ἀτυχῆ χωρικόν, ὁ ὁποῖος φεύγει ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, διὰ νὰ σώσῃ ἴσως τὴν οἰκογένειάν του ἀπὸ τοῦ εἰσβαλόντος ἐχθροῦ, ἐὰν δὲν ἐφαρμοσθῇ ἐκεῖ, ὅπου ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἰδοὺ λοιπόν, πῶς ἔπρεπε νὰ καταρτισθῶσι τὰ τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης· οὕτω δὲ τούτων καταρτιζομένων, ἡ ταχύτης καὶ ἡ ἀκρίβεια ἤθελον παγιώσει ὄντως τὴν ἐπὶ τὴν Στρατιωτικὴν Δικαιοσύνην πεποίθησιν, δεύτερον δὲ καὶ ἐν πολέμῳ θὰ ἐλειτούργει αὕτη ταχέως. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω μόνον, διότι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου τούτου συνέπεσε νὰ ἦμαι παρών. Ἐὰν ἠθέλετε ἄρθρον πρὸς ἄρθρον νὰ ἐξονυχίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἤθελον σᾶς εἴπει πολλὰ πράγματα, ἐκ τῶν ὁποίων ἠθέλετε, νομίζω, πεισθῆ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι παρὰ κατάλογος μισθοδοτουμένων ἀνθρώπων· καὶ ἦτο ἑπόμενον, προκειμένου περὶ καταλόγου μισθοδοτουμένων ἀνθρώπων, νὰ γείνῃ ἡ διαπάλη αὕτη, τὴν ὁποίαν βλέπετε διεξαγομένην ἐνταῦθα ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν. (Εὖγε! εὖγε!).

§328Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἄν, κύριοι Βουλευταί, τὰ κοινὰ ἐγκλήματα δέον νὰ δικάζωνται ἀπὸ τὰ κοινὰ Δικαστήρια ἢ ἀπὸ τὰ Στρατιωτικά, ἢ ἂν αἱ ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων δέον νὰ ἐκκαλῶνται εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν ἢ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, τοῦτο εἶναι ζήτημα ἄσχετον μὲ τὸν ὀργανισμόν. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου δέον νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα πρόνοια, δέον νὰ γείνῃ ἴδιον νομοθέτημα...

§329Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὄχι. Μνημονεύετε, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ στρατιωτικὴ δικαιοσύνη ἀπονεμομένη κατὰ τὰ ὑφιστάμενα.

§330Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἔχετε ὑπομονήν.

§331Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἔχω πολλήν. Τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξα, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι τοσαύτης σπουδαιότητος, ὥστε ἐκ τοῦ προχείρου δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀπαντήσητε. Σᾶς βεβαιῶ, εἶναι σπουδαῖα ζητήματα, εἶναι ἀντικείμενα μακρᾶς μελέτης. Διὰ νὰ μὴ σᾶς θέσω δὲ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ εἴπητε πράγματα, τὰ ὁποῖα ἴσως θ’ ἀντιβαίνωσιν οὐχὶ εἰς ὅσα ἐγὼ εἶπον, ἀλλ’ εἰς ὅσα λέγουσιν ἄλλοι, ἐμοῦ κρείττονες, σᾶς λέγω, ὅτι διετύπωσα ἐγὼ τὰς γνώμας ταύτας, ἀλλὰ βραδύτερον τὰς διετύπωσαν ἄλλοι σοβαρώτεροι, ἡ ἐπιτροπὴ ἡ διορισθεῖσα ἐν Γαλλίᾳ περὶ ὀργανώσεως τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης. Τὴν ἔχετε ἰδεῖ αὐτὴν τὴν μελέτην;

§332Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν ἀκούω.

§333Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τὴν ἔχετε ἰδεῖ τὴν μελέτην, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Comité, τὸ ὁποῖον ἐμελέτησεν ἐπὶ μακρὸν χρόνον τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης ἐν Γαλλίᾳ;

§334Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔχετε ὑπομονὴν, σᾶς λέγω... Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου λοιπόν, τοῦ σοβαροῦ κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν Τυρνάβου, δέον νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα πρόνοια, δέον νὰ γείνῃ ἰδιαίτερον νομοθέτημα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν ὀργανισμὸν σήμερον, εἶναι τὸ ἑξῆς. Νὰ ἔχωμεν Δικαστήρια, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἀπονέμηται ἡ στρατιωτικὴ δικαιοσύνη. Σᾶς λέγω λοιπόν, ὅτι ἔχομεν, καὶ διὰ τοῦτο...

§335Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐδῶ εἶναι 15 δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι δικηγοροῦν ἐνώπιον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§336Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καὶ ποῖος σᾶς ἐζήτησε νὰ ἀπαντήσητε; Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἀναγεγραμμένη ἡ διάταξις, ὅτι τὰ τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης κανονίζονται διὰ τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας. Διὰ τῆς στρατιωτικῆς λοιπὸν νομοθεσίας κανονίζονται τὰ ἀπαιτούμενα Δικαστήρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπονέμουν τὴν δικαιοσύνην εἰς τὸν στρατόν. Εἴχομεν δύο Δικαστήρια καὶ ἓν Ἀναθεωρητικόν, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναλάβω τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ 1898, μετὰ τὸν πόλεμον. Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἐγὼ εἶχον ἀντιληφθῆ, ὅτι δὲν ὑπῆρχον κατὰ τὸν πόλεμον τὰ ἀπαιτούμενα Δικαστήρια, ὥστε νὰ δικάζωνται ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς Τυρνάβου, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐγίνετο ὁ παραδειγματισμὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπῃτεῖτο, διὰ νὰ συγκρατῆται ἡ πειθαρχία, καὶ ἰδίως ἐν ὥρᾳ δράσεως, δι’ αὐτό, κατόπιν τῶν δύο νομοθετηθέντων Στρατοδικείων, τοῦ τρίτου καὶ τετάρτου δι’ ἀποσπάσεως, ὑπέβαλον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦ ὁποίου κατηρτίζοντο καὶ ἄλλα δύο Στρατοδικεῖα δι’ ἀποστράτων, τὸ πέμπτον καὶ τὸ ἕκτον. Κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ὁ στρατὸς διαιρεῖται εἰς τρεῖς μεραρχίας. Αἱ τρεῖς μεραρχίαι διὰ τοῦ διχασμοῦ τῶν στελεχῶν γίνονται ἓξ μεραρχίαι ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατείας. Αἱ ἓξ μεραρχίαι ἀποτελοῦσι τρεῖς στρατηγίας, κατὰ τὴν ὀνομασίαν, τὴν ὁποίαν εἶχε δώσει ὁ κύριος Βουλευτὴς Τυρνάβου, δηλαδὴ τρία σώματα στρατοῦ (trois corps d'armée, κατὰ τὴν Γαλλικὴν ἔκφρασιν). Ἕκαστον σῶμα λοιπὸν στρατοῦ ἐν Γαλλίᾳ παρακολουθεῖται ἀπὸ δύο Στρατοδικεῖα καὶ ἓν Ἀναθεωρητικόν. Τοῦτ’ αὐτὸ θὰ συμβῇ καὶ παρ’ ἡμῖν, ψηφιζομένου τοῦ νέου ὀργανισμοῦ· αἱ τρεῖς στρατηγίαι θὰ παρακολουθῶνται ἑκάστη ἀπὸ δύο Στρατοδικεῖα καὶ ἀπὸ ἓν Ἀναθεωρητικόν, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ 1898, καὶ τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη καὶ ἔγεινε νόμος τοῦ Κράτους, ἔχομεν σήμερον ἓξ Στρατοδικεῖα καὶ τρία Ἀναθεωρητικά· ὥστε ὁ νῦν ὀργανισμός, παραπέμπων εἰς τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν, ἀποδεικνύει, ὅτι ἐλήφθη ἡ δέουσα πρόνοια περὶ τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, ἡ ὁποία δέον νὰ ἀπονέμηται εἰς τὰ στρατεύματα, καὶ ἰδίως ἐν ὥρᾳ δράσεως, διὰ τὸν παραδειγματισμὸν τοῦ στρατεύματος. Ταῦτα τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Τυρνάβου.

§337Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐλάλησα πολὺ σαφῶς. Γνωστὰ εἰσὶ τὰ ἐλατήρια, ἅτινα πολλοὺς πείθουσιν, ὅτι συμφέρον εἶναι νὰ μείνῃ τὸ ὑπάρχον σύστημα. Τὰ ἐλατήρια ταῦτα εἶναι τὸ εὖ ζῆν. Ἐγὼ προτείνω, παρ’ ἑκάστῃ μεραρχίᾳ νὰ ὑπάρχῃ ἓν Στρατοδικεῖον, ἀλλ’ εἶναι φανερόν, ὅτι οὐδεὶς ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ μένῃ ἐν Μεσολογγίῳ. Ἂν τώρα ἐξ Ἄρτης καὶ Καλαμῶν εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ μάρτυρες καὶ οἱ κατηγορούμενοι νὰ μεταβαίνωσιν εἰς Ἀθήνας δαπάναις τοῦ Κράτους, ἢ διότι αἱ πλεῖσται τῶν δικῶν ἀποβαίνουσιν εἰς ἀθώωσιν, ἢ διότι τὸ Δημόσιον δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ τὰ ἔξοδα, καὶ ἂν ἐπέρχεται ἐκ τούτου βραδύτης, τί πρὸς ἡμᾶς; Ἀρκεῖ, ὅτι θὰ μένωμεν ἐν Ἀθήναις! Καὶ ἆρά γε μόνον ἐν πολέμῳ εἶναι ἀνάγκη τὸ παράδειγμα τῆς τιμωρίας νὰ δίδηται ἀμέσως; ἆρά γε μόνον ἐν πολέμῳ πρέπει νὰ μὴ βραδύνῃ ἡ Νέμεσις, ὅπως ἐπέλθῃ βαρεῖα καὶ ταχέως; Ὄχι. Πανταχοῦ καὶ πάντοτε εἶναι ἀνάγκη αὐτῆς. Ἀλλά, σᾶς εἶπον, φαίνεται ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ συγκεντρώσωμεν τὰ πάντα ἐν Ἀθήναις, διότι εἰς τὸν ὑδροκέφαλον αὐτὸν εὑρίσκομεν πάντες εὐχαρίστησιν νὰ μένωμεν διαρκῶς προσκεκολλημένοι. Τὸ σῶμα τὸ στρατιωτικὸν, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὴν περιφέρειαν. Ἡ περιφέρεια σχέσιν ἔχει πρὸς ἓν σῶμα, διότι ἐνδεικνύει τὸν τόπον, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ προσέλθουν οἱ στρατεύσιμοι, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος νὰ ἐντοπίζῃ τις τὰ Στρατοδικεῖα, ἐκτὸς ἐὰν νομίζωμεν, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν καπετανᾶτα τοῦ Ἀγρινίου, τῶν Θηβῶν καὶ τῆς Λαμίας. Ἀλλὰ πρὸ πολλοῦ ἔχει παύσει τοιαύτη κατάστασις. Τὸ στράτευμα πρέπει νὰ ᾖναι εὐκίνητον, καὶ ἀφοῦ κινηθῇ, δὲν ἔχει τόπον καὶ πατρίδα. Ἀλλ’ ἔχει καὶ ἄλλην ὄψιν τὸ ζήτημα, τὸ προπαρασκευαστικὸν ζήτημα. Διατὶ νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας; Δὲν εἶναι γνωστὸν, πῶς παρασκευάζονται αἱ ἀνακρίσεις; διατί; διότι οἱ διεξάγοντες αὐτὰς οὐδεμίαν πεῖραν ἔχουν τῶν τοιούτων ὑποθέσεων. Ἄν, Κύριοι, δεχθῆτε, ὅτι πᾶς τις εἶναι ἱκανὸς νὰ παρασκευάσῃ τὴν ἀνάκρισιν ἢ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Βασιλικοῦ ἐπιτρόπου ἢ τοῦ Εἰσαγγελέως, ὅστις Εἰσαγγελεὺς ἔχει τόσῳ σπουδαίαν θέσιν εἰς τὰς προπαρασκευαστικὰς ἐργασίας, καὶ σᾶς φαίνεται παράδοξον, διότι ἐγὼ ζητῶ νὰ ᾖναι εἰδήμων, μεμορφωμένος, διατὶ τότε καταφέρεσθε κατὰ τῶν κομπογιαννιτῶν; διατὶ θέλετε νὰ ὑπάρχωσιν ἐπιστήμονες ἰατροί; διατὶ δὲν ἐμπιστεύεσθε εἰς ἕνα κομπογιαννίτην; Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὰ καθαρῶς νομικὰ ζητήματα εἶναι περιττὸν νὰ ἐξετάζωνται ἐν τῷ Ἀναθεωρητικῷ, τῷ κακῶς συγκροτουμένῳ, τῷ ἀδαῶς κρίνοντι. Ὑπῆρξε Πρόεδρος τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐτίμησε τὴν θέσιν, ἀλλὰ τὴν ἐτίμησε, διότι ὁ κόσμος ἔχει εἰς τὴν εἰλικρίνειάν του πεποίθησιν, ἀλλ’ ὄχι διότι εἶχε πεποίθησιν εἰς τὰς νομικάς του γνώσεις.

§338Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν ἐχρημάτισα Πρόεδρος Ἀναθεωρητικοῦ, ἀλλὰ Πρόεδρος Στρατοδικείου.

§339Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, ὅτι Πρόεδρος Στρατοδικείου δύναται πᾶς τις νὰ χρηματίσῃ, διότι ἐκεῖ δικάζει ὡς ὁρκωτός· ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ἀναθεωρητικὸν, ὅπου πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, δὲν ἐννοῶ, τίνα θέσιν ἔχει ἡ στρατιωτικὴ ἰδιότης εἰς τὸν δικαστὴν, ἐκτὸς ἐὰν δὲν ἔχητε πεποίθησιν εἰς τὴν ἐντιμότητα τοῦ Ἀρείου Πάγου, οὔτε εἰς τὴν ἐντιμότητα τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§340Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγετε, δὲν ἀμφισβητῶ τὸν τρόπον τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων, τὸν τρόπον τοῦ δικάζειν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, ἀποτελεῖ ζήτημα ἰδιαιτέρου νόμου· εἶπον δὲ, ὅτι σήμερον ὁ ὀργανισμὸς προβλέπει περὶ τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, διότι ὑπάρχουν τὰ ἓξ Δικαστήρια, τὰ τρία Ἀναθεωρητικὰ, κατὰ τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν. Ἡ ἕδρα τῶν Δικαστηρίων ὁρίζεται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, κατὰ συνέπειαν, ἂν πρέπει τὸ Δικαστήριον νὰ ᾖναι εἰς τὴν Ἄρταν ἢ εἰς τὰς Καλάμας, ἵνα μὴ κάμνουν αὐτὰ τὰ ταξείδια οἱ μάρτυρες, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, τοῦτο εἶναι ζήτημα κυβερνητικὸν, τὸ ὁποῖον θὰ κανονισθῇ, ὅταν ὀργανωθῶσιν αἱ μεραρχίαι· τότε παρ’ ἑκάστῃ μεραρχίᾳ θὰ ᾖναι τὰ δύο Δικαστήρια καὶ τὸ Ἀναθεωρητικὸν, διὰ νὰ ἀπονέμηται ἡ στρατιωτικὴ δικαιοσύνη. Τώρα, ἂν πρέπει νὰ ᾖναι εἰς τὰς Καλάμας ἢ τὴν Ἄρταν, ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι τὰ Δικαστήρια πρέπει νὰ ᾖναι ἐκεῖ, ὅπου θὰ ᾖναι ἡ μεραρχία. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου προβλέπει ἡ στρατιωτικὴ ποινικὴ νομοθεσία, διότι αἱ ἕδραι τῶν Δικαστηρίων ὁρίζονται διὰ Β. Διαταγμάτων, ὅπως ὁρίζεται καὶ ἡ ἕδρα ἑκάστης μεραχίας.

§341Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι διὰ Βασ. Διατάγματος ὁρίζονται αἱ ἕδραι τῶν Δικαστηρίων· ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν δύναται ἑκάστοτε νὰ ἐκδίδῃ Βασιλικὸν Διάταγμα, διότι τὰ Βασιλικὰ Διατάγματα δὲν δύνανται νὰ παρακολουθῶσι πᾶσαν κίνησιν τοῦ στρατεύματος, ἐνῷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω ἐγώ, ὅτι παρ’ ἑκάστῃ τῶν μεραρχιῶν πρέπει νὰ ἑδρεύῃ Δικαστήριον, σημαίνει, ὅτι, ὅπου εἶναι ἑκάστη μεραρχία, ἐκεῖ θὰ ᾖναι καὶ τὸ Δικαστήριον. Δὲν εἶναι δὲ τότε ἀνάγκη νὰ ἐκδίδηται Βασιλικὸν Διάταγμα· ὁ δὲ μέραρχος καταρτίζει τὸν πίνακα τῶν ἐν τῇ μεραρχίᾳ ἱκανῶν ἀξιωματικῶν, ἵνα ἐκτελέσωσι τὰ τοῦ δικαστοῦ καθήκοντα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι ἔχει πολλὴν διαφορὰν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγὼ, ἀπὸ τοῦ ἐκδίδειν Βασιλικὸν Διάταγμα, δι’ οὗ νὰ ὁρίζηται ἡ ἕδρα. Κατ’ ἐμὲ ἡ ἕδρα εἶναι ἡ μεραρχία.

§342Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ, καὶ δὲν μὲ ἐνοήσατε ἕως τώρα· τὸ ἐπανέλαβον πολλάκις.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 23, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται): Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τῶν κυρίων Θ. Φαρμακοπούλου καὶ Ν. Φαρμακοπούλου, οἱ ὁποῖοι προτείνουσι νὰ διαγραφῶσιν ἐκ τοῦ τρίτου στίχου τῆς τελευταίας παραγράφου αἱ λέξεις «καὶ τῆς Διευθύνσεως τοῦ Ὁπλοστασίου», καὶ ἐκ τοῦ ὀγδόου στίχου αἱ λέξεις «ἡ Διεύθυνσις τοῦ Ὁπλοστασίου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 24, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται).

§344Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 25. Ἑκάστη ταξιαρχία ν’ ἀποτελῆται ἐξ ἑνὸς συντάγματος πεζικοῦ καὶ ἑνὸς συντάγματος εὐζώνων.

§345Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, διότι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐν πολλοῖς εἶναι ὅμοιον πρὸς ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθέντος. Ὑπάρχει μόνον μικρὰ διαφορά, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀναπτύξω. Ἐν τῷ καταρτισμῷ τῶν στρατευμάτων ἡ ὁμοιότης τῶν μονάδων εἶναι ἀπαραίτητος. Εἴχομεν ἄλλοτε τὸν στρατὸν ἡμῶν ἐν τάγμασι συγκεκροτημένον, ἀλλὰ ταχέως εἴδομεν, ὅτι ἦτο πολὺ μικρὰ ἡ δύναμις τῶν μονάδων τούτων, ὅταν δὲ αἱ περιστάσεις ἔφερον ἡμᾶς εἰς καταρτισμὸν στρατοῦ ἀριθμητικῶς ἀνωτέρου, εἵπετο ὅτι ἤθελεν ἐπέλθει καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς συγκροτήσεως ἀνωτέρων μονάδων. Τὴν ἀρχὴν ταύτην ἔχει ἀποδεχθῆ καὶ ὁ συντάξας τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀλλὰ ὀρρωδῶν ἐστάθη ἐν τῷ μέσῳ τῆς ὁδοῦ. Διατὶ ἐστάθη; Ἐφοβήθη τὴν μῆνιν τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν, καὶ προετίμησε νὰ δημιουργήσῃ δι’ αὐτοὺς θέσεις, παραλείπων ἀναγκαιούσας θέσεις ἀνωτέρων. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἑκάστη ταξιαρχία συγκροτεῖται ἐκ δύο συνταγμάτων πεζικοῦ. Ἀλλὰ καὶ τὰ εὐζωνικὰ τάγματα πεζικὸν εἶναι, δέον ἑπομένως εἰς σύνταγμα νὰ συγκροτήσητε καὶ ταῦτα, μὴ δημιουργοῦντες ἀσκόπως πολλὰς κατωτέρας μονάδας ἀνεξαρτήτους, ὡς εἶναι αἱ διοικήσεις ἐξ εὐζωνικῶν ταγμάτων ἀνεξαρτήτων. Εἶσθε ὑποχρεωμένοι ἐν ἑκάστῃ μεραρχίᾳ νὰ ἔχητε δύο ταξιαρχίας πεζικοῦ καὶ ἓν σύνταγμα εὐζώνων, ἐὰν δὲν προτιμᾶτε ἓν σύνταγμα πεζικοῦ. Τὸ νὰ ἔχητε τάγματα εὐζώνων μεμονωμένα, οὐδόλως συντελεῖ εἰς τὸν καλὸν καταρτισμὸν τοῦ στρατεύματος. Ἐν πολέμῳ ὁ μέραρχος δι’ ἑκατέρας τῶν δύο ταξιαρχιῶν του θέλει ἐκτελέσει μίαν ὡρισμένην ἐντολὴν, συνήθως διαθέτων ἑκατέραν ταξιαρχίαν ἐν τῇ μιᾷ τῶν πτερύγων τῆς παρατάξεως τῆς μεραρχίας του· αὗται θέλουσι τηρήσει τὰ ἀναγκαιοῦντα αὐταῖς τμήματα διὰ τὴν κατὰ βάθος ἐνίσχυσίν των, οὐδὲ δύναται νὰ ᾖναι ἀσφαλὴς ἡ ἐνέργεια τούτων ἄνευ τοῦ ἀναγκαίου βάθους. Ὁ μέραρχος, ὅστις θὰ θελήσῃ νὰ τηρήσῃ δύναμίν τινα, ὅπως ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῆς τελικῆς διεξαγωγῆς τῆς μάχης, θὰ ἀποσπάσῃ ἐκ τῶν ταξιαρχιῶν τμήματα, ἐπὶ μεγίστῃ ζημίᾳ τῆς ἐπιχειρήσεως· ἀπαραιτήτως ὅθεν ἀναγκαιοῖ αὐτῷ δύναμις, δι’ ἧς θὰ δυνηθῇ νὰ δώσῃ τὴν τροπὴν εἰς τὴν μάχην, καὶ ἡ δύναμις αὕτη ἔσεται τὸ σύνταγμα τῶν εὐζώνων. Ὡς δὲ τὰ εὐζωνικὰ συγκροτοῦνται δι’ ἀνδρῶν ἐπιλέκτων, εἰσὶν ἁρμόδια πρὸς τοῦτο. Αἱ ἀνώτεραι διοικήσεις ἔχουσι μεγάλην σπουδαιότητα, ὅταν δὲ, διὰ νὰ οἰκονομήσωμεν τὸν μισθὸν ἑνὸς συνταγματάρχου, ἀποφεύγωμεν νὰ θέσωμεν τὸν ἁρμόδιον ἡγήτορα, μεγάλην πράττομεν ἀπερισκεψίαν. Ὁ μέραρχος, δίδων ἐντολὴν εἰς τὴν μίαν ταξιαρχίαν ν’ ἀποτελέσῃ τὴν μίαν τῶν πτερύγων τῆς παρατάξεως τῆς μάχης, καὶ εἰς τὴν ἄλλην ταξιαρχίαν τὴν ἑτέραν πτέρυγα τοῦ μετώπου, θέλει ἀσφαλίσει τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν γραμμὴν παρατάξεως διὰ τῆς δυνάμεως τῶν δύο ταξιαρχιῶν μετὰ τοῦ ἀπαιτουμένου δι’ αὐτὴν βάθους· ἀλλὰ τὰ στρατεύματα τὰ κατὰ βάθος παρατασσόμενα ἀνήκουσι καὶ ὑπάγονται εἰς τὴν Διοίκησιν τῶν ἡγητόρων τῶν ταξιαρχιῶν· πῶς θέλει ἐπιδράσει καὶ συμπληρώσει τὰς ἐνεργείας του ὁ μέραρχος ἄνευ τῆς ἐφέδρου δυνάμεως, ἥτις δέον νὰ ᾖναι ἀξία λόγου κατὰ ποιότητα, καὶ ἐπαρκὴς κατὰ ποσότητα; Δύο δὲ τάγματα ἀνεξάρτητα δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς μαχίμους ἀνάγκας τῆς μεραρχίας. Ἐὰν τὰ εὐζωνικὰ στρατεύματα θεωρῶνται ἐπίλεκτα στρατεύματα, οὗτος ἀκριβῶς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ δύναμις αὕτη πρέπει νὰ μένῃ εἰς χεῖρας τοῦ μεράρχου, ἵνα οὗτος διὰ τῆς δυνάμεως ταύτης δυνηθῇ νὰ δώσῃ τὸν τύπον, τὴν τελικὴν ὤθησιν εἰς τὴν μάχην, τὴν ὁποίαν παρασκευάζει, εἰς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν συνέλαβεν. Ἐὰν δὲν ἔχῃ δύναμιν, πρὸς τί αἱ ἰδέαι; Εἶναι ἄχρηστοι αἱ ἰδέαι. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον, ἵνα ἡ ὑπολειπομένη δύναμις, ἥτις μόνον θέλει μένει εἰς χεῖρας τοῦ μεράρχου, συγκροτηθῇ δεόντως. Ἐννοῶ τὴν ἰδέαν, ἥτις, κυριαρχοῦσα παρὰ τῷ ἀξιοτίμῳ ἐκ Βάλτου Βουλευτῇ, τὸν ἔφερε νὰ προτείνῃ, ὅπως ἡ μία τῶν ταξιαρχιῶν ἢ τὸ ἓν τῶν συνταγμάτων ἐν ἑκάστῃ ταξιαρχίᾳ σύγκηται ἐξ εὐζώνων. Αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τὴν ἀξίαν τοῦ στρατεύματος τοῦ εὐζωνικοῦ. Ἀλλ’ ὀλίγαι εἶναι αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ μᾶς δώσωσι στρατιώτας ὄντως καταλλήλους διὰ τὰ εὐζωνικὰ σώματα, καὶ ἐπειδὴ οἱ στρατιῶται οὗτοι εἶναι ὀλίγοι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ τοὺς διασπείρωμεν εἰς περισσότερα συντάγματα, θέλομεν κατατάξει εἰς ταῦτα καὶ ἄνδρας ἀκαταλλήλους πρὸς τοῦτο, τὸ δὲ ἔνδυμα δὲν κάμνει τὸν στρατιώτην. Διὰ τοῦτο δέχομαι μὲν τὴν ἀγαθὴν ἰδέαν, ἥτις ἐπικρατεῖ παρὰ τῷ κ. Σταΐκῳ, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τρία συντάγματα εὐζώνων, ἐκ τριῶν ταγμάτων ἕκαστον.

§346Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτής, νομίζω ὅτι εἰς ὅλους τοὺς στρατούς, καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Γερμανικὸν καὶ τὸν Γαλλικὸν, τὰ ἐπίλεκτα σώματα, τὰ λεγόμενα εὐζωνικὰ τάγματα, ἢ μᾶλλον τὰ ἀντιστοιχοῦντα πρὸς τὰ εὐζωνικὰ τάγματα, εἶναι κατὰ τάγματα διωργανωμένα. Καὶ ὁ Γερμανικὸς στρατὸς, ὁ ὁποῖος περιέχει τοιαῦτα σώματα, κατὰ τάγματα τὰ ἔχει διωργανωμένα. Ἔχω μάλιστα ὑπ’ ὄψει μου καὶ δύναμαι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ τὴν σύνθεσιν, ὁ ὁποῖος ἔχει 161 συντάγματα πεζικοῦ καὶ 20 τάγματα κυνηγῶν, δηλαδὴ τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων. Τὸ αὐτὸ εἶναι καὶ εἰς τὸν Γαλλικὸν στρατόν. Ὡς πρὸς τὴν ἄλλην ἔποψιν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς, ὅτι εἶναι προτιμότερον ἡ μεραρχία νὰ ἔχῃ ἓν σύνταγμα εὐζώνων, τὸ ὁποῖον νὰ ἦναι τρόπον τινὰ ἡ ἐφεδρεία, τὴν ὁποίαν ὁ μέραρχος θὰ δύναται αὐτὸς πλέον νὰ διοικήσῃ ἢ μᾶλλον νὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν του ὡς ἐφεδρείαν, εἶμαι σύμφωνος, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἔχῃ ἑκάστη μεραρχία καὶ ἓν σύνταγμα εὐζώνων, δηλαδὴ τρία τάγματα. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου ζητήματος παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του. Εἰς τὸ ἄρθρον 25, περὶ οὗ ἡ συζήτησις, καὶ τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ συνθέσεως τῶν μεραρχιῶν, ἡ μεραρχία ἀποτελεῖται, ἐκτὸς τῶν ἄλλων σωμάτων, καὶ ἐξ ἑνὸς συντάγματος πεδινοῦ πυροβολικοῦ· ἀλλ’ εἰς τὸ ἄρθρον 28, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ τοῦ πυροβολικοῦ, τὸ πυροβολικὸν ἀποτελεῖται ἐκτὸς τῶν τριῶν συνταγμάτων, ὧν ἕκαστον ἀποτελεῖ μέρος μιᾶς μεραρχίας, καὶ ἐκ δύο μοιρῶν ὀρειβατικοῦ πυροβολικοῦ, καὶ ἐκ μιᾶς μοίρας βαρέος πυροβολικοῦ. Αὐτὰ τὰ δύο θὰ ἦναι αὐθύπαρκτα; Δὲν θὰ ἀνήκωσιν εἰς τὰς τρεῖς μεραρχίας; δὲν θ’ ἀποτελῶσι μέρος τῆς συνθέσεως μιᾶς μεραρχίας; Νομίζω ὅτι τοῦτο παρελείφθη.

§347Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω; Δὲν ἐπρόκειτο νὰ δημιουργήσωμεν θέσιν ἑνὸς συνταγματάρχου.

§348Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπὴν, σᾶς παρακαλῶ, διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι τὸ εἶπον ἐπειδὴ πρόκειται περὶ δημιουργίας θέσεως; Νὰ τεθῇ ἑκάστη μοῖρα εἰς μίαν μεραρχίαν.

§349Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐπεκράτησε πνεῦμα οἰκονομίας.

§350Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Νὰ μὴ μὲ παρεξηγήσητε, ὅτι ὡμίλησα περὶ δημιουργίας θέσεως.

§351Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι. Τὸ ἄρθρον 25 προβλέπει τὴν σύνθεσιν τῆς μεραρχίας καὶ λέγει: «ἑκάστη μεραρχία στρατοῦ συντίθεται: αʹ) ἐκ δύο ταξιαρχιῶν, ἑκάστης ἀποτελουμένης ἐκ δύο συνταγμάτων πεζικοῦ, ἑκάστου ἐκ τριῶν ταγμάτων, βʹ) ἐκ δύο ταγμάτων εὐζώνων, γʹ) ἐξ ἑνὸς συντάγματος ἱππικοῦ κλπ.» Ἐπειδὴ τὰ εὐζωνικὰ τάγματα, ἐν γένει τὸ εὐζωνικὸν σῶμα εἶναι ἐν Ἑλλάδι σῶμα ἀγαπητὸν, διότι ἐκτὸς τῆς ἀξίας του φέρει καὶ τὸ ἐθνικὸν ἔνδυμα, δι’ αὐτὸ ἐθέσαμεν εἰς ἑκάστην μεραρχίαν δύο εὐζωνικὰ τάγματα. Ἐγὼ μάλιστα τὸ εὑρίσκω πολύ· διότι εἰς ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου ἕκαστον σῶμα στρατοῦ, ἑκάστη στρατηγία, ἀποτελεῖται ἐκ τῶν δύο μεραρχιῶν, ἐκ μιᾶς ταξιαρχίας ἱππικοῦ, ἐκ μιᾶς ταξιαρχίας πυροβολικοῦ καὶ ἑνὸς τάγματος εὐζώνων, ἑνὸς τάγματος μηχανικοῦ, ἑνὸς τάγματος ἐλατῶν, καὶ ἑνὸς ἀποσπάσματος ἀεροναυτῶν σήμερον. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἰς τὸ σῶμα στρατοῦ τὸ Εὐρωπαϊκὸν—τὸ Γαλλικὸν ἢ τὸ Γερμανικὸν—ὑπάρχει εἰς τὰς δύο μεραρχίας μαζὺ ἓν εὐζωνικὸν, ἐνῷ ἐδῶ εἰς ἑκάστην μεραρχίαν ἔχομεν ἀπὸ δύο τάγματα, δηλαδὴ, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τοῦ διχασμοῦ τῶν στελεχῶν καὶ τοῦ διπλασιασμοῦ τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων αὐτῶν, τότε εἰς ἑκάστην στρατηγίαν θὰ ἦναι τέσσαρα εὐζωνικά. Εἶναι μὲν πολλά, — καὶ σᾶς εἶπον πρῶτον τὸν ἕνα λόγον, — ἀλλ’ ἐγώ, βασιζόμενος εἰς τὰ ὅσα εἶδον κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου, εὑρίσκω, ὅτι καὶ οὕτω πως τὰ τάγματα ταῦτα, αὐθύπαρκτα ὄντα, δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι κάλλιον, παρὰ ἐὰν ἦναι συνταγματισμένα, δηλαδὴ συνηνωμένα κατὰ σύνταγμα, διότι ἐν γένει τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων ἔχουσιν εἰδικὰς ἀποστολάς, καὶ ὅταν λάβητε αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἕκαστον αὐτῶν λαμβάνει εἰδικὴν ἀποστολὴν, θέλετε παραδεχθῆ, νομίζω, ὅτι εἶναι εὐκινητότερον, ὅταν ἦναι αὐθύπαρκτον, παρὰ ὅταν συνδέηται μετ’ ἄλλων ὁμοῦ, διὰ νὰ ἀποτελέσῃ τὸ σύνταγμα. Αὐτὸς λοιπὸν εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ κάμνει νὰ μὴ παραδεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ βουλευτοῦ Βάλτου κ. Σταΐκου, καὶ νὰ εὕρω, ὅτι τὰ ἓξ τάγματα, τὰ ὁποῖα προβλέπει ὁ ὀργανισμὸς, εἶναι ὄχι ἀρκετὰ, ἀλλὰ περισσότερα τοῦ δέοντος, καὶ κατὰ συνέπειαν πλειότερα δὲν θὰ ἦσαν ἀναγκαῖα. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ πυροβολικοῦ. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, ὡς σᾶς εἶπον, ἡ στρατηγία ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ πεζικόν, δηλαδὴ τὰς δύο μεραρχίας, πολλάκις καὶ τρεῖς, τὴν ταξιαρχίαν τοῦ πυροβολικοῦ, τὴν ταξιαρχίαν τοῦ ἱππικοῦ καὶ τὰ ἄλλα στοιχεῖα. Ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ στρατηγία ἀπαρτίζεται ἀπὸ δύο μεραρχίας, ἀπὸ τὸ σῶμα τοῦ πυροβολικοῦ κλπ., τοῦτο, δηλαδὴ ἡ ταξιαρχία τοῦ πυροβολικοῦ, ὑποδιαιρεῖται εἰς δύο συντάγματα, ἤτοι ἓν σύνταγμα κατὰ ταξιαρχίαν. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ παρ’ ἡμῖν διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου· παρ’ ἑκάστῃ μεραρχίᾳ θὰ ἦναι ἓν σύνταγμα πεδινοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἓν σύνταγμα ἱππικοῦ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ πεδινοῦ πυροβολικοῦ ἔχομεν καὶ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσατε, ἔχομεν τὰς δύο μοίρας τοῦ ὀρειβατικοῦ πυροβολικοῦ καὶ μίαν μοῖραν βαρέος πυροβολικοῦ. Ἡ μοῖρα τοῦ βαρέος πυροβολικοῦ εἶναι εἰδικὸν σῶμα πυροβολικοῦ. Ὁψέποτε παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη νὰ κάμῃ κανεὶς πολιορκίαν ἢ ἄμυναν παραλίαν, ἢ εἰς ἄλλην εἰδικὴν περίπτωσιν, τότε χρησιμοποιεῖται ἡ μοῖρα τοῦ βαρέος πυροβολικοῦ, εἶναι δηλαδὴ πυροβολικὸν εἰδικόν, δι’ εἰδικὰς περιστάσεις, κατὰ συνέπειαν δὲν δύναται νὰ ἐμπεριέχηται εἴτε εἰς ἓν σύνταγμα τοῦ πεδινοῦ πυροβολικοῦ εἴτε εἰς τὰς δύο μοίρας τοῦ ὀρειβατικοῦ πυροβολικοῦ, ἐὰν αὗται ἦναι ἡνωμέναι· εἶναι μοῖρα αὐθύπαρκτος, διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς δύο μοίρας τοῦ ὀρειβατικοῦ πυροβολικοῦ, αὗται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι αἱ δύο ἡνωμέναι, ἵνα ἀποτελέσωσι σύνταγμα, καὶ τοῦτο ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους. Ἔχομεν τὴν Θεσσαλίαν ἔχομεν καὶ τὴν Ἤπειρον· καὶ ἐν τῇ Θεσσαλίᾳ παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη τοῦ ὀρειβατικοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἐν τῇ Ἠπείρῳ. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἦναι ἡνωμέναι ὑπὸ ἕνα διοικητὴν, καὶ διὰ λόγον ἀκόμη οἰκονομικόν, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν θέσιν ἑνὸς συνταγματάρχου κλπ.

§352Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐζήτησα νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν αὐτὴν διοίκησιν· ἐζήτησα ν’ ἀποτελέσωσι μέρος τῆς συνθέσεως τῶν μεραρχιῶν· διότι, ἐὰν δὲν ἀποτελέσωσι μέρος, αὐταὶ αἱ τρεῖς μονάδες, δηλαδὴ αἱ τρεῖς μοῖραι τοῦ πυροβολικοῦ, θὰ ἦναι ἐκτὸς τῆς συνθέσεως τοῦ στρατοῦ, θὰ ἦναι ὑπὸ τὴν ἄμεσον διοίκησιν τοῦ Ὑπουργοῦ μόνον.

§353Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι δά!

§354Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἐὰν δὲν ἦναι μέρος οὔτε τῆς μιᾶς μεραρχίας οὔτε τῆς δευτέρας οὔτε τῆς τρίτης, τότε ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ θὰ ἦναι, ἢ ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ.

§355Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι δυνατὸν νὰ εὑρίσκηται εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ τότε θὰ ἦναι εἰς τὰς διαταγὰς τῆς πρώτης μεραρχίας· δηλαδὴ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ διοικητοῦ τοῦ πυροβολικοῦ τῆς πρώτης μεραρχίας, ἢ πιθανὸν νὰ εὑρίσκηται ἐν Ἠπείρῳ, ὁπότε θὰ ἦναι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ διοικητοῦ τῆς τρίτης μεραρχίας, καὶ συνεπῶς ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς διοικήσεως τοῦ πυροβολικοῦ τῆς τρίτης μεραρχίας· ἢ ἠμπορεῖ νὰ ἦναι καὶ ἐδῶ, ἐν Ἀθήναις, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς διοικήσεως τῆς δευτέρας μεραρχίας, ἤτοι τοῦ διοικητοῦ τοῦ πυροβολικοῦ τῆς δευτέρας μεραρχίας· ἢ δυνατὸν νὰ συμβῇ, ὥστε νὰ ἦναι διῃρημένον, καὶ ἡ μία μοῖρα νὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν πρώτην μεραρχίαν, ἡ δὲ δευτέρα μοῖρα εἰς τὴν δευτέραν ἢ τὴν τρίτην μεραρχίαν, καὶ κατὰ συνέπειαν οὐδέποτε θὰ ἦναι εἰς τὸν ἀέρα αἱ μοῖραι· θὰ εὑρίσκωνται πάντοτε ὑπὸ μίαν διοίκησιν.

§356Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅτε ἐγὼ προέτεινα τὴν σύνταξιν τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων ὑπὸ συνταγματάρχην, καὶ τὴν ἐπαύξησιν τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων ἐν ἑκάστῃ μεραρχίᾳ, ὡρισμένον σκοπὸν ἐπεδίωκον, καὶ τοῦτον δὲν ἔλειψα νὰ ἀναπτύξω ἐν ὀλίγοις ἀπὸ τοῦ βήματος. Φρονῶ, ὅτι ἡ πεζικὴ δύναμις, ἡ εἰς ἑκάστην μεραρχίαν ἀνήκουσα, δὲν εἶναι ἐπαρκής. Εἶπον καὶ πρότερον, δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ παρακολουθήσω τὸ θέμα, ὅπερ συζητεῖται ταύτην τὴν ἑσπέραν, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς δημιουργίας ἢ μὴ δημιουργίας θέσεων. Ἐὰν δὲν δυνάμεθα νὰ δημιουργήσωμεν στράτευμα, ἂς παραιτηθῶμεν· ἐὰν δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τρεῖς μεραρχίας, ἂς ἔχωμεν δύο, ἀλλὰ δὲν ἐνόουν ὅτι θέλομεν παρίδει τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται, καὶ θέλομεν ἐπηρεασθῆ εἴτε λόγῳ τῆς μὴ αὐξήσεως τῶν βαθμολόγων εἴτε λόγῳ τῆς δυσαναλόγου αὐξήσεως αὐτῶν. Τὸ πεζικὸν τὸ ἀνῆκον εἰς τὴν μεραρχίαν εἶναι ἀνεπαρκές. Ἐὰν ἐγὼ ἠδυνάμην, ἤθελον ὁρίσει 4 τάγματα ἐν ἑκάστῳ συντάγματι, ἤθελον δὲ φροντίσει νὰ δύναμαι νὰ ἀσφαλίσω ἐν ὥρᾳ πολέμου καὶ τὴν μίαν πτέρυγα καὶ τὴν ἄλλην καὶ τὴν ἐφεδρείαν. Τὴν ἰδέαν ταύτην θεωρῶ τοσοῦτον σημαντικὴν, ὥστε ἀδιαφορῶ, ἂν μοὶ ἐμνημόνευσαν τὰ τάγματα τῶν Ἄλπεων ἢ τὰ τῶν ἀνιχνευτῶν, ἅτινα ἔχουσιν ἄλλοι στρατοί. Ἄλλοι στρατοὶ ἔχουσι τοσαύτην δύναμιν, ὥστε πολυτελείας δεῖγμα μᾶλλον δύνανται νὰ θεωρηθῶσι τὰ τάγματα τῶν Ἄλπεων καὶ τὰ τῶν ἀνιχνευτῶν. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην δυνάμεως, ἔχομεν ἀνάγκην εἰς τὸν μέραρχον νὰ δώσωμεν ἀνεξάρτητον τῶν δύο ταξιαρχιῶν δύναμιν, ἥτις θὰ εὑρίσκηται ὑπὸ τὰς χεῖρας αὐτοῦ, ὥστε νὰ δύναται οὗτος ἐν δεδομένῃ στιγμῇ νὰ δώσῃ τὴν τροπὴν τῆς μάχης. Τὸ ζήτημα τοῦτο θεωρῶ πολὺ σημαντικόν. Ἴσως δὲν ἔχω καταγείνῃ καὶ δὲν εἶμαι ἐντριβὴς, ὡς ὁ κ. ἐκ Βονίτσης Βουλευτὴς, ὅστις ἀνέφερε παραδείγματα τῶν συμβαινόντων ἐν ἄλλοις ἔθνεσιν. Ἐὰν δὲν γνωρίζω ἢ δὲν θέλω νὰ γνωρίζω τί συμβαίνει εἰς ἄλλα ἔθνη, ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ γνωρίζω, τί χρειάζεται διὰ τὸ στράτευμα τὸ ἰδικόν μας, καὶ νομίζω, ὅτι, ἐὰν αἱ δύο ταξιαρχίαι ἦναι ἐγκατεσπαρμέναι εἰς τὰς δύο πτέρυγας, ὁ μέραρχος πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπὸ τὰς διαταγάς του τὸ σύνταγμα τὸ εὐζωνικόν, τὴν δύναμιν ἐκείνην, ἥτις θὰ δώσῃ τὴν τροπὴν τῆς μάχης. Δὲν ἐνδιαφέρομαι, ἂν τοῦτο δημιουργεῖ συνταγματάρχας,— ἐγὼ δὲν μεριμνῶ περὶ τὰ τοιαῦτα, —ἀλλ’ ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν εἶναι τάχα κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην συντεταγμένα τὰ εὐζωνικὰ τάγματα ἐν συντάγμασιν; Ἐὰν νομίζητε λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ δώσητε ποιάν τινα δύναμιν εἰς χεῖρας τοῦ μεράρχου, πρέπει νὰ τὴν δώσητε καλῶς συντεταγμένην καὶ διοικουμένην. Ἐπειδὴ δὲ συνέπεσε νὰ κάμῃ λόγον ὁ κ. ἐκ Βονίτσης Βουλευτὴς περὶ μονάδων πυροβολικοῦ, θέλω ἀπαντήσει καὶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι τὸ ἱππικὸν καὶ τὸ πυροβολικόν, ὡς εἶναι διακεκριμένα ἐν τῷ ὀργανισμῷ, ἐξατμίζονται εἰς τὰς τρεῖς μεραρχίας. Ποῦ εἶναι τὸ πυροβολικὸν σώματος στρατοῦ; ποῦ τὸ πυροβολικὸν στρατιᾶς; ποῦ ἡ ἀνεξάρτητος ταξιαρχία ἱππικοῦ; ποῦ καὶ πότε θέλομεν συγκροτήσει ταῦτα;...

§357Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἶναι κατηργημένα αὐτά. Πυροβολικὸν μιᾶς γραμμῆς ὑπάρχει.

§358Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἶμαι ὀπισθοδρομικὸς ἐγώ... Τί, λέγω, πείθει ὑμᾶς νὰ σπεύσητε νὰ δημιουργήσητε καὶ ὁρίσητε τὴν ἀναλογίαν τοῦ πυροβολικοῦ τοῦ ὀρεινοῦ πρὸς τὴν τοῦ πεδινοῦ; Ὅσον ἀφορᾷ τὸ βαρὺ πυροβολικόν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ καὶ χρῆμα καὶ διαχείρισιν, θέσατε ὅσον θέλετε, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὀρεινὰ καὶ τὰ πεδινὰ πυροβόλα, δὲν γνωρίζετε, ἂν αὔριον θὰ ὑπάρξῃ διάκρισις μεταξὺ αὐτῶν, καὶ ποία. Αἱ πυροβολαρχίαι, τὰς ὁποίας θὰ φέρητε, θὰ ἔχωσι 4 πυροβόλα καὶ οὐχὶ 6. Τὰ ὀρεινὰ πυροβόλα, τὰ ὁποῖα ἔχετε εἰς τὰς ἀποθήκας, εἶναι ἄχρηστα.

§359Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἔρχονται πυροβόλα.

§360Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν ἔχετε σκοπὸν ν’ ἀλλάξητε τὸ σύστημα; Τότε θὰ φέρητε πυροβόλα διὰ τὰ Μουσεῖα. Ἀλλ’ ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα περὶ ὑλικοῦ, θὰ σᾶς εἴπω. Ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ ὑλικοῦ, ἀλλὰ περὶ τῶν μονάδων. Δὲν εἶναι δὲ ὀρθὸν νὰ κανονίζωμεν ἀπὸ τοῦδε τὴν ἀναλογίαν τῶν ὀρεινῶν καὶ τῶν πεδινῶν πυροβόλων, διότι δὲν γνωρίζομεν τὰς προόδους τῆς τέχνης. Σεῖς θέλετε νὰ προμηθευθῆτε πυροβόλα χωρὶς ν’ ἀλλάξητε τὸ σύστημα. Ἐγὼ σᾶς συγχαίρω, διότι, χωρὶς νὰ κάμητε σκέψιν περὶ τῶν καλλιτέρων τηλεβόλων, κάμνετε προμήθειαν. Οἱ ἰδικοί μου λόγοι ἔχουσιν ἄλλην σημασίαν. Εἶπον ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ κανονίσωμεν τὴν ἀναλογίαν τῶν πυροβολαρχιῶν. Μίαν φορὰν εἴχομεν τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἠδύνατο ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς νὰ πολεμήσῃ ἢ μόνον μὲ ὀρεινὰ πυροβόλα, καὶ εἴχομεν μεγάλην δυσαναλογίαν ὀρεινοῦ πυροβολικοῦ. Ὅτε ὅμως εὑρέθημεν εἰς ἄλλας περιστάσεις, εἴδομεν ὅτι τὸ ἐν εἴδει τρομπονίων πυροβολικόν μας ἦτο ἄχρηστον, καὶ θείᾳ συνάρσει καὶ τῆς ἐπιστήμης συμβαλλούσης βεβαίως ἐφθάσαμεν εἰς σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ πρόκηται νῦν περὶ ὀρεινοῦ πυροβολικοῦ. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ εἴπητε, ὅτι χρειάζεται τόσος ἀριθμὸς πυροβολαρχιῶν, καὶ νὰ μὴ κανονίσητε, ἂν εἶναι πεδιναὶ ἢ ὀρειναί. Εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ δεσμευθῆτε ἐκ τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας παρεμβάλλετε ἄνευ σκοποῦ, ἐνῷ πρέπει νὰ κρατῆτε τὸ δικαίωμα νὰ κανονίσητε διὰ Β. Διαταγμάτων ἄλλα μικροτέρου ἐνδιαφέροντος πράγματα. Ὅταν θὰ ζητήσητε ἀπὸ τὸ Κράτος, καὶ τοῦτο σᾶς δώσῃ προϋπολογισμὸν 15 ἢ 20 πυροβολαρχιῶν, κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν δύνασθε ν’ ἀναγράψητε τὸ ποσὸν τῶν ὀρεινῶν καὶ τῶν πεδινῶν. Διατὶ κανονίζετε ἀπὸ τοῦδε λεπτομερείας ζητημάτων στρατιωτικῶν, καὶ λέγετε, ὅτι τόσας πυροβολαρχίας θὰ ἔχῃ ἡ μεραρχία τῆς Ἠπείρου καὶ τόσας ἡ τῆς Θεσσαλίας; Φρονιμώτερον εἶναι νὰ κρατήσητε τὴν δέουσαν ἐλευθερίαν. Διατὶ δὲ ἀπὸ τοῦδε νὰ ὁρίζητε, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ διεσπαρμένον τὸ πυροβολικόν, ἐνῷ εἰς πᾶσαν στιγμὴν βλέπετε συγκεντρώσεις τοῦ πυροβολικοῦ, αἵτινες μεγίστην ἔχουσι σημασίαν, ἡ δὲ διασπορὰ αὐτοῦ δὲν εἶναι ἡ καλλιτέρα τακτική; Ἡ πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν συνδρομὴ τοῦ πυροβολικοῦ ἐπιτυγχάνεται ἤδη χάρις εἰς τὸ μέγα μῆκος τῆς βολῆς· δύναται ὅθεν νὰ συντρέχῃ ἡ ἐνέργεια τοῦ πυροβολικοῦ ἐν μάχῃ πρὸς ἕνα σκοπὸν ἄνευ συγκεντρώσεως αὐτοῦ κατὰ χώραν.

§361Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Σήμερον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πυροβολικὸν, τοῦτο προσκολλᾶται εἰς τὰς μεραρχίας, καὶ εὐθὺς ὡς ἀρχίσῃ ἡ μάχη, τίθεται ἐν ἐνεργείᾳ τὸ μεγαλείτερον μέρος αὐτοῦ, Βεβαίως τηρεῖται καὶ ἐφεδρεία τις, ἀλλ’ αὕτη δὲν εἶναι ἡ ἐφεδρεία, ἡ ὁποία ἦτο εἰδικὴ εἰς ἄλλην ἐποχήν. Τὸ πυροβολικὸν ηὐξήθη σπουδαίως, καὶ ἔχετε σήμερον ἓν σύνταγμα ἀπὸ 6 πυροβολαρχίας εἰς ἑκάστην ταξιαρχίαν πεζικοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ χρῆσις τοῦ πυροβολικοῦ. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἱππικόν, τὸ ὁποῖον ἐμνημονεύσατε, τοῦτο κατατέμνεται κατὰ τὸ πλεῖστον, τὸ δὲ ἐπίλοιπον συγκεντροῦται καὶ ἀποτελεῖ τὴν ἀνεξάρτητον μεραρχίαν τοῦ ἱππικοῦ.

§362Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἔχετε τοιαύτην;

§363Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν, διότι τὸ ἔδαφός μας καὶ τὰ μέσα δὲν μᾶς ἐπιτρέπουσιν. Ὁ ὀργανισμὸς ὅμως προβλέπει, καὶ ἐνῷ εἴχομεν ἄλλοτε τὰ συντάγματα ἐκ τεσσάρων ἰλῶν, σήμερον ἔχομεν αὐτὰ μὲ 6 ἴλας, ὧν αἱ δύο κατατέμνονται εἰς ἑκάστην μεραρχίαν, ἀνὰ μία εἰς ἑκατέραν τῶν ταξιαρχιῶν, αἱ δὲ ἐπίλοιποι τέσσαρες ἴλαι, ἑνούμεναι μὲ τὰς 4 ἴλας τῆς ἄλλης μεραρχίας, ἀποτελοῦσι τὸ ἱππικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναλογεῖ ἐν μικρᾷ κλίμακι εἰς τὴν ἀνεξάρτητον μεραρχίαν τοῦ ἱππικοῦ, ἥτις ὑπάρχει εἰς τοὺς ἄλλους στρατούς. Καὶ αὐτὸ προβλέπει ὁ ὀργανισμὸς, ἀλλὰ τὸ προβλέπει συμφώνως μὲ τὰ οἰκονομικὰ μέσα τῆς χώρας. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ πυροβολικόν, διὰ τὸ ὁποῖον εἴπετε ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἔχωμεν ὀρεινόν...

§364Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἦτο περιττὸν νὰ ὁρίσητε τὴν ἀναλογίαν, διότι θέλω ν’ ἀφήσητε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὴν ἐλευθερίαν νὰ κανονίζῃ τὰ πράγματα ἀναλόγως τῆς ἐπιστήμης καὶ τῶν ἀναγκῶν.

§365Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι τὸ ὀρειβατικὸν πυροβολικὸν ἀπαιτεῖ ἰδιαιτέραν ἐκπαίδευσιν.

§366Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἶπον αὐτό.

§367Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἔχομεν τὰς δύο μοίρας, αἵτινες ἀποτελοῦνται ἑκατέρα ἀπὸ τρεῖς πυροβολαρχίας, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐν εἰρήνῃ μόλις θὰ δυνάμεθα νὰ παρατάξωμεν ἀνὰ μίαν πυροβολαρχίαν διὰ τὰς ἀσκήσεις.

§368Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης καὶ μὲ τὴν μικρὰν φωνήν μου δὲν ἀκούομαι, διὰ τοῦτο θὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια. Ὅταν ἐν ἑκάστῳ συντάγματι ὑπάρχῃ μία ὀρεινὴ πυροβολαρχία, διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, εἶναι ἀρκετή. Ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς ἐπιστρατείας, ἐὰν θέλητε νὰ κάμητε 3 ἢ 4, σᾶς περισσεύουσιν οἱ ἔφεδροι, ἀφοῦ ἐκ τούτων ἐδημιουργήσατε ἄλλοτε πεζοπόρους πυροβολητάς. Ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ ὁρίζητε ἀπὸ τοῦδε τὴν ἀναλογίαν τῶν πυροβόλων, τῆς ὁποίας δύναται αὔριον νὰ ἐπιβάλληται ἡ μεταβολὴ, λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ πρόοδος τῆς ἐπιστήμης, αἱ νέαι σκέψεις καὶ παρατηρήσεις μεταβάλλουσι τὰ πράγματα, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ καταστήσωσι τὸ πεδινὸν πυροβολικὸν εὐκινητότερον, ὅτε φυσικῷ τῷ λόγῳ θὰ ἐλαττώσωμεν τὸ ὀρεινόν. Ὅταν θὰ δυνάμεθα διὰ τῶν προόδων τῆς ἐπιστήμης νὰ μεταφέρωμεν τὸ πεδινὸν πυροβολικὸν εἰς ἐδάφη, εἰς τὰ ὁποῖα σήμερον ἕνεκα τῆς ἀνωμαλίας αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφερθῇ, δὲν θέλετε μεταβάλει τὴν ἀναλογίαν τοῦ ὀρεινοῦ πυροβολικοῦ πρὸς τὸ πεδινόν, ἀφοῦ μάλιστα τοῦτο ὑπερτερεῖ κατὰ τὴν βολὴν καὶ κατὰ τὸ μῆκος καὶ κατὰ τὴν ἀρχικὴν ταχύτητα; Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ γείνῃ ἡ διάκρισις αὕτη. Ἐκτὸς τούτων, ὑμεῖς εἴπετε, ὅτι ἐκ τῶν μονάδων τῶν μὴ διατελουσῶν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς μεραρχίας δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν δύναμιν, διὰ τῆς ὁποίας ν’ ἀποτελέσωμεν πυροβολικὸν σώματος στρατοῦ. Ἀλλὰ θὰ ἦτο προτιμότερον, ἀφοῦ οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, καὶ ἐν εἰρήνῃ τὰ ἱππικὰ καὶ πυροβολικὰ συντάγματα ἑδρεύουσιν ἐν Ἀθήναις, ἐπιστάσης τῆς στιγμῆς νὰ διανείμωμεν τοῦτο ἀναλόγως τῶν προθέσεών μας, ἵνα καταρτίσωμεν μίαν δύναμιν πυροβολικοῦ τοῦ σώματος. Ἀφοῦ ἐν πολέμῳ θ’ ἀναγκασθῆτε νὰ κρατήσητε αὐτὴν τὴν δύναμιν ἐκ τοῦ μεραρχιακοῦ πυροβολικοῦ, διατηρήσατε τὴν δύναμιν ταύτην, ὑπαγομένην ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν στρατηγίαν,—ἂς ὀνομάσωμεν οὕτω τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, —ἢ corps d'armée. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἔχετε καὶ διάταξιν, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ ἐτέθη ἐκ παραδρομῆς, καὶ ἡ ὁποία εὐκταῖον θὰ ἦτο νὰ διωρθοῦτο. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 λέγετε: «Σώματα ἢ τμήματα σωμάτων, ἀνήκοντα εἴς τινα μεραρχίαν, δύνανται, ὑφισταμένης ἀνάγκης, νὰ ἑδρεύωσιν ἐκτὸς τῆς περιφερείας τῆς μεραρχίας, εἰς ἣν ἀνήκουσιν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τίθενται ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ διοικητοῦ τῆς μεραρχίας, ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς ὁποίας ἑδρεύουσι προσωρινῶς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πειθαρχίαν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν.» Ἀλλὰ λησμονεῖτε τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀφοῦ τὰ τρία συντάγματα τοῦ πυροβολικοῦ μένουσιν ἐνταῦθα, ὡς καὶ τὰ δύο τοῦ ἱππικοῦ, ὁ μέραρχος ὁ ἐδῶ εὑρισκόμενος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν διοίκησιν αὐτῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πειθαρχίαν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτέρου πάντων, ἤτοι τῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸν ἔλεγχον; Ἢ θὰ μένωσι τὰ σώματα ταῦτα ἄνευ ἀνωτέρας ἀρχῆς ἐπιβλεπούσης; Διότι ἡ πειθαρχία εὐκταῖον θὰ ἦτο νὰ μὴ εἶχεν ἀνάγκην ἐπιτηρήσεως, ἡ δὲ ὑπηρεσία εὐκταῖον θὰ ἦτο νὰ εἶχεν ἀνάγκην ὀλιγωτέρας ἐπιτηρήσεως, ἵνα περισσότερον ἀσχολῶνται τὰ σώματα περὶ τὴν ἐκπαίδευσιν. Νομίζω ὅτι ἐκ παραδρομῆς ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ ἡ ἐκπαίδευσις δὲν ἔχει τὸν ἐπιβλέποντα. Διότι, ἐὰν ἔχωμεν ἕνα σωματάρχην προσκολλώμενον εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου καὶ λέγοντα, ὅτι δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὸν μέραρχον νὰ ἐξετάσῃ τίνι τρόπῳ κάμνει τὰς ἀσκήσεις του, διότι αὗται ἀνάγονται εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, τότε τί θὰ πράξωμεν;

§369Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἰδοὺ ὁ λόγος συγκεκριμένως. Ἑκάστη μεραρχία σήμερον, μὲ τὸν ἰσχύοντα ὀργανισμόν, ἔχει ἓν τάγμα εὐζωνικόν. Εἰς τὴν περιφέρειαν λοιπὸν ἑκάστης μεραρχίας εἶναι καὶ τὸ εὐζωνικὸν τάγμα, κατατετμημένον εἰς ὑπηρεσίας. Ὁ διοικητὴς τοῦ εὐζωνικοῦ βεβαίως πάντοτε συμβαδίζει μὲ τὰς ὁδηγίας καὶ τὰς σκέψεις τοῦ μεράρχου. Ἐγὼ τουλάχιστον αὐτὸ τὸ μέτρον ἐλάμβανον, νὰ συνεννοῶμαι μετὰ τῶν διοικητῶν τῶν συνταγμάτων καὶ τοῦ διοικητοῦ τοῦ εὐζωνικοῦ, καὶ νὰ κανονίζω τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§370Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τώρα ἡ διοίκησις τοῦ στρατοῦ εἶναι ἑνιαία, καὶ ἡ μόρφωσις τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§371Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀλλ’ ὁ μέραρχος, ὁ ὁποῖος λαμβάνει ἐκ τῆς ἑνιαίας διοικήσεως τὰς ὁδηγίας διὰ τὴν μεραρχίαν του, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ τὰς ὁδηγίας του. Λοιπὸν τὰς ὁδηγίας μου ἔδιδα καὶ ἐγώ. Ὑποθέσατε τώρα, ὅτι τὸ τάγμα ἐκεῖνο δι’ ὑπηρεσίαν ἦτο ἀπεσπασμένον εἰς τὴν περιφέρειαν ἄλλης μεραρχίας· δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ τὰς ὁδηγίας τὰς ἰδικάς μου καὶ νὰ παραδεχθῇ ἄλλας.

§372Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Λέγετε ὅτι εἶναι ἄλλαι;

§373Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι βεβαίως ἐντελῶς ἄλλαι, διότι καὶ τοῦτο εἶναι χαρτὶ καὶ τὸ ἄλλο εἶναι χαρτί, ἀλλὰ πάντοτε ὑπάρχει διαφορά. Λοιπὸν αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἀναγράφεται ἐνταῦθα κυρίως ἡ πειθαρχία καὶ ἡ ὑπηρεσία, διότι ὁ μέραρχος τῆς περιφερείας εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιβάλλῃ τὰς ποινὰς διὰ τὰ ἀτακτήματα τὰ λαμβάνοντα χώραν ἐντὸς τῆς περιφερείας του. Καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως ὁ διοικητὴς τοῦ τάγματος ἔχει ἤδη τὰς ὁδηγίας τοῦ ἰδίου του μεράρχου. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἀνεγράφη ἡ διάταξις αὕτη.

§374Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀλλὰ μήπως δὲν ἔχει καὶ τὰς περὶ πειθαρχίας ὁδηγίας; Ὅπου καὶ ἂν εὑρίσκηται, τὰς ἔχει· ἀλλ’ εἶναι ἄλλο ἡ ἐπιτήρησις καὶ ὁ ἔλεγχος, καὶ ἄλλο αἱ ὁδηγίαι. Θέλετε λοιπὸν ἓν τάγμα στρατοῦ νὰ εὑρίσκηται ἄνευ ἐλέγχου ὡς πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν; Ὁ μέραρχος δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ μεταβῇ εἰς ἓν σῶμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνήκει εἰς τὴν μεραρχίαν του. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι συμφέρον εἶναι, προκειμένου περὶ διοικήσεως ἑνιαίας, νὰ μὴ στερήσωμεν τὰ σώματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον εὑρίσκονται μακρὰν, νὰ μὴ τὰ στερήσωμεν τῆς πλήρους διοικήσεως, ἐν ᾗ συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ ἐκπαίδευσις.

§375Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ τῶν παραλίων;

§376Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε περὶ πολιορκίας, ἀφοῦ κατηργήσατε τοὺς ὄρχους τοῦ μηχανικοῦ. Ἐὰν ἦσθε εἰς τὴν Ἤπειρον, θὰ ἐγνωρίζετε, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διηύθυνε τὴν ἐργασίαν τῆς παρασκευῆς τῶν μέσων διὰ τὴν διάβασιν εἰς τὸ τουρκικὸν ἔδαφος, ἦτο καὶ ὁ κατορθώσας νὰ διέλθῃ πρῶτος καὶ εἰσέλθῃ εἰς τὸ τουρκικὸν ἔδαφος.

§377Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μήπως ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ σχολείου πυροβολικοῦ;

§378Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἔχω νὰ ὁμιλήσω περὶ τόσων πραγμάτων, περὶ τῶν ὁποίων οὔτε μνεία γίνεται εἰς τὸν ὀργανισμόν.

§379Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Περιμένω νὰ σᾶς ἀκούσω, ἵνα φωτισθῶ, ἀλλὰ περιμένω καὶ σεῖς νὰ μὲ ἀκούσητε, ὄχι ἵνα φωτισθῆτε, διότι δὲν ἔχετε ἀνάγκην, ἀλλ’ ἵνα ἐννοήσητε τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ. Εἶπον καὶ πρὶν, ὅτι, ἐὰν εἴχομεν σχολεῖον πυροβολικοῦ, καὶ ὄχι μίαν Σχολὴν βολῆς, ἀλλὰ δέκα, θὰ ἦτο ἀκόμη καλλίτερον· ἀλλὰ τοῦτο σχετίζεται μὲ τὰ οἰκονομικὰ μέσα τῆς χώρας, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουσι τὸν περιορισμὸν εἰς ὅλα. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκπαίδευσιν, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, τὰ τρία τάγματα τοῦ μηχανικοῦ θὰ ἔχωσι τὰ μέσα, ἵνα φροντίσωσι περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεώς των.

§380Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς δὲν κατορθοῦμεν σήμερον νὰ ἔχωμεν ἓν πολύγωνον μηχανικοῦ, γνωρίζετε δὲ, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι, τὰς ὁποίας τὸ μηχανικὸν προσφέρει ἐν πολέμῳ εἰς τὸν στρατὸν, εἶναι τόσον μεγάλαι, τόσον ἀνυπολόγιστοι, ὥστε πᾶς, ὅστις διῴκησε μονάδας στρατεύματος, γνωρίζει τὰς ὑπηρεσίας ταύτας. Δὲν θὰ ἀρνηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὰ ὀχυρώματα, ἐν οἷς εὑρίσκετο τοποθετημένος ἐν Ρεβενίῳ, τὸ μηχανικὸν τὰ εἶχε κατασκευάσει· τὰ ὀχυρώματα, ἔμπροσθεν τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ ἀναχαιτισθῇ ὁ ἐχθρὸς ἐπί τινας ἡμέρας ἐν Λαρίσῃ, τὸ μηχανικὸν τὰ εἶχε κατασκευάσει. Δὲν θὰ ἀγνοῇ ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι αἱ γέφυραι ἐπὶ τοῦ Ἀράχθου ὑπὸ τοῦ μηχανικοῦ ἐστήθησαν ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, καὶ ὅταν ἡ ταξιαρχία ἡ διοικουμένη ὑπὸ τοῦ συνταγματάρχου Σέχου καὶ ἐπιτετραμμένη νὰ διέλθῃ διὰ τῆς γεφύρας εἶχε βραδύνει νὰ προσέλθῃ, ἐπὶ μεγίστῳ κινδύνῳ ἀποτυχίας τῆς ὅλης ἐπιχειρήσεως, ἐκεῖνος ὅστις εἶχε ζεύξει τὴν γέφυραν, ἔσπευσε νὰ διέλθῃ αὐτὴν μὲ τὸν λόχον του καὶ νὰ ὀχυρωθῇ, προασπιζόμενος τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ἐγερθέντα, καὶ τὴν ἐπιχείρησιν νὰ ἀσφαλίσῃ, ὅπου καὶ ἐπληγώθη.

§381ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος;

§382Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὁ κύριος Γεωργιάδης, ὁ λοχαγὸς τοῦ μηχανικοῦ καὶ συναδελφός μας ἐκ Σκοπέλου βουλευτής. Ἀλλὰ δὲν κατασκευάζουσι μὲ τὰς χεῖράς των οἱ ἀξιωματικοὶ τὰς γεφύρας· ἔχουσιν ἀνάγκην ἐργαλείων καὶ πρακτικῆς ἀσκήσεως, καὶ τὴν πρακτικὴν ἄσκησιν δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν ἀποκτήσωμεν, ἐὰν δὲν δαπανήσωμεν, καὶ δὲν δαπανήσωμεν ἁδρῶς. Πάντοτε, ὅταν πρόκηται περὶ πολυγώνου μηχανικοῦ, εἰς τὰς δαπάνας εἴμεθα φειδωλοὶ, καὶ ἐνῷ εἴμεθα φειδωλοὶ προκειμένου περὶ ἑνὸς πολυγώνου, ὅπερ ἔχομεν σήμερον, θέλετε νὰ ἱδρύσωμεν τρία τοιαῦτα; Γνωρίζετε ὅτι ἐν πολέμῳ στράτευμα, μὴ δυνάμενον ἐν καταλλήλῳ χρόνῳ νὰ καλύψῃ ἑαυτὸ ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, ὑποβάλλεται εἰς τὸν κίνδυνον τελείας ἀποσυνθέσεως. Πῶς θέλετε νὰ καλυφθῇ ἄνευ ἐργαλείων; Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἱκανοὶ νὰ φέρωμεν οὔτε τὰ φορητὰ ἐργαλεῖα ἐπὶ τῆς ῥάχεως ἡμῶν, διότι καὶ μικρόσωμοι εἴμεθα καὶ καυστικὸν κλῖμα ἔχομεν, ἀλλ’ ὁ ὄρχος τοῦ μηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος διανέμεται εἰς τὰς μεραρχίας, καὶ ὁ γενικὸς ὄρχος τοῦ στρατεύματος, αὐτοὶ ὅλοι οἱ ὄρχοι ἀποτελοῦσι τόσον ὄγκον, ὥστε ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς διηγηθῶ, τί μοὶ συνέβη ἐν Λαμίᾳ τὸ 1878, κατὰ τὴν ἐπάνοδον ἐκ Δομοκοῦ. Νόσου ἐπισκηψάσης τότε εἰς τὸ στράτευμα ἐν Λαμίᾳ, διετάχθημεν νὰ μετασταθμεύσωμεν εἰς Χαλκίδα. Ὅτε ἠθέλησα νὰ φορτώσω τὸν ὄρχον, ἠναγκάσθην νὰ προσλάβω 20 καμήλους, 30 κάρρα καὶ 100 ὑποζύγια. Πάντα ταῦτα παρέλαβον τὸν ὄρχον καὶ ἐξεκίνησαν, ἀλλ’ ἄλλα μὲν τῶν ὑποζυγίων ἦσαν εἰθισμένα εἰς τὴν θέαν τῆς καμήλου, ἄλλα δὲ ὄχι, καὶ συνέβη τι, τὸ ὁποῖον ὁμηρικὸν γέλωτα μετέδωκεν εἰς τοὺς Λαμιεῖς, διότι φοβηθέντα ἐκ τῆς θέας τῶν καμήλων τὰ ὑποζύγια ἔφυγον καθ’ ὅλας τὰς διευθύνσεις, καὶ ἐγέμισεν ἡ Λαμία ἀπὸ ἐργαλεῖα, διασπαρέντα καὶ διασκορπισθέντα ἐν τῇ φυγῇ τῶν φορτηγῶν ζώων, διότι ὁ ὄρχος αὐτὸς, ὁ περιεχόμενος εἰς 250 κιβώτια, ἕκαστον τῶν ὁποίων ζυγίζει 40 καὶ πλέον ὀκάδας, εἶναι ὄγκος μέγας, ἔχων ἀνάγκην μεγάλων μέσων μεταφορικῶν, περιλαμβάνει δὲ καὶ πολλὰ ἐργαλεῖα τέχνης. Τίς θὰ διαχειρισθῇ ταῦτα; Ἄνευ ἐκπαιδεύσεως πῶς θέλετε νὰ τὰ γνωρίζωσιν; Εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων δὲν θὰ τὰ διδαχθῶσι, διότι ἀποτελοῦσι ταῦτα κλάδον εἰδικόν· τὰ εἰδικῶς μηχανικὰ θὰ τὰ διδαχθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ μηχανικοῦ· ἀλλὰ ποῦ ἡ Σχολὴ τοῦ Μηχανικοῦ καὶ ὁ ὄρχος, ἵνα ταῦτα διδαχθῶσι;

§383Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδῶ, κύριοι Βουλευταὶ, πρόκειται ἀπόψε νὰ δώσωμεν ἐξετάσεις (ἱλαρότης). Λοιπὸν ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν νὰ ἀκούσητε καὶ ἐμὲ, ἀφοῦ ἠκούσατε τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Τυρνάβου. Ὅσα εἶπε περὶ κατασκευῆς ὀχυρωμάτων ἐν Λαρίσῃ ἢ εἰς τὰ πέριξ τῆς Λαρίσης καὶ περὶ κατασκευῆς ὀχυρωμάτων ἐν Ρεβενίῳ, καὶ περὶ τοποθετήσεως γεφυρῶν, ὅλα ταῦτα εἶναι ἀκριβέστατα, διότι αὐτὰ τὰ ὀχυρώματα εὕρομεν ἡμεῖς πράγματι ἐν Ρεβενίῳ, καὶ ἐκάμαμεν χρῆσιν αὐτῶν. Ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς, εἶναι ἀληθέστατα· δὲν ἀμφισβητῶ τὸ παράπαν τὴν ἀκρίβειαν αὐτῶν· ἀλλὰ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Τυρνάβου ἐπὶ τῆς χρονολογίας. Ὅλα αὐτὰ ἐγένοντο κατὰ τὸ 1886, ὁπότε τὸ μηχανικὸν ἦτο ἄξιον καὶ ἱκανὸν νὰ κάμῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα, καὶ τὰ ἔκαμεν, ἐνῷ ἀκόμη δὲν εἶχε λειτουργήσει τὸ σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ.

§384Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Πῶς;

§385Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Βεβαίως. Ὁ Βοσσὲρ δὲν εἶχε τότε ἢ ἕν ἔτος μόνον ἐνταῦθα.

§386Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τότε ἦσαν τάγματα μηχανικοῦ, καὶ εἴχομεν Συνταγματαρχεῖον, διοικητὴν δὲ καὶ ἐφορεύοντα τὸν μακαρίτην συνταγματάρχην Νικόλαον Σοῦτσον.

§387Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν ὑπῆρχε, δὲν εἶχε λειτουργήσει ἡ Σχολὴ τοῦ Μηχανικοῦ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα οἱ μηχανικοὶ αὐτοὶ, διῃρημένοι κατὰ τμήματα, ὡς εἶναι σήμερον διηρημένοι διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ, ἦσαν εἰς κατάστασιν νὰ ἐνεργήσωσιν ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς, τὰ ὁποῖα ἐγὼ εἶδον καὶ τὰ ὁποῖα βραδύτερον ἐν Ρεβενίῳ ὑπερησπίσθην.

§388Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν ἀποκρούω τὴν κατὰ τμήματα διαίρεσιν.

§389Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν ἀποκρούω καὶ ἐγὼ τὴν σύστασιν τοῦ σχολείου τοῦ μηχανικοῦ, ἀλλὰ, ὅπως λέγει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ἦτο τὸ Συνταγματαρχεῖον τότε, καὶ ἐγίνετο ἡ ἐκπαίδευσις. Μὴ ἀποκρούων δὲ τὰς ἰδέας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τυρνάβου Βουλευτοῦ, σᾶς λέγω, ὅτι βεβαίως αὐτὰ τὰ παραδέχομαι πληρέστατα, καὶ παραδέχομαι ὡσαύτως τὸ σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ, ἀλλὰ δι’ ἀποσπάσεως ἀξιωματικῶν καὶ ὄχι διὰ μονίμων, ὅπως παραδέχομαι καὶ τὴν ἐγγραφὴν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ διὰ τὴν σύστασιν σχολείου βολῆς πεζικοῦ καὶ πυροβολικοῦ δι’ ἀποσπάσεως ἀξιωματικῶν καὶ ὄχι διὰ μονίμων.

§390Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀνήκῃ καὶ ὁ ὄρχος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μεταφορὰν, ἐὰν κάμητε λόχους σκευοφόρους, δὲν μοὶ μέλει.

§391Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἐνταῦθα συζητοῦμεν περὶ ὀργανισμοῦ· δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν ἀνάπτυξιν ἐν γένει περὶ τοῦ στρατοῦ.

§392Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλετε νὰ ἦμαι Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· βλέπετε ὅτι μοὶ ἐπιτίθενται, καὶ ἀντὶ νὰ μὲ ὑπερασπίζησθε καὶ νὰ ἔρχησθε ἐδῶ, ἐπὶ τοῦ βήματος, νὰ εἴπητε τὰς γνώμας σας, μὲ ἐγκαταλείπετε μόνον ἀπέναντι ὅλης αὐτῆς τῆς πτέρυγος· καὶ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἀλλ’ ἐγείρετε καὶ παρατηρήσεις! Λοιπὸν παραδέχομαι τὸ σχολεῖον μηχανικοῦ δι’ ἀποσπάσεως, ὅπως καὶ τὸ σχολεῖον βολῆς τοῦ πυροβολικοῦ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὄρχους, σήμερον, γνωρίζει κάλλιστα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς, ὅτι λόχοι μεμονωμένοι εἶναι οἱ εἰδικοὶ, εἶναι οἱ λεγόμενοι σκαπανεῖς, εἶναι οἱ ὑπονομοποιοὶ, εἶναι οἱ γεφυροποιοὶ, εἶναι οἱ ἀεροναῦται. Λοιπὸν σήμερον ἕκαστος λόχος, ὁ ὁποῖος ἀποσπᾶται, ἐκτελεῖ εἰδικὴν ὑπηρεσίαν, γνωρίζει δὲ κάλλιστα ὁ κύριος Βουλευτὴς, ὅτι ἐν Γερμανίᾳ ἡ στρατηγία, ὡς σᾶς εἶπον, ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο ἢ τρεῖς μεραρχίας πεζικοῦ, μίαν ταξιαρχίαν, πυροβολικοῦ, μίαν ταξιαρχίαν ἱππικοῦ, ἓν τάγμα ἀκροβολιστῶν, ἓν τάγμα ἐλατῶν, ἓν τάγμα μηχανικοῦ καὶ ἀπόσπασμα ἀεροναυτῶν. Τὸ τάγμα δ’ αὐτὸ τοῦ μηχανικοῦ ἔχει καὶ τὸν ὄρχον.

§393Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὑπάρχει ὄρχος λόχου ἐλαφρὸς καὶ εὐκίνητος, ὑπάρχει ὄρχος τάγματος, ὑπάρχει ὄρχος μεραρχίας χωριστὸς καὶ ὄρχος στρατεύματος. Ὁ τελευταῖος χρησιμεύει διὰ τὰς πολεμικὰς ἐνεργείας. Ἡ μεταφορὰ τούτου δὲν γίνεται παρὰ σιδηροδρομικῶς.

§394Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Βεβαίως, ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ, ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ἀνάγονται εἰς τὸ χρηματικὸν ζήτημα, καὶ ἕνεκα τούτου περιοριζόμεθα, καὶ βεβαίως δὲν θὰ ἔχωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχωμεν.

§395Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δι’ ἀποσπάσεως.

§396Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὸ παραδέχομαι αὐτὸ, ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὄρχους καὶ τὴν συμπλήρωσιν αὐτῶν, αὕτη θὰ γείνῃ βαθμηδὸν καὶ μὲ ὑπομονήν. Τὰ ἐπίλοιπα παραδέχομαι, ἀλλ’ ὄχι μονίμως, δι’ ἀποσπάσεως.

§397Α. ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ ὑποδειχθεῖσα τροποποίησις, ὑπὸ ἔποψιν ὀργανικῆς κινήσεως, τῆς συνθέσεως τῆς ταξιαρχίας τῶν εὐζώνων ἀπὸ ταγμάτων αὐθυπάρκτων εἰς συντάγματα εἶναι σπουδαίας σημασίας, καὶ ὑπὸ ἔποψιν διοικήσεως καὶ ὑπὸ ἔποψιν διεξαγωγῆς ἐν πολέμῳ, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ σπουδαιοτέραν ἔποψιν, τὴν ἔποψιν τῆς πειθαρχίας ἐν τῷ στρατεύματι. Διότι,—καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὄντα ἐντελῶς ἁρμόδιον, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσέξῃ εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ζητήματος τούτου, —βεβαίως ὁ διοικητὴς τῆς ταξιαρχίας, προκειμένου νὰ δώσῃ διαταγὴν, σχετιζομένην μὲ τὴν διεξαγωγὴν μιᾶς μάχης, θὰ καλέσῃ τοὺς διοικητὰς τῶν μονάδων, τοὺς ὑπὸ τὰς διαταγάς του, τοὺς συνταγματάρχας διοικητὰς τῶν δύο συνταγμάτων τοῦ πεζικοῦ, καὶ τοὺς διοικητὰς τῶν δύο αὐθυπάρκτων ταγμάτων, ἵνα μεταδώσῃ εἰς αὐτοὺς τὰς διαταγὰς ἐν σχέσει πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολεμικοῦ σχεδίου, καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἕκαστος ἐξ αὐτῶν. Ἀλλὰ θὰ κληθῶσι δύο συνταγματάρχαι, οἱ διοικηταὶ τῶν συνταγμάτων τοῦ πεζικοῦ, καὶ θὰ παραμείνωσιν εἰς τὴν διοίκησιν τῶν συνταγμάτων οἱ ὑποδιοικηταὶ, οἱ ἀντισυνταγματάρχαι, θὰ κληθῶσι καὶ οἱ ταγματάρχαι, οἱ διοικοῦντες τὰ αὐθύπαρκτα εὐζωνικὰ τάγματα, νὰ λάβωσιν ὁμοίας διαταγὰς, οἱ δύο ταγματάρχαι, οἱ διοικηταὶ τῶν ταγμάτων, τῶν ὁποίων ἡ δικαιοδοσία καὶ ἡ ἁρμοδιότης εἶναι ἡ αὐτὴ μετὰ τῆς δικαιοδοσίας καὶ ἁρμοδιότητος τῶν συνταγματαρχῶν τῶν διοικητῶν τῶν πεζικῶν συνταγμάτων. Δὲν βλέπετε ὅτι τοῦτο εἶναι ἄτοπον; Δὲν βλέπετε ὅτι προκύπτει ἐντεῦθεν σπουδαῖον ἄτοπον, ὑπὸ ἔποψιν πειθαρχίας; διότι οἱ ταγματάρχαι διοικηταὶ τῶν δύο αὐθυπάρκτων ταγμάτων ἐκτελοῦσι διαταγὰς ἀνωτέρας τῶν διαταγῶν τῶν ὑποδιοικητῶν ἀντισυνταγματαρχῶν ἐν τῷ συντάγματι. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ὁ ὁποῖος εἶναι σπουδαῖος, νομίζω ὅτι δέον νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροποποίησις, ἡ ἀφορῶσα τὴν σύνθεσιν τῶν αὐθυπάρκτων ταγμάτων εἰς συντάγματα πεζικοῦ, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τούτου.

§398Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν δίδει μεγαλειτέραν ἀξίαν εἰς ἓν σῶμα πεζικοῦ ἢ εἰς ἓν σῶμα εὐζώνων. Διότι πολλάκις ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λέγῃ, ὅτι εἰς τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων δίδει μεγαλειτέραν ἀξίαν. Ἔχων λοιπὸν πεποίθησιν, ὅτι ἀναγνωρίζει τὴν ἀξίαν τῶν εὐζώνων, φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ Γερμανικοῦ ἢ τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ. Διότι νομίζω, ὅτι μέχρι τοῦδε αὐτοὺς λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν, καὶ λέγομεν καὶ κάμνομεν ὅ,τι γίνεται εἰς τὸν Γαλλικὸν καὶ τὸν Γερμανικὸν στρατόν. Μεταφράζομεν τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ Γαλλικοῦ καὶ τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ μεταφέρομεν μόνον τὰς θεωρίας, τὰ δὲ πράγματα τὰ ἀφίνομεν ἐκεῖ. Οὐδέποτε ἠδυνήθημεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ὀργανισμὸν μεταφρασθέντα ἐκ τοῦ Γερμανικοῦ ἢ τοῦ Γαλλικοῦ, διότι οὔτε τὸ ἔδαφος οὔτε τὰ μέσα μᾶς ἐπιτρέπουσι νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτόν. Νῦν λοιπὸν ἐξετάζων τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν καθαρῶς τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους, δίδω μεγάλην ἀξίαν εἰς τὰ σώματα τῶν εὐζώνων, μεγαλειτέραν παρ’ ὅσην πρέπει νὰ δώσω εἰς τὸ πεζικόν. Καὶ ἰδοὺ διατί. Διότι ἡ στολὴ καὶ ἡ ὑπόθεσις ἔχει σπουδαίαν ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ ἀτόμου. Ἐὰν θελήσητε σήμερον νὰ ἐνδύσητε μὲ τὴν στολὴν τοῦ εὐζώνου ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἐφόρεσε ταύτην, λόγου χάριν ἕνα Ἑπτανήσιον, ὁ ἄνθρωπος οὗτος θὰ ἦναι ἄχρηστος.

§399Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἔχετε λάθος· τὰ ἐφορέσαμεν καὶ ἡμεῖς, καὶ ἤμεθα ὡραῖοι.

§400Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔχητε στρατιώτην τέλειον, τοιοῦτον, ὁποῖος θὰ ἦναι ὁ στρατιώτης ὁ καταγόμενος ἐκ τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος.

§401Π. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Διατὶ μόνον τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος; Οἱ Πελοποννήσιοι δὲν εἶναι καλοὶ εὔζωνοι;

§402Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παίζωμεν μὲ τὰς λέξεις ἐπὶ τοσοῦτον σοβαροῦ ζητήματος. Μὴ διακόπτετε. Ἐὰν θέλητε νὰ ὁμιλήσητε, παρακαλῶ, ἀνέλθετε εἰς τὸ βῆμα καὶ ὁμιλήσατε. Ἐὰν λάβητε ἕνα Κρῆτα καὶ τοῦ ἀφαιρέσητε τὴν ἐνδυμασίαν, τὴν ὁποίαν φέρει, τὸ ὑπόδημα, τὸ ὁποῖον φορεῖ, καὶ τὸν ἐνδύσητε στολὴν ἄλλην, βεβαίως δὲν θὰ ἔχητε τὸν στρατιώτην τὸν Κρῆτα. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἡ στολὴ, ἡ ὑπόδεσις, τὸ ἔνδυμα, ἡ φύσις τοῦ ἐδάφους καὶ αἱ ἀνάγκαι τοῦ ἔθνους ἐπιβάλλουσι νὰ ἔχωμεν στρατὸν ἐξ εὐζωνικῶν σωμάτων. Πρὸς τούτους θὰ ὠφελήσωμεν τὴν πατρίδα μας, τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας θὰ μένωσι τὰ σώματα ταῦτα, καὶ ἐκ τοῦ ἱματισμοῦ καὶ ἐκ τῆς ὑποδέσεως, διότι τὸ χρῆμα θὰ μένῃ ἐντὸς τοῦ Κράτους. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, τοὐλάχιστον σήμερον, τί γίνεται εἰς τὸν Γερμανικὸν καὶ τὸν Γαλλικὸν στρατόν. Τὰ σώματα τῶν εὐζώνων ἀπεδείχθη ὅτι ἐκράτησαν τὴν τιμὴν τοῦ ἔθνους κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ 1886. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχον σώματα εὐζώνων εἰς τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν, ἀμφιβάλλω, ἂν σώματα ἄλλα θὰ εἶχον τοὺς ἄνδρας ἐκείνους. Μειοῦντες τὴν ἀξίαν τῶν εὐζώνων, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι μειοῦμεν τὴν ἀξίαν τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐὰν φρονῆτε, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν εὐζώνων, πρέπει νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὅ,τι εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς, ὅτι δὲν σκεπτόμεθα νὰ πολεμήσωμεν καὶ οὔτε νὰ συζητήσωμεν σοβαρῶς περὶ ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ.

§403Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι Βουλευταὶ, δὲν πρόκειται νὰ μειώσωμεν τὴν ἀξίαν τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διοικῶ τὴν τρίτην ταξιαρχίαν, εἶχον ὑπὸ τὰς διαταγάς μου δύο συντάγματα πεζικοῦ καὶ ἓν τάγμα εὐζώνων, τὸ ἕκτον, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐσχηματισμένον ἐντελῶς ἐξ ἐθελοντῶν, ἐκλεκτῶν στρατιωτῶν. Τὸ τάγμα αὐτὸ προσήνεγκεν ὑπηρεσίας, τὸ τάγμα αὐτὸ εἶχε μεταξὺ τῶν λοχαγῶν του καὶ τὸν Θεοδώρου, διακριθέντα ἐπὶ ἀνδρείᾳ. Εἰς τὸ τάγμα αὐτὸ ὑπηρέτει ὁ ὑπολοχαγὸς Βλαχώνης, διακριθεὶς ὡσαύτως ἐπὶ ἀνδρείᾳ, ἀλλὰ ταυτοχρόνως εἶχον ὑπὸ τὰς διαταγάς μου τὸ ἕβδομον καὶ τὸ ὄγδοον πεζικὰ συντάγματα. Κατὰ τὴν δράσιν αὐτὴν τὸ εὐζωνικὸν προσήνεγκεν ὑπηρεσίας πραγματικὰς, ἐκτελέσαν τὰς διαταγάς μου πιστότατα· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀποκρύψω, ὅτι καὶ τὰ δύο συντάγματα τοῦ πεζικοῦ, τὸ ἕβδομον καὶ τὸ ὄγδοον, ἔπραξαν τὸ καθῆκόν των ἐπίσης, καὶ ἐκ τῶν ἀπωλειῶν τοῦ εὐζωνικοῦ καὶ ἐκ τῶν ἀπωλειῶν τοῦ ἑβδόμου καὶ τοῦ ὀγδόου πεζικοῦ συντάγματος δύνασθε νὰ ἐννοήσητε, ποῖον μέρος ἔλαβον τὰ σώματα ταῦτα κατὰ τὰς τρεῖς μάχας, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ἐν Βελεστίνῳ. Ἐκ τοῦ εὐζωνικοῦ ἐτέθησαν ἐκτὸς μάχης 25 ἕως 30 ἄνδρες, ἐκ τοῦ ὀγδόου πεζικοῦ περὶ τοὺς 80 ἄνδρες, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἑβδόμου πεζικοῦ ἐτέθησαν 240 ἄνδρες ἐκτὸς μάχης. Ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι τὰ εὐζωνικὰ εἶναι καλλίτερα ἀπὸ τὰ πεζικά· δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ τοῦτο, καθὼς ἐπίσης δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι τὰ εὐζωνικὰ δὲν χρησιμεύουσιν. Ἀμφότερα τὰ σώματα χρησιμεύουσιν, ἀλλὰ τὰ πεζικὰ, ἐννοεῖται, εἶναι ἡ βάσις τοῦ στρατεύματος.

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Σταΐκου εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον, ἤτοι ἡ ταξιαρχία νὰ σύγκηται ἐξ ἑνὸς συντάγματος πεζικοῦ καὶ ἐξ ἑνὸς συντάγματος εὐζωνικοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§405ΗΛ. ΜΠΑΣΔΕΚΗΣ. Εἰς τὸν Δʹ πίνακα νὰ ἀπαλειφθῇ ὁ βοηθὸς ἀνθυπολοχαγὸς οἰκονομικοῦ.

§406Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ πίνακος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 26, ὡς ἔχει).

§407ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 27 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 27 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Καρπετοπούλου, δι’ ἧς εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου καὶ ἀμέσως μετὰ τὰς λέξεις «ὑπ’ ἀριθμὸν 5 πίνακα» προστίθενται αἱ λέξεις «καὶ ἐκ τοῦ σχολείου ἱππευτικῆς.»

§408Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ «καὶ ἐκ τοῦ σχολείου ἱππευτικῆς».

§409Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι.

§410Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι.

§411Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐὰν δὲν ἦναι, νὰ προστεθῇ.

§412Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε· Θέλω νὰ ἀναπτύξω καὶ ἄλλην τροπολογίαν.

§413Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀξιωματικὸν ἱππικοῦ δὲν θέλετε εἰς τὸ σχολεῖον; Αὐτὸ ἔγεινε.

§414Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 43.

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, τότε λαμβάνετε τὸν λόγον.

§416Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα ἔχω νὰ κάμω μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 27.

§417ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§418Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει: «Δύο ἢ πλειότερα συντάγματα ἱππικοῦ δύνανται προσκαίρως νὰ ἑνωθῶσι διοικητικῶς, ὅπως συμπράξωσι, τιθέμενα ὑπὸ ἀνωτέραν διοίκησιν, ὁριζομένην διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Τὸ ἀπαιτούμενον δι’ αὐτὴν προσωπικὸν λαμβάνεται δι’ ἀποσπάσεως ἐκ τοῦ ἀνήκοντος εἰς ἄλλας ὀργανικὰς θέσεις.» Ἀρνεῖσθε, κύριε Ὑπουργὲ, διὰ τῆς διατάξεως ταύτης νὰ δώσητε κατὰ τὸν χρόνον τῆς εἰρήνης ὅ,τι νομίζετε ἀπαραίτητον κατὰ τὸν χρόνον τοῦ πολέμου· ἀνατρέπετε δηλονότι τὰς βάσεις τὰς στοιχειώδεις τῆς καλῆς ὀργανώσεως, τῆς ἐπιζητούσης κατὰ τὸν χρόνον τῆς εἰρήνης νὰ ἔχωμεν τὰς αὐτὰς μονάδας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχωμεν ἐν πολέμῳ. Ἐὰν δὲ κατορθώσωμεν κατ’ ἀμφοτέρας τὰς περιστάσεις νὰ ἔχωμεν τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν μονάδων, τοῦτο εἶναι τὸ ἰδεῶδες καλῆς συντάξεως. Ἐπιζητεῖται ἐπὶ πλέον νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τοὺς αὐτοὺς ἡγήτορας κατὰ τὸν χρόνον τοῦ πολέμου, τοὺς ὁποίους καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης ἔχομεν, ἵνα οὕτω προϋπάρξῃ μία γνωριμία μεταξὺ στρατιωτῶν καὶ διοικητῶν. Ἐὰν αὐταὶ ἦναι αἱ ἀρχαὶ τῆς καλῆς συντάξεως τῶν μονάδων, τὰς ἀρχὰς ταύτας κατ’ ἐξαίρεσιν ἔπρεπε νὰ σεβασθῆτε διὰ τὸ ὅπλον τοῦ ἱππικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ ἦναι κατὰ τὸν χρόνον τῆς εἰρήνης οἷον τὸ ἐπιποθοῦμεν κατὰ τὸν χρόνον τοῦ πολέμου, καὶ ὑπὸ ἔποψιν ὀργανώσεως καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἐκπαιδεύσεως. Οὐδὲ προσήκει ν’ ἀγνοῆτε, ὅτι τὸ ἱππικὸν δὲν αὐτοσχεδιάζεται, ἀλλὰ καταρτίζεται πολὺ πρὶν, ἕτοιμον πάντοτε πρὸς ἐκστρατείαν.

§419Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι καὶ διὰ τὸ πυροβολικόν.

§420Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πυροβολικὸν ἔχει τὴν ἐπιθεώρησιν.

§421Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἔπαυσεν αὕτη.

§422Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Διατηρεῖτε τὴν διοίκησιν αὐτὴν ἐν εἰρήνῃ, τὴν καταργεῖτε δὲ ἐν πολέμῳ. Αὐτὸ λέγει ὁ νέος σας ὀργανισμὸς, ἐνῷ διὰ τὸ ἱππικὸν ἀντιθέτως τὴν ἀνωτέραν ταύτην διοίκησιν τὴν ἐνθυμεῖσθε ἐν ἐκστρατείᾳ, ὅτε καὶ αὐτομάτως τὴν δημιουργεῖτε, ἢ μᾶλλον τὴν ὀνομάζετε, διότι οὕτω πως ἐπιτυγχανομένη λέγεται μὲν, πολὺ ὅμως ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ ἦναι τοιαύτη. Αὐτὰ εἶναι τ’ ἀποτελέσματα τῆς σπουδῆς, ἵνα μὴ εἴπω τῆς σφαλερᾶς σκέψεως. Εἶπον ἀκριβῶς αὐτὸ, ὅτι κατὰ τὸν χρόνον τῆς εἰρήνης κανονίζετε ἐπιθεώρησιν τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ, τῆς ὁποίας δὲν ἀναγνωρίζετε τὴν χρησιμότητα κατὰ τὸν χρόνον τοῦ πολέμου, δὲν κανονίζετε ὅμως τοιαύτην ἐξαιρετικῶς διὰ τὸ ἱππικὸν κατὰ τὸν χρόνον τῆς εἰρήνης. Διατὶ, ἀφοῦ τὴν θεωρεῖτε ἀπαραίτητον κατὰ τὸν χρόνον τοῦ πολέμου; Ἀπόδειξις δὲ, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἐν ἐκστρατείᾳ, εἶναι, ὅτι κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ ἀνωτέρα τοῦ στρατοῦ Διοίκησις νὰ συγκεντρώσῃ 5 ἕως 6 ἴλας καὶ τὰς θέσῃ ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ ἀρχαιοτέρου συνταγματάρχου. Φαντάσθητε τὸν διοικητὴν ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνετέθη ἡ διοίκησις τοῦ ἱππικοῦ κατὰ τὴν τελευταίαν ὥραν, νὰ διοικήσῃ σῶμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐξεπαίδευσεν, οὔτε κἄν ἐγνώρισε! Δυσχέρειαι τοιαῦται παρασκευάζονται, ὥστε ἡ ἀποτυχία νὰ μὴ ἦναι ἀπομεμακρυσμένη ἀπὸ τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ κάμω, διότι ἡ παρατήρησις αὕτη θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία ἄλλων παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας θὰ κάμω ἐπὶ τῶν πινάκων, διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι τοὐλάχιστον διὰ τὸ ὅπλον τοῦ ἱππικοῦ δὲν ἐπεκράτησε πνεῦμα ἀληθοῦς ὀργανώσεως.

§423Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ. Ἰδοὺ ἡ διάταξις διὰ τὸ ἱππικὸν (ἀναγινώσκει): «Δύο ἢ πλειότερα συντάγματα ἱππικοῦ δύνανται προσκαίρως νὰ ἑνωθῶσι διοικητικῶς, ὅπως συμπράξωσι, τιθέμενα ὑπὸ ἀνωτέραν διοίκησιν, ὁριζομένην διὰ Β. Διατάγματος. Τὸ ἀπαιτούμενον δι’ αὐτὴν προσωπικὸν λαμβάνεται δι’ ἀποσπάσεως ἐκ τοῦ ἀνήκοντος εἰς ἄλλας ὀργανικὰς θέσεις». Κατόπιν ἔρχομαι εἰς τὸ πυροβολικόν. Ἰδοὺ τί λέγει (ἀναγινώσκει): «Δύο ἢ πλειότερα συντάγματα πυροβολικοῦ δύνανται προσκαίρως νὰ ἑνωθῶσι διοικητικῶς, ὅπως συμπράξωσι, τιθέμενα ὑπὸ ἀνωτέραν διοίκησιν, ὁριζομένην διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Τὸ ἀπαιτούμενον δι’ αὐτὴν προσωπικὸν λαμβάνεται δι’ ἀποσπάσεως ἐκ τοῦ ἀνήκοντος εἰς ἄλλας ὀργανικὰς θέσεις.» Κατόπιν εἰς τὸ μηχανικόν. Ἰδοὺ καὶ περὶ αὐτοῦ τί λέγει (ἀναγινώσκει): «Δύο ἢ πλειότερα τάγματα μηχανικοῦ, δύο ἢ πλειότεροι εἰδικοὶ λόχοι ταγμάτων μηχανικοῦ (γεφυροποιῶν, τηλεγραφητῶν κλπ.) δύνανται προσκαίρως νὰ ἑνωθῶσι διοικητικῶς, ὅπως συμπράξωσι, τιθέμενοι ὑπὸ ἀνωτέραν διοίκησιν, ὁριζομένην διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Τὸ ἀπαιτούμενον δι’ αὐτὴν προσωπικὸν λαμβάνεται δι’ ἀποσπάσεως ἐκ τοῦ ἀνήκοντος εἰς ἄλλας ὀργανικὰς θέσεις.» Βλέπετε, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι ἡ αὐτὴ δι’ ὅλα τὰ ὅπλα. Οὐδεμία ἐξαίρεσις γίνεται. Ἄλλως τε καὶ κατὰ τὸν πόλεμον, Κύριοι, ἦσαν τὰ δύο συντάγματα τοῦ ἱππικοῦ· τὸ πρῶτον διῴκει ὁ συνταγματάρχης καὶ ἀξιότιμος ἐκ Βονίτσης συνάδελφος κύριος Γρίβας καὶ τὸ δεύτερον ὁ κ. Ψύλλας. Μήπως αὐτὰ τὰ δύο συντάγματα δὲν ἐτέθησαν ὑπὸ τὸν συνταγματάρχην κ. Γρίβαν Αὐτὸ προβλέπει ἀκριβῶς ἡ διάταξις αὕτη. Ὁ κ. ἐξ Ἄργους Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι ἐκ τῶν προτέρων διωρισμένος ὁ συνταγματάρχης, ὁ βαθμοφόρος ἐκεῖνος, διὰ νὰ γνωρίζῃ τὰ στρατεύματά του. Ἀλλὰ ἐγὼ κατὰ τὸν πόλεμον ἤμην διοικητὴς τοῦ δευτέρου συντάγματος τοῦ πυροβολικοῦ. Αἴφνης διὰ μιᾶς διαταγῆς μὲ ἔκαμαν ταξίαρχον τοῦ πεζικοῦ. Ἐγνώριζον ἐγὼ τὰ στρατεύματα τοῦ πεζικοῦ; Καὶ τὰ στρατεύματα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διοικῶ, δὲν ἔπραξαν τὸ καθῆκόν των ὅπως ἔπρεπε νὰ τὸ πράξωσιν; Ἐκυνηγήθη εἰς κανὲν μέρος ἡ ταξιαρχία αὕτη; Δὲν ἐνίκησε τὸν ἐχθρὸν κατὰ τὴν 18 Ἀπριλίου; Δὲν ἔκαμεν αἰχμαλώτους, λάφυρα; δὲν συνέλαβεν ἵππους κλπ., καὶ ἀκόμη τὰ λάφυρα αὐτὰ δὲν στολίζουν σήμερον τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν; Λοιπὸν ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ μονιμοποιήσωμεν τὴν θέσιν ταύτην; Βεβαίως εἶπον ἐξ ἀρχῆς, ὅτι καὶ ἐγὼ ἤθελον νὰ ἦναι αἱ θέσεις αὗται μονιμοποιημέναι· ἤθελον μόνιμον σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν συγκατατίθεται, διότι ἡ χώρα δὲν παρέχει τὰ χρηματικὰ μέσα. Λοιπὸν αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀναγράφονται αἱ διατάξεις αὗται, ὡς ἀναγράφονται ἐν τῷ ὀργανισμῷ.

§424Ι. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου ἀνέφεραν, ὅτι ἡ Ἐπιθεώρησις τοῦ Μηχανικοῦ ὡς καὶ τὸ τεχνικὸν συμβουλευτικὸν τμῆμα δὲν παρέχουσι καμμίαν ὑπηρεσίαν, καὶ πρὸ πάντων ἐν ὥρᾳ πολέμου.

§425Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§426Ι. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Διὰ νὰ ἐκτελεσθῶσι, κύριε Πρόεδρε, τὰ διάφορα τεχνικὰ ἔργα ἐν πολέμῳ, εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνωσι προκαταρκτικαὶ μελέται παρ’ ἀξιωματικῶν εἰδικῶν, οἱ ἀξιωματικοὶ δὲ οὗτοι θὰ ληφθῶσιν ἐκ τῆς Ἐπιθεωρήσεως τοῦ Μηχανικοῦ καὶ ἐκ τοῦ συμβουλευτικοῦ τεχνικοῦ τμήματος, καὶ θ’ ἀποτελέσωσι τὰ εἰδικὰ ἐπιτελεῖα τοῦ μηχανικοῦ τῶν μεγάλων μονάδων. Συνεπῶς, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει εἰδικὸς κανονισμὸς, ὁρίζων τίνες ἐν πολέμῳ θ’ ἀποτελέσωσι τὰ εἰδικὰ ἐπιτελεῖα τοῦ μηχανικοῦ, θὰ εὑρεθῇ ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν ἀνάγκην, μέχρις οὗ κανονισθῶσι διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τὰ τοῦ ζητήματος τούτου, νὰ προλάβῃ ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τὰς θέσεις αὐτάς. Δὲν περισσεύουσι λοιπὸν οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι τοποθετημένοι εἰς τὸ τεχνικὸν συμβουλευτικὸν τμῆμα καὶ εἰς τὴν Ἐπιθεώρησιν τοῦ Μηχανικοῦ, διότι ἐκτὸς τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας προσφέρουσιν ἐν καιρῷ εἰρήνης, εἶναι προωρισμένοι νὰ προσφέρωσι μεγίστας ὑπηρεσίας καὶ ἐν καιρῷ πολέμῳ.

§427Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Χωρὶς νὰ τολμήσω νὰ διαμφισβητήσω τὰ ἡρωϊκὰ κατορθώματα τοῦ γενναίου στρατηγοῦ, θὰ ἐξακολουθήσω νὰ ἔχω πάντοτε τὴν αὐτὴν ἰδέαν, ὅτι ὀργάνωσις πραγματικὴ, ὀργάνωσις λελογισμένη εἶναι, ὅταν αἱ μονάδες διοικῶνται κατὰ τὸν χρόνον τοῦ πολέμου ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἡγητόρων, ὑπὸ τῶν ὁποίων διοικοῦνται καὶ ἐκπαιδεύονται κατὰ τὸν χρόνον τῆς εἰρήνης. Ὅτι δὲ οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, καὶ ὅτι δικαίως ὑποβάλλω τὸ παράπονον αὐτὸ, χωρὶς νὰ ἀξιώσω νὰ διορθωθῇ τοῦτο, εἶναι τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Σύνθεσις πυροβολικοῦ. Τὸ πυροβολικὸν ἀποτελεῖται: αʹ) ἐκ τῆς Ἐπιθεωρήσεως τοῦ Πυροβολικοῦ καὶ τοῦ παρ’ αὐτῇ τεχνικοῦ συμβουλευτικοῦ τμήματος, βʹ) ἐκ τριῶν συνταγμάτων πεδινοῦ πυροβολικοῦ, γʹ) ἐκ δύο μοιρῶν ὀρειβατικοῦ πυροβολικοῦ, δʹ) ἐκ μιᾶς μοίρας βαρέος πυροβολικοῦ, εʹ) ἐκ τῆς Διευθύνσεως τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, καὶ ϛʹ) ἐκ τῆς Διευθύνσεως τοῦ Ὁπλοστασίου.» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι κατὰ τὸν χρόνον τῆς εἰρήνης προεβλέψατε νὰ ὀργανώσητε Ἐπιθεωρήσεις διὰ τὰ δύο ταῦτα ὅπλα, πυροβολικὸν καὶ μηχανικὸν, αἵτινες Ἐπιθεωρήσεις, καθὼς ὑμεῖς ἀναγνωρίζετε, ἢ μᾶλλον καθὼς διατυποῦτε ἐν τῷ ὀργανισμῷ σας, παύουσι νὰ ἔχωσιν ὕπαρξιν ἐν πολέμῳ, ὡς μὴ ἀναγκαιοῦσαι· καὶ δικαίως. Τοῦτο θέλω νὰ εἴπω καὶ εἰς τοῦτο ἐπιμένω, ὅτι κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ ἰδίως κατὰ τὸν προσδιορισμὸν τῆς μονάδος ταύτης δὲν ἐπεκράτησεν ἴσως πνεῦμα δικαιοσύνης. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ φρονῶ, ὅτι εὑρίσκωμαι ἐν τῷ δικαίῳ.

§428Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ σᾶς εἴπω τώρα, τί συμβαίνει. Ἐὰν εἰς τὸ πυροβολικὸν ὑπάρχῃ Ἐπιθεώρησις καὶ συμβουλευτικὸν τεχνικὸν τμῆμα, ἔχουσιν ἐργασίαν ἐν ὥρᾳ εἰρήνης, διότι ἡ Ἐπιθεώρησις τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τὸ συμβουλευτικὸν τμῆμα ἀπαρτίζονται ἐκ τῶν ἀτόμων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μελετῶσι τὰ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ πεζικοῦ, τὰ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τόσα ἄλλα ἐπιστημονικὰ ζητήματα. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὸ μηχανικόν. Ὑποθέσατε ὅμως, ὅτι ἐκάμαμεν μίαν Ἐπιθεώρησιν τοῦ ἱππικοῦ· ὁ ἐπιθεωρητὴς αὐτὸς μὲ τὸν ὑπασπιστήν του ἅπαξ τοῦ ἔτους μόνον θὰ χρησιμοποιῆται, διὰ νὰ κάμῃ μίαν ἐπιθεώρησιν. Ποίαν ἄλλην ἐργασίαν θὰ ἔχῃ; Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα καὶ πάλιν σᾶς λέγω, ὅτι ἐὰν τὰ μέσα ἐπήρκουν, ἐγὼ οὐδεμίαν θὰ εἶχον δυσκολίαν ν’ ἀποδεχθῶ τοῦτο, ἀλλὰ τὰ οἰκονομικὰ μέσα εἶναι περιωρισμένα δυστυχῶς, καὶ τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο, ὅπερ ἐμποδίζει.

§429Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν οἱ ἐπιθεωρηταὶ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ ἔχωσιν ἐργασίαν κατὰ τὸν χρόνον τῆς εἰρήνης, κατὰ μείζονα λόγον θὰ ἔχῃ ἐργασίαν ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ ἱππικοῦ, διότι τὸ ἱππικόν, ὡς κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζετε, ἔχει τρία συντάγματα, καὶ πρὸ παντὸς δεῖται ἑνιαίας διοικήσεως καὶ ἐκπαιδεύσεως. Ἄλλως τε ἀναχωρῶ καὶ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, ὅτι εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, ὅπου δὲν ὑπάρχει Ἐπιθεώρησις διὰ τὰ ἄλλα ὅπλα, ὡρισμένως ὑπάρχει διὰ τὸ ἱππικὸν, εἰς δὲ τὴν Βουλγαρίαν κατ’ ἐξαίρεσιν ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ ἱππικοῦ εἶναι προνομιοῦχος, ἔχει ἰδιαίτερα προνόμια, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀφαιρῇ τὴν διοίκησιν ἀπὸ τοὺς σωματάρχας καὶ νὰ ἐπιβάλλῃ τιμωρίας τοιαύτας, τὰς ὁποίας εἰς ἄλλα Κράτη μόνον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ. Βλέπετε λοιπὸν μὲ πόσα δικαιώματα εἶναι περιβεβλημένος ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ ἱππικοῦ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ εἰς τὰ Κράτη, ἐν οἷς δὲν ὑπάρχει Ἐπιθεώρησις εἰς τὰ ἄλλα ὅπλα, ὑπάρχει Ἐπιθεώρησις εἰς τὸ ἱππικόν.

§430Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἰς τὴν Ρουμανίαν εἶναι 20 συντάγματα ἱππικοῦ.

§431ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 27, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῆς προσθήκης τῶν λέξεων «καὶ τοῦ σχολείου ἱππευτικῆς» εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἐδαφίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 28 (ἀναγινώσκεται).

§432Ι. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, προκειμένου περὶ τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ, διὰ νὰ μὴ καταστρέψῃ τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν δέχεται νὰ ὁρίσῃ θέσεις ὀργανικὰς, ἀπεδέχθη ὅμως νὰ ὁρίσῃ τοιαύτας εἰς τὸ σχολεῖον μηχανικοῦ δι’ ἀποσπάσεως. Ἐν τούτοις εἰς τὸ πυροβολικὸν, ἐκ παραδρομῆς βεβαίως, προσετέθησαν ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὠργανωμέναι διὰ τοῦ ἐν ἰσχύϊ σήμερον ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ· προστίθενται δηλαδὴ εἰς τὴν Ἐπιθεώρησιν τοῦ πυροβολικοῦ εἷς ὑπολοχαγὸς ἐπὶ πλέον, εἰς τὸ συμβουλευτικὸν τεχνικὸν τμῆμα εἷς λοχαγὸς ἐπὶ πλέον, καὶ εἰς τὸν λόχον τῶν τεχνιτῶν τοῦ Ὁπλοστασίου εἷς ὑπολοχαγὸς τοῦ πυροβολικοῦ. Κάμνω ἁπλῶς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, χωρὶς νὰ προτείνω καὶ τὴν ἀπάλειψιν, ἀλλὰ χάριν τῆς ἱστορίας.

§433ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 28 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 29 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κυρίου Γεωργιάδου, διὰ τῆς ὁποίας προστίθεται ἐδάφιον βʹ, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Ἐκ τοῦ σχολείου τοῦ μηχανικοῦ». Τὸ δὲ ἐδάφιον βʹ τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνει τὴν θέσιν ἐδαφίου γʹ.

§434Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§435ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τσαμαδὸς ἔχει τὸν λόγον.

§436Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, μέγιστον μοὶ ἐπιβάλλεται καθῆκον νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ εἴπω ὀλίγα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 29 τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπεσχέθη τροποποίησίν τινα ἀφορῶσαν τὸ σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ. Ἔχων ὅμως ὑπ’ ὄψει τὴν δήλωσιν αὐτοῦ, ὅτι οὐδεμίαν θὰ δεχθῇ τροπολογίαν δυναμένην νὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν αὔξησιν δαπάνης, ἀπεφάσισα νὰ λάβω τὸν λόγον, πεποιθὼς ὅτι θὰ δυνηθῶ νὰ πείσω αὐτὸν, ὅπως συγκατατεθῇ νὰ διατηρήσῃ ἀκέραιον τὸ σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ, καὶ μάλιστα στρατιωτικός, ὁποίας ὑπηρεσίας τὸ μηχανικὸν προσήνεγκεν εἰς τὴν πατρίδα, καὶ πόσον ἀθορύβως καὶ μετὰ μεγίστης προθυμίας ἐξεπλήρωσε πάντοτε τὸ καθῆκόν του ἄνευ ἐπιδείξεως. Τὸ τοιοῦτον ἐπαρκῶς ἐμαρτύρησε καὶ ἡ εἰδικὴ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ τῆς Θεσσαλίας, τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου, ἥτις ἀναγράφει πάντα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσε τὸ μηχανικὸν κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897. Τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν ἀναπόδραστον ἐνέργειαν τοῦ σχολείου τοῦ μηχανικοῦ εὐτυχῶς ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, σὺν τῇ διαφορᾷ, ὅτι λόγοι οἰκονομίας κωλύουσιν αὐτοὺς νὰ παραδεχθῶσι τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ σχολείου τούτου. Ἀλλ’ ἐπιτρέπεται δευτερεύουσα, οὕτως εἰπεῖν, ὑπηρεσία; Τότε ἀναιρεῖται διὰ τοῦ τρόπου τούτου αὐτὴ ἡ ὕπαρξις τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ. Τί θὰ εἰπῇ μηχανικὸν στράτευμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι πεπροικισμένον δι’ ὅλων τῶν μέσων τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῦ καταρτισμοῦ αὐτοῦ, ὅπως ἐν δεδομένῃ ὥρᾳ καταστῇ ἄξιον νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἑαυτοῦ καθῆκον; Τί θὰ εἰπῇ σῶμα μηχανικοῦ, ὅπερ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ χαράξῃ τὸ ἁπλούστατον χαράκωμα, τὸ προχειρότερον ταχύσκαπτον, ἀλλὰ θὰ ἀπαιτήσῃ τὴν παρέμβασιν τῶν ἀξιωματικῶν, ὡσεὶ οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι δυνατὸν νὰ χαράξωσι γραμμὴν ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης εἰς ἔκτασιν χιλιομέτρων καὶ ἐφορεύσωσιν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν χαρακωμάτων τούτων; Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς σήμερον ν’ ἀπαρνηθῶμεν τὰ ἔργα τοῦ μηχανικοῦ ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης, ἅτινα ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων ἐκτελοῦνται μετὰ μεγίστης ἐπιμελείας ὑπὸ τῶν στρατευμάτων, ἐνῷ γνωρίζομεν, ὅτι σήμερον εἴπερ ποτὲ διὰ τῆς τελειοποιήσεως τῶν φορητῶν ὅπλων καὶ πυροβόλων τὰ στρατεύματα δὲν δύνανται οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ ὑπάρξωσιν εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν ἄνευ προπαρασκευῆς διὰ τῆς κινήσεως τῶν χωμάτων καὶ τῆς παρασκευῆς τῶν γραμμῶν τῆς ἀμύνης; Ὅσοι ἐξ ὑμῶν, Κύριοι, παρακολουθεῖτε ἐν τῇ Εὐρωπαϊκῇ δημοσιογραφίᾳ, ἔστω καὶ ἀτελῶς, τὰ γινόμενα σήμερον μεταξὺ τῶν δύο ἀντιμαχομένων στρατευμάτων ἐν τῇ Ἄπω Ἀνατολῇ θὰ εἴδετε, ὅτι διὰ πᾶσαν θέσιν καταλαμβανομένην ὑπὸ οἱουδήποτε σώματος πρώτιστον ἔργον εἶναι ἡ περιχαράκωσις τῆς θέσεως ταύτης, ὅπως τὸ στράτευμα τεθῇ ὑπὸ σκέπην καὶ προφυλαχθῇ ἀπὸ αἰφνιδίας τοῦ ἐχθροῦ προσβολῆς. Τὸ σχολεῖον ὅθεν τοῦ μηχανικοῦ, τὸ ὁποῖον λαμπρῶς ἐλειτούργησεν ἀπὸ τοῦ 1887 μέχρι σήμερον, κύριον ἔχει σκοπὸν τὴν διδασκαλίαν πάντων τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ, ὅπως καταρτίσῃ αὐτοὺς τελείους εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν τοιούτων ἔργων. Οὗτοι μετὰ τὴν ἐκ τοῦ σχολείου τούτου ἀποφοίτησίν των δύνανται νὰ χαράξωσιν οἱονδήποτε χαράκωμα εἴτε ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης, εἴτε δι’ ἔργα πολιορκητικά. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν σήμερον ἡμεῖς, κατόπιν εἰκοσαετοῦς σχεδὸν διδασκαλίας καὶ ἐφαρμογῆς τῶν ἔργων τούτων, νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὸ σχολεῖον, καὶ νὰ ῥίψωμεν εἰς τὸ σκότος τὸ μηχανικόν; ὅτι πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τοῦ μηχανικοῦ τὰ μέσα τῆς ἐνεργείας ἐν πολέμῳ; Ἄλλοτε, Κύριοι, διὰ νὰ χαραχθῇ μία περιβολή, ἀπῃτεῖτο, ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ ἑνὸς τάγματος, ἑνὸς λόχου, ἑνὸς συντάγματος, νὰ ἐργασθῶσι καὶ εἰς τὴν χάραξιν καὶ εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν κατατομῶν καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν ἐκσκαφὴν καὶ μεταφορὰν τῶν χωμάτων. Ἀλλ’ ἐννοεῖτε, ὅτι τὸ τοιοῦτον ἦτο ἔργον δυσχερὲς, ἦτο ἔργον ἀπραγματοποίητον, διότι, ἐνῷ σήμερον ἀπαιτεῖται κατὰ τοὺς κανονισμοὺς χρονικὸν διάστημα 8 ἕως 16 ἢ 20 τὸ πολὺ ὡρῶν, ἵνα κατασκευασθῇ ἀνάλογον χαράκωμα, τότε ἕνεκα τῆς ἀγνοίας τῶν ὑπαξιωματικῶν ἀπῃτοῦντο πολλαὶ ἡμέραι, ὁπότε ἡ χρησιμότης τῶν χαρακωμάτων ἦτο πλέον περιττή. Νῦν ὅμως εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ ἀνατίθεται οὐ μόνον ἡ χάραξις τῶν διαφόρων τοῦ μηχανικοῦ χαρακωμάτων,— ἀφοῦ, ἐννοεῖται, ἐπιδειχθῇ αὐτοῖς ἡ θέσις καὶ τὸ εἶδος τοῦ χαρακώματος,— ἀλλὰ καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν κατατομῶν καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων διὰ τῶν ἀνδρῶν εἴτε τοῦ μηχανικοῦ εἴτε τοῦ πεζικοῦ, οὕτως ὥστε ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου τὰ στρατεύματα νὰ ὦσι κεκαλυμμένα. Ἐπιτρέπεται λοιπὸν ἀπὸ τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ ν’ ἀφαιρέσωμεν τὴν ἐργασίαν ταύτην; Ἀλλὰ λέγει ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος τοσαύτας νὰ ὑποστῇ δαπάνας, ὅπως ταῦτα πάντα ἔχωμεν εἰς ἐνέργειαν. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀπαντήσω αὐτῷ, ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ καταργηθῇ καὶ τὸ σύνταγμα τοῦ μηχανικοῦ, διότι οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ χρησιμότητα ὡς μηχανικόν, μὴ διαφέρον παντάπασι τοῦ συντάγματος πεζικοῦ, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἦναι χρησιμώτερον ὡς δύναμις μαχητικὴ ἐν ὥρᾳ πολέμου. Καὶ ἐδόθη ἡ λύσις, ὅτι δύναται νὰ καταρτισθῇ τὸ σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ διὰ προσωπικοῦ ἀπεσπασμένου· ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω, διὰ τίνος προσωπικοῦ; Ποῦ θὰ ἐξευρεθῇ τὸ προσωπικὸν τοῦτο; Θ’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ ἄλλας θέσεις; Ἀλλὰ τίνος εἴδους προσωπικὸν εἶναι αὐτό; Ἐδῶ πρόκειται περὶ τῆς γενικῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ μηχανικοῦ σώματος. Ἀφῃρέθη ἡ ἑνιαία διοίκησις τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ, καὶ ἐδόθη εἰς τρεῖς διοικητὰς ταγμάτων ἀνεξαρτήτων. Ἀλλὰ τάχα τοῦτο εἶναι πρακτικόν, ἀφοῦ γνωρίζομεν, ὅτι ἡ Γαλλία κατὰ τὸ 1875, μετὰ τὸν πόλεμον, ὅτε συνέταξε τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ αὐτῆς, ὥρισεν 20 τάγματα μηχανικοῦ; Ταῦτα ἐν ὥρᾳ εἰρήνης διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν εἰς τὰ μαθήματα καὶ ἔργα τοῦ μηχανικοῦ συνέπτυξεν εἰς 4 συντάγματα, ἐκ 5 ταγμάτων ἕκαστον σύνταγμα, οὐχὶ βεβαίως διὰ νὰ πολεμήσωσι, διότι σύνταγμα ἐκ πέντε ταγμάτων δὲν εἶναι δυνατὸν ποτε νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκπαιδευθῶσι προσηκόντως καὶ ὁμοιομόρφως τὰ στελέχη, καὶ διὰ νὰ ἦναι ἑνιαία ἡ ἐκπαίδευσις· διότι εἶναι εὐκολώτερον νὰ εὑρεθῶσι τέσσαρες συνταγματάρχαι, δυνάμενοι νὰ μορφώσωσι καὶ διοικήσωσι τὰ 20 τάγματα, παρὰ νὰ εὑρεθῶσιν 20 ταγματάρχαι ἔχοντες τὰ αὐτὰ προσόντα. Θὰ ἦτο λοιπὸν προτιμότερον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν νὰ ἔχωμεν ἕνα μόνον συνταγματάρχην, παρὰ τρεῖς ἀντισυνταγματάρχας διοικητὰς τῶν αὐτοτελῶν ταγμάτων. Ἐντεῦθεν λοιπὸν συνάγεται, ὅτι, διὰ νὰ ὑπάρχῃ μηχανικὸν στράτευμα, πρέπει νὰ συνυπάρχῃ καὶ σχολεῖον μηχανικοῦ. Συνεπῶς νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον τὸ δι’ ἀποσπάσεως τοῦ προσωπικοῦ, ὅπερ κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀπραγματοποίητον, διότι δὲν ὑπάρχει ἐκεῖνος, ὅστις θ’ ἀποσπασθῇ ὡς διοικητής, ἰσοδυναμεῖ πρὸς κατάργησιν τοῦ σχολείου. Διὰ ταῦτα καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Γεωργιάδου, ἥτις πληρέστατα ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν σκοπόν της.

§437Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς εἶναι ἀληθῆ, ἀλλὰ κατόπιν τῆς δηλώσεώς μου, ὅτι παραδέχομαι τὸ σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ δι’ ἀποσπάσεως, νομίζω ὅτι ὅλα τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν, ἐκλείπουν. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὡμίλησε περὶ συγκεντρώσεως, περὶ ἑνιαίας ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ σχολείου τοῦ μηχανικοῦ ὑπὸ ἀνωτέραν ἐποπτείαν. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ὀρθά, ἀλλὰ διαλαμβάνονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 29, τῷ πραγματευομένῳ περὶ μηχανικοῦ, διότι τὸ μηχανικὸν ἀποτελεῖται ἐξ Ἐπιθεωρήσεως τοῦ μηχανικοῦ καὶ τοῦ παρ’ αὐτῷ συμβουλευτικοῦ τμήματος. Τί σᾶς ἐμποδίζει νὰ θέσητε τὸ σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ καθ’ ὃν τρόπον ἐγὼ ὑπέδειξα, νὰ τὸ θέσητε ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ μηχανικοῦ; Οὐδέν. Κατὰ συνέπειαν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον νομίζετε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι ζημία διὰ τὸ μηχανικόν, ἐκλείπει ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 29. Ἐπίσης ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν δύο ἢ πλειότερα τάγματα μηχανικοῦ, δύο ἢ πλειότεροι λόχοι δύνανται προσκαίρως νὰ τεθῶσι διὰ Β. Διατάγματος ὑπὸ ἑνιαίαν διοίκησιν. Μήπως καὶ αὐτὰ τὰ τάγματα δὲν δύνανται νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ μηχανικοῦ; Λοιπὸν ὅσα ἀνέφερεν ὁ κ. ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς προβλέπονται ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου.

§438Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι λύεται τὸ ζήτημα διὰ τῆς ἀναθέσεως τῆς διοικήσεως τοῦ σχολείου εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν τοῦ μηχανικοῦ. Ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ μηχανικοῦ ἔχει ἐντελῶς ἀλλοίαν ἀποστολὴν, διότι ἔχει τὴν διοίκησιν τοῦ ἐπιτελείου του, τῶν Διευθύνσεων τοῦ μηχανικοῦ, αἵτινες ἐκτελοῦσι πάντα τὰ ἔργα τῶν στρατιωτικῶν κτιρίων, τῶν στρατιωτικῶν ὁδῶν καὶ τὰ παρόμοια. Ἀλλὰ πλὴν τούτου αἱ Διευθύνσεις τοῦ μηχανικοῦ, ὡς καὶ ἡ Ἐπιθεώρησις τοῦ μηχανικοῦ ἔχουσι καὶ ἄλλην ἐργασίαν, κατὰ τὸ καταστατικόν, τὴν ἐργασίαν τῶν μελετῶν ὀχυρώσεως τῆς χώρας καὶ ἐν γένει πᾶσαν ἐργασίαν ἀναγομένην εἰς τὴν ἐπιτελικὴν τοῦ μηχανικοῦ ὑπηρεσίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν μίαν τοιαύτην πολυάσχολον ἀρχὴν νὰ παρεμβάλωμεν καὶ ἀναθέσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν διοίκησιν τοῦ σχολείου τούτου, διότι τὸ σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ θὰ καταναλίσκῃ ὁλοκλήρους ἡμέρας εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου αὐτὸς ὁ δυστυχὴς ἐπιθεωρητὴς, ὁ καὶ διοικητὴς τοῦ σχολείου τοῦ μηχανικοῦ, θ’ ἀναλαμβάνῃ καὶ τὴν διοίκησιν δύο ταγμάτων, ὁπόταν ἤθελε τῷ ἀνατεθῇ ἡ διοίκησις διὰ Β. Διατάγματος, καὶ θὰ ἐκτελῇ καὶ τὸ ἔργον τοῦτο. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα δὲν συντελοῦσιν εἰς τὸν σκοπόν· ὅλα αὐτὰ ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι μέσα, τὰ ὁποῖα οἰκονομοῦν τὰς περιστάσεις, ἀλλὰ τὸ μηχανικὸν στράτευμα θὰ ζημιωθῇ σημαντικῶς. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἀναμίξωμεν ὅλας αὐτὰς τὰς ὑπηρεσίας, ἔχοντες τὴν βεβαιότητα, ὅτι εἰς οὐδὲν θὰ χρησιμεύσωσι.

§439Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἂν λόγοι οἰκονομίας ἐπιβάλλωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ τὴν ψαλίδα τὴν οἰκονομικὴν ἐπὶ τοῦ σώματος τοῦ στρατοῦ, νομίζω ὅτι ἡ ψαλὶς αὕτη ἔπρεπε μετὰ πολλῆς περισκέψεως, ἀλλὰ καὶ πολλῆς δικαιοσύνης νὰ ἐργασθῇ. Τοῦτο δὲ λέγω ὄχι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ βαθμοῦ καὶ τῶν ἀτόμων, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ὑπηρεσιῶν. Στρατὸς ἄνευ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ μηχανικοῦ, καὶ μάλιστα Ἑλληνικός, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ. Εἰς οὐδένα ἄλλον στρατὸν τοῦ κόσμου ἐντέλλεται τὸ μηχανικὸν νὰ στήσῃ τὰς σκηνὰς τοῦ στρατεύματος· πᾶν τμῆμα στρατοῦ φροντίζει περὶ τῆς ἱδρύσεως τοῦ στρατοπέδου του, περὶ τῆς κατασκευῆς τῶν καλυβῶν του, ἢ περὶ στήσεως τῶν σκηνῶν του. Ἐν τούτοις εἰς ἁπάσας τὰς ἐκστρατείας, καθ’ ἃς καὶ ἐγὼ εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ παρευρεθῶ ἀπὸ τοῦ 1877, ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἓν ἔργον, ἔπρεπε τὸ μηχανικὸν νὰ τὸ ἐκτελέσῃ. Εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους στρατοὺς τοῦ κόσμου ὁ στρατιώτης παρὰ τὸ ὅπλον ἔχει τὴν σκαπάνην ἢ τὸ πτύον. Ἐν πολέμῳ ἡ ἀνακίνησις τῆς γῆς διὰ τὸν στρατιωτικὸν εἶναι ἐπίσης χρήσιμος ὡς ὁ ἄρτος· τὸ προπέτασμα ἐκεῖνο τὸ μικρὸν, τὸ ὁποῖον ἀνεγείρεται διὰ τοῦ πτύου, πολλαπλασιάζει τὴν δύναμιν τὴν μαχητικὴν τοῦ στρατιώτου. Οἱοσδήποτε δὲ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς ἂς μοὶ εἴπῃ, ἄν ποτε εἰργάσθη, ἵνα καλύψῃ τὸ στράτευμα, τὸ ὁποῖον διοικεῖ, διὰ τῶν ὑπ’ αὐτὸν ἀνδρῶν· πάντοτε σχεδὸν τὸ μηχανικὸν εἰργάσθη πρὸς τοῦτο. Ὅταν λοιπὸν τοιαύτην χρησιμότητα παρέχῃ τὸ μηχανικόν, πῶς εἴμεθα τόσον φειδωλοὶ περὶ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ σώματος; Τρία τάγματα μηχανικοῦ εἴχομεν ἀπὸ τοῦ 1880· ἑπομένως τῶν τριῶν ταγμάτων ἡ ὕπαρξις δὲν εἶναί τι νέον. Ἴσως ἄλλοι ὑπάρχουσι, δυνάμενοι νὰ δώσωσι πληροφορίας περὶ τῶν γινομένων ἐν ἄλλοις στρατοῖς· ἐγὼ ἀξιῶ, ὅτι δύναμαι νὰ δώσω πληροφορίας περὶ τῶν συμβαινόντων, ὅσον ἀφορᾷ τὸ μηχανικόν, ἐν τῷ Ἑλληνικῷ στρατῷ, περὶ τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ἱκανοποιήσῃ ἐν ὥρᾳ πολέμου, δὲν βλέπω δὲ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ σῶμα τοῦτο, ὡς τὸ συγκροτεῖτε. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ τὸ μεταβάλητε εἰς πεζικόν· ἐφ’ ὅσον ὅμως ἀξιοῦτε νὰ ἔχητε σῶμα μηχανικοῦ, μὴ τὸ στερεῖτε τῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἀναγκῶν τοῦ πολέμου. Ἂν ταύτην τὴν στιγμὴν ὁμιλῶ ὡς Βουλευτὴς, δὲν δύναμαι ὅμως νὰ στερήσω τὸ Κοινοβούλιον τῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας ἔχω, ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ. Πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς, ὅτι τὰ μαγειρεῖα, τοὺς κλιβάνους τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ τὸ μηχανικὸν ἀναγκάζεται νὰ κατασκευάσῃ. Τέλος πάντων δὲν παρῆλθεν ἐπιστρατεία, χωρὶς νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸ μηχανικὸν πρὸς ἐκτέλεσιν παντὸς ἔργου τεχνικοῦ ἢ σκαπτικοῦ, ἐνῷ τὸ μηχανικὸν καλεῖται μόνον νὰ συμπληρώσῃ διὰ τεχνικῶν ἔργων ὅ,τι εἰς ὁλόκληρον τὸ στράτευμα εἶναι ὑποχρέωσις νὰ ἐκτελέσῃ. Καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν, ἅμα τῇ στάσει στρατεύματός τινος, πρὶν διανεμηθῇ τὸ ἑσπερινὸν συσσίτιον, μετὰ πορείαν, εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ στράτευμα νὰ περιχαρακώσῃ τὸ στρατόπεδόν του. Πάντες οἱ στρατοὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι, καὶ μίαν νύκτα ἐὰν μείνωσιν ἔν τινι θέσει, νὰ καλυφθῶσι, νὰ περιχαρακωθῶσι, διότι διατρέχουσιν ἄλλως τὸν κίνδυνον ἐκ μιᾶς αἰφνιδίας ἐπιθέσεως νὰ εὑρεθῶσιν ἐν πανικῷ. Ἡ ἔκτασις καὶ αἱ συνέπειαι τοῦ πανικοῦ δυνατὸν νὰ ἦναι διάφοροι, δυνατὸν νὰ μὴ ἦναι τόσον καταστρεπτικαὶ, ὅσον ὑπῆρξαν εἰς τὸν ἡμέτερον πόλεμον. Ὁ πανικὸς δὲ δὲν εἶναί τι νέον οὐδὲ ἄγνωστον· ἐνθυμήθητε ὅτι πανικὸς ἐνέσκηψε καὶ εἰς τοὺς Μυρίους. Τώρα νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ μόνον τῶν ἀνδρῶν τοῦ μηχανικοῦ νὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα ταῦτα; Ὁλόκληρος ὁ στρατὸς πρέπει νὰ ἐργασθῇ, ἵνα τὴν ἑσπέραν περιχαρακωθῇ. Ἰδοὺ τότε ὁ ὄρχος στρατοῦ, τὸν ὁποῖον τὸ μηχανικὸν εἶναι ὑπόχρεον νὰ φέρῃ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν ὁλοκλήρου τοῦ στρατεύματος· ὅταν δὲ πάλιν πρόκηται περὶ τῆς τεχνικῆς ἀπόψεως οἱουδήποτε ἔργου, τὸ μηχανικὸν θὰ καταρτίσῃ τὰ τεχνικὰ αὐτοῦ μέρη, τὸ δὲ ὑπόλοιπον, τὸ κοινὸν ἔργον, δὲν ἀφορᾷ αὐτό· τὸ μηχανικὸν εἶναι τὸ πνεῦμα, δὲν εἶναι ὁ ἐκτελεστής. Καὶ ἐνῷ εἶναι τοιοῦτον, θέλετε ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐκπαιδεύσεως νὰ καταρτισθῇ τὸ σῶμα τὸ μηχανικὸν ἐν πολέμῳ ἐξ ἐργοδηγῶν καὶ νομομηχανικῶν ἄνευ εἰδικῆς ἐκπαιδεύσεως; Ἄξιοι καὶ καλοὶ εἶναι οὗτοι, ἀλλὰ πρέπει νὰ τοῖς δώσητε εἰδικὴν ἐκπαίδευσιν, διότι, ὅσον καὶ ἂν ἦναι κατηρτισμένοι, δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν, ἐὰν δὲν τύχωσιν εἰδικῆς ἐκπαιδεύσεως. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι κατὰ τὴν ἐκστρατείαν τοῦ 1886, ὅτε ὁ στρατηγὸς Σαπουντζάκης, ὁ μὴ ζῶν, ἐπρόκειτο νὰ καταρτίσῃ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπιτελείου του ἐν Λαρίσῃ, μὲ ἐκάλεσε καὶ ἐζήτησε νὰ ἀναλάβω τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, θὰ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι μετ’ ὀλίγον, ἀντὶ νὰ διευθύνω τὸ μηχανικὸν τμῆμα τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, διηύθυνα ὁλόκληρον τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἐγενόμην ὁ ἀληθὴς ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου. Εἰς τὸ γραφεῖον εἰργάζοντο 15 ἐργοδηγοὶ καὶ ἄλλοι πολιτικοὶ μηχανικοί, 25 ἐν ὅλῳ, οἵτινες ἐτέθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, προκειμένου δὲ νὰ γείνῃ μελέτη περὶ ὀχυρωματικῶν ἔργων περὶ τὴν Λάρισαν, ἐνήργησαν χωροστάθμισιν τοῦ ἐδάφους ἀπὸ ἡμίσεος εἰς ἥμισυ μέτρον. Γνωρίζετε δὲ, τίνα σημασίαν ἔχει ἡ λεπτομερὴς ἐκείνη ἐργασία. Τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, τὰ ὀχυρωτικὰ, δὲν ἐγένοντο εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν· ὑπάρχει χάρτης, εἰς τὸν ὁποῖον εἰργάσθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ Δροσινός, Πάλλης, Γεωργιάδης, Κλαυδιανὸς μετὰ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, πρὸς δὲ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ὅλοι οἱ χάρται τοῦ σιδηροδρόμου καὶ τῶν ὁδῶν, διὰ νὰ γείνῃ ἡ ἐργασία αὕτη. Τὸ τοιοῦτον εἶναί τι, τὸ ὁποῖον ἐγένετο τότε ἐκ τοῦ προχείρου, ἀλλὰ δὲν εἶναι κανονικόν. Ἄν ὁ ἀρχηγὸς τότε εἶχε τὴν ἐξουσίαν ταύτην παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, δὲν δύναται τοῦτο καθ’ ἑκάστην νὰ ἐπαναλαμβάνηται, εἰμὴ μόνον διότι λείπει ἡ τακτικὴ ὀργάνωσις· ἂν δὲν ἔλειπεν ἡ ὀργάνωσις, οὐδέποτε ἤθελεν ἀναγκασθῆ τὸ Κράτος νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ ἔκτακτον τοῦτο μέτρον, τὸ ὁποῖον εἶναι μὲν μέτρον λυσιτελὲς, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ κανονικόν. Ἐὰν αἱ τοιαῦται ἀνάγκαι ἦναι δυνατὸν νὰ κανονισθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων, οὕτως ὥστε νὰ μὴ προσφεύγωμεν εἰς μέτρα ἔκτακτα ἢ ὅσον εἶναι δυνατὸν ὀλιγώτερον, πρέπει νὰ μὴ τὸ παραλείψωμεν. Τοῦτο θέλω νὰ παραστήσω. Κύριε Ὑπουργὲ, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ κάμω πᾶσαν πρότασιν ἐπὶ θυσίᾳ τῶν συναδέλφων μου. Τὸ μηχανικὸν ἔχει Ἐπιθεώρησιν μετὰ συμβουλευτικοῦ τμήματος. Μειώσατε τὸ προσωπικὸν, τὸ ἀποτελοῦν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ὑπηρεσίαν ἀσχολουμένην ἐπὶ θεμάτων σοβαρωτάτων, καὶ διὰ τοῦ προσωπικοῦ τούτου καταρτίσατε τὸ σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ. Αἱ μελέται τοῦ συμβουλευτικοῦ τμήματος καὶ ἡ ἐκπαίδευσις ἡ διὰ τοῦ σχολείου παρεχομένη εἶναι ἀπαραίτητα στοιχεῖα σοβαρᾶς ἐργασίας. Νομίζω ὅτι, ἐὰν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἠδύνατο σήμερον νὰ διαθέσῃ 50 ἕως 60 ἑκατομμύρια δραχμῶν πρὸς ὀχύρωσιν σημείων ἐν Θεσσαλίᾳ, τὰ ὁποῖα ἤθελον κριθῆ κατάλληλα— καὶ ἅτινα βεβαίως δὲν ἤθελον διστάσει νὰ ὑποδείξω ἐν δεδομένη ὥρα, —ἤθελε πράξει σωφρονεστάτην πρᾶξιν. Τὰ πράγματα ἀπέδειξαν ἕως τώρα, οὐχὶ μόνον τοῦ 1897, οὐχὶ τοῦ 1878, τῆς εἰς τὴν Θεσσαλίαν εἰσβολῆς, οὐχὶ τοῦ 1854, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ 1821, τὰ πράγματα, λέγω, ἀπέδειξαν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, μικρὰ οὖσα, ὀλίγους πόρους ἔχουσα, ὀλίγους ἄνδρας δυναμένη νὰ διαθέσῃ ἐν πολέμῳ, ἐὰν πολιτικὴ δεξιὰ δὲν θέσῃ αὐτὴν ὑπὸ τὴν αἰγίδα κραταιᾶς Δυνάμεως, δὲν θὰ δυνηθῇ ν’ ἀντεπεξέλθῃ μόνη κατὰ τῆς ὁμόρου Ἐπικρατείας· καὶ ὅταν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ μεμονωμένον τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, τὴν ἀντίθεσιν τῶν συμφερόντων αὐτῆς πρὸς πάντα τὰ λοιπὰ Κράτη τοῦ Αἵμου, καὶ ὅταν γνωρίζω, ὅτι, μόλις τεθῇ ἐν ἀμφιβόλῳ ἡ τύχη τῆς Ἑλλάδος, θέλουσι σπεύσει τὰ Κρατίδια ἐκεῖνα, καὶ Σερβία καὶ Βουλγαρία καὶ οἱονδήποτε ἄλλο Κρατίδιον, νὰ τεθῶσιν εἰς τὸ πλευρὸν ἐκείνης, ἥτις δὲν ἔχει τὴν ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς των, ἵνα ἀντεπεξέλθῃ καθ’ ἡμῶν, τότε μεμονωμένοι ἀδύνατον νὰ ἀντεπεξέλθωμεν κατὰ τῆς τοιαύτης δυνάμεως. Διὰ τοῦτο ἡ Ἑλλὰς σωφρονοῦσα ὀφείλει πρὸ παντὸς νὰ σκεφθῇ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν χώραν αὑτῆς ἀπὸ θαλάσσης μὲν διὰ τοῦ στόλου της, στόλου κραταιοῦ, διότι οὕτω δύναται, ἔχουσα πάντα τὰ στοιχεῖα τὰ ἀπὸ φύσεως, νὰ ὑπερτερήσῃ τοῦ ἀντιθέτου Κράτους, κατὰ ξηρὰν δὲ στηριζομένη εἰς ὀχυρώσεις, ὀχυρώσεις σοβαρὰς, ἀντιστοιχούσας πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, τῶν 50 καὶ 60 ἑκατομμυρίων. Δύναμαι νὰ θεωρηθῶ ὡς βαττολογῶν, λέγων ταύτην τὴν στιγμὴν πρὸς ὑμᾶς περὶ δαπάνης 50 ἢ 60 ἑκατομμυρίων, ἀλλ’ ἐὰν νομίζητε, ὅτι εἶναι πολλὰ διὰ τὸν τόπον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω τὸν μῦθον, τὸν ὁποῖον λέγουσιν οἱ χωρικοί: «ἂς καθήσωμεν εἰς τὸν οἶκόν μας, καὶ ἂς μὴ σκεπτώμεθα περὶ μεγάλων πραγμάτων». Δαπανῶμεν 25 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος διὰ τὸν στρατὸν, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τῆς παλιγγενεσίας μέχρι σήμερον δαπανώμενα, ἄλλοτε μὲν 10, κατόπιν 15, καὶ νῦν 20 καὶ 25, ἀποτελοῦσι δισεκατομμύριον, καὶ μὲ τὸ δισεκατομμύριον τοῦτο ἡ Ἑλλὰς, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας, τιθεμένη ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῶν Δυνάμεων, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ὄντως κατακτήσει ἅπασαν τὴν Ἀνατολὴν, λόγῳ πλούτου, λόγῳ πολιτισμοῦ. Ἐὰν ταῦτα ἤθελε δαπανήσει, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὸν δοῦλον Ἑλληνισμὸν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτοῦ καὶ τὰς διαφόρους καὶ πολλαπλᾶς αὐτοῦ ἀνάγκας, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἤθελεν εἶναι πολὺ μᾶλλον τελεσφόρον τὸ ποσὸν τοῦτο, οὕτω δαπανώμενον, ἢ ὡς δαπανᾶται σήμερον. Φροντίσατε λοιπὸν περὶ τῆς ἀμύνης τῆς χώρας· ἡ δὲ ἄμυνα τῆς χώρας δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἄλλως. Ὑπῆρξαν πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι αἱ ὀχυρώσεις τῆς Λαρίσης ἦσαν ἀνεπαρκεῖς. Ἀνεπαρκεῖς ἦσαν διά τινας, ἐπαρκέσταται δι’ ἄλλους. Ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἦσαν ἀνεπαρκεῖς, δύνανται νὰ θεωρήσωσι καὶ αὐτὰ τὰ φρούρια ἀνεπαρκῆ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι γινώσκουσιν, ὄπισθεν μιᾶς πέτρας, ὄπισθεν μιᾶς τάφρου νὰ πέσωσι μαχόμενοι, καὶ ν’ ἀντιμετωπίσωσι τὸν ἐχθρὸν, θεωροῦσι ταύτας ἐπαρκεῖς. Τοῦτο εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως. (Εὖγε! εὖγε!). Ἡ Λάρισα δὲν ὠχυρώθη ὡς πόλις, ἡ Λάρισα εὑρίσκεται ἐπὶ τῶν ὀχθῶν ποταμοῦ, τοῦ Πηνειοῦ... Γνωρίζω, ὅτι αὐτὰ δὲν ἐνδιαφέρουσι πάντας. Ἐγὼ ὅμως...

§440Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐνδιαφέρουσιν ὅλους.

§441Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν ἐννοῶ ὑμᾶς. Ἐὰν ὅμως κουράζω ἄλλον τινὰ, ἐγὼ εἶμαι ἕτοιμος νὰ παύσω τὸν λόγον.

§442ΦΩΝΑΙ (πανταχόθεν). Ὄχι, ὄχι.

§443ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, κάμετε ἡσυχίαν.

§444Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κουραζόμενοι δύνανται νὰ φύγωσι.

§445Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀνήκω εἰς πατρίδα, τῆς ὁποίας τὰ τέκνα συνήθισαν νὰ χύνωσι τὸ αἷμά των διαρκῶς ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Ἡ Κρήτη ἐθεώρησε πάντοτε, ὅτι καθῆκον, ἔχει ὅπως τὰ τέκνα της προτάσσῃ εἰς πάντα κίνδυνον, καὶ τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας δὲν ἐλησμόνησα, καὶ τὰς ἐκτελῶ οὐ μόνον στρατιωτικῶς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου (Εὖγε! εὖγε!). Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποστηρίξω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγω, καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξητε καλῶς, Κύριοι, διότι εἶναι πολὺ σοβαρά. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι μὲ τὰ κατασκευάσματα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ψηφίζετε, οὐδὲν ἄλλο θέλετε πράξει παρὰ θέλετε ἑτοιμάσει δευτέραν φυγὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Εἴμεθα μικροὶ καὶ ἀνίσχυροι καὶ ἀπροστάτευτοι, τοιοῦτοι δὲ ὄντες, ὀφείλομεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὰ τεχνικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θέλουσι καταστήσει ἡμᾶς ἰσχυρούς. Ἡ Λάρισα, λέγω, δὲν ἐπρόκειτο νὰ μεταβληθῇ εἰς πόλιν ὀχυράν· ἡ Λάρισα κεῖται ἐπὶ τοῦ Πηνειοῦ ποταμοῦ, ὅστις καθ’ ἅπαντα τὸν χρόνον εἶναι ἀδιάβατος. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς σφαλερᾶς ἐντυπώσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἱστάμενοι ἐπὶ τῆς ὄχθης τοῦ Πηνειοῦ, ἔστω καὶ κατὰ τὸ θέρος, βλέπουσιν ἐκείνους, οἵτινες εἰσέρχονται ἐν τῷ Πηνειῷ, τοὺς γνώστας τοῦ ἐδάφους, προχωροῦντας 10 ἢ 20 βήματα. Ὁ Πηνειὸς καθ’ ἕκαστον ἔτος, μὲ τὰ ὕπουλα αὐτοῦ ὕδατα, τὰ ἠρέμα ῥέοντα, ἔχει τὰ θύματά του. Οἱ ἀπερίσκεπτοι ἐκεῖνοι, οἵτινες τολμῶσι νὰ εἰσέλθωσιν ἐν αὐτῷ, ἀγνοοῦντες τὸν πυθμένα, παρασύρονται καὶ πνίγονται. Δὲν εἶναι ὁ Πηνειὸς, ὁποῖον τὸν νομίζουσι. Βεβαίως ἔχει τὰς διαβάσεις του, τοὺς πόρους λεγομένους. Γνωρίζω ὅτι εἰς συστηματικῶς κατηρτισμένον ἐχθρὸν ἡ γεφύρωσις δὲν εἶναι δύσκολος, ἀλλ’ ἡ γεφύρωσις δὲν εἶναι εὔκολος, ὅταν ὑπάρχῃ τις ὁ παρακωλύσων αὐτὴν, καὶ ὁ τουρκικὸς στρατὸς ἐστερεῖτο γεφυροσκευῶν. Ἐπρόκειτο λοιπὸν περὶ τῶν ἔργων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐν συνδυασμῷ πρὸς ἄλλα ἔργα ἠδύναντο ν’ ἀποτελέσωσι τὸν φραγμὸν τὸν προσωρινὸν κατὰ τῆς ἀκωλύτου προόδου τοῦ ἐχθροῦ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς χώρας. Εἶναι σύστημα προγεφυρώσεων, εἶναι σύστημα ὀχυρώσεως, καλυπτούσης τὸ μέρος ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιχειρηθῇ ἡ διάβασις τοῦ ποταμοῦ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι εἶναι μεγάλη ἢ μικρὰ ἡ ἀκτὶς τῆς ὀχυρώσεως, ὁμιλοῦσι χωρὶς νὰ γνωρίζωσι, τί λέγουσι. Σᾶς εἶπον πρότερον, ὅτι ἐπὶ ἡμέρας μηχανικοί, πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοί, εἰργάσθησαν, χωρομετροῦντες καὶ ὑψομετροῦντες, διὰ νὰ ἀναζητηθῇ τὸ ἔδαφος· ἀνεζητήθη δὲ τὸ ἔδαφος, καὶ ὡρίσθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὁποῖον ἐπιβάλλει ἡ τέχνη καὶ ἡ ἐπιστήμη. Ἐκεῖνος, ὅστις θέλει νὰ συζητήσῃ, ἂς ἔλθῃ ἐπὶ τοῦ χάρτου νὰ ἴδῃ, ὅτι, ὅπου ἐτέθησαν τὰ ὀχυρώματα, ἐκεῖ ὤφειλον νὰ τεθῶσιν· οὔτε πλέον ἐμπρός, οὔτε ὄπισθεν. Ὁφρὺς τοῦ ἐδάφους, καταπίπτουσα ἀποτόμως ὄπισθεν τῆς σειρᾶς τῶν ὀχυρωμάτων, δίδει φυσικὸν κάλυμμα, ὅπως κινῶνται ἀκωλύτως αἱ ἐφεδρεῖαι τοῦ στρατεύματος· τὸ ἐκτεταμένον ἔδαφος, τὸ πρὸ τῶν ὀχυρωμάτων ἐκτεινόμενον, ἀσφαλίζει ἐκτεταμένην βολὴν ἀκώλυτον· ἡ δευτέρα σειρὰ, ἡ ὄπισθεν ἐρχομένη, ὑποστηρίζει τὴν πρώτην κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε βεβαίως ὁ ἐχθρὸς κατὰ μέτωπον οὐδέποτε θὰ δυνηθῇ νὰ διέλθῃ τὰς γραμμὰς ταύτας καὶ διαβῇ τὴν Λάρισαν. Τί δὲ συμβαίνει ἔνθεν καὶ ἐκεῖθεν; Ὑπάρχουσι θέσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἱδρυόμενα πυροβολεῖά τινα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαιτεῖται μεγάλη ἐργασία, ἠδύναντο νὰ κατακαλύψωσι διὰ πυρὸς πάντα τὸν χῶρον τὸν ἑκατέρωθεν ἐκτεινόμενον. Ποῖα δὲ εἶναι τὰ ὀχυρώματα ταῦτα; Εἶσθε ἀρκετοὶ ἐδῶ, οἵτινες δύνασθε νὰ γνωρίζητε. Τὰ προπετάσματα τῶν περιβολῶν τῶν πρὸ τῆς Λαρίσης ἔχουσιν ἓξ μέτρων θωρακεῖον. (Πρὸς τὸν κ. Γουλιμῆν). Εἴπατέ μοι σεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε πυροβολητὴς, ὁποίου εἴδους πυροβόλα ἠδύναντο νὰ καταρρίψωσι προπετάσματα ἐξ μέτρων πάχους ἐκ γῆς ἀργιλώδους; Ποῖα; Πεδινὸν πυροβόλον δὲν δύναται νὰ ἀνατρέψῃ τὸ ὀχύρωμα τοῦτο. Ὤφειλεν ὁ ἐχθρὸς νὰ περιμένῃ τὴν ἄφιξιν τῶν πυροβόλων τῶν βαρέων, τὰ ὁποῖα ἤθελε κομίσει ἐξ Ἐλασσῶνος, καὶ τὰ ὁποῖα, διὰ νὰ φθάσωσιν ἐκεῖ, δὲν ἠδύναντο νὰ διέλθωσι διὰ τῆς παλαιᾶς ὀροσειρᾶς, εἰμὴ μετὰ κόπου μεγάλου, ὡς μὴ ὑφισταμένης κατὰ τὸ 1886 τῆς ὁδοῦ Μελούνας, κατόπιν ὑφ’ ἡμῶν κατασκευασθείσης, ἀλλὰ καὶ νῦν οὐχὶ εὐχερῶς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Μπογάζι, τὸ ἐφρούρει καλῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τότε διοικητὴς μιᾶς μοίρας στρατοῦ, ἐκεῖ εὑρισκομένης. Εἶναι ἀληθὲς, ἢ ὄχι;

§446Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα.

§447Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν κουράζω τὴν Βουλήν.

§448ΦΩΝΑΙ (πανταχόθεν). Ὄχι, ὄχι.

§449Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὅταν ἦτο τοιαύτη ἡ ὀχύρωσις, ἡ ὁποία ἐκάλυπτε τὸν Πηνειὸν, καὶ οὐχὶ τὴν Λάρισαν, ὅταν ὁ ἐχθρὸς δὲν ἠδύνατο νὰ παρίδῃ τὴν ὀχύρωσιν ταύτην, διότι δὲν ἔχει σημεῖα διαβάσεως, ἐὰν ἀνεχαιτίζετο ἐκεῖ ἐπὶ ὀκτὼ ἡμέρας, βεβαίως θὰ ἦτο ἄλλο τὸ ἀποτέλεσμα. Δὲν εὑρέθημεν εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν κατὰ τὸ 1886; Τὰ ἀποτελέσματα ὅμως τῶν τότε συγκρούσεων ὑπῆρξαν τόσον εὐνοϊκὰ, ὥστε δὲν ἐτέθη ἐν ἀμφιβόλῳ τῆς χώρας ἡ ἀκεραιότης· τὸ ἔδαφος τὸ Ἑλληνικὸν δὲν ἐπάτησε ποὺς ἐχθρικός.

§450Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐσώθη καὶ ἡ τιμὴ τοῦ στρατοῦ.

§451Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Καὶ ἐσώθη καὶ ἡ τιμὴ τοῦ στρατοῦ, ὡς λέγει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής. Ἀλλὰ προσθέτω ἐγώ: Ἐὰν κατὰ τὸ 1897 ἐκρατεῖτο ἡ Λάρισα, οὐχὶ πολὺ, — ἠρώτησά ποτε τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν· ὑποθέτω, ὅτι δὲν προδίδω μυστικὸν τοῦ Κράτους, — ἠρώτησα αὐτόν: «Ἐὰν ἡμεῖς ἠδυνάμεθα νὰ μείνωμεν εἰς Λάρισαν ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμέν τι;» Μοὶ ἀπήντησε τὸ ἑξῆς: — Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μεταχειρισθῶ τὰς λέξεις σας, κύριε Πρόεδρε;

§452Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§453Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Μοὶ ἀπηντήσατε: «Ἀπὸ τῆς νυκτὸς εἶχον ἐξαπολύσει — αὐτὴ ἦτο ἡ φράσις σας — τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ εἶχον σχεδὸν ἀσφαλίσει, ὅτι ἡ ἀνακωχὴ θέλει ἐπιτευχθῇ». Εἶναι ἀληθές, κύριε Πρόεδρε;

§454Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§455Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐὰν λοιπὸν προσδοκίας τοιαύτας εἴχομεν, δὲν ἔπρεπε νὰ δώσωμεν καιρὸν εἰς τὴν τοιαύτην προσδοκίαν τῆς Κυβερνήσεως δύο, τριῶν, τεσσάρων ἢ πέντε ἡμερῶν; Ἦτο ἐν ἡμέραις τόσαις ἐπιτευκτὴ ἡ διατήρησις τῆς Λαρίσης; Σᾶς ἐρωτῶ. Δὲν εἴχομεν, νομίζετε, ἀντισηκώματα νὰ προσφέρωμεν, πείθοντες τὸν ἐχθρὸν νὰ ἐξέλθῃ τῆς Θεσσαλίας, ἐν ᾗ ὀλίγον ἔδαφος εἶχε κερδίσει; Ἡ Κρήτη κατείχετο ὑπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ· εἰς τὴν Ἤπειρον εὑρισκόμεθα ἐπὶ τοῦ ἐχθρικοῦ ἐδάφους· ὁ στόλος ἡμῶν, καὶ ἐὰν δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐπιτελέσῃ τι ἐνδεικνῦον τὴν ὑπεροχὴν αὐτοῦ, ἀλλὰ πάντως εἶναι ὁμολογούμενον, ὅτι ὑπερεῖχεν, ἐκυριάρχει τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν· ἀπόδειξις δὲ εἶναι, ὅτι δὲν ἐξῆλθε τῶν Δαρδανελλίων ὁ ἐχθρικὸς στόλος. Τὸ τεκμήριον τοῦτο μόνον τῆς ὑπεροχῆς τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ — διότι ἐγὼ δὲν θέλω νὰ εἴπω τι πλέον τούτου, εἰς τοῦτο ἀρκοῦμαι, — ἀποδεικνύει τὴν ἀλήθειαν τῶν ἰσχυρισμῶν μου. Λοιπὸν ἡ ὑπεροχὴ ἡμῶν κατὰ θάλασσαν, ἡ ἀναμφισβήτητος κατοχὴ τῆς Κρήτης, ἡ ἐν τῷ τουρκικῷ ἐδάφει παρουσία τῶν ἑλληνικῶν δυνάμεων ἐν Ἠπείρῳ δὲν ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς ἓν ἀντάλλαγμα, ἐὰν ἐπικαίρως ἐγίνετο ἡ διαπραγμάτευσις, μεσολαβούσης Μεγάλης τινὸς Δυνάμεως ἢ ἁπασῶν τῶν Δυνάμεων; Δὲν γνωρίζω, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι διπλωμάτης, νομίζω ὅμως, ὅτι ἠδύνατο νὰ δοθῇ εἰς ἡμᾶς ὡς ἀντιστάθμισμα, ἐὰν πάντων τούτων τῶν πλεονεκτημάτων ἡμεῖς παρῃτούμεθα, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ παραιτηθῇ καὶ ὁ ἐχθρὸς τῆς ἀξιώσεως νὰ μείνῃ εἰς τὴν πρὸ τῆς Λαρίσης μικρὰν ἔκτασιν, ἣν κατώρθωσε νὰ καταλάβῃ. Ἐὰν τοιαῦτά τινα ἀποτελέσματα ἠδύνατο νὰ φέρῃ ἡ τοιαύτη παρὰ τὴν Λάρισαν ὀχύρωσις, — περὶ τῆς ὁποίας λυποῦμαι (ἀποτείνεται πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν), διότι εἴπετε, ὅτι ἦτο ὡσεὶ Θυσία, — οὐδεμιᾶς θυσίας ὑπῆρχεν ἀνάγκη — μένοντος ἐν Λαρίσῃ ἑνὸς τμήματος στρατοῦ ἐν ταῖς ὀχυρώσεσιν, ἠδυνάμεθα, ἐὰν εἴχομέν τινα δύναμιν διαθέσιμον, νὰ τὴν ἀποστείλωμεν πρὸς ἐνίσχυσιν, ἠδυνάμεθα τὸν στρατὸν τῆς Κρήτης νὰ τὸν φέρωμεν ἀμέσως ἐδῶ. 10,000 Κρῆτες μὲ τὰ ὅπλα αὑτῶν ἦσαν ἕτοιμοι νὰ μᾶς ἀκολουθήσωσι. Τηλεγράφημα εἴχομεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, — τὰ πράγματα πρέπει νὰ λέγωμεν καθαρὰ, χάριν τῆς διαφωτίσεως τοῦ πολλοῦ κόσμου, — τηλεγράφημα παραγγέλλον πρὸς ἡμᾶς, ἂν δυνάμεθα νὰ ἑτοιμασθῶμεν μετὰ πέντε χιλιάδων Κρητῶν, ὅπως ἐπιβαίνοντες πλοίων ἀποβιβασθῶμεν ὅπου ὑπὸ τῆς ἀνάγκης ἐπεβάλλετο, καὶ μόλις τὸ τηλεγράφημα ἐγνώσθη εἰς τοὺς Κρῆτας, ἐνῷ ἀνεζητεῖτο ὁ ἀριθμὸς 5 χιλιάδων, 10 χιλιάδες κατέκλυσαν τὴν πεδιάδα τῆς Κυδωνίας καὶ ἦλθον λέγοντες: «Τηλεγραφήσατε, δι’ ὄνομα Θεοῦ, εἰς τὴν Κυβέρνησιν· μόνον ἓν τεμάχιον δέρματος διὰ τὴν ὑπόδεσίν μας, καὶ φυσίγγια διὰ τὰ ὅπλα μας θέλομεν, — διότι πάντες εἶχον ὅπλον Γκρᾶ· — αὐτὰ μᾶς ἀρκοῦσι, δὲν θέλομεν τίποτε ἄλλο· χρήματα ἡμεῖς δὲν θέλομεν, ἄρτον θὰ μᾶς δώσητε σεῖς· πολεμεφόδια ἀσφαλίσατέ μας καὶ τὴν ὑπόδεσιν». 10,000 Κρῆτες! Καὶ ἀπηντήσαμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν τηλεγραφοῦσαν, ὅτι 10,000 Κρῆτες εἶναι ἕτοιμοι νὰ κατέλθωσι· 10,000 δὲ Κρῆτες, ὡς ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους πολλάκις ἀντιμετωπίσας ὁ τουρκικὸς στρατὸς ᾐσθάνθη τοῦ βραχίονος αὐτῶν τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν δύναμιν, 10 χιλιάδες Κρῆτες μετὰ τοῦ στρατοῦ τῆς Κρήτης, ὁ ὁποῖος, ὅσον μικρὸς καὶ ἂν ἦτο, εἶχεν ὅμως τὸ ἠθικὸν αὐτοῦ ἀκέραιον, βεβαίως ἤθελον φέρει τροπὴν εἰς τὰ πράγματα, ἐνῷ ὁ ἐν Θεσσαλίᾳ Ἑλληνικὸς στρατὸς δὲν ἤθελεν ἀπόσχει νὰ ἐνεργήσῃ καὶ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον· ὑπῆρξαν ὁμάδες, ὡς ἡ ὑπὸ τὸν κ. Σμολένσκην δύναμις, ἥτις ἔμενεν ἀνεπηρέαστος ἀπὸ τοῦ πανικοῦ, καὶ ἔμενεν ἐκεῖ φρουροῦσα τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν τῇ εἶχεν ἐμπιστευθῆ ἡ πατρὶς, ἡ δὲ λοιπὴ δύναμις, ἥτις περιέπεσεν εἰς τὸν πανικὸν τὴν νύκτα ἐκείνην τὴν θλιβερὰν, ἠδυνήθη νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἠθικὸν αὐτῆς θάρρος, ἀμέσως δὲ παρετάχθη εἰς τοὺς στρατῶνας τὴν πρωίαν καὶ ἐζητωκραύγασεν ὑπὲρ τῆς Α. Υ. τοῦ Διαδόχου, ἐπιθεωρηθεῖσα τὴν ὀγδόην ὥραν παρὰ τὴν Λάρισαν, καὶ ἐζητωκραύγασεν ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι Αὐτὸς ἤθελεν ὁδηγήσει αὐτὴν πάλιν πρὸς τὸν ἐχθρὸν καὶ καταλάβει τὰ ὀχυρώματα. Γενικὴ ἐκράτει τότε πεποίθησις παρὰ τῷ στρατῷ, ὅτι ἡ ἐπιθεώρησις ἤθελε παρακολουθηθῆ ἐκ τῆς κινήσεως τοῦ στρατοῦ, ὅπως καταλάβῃ τὰ ὀχυρώματα, ἀπελπισία δὲ διὰ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τούτου κατέλαβε πάντας καὶ πᾶν τὸ στράτευμα, τὸ ὁποῖον ἐζήτει νὰ ἐπανορθώσῃ τὰ ἀτυχήματα τῆς παρελθούσης ἡμέρας. Τοιοῦτον ἦτο τὸ φρόνημα τοῦ στρατοῦ. Διὰ τοῦτο οἱ ἀρχαῖοι ἔλεγον, ὅτι «κάλλιον στρατὸς ἐλάφων μὲ ἀρχηγὸν λέοντα ἢ στρατὸς λεόντων μὲ ἀρχηγὸν ἔλαφον». Τοιαύτη δὲ ἦτο ἡ εἰκὼν τοῦ στρατοῦ, διατί; Διότι ἡ μὲν Α. Ὑψ. ὁ Διάδοχος δὲν ἦτο ἐλεύθερος νὰ ἐνεργήσῃ ὡς αὐτὸς ἐπεθύμει, φέρων ἅμα καὶ τὴν εὐθύνην ἁπασῶν τῶν πράξεών του, τὸ δὲ Ἐπιτελεῖόν του ἦτο ὁποῖον ἦτο! Θέλον τοῦτο νὰ σώσῃ τὴν ζωήν του, περὶ ἧς καὶ μόνον ἐμερίμνα, ἐθυσίαζε τὸν ἀρχηγόν του! Αἱ ὀχυρώσεις αὗται τῆς Λαρίσης συνετελέσθησαν ὑπὸ τοῦ μηχανικοῦ. Δὲν νομίζετε ὅτι, ὅταν ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ δρᾶσις ἑνὸς σώματος τοιαύτην δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιρροὴν, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ παραμελήσωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτοῦ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε νὰ τὸ μεταβάλωμεν εἰς πεζικόν; Ἐὰν θέλητε νὰ τὸ μεταβάλωμεν εἰς πεζικόν, ἀφήσατε καὶ εἰς ἡμᾶς τὴν ὑπερηφάνειαν νὰ φορέσωμεν εἰς τοὺς στρατιώτας μας τὴν φουστανέλλαν, καὶ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκόν μας· μὴ μᾶς θέσητε ὅμως εἰς δύσκολον θέσιν. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὑμῖν ταῦτα ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ, καίτοι δὲν ὀφείλω νὰ ὁμιλῶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἄλλως παρὰ μόνον ὡς Βουλευτής· ἀλλὰ δὲν δύναμαι εἶναι ἀνώτερον τῆς θελήσεώς μου. Ἐὰν ἐπικαλεσθῆτε τὴν ἔλλειψιν τῶν χρημάτων, κάμετε, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς, δύο τὰ τάγματα. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι προτιμότερον εἶναι νὰ κάμητε δύο, ἀλλ’ ὅπως πρέπει, παρὰ τρία ἀτελῆ. Μήπως πρόκειται περὶ δυνάμεως; Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἔργων ἐπιστημονικῶν. Ἔχετε συμβουλευτικὸν τμῆμα· καταργήσατέ το· σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι δὲν θέλετε πράξει κανὲν ἀδίκημα εἰς τὸ σῶμα· ἀφήσατε μόνον τὸν ἐπιθεωρητὴν, ὁ δὲ ἐπιθεωρητὴς, ὁσάκις ἦναι ἀνάγκη, ἂς καλῇ τρεῖς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, διὰ νὰ ἀποτελέσωσι τὸ συμβουλευτικὸν αὐτοῦ τμῆμα. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἐνταῦθα Διευθύνσεως τοῦ Μηχανικοῦ εἶναι ἐκεῖ, εἷς ἄλλος ἐκ τῶν ταγματαρχῶν εἶναι ἐκεῖ· λάβετε αὐτοὺς, καὶ ἂς ἀποτελέσωσιν αὐτοὶ τὸ συμβουλευτικὸν τμῆμα, ὁσάκις ἦναι ἀνάγκη, χωρὶς νὰ ἐγκαταλείψωσι καὶ τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν των· ἀλλ’ ἱδρύσατε Σχολεῖον τοῦ Μηχανικοῦ. Ἀνὰ δύο λόχοι ἐξ ἑκάστου τάγματος, κατ’ ἔτος ἀποσπώμενοι παρὰ τῇ Σχολῇ, θέλουσι λαμβάνει ὁμοιόμορφον εἰδικὴν ἐκπαίδευσιν. Θὰ ἐκτελῶσι τὰ τεχνικὰ ἔργα καὶ θὰ διδάσκωνται. Ἴσως δὲ τὸ Σχολεῖον αὐτὸ μεταβῆ ποτε εἰς Λάρισαν, ἐὰν ἡ γνώμη μου εὕρῃ ἠχὼ εἰς τὴν συνείδησιν ἐκείνων, οἵτινες διοικοῦσι τὴν χώραν, ἵνα παρασκευάσῃ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας ἐν Θεσσαλίᾳ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον συνδέεται ἡ ἄμυνα τῆς χώρας πρὸς τὴν ὕπαρξιν τοῦ μηχανικοῦ, ἀναλαμβάνετε μεγάλην εὐθύνην, παραμελοῦντες αὐτήν. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς εὐθύνης τῆς ἐξελεγξίμου, ὁμιλῶ περὶ τῆς εὐθύνης, ἡ ὁποία δὲν ἐξελέγχεται καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἡ ὕψιστη τῶν εὐθυνῶν. (Εὖγε! εὖγε! καὶ χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§456Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παραδέχομαι τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτής.

§457ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 29 ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ κ. Γεωργιάδου.

§458Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ συγχωνευθῇ αὕτη μὲ τὴν τοῦ κ. Λιμπρίτου.

§459ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 29 τροποποιεῖται οὕτω. Προστίθεται ὡς ἐδάφιον βʹ τὸ ἑξῆς: «Ἐκ τοῦ Σχολείου τοῦ Μηχανικοῦ.» Εἰς τὸν πίνακα Ζʹ προστίθεται ἐπίσης ἐν τῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ ἐδάφιον βʹ, ὡς ἑξῆς: «Ἐκ τοῦ Σχολείου τοῦ Μηχανικοῦ.» Τὸ κεφάλαιον τοῦ αὐτοῦ πίνακος «Τεχνικὸν συμβουλευτικὸν τμῆμα» τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «ἀντισυνταγματάρχης 1, ταγματάρχης 1, λοχαγὸς 1, ὑπολοχαγὸς 1.» Κάτωθεν δὲ αὐτοῦ προστίθεται τὸ ἑξῆς κεφάλαιον: «Σχολεῖον Μηχανικοῦ. Ἀντισυνταγματάρχης 1, ταγματάρχης 1, λοχαγὸς 1, ὑπολοχαγὸς 1.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 29, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 30. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 31 (ἀναγινώσκεται).

§460Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§461Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας, ἣν ὑποβάλλει ὁ κ. ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτὴς, δὲν ἐπέρχεται αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ προστασίας ἀνθρώπων, οἵτινες παραμένουσιν ἐπὶ ἔτη πολλὰ εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν, ἐπιτυγχανομένης διὰ δαπάνης 400 δραχμῶν ἐτησίως. Ἡ μόνη ἐπιβάρυνσις, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντείπῃ τις, ὅτι θὰ ἦναι ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ ταμείου τῶν συντάξεων.

§462ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 31, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 32 (ἀναγινώσκεται).

§463Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κατὰ τὸν ὑπὸ ἐπιψήφισιν ὀργανισμὸν ὁρίζεται μία θέσις ἀντισυνταγματάρχου διὰ τὴν κτηνιατρικὴν, ἡ δὲ θέσις αὕτη ὁρίζεται νῦν πρώτην φοράν...

§464Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἡ θέσις τοῦ ἀρχικτηνιάτρου, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ.

§465Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὁ κύριος Πιλάβιος... Ὁρίζετε εἰς τὸν ἴδιον ὀργανισμὸν μίαν καὶ μόνην θέσιν ἐπικτηνιάτρου ὡς Διευθυντοῦ τῆς Σχολῆς τῆς Πεταλωτικῆς. Ἀλλ’ ἐλησμονήσατε, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι σχηματίζεται καὶ νοσοκομεῖον κτηνῶν, καὶ ὅτι εἰς τὴν θέσιν ταύτην πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἷς ἐπικτηνίατρος. Δι’ οὐδένα ἐνδιαφέρομαι· πρόκειται μόνον περὶ ἀπονομῆς δικαιοσύνης. Λοιπὸν σχηματίζεται νοσοκομεῖον κτηνῶν, καὶ εἷς ἐπικτηνίατρος βεβαίως θὰ διορισθῇ Διευθυντὴς τοῦ νοσοκομείου τούτου, συνάμα δὲ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ εἷς ἐπικτηνίατρος ἀνώτερος ἀξιωματικὸς διὰ τὴν εἰσήγησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἀλλ’ ἡ θέσις αὕτη θὰ καταληφθῇ ἀπὸ τὸν κ. Ράμπεκ, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰδικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς σταύλους τοῦ Βασιλέως· ἀλλὰ τί θέλετε νὰ γείνῃ οὗτος; Διευθυντὴς τοῦ νοσοκομείου τῶν ἵππων; Διευθυντὴς τῆς Πεταλωτικῆς Σχολῆς; Ἀλλ’ αὐτὸς, ὡς προεἶπον, ἐκτὸς τῶν ἄλλων του ἐργασιῶν ἔχει καὶ τὴν ἐργασίαν τῶν σταύλων τῆς Α. Μεγαλειότητος. Λοιπὸν πρέπει νὰ προστεθῇ εἷς ἀκόμη ἐπικτηνίατρος, διότι, καὶ ἑκατόγχειρ ἐὰν εἶναι ὁ εἷς καὶ μόνος διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ ὁριζόμενος ἐπικτηνίατρος, βεβαίως δὲν θὰ δύναται νὰ ἐπαρκῇ καὶ εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς Πεταλωτικῆς Σχολῆς καὶ εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ νοσοκομείου τῶν κτηνῶν, ἀφοῦ οὗτος, ὁ κ. Ράμπεκ, ἔχει καὶ τὴν εἰδικὴν ἀπασχόλησιν τῶν σταύλων τῆς Α. Μεγαλειότητος.

§466Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τὸ ὀρθότερον εἶναι μόνον, ἀντὶ νὰ λέγηται «Διευθυντὴς τῆς Πεταλωτικῆς Σχολῆς», νὰ λέγηται «Διευθυντὴς τοῦ νοσοκομείου τῶν ἵππων».

§467ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 32...

§468Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν δέχεσθε, κύριε Ὑπουργὲ, τὴν τροπολογίαν μου;

§469Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι.

§470Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς). Πρέπει νὰ ὑπάγωμεν νὰ κοιμηθῶμεν· εἶναι 2½ ἡ ὥρα μετὰ τὸ μεσονύκτιον.

§471ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Κ. Χατζηπέτρου καὶ Γ. Μελισσηνοῦ, καὶ τῆς Βουλῆς μὴ εὑρεθείσης ἐν ἀπαρτίᾳ, λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 2 καὶ 45′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).