1904.04.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 50

τῆς 26 Ἀπριλίου 1904.

(Δευτέρα).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 11 π. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ πτυχιλοῦχοι τῆς Τηλεγραφικῆς Σχολῆς δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ἵνα συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου ᾼΚϚʹ διορισθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Ὁ λαὸς τῆς Χαλκίδος, συνελθὼν ἐν συλλαλητηρίῳ, ἐψήφισε ψήφισμα, δι’ οὗ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ψηφίσῃ οἱανδήποτε πρότασιν περὶ οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος.» Τοὐναντίον τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Λετρίνων αἰτεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιτραπῇ ἡ οἰνοποίησις τῆς χλωρᾶς σταφίδος, διότι ἄνευ τούτου δὲν θέλει λυθῆ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Προσέτι δὲ παρακαλεῖ νὰ χορηγηθῶσι τὰ μέσα εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὰς δεινὰς περιστάσεις τῶν κτηματιῶν. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Παμίσου ὑποβάλλει γνώμας τινὰς ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ γεωργικὸς λαὸς τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου δι’ ἀναφορᾶς του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν, ἀπαλλάττουσα αὐτοὺς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ ἐπιβάλλουσα δασμὸν ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου. Ὁ βουλευτὴς Δωρίδος κ. Κ. Λιδωρίκης ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς ἐπερωτήσεις: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ὑπάρχουσιν ἐν ταῖς φυλακαῖς Ἀμφίσσης ἀσθενεῖς κατάδικοι, ὑπόδικοι ἢ κρατούμενοι διὰ χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον, ὁπόσοι οὗτοι, τίς ἡ νόσος ἑκάστου, καὶ ὁποῖα μέτρα ἔχουσι ληφθῆ πρὸς θεραπείαν αὐτῶν. Ἐπίσης, πόσοι τοιοῦτοι, κατ’ ὄνομα, ἀπέθανον ἐν αὐταῖς κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν, ἐκ ποίας νόσου ἕκαστος, καὶ ὁποῖον ὑπόλοιπον ποινῆς εἶχον νὰ διανύσωσιν οἱ ἀποθανόντες κατάδικοι. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς τυχὸν ἐκθέσεις τῆς ἐφορευτικῆς τῶν φυλακῶν ἐπιτροπῆς ἢ τοῦ Εἰσαγγελέως περὶ τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν.» «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τοῦ δασάρχου Φωκίδος κ. Κοκκίνη περὶ τῶν ληπτέων μέτρων πρὸς προστασίαν τῶν παροχθίων μερῶν τοῦ ποταμοῦ Μόρνου ἐκ τῶν πλημμυρῶν αὐτοῦ.» Ὁ βουλευτὴς Σάμης κ. Βρυώνης ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς ἐπερωτήσεις: «Παρακαλῶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: αʹ) Πότε ἐξελέγη δήμαρχος Ἄσσου ὁ Ν. Βρυώνης. βʹ) Πότε ἀπέστειλεν ὁ νομάρχης εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν Ἄσσου τὴν ἀνακήρυξιν τοῦ Πρωτοδικείου πρὸς ἔκδοσιν τοῦ δημαρχικοῦ προγράμματος, καὶ τίνι τρόπῳ. γʹ) Πόσοι ἄνδρες χωροφυλακῆς καὶ πεζικοῦ συνεκεντρώθησαν ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ πρὸ τῆς ἐκλογῆς καὶ κατὰ τὴν ἐκλογὴν, καὶ διὰ ποῖον σκοπόν. δʹ) Ἂν ἀπέστειλεν ὁ νομάρχης ἐγκαίρως τὰ βιβλία, τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς. εʹ) Πότε ἐξεδικάσθη ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς. Καὶ τέλος, ἂν διετάχθη ἡ ἐγκατάστασις τοῦ δημάρχου, καὶ πότε.» «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὸν ταμίαν Κεφαλληνίας, ὅπως, κατὰ τὰ ἀνέκαθεν κεκανονισμένα, ἀποδίδῃ εἰς τοὺς δήμους κατὰ τὴν διανομὴν τῶν εἰσπράξεων, δυνάμει τοῦ ΥΝΔʹ νόμου, ἴσον ποσὸν χρηματικὸν πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς διοικήσεως αὐτῶν.»

§2Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν πτυχιούχων τηλεγραφητῶν, κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§4Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Καίτοι ἴσως δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ, ὅπως ὑποβάλω τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἀλλὰ πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεων νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως τοῦ Σαββάτου παρήγγειλα εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ὅπως, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀναγραφῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον «περὶ τῆς εἰς εἶδος ἀποδόσεως τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης νόμων.» Ἐκ παραδρομῆς ὅμως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀνεγράφη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὑπ’ ἀριθ. 23· ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον θὰ προηγηθῇ ὅλων τῶν ἄλλων κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν.

§5Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§7Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶχον ἤδη προαναγγείλει τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου ἀφορῶντος τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ ὑφεστῶτος νόμου περὶ Γενικῶν Ἀποθηκῶν ἐν σχέσει πρὸς τὸν σταφιδόκαρπον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶχεν ἀποσταλῆ μετὰ τοῦ ἄλλου σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν, πρὸς διαφόρους συλλόγους καὶ διαφόρους ἀρχὰς, ὅπως προκληθῶσιν αἱ γνῶμαι αὐτῶν. Συμφώνως πρὸς τὰς γνώμας αὐτῶν μετερρυθμίσθη κατά τι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ συνυποβάλλεται ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ διανεμηθῇ δὲ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς, καταθέτω τὸν φάκελον τὸν περιλαμβάνοντα ὑπομνήματα, ἀναφορὰς καὶ παρατηρήσεις ἐν γένει ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ φάκελος οὗτος, ὡς παρατηρεῖτε, εἶναι ὀγκωδέστατος. Ἡ τύπωσις αὐτοῦ ὅλου ἤθελεν ἀποτελέσει τόμον ὁλόκληρον, δύσχρηστον εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Ἐνόμισα λοιπὸν, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ κατατεθῶσι μὲν τὰ ἔγγραφα, ὥστε πᾶς ὁ θέλων νὰ ἴδῃ τὸ κείμενον τῶν παρατηρήσεων καὶ τῶν γνωμῶν νὰ δύναται νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν φάκελον τοῦτον, ἀλλὰ νὰ τυπωθῇ συγχρόνως μία περίληψις ὅλων τῶν παρατηρήσεων ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου.

§8Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι περίληψις ὅλων τῶν γνωμῶν;

§9Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλων τῶν γνωμῶν ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου. Ἐγὼ, μετὰ μελέτην ἐπισταμένην τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀφοῦ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ παρατηρήσεις καὶ αἱ γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ ἀνατυπώσω τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν ὑπ’ ἐμοῦ, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ νομοσχεδίου νὰ σημειωθῶσιν αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας προτείνω ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου. Νομίζω ὅτι οὕτω διευκολύνεται ἡ μελέτη τοῦ νομοσχεδίου, δυναμένων τῶν κυρίων Βουλευτῶν νὰ γινώσκωσιν ὅλας τὰς παρατηρήσεις ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου καὶ τὰς τροπολογίας τὰς ἐπενεχθείσας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Καταθέτω τὸν φάκελον, καὶ πᾶς ὁ θέλων νὰ ἴδῃ αὐτὸν δύναται νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ὅπου παρακαλῶ νὰ φυλαχθῇ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον «περὶ Γενικῶν Ἀποθηκῶν» καὶ ἡ περίληψις τῶν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου ὑποβληθεισῶν γνωμῶν καὶ παρατηρήσεων θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 196 καὶ 197). Ὁ κύριος Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§11Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεγνώσθη, κύριε Πρόεδρε, περίληψις ἀναφορᾶς τῶν πτυχιούχων τηλεγραφητῶν, οἵτινες ἐξαιτοῦνται νὰ ἀναγραφῇ σχετικὴ πίστωσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ βοηθοὺς τηλεγραφείων. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑποβάλω βραχείας σκέψεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπὲρ τοῦ δικαίου τῶν ἀναφερομένων. Ὡς γνωστόν, ἡ Τηλεγραφικὴ Σχολὴ λειτουργεῖ ἀπὸ τοῦ 1882, ῥητὸν δὲ ἄρθρον τοῦ σχετικοῦ νόμου ἀναγράφει, ὅτι «ἡ Τηλεγραφικὴ Σχολὴ λειτουργεῖ, ὁσάκις ὑπάρχῃ ἀνάγκη ὑπαλλήλων». Ἡ Τηλεγραφικὴ Σχολὴ ἐλειτούργησε καὶ κατὰ τὸ 1902. Διάφοροι ἀπόφοιτοι τῶν Γυμνασίων καὶ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου εἰσῆλθον εἰς τὴν Τηλεγραφικὴν Σχολήν, κατόπιν δὲ διαγωνισμοῦ, γενομένου κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους 1904, ἔλαβον τὸ πτυχίον τοῦ τηλεγραφητοῦ. Προσεδόκων μετὰ τοῦτο, ὅτι θ’ ἀνεγράφετο ἡ σχετικὴ πίστωσις, ὅπως διορισθῶσι, διότι κατὰ τὸν νόμον ὁ ἀριθμὸς τῶν βοηθῶν τηλεγραφητῶν ὑπερβαίνει τοὺς 350, ὁ ἀριθμὸς δὲ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ εἶναι σήμερον μόνον 170, νομίζω. Ἐκ πνεύματος οἰκονομίας βεβαίως δὲν ἀνεγράφη ἡ σχετικὴ πίστωσις. Ἀλλ’ ὅπως καὶ ἄλλοτε ὑπεστηρίχθη καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ τηλεγραφικὴ καὶ ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς πολίτας, ἀνθ’ ὧν καταβάλλουσι διὰ τὴν συγκοινωνίαν, ἡ σύστασις δὲ καὶ ἡ λειτουργία τηλεγραφικῶν γραφείων δὲν κανονίζεται οὔτε πρέπει νὰ κανονίζηται ἐκ τῶν ἀπολαυῶν τοῦ Δημοσίου. Ἑπομένως ἡ συγκοινωνία τοῦ Κράτους δὲν ἔχει ταμιευτικὸν σκοπόν, ἀλλὰ σκοπὸν ἐξυπηρετήσεως τῶν ποικίλων συμφερόντων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν.

§12Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Καὶ εἰσπράττει ἀρκετά.

§13Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως καὶ ἀρκετὰ εἰσπράττει, διότι, ὡς ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ βλέπομεν, τὸ περισσεῦον ἀπέναντι τῶν δαπανῶν ὑπερβαίνει τὸ ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν, καὶ ἐκπληροῦται καὶ ταμιευτικὸς σκοπός, ἀλλ’ ἐκπληροῦται ἐπὶ βλάβῃ τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας. Ἔχω πληροφορίας, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σήμερον ἡ τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἀνεπαρκής· διότι συνεκεντρώθη μέν, πρὸς εὐπρεπῆ παράστασιν, ἐν τοῖς κεντρικοῖς γραφείοις ἐπαρκὴς ἀριθμὸς βοηθῶν, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία ἐν ταῖς ἐπαρχίαις χωλαίνει· παρέχω δὲ καὶ τὴν περίεργον πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μεταξὺ τῶν γραμμῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, Ἀθηνῶν–Καλαμῶν καὶ Ἀθηνῶν–Πατρῶν τηλεγραφήματα, διὰ τὰ ὁποῖα καταβάλλεται τὸ προσῆκον τέλος, δὲν ἀποστέλλονται τηλεγραφικῶς, ἀλλὰ ταχυδρομικῶς, ὅπερ ἐκδηλοῖ τὴν ἀνεπάρκειαν τοῦ τηλεγραφείου. Εἶναι δὲ ἀληθές, — καὶ ἐπὶ τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, — ὅτι οὐχὶ πολυτελές, ἀλλ’ ἀνεπαρκὲς εἰς τὰ κεντρικώτερα γραφεῖα τυγχάνει τὸ προσωπικὸν τῶν γραφείων· ὑπάρχει πλῆθος αἰτήσεων τῶν διευθυντῶν τῶν τηλεγραφικῶν γραφείων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις πρὸς ἀποστολὴν βοηθῶν, χωλαίνει δὲ ἡ ὑπηρεσία ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοιούτων τηλεγραφικῶν βοηθῶν. Ἔχω πληροφορίας ἀσφαλεῖς, ὅτι πλεῖστα τηλεγραφικὰ γραφεῖα δὲν λειτουργοῦσιν ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τηλεγραφικῶν βοηθῶν. Βεβαίως τοῦτο γίνεται χάριν οἰκονομίας, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ γίνεται ἐπὶ τοιαύτῃ βλάβῃ τῆς ὑπηρεσίας. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Πολιτεία ἔχει ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῶν εἰρημένων τηλεγραφητῶν, διότι κατὰ πρῶτον ἐκ ης βάσεως τοῦ νόμου, τοῦ ὁρίζοντος, ὅτι «ἡ Τηλεγραφικὴ Σχολὴ λειτουργεῖ ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη ὑπαλλήλων,» παρουσιάζεται ἡ ἀπόδειξις, ὅτι κατὰ τὸ 1902 ὑπῆρχεν ἀνάγκη τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων, καὶ συσταθείσης τῆς Σχολῆς, ἐγένετο, οὕτως εἰπεῖν, μία ἄγραφος σύμβασις μεταξὺ τῶν ἐγκαταλιπόντων τὸ στάδιον τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἀποφοίτων τοῦ Γυμνασίου καὶ τῆς Πολιτείας, καὶ ἐν τούτοις μετὰ τὸ τέλος τῶν σπουδῶν δὲν ἀναγράφεται ἡ σχετικὴ πίστωσις. Ἔχω προσέτι τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἡ τηλεγραφική, ἥτις χωλαίνει ἐν τοῖς πλείστοις ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ προσωπικοῦ, θὰ παρουσίαζεν εἰκόνα πλέον ἀτελῆ, ἤτοι θ’ ἀπεδείκνυε μεγαλειτέραν τὴν ἀνεπάρκειαν, ἐὰν 70 ἐκ τῶν ἀριστευσάντων καὶ ἐπιτυχόντων ὡς τηλεγραφητῶν δὲν παρεῖχον ἀμισθὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν ἐν τοῖς διαφόροις τηλεγραφικοῖς γραφείοις, οὐχὶ ἵνα συνηθίσωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος θὰ διορισθῶσιν, ὅταν τὸ κενὸν θὰ ἦναι καταφανές. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐνῷ ὁ νόμος ἀναγράφει, ὅτι ἡ Τηλεγραφικὴ Σχολὴ λειτουργεῖ, ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη ὑπαλλήλων, καὶ ἔχομεν τὸ ἀπόθεμα ἐκ τοῦ 1902, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸν διορισμόν, ἔχομεν συνάμα καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο λειτουργοῦσαν τὴν Σχολήν. Λοιπὸν εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ διλήμματος: ὑπῆρχεν ἀνάγκη ὑπαλλήλων; ὑπῆρχεν, ἀφοῦ συνεστήθη καὶ ἐλειτούργησεν ἡ Σχολή. Διατὶ δὲν διορίζονται; Διότι ὑπάρχει, φαίνεται, πληθὺς ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ τότε διατὶ λειτουργεῖ ἡ Σχολή; Καὶ λειτουργεῖ ἡ Σχολὴ σήμερον, καὶ γίνεται δαπάνη ἑξακισχιλίων δραχμῶν διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν διαφόρων τμηματαρχῶν τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, οἵτινες διδάσκουσιν ἐν τῇ Σχολῇ. Ἑπομένως, ἐὰν μὴ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, ἀλλὰ τοὐλάχιστον διὰ τοῦτο, τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ διὰ τὴν Τηλεγραφικὴν Σχολὴν, τὴν λειτουργοῦσαν ἔτι, δέον νὰ ἀναγράφηται ὡς πίστωσις πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν διὰ τὴν τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν. Ταῦτα εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μελετήσῃ σοβαρῶς τὸ ζήτημα, διότι δὲν πρόκειται περὶ τῶν προσώπων, δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπάλληλοι, ὅπως, οὕτως εἰπεῖν, ἀφαιμαχθῇ τὸ δημόσιον ταμεῖον, πρόκειται περὶ ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε τὸ Κράτος διὰ τῆς συστάσεως τῆς Σχολῆς, καὶ πρόκειται κυριώτερον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν τηλεγραφικὴν, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς συγκοινωνίας τῆς τηλεγραφικῆς, τῶν ἐλλείψεων τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ καὶ πλεῖστοι τῶν συναδέλφων ἔχομεν γνῶσιν, καὶ ἔχομεν καὶ παράπονα, ὅτι πλεῖστα τηλεγραφικὰ γραφεῖα δὲν λειτουργοῦσιν ἐλλείψει προσωπικοῦ, ἐνῷ προσωπικὸν ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει, καὶ ἀπέναντι τούτου ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Δημόσιον. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Γιαννακίτσας).

§14Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Δὲν μοὶ φαίνεται παράδοξον, πῶς ἀξιότιμος συνάδελφος, μέλος τῆς πλειονοψηφίας, ἐλέγχει τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὸ δίκαιον προφανῶς ἔφερε τοῦτον ἐπὶ τὸ βῆμα. Ἡ ἀγανάκτησις τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι δικαία, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς, χάριν οἰκονομίας, δὲν διορίζει τοὺς νέους, οἱ ὁποῖοι δυνάμει νόμου ἐξεπαιδεύθησαν εἰς τὴν Τηλεγραφικὴν Σχολὴν καὶ ἔλαβον τὸ σχετικὸν πτυχίον, ἀφοῦ ἐγκατέλειψαν τὰς σπουδάς των τὰς πανεπιστημιακὰς ἢ γυμνασιακὰς, ἀφ’ ἑτέρου δαπανᾷ πρὸς συντήρησιν τῆς συσταθείσης Σχολῆς, ἵνα καὶ ἄλλοι ἐξέλθωσιν ἐκεῖθεν. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὔτε κἄν ἔχει ἀντιληφθῆ, πῶς λειτουργεῖ ἡ Σχολὴ αὕτη· διότι οἱ διευθύνοντες τὴν Σχολὴν, οἱ καθηγηταὶ τῆς Σχολῆς ταύτης, εἶναι αὐτοὶ οὗτοι, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι τὰ ἐπιμίσθια. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι τὸ ἑξῆς πρέπει νὰ γείνῃ ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως· τοὺς μὲν νέους, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον τῆς Σχολῆς, νὰ διορίσῃ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, ἤτοι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι κεναὶ θέσεις, ἡ δαπάνη δὲ, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ διὰ τοῦ διορισμοῦ τῶν νέων τούτων, νὰ καλυφθῇ διὰ καταργήσεως τῆς Σχολῆς, ἀφοῦ ὅμως ἐξέλθωσιν ἐκ τῆς Σχολῆς ταύτης καὶ οἱ νῦν σπουδάζοντες ἐν αὐτῇ νέοι, διότι εἶναι ἄδικον νὰ ῥιφθῶσιν οὗτοι εἰς τοὺς δρόμους.

§15Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα γεννᾷ δύο ἀπορίας. Δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος συναδέλφου, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἡ τηλεγραφικὴ καὶ ἡ ταχυδρομικὴ εἶναι ὑπηρεσία ἁπλῆ, χωρὶς νὰ ἀφίνῃ καὶ ὄφελος εἰς τὸ Κράτος. Οὐδὲν σχεδὸν Κράτος ὑπάρχει ἐν Εὐρώπῃ, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἀφίνῃ ὠφελείας ἡ ὑπηρεσία αὕτη.

§16Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, ὅτι τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὰς ὠφελείας.

§17Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδὲν σχεδὸν Κράτος ὑπάρχει ἐν Εὐρώπῃ, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν λειτουργεῖ ἡ ὑπηρεσία αὕτη· Κράτη δὲ πολὺ πλουσιώτερα ἡμῶν ἐπιδιώκουσι καὶ ἐκεῖνα πρόσοδον ἐκ ταύτης. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Τοῦτο εἶναι ζήτημα θεωρητικόν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἐν γένει διαχείρισις τῆς ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι οἱ νέοι οἱ παραπονούμενοι ὅτι ἐξεπαιδεύθησαν κατὰ πρόσκλησιν τῆς Πολιτείας, ὅπως μετὰ τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτῶν, γιγνομένην ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους, ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν, ἔχουσιν ἠθικῶς δίκαιον, παραπονούμενοι. Βεβαίως, ἐὰν ἡ Πολιτεία δὲν ἐσκόπει νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτούς, δὲν ἔπρεπε νὰ τοὺς προκαλέσῃ εἰς διαγωνισμοὺς καὶ εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν ἄλλου σταδίου καὶ ἄλλης ἐργασίας, καὶ βεβαίως ἔτι μᾶλλον ἄτοπον εἶναι, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἐργασία δι’ αὐτοὺς, ἐξακολουθεῖ τὸ σύστημα τῆς μορφώσεως καὶ ἄλλων ἀκόμη, δικαιουμένων ἠθικῶς, ἂν ὄχι νομικῶς, νὰ παραπονεθῶσιν, ἐὰν δὲν τοποθετηθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῇ ταχυδρομικῇ καὶ ἰδίως τῇ τηλεγραφικῇ, ὑπάρχει τι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διορθωθῇ. Ὑπάρχουσι τηλεγραφεῖα, —καὶ νομίζω ὅτι οὐδεὶς ἴσως Βουλευτὴς ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ τοιοῦτον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του, —τὰ ὁποῖα εἶναι πλέον ἢ πολυτέλεια, διότι ἐλάχιστα τηλεγραφήματα ἀνταλλάσσουν, μὴ ἀνταποκρινόμενα οὐδὲ πόρρωθεν εἰς τὰς γιγνομένας δαπάνας, οὐδὲ παρέχοντα ὑπηρεσίαν τινά. Ἀπέναντι δὲ τῆς σπατάλης ταύτης ὑπάρχει ἔλλειψις στοιχειώδης, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἔλλειψις ταχυδρόμων, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰ χωρία, ὅπου δὲν ὑπάρχουσι τακτικὰ ταχυδρομεῖα, νὰ μεταφέρωσι τὴν ἀλληλογραφίαν. Ὑπάρχουσι χωρία, ὡς γνωρίζω, τὰ ὁποῖα μόλις ἅπαξ καθ’ ἑβδομάδα, ἢ κατὰ 15 ἡμέρας, κατορθώνουσι νὰ λαμβάνωσιν ἐπιστολὰς, ἐνῷ ἄλλοτε κατὰ 48 ὥρας ἢ κατὰ 3 ἡμέρας ἐλάμβανον τοιαύτας. Οὐχὶ μακρὰν δὲ τῶν χωρίων αὐτῶν ὑπάρχουσι τηλεγραφεῖα καὶ ταχυδρομικὰ γραφεῖα, τὰ ὁποῖα μόλις ἐλάχιστα τηλεγραφήματα ἀνταλλάσσουν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, καὶ ταῦτα ἄνευ ἐμπορικῆς ἢ κοινωνικῆς ἢ πολιτικῆς ἢ ἄλλης τινὸς σημασίας. Ἵνα ἐξελέγξωμεν τὴν κατάστασιν ταύτην, νομίζω καλὸν νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν πίναξ, ἐνδεικνύων τὴν ὑπηρεσίαν ὅλων τῶν τηλεγραφείων, ἐντὸς τοὐλάχιστον τοῦ ἔτους 1903, ἤτοι πόσα τηλεγραφήματα ἕκαστον λειτουργοῦν τηλεγραφικὸν γραφεῖον ἀντήλλαξεν ἐντὸς τοῦ ἔτους 1903, καὶ πόση ἡ δι’ αὐτὸ δαπάνη. Ὁ πίναξ οὗτος θέλει χρησιμεύσει, ὅπως ἐπὶ θετικωτέρων βάσεων ἐξετάσωμεν τὰ ζητήματα τὰ σχετιζόμενα μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ταχυδρομικήν, τηλεγραφικὴν καὶ τηλεφωνικήν, ἥτις κατ’ ἐμέ, πᾶν ἄλλο ἀφίνει ἢ κέρδος ἑνὸς περίπου ἑκατομμυρίου δραχμῶν, ὡς ἰσχυρίζεται ὁ κύριος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτής.

§18Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ὄχι; Δὲν βλέπετε τοὺς Προϋπολογισμούς;

§19Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἀφίνει, εἰμὴ ἐλάχιστον καθαρὸν ἔσοδον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ καταθέσῃ πίνακα, ἀφορῶντα τὴν λειτουργίαν τῶν διαφόρων τηλεγραφείων καὶ ταχυδρομείων, καὶ δεικνύοντα τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων καὶ τῶν δαπανῶν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ἵνα ἐπὶ τῶν πραγμάτων συζητήσωμεν.

§20Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει, ὅπως ἡ συζήτησις διεξαχθῇ κάπως τακτικώτερον. Ὑπεβλήθη μία ἀναφορὰ νέων τινῶν, οἱ ὁποῖοι ἠκολούθησαν μαθήματα ἐν τῇ Τηλεγραφικῇ Σχολῇ, καὶ ὑπέστησαν διαγωνισμόν, ζητοῦσι δὲ σήμερον νὰ διορισθῶσιν. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ἔλαβε τὸν λόγον ὁ κύριος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἐγενίκευσε τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ὑπέθετον ὅτι ἤθελε φθάσει ἐκεῖ, ὅπου ἤγαγεν αὐτὸ ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτής. Βεβαίως θέλω φέρει τὰς ζητηθείσας πληροφορίας· ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγέννησε τὴν συζήτησιν, χωρὶς ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κυρίου ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, — εἰς ἃς ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω, ἀφοῦ λάβω τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, — παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθέν, ὅτι ὑπάρχει δικαίωμα ἐκ μέρους τῶν διαγωνισθέντων, ὅπως διορισθῶσι, διότι, ὅταν γίνεται διαγωνισμός, δὲν γίνεται δι’ ὡρισμένας θέσεις, ἀλλὰ γίνεται, ὅπως, συντασσομένου πίνακος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπιτυγχάνουσιν εἰς τὸν διαγωνισμόν, δυνηθῇ ἡ ὑπηρεσία, ὅταν ἔχῃ ἀνάγκην νὰ προσθέσῃ τηλεγραφητάς, νὰ ἔχῃ προχείρους νέους κατηρτισμένους. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ δικαιώματος. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξετασθῇ, εἶναι γενικώτερον, ἂν δηλ. εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ προσληφθῶσι καὶ ἄλλοι τηλεγραφηταί, καὶ ἂν τὰ μέσα τὰ οἰκονομικὰ ἐπιτρέπουσι νὰ προσληφθῶσιν οὗτοι. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε λοιπὸν νὰ ζητήσω ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὕτη μέχρις οὗ προσαχθῶσιν αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι.

§21Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον ἐγώ, ὅτι ἔχουσι δικαίωμα νομικὸν οἱ ἐπιτυχόντες, ἀλλ’ ὅτι ἔχουσι παράπονον.

§22ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ διατὶ τότε ἐξακολουθεῖ λειτουργοῦσα ἡ Σχολή;

§23Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω καὶ ἐγώ.

§24Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄλλο ζήτημα αὐτό.

§25ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Καταθέτω ἔγγραφον ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ περὶ τοῦ σχολάρχου τοῦ ἐν Στεμνίτσῃ Ἑλληνικοῦ σχολείου κ. Ἀλεξοπούλου. Ἐπίσης ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κυρίου Τσιτσάρα. Ἐπίσης καταθέτω τὸν φάκελον τὸν ζητηθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, τὸν σχετικὸν πρὸς τὴν μίσθωσιν τοῦ κτήματος Βραώνας. Ὡς πρὸς τὸν τελευταῖον τοῦτον φάκελον, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, κατὰ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ὁποίου, ὁσάκις συσταθῇ ὑπὸ τοῦ καταθέσαντος τὰ ἔγγραφα Ὑπουργοῦ νὰ μὴ ἐξαχθῶσι ταῦτα τοῦ Γραφείου, δὲν πρέπει νὰ ἐξαχθῶσι, οἱ θέλοντες δὲ δύνανται νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτῶν εἴτε ἐν τῷ Γραφείῳ τῆς Βουλῆς, εἴτε παρὰ τῷ Προεδρείῳ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀσημακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§27Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου ἀνῆλθον εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μὲ ἐγγράψῃ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐγγεγραμμένος, ἀλλ’ ἐπὶ ἄλλου θέματος.

§29Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπὶ ἄλλου θέματος εἶμαι ἐγγεγραμμένος.

§30Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐγὼ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πρότερον.

§31Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἀπὸ τῆς δεκάτης ὥρας τῆς πρωΐας ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τὸν λόγον ἐν τῷ γραφείῳ του.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εὑρίσκω ἐνταῦθα τὸν κατάλογον τὸν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου συνταχθέντα.

§33Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τότε πταίει ὁ κ. Πρόεδρος.

§34Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Βεβαίως.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ τὴν σειρὰν θὰ ὁμιλήσητε.

§36Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν τὸ πρᾶγμα.

§37Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἔχει μεγάλην σημασίαν.

§38Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποίαν;

§39Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐγὼ τὴν γνωρίζω.

§40Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ ὑποχωρήσω.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγγράφονται οἱ ὁμιλήσοντες κατὰ σειράν, καὶ καλοῦνται κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς. Δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπερπηδήσωμεν τὴν σειρὰν ταύτην.

§42Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καλέσατε τὸν κ. Πρόεδρον.

§43Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἀπὸ τῆς δεκάτης ὥρας πρὸ μεσημβρίας, προσελθὼν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Προέδρου, ἠρώτησα αὐτόν, ἄν ὑπάρχει τις ἐγγεγραμμένος πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως· ὁ κ. Πρόεδρος μοί εἶπεν ὄχι, καὶ τότε τῷ εἶπον: «ἐγγράψατέ με πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως». Ἐὰν νομίζητε, ὅτι εἶναι ἀντικανονικὸν νὰ ζητῇ τις τὸν λόγον ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ Προέδρου, τότε εἶμαι ἕτοιμος νὰ κατέλθω τοῦ βήματος.

§44Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν μετέβητε εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Προέδρου, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ὑποχωρῶ· διότι ἐγὼ δὲν μετέβην εἰς τὸ γραφεῖον, ἀλλ’ εἰς τὴν ἕδραν αὐτοῦ.

§45Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τοῦ παρελθόντος Σαββάτου.

§46ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! ἆ! (θόρυβος).

§47Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐνεγράφην, ἀλλὰ δὲν ὡμίλησα τότε, διότι δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Σήμερον ἦλθον εἰς τὸ Βουλευτήριον, καὶ παρουσιασθεὶς ἐνώπιον τοῦ κ. Προέδρου, τῷ εἶπον, ὅτι «εἶμαι ἐγγεγραμμένος πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ σημειώσητε»· μοὶ ἀπήντησε δὲ, ὅτι μὲ ἐσημείωσε. Τώρα βλέπω, ὅτι οἱ προσερχόμενοι εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Προέδρου καὶ ζητοῦντες τὸν λόγον ἀπολαύουσι προνομίων.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετ’ ὀλίγον θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά σας.

§49Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὅταν, Κύριοι, ἡ Πολιτεία εὑρίσκηται εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ προστρέξῃ εἰς τὸν φορολογούμενον λαόν, ζητοῦσα παρ’ αὐτοῦ θυσίας, ὅπως ἐξυπηρετήσῃ ἐθνικὰς ἀνάγκας, νομίζω ὅτι τῇ ἐπιβάλλεται συγχρόνως, ἂν μὴ καὶ πρότερον, νὰ μεριμνᾷ καὶ περὶ τῆς ἀναπτύξεως τῶν πόρων ἐκείνων τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον δὲν καταθλίβουσι τὸν φορολογούμενον λαὸν καὶ δὲν βαρύνουσιν αὐτόν, ἀλλ’ ἀπεναντίας καὶ τὸν ἀνακουφίζουσι, προσπορίζοντες τούτῳ προσοδοφόρον ἐργασίαν. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἐξετάσω σήμερον, ποῖαι εἶναι αἱ τοιαῦται πρόσοδοι, τῶν ὁποίων τὴν ἀνάπτυξιν ἡ Πολιτεία δύναται νὰ ἐπιζητήσῃ, ἀλλ’ ὑποβάλω πρότασιν νόμου, σχετικὴν μὲ μίαν μόνην πρόσοδον, τὴν τῆς Ναξίας σμύριδος, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, ὅπως δι’ ὀλίγων δικαιολογήσω τὴν πρότασίν μου ταύτην. Ἡ Ναξία σμύρις, ὡς γνωρίζετε, χρησιμοποιεῖται ἐν τῇ βιομηχανίᾳ πρὸς διαφόρους σκοπούς, καταναλίσκει δὲ σήμερον ἐν συνόλῳ ἡ παγκόσμιος βιομηχανία, ἐπὶ τῇ βάσει θετικῶν στατιστικῶν, ἃς ἄλλοτε ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν, 30,000 τόννους τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου καί τι πλέον, οὐχὶ ὅμως ὀλιγώτερον.

§50Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ναξίας σμύριδος;

§51Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Σμύριδος ἐν γένει. Μέχρι τοῦδε ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠδυνήθη νὰ παράσχῃ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου πλέον τῶν 5,000 τόννων εἰς τὴν βιομηχανίαν· ἅπαξ μόνον ἔφθασεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 5,100 τόννων. Καὶ γεννᾶται εὐλόγως τὸ ἐρώτημα, διατὶ αὐτὴ ἡ καθυστέρησις τῆς παροχῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς τὴν βιομηχανίαν Ναξίας σμύριδος ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀλλοδαπὴν σμύριδα; Μήπως ἡ Ναξία σμύρις εἶναι κακῆς ποιότητος, ἢ μὴ τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως εἶναι τόσα, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπωσι τὸν συναγωνισμὸν πρὸς τὰς ἄλλας σμύριδας;

§52Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Ποῖα ἄλλα μέρη ἐξάγουσι σμύριδα;

§53Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἡ Μικρὰ Ἀσία ἐξάγει 15,000 ἕως 18,000 τόννους, — ἔφθασε δὲ κατὰ τὸ προτελευταῖον ἔτος εἰς 20,000 τόννους, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, — 5,000 τόννους ἡ Νάξος, καὶ ἑτέρας 5,000 τόννους παράγουσι σμυριδωρυχεῖα ἀνακαλυφθέντα πρό τινος ἐν Ἀμερικῇ. Τὰ σμυριδωρυχεῖα τῆς Ἀμερικῆς εἶναι προωρισμένα νὰ παράσχωσι μεγαλειτέραν ποσότητα εἰς τὴν βιομηχανίαν, ἀλλὰ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν βιομηχανικῶν κέντρων καὶ τῶν ὀρυχείων δὲν ἀνεπτύχθησαν εἰσέτι ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ καταστῇ εὐχερὴς ἡ μεταφορὰ τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου, καὶ νὰ δύναται τοῦτο νὰ εἰσέλθῃ μὲ τιμὰς συμφερούσας εἰς τὸν συναγωνισμόν.

§54Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔκαμαν ἐκεῖ διὰ τὴν σμύριδα ἕν εἶδος τράστ, ὥστε θὰ ἐπιβληθῇ αὕτη εἰς τὸν συναγωνισμόν.

§55Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἔλεγον λοιπόν, ὅτι οὔτε λόγῳ ποιότητος, οὔτε λόγῳ ὑπερβολικῶν δαπανῶν ἐκμεταλλεύσεως ἡ Ναξία σμύρις δὲν κατώρθωσε νὰ εἰσέλθῃ μέχρι τοῦδε, ὡς ἔπρεπεν, εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως, διότι καὶ ἡ ποιότης αὐτῆς εἶναι ἀνεγνωρισμένη παρὰ πάντων ὡς ἀνωτέρα πάσης ἄλλης, καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως εἶναι κατώτερα ἢ ὅσα οὐδαμοῦ ἀλλαχοῦ. Τὸ χρήσιμον στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον περιέχει ἡ σμύρις, τὸ καρούνδιον, κατὰ τὰς ἀναλύσεις τὰς ἐπισήμους, τὰς ὁποίας ἐξετέλεσε τὸ Ἐργαστήριον τῆς ἀνωτέρας Ὀρυκτολογικῆς Σχολῆς τῶν Παρισίων διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε ἐπρόκειτο ν’ ἀποσταλῶσι δείγματα τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου εἰς τὴν Ἔκθεσιν τοῦ Σικάγου, ἀναλογεῖ πρὸς 91 ἢ 92% ἐπὶ τοῦ ὅλου, ἐνῷ τὸ καρούνδιον τὸ περιεχόμενον εἰς τὴν Ἀσιατικὴν σμύριδα ἀναλογεῖ πρὸς 62 ἢ 63% ἐπὶ τοῦ ὅλου. Τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς Ναξίας σμύριδος εἶναι γνωστά. Ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν δαπανᾷ, καὶ οὐδεμίαν ἐργασίαν καταβάλλει, παρουσιάζεται δὲ τὸ οἰκονομολογικὸν παράδοξον, καθ’ ὃ εἷς ἰδιώτης, ἢ μία Κυβέρνησις, ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος, μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας κερδίζει 600,000 δραχμὰς ἐτησίως. Διότι οἱ ἐργάται μεταβαίνουσιν εἰς τὰ ὀρυχεῖα, ἐξορύττουσι τὴν σμύριδα, καὶ τὴν μεταφέρουσιν εἰς τοὺς παραλίους ὅρμους πρὸς φόρτωσιν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἢ μόνον ἕνα διευθυντὴν, ἕνα ἐπιστάτην καὶ τέσσαρας φύλακας, δι’ οὓς δαπανᾷ 12,000 δραχμὰς ἐτησίως, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ εἰσπράττει 600,000 καθαρὰς, διότι εἰσπράττει βεβαίως 600,000 φράγκα, καὶ ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ ἐπαρκεῖ διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον πληρώνει εἰς τοὺς ἐργάτας. Τὸ prix de revient τῆς σμύριδος, παραδεδομένης πρὸς μεταφορὰν εἰς τὴν Εὐρώπην, ἀνέρχεται εἰς 42 δραχμὰς κατὰ τόννον, ἡ τιμὴ δὲ τῆς πωλήσεως εἶναι 106 φράγκα κατὰ τόννον. Τὰ 106 φράγκα ἰσοδυναμοῦσι πρὸς 150 δραχμάς· ἀφαιρέσατε ἐκ τούτων τὰς 42, πολλαπλασιάσατε μὲ 5,000 τόννους, ὅση εἶναι ἡ πωλουμένη κατ’ ἔτος σμύρις, καὶ θὰ εὕρητε, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχει πρόσοδον καθαρὰν 600,000 δραχμῶν ἢ ὄχι. Ἐνδιαφερόμενος Κύριοι, καὶ διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἐζήτησα νὰ μάθω, ποῖα τὰ αἴτια, ὧν ἕνεκα, ἐπὶ ἐτησίας καταναλώσεως 30,000 τόννων σμύριδος, 5,000 μόνον παρέχει ἡ Νάξος. Πρὸς τοῦτο κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος παρεκάλεσα τὸν τότε κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ καὶ οὗτος κατέθεσε ἔγγραφά τινα, ἐκ τῆς μελέτης δ’ αὐτῶν ἐπείσθην, ὅτι ἐπῆλθε στιγμὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν, καίτοι κατηναλίσκοντο 5,000 τόννοι Ναξίας σμύριδος, ἐν τούτοις αὕτη ἦτο ἄγνωστος εἰς τὴν Εὐρώπην. Διότι ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων καταφαίνεται, ὅτι ὁ ἡμέτερος πρεσβευτὴς ἐν Βερολίνῳ, μεταβὰς ἐκεῖ εἰς ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον κατασκευάζει προϊόντα σμύριδος, ἠρωτήθη, διατὶ ἐξέλιπε πλέον ἡ Ναξία σμύρις!

§56Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸ δωδεκαετίας, ὅτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐπωλοῦντο ἐν Εὐρώπῃ οὐχὶ 5,000 ἀλλὰ 12,000 ἕως 15,000 τόννοι σμύριδος ὡς Ναξίας, διότι τὸ πλεῖστον μέρος τῆς σμύριδος ἠγόραζε τὸ ἐμπόριον ἀπὸ τὰ σμυριδορυχεῖα τῆς Σμύρνης καὶ ἀνεμίγνυε τοῦτο μετὰ Ναξίας σμύριδος, οὕτω δὲ ἐπωλεῖτο ποσὸν σμύριδος ὡς Ναξίας τριπλάσιον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον πράγματι ἐξήγετο.

§57Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὸ τοῦτο συμβαίνει καὶ σήμερον. Ἴσως κακῶς ἐξεφράσθην, εἰπὼν, ὅτι ἐξέλιπεν ἐν Εὐρώπῃ ἡ Ναξία σμύρις. Ἐξέλιπεν ἡ σμύρις, τὴν ὁποίαν ἐγνώριζον ἄλλοτε οἱ καταναλωταὶ ὡς Ναξίαν, ἐξέλιπεν ἡ Ναξία σμύρις ὡς ποιότης.

§58Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ τὸν τίτλον τῆς Ναξίας σμύριδος ἐπωλοῦντο 15,000 τόννοι.

§59Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Καὶ σήμερον μὲ τὸν αὐτὸν τίτλον τῆς Ναξίας σμύριδος πωλοῦνται 25,000 τόννοι.

§60Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θεωρεῖτε, ὅτι ἡ ποιότης τῆς Ναξίας σμύριδος ἐβλάβη;

§61Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω γεγονὸς, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῆτε νὰ κρίνητε ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Κατὰ τὸν προπαρελθόντα Ἰούνιον, ἐπανερχόμενος ἐκ Νάξου, ἐπεσκέφθην τὰς ἐν Σύρῳ σμυριδαποθήκας μετὰ τοῦ κυρίου Διευθυντοῦ τῶν σμυριδορυχείων Νάξου. Παρετηρήσαμεν ἐκεῖ τὸν γενικὸν σωρὸν τῆς σμύριδος, καὶ παρ’ ἐκεῖ ἕτερον σωρὸν ἐρριμένον, καὶ ἀποτελούμενον ἐκ τεμαχίων, τὰ ὁποῖα οἱ ἀγορασταὶ δὲν ἐδέχοντο νὰ ἀγοράσωσι, διότι δὲν ἦσαν δῆθεν καλῆς ποιότητος. Ἐλάβομεν ἐκ τοῦ σωροῦ τούτου τεμάχιον, καὶ ἐξετάσαντες αὐτὸ, εἴπομεν μεταξύ μας Γαλλιστὶ, ὅτι εὐτυχὴς θὰ ἦτο ἡ Μικρὰ Ἀσία, ἐὰν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τοιαύτην σμύριδα καὶ ὡς πρώτης ἀκόμη ποιότητος. Ὁ τελώνης, ἐννοήσας τὰ μεταξὺ ἡμῶν λεχθέντα, μᾶς εἶπεν, ὅτι πράγματι ἡ σμύρις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας εἶναι πολὺ χειροτέρας ποιότητος ἀπὸ ἐκείνην τὴν ποιότητα τῆς Ναξίας σμύριδος, ἣν δὲν παρεδέχοντο ἐν Σύρῳ οἱ ἀγορασταί, καὶ μᾶς παρουσίασεν ἓν τεμάχιον Μικρασιατικῆς σμύριδος πρὸς σύγκρισιν. Ἠρώτησα αὐτόν: «ποῦ εὑρέθη, κύριε τελῶνα, τὸ τεμάχιον τοῦτο;» οὗτος δὲ μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι «πρὸ ἡμερῶν ἀτμόπλοιον φέρον 400 τόννους σμύριδος Μικρασιατικῆς ἐφόρτωσε καὶ ἐντεῦθεν ἑτέρους 100 τόννους καὶ ἀπέπλευσε· παρὰ τοῦ πλοίου ἐκείνου παρέλαβον τὸ τεμάχιον τοῦτο, διότι ἡ διαφορὰ τούτου πρὸς τὴν ἰδικήν μας σμύριδα μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν.»

§62Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅλη ἡ σμύρις τοῦ πλοίου, ἀναμιχθεῖσα μετ’ ἄλλης, μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι θὰ ἐπωλήθη ὡς Ναξία σμύρις, φορτωθεῖσα ἐν Σύρῳ.

§63Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Βεβαίως. Καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταστείλῃ τὸν συναγωνισμόν, τὸν ἐκ τῆς Μικρασιατικῆς σμύριδος καὶ τῆς σμύριδος τῆς ἐξορυσσομένης τελευταῖον ἐν Ἀμερικῇ, ἀλλὰ νὰ καταστείλῃ καὶ συναγωνισμὸν ἄλλον, πολὺ μεγαλύτερον, νὰ καταστείλῃ συναγωνισμὸν λίαν ἐπικίνδυνον, τὸν συναγωνισμὸν τῶν τεχνικῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα ἡ Ἀμερικὴ χρησιμοποιεῖ ἀπὸ διετίας, πωλοῦσα τὴν ἐκ τῶν προϊόντων τούτων κατασκευαζομένην τεχνητὴν σμύριδα εἰς τὴν τιμὴν τῆς Ναξίας σμύριδος. Ἔφθασα δὲ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι, ἐὰν δὲν λάβωμεν μέτρα περὶ ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τῆς σμύριδος, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ εἰσαγάγωμεν ταύτην ἄφθονον εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως, ἀφοῦ ἡ ποιότης αὐτῆς εἶναι ἀρίστη, καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἐλάχιστα, ἀφοῦ ἡ ποσότης ἐν Νάξῳ εἶναι κυριολεκτικῶς ἀνεξάντλητος, ἐὰν, λέγω, δὲν λάβωμεν τὰ κατάλληλα μέτρα ἵνα εἰσαγάγωμεν ταύτην ἀφθόνως εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως, ὄχι μόνον δὲν θ’ αὐξήσωμεν ποτὲ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον δίδομεν σήμερον εἰς τὴν βιομηχανίαν, ἀλλὰ καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀσφαλὲς σημεῖον νὰ ἀπολέσωμεν τὴν πρόσοδον τῶν 500,000 φράγκων χρυσῶν, τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τὴν γνώμην μου ταύτην ἀνεκοίνωσα εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, πρὸ πολλοῦ δὲ χρόνου καὶ εἰς μέλη τινὰ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἡ Ναξία σμύρις δυστυχῶς ἀποτελεῖ μίαν τῶν προσόδων, ὅσαι εἶναι ὑπέγγυοι εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν, ἥτις καὶ συμφωνεῖ μὲ τὴν ἐμὴν γνώμην, καθόσον, αἰτιωμένη τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ τελευταίᾳ αὐτῆς ἐκθέσει τοῦ ἔτους 1903, ἐκφράζεται ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ὡς ἑξῆς. Ἀφοῦ προηγουμένως λέγει, ὅτι συνεστάθησαν ἀποθῆκαι ἀποταμιεύσεως ἐν Σύρῳ, ἐξακολουθεῖ: «Ἐφ’ ὅσον δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ βελτιώσεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῆς πωλήσεως τοῦ ὀρυκτοῦ, λαμβανομένου μάλιστα ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἐπιτυχοῦς ἀνταγωνισμοῦ τῆς μικρασιατικῆς σμύριδος καὶ τῆς ἐφευρέσεως νέων ὑλῶν, προωρισμένων ν’ ἀντικαταστήσωσιν ἐν μέρει τὴν σμύριδα, κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν τὴν ἐκ τῶν ὀρυχείων τῆς Νάξου πρόσοδον, οὐ μόνον ἐλαττουμένην, ἀλλὰ καὶ ὁλοσχερῶς ἐκλείπουσαν». Αὐτὸ τοῦτο δηλαδὴ, ὅπερ ἔλεγον ὑμῖν πρὸ μικροῦ, ὅτι, ὄχι μόνον οὐσιωδῶς θὰ ἐλαττωθῶσιν αἱ πρόσοδοι τῆς Ναξίας σμύριδος, ἐὰν δὲν λάβωμεν μέτρα διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ πώλησιν τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου, ἀλλὰ κινδυνεύει καὶ αὐτὸς ὁ πόρος νὰ ἐκλείψῃ ἐντελῶς. Καὶ ὅμως, παρ’ ἐλπίδα, εἰς πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποχρέωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἔγκρισιν, περὶ ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τῆς Ναξίας σμύριδος, διότι σήμερον οὐδὲν ἄλλο δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, εἰμὴ νὰ ὑποβιβάσωμεν τὴν τιμὴν τῆς πωλήσεως τῆς Ναξίας σμύριδος, εἰς τοιαύτην, λέγω, πρότασιν, ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀντέστη ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπή, εἰποῦσα, ὅτι δὲν τῇ ἐπιτρέπουσι τὰ συμφέροντα ἐκείνων, οὓς ἀντιπροσωπεύει ἐνταῦθα, νὰ συγκατατεθῇ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τῆς πωλήσεως τῆς Ναξίας σμύριδος, διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ὦμεν βέβαιοι, ὅτι θὰ ἔχωμεν τὴν αὐτὴν εἴσπραξιν, οἵαν ἔχομεν σήμερον. Συνεπῶς, ὡς βλέπετε, τίποτε δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα εἶναι λίαν σπουδαῖον, ἐπειδὴ ὄχι μόνον πρόκειται ν’ ἀπολέσωμεν πρόσοδον ἐτησίαν 500,000 φράγκων χρυσῶν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον, ἐνῷ τοὐναντίον, λαμβάνοντες τὰ κατάλληλα μέτρα, θὰ δυνάμεθα νὰ τὴν διπλασιάσωμεν, προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου καὶ νὰ τὴν τριπλασιάσωμεν, ἐπειδή, λέγω, θεωρῶ τὸ ζήτημα σπουδαιότατον, καίτοι γνωρίζω, ὅτι, οἱανδήποτε ἀπόφασιν καὶ ἂν λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, οἱανδήποτε ἀπόφασιν καὶ ἂν λάβῃ ἡ Βουλή, οὐδέν ἐστὶ γενέσθαι ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐν τούτοις, ἐπαναλαμβάνω, ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον, ἐθεώρησα, ὅτι καλὸν εἶναι, αἱ εὐθῦναι τῆς καταστροφῆς, τὴν ὁποίαν προβλέπω, νὰ κατανεμηθῶσι καταλλήλως, καὶ ν’ ἀπονεμηθῶσιν ὅπου δεῖ. Δι’ ὅ καὶ συνέταξα πρότασιν νόμου ἐξ ἑνὸς καὶ μόνου ἄρθρου, διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖται τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νόμου τοῦ 1895, ἐν ᾧ καθωρίσθη ἡ τιμὴ τῆς πωλήσεως τῆς σμύριδος εἰς 106 φράγκα χρυσᾶ, καὶ ἐλαττοῦται ἡ τιμὴ αὕτη εἰς 80 μόνον φράγκα χρυσᾶ κατὰ τόννον. Ἐὰν ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ νομίσῃ, μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως νόμου ταύτης ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν συνάδει αὕτη πρὸς τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἐτάχθη νὰ ὑπερασπισθῇ, ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ μὴ ὑποβάλῃ πρὸς κύρωσιν τὴν πρότασιν νόμου ταύτην εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Βουλή, ἐὰν πεισθῇ περὶ τῶν κινδύνων, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα, καὶ τοὺς ὁποίους νομίζω ὅτι διατρέχει τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ τῆς ἀπωλείας τῆς προσόδου ταύτης, νομίζω, λέγω, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὴν πρότασιν νόμου, ὅπως ἀπαλλαγῇ τῆς εὐθύνης, ἣν θὰ ὑπέχῃ, ἐὰν πράγματι ἐπέλθῃ ἡ καταστροφή, τὴν ὁποίαν προβλέπω.

§64ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἔχετε εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἐν τῇ προτάσει νόμου;

§65Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§66ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Νὰ τὴν στείλητε εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν.

§67Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τοῦτο δύναται νὰ πράξῃ τὸ Προεδρεῖον ἢ ἡ Κυβέρνησις.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου ΒΤΚΖʹ τῆς 30 Ἰουλίου 1895 περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος» θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 198). Ὁ κύριος Μελᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§69Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τί ἔγεινα;

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε μεταξὺ τῶν τελευταίων.

§71Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κύριον Χατζῖσκον τὸν λόγον. Διατί δὲν μοί τὸν δίδετε;

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐγγεγραμμένος μετὰ τὸν κ. Στάϊκον. Νομίζω, ὅτι τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον καταναλίσκομεν εἰς τὰς ἀμφισβητήσεις τὰς ἀφορώσας περὶ τοῦ τίς ἔχει τὸν λόγον, ἠδυνάμεθα νὰ τὸν χρησιμοποιήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§73Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ εἶμαι ἐγγεγραμμένος ἢ ὄχι;

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε. Ὁ κύριος Μελᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§75ΛΕΩΝ ΜΕΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δυστυχῶς δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν· ἑπομένως παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ διαβιβάσητε τὸ τηλεγράφημα τοῦτο εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργόν. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀναγνώσω αὐτὸ (ἀναγινώσκει): «Πρωτάκουστον κακούργημα συνέβη προχθὲς ἑσπέρας. Ἡ ληστοσυμμορία Γκάρτσου κατεκρεούργησεν εἰς τὸ χωρίον μας Χατζημπάρου, δίωρον ἀπέχον τῆς Λαρίσης, ὁλόκληρον ἀγέλην φορβάδων καὶ ἡμιόνων μας, ἀξίας 50,000 δραχμῶν, κρατεῖ δ’ ἡμᾶς ἐν ἀπογνώσει ὡς καὶ ἅπασαν τὴν Θεσσαλίαν. Ἡ οἰκογένειά μας, ἀπὸ τοῦ ἀτυχοῦς πολέμου καὶ ἐντεῦθεν μεγίστας ζημίας ὑποστᾶσα παρά τε τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ καὶ τῶν ἀτάκτων στιφῶν καὶ λοιπῶν συμμοριῶν, ἐπέπρωτο νὰ ὑποστῇ καὶ ἕτερον πλῆγμα. Ἡ ζωή μας καὶ ἡ λοιπὴ περιουσία ἐξακολουθοῦσιν ἀπειλούμεναι ὑπὸ Γκάρτσου, ἐκβιάζοντος ἡμᾶς εἰσέτι. Παρακαλῶ ὑψώσατε ἔντονον φωνὴν διαμαρτυρίας πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἔλθωσιν ἀρωγοὶ εἰς ἡμᾶς, καταστραφέντας, λάβωσι δὲ προληπτικὰ μέτρα ταχέως διὰ πᾶν ἕτερον ἀπευκταῖον. Βασίλειος Γαργάλας.» Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο μοὶ ἀπέστειλεν ὁ Βασίλειος Γαργάλας, ὁ ὁποῖος εἶναι εἷς τῶν σπουδαιοτέρων κτηνοτρόφων οὐ μόνον εἰς τὴν ἐμὴν ἐπαρχίαν, ἀλλὰ καὶ ἐν γένει εἰς τὴν Θεσσαλίαν. Διαβεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἁγυιᾶς εὑρίσκεται εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν. Ἀπό τινος χρόνου λυμαίνεται τὴν ἐπαρχίαν Ἁγυιᾶς εἷς ληστής, ὀνόματι Γκάρτσος, ἐναντίον τοῦ ὁποίου οὐδὲν ἀπολύτως γίγνεται, καὶ οὐδεμία ἀπολύτως συνεννόησις μεταξὺ τῆς ἀστυνομίας καὶ τῶν στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων, τῶν ἐντεταλμένων τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, ἐπιτυγχάνεται· δὲν γνωρίζω δὲ, ἂν πρέπει ν’ ἀποδοθῇ τοῦτο εἰς τὸ κρατοῦν σύστημα τοῦ ν’ ἀναμένωσι διαταγὰς τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸ Ἀρχηγεῖον, καὶ ἡ ἀστυνομία ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον κρατεῖ ἐν φόβῳ τοὺς κατοίκους, εἶναι τὰ διαδοθέντα ἐσχάτως, ὅτι δηλαδή, λόγῳ τῶν προσεχῶν μεγάλων στρατιωτικῶν γυμνασίων, πρόκειται μέρος τῶν στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων, τῶν ἐντεταλμένων τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, νὰ ἀνακληθῇ, ἵνα οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὰ ἄνδρες λάβωσι μέρος καὶ αὐτοὶ εἰς τὰ μέλλοντα νὰ γείνωσι στρατιωτικὰ γυμνάσια. Τοῦτο θὰ ἦναι φοβερὰ καταστροφὴ διὰ τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Ἁγυιᾶς, ἔχω δ’ ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τούτων ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦσιν, ὄχι μόνον νὰ μὴ ἀπομακρυνθῶσιν ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ἁγυιᾶς τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ ἐνισχυθῶσιν ἐπαρκῶς. Ἰδιαιτέρως δὲ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἐπιστολήν, σταλεῖσάν μοι ὑπὸ τῶν συμπολιτῶν μου, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦμαι ν’ ἀνακοινώσω αὐτῷ τὰ περὶ τοῦ ληστοῦ Γκάρτσου. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν παράκλησιν καὶ αἴτησιν τῶν παραλιμνίων τῆς Βοιβηίδος γεωργῶν καὶ κατοίκων Κεραμιδίου τοῦ δήμου Κασθαναίας, διὰ τῆς ὁποίας αἰτήσεως ἐζήτουν ν’ ἀναβληθῇ ἐπ’ ὀλίγον χρόνον ἡ μίσθωσις τῆς λίμνης Βοιβηίδος, ὅπως ἐξακριβωθῇ κατὰ πόσον τὰ ὕδατα θὰ διαρκέσωσι. Σήμερον ὅμως δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐκμισθώσεως τῆς λίμνης ταύτης ὡς ἰχθυοτροφείου, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ταύτης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον Ἁγυιᾶς νὰ ἐξετάσῃ, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἐκαλύφθησαν αἱ γαῖαι ὑπὸ τῶν εἰσρευσάντων ὑδάτων· διότι εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον εἰς αὐτοὺς νὰ καλλιεργῶσι τὰς γαίας ταύτας. Διὰ τῆς αἰτήσεως των οἱ ἐν λόγῳ κάτοικοι παρακαλοῦσι ν’ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐλπίζω δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διατάξῃ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἰσχυρισμῶν τῶν ἀναφερομένων, καὶ νὰ ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στάϊκος ἔχει τὸν λόγον.

§77Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐν πρώτοις, κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ λυθῇ τὸ παρεμπεσὸν ζήτημα, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ἄτοπον διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους νὰ διαπληκτίζωνται, οὕτως εἰπεῖν, περὶ τοῦ τίς πρῶτος νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ νὰ ὁμιλήσῃ. Νομίζω, ὅτι, οἱοσδήποτε καὶ ἂν κατέχῃ τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, Πρόεδρος ἢ ἀντιπρόεδρος, ὀφείλει, ὅταν παραχωρῇ τὴν ἕδραν εἰς τὸν ἀναπληρωτήν του, νὰ παραδίδῃ ἐπακριβῶς τὴν σημείωσιν, ἥτις περιέχει τὰ ὀνόματα τῶν Βουλευτῶν, τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν αὐτῇ, διὰ νὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐπὶ διαφόρων θεμάτων. Ἐὰν αἱ σημειώσεις αὗται χάνωνται, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ κύριος Πρόεδρος νὰ ὑποβάλω μίαν πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας δὲν θὰ χάνωνται τόσον εὐκόλως αἱ σημειώσεις· νὰ καταρτισθῇ ἓν βιβλίον, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ ὁ κ. Πρόεδρος καὶ νὰ καταχωρίζῃ ἐν αὐτῷ τὰ ὀνόματα τῶν Βουλευτῶν, τῶν μελλόντων ν’ ἀγορεύσωσι, μὲ τὸν αὔξοντα ἀριθμὸν κατὰ σειράν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ἀξιοπρεπὲς νὰ διαπληκτίζωνται, οὕτως εἰπεῖν, οἱ κύριοι Βουλευταὶ περὶ τοῦ τίς ἔχει τὸν λόγον. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως διὰ παντὸς μέσου φροντίσῃ νὰ ἐκλείψῃ αὐτὸ τὸ ἄτοπον.

§78Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ ἐγγράφωσι τὰ ὀνόματα αὐτῶν οἱ ἴδιοι κύριοι Βουλευταὶ ἐν τῷ βιβλίῳ αὐτῷ.

§79Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὅπως καὶ ἂν γείνῃ, ἀρκεῖ νὰ ἐκλείψῃ τὸ ἄτοπον. Σήμερον δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ὁμιλήσω καὶ τὸ ὁποῖον θεωρῶ πολὺ σοβαρὸν καὶ χρῆζον πολλῆς προσοχῆς ἐκ μέρους τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἀλλὰ θ’ ἀρκεσθῶ νὰ ζητήσω παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἔγγραφα, σχετιζόμενα πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἵνα πεισθῇ ἡ Βουλή, κατὰ πόσον τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ λυθῇ καὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους καὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς ἐμῆς ἐπαρχίας, ἡ ὁποία ἀτυχῶς μέχρι σήμερον, δὲν γνωρίζω διὰ ποίους λόγους, ἐξακολουθεῖ νὰ εὑρίσκηται ὑπὸ τὴν πίεσιν ληστρικῆς τινος συμμορίας. Ἡ πόλις Καρβασσαρᾶς, ἥτις εἶναι πρωτεύουσα τῆς ἐπαρχίας Βάλτου, εἶναι πόλις παράλιος, εὑρίσκεται δὲ εἰς τὸν μυχὸν τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου· εἰς τοῦτον δὲ ὑπάρχουσι καὶ ἕτεραι πόλεις καὶ χωρία. Νομίζω, ὅτι ἐξ αὐτῶν τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Συντάγματος καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ νόμου παρέχεται εἰς τοὺς κατοίκους ἐκείνους τὸ δικαίωμα τοῦ ἁλιεύειν εἰς τὴν θάλασσαν, ἥτις ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον, ὅπως παρέχεται καὶ εἰς ὅλους τοὺς κατοίκους τῆς Ἑλλάδος νὰ ἁλιεύωσι δωρεὰν καὶ εἰς οὐδεμίαν πίεσιν, νὰ ὑπόκηνται. Ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ κόλπῳ ὑπάρχουσι διάφορα μέρη, τὰ ὁποῖα ἐχαρακτηρίσθησαν καὶ ἐθεωρήθησαν ὡς ἰχθυοτροφεῖα καὶ τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον ἐκμισθώνει, καὶ λαμβάνει τὸ μίσθωμα, τὸ ὁποῖον τῷ προσφέρει ἕκαστος ἐνοικιαστής. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἰχθυοτροφείων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ κόλπῳ, ἐπεκράτησε συνήθεια ἀπὸ δεκάδων ἐτῶν, καὶ ἰδίως μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Ἠπείρου, ἀφ’ ὅτου τὰ ὕδατα τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου εἰσὶν ἐλεύθερα, ὡς ἀνήκοντα εἰς τὴν Ἑλλάδα, — διότι μέχρι τοῦ 1881 ὁ Ἀμβρακικὸς κόλπος ἀνῆκε κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ εἰς τὴν Τουρκίαν, — νὰ ἐκδίδῃ τὸ Δημόσιον εἰς μίσθωσιν τὸ ἀνοικτὸν πέλαγος τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου, ἀρχόμενον ἀπὸ τῆς Πρεβέζης καὶ διῆκον μέχρι τῆς τελευταίας οἰκίας τῆς πόλεως Καρβασσαρᾶ. Τούτου ἕνεκα εἰς οὐδένα τῶν κατοίκων τῆς περιφερείας τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου ἐπιτρέπεται νὰ ἁλιεύῃ ἄνευ ἀδείας τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Ἐνοικιάζεται δὲ ἡ θάλασσα αὕτη μεθ’ ἑνὸς ἰχθυοτροφείου, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἀνῆκεν εἰς τὴν Τουρκίαν, καὶ ὀνομάζεται Πούντα. Ἐὰν τὸ ἰχθυοτροφεῖον τοῦτο ἀποσπασθῇ, θὰ μείνῃ μόνη ἡ θάλασσα ἐνοικιασμένη εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν ἀντὶ 50,000 δραχμῶν κατὰ δεκαετίαν, ἤτοι τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράττῃ ἀπὸ τὸν ἐνοικιαστὴν 5,000 δραχμάς, καθιστῶν οὕτω τὸν ἐνοικιαστὴν λῃστὴν καὶ ἐκβιαστὴν ὅλων τῶν μερῶν ἐκείνων, διότι ὁ ἐνοικιαστὴς δι’ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ μεταχειρισθῇ πρὸς ἁλιείαν, εἰσέρχεται εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον, παρουσιάζει ξένους ὑπηκόους, Ἰταλούς, Μαλτέζους, Πρεβεζάνους, Τούρκους καὶ λοιποὺς ἁλιεῖς, οἵτινες ἁλιεύουσιν εἰς τὰ ὕδατα ἐκεῖνα. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπιθυμῶ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἀφοῦ ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ ἀκροασθῇ εὐμενῶς ἀρχικῶς, καὶ μοὶ ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ πράξῃ πᾶν ὅ,τι νομίζει δίκαιον, ἵνα ἀπαλλάξῃ τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους κατοίκους ἀπὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, καὶ θὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι εἶναι δυνατόν. Ἀλλὰ πρό τινων ἡμερῶν μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν δύναται, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ προβῇ εἰς πρᾶξιν ζημιοῦσαν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι πρόκειται περὶ 5,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, τὰς ὁποίας εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως ταύτης, θὰ ἀποδείξω δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο δύναται τὸ Δημόσιον νὰ εἰσπράξῃ δι’ ἄλλης μεθόδου, ἴσως δὲ καὶ περισσότερον. Ἔχω, Κύριοι, τὸ θάρρος νὰ εἴπω, ὅτι σήμερον, δυστυχῶς, ὄχι μόνον ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ καὶ ἐν γένει αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις ἀγνοοῦσιν ἐντελῶς τὴν Ἑλλάδα, ἀγνοοῦσι τὰ ζητήματα τὰ τοπικά, τὰ ὁποῖα εἶναι τοσοῦτον σοβαρά, ὡς τὸ προκείμενον, ὥστε καὶ κοινωνικὴν ἐπανάστασιν δύνανται νὰ προκαλέσωσι. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἐνοικίασιν τῆς θαλάσσης τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου πρὶν ἢ λάβῃ ὁριστικὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τούτου ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ἤτοι ἂν πρέπει τὰ μέρη ἐκεῖνα νὰ ὦσιν, οὕτως εἰπεῖν, αἰχμάλωτα, ὡσεὶ εὑρίσκοντο ἀκόμη ὑπὸ τὸν τουρκικὸν ζυγόν. Πρὸς ἀπόδειξιν τῶν ἰσχυρισμῶν μου θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἓν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον. Μοὶ τηλεγραφοῦσιν ἐκ Καρβασσαρᾶ, ὅτι ὁ τελώνης καὶ ὁ ἐπόπτης τῆς καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου, τῶν ὁποίων τὰ καθήκοντα εἶναι γνωστά, κατέσχον ἰχθῦς ἁλιευθέντας εἰς ἐλευθέραν θάλασσαν, τοὺς κατέσχον δὲ εἰς χεῖρας ἑνός, ὅστις εἶχεν ἐνοικιασμένον παρὰ τοῦ Δημοσίου ἐπὶ δημοπρασίας ἕν ἰχθυοτροφεῖον. Τὰ ἰχθυοτροφεῖα ἔχουσιν ἀκτῖνα καὶ εὑρίσκονται ἐπὶ τῆς θαλάσσης, ἡ ἀκτὶς δὲ εἶναι 200 μέτρων· ἕπεται δὲ ἐκ τούτου, ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἁλιεύῃ ἐντὸς τῆς ἀκτῖνος ταύτης, διότι ἄλλως δὲν θὰ ὑπῆρχε λόγος νὰ ἐνοικιάζωνται τὰ ἰχθυοτροφεῖα μὲ ὡρισμένην ἀκτῖνα. Ἄρα ἡ ἀκτὶς αὕτη τῆς θαλάσσης ἀνήκει εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν τοῦ ἰχθυοτροφείου, καὶ ἐντὸς τῆς ἀκτῖνος ταύτης ἔχει οὗτος τὸ δικαίωμα νὰ μεταχειρίζηται ὅλας τὰς τέχνας, τὰ ἐργαλεῖα τῆς ἁλιείας, ἤτοι δίκτυα καὶ λοιπὰ μέσα, δι’ ὧν ἁλιεύει ὁ ἐνοικιαστής, ὅστις καὶ ἡλίευεν ἐλευθέρως εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο πρὶν ἢ λάβῃ χώραν τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο, ἤτοι ἡ κατάσχεσις τῶν ἰχθύων ἀπὸ τὸν τελώνην καὶ τὸν ἐπόπτην τῆς καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου. Ἐν πρώτοις νομίζω, ὅτι ὁ τελώνης οὐδεμίαν θέσιν εἶχεν ἐν τῷ προκειμένῳ ζητήματι, καὶ οὐδὲν δικαίωμα εἶχε νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάσχεσιν τῶν ἰχθύων, οὔτε αὐτὸς οὔτε ὁ ἐπόπτης· διότι, ἐὰν ἠθέλομεν παραδεχθῆ, ὅτι ἔχει τις δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάσχεσιν τῶν ἐλευθέρως ἁλιευθέντων ἰχθύων, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου, τὴν τοιαύτην ἀντιπροσωπείαν τοῦ Δημοσίου καὶ τὸ ἐκ ταύτης δικαίωμα τῆς κατασχέσεως ἔχει ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, διότι ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἀντιπροσωπεύει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος συντάσσει, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου, τὰς διακηρύξεις τῆς δημοπρασίας, ἐνεργεῖ ταύτας, καὶ ἐνοικιάζει τὰ ἰχθυοτροφεῖα. Ἐν τοιαύτῃ λοιπὸν περιπτώσει μόνον ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἦτο ἁρμόδιος νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάσχεσιν, ἐνεργῶν μετὰ τοῦ ἀστυνόμου, ἀφοῦ μάλιστα οἱ ἰχθῦς ἐξήχθησαν εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἀφοῦ ἐνοικιαστὴς τῆς ἐλευθέρας θαλάσσης ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν ὑπάρχει, καὶ ἐξακολουθεῖ τὸ Δημόσιον νὰ φυλάττῃ τὴν θάλασσαν, μέχρις ἐνοικιάσεως αὐτῆς. Ἀφοῦ λοιπὸν μόνος ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἦτο ἁρμόδιος νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάσχεσιν τῶν ἰχθύων, ζητῶν ἐν ἀνάγκῃ καὶ τὴν συνδρομὴν τοῦ ἀστυνόμου, ποίαν θέσιν εἶχον ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ ἐπόπτης τῆς καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου καὶ ὁ τελώνης; Τοῦτο, Κύριοι, ἔκρινα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ καταστήσω γνωστὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐγὼ ἐτηλεγράφησα πρὸς τὸν παθόντα νὰ καταγγείλῃ ἀμφοτέρους τοὺς εἰρημένους ὑπαλλήλους, διότι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι παρέβησαν τὸ καθῆκόν των, καὶ ἰδίως ὁ τελώνης, τὸν ὁποῖον καταγγέλλω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι παρέβη τὸ καθῆκόν του, ἵνα πιέσῃ πρόσωπα τῆς κοινωνίας τοῦ Καρβασσαρᾶ, φιλικῶς πρός με διακείμενα, διότι ἐγὼ ἐπέμενον καὶ ἐπιμένω νὰ παυθῇ ὁ τελώνης οὗτος, ὡς ὄργανον πολιτικῆς φατρίας. Ὁ τελώνης οὗτος μετετέθη ἐξ Αἰγίνης εἰς Καρβασσαρᾶν, καὶ ἐπειδὴ ἐνόμισεν, ὅτι ἐγὼ εἶχον λόγους νὰ ἀποκρούω αὐτὸν, σήμερον καταγίνεται νὰ πιέζῃ τὸν κόσμον ἐκεῖνον, νομίζων ὅτι δύναται τοιουτοτρόπως νὰ μεταβάλῃ τὴν πολιτικήν μου θέσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου.

§80Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πῶς ὀνομάζεται ὁ τελώνης οὗτος;

§81Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Μπουρνιᾶς· κατάγεται δὲ ἐξ Ἀθηνῶν.

§82Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων τελωνειακῶν ὑπαλλήλων.

§83Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Νὰ τὸν κρατήσητε ὑπὸ τὴν προστασίαν σας, ἂν ἦναι ἐκ τῶν ἀρίστων ὑπαλλήλων. Ἐγὼ καταγγέλλω συγκεκριμένας πράξεις αὐτοῦ, ἔγραψα δὲ νὰ καταγγελθῇ καὶ ὑπὸ τοῦ παθόντος διὰ τὰς πράξεις του ταύτας, καὶ νὰ ἐπιδοθῇ καὶ αἴτησις θεραπείας κατὰ τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν ζημίαν, ἣν ὑπέστη ἐκ τῆς πράξεως τοῦ τελώνου· ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ καταδικασθῇ ν’ ἀποζημιώσῃ τὸν ἀδικηθέντα, διότι οὔτε διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ τῆς ὑπηρεσίας προέβη ὁ τελώνης εἰς τὴν κατάσχεσιν τῶν ἰχθύων οὔτε δεδικαιολογημένη ἦτο ἡ κατάσχεσις αὕτη, ἀφοῦ δὲν ἠδύνατο, ὡς προεῖπον, ὁ τελώνης νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάσχεσιν. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς ἔγγραφα (ἀναγινώσκει): «1) Αἴτησιν ἐμοῦ, ὡς ἀντιπροσώπου τῆς ἐπαρχίας Βάλτου. 2) Ἔκθεσιν τῶν ἀρχῶν τῆς ἐπαρχίας Βάλτου περὶ καταργήσεως τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ὑδάτων τῆς θαλάσσης. 3) Ἔκθεσιν ὁμοίαν τῶν ἀρχῶν τῆς ἐπαρχίας Βονίτσης. 4) Τὰ πρακτικὰ τῶν ἐνεργηθεισῶν πλειοδοτικῶν δημοπρασιῶν ἐν Καρβασσαρᾷ καὶ Βονίτσῃ μέχρι σήμερον. 5) Πάσας τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου, τὰς ἀφορώσας τὴν ἐνοικίασιν τῆς περὶ ἧς πρόκειται θαλάσσης (ἰχθυοτρόφα ὕδατα), ἐν ᾗ συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ ἰχθυοτροφεῖα Πούντα καὶ Αὖλαξ μετὰ λουτζαρίων, ὡς καὶ τὸν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑπάρχοντα τοπογραφικὸν χάρτην τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου.» Ὅταν κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον. Ἐὰν νομίζητε, Κύριοι, ὅτι πρέπει ὁ Ἀμβρακικὸς κόλπος νὰ ἐνοικιάζηται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον διότι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θέλει νὰ αὐξήσῃ τὰ εἰσοδήματα τοῦ Κράτους, τότε ὑποβάλλω τὴν ταπεινήν μου γνώμην νὰ προβῇ τὸ Δημόσιον εἰς τὴν ἐνοικίασιν ὅλων τῶν κόλπων τῆς Ἑλλάδος. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ τοιαύτη κατάστασις. Ἐὰν ὅμως ἐξακολουθήσῃ, πρέπει νὰ ἐνοικιασθῶσιν ὅλοι οἱ κόλποι τῆς Ἑλλάδος, καὶ οὐδαμοῦ νὰ ὑπάρχῃ θάλασσα ἐλευθέρα. Ἄλλως ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἐπαρχίας Βάλτου νὰ ἀμυνθῶμεν κατὰ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, διότι δὲν πρέπει νὰ ἤμεθα ἡμεῖς μὲν δοῦλοι, οἱ δὲ ἄλλοι ἐλεύθεροι. Ἐὰν οἱ ἄλλοτε ἀντιπροσωπεύσαντες τὴν ἐπαρχίαν μου δὲν ἔθιξαν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀδιάφορον εἶναι δι’ ἐμέ. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ ν’ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ἀφοῦ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νομίζει, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου αὐξάνουσι τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους καὶ δὲν μειοῦνται τὰ συμφέροντα αὐτοῦ.

§84Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βάλτου Βουλευτοῦ καὶ φίλου μου ἀφορᾷ εἰς δύο τινά· πρῶτον εἰς τὴν κατάσχεσιν ἰχθύων τινῶν ὑπὸ τοῦ τελώνου καὶ τοῦ ἐπόπτου τῆς καταδιώξεως τῶν λαθρεμπορίων, καὶ δεύτερον εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῶσι τὰ τῶν ἰχθυοτροφείων τῆς ἐπαρχίας Βάλτου. Ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος θέλω ζητήσει πληροφορίας, καὶ ἂν βεβαιωθῇ, ὅτι παρὰ τὸν νόμον προέβησαν εἰς τὴν κατάσχεσιν, οἱ ὑπαίτιοι θέλουσι τιμωρηθῆ. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον θέμα, βεβαίως τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος κ. ἐκ Βάλτου Βουλευτὴς, θὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν· ὀφείλω ὅμως νὰ γνωρίσω ἀπὸ τοῦδε εἰς αὐτὴν, ὅτι ὑπ’ ἐμοῦ οὐδεμία μεταβολὴ ἐπηνέχθη εἰς τὰ τῶν ἰχθυοτροφείων· αἱ περιφέρειαι αὐτῶν ἐκανονίσθησαν διὰ τοῦ περὶ αὐτῶν νόμου πρὸ 60 περίπου ἐτῶν...

§85Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀπὸ τοῦ 1839.

§86Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἔκτοτε ὁ νόμος οὗτος κανονίζει τὴν δεκαετῆ ἐνοικίασιν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου καὶ φίλος μου παρετήρησεν, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐνοικιασθῇ ὡς ἰχθυοτροφεῖον ἀκτίς τις τῆς θαλάσσης· ἐζήτησα πληροφορίας, πάντες δὲ μοὶ εἶπον, ὅτι, ἐὰν ἤθελεν ἐξαιρεθῆ τῆς ἐνοικιάσεως ἡ ἀκτὶς αὕτη, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνοικιασθῇ τὸ ἰχθυοτροφεῖον, τὸ ὁποῖον μετ’ αὐτῆς συνδέεται, καὶ τοιουτοτρόπως τὸ Δημόσιον ἤθελεν ἀπολέσει 50,000 δραχμάς· ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἀφαιρέσω ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου τὰς 50,000 δραχμὰς, διότι δὲν θὰ εἰσπράττηται τὸ ποσὸν τοῦτο, ὅταν πραγματοποιηθῇ τὸ ζητούμενον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βάλτου Βουλευτοῦ. Ὁπωσδήποτε τὸ ζήτημα εἶναι ὑπὸ μελέτην. Θὰ κατατεθῶσι δὲ καὶ τὰ ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐπιτρέψω νὰ μὴ ἐνοικιασθῇ ὡς ἰχθυοτροφεῖον τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνοικιάζεται ἀπὸ τόσων ἐτῶν δυνάμει τοῦ περὶ ἰχθυοτροφείων νόμου.

§87Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἶχεν, ὡς προεῖπον, τὴν καλωσύνην νὰ δείξῃ μέγα ἐνδιαφέρον περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι βεβαίως ἀναγνωρίζει τὸ δίκαιον. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, —καὶ ἂν ἀμφιβάλλῃ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου, ἂς διαταχθῇ οἰκονομικὸς ἐπιθεωρητὴς νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου πρὸς ἐξέτασιν τοῦ πράγματος, —ὅτι δὲν ὑπάρχει σπιθαμὴ θαλάσσης ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ κόλπῳ, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἦναι ἐνοικιασμένη. Ὅτι δὲ τοῦτο εἶναι ἀκριβὲς, σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς παράδοξον γεγονὸς, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς ἐμέ. Εἰς ἐποχήν τινα οἱ τότε βουλευταὶ Γκίκας καὶ Αὐγερινὸς ἦλθον εἰς Καρβασσαρᾶν, καὶ τοὺς ἐφιλοξένησα εἰς τὴν οἰκίαν μου ἠθελήσαμεν κατόπιν, χάριν διασκεδάσεως, νὰ ἁλιεύσωμεν κάτωθι τῆς οἰκίας μου διὰ κάμακος, καὶ ἡλιεύσαμεν τῷ ὄντι περὶ τὰς δέκα ὀκάδας ἰχθῦς, τοὺς ὁποίους καὶ ἐφάγομεν· Ἀλλ’ ὁ ἐνοικιαστὴς ἤγειρεν ἀγωγὴν, θεωρήσας τοὺς ἰχθῦς τούτους ὡς λαθρεμπόριον· ἡ ἀγωγή του ἐγένετο δεκτὴ, καὶ εἰσέπραξεν 25 δραχμάς. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπούμπουλης, ὁ ὁποῖος ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπῆρξε διοικητὴς πολεμικοῦ πλοίου ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ κόλπῳ, δύναται νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν τῷ ἐπέτρεψάν ποτε νὰ καμακίσῃ ἔστω καὶ ἓν ψάρι.

§88Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἤμην ἀληθῶς ἐπὶ πολλὰ ἔτη διοικητὴς πολεμικοῦ πλοίου ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ κόλπῳ, καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ ἁλιεύσω. Περὶ τούτου μάλιστα ἔχω ὑποβάλει καὶ ἔκθεσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§89Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, λέγων ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη ἐξακολουθεῖ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῶ τὴν δουλείαν ταύτην. Ἐὰν οἱ ἄλλοι ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας μου ἐδέχοντο τὴν δουλείαν ταύτην, τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον. Ἡ κατάστασις αὕτη δὲν δύναται ἐπὶ πλέον νὰ ἐξακολουθήσῃ χωρὶς νὰ ἐπακολουθήσωσι σοβαρὰ γεγονότα. Σήμερον ἔλαβον ἐκ Καρβασσαρᾶ τηλεγράφημα, εἰς τὸ ὁποῖον οἱ τηλεγραφοῦντες λέγουσιν, ὅτι, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον προβῇ εἰς τὴν ἐνοικίασιν, θὰ καταστρέψωσι τὰ ἐργαλεῖα τῆς τέχνης τοῦ ἐνοικιαστοῦ, καὶ θὰ ἐπαναστατήσωσι κυριολεκτικῶς, διότι δὲν δύνανται νὰ ζήσωσιν, ἐὰν δὲν ἔχωσι δικαίωμα νὰ ἁλιεύωσι. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, καὶ ἐὰν ἐξ αὐτῶν καὶ τῆς συζητήσεως ἤθελεν ἀποδειχθῇ, ὅτι ἔχομεν δίκαιον, τὸ δίκαιον τοῦτο νὰ μᾶς ἀποδώσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ἐὰν δὲ ἤθελεν ἀποδειχθῇ, ὅτι πρέπει νὰ ἐνοικιάζηται ὁ Ἀμβρακικὸς κόλπος, τότε νὰ ἐνοικιασθῶσιν ὅλοι οἱ κόλποι τῆς Ἑλλάδος, ὅπως καὶ τὸ Δημόσιον μὴ ζημιῶται καὶ μὴ ὦμεν ἡμεῖς μόνοι δοῦλοι.

§90Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Πούντας εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ ἐνοικίασις τῶν ὑδάτων, οὐχὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου, ὡς διατείνεται ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος, —διότι δυστυχῶς δὲν ἔχομεν, εἰμὴ μέρος μόνον τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου, τὸ πλεῖστον δ’ αὐτοῦ μένει εἰς τὴν Τουρκίαν, —ἀλλὰ τῶν ἑλληνικῶν ἀκτῶν τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου συσχετίζεται καὶ συγκανονίζεται μὲ τὸ ἰχθυοτροφεῖον τῆς Πούντας. Δὲν δύναται ἑπομένως νὰ μεμφθῇ τις οὔτε τῆς παρούσης Κυβερνήσεως οὔτε τῶν προϋπαρξασῶν, διότι τὸ δικαίωμα τοῦτο μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Πούντας ἐξακολουθεῖ νὰ ἐξασκῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὡς ἐξήσκει τοῦτο πρότερον ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις. Εἶναι ὅμως ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ δικαίωμα, ὅπερ ἐξασκεῖ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἔχει τι τὸ αὐθαίρετον καὶ πιεστικὸν, διότι ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν τὰ ὕδατα τῶν μεγάλων κόλπων εἶναι ἐλεύθερα εἰς πάντα πλοῦν καὶ εἰς πᾶν πλοῖον, καὶ ἰδίως ὡς πρὸς τὴν ἁλιείαν ἰχθύων, συμβαίνει δὲ νὰ πιέζηται ὁλόκληρος ἡ ἀκτὴ διὰ τοῦ δικαιώματος τούτου, ὁλόκληρος ἡ ἀκτὴ τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου διὰ τὴν εἴσπραξιν ἑνὸς εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι ἀνάλογον πρὸς τὴν πίεσιν καὶ τὴν στενοχωρίαν, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει εἰς τοὺς κατοίκους τῆς ἀκτῆς ἐκείνης ἡ ἐξάσκησις τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἔχει τι τὸ αὐθαίρετον καὶ πιεστικὸν καὶ ἄδικον, ἀλλὰ καὶ τὸ ὁποῖον ὀλίγον μόνον ἐπωφελὲς εἶναι διὰ τὸ Κράτος. Νομίζω, ὅτι, ἂν ὄχι τὸ ὅλον, μέρος τοὐλάχιστον τοῦ εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει τὸ Κράτος, δύναται νὰ ἀποκτήσῃ διὰ βελτιώσεών τινων ὁπωσδήποτε τῶν μικρῶν ἰχθυοτροφείων, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον· ἀλλὰ καὶ ἂν πρόκηται νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, ἡ ζημία, ἥτις θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς μὴ ἐξασκήσεως τοῦ δικαιώματος τούτου, εἶναι τόσον μικρὰ, ὥστε ὀφείλει τὸ Δημόσιον νὰ ὑποστῇ αὐτὴν, πρὸς ἀποφυγὴν τῆς καταπιέσεως, ἥτις ἐξασκεῖται, ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἢ ἐπιχειρηματίαι, ἐνοικιάζοντες τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τούτου, διὰ νὰ ὠφεληθῶσι, δὲν ἕπεται ἑπομένως, ὅτι οἱ ἐνοικιασταὶ, οἱ ὁποῖοι ὑπερασπίζουσι τὰ δικαιώματά των, πταίουσιν ἢ παρανομοῦσι. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς μερικῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ ἐσόδου τούτου καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐντελοῦς καταργήσεως αὐτοῦ, ὡς πιεστικοῦ, ἀδίκου καὶ αὐθαιρέτου.

§91Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα τὰ ζητηθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου, διότι μέρος τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου, ὡς γνωστὸν, ὑπάγεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω. Μετὰ τὴν κατάθεσιν δὲ τῶν ἐγγράφων ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον.

§92Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βάλτου συναδέλφου, καὶ ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ὑπερασπισθῶ καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην τῆς ἐπαρχίας μου.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δεληγεώργης ἔχει τὸν λόγον.

§94ΧΑΡ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε· εἶναι ἤδη μεσημβρία.

§95Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε, καὶ μετὰ μεσημβρίαν ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ κατόπιν διακόπτομεν. Δὲν βλάπτει, ἂν μείνωμεν 5 λεπτὰ περιπλέον.

§97Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἀντελήφθην καλῶς, κύριε Πρόεδρε, ἂν τὸ Δημόσιον ἐνασκεῖ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παρέλαβε μετὰ τῶν ἄλλων κτημάτων τοῦ Δημοσίου ἀπὸ τὴν Τουρκίαν, ἢ ἂν ἐνασκεῖ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα αὐτὸ τὸ ἴδιον ἔπλασεν. Ἐπίσης δὲν ἐνόησα ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως, ἂν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον σήμερον γίνεται, ἐγίνετο καὶ πρὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Πούντας, ἢ μετὰ τὴν προσάρτησιν αὐτῆς κατὰ τὸ 1881–1890. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἢ σήμερον ἢ βραδύτερον θελήσῃ νὰ δώσῃ διασαφήσεις τινὰς, θέλει ὁδηγήσει ἡμᾶς εἰς τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι μετὰ τὸ 1881 δὲν δύναται νὰ πλασθῇ δικαίωμα ἀντίθετον τοῦ ἐκ τῶν κειμένων νόμων. Κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ἡ θάλασσα ἡ ἀνοικτὴ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἰχθυοτροφεῖον, οὔτε δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τοὺς περιορισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλει τὸ Δημόσιον, ὁσάκις πρόκηται περὶ ἰχθυοτροφείων. Ἰχθυοτροφεῖα ἐννοοῦνται χῶροι ὑδάτων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ περιορισθῶσι καὶ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τοὺς περιορισμοὺς τοὺς τεχνικοὺς, δι’ ὧν περικλείονται καὶ ἁλιεύονται οἱ ἰχθῦς. Δὲν δύναται ἑπομένως μέρος θαλάσσης, ὅπερ δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς αὐτὰ τὰ περικλείσματα καὶ τοὺς φραγμοὺς, δι’ ὧν ἀποχωρίζεται ἀπὸ τῆς ἄλλης θαλάσσης, νὰ θεωρηθῇ ἰχθυοτροφεῖον· ἐὰν δὲ τοιοῦτοι τόποι ὑπάρχωσιν ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ κόλπῳ, καὶ ἀνέκαθεν καὶ τώρα εὐλόγως θεωροῦνται ἰχθυοτροφεῖα, καὶ δύνανται ἑπομένως νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις περὶ ἰχθυοτροφείων. Δυνάμει λοιπὸν αὐτῶν δύναται νὰ ὁρισθῇ, ὅπως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἰχθυοτροφείων, ὅτι ἐντὸς ἀποστάσεως ὡρισμένης, δηλαδὴ 300 πήχεων ἀπὸ τῶν φραγμῶν, δὲν δύνανται ἄλλοι νὰ ἁλιεύωσι. Πέραν αὐτοῦ τοῦ ὁρίου ἡ θάλασσα εἶναι ἐλευθέρα. Ἐννοεῖται, ὅτι τοῦτο συμπίπτει καὶ μὲ τὴν φύσιν καὶ τὴν ἀνάγκην τῶν πραγμάτων, διότι, διὰ νὰ μὴ ἦναι δυνατὸν νὰ τεθῶσι φραγμοὶ εἴς τι μέρος, ἕπεται, ὅτι τὰ ὕδατα εἶναι βαθέα, ὅτι ἑπομένως εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῆς περιστάσεως, καθ’ ἣν πάντα τὰ βαθέα ὕδατα τῆς παραλίας ἀνήκουσιν, ὡς θάλασσα κοινῆς χρήσεως, εἰς πάντας τοὺς κατοίκους. Ἑπομένως πᾶς κάτοικος, καὶ ὄχι μόνον οἱ τῶν ἀκτῶν τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου, δύναται ἐλευθέρως νὰ ἁλιεύῃ.

§98Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐνοικιάσει θάλασσαν ὡρισμένου μήκους, καὶ τὴν παραλίαν ὅλην ἔχει ἐνοικιάσει.

§99Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, προκειμένου περὶ θαλάσσης ἀνοικτῆς, εἴτε ἐντὸς τοῦ κόλπου εὑρίσκεται, εἴτε ἐκτὸς τοῦ κόλπου, δὲν εἶναι δυνατὸν, ἀφοῦ περιορισμὸς διὰ φραγμῶν δὲν εἶναι δυνατὸς, νὰ ὑποβληθῇ αὕτη εἰς τῆς ἰδιοκτησίας καὶ τῶν ἰχθυοτροφείων τοὺς περιορισμούς. Ἂν δὲ αἱ ἀρχαὶ συνέλαβον ὡς λαθραίως ἁλιεύοντας καὶ ἐκάλεσαν ἐνώπιον τοῦ Πταισματοδικείου ἢ ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου σήμερον τοὺς ἁλιεύοντας ἐκτὸς τῶν 300 πήχεων ἀπὸ τῶν τελευταίων φραγμῶν, ἄνευ δικαιώματος ἔπραξαν τοῦτο, ἀφοῦ τοῦτο ἐπιτρέπεται ἐπὶ τῶν ἀληθῶν ἰχθυοτροφείων. Ἀπαγορεύεται μόνον ἡ ἐντὸς τῶν 300 πήχεων ἁλιεία τοῦ κοινοῦ. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα, ἂν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς λαθραίως ἁλιεύσας ὁ ἐνοικιαστής, ὁ ἁλιεύσας ἐντὸς τῶν 300 αὐτῶν πήχεων. Τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐννοῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐξετάσω· αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν συζητῶ αὐτὸ, συζητῶ τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους νὰ θεωρῇ ὡς ἰχθυοτροφεῖον δημόσιον μέρος μὴ ὑπαγόμενον εἰς τὰ ἰχθυοτροφεῖα, ὁλόκληρον δηλ. τὴν ἔκτασιν τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου, ὡς ἐλέχθη, καθὸ ἀποτελοῦσαν δῆθεν παράρτημα, καὶ εὑρίσκω, ὅτι εἶναι τοῦτο ὅλως αὐθαίρετον.

§100Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε...

§101ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς τετάρτης ὥρας μετὰ μεσημβρίαν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12 καὶ 25′. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 4 καὶ 50′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κύριος Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§103Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἶχον τὸ ἀτύχημα νὰ μὴ παρίσταμαι τὴν πρωΐαν, καθ’ ἣν ὥραν ἐγίνετο ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἰχθυοτροφείων καὶ ἰχθυοτρόφων ὑδάτων τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου· τούτου δ’ ἕνεκα δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω τὸν λόγον ἐν τῇ συνεχείᾳ τῆς συζητήσεως, καὶ νὰ ἐκδηλώσω τὴν ἐμὴν γνώμην περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, περὶ οὗ ἐνδιαφέρομαι, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Βάλτου, τῆς ὄντως ἀδικουμένης ἐν τούτῳ. Ὑπάρχει νόμος τις παλαιὸς τοῦ 1839, ὅστις κανονίζει τὰ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἰχθυοτροφείων καὶ ἰχθυοτρόφων ὑδάτων, ὁ νόμος δὲ οὗτος ἔχει συμπληρωθῆ διὰ μεταγενεστέρου νόμου, τοῦ 1853. Ὅ τε νόμος τοῦ 1839 καὶ ὁ τοῦ 1853 καθορίζουσιν ἰχθυοτροφεῖα, θυννεῖα καὶ ἰχθυοτρόφα ὕδατα, ἄνευ ὅμως οὐδενὸς προσδιορισμοῦ τῆς ἐννοίας ἑκάστου τῶν δημοσίων τούτων νομημάτων. Συνέπεια τῆς ἐλλείψεως πάσης σαφηνείας ἐν τῷ νόμῳ καὶ τοῦ καθορισμοῦ τῶν διαφόρων ὅρων ἐν αὐτῷ ὑπῆρξεν, ὅτι ὑπὸ τὸν ὅρον ἰχθυοτρόφα ὕδατα ἐννοοῦνται πάντοτε ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Δημοσίου καὶ ἐνοικιάζονται ὅλαι αἱ ἀκταὶ τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου, ἀρχομένου ἀπὸ τοῦ λιμένος Καρβασσαρᾶ καὶ διήκοντος μέχρι Βονίτσης. Ἔχω πρὸ ἐμοῦ τὴν προκήρυξιν περὶ ἐνοικιάσεως τῶν ἰχθυοτροφείων. Ὁρίζει, ὅτι ἐνοικιάζονται δύο ἰχθυοτροφεῖα, τὸ λεγόμενον Καταφόρκο καὶ τὸ Δρέπανον. Προκειμένου περὶ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἰχθυοτροφείων τούτων, εἶναι εὔκολον νὰ σαφηνισθῇ, ἂν ταῦτα εἶναι ὄντως ἰχθυοτροφεῖα, νὰ σαφηνισθῇ δὲ τοῦτο ὑπὸ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ἄνευ ἐπεμβάσεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ἄλλως τε δὲ καὶ τὸ ἐτήσιον μίσθωμα, τὸ ὁποῖον τὸ Δημόσιον ἀπολαμβάνει ἐκ τῶν ἰχθυοτροφείων τούτων, ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 2,500 ἐκ τοῦ ἑνὸς καὶ εἰς δραχ. 290 ἐκ τοῦ ἄλλου· ὥστε πρόκειται περὶ ποσοῦ ἐλαχίστου. Τὸ σπουδαιότερον ὅμως ζήτημα δὲν εἶναι τὸ τῶν δύο τούτων ἰχθυοτροφείων, διότι καὶ ἡ περιφέρεια τῶν ἰχθυοτροφείων εἶναι εὔκολον νὰ ὁρισθῇ καὶ ἡ ἀκτὶς αὐτῆς· ἀμφότερα εἶναι καθωρισμένα ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἡ σπουδαιότης ἔγκειται εἰς τὰ ἰχθυοτρόφα ὕδατα, διότι ὑπὸ τὸν γενικὸν τοῦτον τίτλον, τὸν ἀόριστον καὶ ἀσαφῆ, περιλαμβάνεται ὅλη ἡ ἀκτὴ ἡ ἀπὸ τοῦ Καρβασσαρᾶ μέχρι Βονίτσης, ἥτις ὅλη ἐνοικιάζεται, ἡ δὲ ἐνοικίασις ἀποβαίνει καταθλιπτικωτάτη εἰς τοὺς κατοίκους, διότι ἡ ἁλιεία ἐν αὐτῇ εἶναι τελείως ἀπηγορευμένη. Πρόκειται δ’ ἐν τούτῳ περὶ ποσοῦ 103,000 δραχμῶν διὰ τὴν δεκαετῆ μίσθωσιν...

§104Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μόνον τὰ ὕδατα, ἄνευ τοῦ ἰχθυοτροφείου;

§105Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τοῦτο ἐξάγεται ἐκ ταύτης τῆς διακηρύξεως. Ἡ ἐπιθυμία καὶ τοῦ κ. ἐκ Βάλτου Βουλευτοῦ, τοῦ εἰσαγαγόντος τὸ ζήτημα τὴν πρωΐαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐμοῦ, καὶ ὡς ἤκουσα, καὶ τῶν κ. Βουλευτῶν Βονίτσης εἶναι, νὰ ἔλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς τοὺς ὄντως δυναστευομένους ὑπὸ τῶν ἁλιευτικῶν ἑταιρειῶν κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων. Πρόκειται δὲ ἀκριβῶς περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐν πλήρει συνειδήσει παριστάνομεν ὡς δίκαιον ὑπὲρ τῶν κατοίκων ἐκείνων, διότι ἐντὸς τοῦ λιμένος καὶ πρὸ τῶν οἰκιῶν των ἀκόμη οἱ κάτοικοι δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἁλιεύωσιν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν εἶναι δυνατὸν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μόνον του καὶ ἀπ’ εὐθείας νὰ καθορίσῃ τὴν ἀσαφῆ διάταξιν τοῦ νόμου, καὶ νὰ προβῇ εἰς ἑρμηνευτικὴν διαταγὴν, ἢ ἂν εἶναι ἀνάγκη νόμου πρὸς τοῦτο. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, μεθ’ ὅλην τὴν ἀρίστην διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ἔδειξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ὑπεῖχεν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ Κοινοβουλίου, ἂν μόνον του καὶ ἀπ’ εὐθείας ἀπεφάσιζε, δίδον τοιάνδε ἢ τοιάνδε ἑρμηνείαν εἰς τὸν νόμον, νὰ ἐλαττώσῃ τὰς προσόδους τοῦ Δημοσίου κατὰ 10,000 δραχμὰς ἐτησίως. Φρονῶ ὅμως, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐν πλήρει δικαιώματι δύναται νὰ ψηφίσῃ νόμον, καθορίζοντα τὰ τοῦ ζητήματος τούτου, εἴτε ἑρμηνευτικὸν τοῦ ὑφισταμένου νόμου εἴτε, κάλλιον, κανονιστικὸν ὅλων τῶν ἀντικειμένων, τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰ ἰχθυοτρόφα ὕδατα· διότι διὰ τοῦ νόμου τούτου θέλει ληφθῆ γενικὸν μέτρον. Ἂν θεωρηθῇ δ’ ἀναγκαῖον, ὅτι αἱ ἀκταὶ δέον νὰ ἐνοικιάζωνται, τότε πρέπει νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῇ ἐνοικιάσει ὅλαι αἱ ἀκταὶ τῆς Ἑλλάδος, ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει εἶναι δίκαιον ν’ ἀπαλλαγῶσι καὶ οἱ παροικοῦντες τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον ἀπὸ φόρου, εἰς ὃν ὑποβάλλονται, καὶ ὅστις εἰσπράττεται ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν, διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἁλιείας, κατὰ τρόπον ἐξευτελιστικώτατον καὶ πιεστικώτατον.

§106Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τί ἐννοεῖτε, λέγοντες ἰχθυοτρόφα ὕδατα; Εἰς ὅλην τὴν θάλασσαν ἡ ἁλιεία ἐπιτρέπεται.

§107Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σύμφωνοι εἴμεθα. Ὁ νόμος ὁρίζει ἰχθυοτροφεῖα, θυννεῖα καὶ ἰχθυοτρόφα ὕδατα. Τί ἐννοεῖ μὲ αὐτά, τὸ λέγει ὁ νόμος.

§108Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἰχθυοτρόφα ὕδατα δύνανται νὰ ἐννοῶνται τὰ θαλάσσια ὕδατα; Ἰχθυοτρόφα ὕδατα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὸ ἐσωτερικόν, καὶ τὰ ὁποῖα συγκοινωνοῦσι πολὺ ὀλίγον μετὰ τῆς θαλάσσης, ἢ μετὰ τοῦ ποταμοῦ. Οὐδέποτε δύναται νὰ θεωρῇ ὁ νόμος ἰχθυοτρόφα ὕδατα τὴν θάλασσαν.

§109Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ νόμος δὲν ὁρίζει τίποτε ἀπολύτως. Πρόκειται νὰ δώσωμεν ἐπιστημονικὴν ἑρμηνείαν. Ἀλλ’ αὕτη θὰ ᾖναι αὐθαίρετος, διδομένη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου. Δὲν δύναται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην νὰ ἐλαττώσῃ τὰς προσόδους τοῦ Δημοσίου διὰ μιᾶς ἑρμηνείας. Ἀπαιτεῖται νόμος.

§110Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἰχθυοτρόφα ὕδατα εἶναι αἱ λιμνοθάλασσαι.

§111Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ Ἀμβρακικὸς κόλπος δὲν εἶναι λιμνοθάλασσα.

§112Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι τὰ ἰχθυοτρόφα ὕδατα εἶναι λιμνοθάλασσα· τότε ὅλη ἡ θάλασσα τοῦ Μεσολογγίου, ἀπὸ τῶν ἐκβολῶν τοῦ ἑνὸς ποταμοῦ μέχρι τῶν ἐκβολῶν τοῦ ἄλλου, θὰ ἦσαν ἰχθυοτρόφα ὕδατα, ἀνήκοντα εἰς τὸ Δημόσιον, ἐνῷ εἶναι θάλασσα ἀνοικτὴ, ἀναπεπταμένη πρὸς τὴν μεγάλην θάλασσαν, συγκοινωνοῦσα καθ’ ὅλα τὰ σημεῖα μετ’ αὐτῆς. Ὁ νόμος ἀληθῶς δὲν ὁρίζει, τί ἐννοεῖ ἰχθυοτρόφα ὕδατα. Διὰ τοῦτο μόνον διὰ τῆς μεθόδου τοῦ ἀποκλεισμοῦ δύνασθε νὰ προσεγγίσητε εἰς τὴν ἔννοιαν τῶν ἰχθυοτρόφων ὑδάτων. Ἂν δηλαδὴ ἀποκλείσητε τὴν θάλασσαν, ἥτις δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἰχθυοτρόφα ὕδατα, ἂν ἀποκλείσητε τοὺς ποταμούς, οἵτινες καὶ αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ ᾖναι ἰχθυοτρόφα ὕδατα, ἂν ἀποκλείσητε τὰς λίμνας, αἵτινες δὲν δύνανται νὰ ᾖναι τοιαῦτα, ὅταν ἐξαιρέσητε αὐτὰ, θὰ φθάσητε εἰς περιοχὰς ὑδάτων, γλυκέων ἢ ἁλμυρῶν, μεγάλας ἢ μικρὰς, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ θεωρηθῶσι πλέον πιθανῶς ἰχθυοτρόφα ὕδατα. Πάντως ὅμως τοιαῦτα δὲν εἶναι ὁ κόλπος, περὶ οὗ νῦν συζητοῦμεν.

§113Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ πόρισμα τῆς συζητήσεως ὅλης εἶναι, ὅτι θὰ συμφωνήσητε πάντες μετ’ ἐμοῦ περὶ τῆς ἀνάγκης ἑρμηνευτικοῦ νόμου· διότι, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν ἐνταῦθα, ποία ἡ ἔννοια τῶν ἰχθυοτρόφων ὑδάτων, κατὰ μείζονα λόγον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς ὑπ’ εὐθύνην του νὰ δώσῃ τὴν λύσιν, καὶ μάλιστα λύσιν μειοῦσαν τὰς εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου. Ἐγὼ λοιπόν, ἐπικαλούμενος ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ τὴν ἀντίληψιν τοῦ δικαίου ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλῶ τοῦτον, νὰ σπεύσῃ νὰ δώσῃ διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ τὴν προσήκουσαν λύσιν, ἡ ὁποία νὰ ᾖναι ἀσφαλὴς καὶ ἀνεύθυνος διά τε τὴν παροῦσαν καὶ διὰ πᾶσαν μέλλουσαν Κυβέρνησιν.

§114Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ προσθέσω, κύριοι Βουλευταὶ, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐπεθύμουν, ἡ συζήτησις αὕτη νὰ λάβῃ χώραν μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, ἀλλ’ ἐπειδὴ κατόπιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου ἠγέρθησαν ἀμφιβολίαι τινὲς, ἔχω καθῆκον νὰ καταστήσω γνωστὰ τὰ ἑξῆς. Ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ κόλπῳ δὲν εἶναι μόνον δύο ἰχθυοτροφεῖα, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος...

§115Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Τὰ δύο εἶναι τοῦ Βάλτου, τὰ ἄλλα εἶναι τῆς Βονίτσης.

§116Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ κόλπῳ πολλὰ ἰχθυοτροφεῖα.

§117Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν.

§118Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὄχι τὰ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν. Τὰ ἐν τῷ διαμερίσματι τοῦ Ἀμβρακικοῦ, τῷ ὑπαγομένῳ ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Κράτους...

§119Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι.

§120Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ βεβαιώσω ὅτι θὰ τὰ εἴπω ὅλα, διότι τὰ γνωρίζω καλλίτερον ὑμῶν. Λοιπὸν ὑπάρχουσι πολλὰ ἰχθυοτροφεῖα εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον, διότι μερικὰ ἀνήκουσι σήμερον καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν ἀκόμη, ἀλλ’ ὅσα ὑπάρχουσι καὶ εἶναι ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν, ἐκεῖνα εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ Ἀμβρακικοῦ. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου, ἡ ἐνοικίασις τῆς θαλάσσης, ἡ ὁποία γίνεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, συμπεριλαμβάνει ὄχι μόνον τὰ ὕδατα τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου, τὰ ὁποῖα ὀνομάζει ἰχθυοτρόφα ὕδατα, ἀλλὰ καὶ ἕν ἕτερον ἰχθυοτροφεῖον, τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου. Τὸ ἰχθυοτροφεῖον ἐκεῖνο λέγεται Πούντα. Τὸ ἰχθυοτροφεῖον ἐκεῖνο ἄλλοτε ἀνῆκεν εἰς τὴν Τουρκικὴν Αὐτοκρατορίαν, ἀλλὰ μετὰ τὴν προσάρτησιν τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου ἐκ τοῦ μέρους τοῦ Ἀκτίου προσετέθη καὶ ἐκεῖνο εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὸ τὸ ἰχθυοτροφεῖον λοιπὸν συνενοικιάζεται μετὰ τῶν ἰχθυοτρόφων λεγομένων ὑδάτων, ὁ δὲ ἀναδεικνυόμενος ἐνοικιαστὴς τῶν ἰχθυοτρόφων ὑδάτων ὑπενοικιάζει αὐτὸ διὰ συμβολαίου πρὸς ἕτερον ἐνοικιαστήν, δηλαδὴ ὁ ἐνοικιαστὴς ἐκεῖνος ἀναλαμβάνει τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου. Κατὰ τὰ ἐπίσημα συμβόλαια, τὰ ὁποῖα ἔχουσι συνταχθῆ μέχρι σήμερον ἀπὸ τοῦ 1881, ὅτε προσηρτήθη ἡ Ἤπειρος, ἐνῳκιάσθη τὸ ἰχθυοτροφεῖον αὐτὸ, ἡ Πούντα, τὴν μὲν πρώτην δεκαετίαν ἀντὶ 46,000 δραχμῶν, τὴν δὲ δευτέραν ἀντὶ 52,000. Τὸ ποσὸν τοῦτο πρέπει νὰ ἀφαιρέσητε ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐνοικιάσεως τῆς θαλάσσης, διότι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ προκηρύξῃ τὴν δημοπρασίαν τῆς ἐνοικιάσεως τῆς θαλάσσης καὶ τοῦ ἰχθυοτροφείου κεχωρισμένως τε καὶ ἑνωτικῶς. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρεία ἐκείνη, ἡ ὁποία παρουσιάζεται καὶ ζητεῖ τὴν ἐνοικίασιν τῆς θαλάσσης, ἐζήτησε νὰ τὰ ἐνοικιάσῃ ἑνωτικῶς, καίτοι θὰ ὑπενοικιάσῃ τὸ ἰχθυοτροφεῖον ἐκεῖνο.

§121Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνοικιάζει χωριστὰ καὶ τὴν θάλασσαν;

§122Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Βεβαίως.

§123Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔγεινε διακήρυξις;

§124Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατόπιν αἰτήσεώς μου καὶ παρακλήσεώς μου εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ λάβῃ τὸ μέτρον νὰ διακηρύξῃ δημοπρασίαν ἑνωτικῶς καὶ κεχωρισμένως. Λοιπὸν διὰ μὲν τὸ ἰχθυοτροφεῖον δὲν προσεφέρθη ποσὸν, ἀλλὰ διὰ τὴν θάλασσαν μόνον προσεφέρθη ἐνοίκιον 50,000 δραχμῶν, καὶ τοῦτο, διὰ νὰ ἐνοικιάσωσι ταύτην, ἐκ τῆς ὁποίας προσδοκῶσι τὴν ὠφέλειαν. Ἐὰν ὅμως ὡρισμένως ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἴπῃ, ὅτι ἡ θάλασσα δὲν ἐνοικιάζεται, καὶ ὅτι ἐκθέτει εἰς δημοπρασίαν ἀποκλειστικῶς τὸ ἰχθυοτροφεῖον Πούντα, δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ συζητήσωμεν περὶ ποσοῦ 52,000 δραχμῶν, ἤτοι τοῦ ὑπολοίπου ποσοῦ, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἐνοικιασθῇ τὸ ἰχθυοτροφεῖον αὐτό. Ἐνοικιαζομένου τοῦ ἰχθυοτροφείου ἀντὶ 50,000 περίπου, μᾶς μένει ποσὸν ἐκ τῶν 103,000 δραχμῶν 53,000 περίπου, ὅπερ ποσὸν προσέφεραν οἱ ἐνοικιασταί. Πρόκειται λοιπὸν περὶ 53,000. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, θὰ πεισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἐμελετήθη οὔτε ὑπὸ ἔποψιν ὠφελείας τοῦ Δημοσίου. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλῃ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἂς διατάξῃ νὰ ἐκτεθῇ εἰς δημοπρασίαν μόνον τὸ ἰχθυοτροφεῖον Πούντα ἀποκλειστικῶς, καὶ νὰ ἀφήσῃ ὡρισμένως καὶ προσωρινῶς τὴν θάλασσαν ἀνενοικίαστον, διότι διὰ νόμου τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν δύναται νὰ καθορισθῇ.

§125Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύναται.

§126Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Εἶναι λελυμένον. Δὲν εἶναι ἰχθυοτρόφα ὕδατα. Ἂς προκαλέσῃ μίαν ἐξέτασιν ὑπὸ ἁρμοδίων ἢ ὑπό τινος οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἂν εἶναι τοιαῦτα ὕδατα καὶ συνεπῶς δὲν ὑπάγονται εἰς τὸν νόμον. Διατὶ νὰ ψηφισθῇ νόμος; Διὰ νὰ παραπεμφθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας; Βεβαίως ἐγὼ δὲν συμφωνῶ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἂν τὰ ὕδατα ταῦτα εἶναι ἰχθυοτρόφα. Ἂν εἶναι τοιαῦτα, πρέπει νὰ ἐνοικιασθῶσιν· ἂν δὲν εἶναι ἰχθυοτρόφα ὕδατα, δὲν πρέπει νὰ ἐνοικιασθῶσι.

§127Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὅλη ἡ θάλασσα εἶναι ἰχθυοτρόφος.

§128Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα εἶναι τὰ ἰχθυοτρόφα;

§129Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Εἰς διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος, ὅπως καὶ ἐν Μεσολογγίῳ, ὑπάρχουσιν ὕδατα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀβαθῆ, δὲν ὑπόκειται δὲ ὅλη ἡ ἔκτασις αὕτη εἰς τὴν περιφέρειαν ἑκάστου ἰχθυοτροφείου. Ἕκαστον ἰχθυοτροφεῖον ἔχει ἰδίαν περιφέρειαν, τὴν ὁποίαν διατηρεῖ πάντοτε κεκλεισμένην.

§130Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ παραγάδια δὲν εἶναι;

§131Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὄχι. Ἄλλο εἶναι τὸ παραγάδι· τὸ παραγάδι εἶναι τέχνη.

§132Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ παραγάδια εἶναι ἰχθυοτρόφα; Αὐτὰς τὰς γνώσεις ἔχετε, κύριε Καραπᾶνε; (ἱλαρότης).

§133Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Λοιπὸν ὑπάρχουσι διάφοροι ἐκτάσεις τῆς θαλάσσης.

§134Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐλύθη τὸ ζήτημα, Κύριε.

§135Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριε Κουντουριώτη, παρακαλῶ, φυλάξατε διὰ τὸν ἑαυτόν σας αὐτὰς τὰς διδασκαλίας... Ὑπάρχουσι λοιπὸν ἐκτάσεις θαλάσσης, ἐντὸς τῶν ὁποίων ὑπάρχουσι τὰ ἰχθυοτροφεῖα. Δηλαδὴ ἰχθυοτροφεῖον λέγεται ὡρισμένη ἔκτασις, ἡ ὁποία εἶναι κεκλεισμένη διὰ καλαμωτῶν· εἶναι ἓν σύστημα πλεκτὸν, ὅπου περικλείουσι τὰ ἰχθυοτροφεῖα. Τὰ ἰχθυοτροφεῖα διαιροῦνται εἰς ἐαρινὰ καὶ θερινά· ἔχουσι δηλ. μέρη, τὰ ὁποῖα ἀνοίγουσι τὸ θέρος μὲν, διὰ νὰ τὰ κλείσωσι τὸν χειμῶνα, τὸν χειμῶνα δὲ, διὰ νὰ τὰ κλείσωσι τὸ θέρος. Ἐκτὸς τῶν ἰχθυοτροφείων τούτων ὑπάρχουσιν ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι μένουσιν ἐλεύθεραι, καὶ εἰς τὰς ὁποίας δύνανται τὰ ἰχθυοτροφεῖα αὐτὰ νὰ ἐπεκτείνωσι καὶ τὰ ἔργα των, τὰς τέχνας των, ἤτοι κάμνουσι τὰ λεγόμενα γυροβολίδια, ἐπεκτείνουσι διὰ καλαμωτῶν τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον περιορίζουσιν, ἵνα ἁλιεύσωσιν ὅλους τοὺς ἰχθῦς, οἵτινες ἐκλείσθησαν ἐντὸς αὐτοῦ εἰς διάστημα ὀλίγων ἡμερῶν...

§136Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἰχθυοτροφεῖα;

§137Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὄχι. Τὰ ἰχθυοτροφεῖα εἶναι διαρκῆ. Ἔχουσι τὰ λεγόμενα σπιτάλια ἢ πείρας κοινῶς, διότι ἐκεῖ εἰσέρχονται οἱ ἰχθῦς, ὠθούμενοι ὑπὸ τῶν ἀνέμων καὶ τῶν ὑδάτων, οἱ ἁλιεῖς δὲ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἁλιεύουσιν αὐτοὺς διὰ τῆς πόχας. Τὰ ἰχθυοτροφεῖα εἶναι διαρκῆ, εἶναι κεκλεισμέναι περιφέρειαι. Ἰχθυοτρόφα δὲ ὕδατα εἶναι ἄλλα. Πέριξ τῶν ἰχθυοτροφείων ὑπάρχουσιν ἄλλα ὕδατα, ἀβαθῆ, τὰ ὁποῖα καὶ ἐκεῖνα ἐνοικιάζονται, καὶ παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς, ἐὰν θέλωσι, νὰ τὰ καρπωθῶσι. Καρποῦνται δὲ ταῦτα διὰ γυροβολιδίων καὶ ἄλλων τεχνῶν. Ὅπου ὑπάρχουσι γέφυραι, μεταχειρίζονται τὰ λεγόμενα σταφνοκάρια...

§138Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἦτο ὁ πατήρ σας ψαρᾶς.

§139Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Βεβαίως ἦτο. Δὲν τὸ ἠξεύρετε; Δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλήν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς λύσῃ τὸ ζήτημα ὑπὲρ τοῦ τόπου μου, —διότι δύναται νὰ λύσῃ τοῦτο — ἔχει καλῶς· ἄλλως θὰ προκαλέσω συζήτησιν μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§141Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κατὰ τὸν νόμον περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ἡ διαφορὰ τῆς μισθοδοσίας τῶν προβιβαζομένων ἀξιωματικῶν μεταβαίνει εἰς ὄφελος αὐτοῦ...

§142Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Ἐπὶ πόσον καιρόν;

§143Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐπὶ τρίμηνον. Τὸ λέγει ὁ νόμος. Ἡ διάταξις αὕτη ὑπῆρχε καὶ ἄλλοτε διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, διότι πρῶτος βαθμὸς εἰς ἄλλην ἐποχὴν ἦτο ὁ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, ὅταν δέ τις προεβιβάζετο εἰς ἀνθυπολοχαγόν, ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ μεταξὺ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ ἀνθυπασπιστοῦ μετέβαινεν ἐπίσης εἰς ὄφελος τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου ἐπὶ τρίμηνον. Κατόπιν ὅμως ἐτροποποιήθη ὁ νόμος αὐτός, καὶ οἱ ἐξερχόμενοι τῶν Σχολῶν λαμβάνουσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον κατὰ συνήθειαν ἐκράτει τὴν διαφορὰν ταύτην, καθὼς κρατεῖ καὶ τὴν διαφορὰν τοῦ μισθοῦ μεταξὺ λοχαγοῦ αʹ τάξεως καὶ λοχαγοῦ βʹ τάξεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο δὲν ἀνεγράφετο εἰς τὸν νόμον, κατόπιν τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἀνέφερα, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἐξερχόμενοι τῶν Σχολῶν λαμβάνουσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ σήμερον, καὶ οὐχὶ τὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, πολλοὶ κατέφυγον εἰς τὰ Δικαστήρια. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν σχέδιον νόμου, δι’ οὗ αἴρεται τὸ ἄτοπον τοῦτο καὶ ἀποτρέπονται δίκαι, αἱ ὁποῖαι πολλάκις ἀποτέλεσμα ἔχουσι ζημίαν τοῦ Δημοσίου. Προτείνω λοιπὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ τοῦ λαμβάνοντος τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, δηλαδὴ ἡ διαφορὰ μεταξὺ μισθοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ μισθοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, μένῃ εἰς ὄφελος τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ.

§144Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καίτοι ποτὲ δὲν ὑπῆρξαν ἀνθυπασπισταί!

§145Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὑπάρχουσι σήμερον. Εἶναι οἱ εὐεργετικοὶ λεγόμενοι ἀνθυπασπισταὶ καὶ λοιποί. Ὁ μισθὸς τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ εἶναι 120 δραχμαί, τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ εἶναι 160· ἡ διαφορὰ εἶναι 40 δραχμαί. Αὐταὶ αἱ 40 δραχμαὶ ἐπὶ τρίμηνον θὰ μεταβιβάζωνται εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον, ὡς ἐπίσης ἡ διαφορὰ μεταξὺ μισθοῦ λοχαγοῦ βʹ τάξεως καὶ λοχαγοῦ αʹ τάξεως.

§146Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Διὰ τὸ μέλλον; ἢ ἔχετε ἑρμηνευτικὴν διάταξιν;

§147Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Διὰ τὸ μέλλον.

§148Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μέχρι τοῦδε δὲν ἐκρατεῖτο ἡ διαφορά;

§149Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον ἐκράτει τὴν διαφοράν, ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο δὲν διελαμβάνετο ἐν τῷ νόμῳ...

§150Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Θὰ διατρέξωμεν τὸν κίνδυνον, οἱ λοχαγοὶ αʹ τάξεως νὰ ζητήσωσι νὰ λάβωσι τὰ κρατηθέντα.

§151Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι. Δὲν θὰ ἔχῃ ὀπισθενεργὸν δύναμιν ὁ νόμος. Εἶναι διὰ τὸ μέλλον.

§152Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἀκριβῶς, ἐπειδὴ δὲν ἔχει ὀπισθενεργὸν δύναμιν.

§153Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ τῶν λοχαγῶν αʹ τάξεως ἐκρατήθη ἡ διαφορά...

§154Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτοὶ κατέφυγον εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ ἐκέρδισαν.

§155Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολλοί.

§156Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Οἱ περισσότεροι. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ γείνῃ λόγος εὐρύτερος περὶ τούτου.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 199).

§158Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν κατωτέρων οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ ἔχει καὶ ἓν κανονιστικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ προάγῃ κατ’ ἐκλογὴν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐφωδιασμένοι μὲ δίπλωμα διδάκτορος ἢ προλύτου...

§159Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τὸ Διάταγμα;

§160Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ Διάταγμα.

§161Λ. ΜΕΛΑΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ἀνθυποφροντιστῶν;

§162Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Περὶ τῶν κατωτέρων πάντοτε ὁμιλῶ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, εἰ δυνατόν, ν’ ἀνακαλέσῃ τὸ Διάταγμα τοῦτο, διότι ἕνεκα αὐτοῦ καὶ ἡ πειθαρχία κλονίζεται καὶ ἡ διαίρεσις ἐν τῷ σώματι τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν ὑποθάλπεται. Ἀφ’ ἧς ἐξεδόθη τὸ Βασιλικὸν αὐτὸ Διάταγμα οὐδὲν τὸ ἰδιαίτερον παρουσιάσθη διὰ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν ἐκ μέρους τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα τοῦ διδάκτορος ἢ τοῦ προλύτου· ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἐξακολουθεῖ νὰ ᾖναι ἡ ἰδία· συνεπῶς καὶ οἱ μὴ ἔχοντες τὸ εὐεργέτημα τοῦτο πάντοτε εὐδοκίμως τὴν ὑπηρεσίαν των ἐξετέλεσαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ Διάταγμα τοῦτο, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ σῶμα νὰ ὑπάρχωσι δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά, καὶ νὰ κανονίζηται ἡ προαγωγὴ κατ’ ἐκλογὴν κατὰ τὰς διαθέσεις τοῦ Ὑπουργοῦ. Πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ Διάταγμα, καὶ νὰ κανονισθῶσι τὰ προσόντα συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ μαχίμων ἀξιωματικῶν.

§163Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ θέμα, κύριε Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον ἀνεκίνησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Σπετσῶν, εἶναι τοιοῦτον, καὶ τόσον, οὕτως εἰπεῖν, ἐξόφθαλμον εἶναι τὸ ζήτημα, ὥστε δὲν χρειάζεταί τις ἄλλο παρὰ νὰ ἀναγνώσῃ τὰ ἐκδοθέντα Διατάγματα, διὰ νὰ κρίνῃ, κατὰ τίνα τρόπον λειτουργοῦσιν ἐν Ἑλλάδι οἱ νόμοι, καὶ ἰδίως προκειμένου περὶ τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ. Βεβαιῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οὐδέποτε ἐπίστευον ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον καταστρατηγοῦνται καὶ αὐτόχρημα σφαγιάζονται οἱ νόμοι· οὐδέποτε ἐφανταζόμην, ὅτι ἐν Ἑλλάδι τοιοῦτον ὑπάρχει σύστημα καταστρατηγήσεως τοῦ νόμου, οἷον παρουσιάζεται εἰς τὸ προκείμενον ζήτημα, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκροασθῇ ἐπ’ ὀλίγα λεπτά. Ἔλαβον ἀφορμὴν ἐξ ἑνὸς διανεμηθέντος ὑπομνήματος ἐντύπου νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα, καὶ τὸ ἐμελέτησα· παρατηρῶ δὲ μετὰ λύπης μου τὰ ἑξῆς. Τὸ 1884 ἐψηφίσθη ὁ νόμος ΑΡΞΒʹ περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν βαθμοφόρων τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Διὰ τοῦ νόμου τούτου ἐκανονίζετο πλὴν ἄλλων θεμάτων καὶ ὁ τρόπος τῆς προαγωγῆς τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, ἤτοι διὰ μὲν τοὺς ἀνωτέρους, ὡς κανονίζεται καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς κλάδους τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, ὅτι οὗτοι προάγονται κατ’ ἐκλογὴν, διὰ δὲ τοὺς κατωτέρους,— ἐνταῦθα ἡ ἐξαίρεσις — ὅτι οὗτοι προάγονται τὸ μὲν κατ’ ἀρχαιότητα, τὸ δὲ κατ’ ἐκλογήν. Ὁ νόμος οὗτος καθώρισε καὶ τὰ πρὸς προαγωγὴν γενικὰ προσόντα τῶν ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων, ἀλλὰ διὰ τοῦ 16 ἄρθρου αὑτοῦ ἔδωκεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν ἐντολὴν νὰ κανονίσῃ διὰ Διατάγματος τὰ διὰ τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴν προσαπαιτούμενα εἰδικὰ προσόντα. Ἀλλ’ ὁποίαν ἔκαμε χρῆσιν τῆς ἐντολῆς ταύτης ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία; Ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα τῆς 3 Ὀκτωβρίου 1886, καθ’ ὃ προάγεται κατ’ ἐκλογὴν κατώτερος οἰκονομικὸς ἀξιωματικός, ἐὰν ἔχῃ, οὐχὶ ὅσον ἐν τῷ βαθμῷ χρόνον ὁρίζει ὁ νόμος ὡς γενικὸν προσὸν πρὸς προαγωγὴν, ἀλλὰ τετραετῆ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν, ἢ —ἀκούσατε!—ἐὰν ἔχῃ δύο ἐτῶν μόνον ὑπηρεσίαν ὡς λογιστὴς καὶ δίπλωμα διδάκτορος τῆς Νομικῆς. Ἀπῃτεῖτο ὅμως ὁπωσδήποτε νὰ ὑπάρχωσι καὶ προτάσεις πρὸς προαγωγὴν ὑπὸ τῶν προϊσταμένων των. Ἀλλὰ τί ἤθελε τὸ δίπλωμα εἰς τὸ μέσον, ὡς εἰδικὸν προσὸν διὰ τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγήν; Τοῦτο πληροφορεῖται πᾶς τις ἐξ ὑμῶν, Κύριοι, ὅταν μάθῃ τὰ εἰς τὰ παρασκήνια τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑφαινόμενα. Ὑπῆρχε κἄποιος διδάκτωρ οἰκονομικός, ἀνυπομονῶν νὰ προαχθῇ κατ’ ἐκλογήν. Ἐξανέστησαν τότε οἱ λοιποὶ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοί, καὶ ὁ διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὸ 1888, ὁ νῦν ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀνέθεσεν εἰς ἐπιτροπὴν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τὴν σύνταξιν Διατάγματος ἀπροσώπου, κανονίζοντος δηλ. προσόντα, ὅσα αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία ἀνεγνώριζεν ὡς πρέποντα. Καὶ οὕτως ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα τῆς 12 Φεβρουαρίου 1888, προσυπογεγραμμένον ὑπὸ τοῦ νῦν ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ. Τὸ Διάταγμα τοῦτο ὁρίζει καὶ χρόνου ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ ἐνεργὸν, καὶ εὐδοκίμησιν ἀποχρώντως διαπιστουμένην καὶ ἐλεγχομένην. Τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς ἐξεβλήθη πολὺ ὀρθῶς καὶ πολὺ δικαίως. Ἀλλ’ ὁ συντάκτης τοῦ πρώτου Διατάγματος ἐκαιροφυλάκτει τὴν περίστασιν, ἕως ὅτου τὸ 1893 ἐπέτυχε τὴν τροποποίησιν τοῦ Διατάγματος τοῦ 1888. Καὶ ὁποίαν, Κύριοι, τροποποίησιν; Δὲν ἠρκέσθη νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ πρῶτόν του τέκνον, τὸ Διάταγμα τοῦ 1886, εἰς τὴν ζωὴν, μὲ τὸ δίπλωμα, ὡς ἕν τῶν εἰδικῶν προσόντων, ἀλλὰ προέβη μετὰ τόλμης ἀξιοθαυμάστου καὶ εἴς τι ὅλως ἀπροσδόκητον. Διὰ νὰ ἦναί τις ἄξιος προβιβασμοῦ κατ’ ἐκλογὴν, κατὰ τὸ ἰσχῦον μέχρι σήμερον ἀπὸ τοῦ 1893 Διάταγμα, δὲν χρειάζεται νὰ ἦναι ἱκανώτατος καὶ ἐπιμελέστατος καὶ εὐπειθέστατος οἰκονομικὸς ἀξιωματικός. Αὐτὰ κατὰ τὸν συντάκτην τοῦ Διατάγματος τοῦ 1893 εἶναι ἰδιότητες, αἱ ὁποῖαι συνεπάγονται, τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον, τὴν στασιμότητα! Διότι, διὰ νὰ κριθῇς ἄξιος νὰ προαχθῇς κατ’ ἐκλογὴν, νὰ καταπατήσῃς πέντε ἢ δέκα ὁμοιοβάθμους σου, ἀρκεῖ νὰ ἔχῃς ἓν καὶ μόνον προσὸν, νὰ ἦσαι διδάκτωρ ἢ καὶ προλύτης τῆς Νομικῆς! τίποτε περισσότερον! Ἀλλὰ πρόσεξε, μήπως εἶσαι διδάκτωρ τῶν Μαθηματικῶν ἢ τῆς Φιλολογίας, διότι εἰς οὐδὲν τοῦτο ὠφελεῖ! Πρόσεξε καί τι ἄλλο ἀκόμη, μὴ τυχὸν εἶσαι διδάκτωρ τῆς Νομικῆς Σχολῆς Εὐρωπαϊκοῦ τινος Πανεπιστημίου. Διότι τὸ Διάταγμα ῥητῶς ὁρίζει, ὅτι «προάγονται κατ’ ἐκλογὴν οἱ διδάκτορες καὶ οἱ προλύται τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου»! Τώρα, ἂν συμπέσῃ, ὥστε ὁ διδάκτωρ ἢ προλύτης οὗτος νὰ μὴ ἦναι καὶ πράγματι μορφωμένος, ἢ — ὅπερ καὶ τὸ σπουδαιότερον — ἂν συμπέσῃ νὰ ἦναι ἀποδεδειγμένως ἀμελὴς καὶ ἀποδεδειγμένως ἀπειθής, αὐτὸ δὲν σημαίνει τίποτε! Δύναται νὰ ἔχῃ τρεῖς καὶ τέσσαρας ἀργίας εἴτε δι’ ἀμέλειαν εἴτε δι’ ἀνάρμοστον συμπεριφοράν· τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς τοῦ Ἐθνικοῦ ἡμῶν Πανεπιστημίου δὲν ἐπηρεάζεται ἀπὸ τοιαῦτα μικρολογήματα! Δύναται ἀκόμη ὁ διδάκτωρ νὰ ἔχῃ καθ’ ἑαυτοῦ ἐκθέσεις ἀνικανότητος· ὁ κ. διδάκτωρ οὐδὲν ἔχει νὰ φοβηθῇ! Θὰ προαχθῇ πάντως κατ’ ἐκλογήν! Ἀλλὰ δὲν περιορίζεται ἕως ἐδῶ τὸ κακόν. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐκλογὴ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς! Μεταξὺ τῶν κατ’ ἐκλογὴν προαγομένων ἐκλέγεται πάλιν καὶ προτιμᾶται ὁ ἐπιστάμενος καὶ μίαν διάλεκτον! Ἄλλο σπουδαῖον καὶ αὐτὸ προσόν! Ζητεῖ ὅμως τὸ Διάταγμα καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη προσὸν, ἑξαετῆ ἐν τῷ βαθμῷ ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ ἐμφιλοχωρεῖ καὶ ἐδῶ ἓν μικρὸν ἐλάττωμα· ἡ ἑξαετὴς αὕτη ὑπηρεσία δύναται καὶ νὰ μὴ ἦναι πραγματικὴ, ἀλλὰ δῆθεν ὑπηρεσία, δηλαδὴ εἰκονική. Πῶς δὲ τοῦτο ἐπιτυγχάνεται; Διὰ τῆς μεθόδου τῆς διαθεσιμότητος. Τί δέ ἐστὶ διαθεσιμότης; Κατάστασις τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκτὸς πάσης ὑπηρεσίας, ἐκτὸς πάσης ὑπηρεσιακῆς ἀσχολίας. Ὡς δὲ γνωρίζετε, εἰς διαθεσιμότητα τίθενται πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ, ὅλων τῶν βαθμῶν καὶ ὅλων τῶν κλάδων. Ὥστε δύναται κάλλιστα εἷς διδάκτωρ ὑπολογιστής, μόλις προαχθῇ εἰς λογιστὴν, νὰ ἐπιτύχῃ μίαν διαθεσιμότητα πολυχρόνιον, καὶ ἐνῷ θὰ καταγίνηται εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων του, ἐπὶ παραδείγματι, ἢ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ἐπωφελῆ εἴτε εὐάρεστον ἀσχολίαν, οὐδεμίαν ἔχουσαν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν σχέσιν, θὰ λάβῃ αἴφνης, — τί λέγω αἴφνης; — θὰ λάβῃ ἀσφαλῶς μίαν καλὴν πρωΐαν τὴν ἀγγελίαν, ὅτι προήχθη εἰς ἀνθυποφροντιστὴν κατ’ ἐκλογὴν, χωρὶς νὰ ἐκπληρώσῃ οὐδ’ ἐπὶ ἕνα μῆνα, οὐδ’ ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα ἴσως, τὰ τοῦ λογιστοῦ καθήκοντα, ὅτι προήχθη, λέγω, κατ’ ἐκλογὴν, καταπατήσας τὰ δικαιώματα δέκα ἢ καὶ εἴκοσιν ὁμοιοβάθμων του, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ πραγματικὴν ἐπὶ ὀκταετίαν ἢ καὶ δεκαετίαν, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐνδέχεται καὶ νὰ διακρίνωνται ἐπὶ ἱκανότητι καὶ ἐπιμελείᾳ! Ἐὰν σαφῶς ἐξηγήθην, εἶναι βεβαίως περιττὸν νὰ περιγράψω καὶ τὴν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία ἐκ τοιούτου τερατουργήματος παράγεται, διότι ἀσφαλῶς τὴν ἰδίαν κατάπληξιν θὰ ἐμποιήσῃ καὶ εἰς ὑμᾶς, οἵαν εἰς ἐμὲ ἐνεποίησεν, ὅτε τὸ πρῶτον ἐπληροφορούμην τὰ ἀπίστευτα ταῦτα. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, — διότι εἶναι τὸ πρᾶγμα κατάδηλον — ὅτι οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν καὶ συγγένειαν ἡ ὑπηρεσία τοῦ οἰκονομικοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ Ναυτικοῦ, τοῦ ἐντεταλμένου διαχείρισιν χρήματος καὶ ὑλικοῦ καὶ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν μερικωτέρων τοιούτων διαχειρίσεων, ὅτι οὐδεμίαν, λέγω, ἔχει σχέσιν ἡ ὑπηρεσία αὕτη μὲ τὸ πτυχίον τῆς Νομικῆς, μὲ τὰς ἐνστάσεις ἢ τὰς ἀντενστάσεις, μὲ τὴν νομὴν καὶ μὲ τὰς δουλείας, μὲ τὰς ἐπιτροπείας καὶ τὰ κληρονομικὰ δικαιώματα. Βεβαίως καὶ ἡ τῶν τοιούτων γνῶσις, ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη γνῶσις, εἴτε εἰς τὴν βοτανικὴν εἴτε εἰς τὴν θεολογίαν ἀναφερομένη, βεβαίως εἶναι κόσμημα, καὶ συντελεῖ καὶ εἰς τὴν εὐδοκίμησιν ἴσως ἐν εἰδικῇ τινι ὑπηρεσίᾳ. Ἀλλ’ ἂν συντελῇ εἰς τὴν τοιαύτην εὐδοκίμησιν τὸ πτυχίον τῆς Νομικῆς, τοῦτο θὰ καταδειχθῇ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἑνὸς ἑκάστου οἰκονομικοῦ ἀξιωματικοῦ διδάκτορος. Ὥστε διατί νὰ θέτῃ τις ἐκ προκαταβολῆς ὡς προσὸν ἱκανότητος μίαν ἁπλῆν προϋπόθεσιν, καὶ οὐχὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ γεγονός, τὴν ἱκανότητα δηλαδή, ἀφοῦ αὕτη, ἐννοεῖται, ἀποδειχθῇ ἀποχρώντως; Διότι, ὡς προεῖπον, διδάκτωρ τις δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμελέστατος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ του, καὶ ἐξ ἐναντίας εἷς μὴ διδάκτωρ νὰ ἦναι ἱκανώτατος καὶ ἐπιμελέστατος. Τίς λοιπὸν ἐκ τῶν δύο πρέπει νὰ ἀμειφθῇ; Ἀπάντησις νομίζω ὅτι περιττεύει. Ἐν τούτοις διὰ τοῦ Διατάγματος ἀμείβεται ὁ ἀμελής, μόνον καὶ μόνον διότι ἔχει τὸ περιλάλητον δίπλωμα, καὶ καταπατοῦνται τὰ δικαιώματα τοῦ ἱκανοῦ, μόνον καὶ μόνον διότι δὲν ἔχει τὸ δίπλωμα! Βεβαίως ἐν οὐδεμιᾷ Πολιτείᾳ ὀρθοφρονούσῃ δύνανται νὰ ὑπάρξωσι τοιοῦτοι κανόνες, ῥυθμίζοντες τὰ τῶν ἀμοιβῶν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν γεγονότων. Ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἐπικαλοῦμαι ἀμέριστον τὴν προσοχὴν αὐτῶν. Ἡ μεγάλη πλειονότης τῶν νῦν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ κοινὴν ἔχει τὴν προέλευσιν. Εἶναι δὲ αὕτη οἱ πέντε διαγωνισμοί, οἱ ἐνεργηθέντες ἀπὸ τοῦ ἔτους 1887 μέχρι καὶ τοῦ 1890, πρὸς κατάταξιν ὑπολογιστῶν. Κατὰ τὸν διαγωνισμὸν τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1887 ἐπέτυχον 14· ἐκ τούτων ὁ πρῶτος δὲν εἶναι διπλωματοῦχος, ὁ δέκατος τέταρτος εἶναι διδάκτωρ! Κατὰ τὸν διαγωνισμὸν τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1887 οἱ τέσσαρες ἐπιτυχόντες τυγχάνουσιν οὐχὶ διδάκτορες. Κατὰ τὸν διαγωνισμὸν τοῦ 1888 οἱ τρεῖς ἐπιτυχόντες δὲν ἦσαν διδάκτορες, ὁ πρῶτος ἀποτυχὼν ἦτο διδάκτωρ, εἰσαχθεὶς κατόπιν εἰς τὸ σῶμα! Κατὰ τὸν διαγωνισμὸν τοῦ 1889 ἐκ τῶν 25 ἐπιτυχόντων οἱ 6 εἶναι διδάκτορες, ἀλλὰ τοιοῦτος εἶναι καὶ ὁ καταλαβὼν τὴν εἰκοστὴν πέμπτην θέσιν ἐν τῇ σειρᾷ τῆς ἐπιτυχίας! Κατὰ τὸν διαγωνισμὸν τοῦ 1890 ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων κατετάχθησαν 9, ἐξ ὧν οἱ 2 διδάκτορες, ἀλλ’ ὁ πρῶτος ἐπιτυχὼν δὲν εἶναι διδάκτωρ! Ἀλλ’ αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις δὲν προδικάζουν περὶ τῆς μετέπειτα ἱκανότητος, καὶ πολὺ ὀρθῶς. Ἂς λάβωμεν τοὺς ἐνεργηθέντας διαγωνισμοὺς πρὸς προαγωγὴν ὑπολογιστῶν εἰς λογιστάς. Κατὰ τὸν διαγωνισμὸν τοῦ 1891 ἐπέτυχον καὶ οἱ 12 μετασχόντες αὐτοῦ. Ἐπρώτευσαν ἆρά γε οἱ διδάκτορες; Ἰδοὺ τί λέγει ὁ πίναξ: ὁ πρῶτος καὶ ὁ δεύτερος οὐχὶ διδάκτορες, διδάκτορες δὲ ὁ τρίτος, ὁ τέταρτος, ὁ πέμπτος, ὁ ἕβδομος καὶ ὁ ἕνατος. Κατὰ τὸν διαγωνισμὸν τοῦ 1895 ἐπέτυχον καὶ οἱ 21 λαβόντες μέρος. Τί δὲ καὶ ἐδῶ συνέβη; Ὁ πρῶτος δὲν εἶναι διδάκτωρ, εἶναι ὅμως τοιοῦτος ὁ εἰκοστὸς πρῶτος! Δηλαδὴ πάντοτε τὴν τελευταίαν θέσιν καταλαμβάνει διδάκτωρ, τὴν δὲ πρώτην μὴ τοιοῦτος. Κατὰ τὸν τελευταῖον διαγωνισμὸν τοῦ 1896 ἐπέτυχον καὶ οἱ 29 ὑποψήφιοι· ἐκ τούτων οἱ πρῶτοι τέσσαρες δὲν εἶχον κανὲν δίπλωμα, εἶχον ὅμως δίπλωμα ὁ πέμπτος, ὁ ἕκτος, ὁ δέκατος ὄγδοος, ὁ εἰκοστὸς πέμπτος, ὁ εἰκοστὸς ἕκτος καὶ ὁ εἰκοστὸς ἕνατος, δηλαδὴ ὁ τελευταῖος! Ἀλλὰ δὲν ἦτο καὶ ἀνάγκη νὰ λεχθῇ, ποῖος θὰ ἦτο ὁ τελευταῖος! Πόθεν δὲ τὸ γεγονὸς, ὅτι οἱ διδάκτορες κατὰ κανόνα ὑπολείπονται εἰς πάντας τοὺς διαγωνισμοὺς τῶν μὴ τοιούτων; Προφανῶς τὸ γεγονὸς ὀφείλεται εἰς τὴν μείζονα τῶν τελευταίων τούτων ἐπιμέλειαν, δι’ ἧς κατηρτίσθησαν ἐντελέστερον τῶν διδακτόρων. Τίποτε, νομίζω, τὸ παράξενον. Τοῦτ’ αὐτὸ παρατηρεῖται καὶ εἰς τὴν χωροφυλακὴν κατὰ τοὺς διαγωνισμοὺς τῶν ἐνωμοταρχῶν πρὸς προαγωγὴν, εἰς οὓς λαμβάνουν μέρος διπλωματοῦχοι καὶ μὴ τοιοῦτοι. Διδάκτωρ ἐνωμοτάρχης, — γεγονὸς αὐθεντικὸν — ἐρωτηθεὶς περὶ τῶν στοιχείων ἐγκλήματός τινος, ἠγνόει αὐτὰ, τὰ ἐγνώριζε δὲ, ὡς ἀπέδειξεν, ἄλλος ἐνωμοτάρχης, οὐχὶ διδάκτωρ! Ἀλλὰ τοὐλάχιστον εἰς τὴν χωροφυλακὴν συνεξετάζονται ἀπὸ κοινοῦ διπλωματοῦχοι καὶ μὴ, καὶ οἱ πρωτεύοντες προάγονται. Παρ’ ὅλα δὲ τὰ γεγονότα, ὅσα σᾶς ἀνέφερα, ἅτινα βοῶσιν, ὅτι οἱ κράτιστοι οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ δὲν πρέπει νὰ ἀναζητηθῶσι μεταξὺ τῶν διδακτόρων ἀξιωματικῶν, τὸ Διάταγμα τοῦ 1893, τὸ παρέχον πλεονεκτήματα κατὰ τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴν τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν εἰς τοὺς διδάκτορας, ὑφίσταται εἰσέτι, καὶ δὲν ἔσπευσεν ἡ ὑπηρεσία νὰ καταργήσῃ τοιοῦτον ἐξάμβλωμα, καὶ νὰ κανονίσῃ προσόντα διὰ τὴν τοιαύτην προαγωγὴν ὑπηρεσιακῆς ἱκανότητος, προσόντα τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἀμείβωνται οἱ κράτιστοι ἀξιωματικοὶ, καὶ οὐχὶ αὐτῶν τούτων ἀκριβῶς τὰ δικαιώματα νὰ καταπατῶνται, νὰ κανονίσῃ προσόντα, οἷα ὑποδεικνύει αὐτὸς ὁ ὀρθὸς λόγος. Ἀλλ’ ἤδη, ὅτε ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ πληροφορηθῇ τὰ τελούμενα ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἐλπίζω, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ μετ’ ἐμοῦ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος, ὅτι θέλει σπεύσει, ἐν τῇ φιλοτίμῳ αὐτοῦ μερίμνῃ πρὸς βελτίωσιν τῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, θέλει σπεύσει, λέγω, νὰ κανονίσῃ καὶ τὸ προκείμενον ζήτημα κατὰ τὰς ὑποδείξεις τοῦ ὀρθοῦ λόγου καὶ τῆς ἀμερολήπτου δικαιοσύνης.

§164Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀναγνωρίζων τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν φέρει, ὡς ἐκ τοῦ ὀνόματος, τὸ ὁποῖον ἔχει, βεβαίως θὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ νόμον, περιορίζοντα τὰ προσόντα, τὰ μέχρι σήμερον ὑφιστάμενα, διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν κατωτέρων οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ· διότι, καθ’ ἣν ἐποχὴν πάντες ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν στρατιωτικὴν καὶ τὴν ναυτικὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς χώρας, εἶναι, ἂν μή τι ἄλλο, ἀναχρονισμὸς νὰ ἔρχωνται συνάδελφοι διακεκριμένοι, ὡς ὁ κύριος Μπούμπουλης καὶ ὁ κ. Καλούτσης, καὶ νὰ λέγωσιν, ὅτι τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς Σχολῆς δὲν εἶναι προσὸν πρὸς προαγωγὴν τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος τοῦ Ναυτικοῦ. Θὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς, Κύριοι, μήπως οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ ἐξέρχονται ἀπὸ σχολείου τινός; μήπως ὑπάρχει Σχολὴ, ἡ ὁποία νὰ χρησιμεύσῃ ὡς φυτώριον πρὸς μόρφωσιν τούτων; Βεβαίως ὄχι. Μέχρι τοῦ 1884 δὲν ὑπῆρχεν ὀργάνωσις τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος ἐν τῷ Ναυτικῷ ἡμῶν, διότι δὲν ἐλειτούργει ὁ νόμος περὶ διαγωνισμοῦ πρὸς κατάταξιν ἐν τῷ σώματι τούτῳ, καὶ προήγοντο εἰς ἀνωτέρας θέσεις οἱ διάφοροι γραφεῖς, καὶ σὺν τῷ χρόνῳ ἐγίνοντο ἀξιωματικοί.

§165Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ καταργηθῇ τὸ σῶμα.

§166Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ.....

§167Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς διέκοψα, καὶ ἑπομένως δὲν δέχομαι διακοπάς. Ἐὰν, Κύριοι, πρόκηται βεβαίως ὅλον τὸ οἰκονομικὸν σῶμα τοῦ Ναυτικοῦ νὰ τὸ καταργήσητε, ἂς προβῶσιν εἰς τοῦτο ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν ἰδέαν ταύτην. Θὰ ἐρωτήσω ὅμως αὐτοὺς νὰ μοὶ εἴπωσι, διὰ τίνων ἀξιωματικῶν θ’ ἀντικαταστήσωσι τὰς ὑπηρεσίας ταύτας; Δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῆτε, ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν ὑπηρεσιῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν ἐνεργοῦνται δι’ οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ ἂν τὸ ἀγνοῆτε, πρέπει νὰ τὸ μάθητε.

§168Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Χωρὶς νὰ τὸ διδαχθῶμεν, θὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς, ἵνα μοὶ εἴπητε, εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὑπάρχει σῶμα οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ; ἐπίσης εἰς τὴν Ρωσσίαν ὑπάρχει τοιοῦτο σῶμα; Σᾶς ἐρωτῶ, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσητε.

§169Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι ἐν Γερμανίᾳ, Αὐστρίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ ὠργανώθησαν σώματα συμβουλευτικὰ τῆς ναυτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, ἐν Γαλλίᾳ δὲ μελετᾶται σήμερον τὸ ζήτημα τοῦτο, οἱ δὲ ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ χρησιμεύουσι σήμερον ὡς τοιοῦτοι σύμβουλοι, διότι ὅλαι σχεδὸν αἱ ὑπηρεσίαι ἐξαρτῶνται ἀπὸ τοὺς οἰκονομικοὺς ἀξιωματικούς. Πρέπει δὲ ν’ ἀκούσητε, ποῖαι εἶναι αἱ ὑπηρεσίαι αὗται, αἱ διευθυνόμεναι ὑπ’ αὐτῶν. Τὸ τμῆμα τὸ δικαστικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τὸ διευθύνει οἰκονομικὸς ἀξιωματικός· ἐν τοῖς πληρώματι τοῦ στόλου ὑπάρχει ἐπίσης οἰκονομικὸς ἀξιωματικός. Τὸ τμῆμα τὸ δικαστικὸν δυνατὸν νὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ τὸ διευθύνῃ μάχιμος ἀξιωματικός, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀλλοτρία εἶναι ἡ ὑπηρεσία τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν, τὸ διευθύνει οἰκονομικὸς ἀξιωματικός. Βεβαίως, Κύριοι, ἄλλοι χρόνοι καὶ ἄλλοι καιροὶ σήμερον.

§170Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὅταν κάμω ἀποκαλύψεις, ἔστε βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ εὐχαριστηθῆτε.

§171Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Παρῆλθεν ἡ ἐποχή, καθ’ ἣν ὑπῆρχόν τινες ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ, οἵτινες ἐθεώρουν τοὺς οἰκονομικοὺς ἀξιωματικοὺς ὡς δημοσίους ὑπηρέτας, καὶ οὐχὶ ὡς ὁμοτίμους συναδέλφους, διότι ἔκτοτε διεμορφώθη ὁ κλάδος, καὶ σήμερον δύναταί τις νὰ καυχηθῇ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος.

§172Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ καταθέσω ἐκθέσεις, καὶ θὰ ἴδητε τὴν κατάστασιν αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν, περὶ ὧν ὁμιλεῖτε.

§173Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω, Κύριοι, κατόπιν εἰς ὁποίας ὑπηρεσίας εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπηρετῶσι σήμερον οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοί, καὶ πόσον εὐδοκίμως ἐκτελοῦσι ταύτας. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον ἐκ Κυνουρίας συνάδελφον εἰπόντα, ὅτι ἡ νομικὴ ἐπιστήμη εἶναι ξένη πρὸς τὸ οἰκονομικὸν σῶμα, θὰ τῷ ἀπαντήσω, ὅτι ἀπατᾶται, διότι οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ πρέπει νὰ ἐπίστανται τὴν νομικὴν ἐπιστήμην, διότι εἰς αὐτοὺς εἶναι ἀνατεθειμέναι ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι, αἱ συνδεόμεναι πρὸς τὴν ναυτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν, αἱ συνδεόμεναι πρὸς τὴν γνῶσιν αὐτῆς τῆς νομικῆς ἐπιστήμης, διότι οἱ κυβερνῆται τῶν πλοίων ὡς καὶ οἱ μάχιμοι ἀξιωματικοὶ ἐκτελοῦσι τὰς εἰς τὴν ἐπιστήμην των ἀναγομένας ὑπηρεσίας, ἐνῷ ὅλας τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας ἐκτελοῦσιν οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ λίαν εὐδοκίμως, ἀφ’ ἧς ἐνομοθετήθη ὁ νόμος τοῦ 1884. Ὁ κ. Καλούτσης δὲν περιωρίσθη μόνον νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ νομικὴ ἐπιστήμη καὶ τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς δὲν χρησιμεύει εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ἀξιωματικούς, ἀλλ’ εἶπε συγχρόνως, ὅτι εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζουσι δίπλωμα Νομικῆς, αὐτοὶ ὑστεροῦσιν ὅλων τῶν ἄλλων, τῶν μὴ παρουσιαζόντων τοιαῦτα διπλώματα. Ἀλλὰ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Καλούτσην τὴν ἔδωκεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Ἀγγελόπουλος, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ὑμεῖς πάντες ἐννοεῖτε, δὲν ἐπιτρέπεται, εἰς τοὺς ἀποτελοῦντας τὰς ἐξεταστικὰς ἐπιτροπὰς, νὰ παραβλέπωσι τὴν ἱκανότητα καὶ νὰ μὴ ἀπονέμωσι τὸ δίκαιον ἐκεῖ, ὅπου αὐτὸ ἀνήκει. Ἂς ἐπανέλθωμεν, Κύριοι, ἵνα ἴδωμεν, ποίας ὑπηρεσίας ἐκτελοῦσιν οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ. Τὸ δικαστικὸν τμῆμα, ὡς καὶ προηγουμένως εἶπον, τὸ διευθύνει εἷς τῶν διπλωματούχων· δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι οὗτος, ἀλλὰ διὰ νὰ διευθύνῃ τὸ δικαστικὸν τμῆμα, σημαίνει, ὅτι εἶναι ἐπιστήμων διακεκριμένος, καὶ βεβαίως εἶναι διδάκτωρ τῆς Νομικῆς. Τὸ τμῆμα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας; ὅπερ εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτέρων τμημάτων, τὸ διευθύνει διπλωματούχος ἀξιωματικὸς τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος.

§174Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ διηύθυνεν ἄλλοτε.

§175Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Γνωρίζετε πάντες, ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ θέσις τοῦ Γραμματέως τοῦ Ναυτοδικείου, ἥτις εἶναι ἡ κλεὶς τῆς ἀπονομῆς τῆς ναυτικῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, διότι ὁ Γραμματεὺς κρατεῖ ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀναφύονται ἐν τῇ διαδικασίᾳ, καὶ ἡ γνώμη αὐτοῦ βεβαίως βαρύνει, καὶ τὴν γνώμην αὐτοῦ βεβαίως θὰ ζητῶσι, προκειμένου νὰ ἀποφανθῶσιν ἐπὶ ζητημάτων συνδεομένων πρὸς τὴν ναυτικὴν ποινικὴν δικαιοσύνην.

§176Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἀναιροῦνται αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ναυτοδικείου!

§177Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καὶ αὐτὴν λοιπὸν τὴν θέσιν τοῦ Γραμματέως τοῦ Ναυτοδικείου τὴν κατέχει διπλωματούχος ἐπιστήμων, ἀνήκων εἰς τὸ σῶμα τὸ οἰκονομικόν, καὶ τὰ κεντρικὰ δὲ Λιμεναρχεῖα, καὶ τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ κατὰ τὸ πλεῖστον διευθύνουσιν. Ἐὰν ὅμως δὲν διεμορφώνετο τὸ οἰκονομικὸν αὐτὸ σῶμα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν ἑτέραν χεῖρα τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν Ναυτικοῦ, ἐρωτῶ ὑμᾶς, ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο, ὅτι τὸ οἰκονομικὸν σῶμα θὰ ἦτο ἐν στασιμότητι, παρὰ τὸ συμφέρον τοῦ Ναυτικοῦ. Διότι πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι δὲν πρόκειται ν’ ἀδικηθῶσιν ἐκεῖνοι, οἵ ὁποῖοι ἔχουσι σήμερον ἀπολυτήριον Γυμνασίου, διότι εἰς αὐτοὺς ὁ νόμος δίδει τὸ δικαίωμα τῆς κατ’ ἀρχαιότητα προαγωγῆς. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ αὐτῶν· διότι ἔν τινι μελέτῃ, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ μοὶ ἔστειλαν, παρετήρησα, ὅτι τὴν μελέτην ταύτην συνέταξαν ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ διακεκριμένην κατέχοντες θέσιν, οἱ ὁποῖοι εἶναι τελειόφοιτοι τοῦ Γυμνασίου καὶ οἱ ὁποῖοι δύνανται ν’ ἀποκτήσωσι τὸ δίπλωμα τοῦ διδάκτορος, ἐὰν θέλωσι κατ’ ἐκλογὴν νὰ προαχθῶσιν εἰς ἀνώτερον βαθμόν, διότι ὑπηρετοῦσι λίαν εὐδοκίμως, δύνανται δὲ νὰ καταστῶσι διὰ τῆς μελέτης καλλίτεροι, καὶ νὰ καταλάβωσι δικαιωματικῶς τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας θὰ κενώσωσιν ἄλλοι. Ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμήν, Κύριοι, ὁμιλοῦμεν πάντες περὶ στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς χώρας, βεβαίως θὰ συνομολογήσητε, ὅτι εἶναι ἀναχρονισμὸς νὰ ζητῶμεν νὰ ἀφαιρέσωμεν δικαιώματα ἀπὸ ἀξιωματικοὺς ἐπιστήμονας, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ διπλώματος, τὸ ὁποῖον ὡς προσὸν παρέχει εἰς αὐτοὺς ἡ Πολιτεία, δύνανται νὰ προχθῶσι κατ’ ἐκλογήν. Μήπως, Κύριοι, διὰ τοῦ νόμου ἢ διὰ τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, τοῦ ἔτους 1893, μήπως δι’ αὐτοῦ ἀφαιροῦνται δικαιώματα ἀπὸ ἀξιωματικοὺς παλαιοτέρους; ἢ μήπως δημιουργεῖται διάταξίς τις ὑπὲρ τῶν διδακτόρων; Βεβαίως ὄχι. Διότι ὁ νόμος ἢ μᾶλλον ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου τοῦ 1884 λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου τοῦ Β. Ναυτικοῦ διορίζονται καὶ προβιβάζονται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, θέσεως κενῆς ὑπαρχούσης, μεταξὺ τῶν ἐχόντων τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα. Καὶ οἱ μὲν λογισταὶ προβιβάζονται ἀνθυποφροντισταὶ, τὰ δύο τρίτα κατ’ ἀρχαιότητα, καὶ τὸ ἓν τρίτον κατ’ ἐκλογήν...» κλπ. Ὑπάρχει, Κύριοι, διάταξις δικαιοτέρα τῆς διατάξεως ταύτης;

§178Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Εἶναι δικαιοτάτη.

§179Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐὰν λοιπόν, Κύριοι, ἀγωνίζησθε ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες εἰσῆλθον εἰς τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν διὰ διαγωνισμοῦ, ἐγὼ δὲν ἀγωνίζομαι, οὐδὲ ὁμιλῶ περὶ τούτων, διότι οὐδὲν δικαίωμα ἀφαιρεῖται ἀπὸ αὐτοὺς, διότι, ἀφοῦ ἔχουσιν ἀπολυτήριον Γυμνασίου, δύνανται, ἀποκτῶντες τὸ δίπλωμα, νὰ καταστῶσι καλλίτεροι, καὶ ν’ ἀποκτήσωσι τὰ προσόντα τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ. Ἀλλ’ ἐγὼ τοὐναντίον ὁμιλῶ περὶ ἐκείνων τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον κατέχουσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυποφροντιστοῦ ἢ ὑποφροντιστοῦ, καὶ οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον ἄνευ διαγωνισμοῦ, κεκτημένοι δὲ τὸ δικαίωμα τῆς κατ’ ἀρχαιότητα προαγωγῆς, δύνανται νὰ προαχθῶσιν εἰς ἀνώτερον βαθμόν.

§180Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι θὰ τοὺς ὑποσκελίσωσι, διότι κατὰ τὸν νόμον δύνανται δύο κατ’ ἀρχαιότητα νὰ προβιβάζωνται. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προβιβάζονται κατ’ ἐκλογὴν, πρέπει νὰ ἔχωσι τὰ αὐτὰ προσόντα, ἢ πρέπει νὰ γείνῃ διαγωνισμός; Δυνατὸν νὰ λάβῃ χώραν πρᾶξίς τις γενναία, δυνατὸν εἷς ἐξ αὐτῶν νὰ πυρπολήσῃ ἐχθρικὸν στόλον· αὐτὸς δὲν δύναται νὰ προαχθῇ, διότι δὲν εἶναι προλύτης τῆς Νομικῆς!

§181Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ θεσπισθῇ ἡ διάταξις αὕτη καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ οἰκονομικοῦ, καὶ ὅλοι αὐτοί, ἀφοῦ λάβωσι τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἀξιωματικοῦ, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς νέας ἐξετάσεις, ὅπως προαχθῶσι· τοῦτο ὅμως οὐδαμοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου γίνεται, τὸ νὰ ὑποβάλλωνται οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς ἐξετάσεις.

§182Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Πάντοτε ὑποβάλλονται εἰς ἐξετάσεις· δὲν ὑπάρχει ἐξαίρεσις.

§183Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑποβάλλονται δι’ ὡρισμένον βαθμόν.

§184Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Μὴ λέγετε ἀνακριβείας, ἀναφέροντες μόνον τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς, καὶ ὁμιλοῦντες μάλιστα καὶ περὶ ξένων Κρατῶν.

§185Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι γερμανομαθὴς, ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, τί γίνεται ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ.

§186Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὁ νόμος καθορίζει τὰς ἐξετάσεις, διὰ νὰ προτιμηθοῦν οἱ ἐπιστάμενοι ξένας γλώσσας.

§187Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Διὰ ποῖον νόμον ὁμιλεῖτε;

§188Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Διὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἀναφέρετε.

§189Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Σᾶς συμβουλεύω νὰ μελετήσητε τὸ Διάταγμα.

§190Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Πρόκειται περὶ νόμου, καὶ θὰ τὸν ἀναγνώσω ἐγώ.

§191Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ Διατάγματος τοῦ 1893, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ ἐξετάσεων καὶ λέγει, ὅτι «μεταξὺ τῶν κεκτημένων τὸ ἀνωτέρω προσὸν προτιμῶνται οἱ ἐπιστάμενοι μίαν τοὐλάχιστον εὐρωπαϊκὴν γλῶσσαν».

§192Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Πῶς θὰ βεβαιωθῇ τοῦτο;

§193Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυνουρίας συνάδελφος ἀνέφερέ τινας, κατὰ διαφόρους ἐποχὰς ὑποβληθέντας εἰς ἐξετάσεις διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολογιστοῦ ἢ τοῦ λογιστοῦ, καὶ διὰ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι οἱ διδάκτορες ὑπολείπονται κατὰ τὰς γνώσεις τῶν μὴ ἐχόντων δίπλωμα, εἶπεν, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1887 προσῆλθον εἰς ἐξετάσεις τινὲς ἀξιωματικοί, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ πρῶτος κατὰ τὸν καταρτισθέντα πίνακα τῶν ἐξετάσεων δὲν ἦτο διδάκτωρ, καὶ ὁ δέκατος τέταρτος ἐν τῷ πίνακι ἦτο διδάκτωρ.

§194Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Οὔτε αὐτὸ εἶναι ἀκριβές.

§195Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Γνωρίζω, ὅτι ὁ δέκατος τέταρτος ἐλθὼν τότε ἐν τῷ πίνακι εἶναι ἀδελφὸς τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Παξῶν συναδέλφου. Ὁ κύριος Βελλιανίτης, νῦν ὑποφροντιστὴς, εἶναι γνωστὸς εἰς τὸν ναυτικὸν κόσμον ὡς εἷς τῶν ἀρίστων καὶ διακεκριμένων ἀξιωματικῶν.

§196Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Καὶ ὁ κύριος Δούκας τί εἶναι;

§197Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καὶ ὁ κ. Δούκας εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν, ὅπως ὑπάρχουσι πολλοὶ τοιοῦτοι καὶ ἐκ τῶν ἀνωτέρων ἐν τῷ οἰκονομικῷ σώματι. Ἀλλὰ καὶ ὁ κύριος Δούκας ἠδύνατο νὰ προσέλθῃ εἰς ἐξετάσεις καὶ λάβῃ τὸ δίπλωμα.

§198Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ, πῶς λαμβάνονται αὐτὰ τὰ διπλώματα· πῶς δύναταί τις νὰ ἦναι ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ καὶ ἐνταυτῷ νὰ ἐγγραφῇ καὶ ὡς φοιτητὴς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ.

§199Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Διότι ὅλοι ἔχουσιν ἀπολυτήριον Γυμνασίου σήμερον, καὶ οὐδὲν ἐμποδίζει αὐτούς. Ἀλλ’ ἀνέφερε καὶ ἄλλους ἀξιωματικοὺς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ εἶπεν, ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ προβιβάσῃ ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς διαθεσιμότητα. Καὶ φρονεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀγνοεῖ, ὅτι ἡ διαθεσιμότης ἐν τῷ Ναυτικῷ δὲν εἶναι κατάστασις, ἡ ὁποία ὑποχρεοῖ τὸν Ὑπουργὸν νὰ μὴ συμπεριλάβῃ εἰς τοὺς προβιβασμοὺς καὶ τοὺς εἰς αὐτὴν διατελοῦντας ἀξιωματικούς. Ἡ διαθεσιμότης ἐν τῷ Ναυτικῷ εἶναι κατάστασις, εἰς ἣν τῇ αἰτήσει του ὑποβάλλεται ὁ ἀξιωματικός, ὅταν θέλῃ, διὰ λόγους ὑγείας ἢ δι’ ἄλλους οἱουσδήποτε λόγους, νὰ ζητήσῃ ταύτην. Ἑπομένως, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προβιβάσῃ τοιούτους ἀξιωματικούς, δὲν παραβαίνει τὸν νόμον, δὲν παρανομεῖ. Ἀλλὰ μήπως εἰς τὸν στρατὸν δὲν γίνεται τι παραπλήσιον; Ἐκεῖνοι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξέρχονται ἐκ τῶν Σχολῶν, τάσσονται εἰς τὸ στέλεχος τῶν εὐεργετικῶν ἀξιωματικῶν, καὶ δὲν δύνανται νὰ προαχθῶσι πέραν τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ, διότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ δίπλωμα εἶναι σταθμός...

§200Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὁ παραλληλισμὸς δὲν εἶναι ἐπιτυχής.

§201Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶναι ἐπιτυχής. Τὸ δίπλωμα εἶναι σταθμὸς πρὸς ὃν πάντες οἱ διὰ διαγωνισμοῦ εἰσελθόντες ἐν τῷ σώματι πρέπει νὰ ἀποβλέπωσι. Καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ δὲ τοῦ στρατοῦ, ὅσοι δὲν ἐξέρχονται τῶν Σχολῶν, θεωροῦνται ὡς εὐεργετικοί, καὶ προάγονται μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ, καὶ ἐκεῖθεν ἀποστρατεύονται.

§202Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Λάθος ἔχετε.

§203Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ λέγω, τί λέγει ὁ νόμος ὁ ἰσχύων· ὁ νόμος ὁ ἰσχύων λέγει, ὅτι οὐδεὶς τῶν ἀξιωματικῶν τούτων προάγεται πέραν τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ.

§204Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Μὴ λέγετε, ὅτι δὲν προάγονται οἱ ἀξιωματικοί, ὅταν δὲν ἦναι ἐκ τοῦ σχολείου, διότι σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὅσοι προήχθησαν κατὰ τοὺς τελευταίους προβιβασμοὺς δὲν εἶναι ἀπὸ τὸ σχολεῖον.

§205Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Λειτουργεῖ Σχολὴ τῶν ὑπαξιωματικῶν ὡς φυτώριον παραγωγῆς ἀξιωματικῶν; Ὑπάρχει Σχολὴ τῶν Εὐελπίδων;

§206Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Μάλιστα.

§207Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐξ αὐτῶν τῶν Σχολῶν σήμερον καὶ ἀπὸ δεκαετίας δὲν λαμβάνονται ἀξιωματικοί, διὰ νὰ καταλάβωσι τὰς ἀνωτέρας θέσεις; δὲν ἰσχύει δὲ σήμερον ὁ νόμος περὶ εὐεργετικῶν ἀξιωματικῶν;

§208Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ὄχι εἰς ὅλα τὰ σώματα.

§209Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ δέχομαι τοῦτο. Ἀλλ’ ἐγὼ λαμβάνω τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐξέρχονται ἀπὸ τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, καὶ αὐτοὶ θὰ καταλάβωσι τὰς ἀμέσως ἀνωτέρας θέσεις. Κατὰ τὴν ἐμὴν λοιπὸν γνώμην, τὸ δίπλωμα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ εἶναι εἷς σταθμὸς, ὁ ὁποῖος θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς κατωτέρους ὡς ἅμιλλα εὐγενὴς, ἵνα πάντες οὗτοι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὑφισταμένου νόμου ἀσχοληθῶσιν εἰς τὴν νομικὴν ἐπιστήμην, ὑποστῶσι τὰς ἐξετάσεις, λάβωσι τὸ δίπλωμα, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ προαχθῶσιν εἰς τοὺς ἀμέσως ἀνωτέρους βαθμοὺς κατ’ ἐκλογὴν, ἐνῷ ἡ κατάργησις τῆς διατάξεως ταύτης εἶναι ὡς νὰ λέγῃ τις εἰς αὐτούς: «σᾶς καταδικάζομεν εἰς στασιμότητα, διότι οἱ ὑπολογισταὶ, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς τὸ σῶμα τὸ οἰκονομικὸν τοῦ Ναυτικοῦ μὲ τὸ ἐφόδιον τοῦ ἀπολυτηρίου τοῦ Γυμνασίου, δὲν θὰ μανθάνωσι τὴν νομικὴν ἐπιστήμην, τὴν συνδεομένην ἀμεσώτατα πρὸς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, ἀλλὰ θὰ προάγωνται κατ’ ἀρχαιότητα εἰς ἀνώτερον βαθμὸν, χωρὶς τοιουτοτρόπως νὰ ἐξυπηρετῶσιν οὔτε ἑαυτοὺς, οὔτε τὸ σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκουσι.» Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι περὶ αὐτοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγερθῇ φωνὴ ἐνταῦθα.

§210Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§211Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγερθῇ φωνὴ ἐνταῦθα περὶ καταργήσεως τοῦ διπλώματος.

§212Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ὁ νόμος τὸ καταργεῖ.

§213Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Περὶ καταργήσεως τοῦ διπλώματος, τὸ ὁποῖον εὐρύνει τὰς γνώσεις αὐτῶν, καὶ ἐξυψοῖ αὐτοὺς ἐν τῇ συνειδήσει τῶν ἄλλων συναδέλφων, καὶ δημιουργεῖ τὴν ἅμιλλαν ἐν τῷ σώματι τῶν ἀξιωματικῶν, διαμορφῶνον τούτους, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ τάσις, ἥτις ἄλλοτε παρουσιάζετο ἐκ μέρους τινῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες πρὸς τοὺς ἄλλους ἠξίουν νὰ συμπεριφέρωνται ὡς πρὸς ὑπηρέτας αὐτῶν.

§214Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πότε;

§215Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τί εἶναι αὐτὰ ποῦ λέγετε! Δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§216Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πρόκειται περὶ πολὺ ἀπομεμακρυσμένης ἐποχῆς. Πολὺ πρὸ τοῦ νόμου περὶ προσόντων καὶ βαθμολογίας τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν ὑπῆρχον ἀξιωματικοί τινες, οἵτινες ἠξίουν νὰ φέρωνται οἱ τότε ὑπηρετοῦντες εἰς διαφόρους ὑπηρεσίας πρὸς αὐτοὺς ἄνευ αὐτοβουλίας τινός. Σεῖς, κύριε συνάδελφε ἐκ Κυνουρίας, γνωρίζετε, ὅτι, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέρχωνται ἐξ ὡρισμένων μερῶν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ οἰκονομικὸν σῶμα τοῦ Ναυτικοῦ, βεβαίως δὲν θὰ ἐγίνετο λόγος, ἀλλὰ γίνεται λόγος, διότι εἰσέρχονται ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος, καὶ διότι οὗτοι εἶναι ἐπίσης καλοὶ, ὅπως καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰσήχθησαν προνομιακῶς, καὶ δὲν κατέστησαν τὸ οἰκονομικὸν σῶμα τοῦ Ναυτικοῦ τιμάριον.

§217Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἐγὼ γνωρίζω, δὲν εἶναι διδάκτορες.

§218Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Καθ’ ἣν ἐποχὴν ὑπῆρχε τὸ Ναυτικὸν, δὲν ὑπῆρχον ἄλλοι ἄνθρωποι, ἵνα τὸ διευθύνωσι, καὶ δι’ αὐτὸ ἦτο τιμάριον.

§219Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἐφανταζόμην ποτὲ, ὅτι εἰς τοιαύτην στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν πανταχόθεν ἀκούεται φωνὴ περὶ ἀνασυντάξεως τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας ἡμῶν, ὅτι εἰς τοιαύτην στιγμὴν ἠθέλομεν ἀκούσει γνώμην παρ’ ἀξιοτίμου συναδέλφου, διακεκριμένην θέσιν κατέχοντος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, περὶ καταργήσεως διατάξεως ἀναγομένης εἰς σῶμα, τὸ ὁποῖον εἶχε καταδικασθῆ εἰς ἀφάνειαν· διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι, ὅταν εἷς ὑπολογιστὴς, εἰσερχόμενος εἰς τὸ οἰκονομικὸν σῶμα, ἔχῃ τὸ προσὸν τοῦ ἀπολυτηρίου τοῦ Γυμνασίου, καὶ γνωρίζῃ ὅτι, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ βαθμὸν ἀνώτερον, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μελετήσῃ ἐπὶ τετραετίαν, ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν ναυτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν, εἰς τὸ διεθνὲς δίκαιον καὶ εἰς ὅλα ἐν γένει τὰ ζητήματα τὰ νομικὰ, τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ, βεβαίως οὗτος θὰ καταγείνῃ εἰς τὴν μελέτην αὐτῶν, καὶ δὲν θὰ διέρχηται τὰς ὥρας αὐτοῦ ἐν ἀργίᾳ, οὐδὲ θὰ σκέπτηται, πῶς νὰ καταφύγῃ εἰς ἀλλότρια μέσα πρὸς προαγωγήν. Ἐλπίζω ὅτι ἡ σύνεσις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος ἔδειξε κατὰ τὴν τελευταίαν ταύτην στιγμὴν διὰ τῆς ὑποβολῆς σειρᾶς νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα πληροῦσι τὰ κενὰ τῶν ναυτικῶν ἡμῶν πραγμάτων, ὅτι σοβαρῶς μεριμνᾷ περὶ τῆς ἀνασυντάξεως τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν, ἐλπίζω, λέγω, ὅτι ἡ σύνεσις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ ποτὲ νὰ καταργηθῇ εὐεργετικὴ διάταξις, ἡ ὁποία ὑπάρχει ὡς σταθμός, οὕτως εἰπεῖν, τῆς προόδου τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν ἑτέραν χεῖρα τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν.

§220ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἤθελον παρακαλέσει τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ἄκαιρον ταύτην συζήτησιν, διότι οὔτε πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργοῦ ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει αὐτῶν, οὔτε νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ δύνανται νὰ συζητήσωσιν. Ἄλλως τε πιστεύω, ὅτι ταχέως θὰ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὸ ὁποῖον ὄντως ἔχει σπουδαιότητα μεγάλην.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§222Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Βουλευτά. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Βιτάλης, ὅστις εἶναι ἤδη εἰς τὸ βῆμα.

§224Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐπεθύμουν ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν.

§225Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπὶ τούτου θὰ ἀπαντήσω, κύριε συνάδελφε.

§226Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Πολὺ καλά.

§227Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἤθελον πολὺ εὐχαρίστως, Κύριοι, συμμορφωθῆ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἐὰν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων δὲν ἦσαν προδιατεθειμένοι νὰ ὁμιλήσωσιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, ἂν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας δὲν ἔθιγεν ὁπωσδήποτε τὴν φιλοτιμίαν μερίδος σώματος τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἤθελε δι’ ἐπιχειρημάτων νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει, νομίζω ὅτι δὲν ἦτο ἀναγκαῖον νὰ ἀναφέρῃ ὅσα ἀνέφερε, διότι αὐτὰ ταῦτα τὰ πράγματα ἐβοήθουν αὐτὸν εἰς τοῦτο. Δὲν ὤφειλε λοιπὸν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ ὑβρίσῃ ὁλόκληρον σῶμα, λέγων ὅτι διετέλεσαν ὑπηρέται εἰς τοὺς μαχίμους συναδέλφους των. Τοῦτο μάλιστα, ἐὰν ἐγένετο ἄλλοτε, φρονῶ ὅτι τιμᾷ αὐτοὺς, καὶ εἴθε καὶ ἐγὼ νὰ εὑρισκόμην εἰς τὴν θέσιν των...

§228Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπιτρέπετε, παρακαλῶ, μίαν διακοπήν;

§229Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Μὲ διαδέχεσθε.

§230Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μὲ τὸ «μὲ διαδέχεσθε» ἐξακολουθεῖτε ὁμιλοῦντες ἐπὶ ὅσων εἶπον, καὶ θέλετε νὰ δώσητε σημασίαν ἀλλοίαν εἰς ὅσα εἶπον. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ οἰκονομικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν διετέλεσαν ὑπηρέται εἰς τοὺς συναδέλφους αὐτῶν τοὺς μαχίμους, ἀλλ’ εἶπον, ὅτι οἱ μάχιμοι βεβαίως δὲν ἤθελον νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ναυτικοῦ ἀξιωματικοὶ διπλωματοῦχοι, διότι ἤθελον τούτους βεβαίως νὰ τοὺς ἔχωσιν ὡς ὄργανα. Αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν ἤθελον νὰ δώσω.

§231Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐβελτιώθη ἐπαισθητῶς διὰ τῶν ἐξηγήσεων, ἃς ἔδωκεν, ἡ ἔννοια τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅσα οὗτος εἶπεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρεξηγήσωμεν αὐτόν, καὶ τοῦτο, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι καὶ πολλοὶ διδάκτορες καὶ προλύται ὑπῆρξαν ὑπηρέται· ἑπομένως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνατροφὴν ἀμφοτέρων, ἡ διαφορὰ εἶναι ἀνεπαίσθητος. Ἔχομεν παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς ἀνατροφῆς δὲν πρέπει νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν. Κατὰ τὰς ἀτυχεῖς ἡμέρας τοῦ ἀτυχοῦς ἡμῶν πολέμου ἄνθρωποι μεγίστης παιδείας καὶ στρατιωτικῶν γνώσεων προσεποιήθησαν τὸν ἀσθενῆ, καὶ δὲν μετέβησαν εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, ἐνῷ ἀξιωματικοί, οἵτινες δὲν ἐξῆλθον ἐκ τῶν Σχολῶν, ἦσαν καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης, εἷς δὲ τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, τὸν ὁποῖον ἰδίοις ὀφθαλμοῖς ἔβλεπον εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, εἶναι ὁ συνταγματάρχης κ. Νικολαΐδης, ὁ ἐκ Μεγαρίδος ἀξιότιμος συνάδελφος. Δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ παραδεχθῶ, ὅτι, ἐπειδὴ εἷς συνταγματάρχης ἔχει πολλὰ διπλώματα, εἶναι ἀνώτερος τοῦ κυρίου Νικολαΐδου. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι τὸ θέμα μας. Πολὺ καλὰ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, εἰσαγαγοῦσα τοὺς διδάκτορας καὶ προλύτας εἰς τὸ οἰκονομικὸν σῶμα τοῦ Ναυτικοῦ, ἀλλὰ δὲν πρέπει διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ νὰ πετάξωμεν τὸ σῶμα τοῦτο τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τοὺς δρόμους. Πρέπει καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους νὰ πράξωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπράξαμεν διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς, οἵτινες εἰς μὲν τοὺς κατωτέρους βαθμοὺς προάγονται κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος, εἰς δὲ τοὺς ἀνωτέρους κατ’ ἐκλογήν. Αὐτὸ λοιπὸν πρέπει νὰ πράξωμεν καὶ διὰ τὸ σῶμα τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Ὁπωσδήποτε ἐπεκράτησε καὶ αὐτοὶ νὰ προάγωνται εἰς μὲν τοὺς κατωτέρους βαθμοὺς κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος, εἰς δὲ τοὺς ἀνωτέρους κατ’ ἐκλογὴν καὶ πολὺ καλῶς ἐπεκράτησε νὰ γίνεται τοῦτο, διότι ὑπάρχει νόμος, καὶ αὐτὸν τὸν νόμον ζητεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐφαρμόσῃ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυνουρίας συνάδελφος ἀνέφερε τὸ Διάταγμα τοῦ 1893. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἶναι φοβερὸν νὰ παίρνωμεν δικηγόρους καὶ νὰ τοὺς φέρωμεν εἰς τὸ δεξιὸν ἀξιωματικῶν ἐχόντων ὑπηρεσίαν 20 καὶ 30 ἐτῶν. Εἶναι ὅμως ἀφ’ ἑτέρου δίκαιον, καὶ αὐτοὶ οἱ νέοι κατὰ σειρὰν νὰ προβιβάζωνται, καὶ νὰ μὴ μένωσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολογιστοῦ. Ἀλλὰ πρέπει διὰ νόμου καὶ οὐχὶ διὰ Διατάγματος νὰ ὁρισθῇ, ὅτι τὸ τρίτον τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν προάγεται κατ’ ἐκλογὴν εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν δυνάμει τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἔχομεν καὶ διὰ τὸ Ναυτικὸν ἡμῶν. Ἀλλ’ ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας καὶ ἕτερον ζήτημα, τὸ ζήτημα, ἂν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σῶμα οἰκονομικὸν εἰς τὸ Ναυτικὸν ἡμῶν. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον. Ἑπομένως θεωρῶ ἀνευλάβειαν νὰ ἐκφράσωμεν ἡμεῖς γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὁπωσδήποτε φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πεταχθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος τοῦ Ναυτικοῦ.

§232Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἐνοήθη ἴσως ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅτι διὰ τοῦ Διατάγματος τοῦ ἐκτελεστικοῦ τοῦ νόμου τοῦ 1884...

§233Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τίνος ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος; Διότι ὑπάρχουσι τρία ἐκτελεστικὰ Διατάγματα τοῦ νόμου τούτου.

§234Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τοῦ Διατάγματος τοῦ 1893. Διὰ τοῦ Διατάγματος τούτου δὲν ἀφαιροῦνται δικαιώματα κεκτημένα τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἐχόντων ἀρχαιότητα, διότι τὸ Διάταγμα ὁρίζει, ὅτι δύνανται νὰ προβιβασθῶσι κατ’ ἐκλογὴν καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ κεκτημένοι τὸ προσὸν τοῦ διπλώματος, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβιβάσῃ ἀξιωματικοὺς κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος καὶ κατ’ ἐκλογὴν ἐκ τοῦ σώματος τοῦ οἰκονομικοῦ. Ἑπομένως δὲν ἀφαιροῦνται τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἐκτήσαντο δι’ ἀρχαιότητα ὑπηρεσίας οἱ ἀξιωματικοί. Ὤφειλον νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ταύτην, διὰ νὰ ἐννοήσητε, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1884 οὐδόλως ἀφαιροῦνται τὰ δικαιώματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ προσὸν τῆς ἀρχαιότητος.

§235Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς καταστήσω γνωστόν, διότι πιθανὸν ὑμεῖς νὰ μὴ γνωρίζητε, κατὰ τίνα τρόπον καταρτίζονται τὰ Διατάγματα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, προκειμένου περὶ προαγωγῆς κατωτέρων ἀξιωματικῶν. Ἐγὼ ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων λέγει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν: «ἢ θὰ ὑποβάλητε Διάταγμα, ἵνα προαγάγητε κατ’ ἐκλογὴν τὸν Α ἀξιωματικὸν τοῦ οἰκονομικοῦ, ἢ θὰ φύγω ἀπὸ τὸ κόμμα»! (ἱλαρότης).

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι δὲν θέλωσι νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὴν παράκλησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, καὶ θέλωσι νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος, τότε τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Βελλιανίτης.

§237Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ὁ κύριος Βελλιανίτης.

§239Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐὰν ἀποφασισθῇ νὰ μὴ ὁμιλήσωσι καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, τότε δὲν θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγώ· ἐπειδὴ ὅμως βλέπω, ὅτι ὑπάρχει παρὰ τοῖς κ. συναδέλφοις τάσις, ὅπως ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, θὰ ὁμιλήσω.

§240Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ εὐχαρίστως συναινῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, ἐὰν δὲν πρόκηται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ Διάταγμα τὸ παρέχον τὰ προσόντα τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ.

§241Π. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§242ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Βεβαίως δὲν πιστεύω νὰ ἔχητε ἀξίωσιν νὰ ὑποσχεθῶ τοιοῦτόν τι. Ἓν μόνον δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι οὐδὲν θὰ πράξω παρὰ τὴν συνείδησίν μου.

§243Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ συνειδήσεως, πρόκειται περὶ μὴ ἐφαρμογῆς Διατάγματος τερατωδῶς παρανόμου.

§244Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸ ὁποῖον ὅμως ἰσχύει ἀπὸ δεκαετίας καὶ πλέον, καὶ δὲν ἠξεύρω ποῦ ἦσαν τότε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον κόπτονται.

§245Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ Διάταγμα, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἀναβάλω τὴν συζήτησιν.

§246Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ συζητήσεως, τῆς ὁποίας σκοπὸς εἶναι ὁ ἔλεγχος πράξεως τοῦ Ὑπουργείου· πρόκειται μόνον περὶ συζητήσεως, ἧς σκοπὸς εἶναι ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι Διάταγμα ἐκδοθὲν πρὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν εἶναι παράνομον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, εἶναι σήμερον κατάλληλος ἡ ὥρα πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τούτου; Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶχεν ὁρίσει τὴν συνεδρίασιν τῆς σήμερον πρὸς συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, βλέπω ὅμως, ὅτι καταναλίσκομεν τὸν χρόνον εἰς συζητήσεις περὶ ἰχθυοτροφείων καὶ περὶ Διατάγματος τοῦ 1893. Ἀναγκάζομαι λοιπὸν νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἄδειαν νὰ ὑπομνήσω τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, καὶ νὰ παρακαλέσω, ὅπως, συνεπεῖς πρὸς τὴν ἀπόφασιν τὴν ληφθεῖσαν, προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις ὡρίσθη διὰ τὴν σήμερον.

§247Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον ἀπὸ τῆς πρωΐας, διὰ νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§248Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ;

§249Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ ἄλλου.

§250Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ δηλῶ, ὅτι θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§251Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ ζητήματος γενικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ κινήσῃ τὴν ὄρεξιν τῶν κυρίων συναδέλφων, ἵνα λάβωσι τὸν λόγον· πρόκειται νὰ ποιήσωμαι παράπονον πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Πρὸ τριῶν ἤδη ἡμερῶν ἐζήτησα τὸν λόγον, διὰ νὰ παραπονεθῶ, διότι ἡ κατ’ ἰδίαν παράκλησίς μου φαίνεται ὅτι δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. Οὐδὲ νομοσχέδια οὐδὲ ἡμερησίαν διάταξιν, ὅπως εἴθιστο νὰ γίνεται κατὰ τὸ παρελθόν, λαμβάνω ἐν τῇ οἰκίᾳ μου· εἰς τὰ προπύλαια τῆς Βουλῆς εἶναι εἷς κλητὴρ, ἐφωδιασμένος μὲ τὰ νομοσχέδια καὶ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ μᾶς τὰ παρουσιάζει ἐκεῖ, καθ’ ἣν ὥραν ἐρχόμεθα ἐνταῦθα πρὸς συνεδρίασιν· οὕτω δὲ πρέπει εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὴν Βουλὴν φέροντες ἀνηρτημένον ἀπὸ τοῦ ὤμου μάρσιπον, καὶ νὰ θέτωμεν ἐκεῖ τὰ νομοσχέδια καὶ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Προκειμένου ἰδίως περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα, νομίζω, εἶναι οὐσιῶδες καὶ σοβαρόν· διότι πῶς εἶναι δυνατὸν ἄνευ αὐτῆς νὰ λάβῃ τις γνῶσιν, τί πρόκειται νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλή, καὶ νὰ ῥίψῃ ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν συζητηθησομένων νομοσχεδίων; Ἔρχομαι ἐνταῦθα ἐντελῶς ἀπαράσκευος, ἐνῷ ἔχω τὴν διάθεσιν νὰ δώσω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου ἐπὶ ὡρισμένων ἀντικειμένων τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§253Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ διατάξητε τὸ Γραφεῖον τῆς Διεκπεραιώσεως, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἀταξίᾳ, νὰ ᾖναι τακτικώτερον. Καὶ δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις ὑπαλλήλων, δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις κλητήρων, ἡ ὁποία ἀναγκάζει τοὺς κυρίους διευθύνοντας τὸ Γραφεῖον νὰ ὑποπίπτωσιν εἰς τὴν παράλειψιν ταύτην τοῦ νὰ μὴ κομίζωσιν οἱ κλητῆρες εἰς τὰς οἰκίας ἡμῶν τὰ ἔντυπα. Ἄλλως τε ἐγὼ κατοικῶ εἰς δύο βημάτων ἀπόστασιν ἀπὸ τῆς Βουλῆς, φαντάζομαι δὲ, τί θὰ γίνηται διὰ τοὺς ἄλλους κυρίους Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσιν ὀλίγον μακράν.

§254ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κανεὶς δὲν λαμβάνει.

§255Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐπανειλημμένως ἐποιήσαμην παραστάσεις καὶ πρὸς τὸ Γραφεῖον καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, τὸν ὁποῖον παρεκάλεσα, καὶ μοὶ εἶπεν, ὅτι θὰ δώσῃ διαταγὰς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἵνα ἐκτελῇ τὰ χρέη της ἀνελλιπῶς, καὶ ἐν τούτοις πρὸ τῆς πύλης τοῦ Βουλευτηρίου χθὲς πάλιν μοὶ παρουσίασαν ὀγκώδη φάκελον χαρτιῶν· οὐδὲ βλέμμα ἔρριψα ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ὁ κλητὴρ ἤθελε, καλὰ καὶ σώνει, νὰ μοὶ τὰ δώσῃ: «πάρετε», ἔλεγεν, «εἶναι τὰ νομοσχέδια». «Ποῖα νομοσχέδια;» λέγω· «δὲν δέχομαι τίποτε»· καὶ εἰσῆλθον εἰς τὸ Βουλευτήριον, διότι δὲν ἐννοῶ νὰ εἰσέρχωμαι εἰς τὴν αἴθουσαν κομίζων ὁλόκληρον φορτίον ἐντύπου χάρτου. Παρακαλῶ λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ διατάξητε νὰ μοί σταλῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ οἱονδήποτε ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας, μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν κατόπιν τῆς διακοπῆς.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§257Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἰδίως τὰ πρακτικὰ τῆς παρελθούσης συνεδριάσεως καὶ ἡ ἡμερησία διάταξις.

§258Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρό τινων ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν, ὅπως εὐαρεστούμενος πρὸ τῆς Δευτέρας πληροφορήσῃ ἡμᾶς, τί γίνονται αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τοῦ Βελγίου πρὸς συνομολόγησιν ἐμπορικῆς συμβάσεως. Εἶναι ζήτημα συνδεόμενον στενῶς μετὰ τοῦ σταφιδικοῦ, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητήσωμεν. Τὸ Βέλγιον διατελεῖ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς μὲ τὴν Ὁλλανδίαν κλιματολογικοὺς ὅρους, καταναλίσκον 26,000 τόννους σταφίδος κατ’ ἔτος. Συνεπῶς ἡ μετὰ τοῦ Βελγίου σύμβασις εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ἥμισυ τῆς λύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ἡ σύμβασις αὕτη, δυστυχῶς, διαρκῶς ματαιοῦται, πρὸς ζημίαν ἀνυπολόγιστον τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, διαρκῶς θαπτομένη ὑπὸ μεγαλοσταύρους!

§259Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶχον παρακαλέσει, εἰ δυνατόν, νὰ προσκομισθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου αἱ καταστάσεις καὶ οἱ ἰσολογισμοὶ καὶ ἰδίως ἡ ἔκθεσις τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, οὐ μόνον μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐνηργήθη ἡ ἐξέλεγξις, ἀλλὰ καὶ ἐντεῦθεν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅπως λάβωμεν γνῶσιν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ Τράπεζα.

§260Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἦτο πλήρης ὁ φάκελος. Ὑποθέτω, ὅτι αὔριον θὰ ἦναι ἕτοιμος, ἵνα κατατεθῇ.

§261Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἐπερώτησίς μου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κύριος Γκότσης ἔχει τὸν λόγον.

§263Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Μετὰ τὴν σύστασιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§264Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατέθηκε γραπτῶς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα περὶ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ μακαρίτου Ξενοκράτους. Νομίζω ὅτι αἱ πληροφορίαι αὗται εἶναι καλὸν νὰ γνωσθῶσιν εἰς ὅλην τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλῶ νὰ διατάξητε νὰ τυπωθῶσι.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 200).

§266Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἀπηύθυνα, κύριε Πρόεδρε, πολλάκις θερμοτάτην παράκλησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μελέτην τὴν γενομένην ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου περὶ τῆς γραμμῆς Λεονταρίου–Σπάρτης. Ὑπενθυμίζω αὐτῷ καὶ αὖθις τὴν παράκλησιν ταύτην. Συγχρόνως θὰ παρακαλέσω πάλιν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ προσκομίσῃ ἐπὶ τέλους τὴν αἰτηθεῖσαν πρὸ δύο μηνῶν κατάστασιν, ἤτοι σημείωμα τῶν καθυστερήσεων ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, ὡς καὶ τῶν εἰσπραχθέντων κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν. Εἶναι πρᾶγμα, νομίζω, εὐκολώτατον. Παρακαλῶ, ὅσον οἷόν τε συντομώτερον νὰ προσαχθῶσι ταῦτα.

§267Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ μελέτη τοῦ σιδηροδρόμου ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἤθελον δὲ παρακαλέσει τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἔγγραφα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, διότι τὰ σχέδια καὶ ὁ ὀγκώδης φάκελος, ἐν ᾧ εὑρίσκεται ἡ ὑποβληθεῖσα μελέτη, καλὸν εἶναι νὰ μένωσιν εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου. Περιττὸν νὰ προσθέσω, ὅτι θέλει παρασχεθῆ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ εἰς οἱονδήποτε ἄλλον ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἐπιθυμοῦντα νὰ μελετήσῃ τὴν ὑποβληθεῖσαν ἔκθεσιν, τὰ σχέδια καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης, πᾶσα ἐλευθερία πρὸς τοῦτο.

§268Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε, Πρόεδρε, εἶναι γνωστὸν πλέον καὶ ἀποφασισμένον, ὅτι θὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικόν· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ προκαλέσῃ μεγάλην συζήτησιν, θὰ παρακαλέσω, ὅπως αὔριον τοὐλάχιστον προταχθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον περὶ λαχείου ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ στόλου καὶ περὶ φαρικῶν τελῶν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ γείνῃ συζήτησις.

§269Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Θὰ γείνῃ μεγάλη συζήτησις.

§270Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§271Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἠκούσατε, ὅτι θὰ γείνῃ μεγάλη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§272Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ κανονισθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία. Τὴν στιγμὴν ταύτην ὁ κ. Βουλευτὴς Σπετσῶν ὑποβάλλει πρότασιν, ὅπως αὔριον κανονισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, προτασσομένου ἑνὸς νομοσχεδίου, διότι κατὰ τὴν κρίσιν αὐτοῦ, ὡς καὶ πολλῶν ἄλλων κυρίων Βουλευτῶν, ἕν τῶν κυριωτάτων νομοθετικῶν ἔργων τῆς Βουλῆς εἶναι καὶ τὸ «περὶ συστάσεως λαχείου ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ στόλου». Ὑπάρχει νομοθετικὴ ἐργασία ἐκκρεμὴς ὡς πρὸς τὰ σταφιδικὰ νομοσχέδια, ὑπάρχει ἐπίσης νομοθετικὴ ἐργασία ἐκκρεμὴς ὡς πρὸς τὰ ναυτικὰ νομοσχέδια, ὑπάρχει νομοθετικὴ ἐργασία ποικίλη καὶ σπουδαιοτάτη. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ὁ κύριος Βουλευτὴς Σπετσῶν, εἶναι ἀκριβές, ὅτι πολὺ θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποκρούει τὴν σχηματισθεῖσαν πεποίθησιν, ὅτι, διὰ νὰ ψηφισθῇ, δέον νὰ γείνῃ συζήτησις. Εἶναι ὅμως δυνατὸν ἐκ παραλλήλου νὰ χωρῇ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, χωρὶς νὰ ἀνακόπτηται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, προτιμωμένων τῶν ἄλλων. Ὑπῆρξε καὶ ἄλλοτε ἐποχή, καθ’ ἣν ἐγένετο τοῦτο. Σήμερον καθωρίσθη νὰ ἔχωμεν δύο τμήματα καθ’ ἑκάστην συνεδρίασιν. Ἄλλοτε, ἐπειδὴ τοιαύτη τις ὑπῆρξε δυσχέρεια, ἐκανονίσθη, ἵνα τὴν μὲν πρωΐαν συζητῆται ὡρισμένη νομοθετικὴ ἐργασία, ἐπὶ παραδείγματι ἡ ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, μετὰ μεσημβρίαν δὲ ἡ ἄλλη νομοθετικὴ ἐργασία. Σήμερον ἔχει καθορισθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νὰ ἄρχηται τῶν ἐργασιῶν της τὴν δεκάτην ὥραν πρὸ μεσημβρίας, ἀλλ’ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι ἔρχεται ἡ 11 ἢ 12 καὶ ¼, καὶ τότε ἀρχόμεθα τῶν ἐργασιῶν μας, ὅταν δὲ ἠχήσῃ ἡ δωδεκάτη, σπεύδομεν βοῶντες, ὅτι πρέπει νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις. Ἔχει ἀποφασισθῆ καὶ καθορισθῆ ἡ τετάρτη μετὰ μεσημβρίαν ὡς ὥρα τῆς ἐπαναλήψεως τῶν συνεδριάσεων, καὶ ἔρχεται ἡ 5½, ἡ 6 παρὰ τέταρτον, καὶ ἡ 6 πολλάκις, καὶ μόλις τότε κατορθοῦται νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν τὰς ἐργασίας ἡμῶν. Καὶ τί ὑπολείπεται; Διάστημα δύο ὡρῶν. Τί ἐκ τῆς πρωίας; Κατ’ ἀνώτατον ὅρον μία ὥρα. Ἔχομεν λοιπόν, — ἐνῷ καταναλίσκεται ὁλόκληρος ἡ ἡμέρα, καὶ φαίνεται ἡ Βουλὴ τυρβάζουσα εἰς τὴν ἐργασίαν ἐπὶ ὁλόκληρον τὴν ἡμέραν, — ἔχομεν τρίωρον διάστημα, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἶναι ἀνεπαρκὲς πρὸς ἔλεγχον καὶ πρὸς νομοθετικὴν ἐργασίαν τοσαύτην καὶ τηλικαύτην. Ἄλλοτε εἶχε προταθῆ, ὅπως τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου περιορισθῇ εἰς ὡρισμένας ὥρας, καὶ τότε συνεζητήθη διὰ μακρῶν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῶσιν ὅρια ἐν τῷ ἔργῳ τῆς Βουλῆς τοῦ ἐλέγχου τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἤθελον προβάλει εἰς τὴν Βουλήν, ἢ νὰ μεταβάλῃ τὰς ὥρας τῶν ἐργασιῶν αὑτῆς, καὶ νὰ ἄρχηται ἡ συνεδρίασις ἀπὸ τῆς τετάρτης ἢ πέμπτης ὥρας μετὰ μεσημβρίαν, ἤ, ἂν πρόκηται νὰ μείνωμεν προσηλωμένοι εἰς τ’ ἀποφασισθέντα, νὰ ἀρχώμεθα ἀκριβῶς ἀπὸ τῆς δεκάτης ὥρας πρὸ μεσημβρίας, νὰ διακόπτωμεν τὴν 1 μετὰ μεσημβρίαν, καὶ οὕτω νὰ ἔχωμεν τρίωρον χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ ἐξαντλῆται τὸ θέμα τῶν ἐπερωτήσεων καὶ τοῦ ἐλέγχου, καὶ νὰ εἰσερχώμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ν’ ἀπασχολώμεθα εἰς τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, κατὰ δὲ τὰς ὑπολοίπους μεταμεσημβρινὰς ὥρας νὰ ἀσχολώμεθα εἰς τὰ λοιπὰ νομοθετικὰ ἔργα. Δὲν εἶναι πρωτότυπος ἡ πρότασις αὕτη, διότι καὶ ἄλλοτε ἐφηρμόσθη τὸ μέτρον τοῦτο, καὶ ἀπεδείχθη ἐπιτυχές. Ἐὰν δὲν καθορισθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἔργον ἡμῶν, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ προβῶμεν οὐδὲ βῆμα. Ἐὰν ἀποφασισθῇ νὰ καθιερωθῇ ἡ πρωϊνὴ ὥρα διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ σπουδὴ περὶ τὸν ἔλεγχον καὶ ὁ ζῆλος περὶ τὴν ἀνάπτυξιν πολλῶν θεωριῶν, ἀσχέτων πρὸς τὸ στενὸν θέμα, δὲν θέλει ἀπασχολεῖ τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Οἱ συνάδελφοι ἐκ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν βεβαίως δὲν θ’ ἀνακόψωσι τὸ ἔργον τοῦ ἐλέγχου δι’ ἐκβιάσεως τῶν συναδέλφων αὐτῶν, ἀλλὰ θὰ ἐπηρεάσωσιν ὁπωσδήποτε αὐτούς, ὅπως μὴ καταναλίσκεται τοσοῦτος χρόνος ματαίως εἰς ἐπερωτήσεις ἐπουσιώδεις. Εἶμαι βεβαίως ἐκ τῶν φρονούντων, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, εἶμαι ὅμως καὶ ἐκ τῶν ἐχόντων ἀδιάσειστον πεποίθησιν, ὅτι παντὸς νομοσχεδίου περὶ σταφίδος καὶ ἄλλου νομοθετικοῦ ἔργου πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, ἡ ὑποβληθεῖσα, περὶ τῆς ὁποίας τόσος ἐγένετο θόρυβος, καὶ ἡ ὁποία ἐκρίθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ, δηλαδὴ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία ἡ στρατιωτική. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν θέλω νὰ ἀντιδράσω εἰς τὴν σπουδὴν τῶν ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν συναδέλφων, σπουδὴν δεδικαιολογημένην, λόγῳ τῆς παρατηρουμένης καταστάσεως ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις, ἀλλὰ προβάλλω τὴν λύσιν ταύτην, ἵνα συνδυασθῇ καὶ χωρήσῃ ἐκ παραλλήλου ἡ διπλῆ νομοθετικὴ ἐργασία, τῆς ὁποίας ἐπιβάλλεται ἡ ἐπείγουσα ψήφισις. Ταῦτα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προβάλω εἰς τοὺς ἡγήτορας τῆς πλειονοψηφίας, ταῦτα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προβάλω εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ Βουλὴ ἂς λάβῃ, ἂν θέλῃ, ὑπὸ ἔποψιν σοβαρὰν ταῦτα, καὶ ἂς προβῇ εἰς μίαν λύσιν· διότι θὰ λήξῃ καὶ ὁ Μάϊος, καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν προχωρήσει — σᾶς τὸ λέγω ἐκ τῶν προτέρων — εἰς καμμίαν σοβαρὰν νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἐὰν δὲν συγκινηθῶμεν ἐπὶ τέλους πάντες καὶ φροντίσωμεν νὰ ἐργασθῶμεν περισσότερον, καὶ τὴν ἀπόφασιν ἡμῶν ταύτην πραγματοποιήσωμεν, ἀρχόμενοι ἀπὸ τῆς δεκάτης ὥρας πρὸ μεσημβρίας, καὶ ἐργαζόμενοι μέχρι τῆς 1 μετὰ μεσημβρίαν, ὅτε νὰ διακόπτηται ἡ συνεδρίασις καὶ νὰ ἐπαναλαμβάνηται τὴν τετάρτην ὥραν.

§273Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ σταφιδικὸν ζήτημα εἶναι τόσον σπουδαῖον, ὥστε ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νὰ προταχθῇ. Πᾶσα πρότασις, ὅπως διακόπτηται ἡ συζήτησις αὐτοῦ καὶ ἐπαναλαμβάνηται τὴν ἄλλην ἡμέραν, καὶ νὰ ἔχωμεν οὕτω μίαν μόνον ὥραν τὴν ἡμέραν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, εἶναι πρότασις παρελκύσεως τοῦ ζητήματος, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς τοὐλάχιστον, οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καταγόμενοι, δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ παραδεχθῶμεν. Εἴμεθα ὅμως διατεθειμένοι, ἐκτελοῦντες βεβαίως καθῆκον, νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ Σπετσῶν, ὅπως μετὰ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ λαχείου ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ στόλου.

§274Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Οἱ λόγοι ἀληθῶς τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος ἐκ Μεγάρων Βουλευτοῦ εἶναι πατριωτικώτατοι, καὶ ἐνεθυμήθην, ὡς ἐκ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν νῦν κατέχει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ κύριος συνάδελφος, τοὺς λόγους τοῦ ἐκλιπόντος κατὰ τὴν περίοδον ταύτην κυρίου Ρικάκη (ἱλαρότης). Ἠδύνατο ὅμως ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ἀντὶ νὰ καταναλώσῃ τόσον χρόνον πρὸς ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον προέβαλεν, ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ταῦτα ἰδιαιτέρως εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸ τῆς τετάρτης ὥρας, ὅτε ὑπῆρχε καιρὸς νὰ συζητηθῶσιν ἰδιαιτέρως καὶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, οὕτως ὥστε αὐτὴ αὕτη ἡ πλειονοψηφία νὰ μὴ ἀπασχολῇ τὴν Βουλήν, καὶ νὰ μὴ ἔρχησθε κατόπιν νὰ κατηγορῆτε ἡμῶν, ὅτι ἐμποδίζομεν τὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς.

§275Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε σᾶς κατηγόρησα διὰ τίποτε.

§276Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Πάντοτε μὲ ἐμποδίζετε, καὶ ἰδοὺ πάλιν ἐξακολουθεῖτε νὰ καταναλίσκητε τὸν χρόνον τῆς Βουλῆς (ἱλαρότης).

§277Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ οἱ δύο ἐξακολουθεῖτε τὴν περιττὴν κατανάλωσιν τοῦ χρόνου.

§278Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὀλίγα μόνον στρατιωτικὰ νομοσχέδια ἔχουσι μέχρι τοῦδε ψηφισθῆ, τὰ δὲ λοιπὰ ἐρρίφθησαν εἰς τὸν πυθμένα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως τῇ συγκαταθέσει τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῇ ἀνοχῇ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Εἶναι ζήτημα ὀλίγων ὡρῶν.

§279Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια θὰ προκαλέσωσι μεγάλην συζήτησιν.

§280ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν σημασίαν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων οὐδεὶς παραγνωρίζει. Βεβαίως ταῦτα δέον νὰ τύχωσι τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς καὶ ν’ ἀποτελέσωσι τὸ κύριον μέλημα αὐτῆς· πάντες ὅμως ἐπίσης αἰσθανόμεθα, ὅτι καὶ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ συμφέροντα τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας καὶ τὴν ἐπίρρωσιν τὴν οἰκονομικὴν αὐτῆς ἐν συνόλῳ καὶ οὐχὶ μόνον τῶν τόπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δεινοπαθοῦσι, δέον ἐκ παραλλήλου νὰ συζητηθῇ. Παραδέχομαι τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαρίδος συναδέλφου, νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων τούτων συγχρόνως· ἐλπίζω δὲ, ὅτι οἱ κύριοι Βουλευταὶ θέλουσι δείξει τὴν δέουσαν προθυμίαν, ἵνα ἀπόσχωμεν τῶν μακρῶν συζητήσεων καὶ μὴ καταναλίσκωμεν τὸν χρόνον ἐπὶ ματαίῳ, διότι ἄλλως ἀνωφελῶς συνερχόμεθα ἐνταῦθα. Ἀκριβῶς δὲ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι δέον νὰ διαιρεθῇ ἡ ἡμέρα εἰς δύο τμήματα, καὶ κατὰ τὸ μὲν πρὸ μεσημβρίας τμῆμα νὰ συζητῆται τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, μετὰ μεσημβρίαν δὲ νὰ συζητῶνται τὰ λοιπὰ νομοσχέδια.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γεωργόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§282ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὀρθοτάτην τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος συναδέλφου, διότι καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιμείνωμεν, ἵνα προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ γεωργίας. Εἴμεθα πρόθυμοι, ἐπαναλαμβάνω, νὰ συζητήσωμεν τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ θέλομεν ἐκ παραλλήλου νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ γεωργικόν, διότι, ὡς καὶ ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει εἶπον, ἡ κρίσις, ἡ ὁποία προαγγέλλεται διὰ τὴν γεωργίαν, εἶναι φοβερά. Εἴμεθα σύμφωνοι νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια· μετὰ τὸ ῥάπισμα μάλιστα τὸ τελευταῖον ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ προτιμήσωμεν τὴν συζήτησιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐὰν θέλωσιν ἄλλοι τινὲς νὰ προταχθῇ τὸ σταφιδικόν, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἀξίωσιν ἐκ παραλλήλου νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ γεωργικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης σπουδαιότατον.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, εἶναι τὸ νομοσχέδιον «περὶ τῆς εἰς εἶδος ἀποδόσεως τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης νόμων.» Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔχει ὁ κύριος Παυλόπουλος.

§284Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν.

§285ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ὄχι αὐτὴ ἡ τακτική, «νὰ περάσῃ εἰς πρώτην συζήτησιν, καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἀναγνώσεις συζητοῦμεν». Νὰ συζητήσωμεν.

§286Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον τηλικαύτης σοβαρότητος, πρέπει βεβαίως νὰ συζητηθῇ, καὶ διὰ νὰ συζητηθῇ, ἀπαιτεῖται νὰ μελετηθῇ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι εἰς ἐπανάστασιν διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι οἱ πληθυσμοὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ζητοῦσι διὰ συλλαλητηρίων καὶ διὰ δημοψηφισμάτων, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ οἰνοποίησις τοῦ παρακρατήματος, ἀλλὰ τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων τοῦ λοιποῦ Κράτους. Διὰ νὰ συζητήσωμεν λοιπὸν σοβαρῶς καὶ ἀναλόγως τοῦ ὕψους τοῦ ἀντικειμένου τούτου, πρέπει νὰ μελετήσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικὸν ἐξεδόθη εἰς δευτέραν ἔκδοσιν, μετὰ πολλῶν τροπολογιῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ μόλις πρὸ ὀλίγων ὡρῶν μᾶς διενεμήθη, συνωδεύθη δὲ καὶ μὲ τόμον ὁλόκληρον γνωμῶν συλλόγων καὶ σωματείων καὶ διαφόρων ἰδιωτῶν, καὶ συνοδεύεται διὰ μακρᾶς ἐκθέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ μὲ φάκελον ὀγκωδέστατον, περιλαμβάνοντα τὰς δικαιολογίας τῶν τροπολογιῶν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι, διὰ νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ, πρέπει νὰ δοθῇ καιρὸς νὰ μελετήσωμεν καὶ νὰ σκεφθῶμεν ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐπὶ τοῦ τόμου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος περιέχει τὰς γνώμας τῶν συλλόγων καὶ σωματείων καὶ διαφόρων ἰδιωτῶν, καὶ ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, μόλις πρὸ ὀλίγων ὡρῶν διενεμήθη ἡμῖν. Ἀλλά, Κύριοι, ὑπαίτιον τῆς σταφιδικῆς κρίσεως ἐγὼ θεωρῶ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἰσήγαγε πρῶτος τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐπίστευσεν ὁ πληθυσμὸς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ ἑκατοντάδραχμα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ κάτοικοι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἔκαιον διὰ τῶν πιστολίων των· ὑπαίτιοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρέπεισαν τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς νὰ πιστεύσωσιν, ὅτι ἡ Βουλὴ τέλος πάντων δύναται νὰ χορηγήσῃ τὴν πανάκειαν εἰς τὴν κρίσιν αὐτήν! Ἐγώ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι καὶ ἡ παρακράτησις πρέπει νὰ καταργηθῇ, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ παρακράτησις εἰς οὐδὲν ἄλλο συνετέλεσεν ἢ μόνον εἰς τὸ νὰ πλουτίσῃ ὀλίγους καταστηματάρχας, πρὸς δυστυχίαν τῶν πεινώντων σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, ἔστω καὶ δι’ αὔριον, ἡ ἔναρξις τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ λάβωμεν καιρόν, ἂν ὄχι νὰ μελετήσωμεν, τοὐλάχιστον νὰ ἀναγνώσωμεν τὰς τροπολογίας καὶ τὰς διαφόρους γνώμας, τὰς ὑποβληθείσας, αἱ ὁποῖαι ἐκωδικοποιήθησαν καὶ μόλις πρὸ ὀλίγων ὡρῶν μᾶς ἐκοινοποιήθησαν.

§287Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§288Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τὸ νὰ ζητῶσι τὴν ἀναβολὴν, δικαίωμα αὐτῶν εἶναι, τὸ νὰ λέγωσιν ὅμως, ὅτι τοῦτο πράττουσι, διότι ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ μελετήσωσι τὸ ζήτημα, τοῦτο εἶναι ἄνω ποταμῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τῆς κοινωνίας, καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς συνεζητήθη ἐπὶ δύο μῆνας. Δὲν πρόκειται νὰ δημιουργήσωμεν τίποτε νέον σήμερον. Πρόκειται νὰ συζητήσωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἐπὶ ἐργασίας, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθόν. Ἡ παροῦσα Βουλὴ γνωρίζει ἄριστα τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον διετυπώθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐπ’ αὐτῶν νὰ συζητήσωμεν. Τί θὰ ὠφελήσῃ νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν; Ἔχομεν τίποτε νέα νὰ συζητήσωμεν;

§289Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολλὰ νέα.

§290Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Διόλου, διότι κατὰ βάσιν εἴμεθα σύμφωνοι. Θέλουσί τινες νὰ ἐκτοπίσουν τὴν παρακράτησιν; δικαίωμά των εἶναι νὰ ζητήσουν νὰ τὴν ἐκτοπίσουν· νομίζω ὅμως, ὅτι ὁ τοιοῦτος ἀγὼν εἶναι μάταιος, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοιαύτην συζήτησιν δὲν θὰ τὴν ἐνθαρρύνῃ, διότι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ δεδηλωμένην ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως γνώμην, βεβαίως πᾶσα συζήτησις περὶ καταργήσεως αὐτῆς εἶναι ματαία. Λοιπὸν λέγω, ὅτι ὄχι μόνον πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ πρέπει καὶ τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφίσωμεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ εἰς δευτέραν ἀκόμη, καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ ἐπέλθῃ εὐρυτάτη συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ καὶ τῶν τροπολογιῶν, διὰ νὰ μὴ κατατρίβηται ἡ Βουλὴ εἰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ παρεμποδίσωσι τὰς λοιπὰς ἐργασίας αὐτῆς, αἵτινες εἶναι σοβαρώταται.

§291Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μαντινείας ἀνέκαθεν ἐκηρύχθη πολέμιος τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, δὲν ἀποκρύπτει ἄλλως τε, ὅτι ἔχει ἐναντία συμφέροντα. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ὑπάρχουσι Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐναντία συμφέροντα, ἀλλ’ οὗτοι πρέπει ὡς ἄνδρες νὰ εἴπωσι σαφῶς τὴν γνώμην των, καὶ ὄχι νὰ ἔρχωνται νὰ λέγουν, ὅτι ἐπιστόλιζον καὶ ἔκαιον οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ τὰ ἑκατοστάρικα, καὶ δὲν ἠξεύρω ποῖα ἄλλα μυθολογήματα· διότι σᾶς βεβαιῶ, Κύριοι, ὅτι οὐδέποτε ἔλαβε χώραν τοιοῦτόν τι. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι γενναῖον ἐκ μέρους ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους νὰ ἔρχωνται νὰ μυκτηρίζουν οὕτω δυστυχεῖς ἀνθρώπους. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἡ Πελοπόννησος, πρὸ πάντων δὲ αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι συνεισέφερον καὶ συνεισφέρουν τοὺς περισσοτέρους φόρους· μὴ λησμονῆτε, ὅτι κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην ἐπεβλήθησαν φόροι βαρεῖς εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι, σᾶς βεβαιῶ, κοιμῶνται νήστεις, καὶ ἐν τούτοις οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι δὲν διεμαρτυρήθησαν ἀκόμη. Ἐρχόμεθα μετὰ πέντε ὅλους μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους καὶ ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἄλλοι τῶν συναδέλφων καθήμεθα ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, καίτοι τὰ ἐναντία φρονοῦντες, ἵνα ἐπιψηφισθῶσι τόσα νομοσχέδια, χωρὶς οὔτε κἄν νὰ διαμαρτυρηθῶμεν, ὅτε δὲ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ἐξ Ἠλείας Βουλευτὴς πολλάκις καὶ κατ’ ἐπανάληψιν ἐπηρώτα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐγὼ ἐσιώπων, διότι ἔκρινον, ὅτι ἥρμοζε νὰ ἀναμένω τὴν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε φέρει ἓν νομοσχέδιον περὶ σταφίδος, διότι εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὰ τοιαῦτα ζητήματα, ἕνεκα τῶν ἀλληλοσυγκρουομένων συμφερόντων, δὲν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ τελεσφορήσωσι, λαμβάνοντα σάρκα νόμου, ἐὰν δὲν υἱοθετήσῃ αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις. Ἀφοῦ πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ μετὰ παρέλευσιν ἔκτοτε ἑνὸς μηνὸς καὶ πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι σήμερον θὰ συζητηθῇ πρῶτον, νομίζω ὅτι πᾶσα ἄλλη συζήτησις εἶναι περιττὴ πλέον. Νὰ συζητήσωμεν λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ συζητήσωμεν διὰ βραχέων, μιμούμενοι κατὰ τοῦτο τοὺς ἀρχαίους, νὰ προβῶμεν δὲ εἰς τὴν ψήφισιν, καὶ ὡς ἄνδρες νὰ τὸ ψηφίσωμεν, ὅσοι τὸ θέλομεν, νὰ τὸ καταψηφίσωμεν, ὅσοι δὲν τὸ θέλομεν.

§292Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν εἶμαι κατὰ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἑπομένως ἐπιθυμῶ νὰ ψηφισθῇ τοῦτο· ἀλλ’ εἶμαι μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν, ἢ μᾶλλον εἷς τῶν δύο Βουλευτῶν, οἵτινες ἐζήτησαν νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια πρὸ πάσης ἐργασίας τῆς Βουλῆς, καὶ τότε ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποφανθῆ νὰ προταχθῶσι καὶ ψηφισθῶσι. Δὲν ἔφερα ἀντίρρησιν πρὸ δέκα ἡμερῶν, ὅτε εἶχεν ἀποφασισθῆ, ὅπως σήμερον προταχθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, διότι ἐθεωρεῖτο, ὅτι ἐντὸς τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος θὰ ἐπερατοῦτο ἡ συζήτησις εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων· ἐπειδὴ ὅμως ἄλλα γεγονότα ἐπήνεγκον τὴν ἀναβολὴν, ὥστε σήμερον μόλις νὰ ἦναι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, νὰ ἀπειλῆται δὲ νῦν ἡ ἀναβολὴ αὐτῶν, δὲν γνωρίζω ἐπὶ πόσον, ἕνεκα τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦτο ἔλαβον τὸν λόγον, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἥτις εἶχεν ἀποφασίσει, πρὸ τῆς δευτέρας συζητήσεως, νὰ προταχθῇ πρὸ πάσης ἐργασίας ἡ ψήφισις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Νομίζω, ὅτι οὐχὶ πρὸ πολλοῦ χρόνου αἱ δύο πτέρυγες, ἀντεγκλήσεις ἐπήνεγκον κατ’ ἀλλήλων, ὅτι τόσα ἔτη ἀπωλέσθησαν χωρὶς ἡ στρατιωτικὴ παρασκευὴ τῆς χώρας οὔτε σπιθαμὴν νὰ προχωρήσῃ. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει, ἀφοῦ ἐπὶ τέλους ἀπωλέσθησαν αὐτὰ τὰ 7 ἔτη, νὰ ἀπολεσθῶσιν οὔτε 7 ἡμέραι ἀκόμη, ἀπέναντι μάλιστα ἄλλων γεγονότων, εἰς τὸ ἐξωτερικὸν συμβάντων, διότι ἡ ἀναβολὴ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἐπιφέρει τὴν ἐπ’ ἄπειρον παρακώλυσιν τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας. Ἐπειδὴ δὲν ἐψηφίσθησαν τὸν Ἀπρίλιον τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας καὶ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, μόλις κατὰ τὸ 1907 θὰ λειτουργήσῃ πλήρως ὁ νόμος περὶ στρατολογίας. Κατὰ τὸ 1907 μόνον τὸν Ἀπρίλιον καὶ Μάϊον θὰ ἦναι καὶ αἱ δύο ἡλικίαι ἄνευ ἀπαλλαγῶν, ὥστε νὰ δύναται νὰ παρουσιασθῇ ὁ στρατὸς μὲ 30,000 ἄνδρας, κατὰ τοὺς μῆνας αὐτοὺς, διὰ νὰ δύναται νὰ κάμῃ μεγάλας ἀσκήσεις. Βλέπετε ὅτι ἑνὸς μηνὸς ἀπώλεια ἔφερε κατὰ 3 ἔτη τὴν ἐπιβράδυνσιν τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Διὰ τοῦτο, καὶ ἐπειδὴ μόλις σήμερον διενεμήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλας τροποποιήσεις, καὶ ἐπειδὴ μόλις σήμερον διενεμήθη τὸ τεῦχος τοῦτο, ἔχον τὴν περίληψιν τῶν γνωμῶν καὶ τῶν προτάσεων τῶν διαφόρων συλλόγων, σωματείων καὶ λοιπῶν ἁρμοδίων διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, τῶν ὁποίων πλέον ἡ ψήφισις δὲν ἀπαιτεῖ μακρὸν χρόνον, διότι εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ κατόπιν νὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ὅτε καὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς θὰ ἔχῃ μελετηθῆ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἔχον τὰς τροποποιήσεις, καθὼς καὶ τὸ τεῦχος τὸ περιέχον τὴν περίληψιν τῶν διαφόρων προτάσεων. Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν πρώτην αὑτῆς ἀπόφασιν, καὶ ἐκτελέσῃ αὐτὴν, ὅπως συζητηθῶσι καὶ ψηφισθῶσιν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας.

§293Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ μέσον, τὸ μᾶλλον πρόσφορον πρὸς ψήφισιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, εἶναι, νὰ μὴ γίνηται ἀπώλεια χρόνου περιττὴ εἰς συζητήσεις περὶ προτάξεως ἢ ἐπιτάξεως, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη τὴν πρόταξιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἀποφύγῃ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἐπὶ μακρὸν ἀπασχολήσει τὴν Βουλὴν καὶ αἱ ὁποῖαι ἐθεωρήθησαν παρ’ ἡμῶν ἄσκοποι. Οὐδεὶς ὁ ἀμφιβάλλων, ὅτι κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ καὶ τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια καὶ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Εἶναί ποτε δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι δύναται νὰ παρέλθῃ ἡ Σύνοδος αὕτη ἄνευ τῆς ψηφίσεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων; Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι δύναται νὰ παρέλθῃ ἡ Σύνοδος ἄνευ τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος; Ἑπομένως πρὸς τί ἡ ἀπώλεια αὕτη τοῦ χρόνου; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἀσχολῆται περισσότερον. Ἐρχόμεθα τὴν πρωΐαν κατὰ τὰς 10, καὶ περιμένομεν, καὶ ἀπαρτία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ πρὸ τῆς ἑνδεκάτης ὥρας, πολλάκις δὲ κατορθοῦται τοῦτο μετὰ τὴν ἑνδεκάτην. Τὸ ἀπόγευμα, ἀντὶ νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὰς 4, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις περὶ τὴν ἕκτην ὥραν. Ἀσχολούμεθα δὲ εἰς ζητήματα σπουδαῖα μὲν,—τὸ ὁμολογῶ,—ἀλλὰ τὰ ὁποῖα εἶναι δεκτικὰ ἀναβολῆς, διότι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἰχθυοτροφείων καὶ τὸ ζήτημα τῶν λογιστῶν, τῶν ἐπιστημόνων ἢ μὴ ἐπιστημόνων, εἶναι σπουδαῖα, ἀλλὰ ἡ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις εἶναι δυνατὸν, ἄνευ βλάβης τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, ἐπί τινας ἡμέρας νὰ ἀναβληθῇ. Δὲν διατείνομαι, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ὁ ἔλεγχος, ἀλλὰ, ὡς βλέπετε, δὲν πρόκειται περὶ ἐλέγχου, διότι σήμερον διῆλθεν ὅλη ἡ συνεδρίασις εἰς συζητήσεις οὐδόλως σχετιζομένας πρὸς ἐνέργειαν κυβερνητικήν. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ εἰσέρχηται ἐνωρίτερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νὰ συνέρχηται τὴν ὁρισθεῖσαν ὥραν, νὰ καταγίνηται μὲν εἰς τὸν ἔλεγχον—βεβαίως εὐρύτατον ἔλεγχον—τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νὰ ἀναβάλλῃ τὰς συζητήσεις ἐπὶ ἐπουσιωδῶν θεμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ συζήτησις δύναται νὰ γείνῃ, καὶ βραδύτερον, καὶ νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐργασίας αὑτῆς, τὰς ἐχούσας σπουδαιότερον χαρακτῆρα. Δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ὡρίσθη, ὅπως σήμερον ἄρξηται ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Τί ἠθέλομεν κερδίσει, ἀναβάλλοντες τὴν συζήτησιν ταύτην; Ὑπάρχει τις ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος παραδέχεται, ὅτι δύναται νὰ μὴ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην; Ἄς γείνῃ λοιπὸν συζήτησις ἐπὶ τούτου, καὶ ἄς ἀποφύγωμεν τὴν ἀπώλειαν χρόνου διὰ ματαίων συζητήσεων, ἂν πρέπει νὰ προταχθῇ, ἢ δὲν πρέπει νὰ προταχθῇ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἄς συζητηθῇ. Μετὰ τὸ πέρας δὲ τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος θέλομεν προβῆ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ἀποφυγὴν ἀπωλείας χρόνου.

§294ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰσήλθομεν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν (θόρυβος ἐκ δεξιῶν).

§295Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τί θορυβεῖτε; Πολὺ ὀρθῶς λέγει. Καὶ ἐζήτησε τὸν λόγον μάλιστα.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§297ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἔχω τὸν λόγον ἐγώ.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χοϊδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§299ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἐπρόσεξα εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ ὅμως, Κύριοι, ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν πρόκειται ἐκ προμελέτης νὰ ψηφισθῇ ὅπως–ὅπως τὸ νομοσχέδιον, καὶ δι’ αὐτὸ ζητῶ τὸν λόγον.

§300Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§301ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Δὲν εἶπεν ἐκ προμελέτης, εἶπε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§302Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Εἶπον νὰ συζητηθῇ. Δὲν εἶπον νὰ ψηφισθῇ. Εἶπον «νὰ συζητηθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα», χωρὶς νὰ κάμω λόγον περὶ νομοσχεδίου.

§303ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἀκριβῶς τοῦ νομοσχεδίου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω τὸν λόγον.

§304Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαίωμά σας.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὐτὸ σᾶς παρεκάλεσα.

§306ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Περιττὴ ἡ ὑπόμνησις τοῦ δικαιώματός μου, διότι τὸ γνωρίζω. Ἤμην κατὰ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, ὄχι διότι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὅπως–ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἵνα σωθῇ ἡ παραγωγή, ἢ βελτιωθῇ κατά τι ἡ κατάστασις τῶν παραγωγῶν, —διότι δυστυχῶς οὔτε τὸ ἕν οὔτε τὸ ἄλλο ὑπόσχεται τὸ νομοσχέδιόν σας, —ἀλλὰ διότι πρέπει νὰ ἐπωφεληθῶμεν τῆς ἐπικρατούσης γαλήνης.

§307Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§308ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. .. ἵνα συζητήσωμεν σοβαρῶς καὶ ἐν ἀνέσει τὸ σταφιδικὸν λεγόμενον ζήτημα, καὶ δυνηθῶμεν νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα ὑγιᾶ. Καὶ ἀληθῶς, Κύριοι συνάδελφοι, μὲ ἐμπνέει ἡ γαλήνη τῆς ψυχῆς, μετὰ τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ φαίνεται διατεθειμένη νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχεδίου. Προστίθημι μάλιστα, ὅτι καὶ μὲ εὐελπίζει ἡ ψυχικὴ αὕτη ἠρεμία, ὅτι τὰ συμπεράσματα ἡμῶν δύνανται νὰ ὦσιν ἀπαύγασμα ὀρθοφροσύνης καὶ ὑγιοῦς κρίσεως, ἵνα μὴ ὑποπέσωμεν εἰς τὰ λάθη τοῦ παρελθόντος, τὰ ὁποῖα ἐνεκλιμάτισαν, οὕτως εἰπεῖν, ἐν μέσῳ ἡμῶν τὴν σταφιδικὴν κρίσιν, καὶ ἐπέφεραν τὰ γνωστὰ ὀδυνηρὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα. Ἵνα ὅμως δυνηθῶμεν νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα ὑγιᾶ, δὲν ἀρκεῖ νὰ βασιλεύῃ ἐν τῇ ψυχῇ ἡμῶν μόνον ἡ γαλήνη· ἀνάγκη νὰ συμπαρεδρεύῃ καὶ ἡ ἐπίμονος βάσανος τῶν πραγμάτων, ἐλευθέρα πάσης προκαταλήψεως καὶ τῆς συνήθους ἰσχυρογνωμοσύνης. Οὔτε ἡ σπουδὴ οὔτε ἡ ἐπιπολαιότης πρέπει νὰ ἔχωσι θέσιν ἐν συζητήσει τοιαύτῃ, διότι ἡ σπουδὴ καὶ ἡ ἐπιπολαιότης δὲν ὁδηγοῦσιν εἰς τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ συσκοτίζουσιν αὐτὴν ἔτι μᾶλλον. Πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἐλευθέρως, ἵνα ἴδωμεν, κατὰ πόσον τὸ προτεινόμενον μέτρον ἐκπληροῖ τὸν σκοπὸν, καὶ κατὰ πόσον παρέχει τὰς ἐγγυήσεις, ὅτι δύναται νὰ λύσῃ ὁριστικῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Εἰς ἐμὲ, Κύριοι, ἐπιτρέψατε νὰ ἐκφράσω σοβαροὺς δισταγμοὺς περὶ τῆς ὠφελιμότητος καὶ τοῦ μέτρου τούτου. Δὲν ὁμιλῶ περὶ ἐφημέρου ἢ τεχνητῆς ὠφελείας, ἀλλὰ περὶ ῥιζικῆς θεραπείας τῆς νοσούσης παραγωγῆς τῆς σταφίδος καὶ περὶ ὁριστικῆς λύσεως τοῦ μεγάλου τούτου οἰκονομικοῦ προβλήματος. Διότι τὸ σταφιδικὸν λεγόμενον ζήτημα εἶναι ἓν μέγα οἰκονομικὸν πρόβλημα, συνδεόμενον οὐ μόνον πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ὕπαρξιν τοῦ μεγαλειτέρου τμήματος τῆς χώρας, ἀλλ’ ὑπό τινα ἔποψιν καὶ πρὸς αὐτὴν τοῦ Κράτους τὴν οἰκονομικὴν ὕπαρξιν. Μολονότι ὅμως τοιαύτην ἔχει οἰκονομολογικὴν σημασίαν καὶ σπουδαιότητα, καὶ τοσοῦτον ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς τύχης τῆς Ἑλλάδος, ὑπετιμήθη ἡ σημασία του εἰς βαθμὸν, ὥστε ἐπὶ ἕνδεκα ἤδη ἔτη ἢ νὰ μὴ πράττωμεν τίποτε ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπιτακτικῶς ἐνεδείκνυε τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, ἢ νὰ ἀρκώμεθα μόνον εἰς τὴν ἐξεύρεσιν μέτρων προσωρινῶν καὶ ἀτελῶν, ἢ μᾶλλον ψευδομέτρων, προωρισμένων νὰ παρατείνωσι τὴν νοσοῦσαν κατάστασιν, καὶ νὰ διαιωνίσωσι τὴν κρίσιν. Καὶ νῦν, Κύριοι, κατὰ τὴν ἐμὴν ταπεινὴν γνώμην, ὑπὸ τὰς αὐτὰς εὑρισκόμεθα περιστάσεις μὲ τὸ προτεινόμενον μέτρον. Διότι ἐν τῇ ἐκπονήσει καὶ τούτου ἡ ἐπιστημονικὴ ἔποψις παρημελήθη ἐντελῶς, μόνος δὲ ὁ ἐμπειρισμὸς εἶπε τὴν πρώτην καὶ τὴν τελευταίαν λέξιν. Τοιουτοτρόπως ὅμως δὲν θὰ κατορθώσωμεν ἄλλο τι ἢ μόνον νὰ καταστήσωμεν χρονίαν τὴν κατάστασιν ταύτην, ἐξαντλούμενοι εἰς ἐμπειρικὰ μέτρα καὶ ἐμβαλλώματα, οἷα τὰ μέχρι τοῦδε ἐφαρμοσθέντα καὶ τὸ ὑπὸ τὴν μελέτην καὶ τὴν ψῆφον ἡμῶν νῦν τεθέν...

§309Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι πολὺ ἀργά.

§310ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Διατὶ εἶναι ἀργά;

§311Π. ΣΑΚΚΗΣ. Διότι δὲν πρόκειται τώρα νὰ ἐπιβληθῇ ἡ παρακράτησις. Τώρα, ὅτε ἔχει ἐπιβληθῆ ἡ παρακράτησις, εἶναι ὡς νὰ θέλωμεν νὰ ἀποκόψωμεν τὸ σεσηπὸς μέλος τοῦ σώματος.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§313ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Νὰ τὸ ἀποκόψωμεν, ἀφοῦ εἶναι σεσηπὸς, ἵνα ἐπέλθῃ ἡ θεραπεία. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρατηρῶ μετὰ λύπης, εἶναι, ὅτι δὲν κατενοήθη ἀκόμη ἐπαρκῶς ὁ σκοπὸς, εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν ν’ ἀποβλέψωμεν, μελετῶντες τὰ πράγματα τῆς σταφίδος. Ὁ σκοπὸς οὗτος δὲν συνίσταται, κύριοι συνάδελφοι, εἰς προσωρινὴν καὶ βεβιασμένην ὕψωσιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Ἡ ἐφήμερος καὶ ἐκβιαστικὴ ἀνύψωσις τῶν τιμῶν δὲν παγιοῖ τὴν κλονιζομένην ὕπαρξιν τῆς παραγωγῆς· τὸ ζήτημα εἶναι, κατὰ τίνα τρόπον θὰ δυνηθῶμεν εἰς τὸ μέλλον νὰ περιφρουρήσωμεν τὴν μεγάλην ταύτην παραγωγήν μας, καὶ νὰ ἄρωμεν ὁριστικῶς τὰς ἀφορμὰς τῶν κρίσεων. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα τότε μόνον δύναται νὰ θεωρηθῇ λελυμένον, ὅταν κατορθωθῇ, ὥστε τὸ προϊὸν νὰ δίδῃ ἐπαρκὲς καὶ ἀσφαλὲς κέρδος εἰς τὸν παραγωγόν, ἡ δὲ παραγωγὴ νὰ μὴ ἀναζητῇ οὔτε νὰ ἐκλιπαρῇ τὴν κατανάλωσιν, οὐδὲ νὰ μηχανᾶται μέτρα τεχνητὰ πρὸς συγκράτησιν τῶν τιμῶν τοῦ καρποῦ. Εἶναι τοιοῦτον τὸ νομοσχέδιον τῆς εἰς εἶδος εἰσφορᾶς; Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ τὸ ἐξετάσω μὲ τὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα μᾶς δίδει ἡ λογικὴ καὶ ἡ πεῖρα. Τί ζητοῦμεν διὰ τῆς εἰσφορᾶς εἰς εἶδος, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον; Νὰ ἄρωμεν πᾶν πλεόνασμα τῆς παραγωγῆς, ἵνα περιορίσωμεν αὐτὴν μέχρι τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἀρκεῖ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως. Εἶναι δεδομένον,—τοὐλάχιστον αὐτὸ ἰσχυρίζεσθε,—ὅτι αἱ ἀγοραὶ τῆς καταναλώσεως καταναλίσκουσι σήμερον μόλις 250 ἕως 260 ἑκατομμύρια λίτρας σταφίδος. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ παραγωγὴ ἡμῶν μᾶς δίδει ἐτησίως κατὰ μέσον ὅσον 360 ἑκατομμύρια. Τοιουτοτρόπως ἔχομεν ὑπερπαραγωγὴν 100 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἐνίοτε ἀναβιβάζονται εἰς 110 καὶ 120. Αὐτὸ εἶναι τὸ πλεόνασμα, καὶ τὸ πλεόνασμα τοῦτο, κατὰ τὴν κρατήσασαν γνώμην, καταρρίπτει τὰς τιμὰς, καὶ ἐξευτελίζει τὸ εἶδος. Ἄρα πρέπει διὰ παντὸς μέτρου νὰ ἐκλείψῃ ἐκ τοῦ μέσου τὸ πλεόνασμα τοῦτο, διότι εἶναι τὸ κάρφος εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς παραγωγῆς. Ἰδού, Κύριοι, ὁ ἄξων, περὶ τὸν ὁποῖον περιεστράφη μέχρι σήμερον ὁλόκληρον τὸ σύστημα τῶν μελετῶν καὶ τῶν σκέψεων ἡμῶν. Καὶ ἐπενοήσαμεν κατ’ ἀρχὰς τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως. Ἂς παρακρατήσωμεν, εἴπομεν, ἕν ποσοστόν, καὶ τὸ ζήτημα λύεται εὐκολώτατα. Ἀλλὰ δὲν παρῆλθε πολὺς χρόνος, καὶ ὁ θεσμὸς κατεδείχθη ἀνεπαρκής. Τὸ 20% τῆς παρακρατήσεως δὲν ἐπέφερε τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα, καὶ αἱ κρίσεις ἐξηκολούθουν, πότε μέτριαι καὶ πότε ὀξεῖαι. Ἐσκέφθημεν τότε καὶ διεκηρύξαμεν, ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ παρακρατῶμεν μέρος τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀφαιρῶμεν ὁλόκληρον τὸ πλεόνασμα, καὶ νὰ ἀφίνωμεν εἰς τὴν κατανάλωσιν μόνον τὸ ποσόν, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην. Καὶ ἐζήτησαν νὰ νομοθετηθῇ τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως, ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο προσέκρουεν εἰς ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦτο δυνατὸν διὰ συλλαλητηρίων νὰ ὑπερπηδηθῶσιν, ἐφεύρομεν τὸ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐφαρμοσθὲν μέτρον τῆς ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς καὶ τούτου ἐπραγματοποιήθη ἐφέτος ὁ σκοπὸς τοῦ ἐξακτέου ποσοῦ εἰς 250 περίπου ἑκατομμύρια, εἰς ὀλιγώτερον μάλιστα ποσὸν τοῦ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν πελατῶν μας ἀπαιτουμένου, διότι κατὰ τὸ σημείωμα τὸ ἐπίσημον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, μέχρι τῆς 31 Μαρτίου ἐκ τῆς ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος καὶ ἐκ τοῦ παρακρατήματος ἀφηρέθησαν ἐκ τῆς παραγωγῆς 121,667,300 λίτραι, ὥστε ἔμειναν 248 μόνον ἑκατομμύρια λίτραι διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, δηλαδὴ ποσὸν ὀλιγώτερον ἐκείνου, ὅπερ χρειάζεται. Ἐρωτῶ τώρα, κύριοι συνάδελφοι, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσητε, παρακαλῶ δὲ ἰδίᾳ τοὺς μὴ ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καταγομένους, καὶ ἐπικαλοῦμαι ἰδιαίτατα τὴν προσοχὴν αὐτῶν, διότι αὐτοὶ θ’ ἀποφασίσωσιν, ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν προσοχὴν αὐτῶν καὶ ὅσον ἀφορᾷ ἀκόμη τὴν ἐκτίμησιν τῶν διαφόρων γνωμῶν καὶ τὴν κρίσιν τῶν ἐπὶ τῆς γνώμης ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον κατάγονται ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ καὶ συνδέονται ἀμέσως μὲ τὸ προϊόν, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἔτη δοκιμάζουσιν ἐπὶ τῆς ῥάχεώς των τ’ ἀποτελέσματα τῶν μέτρων τῶν οἰκονομολόγων μας.

§314Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Εἰς μάτην, ἐὰν ἀποτείνησθε ἐκεῖ, διότι δὲν εἶναι πολιτικὸν τὸ ζήτημα.

§315ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἐρωτῶ λοιπόν, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσητε: διὰ τῆς ἀφαιρέσεως παντὸς πλεονάσματος κατὰ τὸ τρέχον ἔτος μᾶς ἐδόθησαν, Κύριοι, γεγονότα τοιαῦτα, ἐνισχύοντα κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον τὴν γνώμην, ὅτι μόνη ἡ ὑπερπαραγωγὴ ἀποτελεῖ τὴν κυρίαν καὶ ἀποκλειστικὴν αἰτίαν τῶν σταφιδικῶν κρίσεων;

§316Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Βεβαιότατα.

§317ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Τότε διατὶ καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο νὰ μᾶς ταλανίσῃ ἐπωδύνως ἡ κρίσις, καὶ αἱ τιμαὶ τῶν σταφίδων νὰ μὴ δυνηθῶσι νὰ ὑπερβῶσι τὰς 120 καὶ 125 δραχμάς;

§318Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἦσαν 50 μόνον δραχμαὶ πρὸ τοῦ μέτρου.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§320ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ὄχι, ἂς διακόπτουν· δὲν σημαίνει.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναται οὕτω νὰ γείνῃ συζήτησις, κύριε Βουλευτά. Εἶναι τοιοῦτον τὸ ζήτημα, ὥστε δὲν ἐπιδέχεται διακοπάς.

§322Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη, ὅτι, ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο τὸ προσωρινὸν ἐκεῖνο μέτρον, ἡ τιμὴ θὰ κατήρχετο εἰς 50 δραχμάς.

§323ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ, κύριε συνάδελφε, εἶναι ἐντελῶς αὐθαίρετον. Διότι, τί ἐμποδίζει καὶ ἐμὲ νὰ εἴπω, ὅτι, ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο, θὰ ἔφθανε τὰς 300 δραχμάς;

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε. Αὐτὰ ἔχουσιν αἱ διακοπαί.

§325Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Προεκάλεσεν ἀπαντήσεις διὰ τῆς ἐρωτήσεώς του.

§326ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐθαίρετον, ἀλλ’ εἶναι καὶ καθαρὸν σόφισμα, διὰ σοφισμάτων δὲ δὲν δύνανται νὰ διεξαχθῶσι συζητήσεις τοσοῦτον σοβαραί. Καὶ χαρακτηρίζω τοῦτο ὡς σόφισμα, διότι οὐδεὶς ἐχέφρων δύναται νὰ θέσῃ τοιαῦτα περιοριστικὰ καὶ αὐθαίρετα ὅρια εἰς τὸ μέλλον ἑνὸς προϊόντος, οὔτε νὰ προσδιορίσῃ τοσοῦτον τολμηρῶς τὴν τύχην αὐτοῦ. Ὑπάρχει ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ ἐμπορίου τῶν προϊόντων τοιαύτη ποικιλία περιστάσεων, ὥστε πολλάκις ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ὡς παρασκευάζον τὸν ὄλεθρον αὐτοῦ, νὰ τῷ ἐξασφαλίζῃ τὸ λαμπρότερον μέλλον. Ἄς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὰ σοφίσματα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι νὰ εἴπωσί τι πλειότερον τούτων, καὶ ἂς προχωρήσωμεν περαιτέρω. Ποῖον λοιπὸν συμπέρασμα, Κύριοι, προκύπτει ἐντεῦθεν; Καὶ δὲν νομίζετε, ὅτι ἡ στοιχειωδεστέρα πλέον λογικὴ ἐπιβάλλει νὰ ἀπαλλαγῶμεν τῆς ἰδέας ταύτης, — εἰς τὴν ὁποίαν τόσον ἐπιμόνως προσεκολλήθημεν — ὅτι μόνη ἡ ὑπερπαραγωγὴ ἀποτελεῖ τὴν ἑστίαν τῆς νόσου, καὶ νὰ ἀνυψώσωμεν, Κύριοι, τὴν συζήτησιν εἰς ἐπιστημονικωτέραν σφαῖραν, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ δώσωμεν ὁριστικὴν λύσιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑπάρξεως τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος;

§327ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποίαν;

§328ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Μὴ βιάζεσθε.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἰδέας του. Ὅστις ἔχει ἐναντίας ἰδέας ἂς ἔλθῃ κατόπιν νὰ ἀντικρούσῃ. Αἱ διακοπαὶ εἶναι περιτταί.

§330ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ αἰτία τῶν κρίσεων δὲν εἶναι μόνη ἡ ὑπερπαραγωγὴ, καὶ διὰ τοῦτο φοβοῦμαι, ὅτι καὶ τὸ νέον μέτρον σας, ἐὰν ψηφισθῇ, θὰ λάβῃ καὶ αὐτὸ τὴν αὐτὴν τύχην, οἵαν ἔλαβον ὅλα τὰ προηγούμενα συνάδελφα αὐτοῦ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου σειρὰν σταφιδικῶν ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς παρακρατήσεως τὸ προσφερθὲν εἰς τὴν κατανάλωσιν ποσὸν δὲν ὑπῆρξε μεῖζον τῶν ἀναγκῶν αὐτῆς. Καὶ ὅμως, Κύριοι, αἱ κρίσεις ἐξηκολούθησαν ὑφιστάμεναι. Καὶ ὑπῆρξαν μὲν περιστάσεις ἐκτάκτου ζητήσεως, καθ’ ἃς αἱ τιμαὶ ὑψώθησαν ὀλίγον, ἀλλὰ τοῦτο ἦτο ὅλως παροδικόν. Τοιαῦται δὲ παροδικαὶ ἀνατιμήσεις, προελθοῦσαι, καθ’ ἃ εἶπον, ἐκ τῆς ἐκτάκτου ζητήσεως, δὲν ἀποτελοῦσι τεκμήριον τῆς λυσιτελείας τοῦ μέτρου, οὔτε δικαιολογοῦσι τὴν τοσοῦτον ἰσχυρογνώμονα ἐμμονὴν ἐν τῇ σφαλερᾷ ἰδέᾳ, ὅτι μόνη ἡ ὑπερπαραγωγὴ ἐπιφέρει τὰς κρίσεις. Δὲν διεψεύσθη τοῦτο ἅπαξ, κύριοι συνάδελφοι, ἵνα τὸ ἀποδώσωμεν εἰς συγκυρίαν, ἢ εἰς ἄλλους λόγους, διεψεύσθη πολλάκις κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ὡς γνωρίζομεν πάντες οἱ παρακολουθοῦντες τὰ πράγματα τῆς σταφίδος, καὶ διεψεύσθη ὑπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἄρσεως τῶν πλεονασμάτων καὶ τῆς προσφορᾶς εἰς τὴν κατανάλωσιν ποσοῦ οὐχὶ μείζονος τῶν ἀναγκῶν αὐτῆς. Μόνον τὸ ἔτος 1900 ἀπετέλεσεν ἐξαίρεσιν, ἀλλὰ τοῦτο, ἕνεκα τῆς μεγάλης καταστροφῆς ἐκ τοῦ περονοσπόρου, δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐν τῇ μορφώσει τῶν ἡμετέρων πεποιθήσεων, διότι ἦτο ἔτος ἐκτάκτου καὶ ἀσυνήθους φύσεως. Ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων συλλογισμῶν δὲν φρονῶ, ὅτι ἡ ὑπερπαραγωγὴ μόνη παράγει τὰς κρίσεις. Διὰ τοῦτο λίαν δυσπίστως ἔχω καὶ εἰς τὴν ὠφελιμότητα τοῦ νέου μέτρου, τῆς ἄρσεως τοῦ πλεονάσματος διὰ τῆς εἰς εἶδος εἰσφορᾶς· διότι καὶ τὸ μέτρον τοῦτο, Κύριοι, οὐδὲν ἕτερον ἐπιζητεῖ ἢ τὴν ἄρσιν τῆς ὑπερπαραγωγῆς. Ἀλλὰ λέγετε: «ἀφοῦ τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κατορθώσωμεν ἐξ ὁλοκλήρου καὶ πάντοτε διὰ τῆς παρακρατήσεως, ἢ διὰ τῆς ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἂς τὸ κατορθώσωμεν διὰ τῆς φορολογίας εἰς εἶδος». Ὅλαι αἱ ὁδοὶ ἄγουσι, Κύριοι, εἰς Ῥώμην, ἀλλ’ ἡ Ῥώμη δὲν μᾶς ὠφέλησε. Διατί δὲν ἀφίνομεν αὐτήν, ἵνα τραπῶμεν ἄλλην ὁδόν, δυναμένην νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ῥιζικὴν λύσιν τοῦ οἰκονομικοῦ μας προβλήματος; Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου παρατηρῶ, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας αὐξάνει ὁπωσδήποτε ὁ φόρος τῆς σταφίδος καὶ ἐπιβαρύνεται πλειότερον ἡ βαρύτατα ἐπιβεβαρημένη σταφίς, διότι τὸ 15% εἰς εἶδος δὲν ἐξισοῦται πάντοτε πρὸς δραχ. 17 καὶ 65/00 εἰς χρῆμα τοῦ ἐξαγωγικοῦ φόρου. Ἔπρεπεν ἐν τούτοις νὰ τηρηθῶσιν αἱ ἀναλογίαι, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη οἱαδήποτε αὔξησις τοῦ ἐξαγωγικοῦ φόρου τῆς σταφίδος, ὅστις μάλιστα ἔδει νὰ ἐλαττωθῇ, ἐὰν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους τὸ ἐπέτρεπον, καὶ ἡ φειδὼ ἀντικαθίστα τὴν σπατάλην ἐν τῇ Διοικήσει. Ἡ βαρυτάτη αὕτη φορολογία τὰ μάλιστα ἐπέδρασεν ἐπὶ τῆς σταφίδος, καὶ οὐκ ὀλίγον συνέβαλεν εἰς τὰς κρίσεις αὐτῆς, διότι ἡ μεγάλη φορολογία ἐπιβαρύνει τὴν ἀξίαν αὐτῆς τεραστίως, τοιαύτη δὲ ὑπέρογκος ἐπιβάρυνσις προϊόντων τῆς φύσεως, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον δὲν ἐπεκράτησαν ἐν τῇ παγκοσμίῳ καταναλώσει, ἀλλ’ ὑφίστανται καὶ δεινὸν ἀνταγωνισμὸν ἐξ ἄλλων προϊόντων, παρεμποδίζει σπουδαίως τὴν προοδευτικὴν αὐτῶν ἐξέλιξιν. Ἠξεύρετε, Κύριοι, τίνα ἐπικίνδυνον ὑφίσταται ἀνταγωνισμὸν ἡ Κορινθιακὴ σταφὶς ἐκ τῶν σταφίδων τῆς Σμύρνης; Αἱ σταφίδες τῆς Σμύρνης δὲν εἶναι μόνον εὐωνότεραι φύσει, ἀλλὰ καί, διότι οὐδόλως φορολογοῦνται, ἀνταγωνίζονται βῆμα πρὸς βῆμα πρὸς τὴν ἡμετέραν σταφίδα, καίτοι δὲν ἔχουσι τὰ πολύτιμα στοιχεῖα αὐτῆς. Ἀλλ’ εἰσὶν εὐωνότεραι, διότι ἡ Τουρκία δὲν ἐνόμισεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ ἐξαγωγικὸν δασμόν, ἀφοῦ ἔχει ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ φυσικὸν τοῦτο προϊόν προώρισται ν’ ἀνταγωνισθῇ ἐν τῇ παγκοσμίῳ ἀγορᾷ πρὸς ἄλλα, ὁμοίας ἢ καὶ κρείσσονος φύσεως προϊόντα.

§331Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν εἶναι εὐωνοτέρα ἡ Σμυρναϊκή.

§332ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§333ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἐνῷ ἀναμφισβητήτως μία ἐκ τῶν ἀφορμῶν τῆς κρίσεως εἶναι καὶ ὁ ἀνταγωνισμὸς, ὃν ὑφίσταται ἡ σταφὶς πρὸς τὰ ἄλλα προϊόντα, ἐνῷ ὁ δυστυχὴς παραγωγὸς πωλεῖ σήμερον τὸ προϊόν του εἰς ἐξευτελιστικὴν τιμὴν, καὶ ἔχει τὴν ἐλπίδα, ὅτι διὰ τῆς εὐθηνίας θὰ αὐξήσῃ ἡ κατανάλωσις αὐτοῦ, ἐν τούτοις διὰ τῶν διαφόρων νόμων, τοὺς ὁποίους ἑκάστοτε ἐφευρίσκετε, ἐπιβαρύνετε ἐπὶ τοσοῦτον τὴν ἀξίαν τοῦ προϊόντος τούτου, ὥστε τὸ καθιστᾶτε ἀνίκανον ν’ ἀνταγωνισθῇ εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως πρὸς τὰ ἄλλα προϊόντα. Καὶ ἐπὶ τοιούτου μέτρου ἠθέλετε νὰ μὴ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς! Ἀλλὰ καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα δεῖται προσοχῆς ἐπίσης, ἐνέχον μεγίστην σημασίαν. Τί γενήσεται τὸ προκῦψον ἐκ τῆς παρακρατήσεως καὶ ἐκ τῆς εἰς εἶδος φορολογίας μέγα ὄντως ποσὸν τῶν 100 καὶ 120 ἑκατομμυρίων λιτρῶν; Κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ χρησιμοποίησις αὐτοῦ, ὅπως συμβιβάσῃ ὅλα τὰ διεστῶτα; Ἔχετε βιομηχανίαν, ὅπως τὸ χρησιμοποιήσῃ ὁλόκληρον εἰς τιμὰς δικαίας καὶ λογικάς; καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους θὰ συνθηκολογήσητε πρὸς αὐτήν; Ὀφείλομεν νὰ προσέξωμεν πολὺ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι ἡ ἐξασφάλισις τῆς διαθέσεως τοῦ ἐντεῦθεν προελευσομένου ποσοῦ κατὰ τρόπον συμβιβάζοντα τὰ συμφέροντα τῆς βιομηχανίας μὲ ἐκεῖνα τῆς παραγωγῆς δὲν εἶναι πρᾶγμα τόσον ἀσήμαντον, ὅσον ὑπελήφθη. Ἐλέχθη ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο λύεται διὰ τῆς οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τούτου, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ προτιμῶ τὴν ἀποφατικὴν λύσιν, ἐφ’ ὅσον ἀπειλητικώτατος ἐπικρέμαται ὁ κίνδυνος τῆς καταστροφῆς τῆς ἀμπελουργίας. Δὲν ἀποκρούω ἀπολύτως τὴν οἰνοποίησιν τῆς χλωρᾶς σταφίδος, διότι ὁμολογουμένως, ἐπιτρεπομένης ταύτης, αἴρεται τὸ μεγαλείτερον ἐμπόδιον τῆς εὐδοκιμήσεως τοῦ μέτρου. Ἀλλὰ τί θὰ γείνῃ ὁ μέγας καὶ πλούσιος κλάδος τῆς ἀμπελουργίας τῆς χώρας; Εἶναι δίκαιον νὰ πληρώσῃ αὐτὸς τὰ λύτρα; Καὶ εἶναι λογικὸν νὰ ἀνταλλάξωμεν ἓν ἀγαθὸν δι’ ἑνὸς μεγίστου καὶ ὀλεθρίου κακοῦ; Ἀλλὰ θὰ εἴπητε, ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀποκλείσωμεν τὴν χρῆσιν οἴνου ἐν τῷ τόπῳ ἐκ χλωρᾶς σταφίδος. Δὲν πιστεύω, ὅτι τοῦτο εἶναι τόσον εὐχερὲς, ὅσον ἐκλαμβάνεται, διότι ἡ πεῖρα δυστυχῶς διδάσκει τὸ ἐναντίον. Ἀλλ’ ἐὰν ἠδύνασθε νὰ μὲ πείσητε, ὅτι δύνασθε νὰ νομοθετήσητε μέτρα τοιαῦτα, ἀποκλείοντα ἀπολύτως τὴν καταδολίευσιν εἰς εὐρὺν κύκλον, θὰ σᾶς ἔλεγον: «ἐπιτρέψατε τὴν τοιαύτην χρῆσιν, ἀφοῦ μόνον δι’ αὐτῆς τὸ νομοθέτημά σας δύναται νὰ παράσχῃ μείζονας ἐλπίδας ἐπιτυχίας». Ἐγὼ ὅμως πολὺ ἀμφιβάλλω περὶ τοῦ κατορθωτοῦ τοῦ πράγματος. Ἀφίνω τὰς κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν δυσχερείας καὶ τὸ ἀδύνατον σχεδὸν τῆς ἐφαρμογῆς τοιούτου μέτρου, περὶ οὗ θὰ ὁμιλήσω, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου. Παρετήρησα καὶ ἓν ἄλλο ἐλάττωμα εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας. Λέγετε, ὅτι μόλις φθάσωσιν αἱ τιμαὶ εἰς 200 δραχμὰς, σεῖς θὰ ἀνακόπτητε ἀμέσως τὸν δρόμον αὐτῶν, παραδίδοντες εἰς τὸ ἐμπόριον τὸ προελευσόμενον ἐκ τῆς εἰς εἶδος φορολογίας ποσόν. Διατὶ, Κύριοι, τοῦτο; Διὰ νὰ σταματᾶτε τὰς τιμὰς εἰς τὰς 200 δραχμὰς, ἢ καὶ διὰ νὰ τὰς καταβιβάζητε; Ἀλλὰ τότε σεῖς οἱ ἴδιοι παρασκευάζετε τὰς ὑποτιμήσεις διὰ τῆς κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον αὐξήσεως τοῦ ἐξακτέου ποσοῦ. Διὰ ποῖον ὅμως λόγον δὲν ἐπιτρέπετε, αἱ τιμαὶ νὰ φθάνωσι τὰς 200 δραχμὰς, ἢ καὶ νὰ ὑπερβαίνωσι ταύτας, καὶ θέλετε νὰ τάξητε ὡς ἔσχατον ἢ ἀνώτατον ὅριον αὐτῶν τὰς 200 δραχμάς; Φοβεῖσθε μὴ ἐπιβαρυνθῇ ἡ κατανάλωσις; Ἀλλ’ ἡ κατανάλωσις δὲν ἐπιβαρύνεται, ἂν πληρώσῃ 200 καὶ 220 δραχμὰς, ἰσοδυναμούσας μὲ 150 φράγκα χρυσᾶ περίπου. Τοιαῦται τιμαὶ δὲν ὑπερβαίνουσι τὰ ὅρια, καὶ νομίζω, ὅτι οὐχὶ λελογισμένως ἐσπεύσατε νὰ καταστρέψητε σεῖς οἱ ἴδιοι τὴν βάσιν καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, τάξαντες ἀκρότατον ὅριον τιμῶν τὰς 200 δραχμάς. Ἀλλ’ ἐνῶ φρονῶ, ὅτι δὲν πταίει ἡ ὑπερπαραγωγὴ καὶ δὲν εἶναι αὐτὴ μόνη ἡ πέτρα τοῦ κακοῦ καὶ ἡ γενεσιουργὸς αἰτία τῶν σταφιδικῶν κρίσεων, ὀφείλω νὰ εἴπω, τίνα ἐγὼ θεωρῶ ὡς κυριωτέραν αἰτίαν τούτων. Καὶ τὸ πράττω ἀμέσως, ἐκφράζων μίαν πεποίθησιν, ἣν ἐμόρφωσα ἐκ τῆς ἐνδελεχοῦς παρακολουθήσεως τοῦ ζητήματος. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου βήματος ἀναλαμβάνωμεν νὰ ἐκφράσωμεν γνώμην ἐπὶ σπουδαιοτάτων καὶ ζωτικῶν ζητημάτων, οὐδὲν πρέπει νὰ ἐπηρεάζῃ τὴν ἐλευθέραν καὶ θαρραλέαν ἔκφρασιν τῶν γνωμῶν μας, διότι μόνον οὕτως ἐξασφαλίζεται ἡ ἀλήθεια, ἡ ὁποία μόνη διασκεδάζει τὰ σκότη καὶ τὰς πλάνας, καὶ ἀποκαθιστᾷ τὴν ποθητὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Ἐπὶ τῇ βάσει τούτων σᾶς λέγω, ὅτι ἡ μεγαλειτέρα πραγματικὴ αἰτία τῶν σταφιδικῶν κρίσεων καὶ τῆς παρατάσεως τῆς νοσηρᾶς καταστάσεως ὀφείλεται κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τὴν ἔλλειψιν ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου, ἀξίου τῆς μεγάλης αὐτοῦ ἀποστολῆς. Εἶναι γεγονὸς, ὅτι τοιοῦτον ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον ἐν γένει σήμερον δὲν ὑπάρχει, — ἐμπόριον ἀκμαῖον καὶ ἰσχυρὸν, δυνάμενον ν’ ἀντιταχθῇ εἰς τὰς ἀξιώσεις τῆς καταναλώσεως καὶ νὰ ἀντιπαλαίῃ κατ’ αὐτῆς, ἀγωνιζομένης νὰ ἐξευτελίσῃ τὸ προϊόν μας· — ἐννοῶ δηλαδὴ, ὅτι ἐλλείπουσι τὰ κεφάλαια, τὰ νεῦρα τῆς μεγάλης κυκλοφορίας. Ὑφ’ ἃς συνθήκας λειτουργεῖ σήμερον τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τῆς σταφίδος, κατὰ μέγα μέρος μὲ τὸ «νὰ καὶ δός μου», δὲν ἦτο δυνατὸν, Κύριοι, νὰ ἦναι ἄλλο τὸ ἀποτέλεσμα ἢ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξετυλίχθη ἐνώπιον ἡμῶν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν. Ἡ κατανάλωσις θὰ ἐγίνετο, ὡς ἐγένετο, κυρία τοῦ πεδίου, καὶ τὸ ἐμπόριον θὰ ἐδούλευεν εἰς αὐτήν. Διότι, ὅταν τὸ ἐμπόριον, ἐλλείψει κεφαλαίων, ἐργάζηται μόνον διὰ τῶν χρημάτων τῆς καταναλώσεως, ὁ ἐξευτελισμὸς τοῦ εἴδους εἶναι μοιραῖος καὶ ἀναπόφευκτος. Ἀπὸ τὴν ἱστορίαν τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος ποτὲ δὲν ἔλειψαν αἱ περιπετειώδεις περίοδοι. Ἀλλὰ παλαιότερον ὑπῆρχεν ἐμπόριον ἐξαγωγικὸν νευρῶδες, παλαῖον μὲ ἴδια αὐτοῦ ὅπλα στῆθος πρὸς στῆθος, καὶ αἱ κρίσεις κατεπνίγοντο, ἢ τοὐλάχιστον δὲν ἐπεκράτουν. Τὸ ἐμπόριον ἵστατο εὐσταθὲς, τηροῦν τὰς τιμὰς ἐντὸς τῶν δικαίων καὶ λογικῶν ὁρίων, καὶ ἡ κατανάλωσις ὑπεχώρει, διότι ὤφειλε νὰ ὑποχωρήσῃ. Καὶ δὲν ἠναγκάζετο τότε ἡ παραγωγὴ νὰ σκέπτηται περὶ ἀφαιρέσεως τῶν πλεονασμάτων, ἵνα ἀνυψώσῃ τὰς τιμὰς, ἀλλ’ ἐπροχώρει, ἀκολουθοῦσα τὸν νόμον τῆς προόδου. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ, συμπίπτουσα κατὰ τὴν μεταξὺ τοῦ 1850 καὶ 1860 δεκαετίαν, καθ’ ἣν ἡ παραγωγὴ ἡμῶν περιεστρέφετο εἰς 50 ἕως 80 ἑκατομμύρια, ὅτε ἀλλεπάλληλοι δυσμενεῖς περιστάσεις παρήγαγον ἀποθάρρυνσιν. Καὶ ἐρρίφθη καὶ τότε ἡ ἰδέα τοῦ περιορισμοῦ τῆς παραγωγῆς εἰς εὐωνότερα ὅρια. Ἀλλ’ ἀντετάχθησαν εἰς τὴν ὀπισθοδρομικὴν γνώμην οἱ εὐρύτερον βλέποντες τὰ πράγματα, καὶ ἡ ἀτυχὴς ἰδέα ἐγκατελείφθη. Δὲν παρῆλθον δὲ πολλὰ ἔτη, καὶ ἡ παραγωγὴ ἐπεξέτεινε τεραστίως τὰ ὅρια αὐτῆς. Τὰ 50 ἢ 80 ἑκατομμύρια ἐγένοντο 150 καὶ 200, καὶ ἐν τούτοις ὁ χρυσὸς ἄφθονος εἰσέρρεεν εἰς τὸν τόπον, καὶ ἡ χώρα ἐλάμβανε ζωὴν καὶ σθένος. Ἀλλ’ ὑπῆρχεν ἐμπόριον τότε, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἰδίας δυνάμεις, δὲν ἦτο ἑτερόφωτον, οὔτε ἐπερίμενε νὰ λάβῃ τὰ μέσα καὶ αὐτῶν τῶν στοιχειωδεστέρων δαπανῶν ἀπὸ τὴν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ πελατείαν μας, ὡς δυστυχῶς συμβαίνει σήμερον, πλὴν ὀλίγων γνωστῶν ἐξαιρέσεων, αἱ ὁποῖαι ὅμως ἀδυνατοῦσι νὰ συγκρατήσωσι τὰς τιμάς, διότι ἀναγκάζονται νὰ ὑποχωρῶσιν εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν τῶν ἐργαζομένων μὲ τὰ «κάτω». Καὶ ἂς μὴ εἴπῃ τις, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς μεγάλης ἀναπτύξεως τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος ὑπῆρχεν ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποία σήμερον ἔκλεισε. Διότι, ἂν ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας ἔκλεισε τὰς πύλας της, δὲν ἔκλεισεν αὐτὰς καὶ ὅλος ὁ ἄλλος κόσμος. Ἠνοίχθησαν ἔκτοτε πολλαὶ ἀγοραί, αἵτινες δὲν ὑπῆρχον πρότερον, καὶ δύνανται νὰ ἀνοιχθῶσι καὶ ἄλλαι, διότι ὑπάρχουσι πλεῖσται ἀκόμη ἀγοραὶ ἀνεκμετάλλευτοι ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν, ἀλλ’ ὑπάρχει ἀνάγκη κεφαλαίων καὶ ἐμπορίου ἐξαγωγικοῦ μὲ ἰδίας δυνάμεις, καὶ Κράτους συντρέχοντος, ἵνα χωρήσωμεν νικῶντες. Τοιαύτας, Κύριοι, ἔχω γνώμας περὶ τοῦ νέου μέτρου καὶ περὶ τῆς αἰτίας τῶν κρίσεων. Ψηφίζοντες τὴν φορολογίαν εἰς εἶδος, ἴσως ἐπιτύχωμεν μικρὰν ἀνακούφισιν, — ἣν ὅμως δὲν ἀναμένω, ἐὰν δὲν πληρωθῶσι τὰ κενὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀρθῶσιν αἱ ἀτέλειαι, — ἀλλ’ ἡ ἀνακούφισις αὕτη ἔσται ἐφήμερος. Ἡ ῥιζικὴ λοιπὸν θεραπεία δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ καὶ διὰ τοῦ μέτρου τούτου, διότι καὶ τοῦτο δὲν διέπεται ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιστήμης, τὸ πνεῦμα τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξασφαλίζουσι μίαν παραγωγήν. Δὲν ἐξασφαλίζεται ἡ παραγωγὴ διὰ μέτρων περιοριστικῶν καὶ ἀσφυκτικῶν, δι’ ὧν ἐπιδιώκεται ἡ ἐκβιαστικὴ ἰσορρόπησις αὐτῆς πρὸς τὴν κατανάλωσιν. Ἡ παραγωγὴ θέλει ἀέρα, θέλει εὐρεῖς ὁρίζοντας, ἵνα ἀναπνεύσῃ· ταῦτα δὲ δὲν ὑπάρχουσιν εἰς τοὺς περιοριστικοὺς φραγμούς, τοὺς ὁποίους ἐμεθοδεύθημεν. Ἡ στασιμότης εἶναι ἐχθρὰ τῆς προόδου, καὶ εἰς τὴν στασιμότητα φέρουσιν ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπὲρ τῆς σταφίδος ἐλάβομεν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν. Διότι, — τί νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι συνάδελφοι! — κατέχομαι ἀπηνῶς ὑπὸ τῆς ἰδέας, ὅτι δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρὸς, καὶ θέλει καταδειχθῆ ἐμφανῶς ἡ ἀνεπάρκεια καὶ τοῦ νέου τούτου μέτρου πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ μας, ἐὰν οὗτος, ὡς πιστεύω, δὲν συνίσταται, εἰς τὴν ἐφήμερον ἀνακούφισιν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῆς παραγωγῆς. Θὰ πεισθῶμεν τότε πάντες, ὅτι ἀπωλέσαμεν, ἐφ’ ἃ μὴ δεῖ, χρόνον πολύτιμον, καὶ παρετείναμεν μίαν κατάστασιν, κατὰ τῆς ὁποίας ἐξ ὑπαρχῆς ὠφείλομεν νὰ καταφέρωμεν θανάσιμον πλῆγμα. Τὸ δίδαγμα τοῦτο φοβοῦμαι, ὅτι θὰ μᾶς δοθῇ λίαν ταχέως κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς εἰς εἶδος φορολογίας. Τότε δὲ οὐδεὶς θὰ ὑπάρξῃ ὁ μὴ συμμερισθησόμενος τὴν γνώμην τῶν φρονούντων, ὅτι ἡ ἐνδεδειγμένη ὁδὸς δὲν συνίσταται εἰς τὴν αὔξησιν ἢ τὴν συντήρησιν τῶν τοιούτων τεχνητῶν μέτρων, ἀλλ’ εἰς τὴν κατάλυσιν ὅλων αὐτῶν τῶν μεσοτοίχων καὶ τῶν φραγμῶν, ἵνα ἀφεθῇ τὸ στάδιον ἐλεύθερον εἰς τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν διὰ τῆς ὁδοῦ, τὴν ὁποίαν διανύουσιν ὅλα τὰ προϊόντα ἐν τῷ ἀγῶνι τῆς παγκοσμίου ἐπικρατήσεως. Βεβαίως τοιοῦτον θαρραλέον ἐγχείρημα δὲν θὰ ἐπιφέρῃ ἀμέσως τὴν ἐπιδιωκομένην ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων. Ἡ κατάλυσις τῶν ἀνεγερθέντων μεσοτοίχων θὰ ἐντείνῃ ἀναμφιβόλως τὴν κρίσιν ἐπί τινα χρόνον, καὶ θὰ δημιουργήσῃ μείζονα οἰκονομικὴν ἀνωμαλίαν· ἀλλ’ ἡ ἔντασις αὕτη τῆς κρίσεως θὰ ἦναι ὅλως προσωρινή, μὴ ἐμπνέουσα φόβους καταστροφῶν ἀνεπανορθώτων· ὅταν δὲ ἡ πεπρωμένη ἐξασθένησις αὐτῆς ἄρξηται, θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν τόπον ἡ οἰκονομικὴ ἀνάρρωσις, βαθμιαία καὶ ἀσφαλής, ἵνα περισώσῃ μίαν μεγάλην πηγὴν πλούτου, ἣν ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία ἠρνήθη μέχρι τῆς σήμερον νὰ τάξῃ ἔστω καὶ μεταξὺ τῶν τελευταίων μελημάτων αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ὅμως ὀφείλει εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐγκολπωθῇ μετὰ πατρικῆς στοργῆς, ἐὰν θέλῃ νὰ ὑπάρξῃ Ἑλλάς.

§334Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§336ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τσαρλαμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§338ΕΥΑΓΓ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι κατὰ τῆς παρακρατήσεως, ὅπως ἤμην πάντοτε ἐκ πεποιθήσεως κατ’ αὐτῆς, διότι φρονῶ, ὅτι αὕτη, καίτοι ἐνομοθετήθη ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ ὠφελήσωμεν τὴν παραγωγήν, κατέστη ἡ αἰτία τῆς συμφορᾶς, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι. Δύναταί τις δὲ περὶ τούτου νὰ βεβαιωθῇ ἐξ ἁπλοῦ ὑπολογισμοῦ τοῦ εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον ἀπολαμβάνει ὁ σταφιδοκτηματίας, διότι, ἵνα ἀποκτήσῃ 100,000 λίτρας σταφίδος, πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ 200 στρέμματα γῆς· ἐκ τῶν 100,000 ἡ παρακράτησις θὰ τοῦ ἀφαιρέσῃ τὰς 20,000, τῷ ἀπομένουσιν 80,000. Σήμερον ἡ σταφὶς πωλεῖται πρὸς 100, 110, 115, 120 δραχμάς· ἐγὼ δέχομαι, ὅτι πωλῶ αὐτὸν τὸν σταφιδόκαρπον πρὸς 130 δραχμάς· θὰ μοὶ δώσῃ τὸ προϊόν αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 10,400· ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ἐξ αὐτοῦ δρ. 6,000 δι’ ἔξοδα παραγωγῆς, — καὶ λέγων 6,000 ὁμιλῶ περὶ ἐκείνου, ὅστις ἔχει ἐξ ἰδίων τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας, διότι, ἐὰν τὰ δανεισθῇ, σεῖς εἶσθε εἰς θέσιν καλλίτερον ἀπὸ ἐμὲ νὰ γνωρίζητε, τί θὰ πληρώσῃ ὁ καλλιεργητής· — ὅταν λοιπὸν ἀφαιρέσωμεν τὰς 6,000, ἀπομένουσι 4,400 δραχμαί, τὰς ὁποίας διαιροῦντες διὰ τοῦ 100 θὰ εὕρητε, ὅτι τὸν σταφιδόκαρπόν μου πωλῶ πρὸς 44 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, καὶ ἂν τὰ κτήματα ἦναι ἀγροληπτικά, θὰ λάβῃ 22 δραχμὰς ὁ κύριος καὶ 22 ὁ καλλιεργητής. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ συστήματος τῆς παρακρατήσεως, ὅπερ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἐμπορίου, κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ τιμαὶ ὁρίζονται συμφώνως πρὸς τὴν ζήτησιν. Μήπως τοὐλάχιστον διὰ τῆς παρακρατήσεως ἐπεξετείναμεν τὴν παραγωγήν; μήπως κατωρθώσαμεν δι’ αὐτῆς νὰ ἀνοίξωμεν νέας ἀγορὰς πρὸς κατανάλωσιν τοῦ σταφιδοκάρπου; Τίποτε δὲν ἐπράξαμεν, ἀλλ’ ἐξακολουθοῦμεν νὰ πωλῶμεν εἰς τὰς αὐτὰς τιμάς, νὰ πληρώνωμεν ἔξοδα δι’ ἀποθήκας, μισθοὺς διὰ μεγάλην ὑπαλληλίαν, νὰ πλουτίζωσιν οἱ ἀποθηκάριοι, καὶ εἰς τὸ τέλος, ἐὰν ὁ πτωχὸς παραγωγός, τοῦ ὁποίου ἐλήφθη ἡ σταφίς, ζητήσῃ νὰ λάβῃ μικρὸν δάνειον, τὸν ἐξαναγκάζουν νὰ πληρώσῃ ἔξοδα παραλαβῆς, ἔξοδα συμβολαίων, ἔξοδα δικαστικά, καὶ ἐπὶ τέλους τὸν ὁδηγοῦσι καὶ εἰς τὰς φυλακάς! Θὰ ἐνόουν τὴν παρακράτησιν, ἐὰν ἐπωλεῖτο τὸ προϊόν πρὸς τὸ συμφέρον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προσέφεραν αὐτό. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶμαι κατὰ τῆς παρακρατήσεως καὶ κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§339Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Δὲν εἶχον σκοπόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι καὶ ἐγὼ δὲν δύναμαι ἢ μόνον ὡς προσωρινὴν ἀνακούφισιν νὰ δεχθῶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τῆς παρακρατήσεως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, κατὰ τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις, ὀλίγας λέξεις περὶ αὐτῆς. Ἐγὼ, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναι πρᾶξις ἀντισυνταγματική, πρᾶξις αὐθαίρετος, διὰ τῆς ὁποίας καταλαμβάνεται ἡ περιουσία τοῦ πολίτου ἄνευ λόγου. Ἐν τούτοις, ἐάν τις τῶν κυρίων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐκηρύχθησαν ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, ἢ ὁ κύριος Ὑπουργός, ἔλθῃ εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀποδείξῃ, ὅτι διὰ τῆς παρακρατήσεως ὠφελήθησαν οἱ σταφιδοπαραγωγοί, τῷ ὑπόσχομαι ἐγὼ πρῶτος νὰ προσχωρήσω εἰς τὴν γνώμην του. Ἀλλὰ δυστυχῶς εἶναι βέβαιον, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὠφελήθημεν τίποτε, ἀλλὰ καὶ εἰς χειροτέραν κατάστασιν περιήλθομεν. Ἐγὼ θὰ ἐνόουν τὴν παρακράτησιν, καὶ θὰ ἐκηρυσσόμην ὑπὲρ αὐτῆς, ἐὰν κατὰ τὸν νόμον ἠδύνατο τὸ ἀντίτιμον τοῦ παρακρατήματος νὰ ἀναλάβῃ μετὰ τὴν ἐκποίησίν του ὁ καταβαλὼν τὸ παρακράτημα σταφιδοπαραγωγός· ἀλλ’ ὁ σχετικὸς νόμος ὁρίζει, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐδανείσθη παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ποσόν τι καὶ δὲν τὸ ἀποδίδει ἐν καιρῷ, διαγράφεται τοῦ καταλόγου τῶν μετόχων, ἐξακολουθεῖ ὅμως νὰ πληρώνῃ τὸ παρακράτημα ἐφ’ ὅρου ζωῆς! Καὶ οὐδὲν ἕτερον βλέπω ἢ χιλιάδας ἀνθρώπων καταδιωκομένων ὑπὸ τοῦ καταστήματος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ ῥιπτομένων εἰς τὰς φυλακάς. Ἐν ᾧ δὲ ὁ σκοπὸς τῆς παρακρατήσεως ἦτο ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος, ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύεται, ὅτι ὑπερτίμησις αὐτῆς οὐδόλως ἐπῆλθε. Φρονῶ ἑπομένως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διατηρήσωμεν πλέον τὴν παρακράτησιν ταύτην, ἡ ὁποία εἰς οὐδὲν ἕτερον συντελεῖ ἢ νὰ δημιουργῇ ὀφειλέτας εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, οἱ ὁποῖοι καταδιώκονται ὑπ’ αὐτῆς καὶ ῥίπτονται εἰς τὰς φυλακάς. Διὰ τοῦτο πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ὑποβληθέντος, προτείνω, ὡς καὶ ἄλλοτε προέτεινα, τὴν κατάργησιν τῆς παρακρατήσεως, μεθ’ ὃ νὰ προσπαθήσωμεν δι’ ἄλλων μέσων νὰ φέρωμεν τὴν βελτίωσιν εἰς τὰς τιμὰς τῆς σταφίδος.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§341Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀκόμη, κύριε Πρόεδρε; Ἡ ὀγδόη ὥρα παρῆλθε.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ὥρισε νὰ διακόπτωμεν τὴν ὀγδόην ὥραν. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–7). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μπακόπουλος.

§343Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πληροφορίας ἤθελον νὰ ζητήσω, καὶ ἁρμόδιος πρὸς τοῦτο μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα διὰ τῶν ἀστυνόμων, τῶν ὑπηρετούντων ἐν ταῖς σταφιδοπαραγωγοῖς ἐπαρχίαις, ζητήσῃ πληροφορίας, τὰς ὁποίας νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, ἀφ’ ὅτου δηλαδὴ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν νέων φυτειῶν, ἐφυτεύθησαν νέαι σταφίδες, καὶ πόσης ἐκτάσεως· διότι ἔχω πληροφορίας, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, καὶ ἰδίως κατὰ τὸ τρέχον, ἐπὶ τῷ φόβῳ ὅτι θὰ περισταλῇ διὰ νόμου ἡ ἐμφύτευσις σταφίδων, πολλοὶ ἔσπευσαν, καὶ ἐπὶ ἡμερομισθίῳ μάλιστα ὑπερόγκῳ, νὰ φυτεύσωσι νέας σταφίδας. Ζητῶ τὰς πληροφορίας ταύτας, διότι θὰ χρησιμεύσωσι καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα λάβωμεν ὀρθὴν κρίσιν καὶ ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου· διότι, ἐὰν ὑπῆρχε σταφιδικὴ κρίσις, οἵαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι παρέστησαν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη οἱ σταφιδοκτήμονες νὰ ἐπεκτείνωσι τὰς φυτείας των.

§344Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλω ζητήσει τὰς πληροφορίας, περὶ ὧν ἐποιήσατο λόγον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτής· ἀμφιβάλλω ὅμως, ἂν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ δοθῶσι πληροφορίαι ἀκριβεῖς περὶ τῆς ἐκτάσεως τῶν νέων φυτειῶν. Ἀλλὰ τὸ γεγονός, ὅτι γίνονται νέαι φυτεῖαι, εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως, καὶ τοῦτο θὰ ἦναι ἓν τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπικαλεσθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διατείνονται, ὅτι ἡ σταφιδικὴ κρίσις δὲν εἶναι τόσον μεγάλη, ὅσον ἄλλοι ὑποστηρίζουσιν.

§345Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει κρίσις, ἀλλὰ δὲν εἶναι τόσον μεγάλη, ὑπαίτιοι δὲ αὐτῆς εἶναι αὐτοὶ οἱ σταφιδοκτήμονες.

§346Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν εἶναι ὑπαίτιοι τῆς κρίσεως οἱ σταφιδοκτήμονες, αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι δι’ ἐργατῶν μισθωτῶν καλλιεργοῦσι τὴν σταφίδα των, ἢ καὶ ἐμφυτεύουσι νέαν τοιαύτην. Ὑπαίτιοι τῆς κρίσεως εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται μόνοι των· εἶναι οἱ σταφιδοκτήμονες ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων ἡ οἰκογένεια ἀποτελεῖται ἀπὸ 5 καὶ 6 ἄνδρας, οἵτινες ἐργάζονται μόνοι των· οἱ σταφιδοκτήμονες δὲ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι 30 ἢ 40 ἢ καὶ 50 στρέμματα σταφίδος, καὶ καλλιεργοῦσι ταῦτα δι’ ἐργατῶν ἡμερομισθίων, αὐτοὶ τυραννοῦνται, πένονται, δυστυχοῦσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9–12).

§347ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 13 διαγράφεται, λαμβάνει δὲ τὴν σειρὰν αὐτοῦ τὸ ἄρθρον 14, ὅπερ γίνεται 13. (Ἀναγινώσκεται τὸ κατὰ τὴν νέαν τάξιν ἄρθρον 13, καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 15 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ 14 κατὰ τὴν νέαν τάξιν (ἀναγινώσκεται).

§348Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16, κύριε Πρόεδρε, ἔχω τροπολογίαν.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 15.

§350ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι παροῦσα, καὶ ὅτι πρέπει νὰ λύσητε τὴν συνεδρίασιν.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 15 τοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἴπομεν νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον.

§352ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Τέλος πάντων προτείνω ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας (θόρυβος). Τί σημαίνει, ἂν εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 15 ἢ 16; Νὰ δοθῇ καιρὸς νὰ ἔλθωσιν ὅλοι οἱ Βουλευταί.

§353Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ μὴ καλύπτητε τοὺς διαλογισμούς σας. Καὶ ἄλλοτε ἡ Βουλὴ ἐψήφισε...(διάλογοι).

§354ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Παραιτεῖται, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Στεφανίδης τῆς ἐνστάσεώς του.

§355ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀφοῦ ἐπιμένετε παραιτοῦμαι.

§356Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, ἀφοῦ ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§357ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἑκατέρωθεν). Ἀπεσύρθη ἤδη ἡ ἔνστασις.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπέσυρε τὴν ἔνστασίν του ὁ κύριος Στεφανίδης. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15 τοῦ νομοσχεδίου, 14 κατὰ τὴν νέαν τάξιν). Ἄρθρον 15, τὸ 16 τοῦ νομοσχεδίου (ἀναγινώσκεται).

§359Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου.

§360Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 16 ἐξαρτᾶται ἡ τύχη τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ ἄρθρον 16 εἶναι τὸ καταργοῦν τὰς διατάξεις περὶ εἰσφορᾶς τῆς χλωρᾶς σταφίδος. Τὸ περιλάλητον ζήτημα εἶναι τοῦτο· θὰ ἐπιτραπῇ ἡ οἰνοποίησις τῆς χλωρᾶς σταφίδος, ναὶ ἢ οὔ; Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἄρχεται ὁ κίνδυνος διὰ τὰς οἰνοπαραγωγοὺς ἐπαρχίας. Ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζομεν τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου 16, ὡς ἔχει, ἐπειδὴ δὲ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τροπολογίαν, πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ ὑπάρχον λάθος. Τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νομοσχεδίου διαγράφεται, τὸ δὲ ἄρθρον 18 λαμβάνει τὸν ἀριθμὸν τοῦ ἄρθρου 16, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὸν ἀριθμὸν τοῦ ἄρθρου 17.

§361Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Διεγράφη καὶ ἄλλο ἄρθρον ἀνωτέρω, τὸ 13, ἑπομένως ὀρθῶς τὸ ἄρθρον 18 θὰ γείνῃ ἄρθρον 16.

§362Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 16 ζῇ;

§363Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§364Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πρέπει νὰ διασαφηνισθῇ, τί ἐννοεῖ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§365Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 16 εἶναι σαφές· λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει) «καταργοῦνται αἱ παράγραφοι γʹ καὶ δʹ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου ͵ΒϠΞΕʹ τῆς 22 Ἰουνίου 1903, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν ὡς εἰσφορὰν καταβολὴν καὶ χλωρᾶς σταφίδος». Ἑπομένως αἱ διατάξεις περὶ χλωρᾶς σταφίδος καταργοῦνται. Ὑπῆρχε διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπετρέπετο ἡ εἰσφορὰ καὶ χλωρᾶς σταφίδος.

§366Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαγορεύεται ἡ παρακράτησις χλωρᾶς σταφίδος;

§367Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπαγορεύεται ἡ χρησιμοποίησις τῆς χλωρᾶς σταφίδος ὡς εἰσφορᾶς. Δὲν δύναται δηλαδὴ νὰ γείνῃ παρακράτησις ἐκ χλωρᾶς σταφίδος, γίνεται παρακράτησις μόνον ἐκ ξηρᾶς σταφίδος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νόμου.

§368Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§369ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§370ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§371Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω. Καθ’ ὃν τρόπον ἠγόρευσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς, ὑπέλαβον πάντες οἱ ἀκούσαντες αὐτοῦ, ὅτι πρόκειται περὶ μέτρου εἰσαχθέντος ἤδη καὶ πραγματοποιηθέντος, τοῦ ὁποίου προτείνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἀνατροπή. Εἶναι λοιπὸν ἐπάναγκες νὰ γινώσκῃ ἡ Βουλή, ὅτι τὸ μέτρον τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος δὲν ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν διὰ τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἡ παρακράτησις λειτουργεῖ ἀπὸ δεκαετίας, καὶ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἀπὸ πενταετίας, ἀλλ’ οὐδέποτε εἶχεν ἐπιτραπῆ ἡ εἰσφορὰ χλωρᾶς σταφίδος ὡς παρακρατήματος. Μόνον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐψηφίσθη ὁ νόμος τῆς 22 Ἰουνίου 1903, ἐν ἄρθρῳ 8 τοῦ ὁποίου προσετέθη ἡ ἑξῆς διάταξις (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν νὰ δεχθῇ ὡς παρακράτημα χλωρὰν σταφίδα, μετὰ προηγουμένην συμφωνίαν, διὰ πλειστηριασμοῦ καταρτιζομένην μεταξὺ αὐτῆς καὶ ἐργοστασιαρχῶν ἐχόντων τὰ κατὰ τὸν νόμον ͵ΒΧΚΖʹ τοῦ 1899 προσόντα περὶ ἀγορᾶς ταύτης, ἐφ’ ὅσον ἤθελε κατατεθῆ εἰς ἀποταμίευσιν ἀντὶ ξηρᾶς ὑπὸ τῶν παραγωγῶν...» κλπ. Ὁ νόμος οὗτος ἠδύνατο καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος νὰ τεθῇ ἐν ἐνεργείᾳ, ἀλλ’ οἱ βιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν τὴν σταφίδα τὴν ξηρὰν, δὲν ἐζήτησαν νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θὰ ἐγίνετο ἡ ἀναλογία, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν. Ὅτε τὸ πρῶτον ἐφέτος ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκετο εἰς διαπραγματεύσεις μετ’ αὐτῶν καὶ τῶν Τραπεζῶν περὶ παρατάσεως τοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ληφθέντος μέτρου, ἤτοι ἐπὶ 5 ἔτη νὰ ἀναλάβωσι τὴν ὑποχρέωσιν οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ νὰ ἀγοράζωσι τὸ παρακράτημα, οὗτοι προέβαλον ἀκριβῶς τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὅτε τὰ πάντα εἶχον τελειώσει, ὅπως ἀναγραφῇ ἐν τῇ συμβάσει διάταξις ἐπιτρέπουσα τὴν οἰνοποίησιν τῆς χλωρᾶς σταφίδος. Τοῦτο, πρὶν ἢ ἀκόμη περιέλθῃ εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐγένετο γνωστὸν εἰς πολλοὺς ἐνδιαφερομένους ὑπὲρ τῆς οἰνοπαραγωγῆς, καὶ ἀμέσως εἴχομεν γενικὴν ἐξέγερσιν πασῶν τῶν οἰνοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν προεστώτων τῶν ἀμπελοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ δήμων. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν, προβαλοῦσα τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐπρόσεξεν εἰς τὴν γνώμην τῶν πλειόνων, ὤφειλε καὶ νῦν νὰ προσέξῃ εἰς τὴν γνώμην τῶν πλειόνων, ἡ γνώμη δὲ τῶν πλειόνων εἶναι ἡ γνώμη τῶν ἀμπελοκτημόνων· διότι ἦτο φυσικόν, ἡ Κυβέρνησις, ἐπιτρέπουσα τὴν χρησιμοποίησιν τῆς χλωρᾶς σταφίδος, νὰ βλάψῃ τὴν ἀμπελοπαραγωγήν. Εἴπομεν εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιούς: «πῶς μέχρι τοῦδε ἐχρησιμοποιεῖτε τὴν ξηρὰν σταφίδα εἴτε πρὸς οἰνοποίησιν εἴτε πρὸς παραγωγὴν μιστελίου εἴτε πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, καὶ τώρα τὸ πρῶτον προβάλλετε τοιαύτην ἀξίωσιν;» Οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ ἐδικαιολογοῦντο, λέγοντες, ὅτι, ἐπειδὴ ἀνελάμβανον ὑποχρέωσιν διὰ πέντε ἔτη, ἐνόμιζον ὅτι, ἔπρεπε νὰ τοῖς χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος καὶ ὅτι τὸ δικαίωμα, τοῦτο ἦτο ἀνάγκη νὰ χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς καὶ δι’ ἕτερον λόγον, διότι οὕτω θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξάγωσιν αὐτοὶ τὸ προϊὸν τῆς χλωρᾶς σταφίδος τῆς παρακρατήσεως, τῆς ἀγοραζομένης ὑπ’ αὐτῶν, εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς ἀγοράς, ὅπου ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ ὁ οἶνος ὁ παραγόμενος ἐκ ξηρῶν καρπῶν. Εἰς αὐτοὺς ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι οὐδεὶς τοὺς ἐμποδίζει νὰ χρησιμοποιήσωσι τὴν χλωρὰν σταφίδα, ἀρκεῖ νὰ τὴν ἀγοράζωσιν ἐκ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς. Διότι τὸ νὰ ζητῶσι νὰ ἀγοράζῃ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα τὴν χλωρὰν σταφίδα πρὸς 130 δραχμάς, νὰ τὴν πωλῶσι δὲ αὐτοὶ πρὸς δραχμὰς 80, εἶναί τι βεβαίως, τὸ ὁποῖον θέτει αὐτοὺς εἰς ἄνισον μοῖραν πρὸς τὸ προϊόν τῆς ἀμπέλου. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἐν Ἑλλάδι πλεονάζει ἡ ἄμπελος τῆς σταφίδος, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ἔκτασις τῶν ἀμπέλων ἐν Ἑλλάδι ὑπερβαίνει τὸ 1,000,000 στρεμμάτων, ἐνῷ ἡ ἔκτασις τῶν σταφιδαμπέλων μόλις ὑπερβαίνει τὰς 500,000. Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι ὤφειλε νὰ προσέξῃ εἰς τὰς διαμαρτυρίας καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τῶν ἀμπελοκτημόνων, καὶ διὰ τοῦτο προτείνει διὰ τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νομοσχεδίου τὴν κατάργησιν τῶν δύο παραγράφων τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ψηφισθέντος νόμου, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἡ χρησιμοποίησις τῆς χλωρᾶς σταφίδος, καίτοι ἠδύνατο ἴσως νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὸ νὰ μὴ ἐγκρίνῃ τὸν κανονισμόν, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ ἄρθρου ἐκείνου κανονίζεται, καὶ οὕτω νὰ φθάσῃ εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ἀλλ’ ἐνομίσαμεν, ὅτι θὰ ἦτο εἰλικρινέστερον νὰ εἴπωμεν ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ σώματος καὶ τῆς κοινωνίας, ὅτι ἀπαγορεύομεν τὴν χρησιμοποίησιν τῆς χλωρᾶς σταφίδος ἀντὶ παρακρατήματος, οὐχὶ ἀπολύτως.

§372Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὥστε τὸ ἄρθρον 16 τοῦ νομοσχεδίου δὲν διεγράφη.

§373Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν διεγράφη.

§374Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τότε δὲν ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μερλόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν, καθ’ ἣν τὸ ἄρθρον 16 τοῦ νομοσχεδίου διαγράφεται. Ἡ τροπολογία αὕτη θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§376ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ 17 τί ἐγένετο;

§377Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ διαγράφεται διὰ τὸν προηγούμενον λόγον.

§378Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἡ χλωρὰ σταφὶς μόνον εἶναι ἱκανὴ νὰ λύσῃ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ἐὰν ἔχωσιν ἰδέαν οἱ κύριοι ἀμπελοκτήμονες...

§379Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς εἶσθε ἐναντίον τῆς παρακρατήσεως.

§380Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ γίνεται ἡ παρακράτησις... (Θόρυβος).

§381ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, λύσατε τὴν συνεδρίασιν, διότι τὰ πνεύματα ἐξήφθησαν, παρῆλθε δὲ καὶ ἡ ὥρα. Ἕως πότε θὰ καθήσωμεν;

§382ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμία ἔξαψις ὑπάρχει.

§383ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἀνέλαβον καὶ μίαν ὑποχρέωσιν, κύριε Πρόεδρε, δημοσίᾳ πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν· εἶπον ὅτι θὰ παρεμβάλω πᾶν πρόσκομμα, διότι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐξακολουθεῖ νὰ εἰρωνεύηται τὸν τόπον. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ λύσητε τὴν συνεδρίασιν, διότι ὅ,τι γίνεται εἶναι ἐναντίον τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Εἴχομεν ἄλλως τε ὁρίσει νὰ ἐργαζώμεθα μέχρι τῆς ὀγδόης ὥρας, καὶ ἤδη ἔφθασεν ἡ ἐνάτη.

§384ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον λέγετε, κύριε Βουλευτά, καὶ τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ τῆς μειονοψηφίας ὑπέδειξαν, ἐγὼ δὲν γνωρίζω καμμίαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· ὅτι δηλαδὴ θὰ διακόπτηται ἡ συνεδρίασις τὴν ὀγδόην ὥραν. Μόνον τὴν μεσημβρίαν εἴπομεν ὅτι θὰ διακόπτηται, καὶ θὰ ἐξακολουθῇ μετὰ μεσημβρίαν, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ὁρίσῃ τοιοῦτόν τι, ἄλλο ζήτημα, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ὥρισεν. Ἐγὼ εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς.

§385ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ ἦναι παρόντες οἱ κύριοι Βουλευταί, διότι, ὅταν δὲν ἦναι παρόντες οἱ κύριοι Βουλευταί, δὲν γνωρίζω, πῶς θὰ συνεδριάσωμεν μὲ τὰ ἐδώλια κενά;

§386Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ν’ ἀφήσῃ νὰ τελειώσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§387Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι ὅλον τὸ νομοσχέδιον.

§388ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ὁ κύριος Ἀσημακόπουλος ὁμιλεῖ.

§389Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον αὐτό. Εἶπον, ὅτι μόνον διὰ τῆς παρακρατήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος ἠμπορεῖ νὰ βελτιωθῇ ἡ τύχη τῶν σταφιδοπαραγωγῶν.

§390ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐννοῶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, ἀφοῦ ὑπέδειξα εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅτι τὰ ἐδώλια τῶν Βουλευτῶν εἶναι κενά.

§391ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλετε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας;

§392ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Βεβαίως.

§393ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλο ζήτημα. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Ὁρίστε ὡς ψηφολέκτης.

§394ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀμέσως. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Περ. Ἀλεξάκη καὶ Ν. Α. Στράτου, ὡς ψηφολεκτῶν, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 81. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 9 μ. μ.)