1904.04.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48

τῆς 22 Ἀπριλίου 1904.

(Πέμπτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 10 καὶ 50′ π. μ. παρόντων 140 Βουλευτῶν, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐξ ἀφορμῆς χθὲς τῆς εἰσαγωγῆς προτάσεως νόμου ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Γιαννακίτσα ἔλαβον τὸν λόγον, προκειμένου μάλιστα περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ ὑπέβαλον τὴν γνώμην μου ὑπὸ τὴν σκέψιν καὶ κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως. Παραδόξως ὅμως βλέπω, ὅτι ἐντελῶς ἀντίθετος ὑπελήφθη ἡ γνώμη μου· διότι, ἐνῷ ἐγὼ ῥητῶς καὶ σαφῶς εἶπον, ὅτι ἡ στρεμματικὴ φορολογία πρέπει νὰ καταργηθῇ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, καὶ νὰ ἐπανέλθῃ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου, ὅπως ἐπίσης νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ νὰ ἐπανέλθῃ τὸ σύστημα τῆς δεκάτης, οὐχὶ ὡς δεκάτης, ἀλλὰ ὡς ἑβδόμης ἢ ἕκτης ἢ πέμπτης, μὲ τρόπον βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἀλλοῖον, παραδόξως, λέγω, ὑπελήφθη, ὅτι ἐγὼ συνηγόρησα ὑπὲρ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας καὶ περὶ τρόπου φορολογίας, ὃν ἀποκρούω διαρρήδην, διότι τὸν θεωρῶ ἄδικον καὶ ἄνισον. Παρακαλῶ λοιπὸν ἐν τῷ σχετικῷ μέρει τῶν πρακτικῶν νὰ ἀναγραφῇ, ὅτι ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν ἐπαναφορὰν τῆς δεκάτης ἢ τῆς πέμπτης, διότι 5% εἶναι ἀρκετὴ φορολογία, καὶ τὴν κατάργησιν τῆς στρεμματικῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἀμπέλων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· θὰ διορθωθῇ.

§4Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ὡς μέσον ἀνακουφίσεως μόνον συνέστησα τὴν ἵδρυσιν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, οὐχὶ ὡς τὸ μόνον μέσον.

§5ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐγὼ χθὲς, κύριε Πρόεδρε, ἐξήνεγκον τὴν γνώμην, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, καὶ συνηγόρησα ὑπὲρ τῆς καταργήσεως. Ἀνέμενον λοιπὸν νὰ τὸ ἴδω σήμερον ἀναγεγραμμένον ἐν τοῖς πρακτικοῖς· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοῦτο οὐδαμοῦ ἀναφέρεται, διὰ νὰ ἴδω, ἂν ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν διετύπωσα, διετυπώθη ἀκριβῶς ἢ οὔ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ διαπνέῃ τὰ πρακτικὰ πνεῦμα κατὰ βούλησιν.

§6ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νὰ διορθώσητε, κύριε Πρόεδρε, τὰ πρακτικά, καὶ νὰ ἀναγραφῇ, ὅτι ὁ κύριος Ζέρβας συνέστησε τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης ἔλαβον πολλοὶ τὸν λόγον. Ὁ πρακτικογράφος ἐνόμισεν, ὅτι ἁπλῶς ὤφειλε νὰ ἀναφέρῃ τοὺς Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν λόγον. Ἐπειδὴ ὅμως ἐπιθυμεῖτε, ἵνα ἡ γνώμη σας διατυπωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς, θὰ διατυπωθῇ. Ἑπομένως τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται διωρθωμένα. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Αἰδηψίων διὰ ψηφίσματός του ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ μερίμνῃ, ἣν ἔλαβεν ἐν τῷ ὑποβληθέντι σταφιδικῷ νομοσχεδίῳ, περὶ ὑποστηρίξεως τῶν ἀμπελοκτημόνων διὰ τῆς διατάξεως περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Ραδινός.

§8Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς σημερινὰς ἐφημερίδας ἀνέγνωσα, ὅτι ὁ μηχανικὸς τῆς Ἑταιρείας τοῦ Σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ ἐπεράτωσε τὰς μελέτας αὐτοῦ πρὸς κατασκευὴν τῆς διαμέσου γραμμῆς Δεμερλῆ–Συνόρων. Δὲν γνωρίζω, κατὰ πόσον ἡ εἴδησις αὕτη εἶναι ἀκριβής· θὰ ἐπεθύμουν ὅμως νὰ μάθω, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐγένοντο διαπραγματεύσεις, καὶ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αὗται, καὶ ἂν ὁριστικῶς καθωρίσθη τὸ σημεῖον τῆς ἑνώσεως τοῦ σιδηροδρόμου τούτου μετὰ τῶν τουρκικῶν σιδηροδρόμων.

§9Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πληροφορῶ τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι δὲν καθωρίσθη τὸ σημεῖον, ὅτι ἐγένοντο διαπραγματεύσεις, ἀλλὰ δὲν κατέληξαν ἀκόμη εἰς ἀποτέλεσμα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§11Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, χθές, ὅτε εἶχε κάμει ἐπερώτησίν τινα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς καὶ φίλος μου κ. Σκουζὲς, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἀτμοπλοϊκῶν εἰσιτηρίων. Ἐπειδὴ ὅμως ἐκείνην τὴν στιγμὴν συνέπεσε ν’ ἀπομακρυνθῆτε τῆς ἕδρας τοῦ Προέδρου, ὁ δὲ ἀντικαταστάτης ὑμῶν δὲν ἀντελήφθη, ὅτι ἐζήτησα τὸν λόγον, ἀναγκάζομαι ἤδη νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε χθὲς τὴν Βουλήν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος διεμαρτυρήθη τρόπον τινά, διότι διὰ μικρὰ ἀνταλλάγματα δίδονται παραχωρήσεις τινες εἰς ξένας ἢ καὶ ἐντοπίους Ἑταιρείας, καὶ ἐζήτησε μάλιστα νὰ μάθῃ, ποῖα ἀνταλλάγματα δίδονται. Ἤθελον λοιπὸν ἀπαντήσει χθὲς εἰς αὐτόν, ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ζητῇ ἀπὸ τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ μάθῃ τὰ ἀνταλλάγματα, καὶ νὰ ἀπασχολῆται ἡ ὑπηρεσία πρὸς τοῦτο, διότι, ἐὰν ἤθελεν ἀνατρέξει εἰς τὴν ταχυδρομικὴν νομοθεσίαν (ἔχει ἐκδοθῆ βιβλίον, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει καὶ τὰς διεθνεῖς συμβάσεις καὶ τὰς ἰδιωτικὰς τὰς μεταγενεστέρας), ἤθελε μάθει τοῦτο. Μοὶ ἔκαμε δ’ ἐντύπωσιν, ὅτι ἔφερεν ὡς ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν ἠδυνήθη εἰσιτήριόν τι νὰ χρησιμοποιήσῃ δι’ ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Βεβαίως ἦτο φυσικὸν τοῦτο, καὶ εἶναι ἀξιέπαινος ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος τοῦ ταχυδρομείου, ὁ ὁποῖος δὲν ἔδωκε τοιοῦτον εἰσιτήριον εἰς τὸν τότε ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ναὶ μὲν εἶναι ὡρισμένος ὁ σκοπὸς τῶν εἰσιτηρίων τούτων, ἀλλὰ δίδονται ἀναλόγως πρὸς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ζητοῦσι· διότι, ὅταν ἐγὼ μεταβῶ νὰ ζητήσω εἰσιτήριόν τι, ἤ τις τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ὁ ὁποῖος ὁπωσδήποτε ἐκ τῆς θέσεώς του δὲν δύναται νὰ διαθέσῃ εἰσιτήριόν τι, ὁ ὑπάλληλος βεβαίως καλῶς θὰ πράξῃ νὰ μὴ δώσῃ τὸ εἰσιτήριον· οὐδὲ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀπασχοληθῇ χθὲς ἡ Βουλὴ διὰ ζήτημα διακοσίων δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἄλλως τε ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ἐκ τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον ἐλάμβανεν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς τοῦτο· ἐκάκισε καὶ τοὺς ἄλλοτε Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι προέβησαν εἰς τὰς συμβάσεις ταύτας, καὶ ἐκάκισεν αὐτούς, διότι ἐχαρίσθησαν, ἀφίνοντες τὰ ¾ τῶν φαρικῶν. Βεβαίως εἶναι δεδικαιολογημένος ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, διότι ἤδη ἀπεσπάσθη ὁ Πειραιεὺς τῶν Ἀθηνῶν, καὶ δὲν ἔχει κανένα σύνδεσμον μὲ τὴν ναυτιλίαν. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἐὰν ζῇ ἡ Ἑλλάς, ζῇ καὶ ἐκ τῆς ναυτιλίας, ἡ ὁποία εἶναι ὁ τέταρτος παράγων, ἐκ τοῦ ὁποίου τρέφεται καὶ ἀναπτύσσεται τὸ ἔθνος. Ἐὰν δὲ δὲν ἐξακολουθήσωμεν νὰ κάμνωμεν αὐτὴν τὴν παραχώρησιν, τί θὰ συμβῇ; Θέλομεν διαπράξει μέγα ἔγκλημα κατὰ τῆς πατρίδος ἡμῶν, διότι πᾶσα ἐργασία θὰ σταματήσῃ. Δὲν ἀγνοεῖτε, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὅτι καὶ ἐν Πειραιεῖ καὶ ἐν Πάτραις καὶ ἐν Σύρῳ χιλιάδες ἐργατῶν ζῶσι μόνον ἐκ τῆς ἀνθρακεύσεως τῶν πλοίων. Ὅταν λοιπὸν δὲν παράσχωμεν εἰς αὐτὰ τὰ ἀτμόπλοια, εἰς αὐτὰς τὰς Ἑταιρείας τὰ μέσα ταῦτα, τί θὰ γείνωσιν οἱ ἐργάται αὐτοί; Βεβαίως θὰ καταφύγωσιν εἰς τὸν εἰς Ἀμερικὴν ἐκπατρισμόν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους φρονῶ, ὅτι οὐδὲ ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δώσῃ τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς φίλος μου, οὐδὲ πρέπει νὰ διστάσῃ τόσον αὐτός, ὅσον καὶ οἱ μέλλοντες διάδοχοι αὐτοῦ, νὰ ἐξακολουθήσωσι προβαίνοντες εἰς τὰς συμβάσεις ταύτας, διότι εἶναι εὐεργετικώταται ὄχι μόνον διὰ τὸν κλάδον αὐτὸν τῆς ναυτιλίας, ἀλλ’ ἐν γένει διὰ τοὺς ἐργάτας.

§12Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δικαίως ἡ Σῦρος σὲ ἐκλέγει Βουλευτήν!

§13Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Τυρνάβου κ. Λαπαθιώτου.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στελλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§15ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ μηνὸς καὶ πλέον παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν μίσθωσιν τοῦ κτήματος Βραώνας τῆς Μονῆς Πεντέλης, ἔτι δὲ τὸν παρεκάλεσα, ὅπως, εἰ δυνατόν, πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου τῆς Μονῆς ταύτης ἀπεφάσισεν, αἰτήσεως περὶ ἐγέρσεως ἀγωγῆς κατὰ τοῦ πρώην Ἡγουμένου καὶ κατὰ τοῦ πρώην μισθωτοῦ τοῦ εἰρημένου κτήματος. Συνάμα δὲ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἁρμοδίως ἐνεργήσῃ, ἵνα ἐπισπευσθῇ ἡ ἀνάκρισις ἐπὶ τῆς μηνύσεως τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου κατὰ τῶν αὐτῶν κυρίων. Παρήλθεν ἔκτοτε μὴν καὶ πλέον, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν οὐδεμίαν πληροφορίαν ἔδωκεν, ἀλλ’ οὐδὲ ἔγγραφον κατέθεσεν. Ἄπορος ἀληθῶς καταντᾷ ἡ τακτικὴ αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν καυχωμένου, ὅτι μετὰ σιδηροδρομικῆς ταχύτητος ἤθελε προσκομίσει τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀφίνοντος νὰ παρέλθῃ διάστημα μηνὸς καὶ πλέον χωρὶς νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ζητηθέντα, ὅπως γένηται ἐν τῷ δικαιώματι αὐτῆς ὁ προσήκων ἔλεγχος. Ἐπαναλαμβάνω τὴν ἐπερώτησιν καὶ τὴν παράκλησίν μου, νὰ μὴ ἀφήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διαρρεύσωσι μῆνες, διὰ νὰ προσκομίσῃ τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα.

§16ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Οὐδὲ μὴν παρῆλθεν, οὐδὲ ἡ Βουλὴ εὑρίσκετο ἐν ἐνεργείᾳ, ἵνα καταθέσω τὸν φάκελον τὸν αἰτηθέντα. Χθὲς εἶχον μετ’ ἐμοῦ τὸν φάκελον, τὸν ὁποῖον ἐν πρωτοτύπῳ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταθέσω, διότι, ὅταν κατατεθῶσι, θὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι ὑπάρχουσιν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ ἀρχείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐξαχθῶσιν. Ἐν ἀντιγράφῳ θὰ καταθέσω αὔριον πάντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§17ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ δικαιοῦμαι νὰ παραπονεθῶ, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, διότι κατ’ ἐπανάληψιν πλειστάκις ὑπέμνησα πρὸς αὐτὸν, ὅτι ὁ σχολάρχης Στεμνίτσης ἔπαυσε νὰ διδάσκῃ ἀπὸ μηνῶν πολλῶν· παρεκάλεσα δὲ αὐτὸν συγχρόνως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, μέχρι τίνος ἐποχῆς ἐμισθοδοτεῖτο, ὡς ὑπηρετῶν ἐν τῷ Σχολαρχείῳ ἐκείνῳ, ὁ περὶ οὗ πρόκειται σχολάρχης· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπέσχε μέχρι τοῦδε νὰ δώσῃ τὴν πληροφορίαν ταύτην. Πρὸς τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ σχολεῖον ἐκεῖνο τὸ ἔχει κενὸν σχολάρχου ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων. Τί γίνονται ἐκεῖνοι οἱ μαθηταὶ, κύριε Ὑπουργέ; Μετὰ ἕνα μῆνα θὰ προσέλθωσιν εἰς ἐξετάσεις· εἰς τί θὰ ἐξετασθῶσι; Ποῖος ἐδίδαξεν αὐτούς, ἵνα ἐξετασθῶσι; Τί θὰ γείνῃ, κύριε Ὑπουργέ; Ἢ μήπως, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀσχολούμενος, ὡς πληροφοροῦμαι, εἰς ἀγῶνας μαθητικοὺς ἐν Πάτραις, δὲν ἔχει καιρὸν νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται πρὸς αὐτόν; Ἡ ζημία, ἴσως σκέπτεται, ὅτι θὰ ᾖναι ἐλαχίστη ἐκ τῆς μὴ ἀκροάσεως μαθημάτων ὑπὸ τῶν συμπολιτῶν μου μαθητῶν, ἀπέναντι τοῦ μεγέθους τῆς ὠφελείας, ἡ ὁποία θὰ γείνῃ ἐκ μιᾶς παραστάσεως ἐν Πάτραις, ὅπου, καθ’ ἃ πληροφοροῦμαι (καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ πληροφορίας ἐπ’ αὐτοῦ), διετάχθησαν οἱ ἐπιθεωρηταὶ νὰ παραγγείλωσι τοὺς μαθητὰς, ἀπὸ ἀποστάσεως τριῶν ὡρῶν, ὅθεν διέρχεται ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας, νὰ προσέλθωσι καὶ ἀγωνισθῶσι. Πληροφοροῦμαι πρὸς τούτοις (καὶ ἐπὶ τούτου παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ πληροφορίας), ὅτι παρηγγέλθη νὰ ἑτοιμασθῇ καὶ ἔκτακτος ἁμαξοστοιχία τοῦ Σιδηροδρόμου Πελοποννήσου ἐντεῦθεν διὰ Πάτρας, ὅπως δι’ αὐτῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς μεταβῇ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τίς θὰ πληρώσῃ τὴν δαπάνην τῆς ἐκτάκτου ἁμαξοστοιχίας διὰ τὴν ἄνοδον καὶ κάθοδον αὐτοῦ, καὶ τίς θὰ πληρώσῃ τὰ σιδηροδρομικὰ τῶν μαθητῶν τῶν δημοτικῶν σχολείων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὰ διάφορα μέρη ἐξ ἀποστάσεων διετάχθησαν νὰ συγκεντρωθῶσιν, ἵνα ἐκτελέσωσιν ἀγῶνας ἐν Πάτραις; Πληροφοροῦμαι μάλιστα, ὅτι θὰ παραστῇ καὶ ἡ Α. Ὑψ. ὁ Διάδοχος εἰς τὰ μεγάλα γυμνάσια, εἰς τὰ ὁποῖα καλοῦνται οἱ μαθηταὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων νὰ λάβωσι μέρος ἐν Πάτραις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δώσῃ πληροφορίας ἐπὶ ὅλων τῶν ἐρωτήσεών μου τούτων.

§18ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κύριε Πρόεδρε, περὶ τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ἀφορώσης τὸ σχολεῖον Στεμνίτσης τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔλαβε παρὰ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς σχετικὴν σημείωσιν. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη, νὰ σταλῇ.

§19ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τοσάκις ἔκαμα λόγον.

§20ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς νὰ κρατῇ ἀπὸ μνήμης πόσας ἡμέρας ἀπουσίασε τῆς θέσεώς του ὁ δεῖνα διδάσκαλος ἢ ὁ δεῖνα σχολάρχης, καὶ ἂν ἐμισθοδοτήθη ἢ ὄχι. Παρακαλῶ λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη τις ἐπερώτησις ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς, νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ θὰ σπεύσω νὰ καταθέσω τὰς ζητουμένας πληροφορίας. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἀγώνων, βεβαίως δὲν ἀγνοεῖ ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι νόμος τοῦ Κράτους ἐπιβάλλει τὴν τέλεσιν σχολικῶν ἀγώνων εἰς πάσας τὰς περιφερείας, ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρωθῶσι μαθηταί. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξω τὴν χρησιμότητα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς Γυμναστικῆς, ἀφοῦ νόμος καθορίζει τὴν ἀνάγκην ταύτην, ἀφοῦ τὸ ἔθνος σύμπαν ἀνεγνώρισε τὴν ὠφελιμότητα αὐτῆς, ἀφοῦ σήμερον σύμπασα ἡ Εὐρώπη θεωρεῖ ὡς ἓν τῶν πρώτων μαθημάτων τὸ μάθημα τῆς Γυμναστικῆς. Ἀληθῶς πλήρης ἐφαρμογὴ τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου περὶ Γυμναστικῆς ἀπὸ τοῦ 1889 μέχρι σήμερον δὲν ἐγένετο. Ἐγώ, ἐφ’ ὅσον εἶμαι Ὑπουργός, θὰ ἐπιδιώκω τὴν πιστὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἐφαρμόζων ἑπομένως τὸν νόμον τοῦτον τελῶ ἐν Πάτραις σχολικοὺς ἀγῶνας τῆς σχολικῆς περιφερείας τῶν Πατρῶν. Ἡ σχολικὴ περιφέρεια τῶν Πατρῶν συνίσταται πρῶτον ἀπὸ τὰ Γυμνάσια τῶν Πατρῶν, δεύτερον ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα τῶν Πατρῶν καὶ τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Γυμνασίων Πατρῶν τοιαῦτα, καὶ τρίτον ἀπὸ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως Πατρῶν. Περιορίζομεν τοὺς ἀγῶνας μόνον εἰς τὰ τῆς σχολικῆς περιφερείας Πατρῶν, ἑπομένως εἰς ταύτην δὲν περιλαμβάνονται αἱ ἀποστάσεις αἱ τρίωροι, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας κύριος Βουλευτής. Δὲν ἠξεύρω, ἂν τὸ θέμα εἶναι ἄξιον τῶν μυκτηρισμῶν τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, — ἴσως ἡ ἀντίληψις αὐτοῦ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπιτρέπῃ τοὺς μυκτηρισμοὺς κατὰ τῆς Γυμναστικῆς καὶ κατὰ τῶν σχολικῶν ἀγώνων, — οὐδὲ εἶναι τοῦ παρόντος, ἐπαναλέγω, νὰ ἀναπτύξω διὰ μακρῶν, ὁποίαν γνώμην ἔχει ἡ Κυβέρνησις περὶ τῶν σχολικῶν τούτων ἀγώνων. Ἔχει τὴν γνώμην ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ παρουσία τῆς Α. Β. Ὑψηλότητος τοῦ Διαδόχου εἰς τοὺς ἐν Πάτραις τελεσθησομένους σχολικοὺς ἀγῶνας εἶναι ἀξία τῆς σημασίας, ἣν τὸ Κράτος ἀποδίδει εἰς αὐτούς. Περὶ τῶν δαπανῶν, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτής, δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμή, ἵνα ζητήσω τὴν σχετικὴν πληροφορίαν, διότι δὲν πιστεύω, ἐὰν ἡ δαπάνη ἐπιβαρύνῃ ἢ τὸν δῆμον Πατρῶν ἤ τινας ἰδιώτας, νὰ ἐνδιαφέρηται ὁ κύριος Βουλευτής. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἔχει δικαίωμα νὰ ἐλέγξῃ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως μόνον τὴν ἐνέργειαν, καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου τὸν προκαλῶ.

§21ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ ἡ δαπάνη δὲν εἶναι σχετική;

§22ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Καὶ μετὰ τὴν δαπάνην νομίζω ὅτι θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἐξετάσῃ. Περὶ σκέψεως ἢ ἀποφάσεως μήπω ληφθείσης δὲν νομίζω ὅτι εἶναι εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐπιτετραμμένον νὰ ζητῇ τὸν ἔλεγχον.

§23Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἡ ἀπόφασις εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὴν δαπάνην.

§24ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐγώ, ὡς Ὑπουργός, καὶ κατὰ τὸ 1901 ἐζήτησα τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, τελουμένων τῶν σχολικῶν ἀγώνων ἐν Ἀθήναις, ἐτελέσθησαν δὲ οὗτοι, καὶ τ’ ἀποτολέσματα ἦσαν ἀγαθὰ ὑπὲρ τῆς Γυμναστικῆς. Ἐπίσης καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο θὰ ἐφαρμοσθῇ πιστῶς ὁ νόμος, ὡς ἐφηρμόσθη μέχρι ταύτης τῆς στιγμῆς, εἰς τὰ τῆς Γυμναστικῆς, καὶ θὰ τελεσθῶσιν ἐν Ἀθήναις, ἐν τῷ Παναθηναϊκῷ Σταδίῳ, ὡς ὁ νόμος κελεύει, κατὰ τὴν 9 προσεχοῦς μηνὸς οἱ Παναθηναϊκοὶ ἀγῶνες μετὰ τὸ πέρας τῶν σχολικῶν ἀγώνων. Ἐν Πάτραις περιοριζόμεθα εἰς τὴν τέλεσιν μόνον σχολικῶν ἀγώνων, ὡς ὁ νόμος ἀπαιτεῖ.

§25ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μαθηταὶ δὲν θέλουσι μεταβῆ ἐκ τῶν πλησίον ἐκεῖ μερῶν εἰς τὰς Πάτρας, ἵνα λάβωσι μέρος εἰς τοὺς ἀγῶνας; ἢ θὰ λάβωσιν εἰς αὐτοὺς μέρος μόνον οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν; Παρακαλῶ αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν νὰ δώσητε, κύριε Ὑπουργέ.

§26ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Σᾶς εἶπον, οἱ μαθηταὶ τῆς περιφερείας.

§27ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Λοιπὸν θ’ ἀναγκασθοῦν σιδηροδρομικῶς νὰ μεταβῶσι. Τίς θὰ πληρώσῃ τὴν δαπάνην τῆς μεταγωγῆς τῶν μαθητῶν αὐτῶν; τὸ Δημόσιον; ἢ οἱ δῆμοι; ἢ οἱ μαθηταὶ αὐτοί;

§28ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Οὔτε τὸ Δημόσιον, οὔτε κανείς.

§29ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀλλά;

§30ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει, ἂν ὁ δῆμος Πατρῶν ἢ ὁ τοῦ Αἰγίου θὰ καταβάλῃ τὴν δαπάνην. Μετὰ τὴν τέλεσιν τῆς δαπάνης τότε ἔχετε τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου.

§31ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπορῶ, πῶς διὰ δεκάτην ἤδη φορὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀρνεῖται ὅ,τι πασιδήλως ἐγένετο γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν· διότι πάντες ἐνθυμοῦνται, ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ πληροφορίας καὶ ἀνορθώσῃ τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν εἰς τὸ σχολεῖον Στεμνίτσης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς σήμερον, μετὰ δεκάτην ἐπανάληψιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ἔρχεται καὶ λέγει, ὅτι τὸ Προεδρεῖον παρέλειψε νὰ στείλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὰς ἐπερωτήσεις μου. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τοιαύτη τακτικὴ πολὺ ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ ἦναι ἡ ἁρμόζουσα καὶ δικαία. Εὑρισκόμεθα, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ τέλος τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου, εὑρισκόμεθα δηλαδὴ εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν παύει πλέον ἡ διδασκαλία εἰς τὰ σχολεῖα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, δὲν γνωρίζω διὰ τίνας λόγους, ἠθέλησε νὰ περιποιηθῇ ἕνα διδάσκαλον, νὰ τὸν μισθοδοτῇ, χωρὶς οὗτος νὰ διδάσκῃ. Καὶ ἂν ἐγίνετο τοῦτο διὰ πέντε ἢ δέκα ἢ δεκαπέντε ἡμέρας, ἢ καὶ δι’ ἕνα μῆνα, ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἴσως ὑπῆρχε τοιαύτη ἀνάγκη εἰς τὸν διδάσκαλον ἐκεῖνον, καὶ ὁ Ὑπουργὸς, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάγκην ταύτην, ἐχορήγησεν εἰς τὸν διδάσκαλον μίαν ἄδειαν. Ἀλλ’ ὅταν διαρκῶς ἀπουσιάζῃ, Κύριοι, ὁ διδάσκαλος οὗτος, οἱ δὲ μαθηταὶ μένωσιν ἄνευ διδασκαλίας, πῶς θὰ προσέλθωσι πλέον μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ἵνα δώσωσιν ἐξετάσεις; εἰς τί θὰ ἐξετασθῶσι καὶ πῶς θὰ ἐξετασθῶσιν, ἀφοῦ δὲν ἐδιδάχθησαν; Κύριε Πρόεδρε, ἡ τοιαύτη τακτικὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἀδικεῖ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, ἐγὼ δὲ εἶμαι ἀποφασισμένος νὰ μὴ ἀφήσω τὸ ἀδίκημα τοῦτο νὰ ἐξακολουθῇ ἐπ’ ἀόριστον, καὶ ποιοῦμαι γνωστὸν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ παρεμβάλλω πᾶν πρόσκομμα εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀδικεῖ, καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιτρέπει εἰς τὸν Ὑπουργόν του νὰ ἀδικῇ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, καὶ νὰ ἔρχηται σήμερον, μετὰ μῆνας ὁλοκλήρους, νὰ ἐμπαίζῃ τοὺς μαθητὰς ἐκείνους καὶ τοὺς γονεῖς αὐτῶν, λέγων ὅτι δὲν ἔλαβεν ἐπερώτησιν ἔγγραφον. Καὶ εἶναι ἀνάγκη, κύριε Πρόεδρε, νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπερώτησιν ἔγγραφον, ὅταν γνωρίζῃ, ὅτι ἀπουσιάζει ὁ σχολάρχης ἐκεῖνος ἐπὶ τόσους μῆνας; καὶ εἶναι ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἰδοποιῆται καθ’ ἑκάστην, ἵνα ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει; Εἶπον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι περιμένω ταχεῖαν ἀνόρθωσιν...

§32ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Αὔριον θὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν.

§33ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Αὔριον εἶναι τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Πάλιν εὑρήκατε τρόπον ὑπεκφυγῆς! (γέλωτες). Ἐγὼ δημοσία βεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ πράξω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, ἐὰν δὲν ἀρθῇ τάχιστα τὸ ἀδίκημα.

§34ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Τὸ Σάββατον.

§35ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω ποτὲ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐμπαίζῃ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καλούτσης ἔχει τὸν λόγον.

§37Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἀπὸ χθὲς ἤθελον λάβει τὴν τιμὴν νὰ ἐπερωτήσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ ὑποθέσεώς τινος, ἀλλ’ ἀνέβαλον διὰ σήμερον, τῇ συστάσει αὐτοῦ τοῦ ἰδίου. Πρὸ τινος χρόνου ἐκλήθη τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Λυκοσούρας τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως εἰς συνεδρίασιν, ἀντικείμενον τῆς ὁποίας ἦτο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ δήμου καὶ ἡ πρότασις περὶ διορισμοῦ εἰσπράκτορος. Τὸ σχετικὸν πρακτικὸν ὑπεγράφη ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἐλήφθη ἀπόφασις ἐν σχέσει πρὸς τὸν προϋπολογισμόν. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ διορισμοῦ εἰσπράκτορος, ἐγένετο μυστικὴ ψηφοφορία, καὶ ἐψήφισαν καὶ οἱ 12 σύμβουλοι διὰ ψηφοδελτίων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ μετὰ τὴν διαλογὴν τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν εὐμενὲς δι’ ἕνα τῶν προταθέντων, ὀνόματι Οἰκονομόπουλον, οὐχὶ ἀρεστὸν εἰς τὰ πέντε ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τὰ πέντε ταῦτα μέλη ἠρνήθησαν νὰ ὑπογράψωσι τὴν πρᾶξιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Τῆς ἀρνήσεως ταύτης ἐγένετο μνεία ἐν τῇ ἀποφάσει τοῦ Συμβουλίου, ὑπέγραψαν τὰ λοιπὰ ἑπτὰ μέλη, καὶ ὁ δήμαρχος τὴν ἀπόφασιν ταύτην μετὰ τῶν ψηφοδελτίων μονογραφημένων ἀπέστειλε πρὸς τὸν νομάρχην Ἀρκαδίας, συνιστῶν νὰ γείνῃ ὁ διορισμὸς τοῦ ἐκλεγέντος εἰσπράκτορος. Ὁ νομάρχης Ἀρκαδίας, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ταῦτα πάντα διεβίβασε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον παραδόξως ἠκύρωσε τὸ ψήφισμα τοῦτο, καὶ δὲν προέβη εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ εἰσπράκτορος. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ ἀντίγραφον τῆς ἀποφάσεως ταύτης τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἂν φρονῇ, ὅτι ἐπλανήθη ἡ ὑπηρεσία, — διότι δὲν πιστεύω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἔλαβε καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα, — νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ γενόμενον ἀδίκημα.

§38Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω καταθέσει τὰ ἔγγραφα.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μοσχούλας.

§40Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους λειτουργεῖ ἀπροσκόπτως ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Πύργου– Κυπαρισσίας, καὶ ἐνῷ ὅλα τὰ σχετικὰ ἔργα πρὸς στερέωσιν τῆς γραμμῆς ἔχουν συντελεσθῆ μέχρι σήμερον, ἀπό τινων ἡμερῶν συνεργεῖον ὁλόκληρον ἐργατῶν καταγίνεται εἰς καταστροφὴν τῶν ἑκατέρωθεν τῆς γραμμῆς κτημάτων, διότι, ὡς ἔλαβον τὴν περιέργειαν νὰ ἐξετάσω, εἰς ἓν σημεῖον τοῦ δήμου Βώλακος ἡ ἔκτασις τῆς γραμμῆς εἶναι 12 μέτρα. Δὲν γνωρίζω, ἂν καὶ εἰς ἄλλας σιδηροδρομικὰς γραμμὰς λαμβάνει χώραν τὸ αὐτό, ἀλλ’ ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ προβῶ εἰς τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἕνεκα διαμαρτυριῶν τῶν συμπολιτῶν μου, τὰς ὁποίας μοὶ ἀπηύθυναν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, ἵνα ἀποστείλῃ ἐκεῖ ἐπιθεωρητὴν, ὁ ὁποῖος νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ὄντως ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου προβαίνει εἰς αὐθαίρετον κατάληψιν κτημάτων ἑκατέρωθεν τῆς γραμμῆς καὶ καθ’ ὅλον τὸ μῆκος αὐτῆς, τὸ ἀπὸ Πύργου εἰς Κυπαρισσίαν· διότι, ἂν τοιοῦτόν τι συμβαίνῃ, συμβαίνει παρὰ τὸν νόμον καὶ τὸ Σύνταγμα. Εἶμαι βέβαιος ὅμως, ὅτι συμβαίνει τοιοῦτόν τι, διότι μοὶ ἐπέδειξαν σχεδιογραφήματα κτημάτων καταπατηθέντων ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ταύτης, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ σήμερον καταλαμβανομένη ἔκτασις καταλαμβάνεται ἐναντίον τῶν σχεδιογραφημάτων τούτων, ἢ μᾶλλον πέραν αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ διατάξῃ—εἰ δυνατὸν, τηλεγραφικῶς—νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου εἷς τῶν ἐπιθεωρητῶν ἢ εἷς τῶν πλησιεστέρων νομομηχανικῶν καὶ ἐνεργήσῃ κατοπτεύσεις ἐκεῖ, καὶ ἂν πράγματι συμβαίνῃ τοιοῦτον ἔκτροπον, νὰ διατάξῃ τὴν παῦσιν αὐτοῦ.

§41Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ, ἐγγράφως νὰ δοθῇ σημείωμα, διότι τὸ ζήτημα εἶναι εὔκολον νὰ λυθῇ, καθόσον, ὡς γνωρίζετε, ἡ Ἑταιρεία τοῦ Σιδηροδρόμου ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταλαμβάνῃ τὰς γαίας μόνον ἐκείνας, αἵτινες νομίμως ἀπηλλοτριώθησαν· ἑπομένως εἶναι ζήτημα πραγματικόν. Θέλει δὲ ἀποσταλῆ μηχανικὸς, ἵνα ἐξετάσῃ ἐπὶ τόπου τὸ ζήτημα καὶ ἐξακριβώσῃ, ἂν κατελήφθησαν γαῖαι ἀπαλλοτριωθεῖσαι, ἢ καὶ πέραν αὐτῶν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ῥοῦφος ἔχει τὸν λόγον.

§43Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Καίτοι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπουσιάζει ἐντεῦθεν, ἀναγκάζομαι νὰ ἀπευθύνω τὴν ἐπερώτησίν μου, ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ ἀπαντήσῃ μέχρι τῆς Δευτέρας, ὁπότε θέλει συζητηθῆ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί γίνονται αἱ διαπραγματεύσεις περὶ συνάψεως ἐμπορικῆς συμβάσεως μετὰ τοῦ Βελγίου; Τὸ ζήτημα ἐπείγει, καὶ ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἀπαντήσῃ ἐγκαίρως. Ἑτέραν ἐπερώτησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πῶς εὑρίσκονται ναῦται καὶ ὑπαξιωματικοὶ καὶ μισθοδοτοῦνται ἐπὶ πλοίου μὴ ἀνήκοντος εἰς τὸν στόλον; Τὴν ἐπερώτησιν ταύτην ἀπευθύνω, οὐχὶ διότι θέλω ν’ ἀμφισβητήσω, ὅτι καθῆκον τοῦ Κράτους εἶναι νὰ χορηγῇ καὶ ναύτας καὶ ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Α. Ὑψηλότητος τοῦ Ὑπάτου Ἁρμοστοῦ τῆς Κρήτης, ἀλλὰ διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάρμοστον καὶ ἀνάξιον ἐλευθέρου Κράτους νὰ παρέχηται ἡ ὑπηρεσία αὕτη διὰ πλαστογραφήσεως, τοποθετουμένων ὑπαξιωματικῶν καὶ ναυτῶν εἰς ἄλλα πλοῖα καὶ μισθοδοτουμένων ὡς ὑπηρετούντων εἰς ἄλλα πλοῖα παρὰ εἰς ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα τοποθετοῦνται. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐξακολουθῇ ἡ κατάστασις αὕτη. Προσέτι παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐπερατώθησαν αἱ ἐπισκευαὶ τῆς θαλαμηγοῦ «Σφακτηρίας», πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ τὰς ἐπισκευὰς ταύτας, καὶ εἰς τί θὰ χρησιμεύσωσιν αὗται.

§44ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἐξετάσω καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω αὔριον.

§45Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κυρίου Ῥούφου νομίζω, ὅτι ἡ τάξις πρὸ παντὸς πρέπει νὰ τηρῆται πανταχοῦ καὶ πάντοτε. Ἂν εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι ναῦται ἀνήκοντες εἰς ἄλλο πλοῖον ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ ἄλλου πλοίου, τότε θέλει συμβαίνει ἀταξία εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν μισθοδοτικῶν καταστάσεων, διότι δὲν θέλει εἶσθαι δυνατὸν νὰ βεβαιῶνται ἐν αὐταῖς ἀκριβῶς τὰ πράγματα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ τάξις πρέπει νὰ τηρῆται πιστῶς, πρὸς ἀποφυγὴν μὴ ἀκριβῶν βεβαιώσεων.

§46Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μοὶ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν διὰ τὸ ζήτημα τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου Χαλκίδος.

§47Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Πρό τινων ἡμερῶν, πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Χαλκίδος εἶχε ζητήσει νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ἐν ποίᾳ τινὶ καταστάσει εὕρηται τὸ ζήτημα τῆς ἀνεγέρσεως δικαστικῶν καταστημάτων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος...

§48Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Ὑπουργέ· ἐγὼ σᾶς παρεκάλεσα νὰ λάβητε πρόνοιαν διὰ τὴν Χαλκίδα.

§49Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀλλὰ τότε ἔλαβε γενικώτερον χαρακτῆρα ἡ συζήτησις, καὶ ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα περὶ τοῦ ἐν ποίᾳ τινὶ καταστάσει εὕρηται τὸ ζήτημα τοῦτο, ὡς πρὸς ἕκαστον τῶν Δικαστηρίων τοῦ Κράτους, περὶ ὧν ἐγένοντο μελέται. Θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀνακοινώσω ἐκ νέου τὸ σημείωμα ἐκεῖνο. Ἐν τούτοις τὸ πρωτεῦον ζήτημα ἦτο νὰ εὑρεθῇ, εἰς πόσον ποσὸν ἀνήρχετο τὸ καταλειφθὲν κληροδότημα ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ. Πρὸς τοῦτο ἀπετάθην πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 5 Μαρτίου ἐ. ἔ. ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 11 Μαρτίου ἐ. ἔ. ἐγγράφου αὐτοῦ ἀπήντησεν, ὅτι (ἀναγινώσκει) «ἐκ τοῦ ποσοῦ, τοῦ διὰ τῆς διαθήκης καταλειφθέντος πρὸς ἀνέγερσιν δικαστικῶν καταστημάτων, ἐπληρώθη μέχρι σήμερον ποσὸν δραχ. 82,014 διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν ἐν Ἀμφίσσῃ δικαστικῶν καταστημάτων, ἀπέναντι τῆς ἐκ δραχ. 118,800 ἐγκριθείσης δαπάνης. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ὑπολειπόμενον νῦν ἀδιάθετον ποσόν, ἀγνοοῦμεν τοῦτο, μὴ γνωρίζοντες εἰς τί ποσὸν ἀνέρχεται τὸ διὰ τῆς διαθήκης διατεθὲν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἀρχικὸν κεφάλαιον. Ἁρμοδία πρὸς τοῦτο τυγχάνει ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου.» Κατόπιν τούτου ἀπέστειλα ἕτερον ἔγγραφον πρὸς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, παρακαλῶν νὰ μοὶ δοθῇ ἡ κατάστασις τοῦ κληροδοτήματος. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος διὰ τοῦ ἀπὸ 18 Μαρτίου ἐγγράφου αὐτῆς ἀπήντησεν (ἀναγινώσκει): «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω ὑμῖν... ὅτι μετὰ τὰς ἀνωτέρω πληρωμὰς τὸ εἰς πίστωσιν ὑπόλοιπον τῆς μερίδος μέχρι 1 Ἰανουαρίου 1904 ἀνέρχεται εἰς δραχ. 823,537.30.» Ἑπομένως τὸ σύνολον τοῦ κληροδοτήματος μέχρι τῆς ῥηθείσης ἐποχῆς ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 823,537. Ὅτε ἐμάθομεν ἐπακριβῶς τὸ ποσόν, τὸ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου ἀπομένον, ἠρχίσαμεν νὰ σκεπτώμεθα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν τὸ ποσὸν τοῦτο δύναται νὰ διατεθῇ, οὐχὶ βεβαίως πρὸς ἀνέγερσιν ὅλων τῶν δικαστικῶν καταστημάτων τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τινῶν μόνον ἐξ αὐτῶν. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἦτο ἀναγκαία προκαταρκτική τις ἐργασία, διότι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, αἱ ἐν λόγῳ ὑποθέσεις εὑρίσκοντο σχεδὸν πᾶσαι ἐκκρεμεῖς ἀπὸ πολλοῦ χρόνου. Διὰ τοῦτο παρηγγέλθη ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ μὲ πληροφορήσῃ, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τέλους νὰ γένηται ἔναρξις τῆς ἐκτελέσεως τῆς τελευταίας θελήσεως τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ ποσὸν ἐκεῖνο δὲν εἶναι εὐκαταφρόνητον, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐπαρκεῖ πρὸς ἀνέγερσιν τῶν Δικαστηρίων τοῦ Κράτους, καὶ ἴσως δέον νὰ γένηται σκέψις, —καὶ ἐγένετο τοιαύτη, —ἀντὶ Πρωτοδικείων, μεταβαλλομένου τοῦ νόμου, ἂν ἦναι ἀνάγκη, νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ἀνεγέρσεως Εἰρηνοδικείων. Ἀλλὰ ταῦτα εἶναι σκέψεις, αἵτινες εἰσέτι δὲν ἔφθασαν εἰς ὡρισμένον ἀποτέλεσμα. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ὑπάρχουσιν ἐκκρεμεῖς μελέται περὶ τῆς ἀνεγέρσεως Δικαστηρίων εἰς πολλὰ μέρη τοῦ Κράτους, παρήγγειλα νὰ γείνωσιν ὑπομνήσεις πρὸς τὰς διαφόρους ἀρχὰς, εἴτε ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε εἰς τοὺς κατὰ τόπους Εἰσαγγελεῖς, ὅπως πληροφορήσωσι τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῆς στάσεως, ἐν ᾗ εὕρηται τὸ ζήτημα, ὡς πρὸς τὴν ἀνέγερσιν τῶν Δικαστηρίων, καὶ τοιουτοτρόπως, ἐὰν πρόκηται περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ περατωθῶσιν ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς καταρτισμὸν τελικὸν τῶν σχεδίων τῶν Δικαστηρίων, ἐὰν δὲ πρόκηται περὶ Εἰσαγγελιῶν, καὶ ὑπάρχωσιν ἐκκρεμεῖς αἱ γνωμοδοτήσεις τῶν Εἰσαγγελέων, νὰ γνωμοδοτήσωσιν οἱ κατὰ τόπους Εἰσαγγελεῖς περὶ τῆς καταστάσεως, ἐν ᾗ εὕρηται τὸ ζήτημα, δηλαδὴ ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι ἑκάστου Δικαστηρίου, ὥστε κατὰ ταύτας τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης νὰ δυνηθῇ νὰ προβῇ εἰς σοβαρὰν καὶ ἐμπεριστατωμένην μελέτην. Εἰδικῶς ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀνεγέρσεως Δικαστηρίου ἐν Χαλκίδι, ἀναφέρω τὰ ἑξῆς. Ἐγένετο πρὸ πολλοῦ χρόνου διαγωνισμός, ἀλλ’ οὐδεμία τῶν ὑποβληθεισῶν μελετῶν ἐνεκρίθη, διότι ἐθεωρήθη ὑπὸ τῶν τότε, ὅτι αὗται δὲν ἐκπληροῦσι τοὺς ὅρους τοῦ διαγωνισμοῦ. Διετάχθη ἐπὶ προκατόχου μου, ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1902 ἔτους, ἡ σύνταξις νέων προγραμμάτων, ὥστε νὰ περιληφθῶσιν ὅλα τὰ δικαστικὰ γραφεῖα ἐν ἑνὶ κτιρίῳ διωρόφῳ, καὶ ἐγένετο ὑπόμνησις πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Χαλκίδος, ἵνα συνέλθῃ ἐκ νέου ἡ ἐπιτροπὴ καὶ συντάξῃ νέον πρόγραμμα, ὅπως τὸ κτίριον γένηται κατά τι μικρότερον, καὶ κατορθωθῇ ἡ συντέλεσις αὐτοῦ. Ἐννοεῖται, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ἐντὸς ὀλίγου χρόνου νὰ ἐκτελεσθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὡς παρατηρεῖτε, ἤρξατο ἐκτελούμενον. Ὑποθέτω, ὅτι οὐχὶ μόνον ἐγὼ, ἀλλ’ οἱοσδήποτε τῶν κυρίων Βουλευτῶν, διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἤθελεν ἔχει βεβαίως τὴν φιλοδοξίαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν αὐτοῦ νὰ κατορθωθῇ νὰ κατασκευασθῶσι δικαστικά τινα καταστήματα, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἐγγύησις διὰ τὸν κ. ἐκ Χαλκίδος Βουλευτὴν, ὡς καὶ διὰ πάντα ἄλλον, ὅτι οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μεγάλην χαρὰν θέλει αἰσθανθῆ, ἐὰν κατορθώσῃ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἔχει ὅμως τὰς δυσχερείας αὐτοῦ τὸ ζήτημα, καὶ λόγῳ τοῦ οὐχὶ μεγάλου ποσοῦ, —διότι ἐπὶ τέλους 800,000 μόνον εἶναι αἱ δραχμαί, δι’ ὧν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῶσιν ὅλα τὰ Δικαστήρια τοῦ Κράτους —καὶ λόγῳ τῆς ἀνάγκης τῶν σχεδίων καὶ τῶν διαγωνισμῶν, ὡς καὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν τὰ Δικαστήρια ταῦτα δέον νὰ κατασκευασθῶσιν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀποκρύψω, Κύριοι, εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπεράνω πασῶν τούτων τῶν δυσχερειῶν ὑπερτέρα ὅλων ὁμοῦ εἶναι ἡ γνώμη, ἡ μέλλουσα νὰ ἐπικρατήσῃ περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν δικαστικῶν καταστημάτων. Βεβαίως, νὰ προτείνῃ τις τὴν κλήρωσιν; ἴσως τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι τὸ δικαιότερον πάντων...

§50ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κατὰ τὰς μεγαλειτέρας ἀνάγκας.

§51Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι, ἐὰν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔλθῃ τὸ ζήτημα, ποῖον εἶναι τὸ μᾶλλον ἐπεῖγον, ποῖον ἐκ τῶν Δικαστηρίων τοῦ Κράτους πρέπει πρῶτον νὰ κατασκευασθῇ...

§52ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὸ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ ἐδῶ τὸ ζήτημα. Τῆς Ἀμφίσσης βεβαίως δὲν εἶναι.

§53Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναμείνῃ ἐπί τινα χρόνον, μέχρις ὅτου συμπληρώσω τὰς μελέτας, μέχρις ὅτου συλλέξω ὅλας τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, καὶ τότε βεβαίως θέλω σχηματίσει γνώμην τινὰ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἤθελε λυθῆ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐὰν ὑπάρξῃ ἀνάγκη νομοθετικὴ, βεβαίως θέλω καταφύγει εἰς τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§54Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ Δικαστηρίου τῆς Τριπόλεως, κύριε Ὑπουργέ;

§55Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Περὶ τοῦ Δικαστηρίου τῆς Τριπόλεως, ἐπειδὴ μὲ ἐρωτᾷ ὁ κ. Βουλευτὴς, κατὰ τὸ σημείωμα, ὅπερ ἔχω εἰς χεῖράς μου, βλέπω τὸ ἑξῆς, ὅτι πρόκειται νὰ συνέλθῃ ἡ κατὰ νόμον ἐπιτροπὴ, καὶ ἀποφανθῇ περὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐκεῖ δικαστικῶν καταστημάτων.

§56Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Αἱ διατυπώσεις αὗται ἔχουσι τελειώσει πρὸ ἐτῶν, κύριε Ὑπουργέ.

§57ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Αὐτὰ ἔχουσι τελειώσει, κ. Ὑπουργέ. Δὲν ἔχετε καλὰς πληροφορίας. Ἠγοράσθησαν καὶ τὰ οἰκόπεδα, καὶ ὅλα τὰ προκαταρκτικὰ εἶναι ἕτοιμα.

§58Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐξ ὅσων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν ἐξάγεται, ὅτι δύο εἶναι αἱ παρουσιαζόμεναι δυσκολίαι πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Χαλκίδι· ἡ πρώτη εἶναι, διότι πρὸ διετίας ἡ ὑπηρεσία διέταξε διαγωνισμὸν διὰ τὸ σχέδιον τῶν Δικαστηρίων, ὁ διαγωνισμὸς ἐγένετο, καὶ ἡ ὑπηρεσία οὐδὲν ἐκ τῶν σχεδίων ἐδέχθη. Ὁ δῆμος Χαλκιδέων, κύριε Πρόεδρε, πρὸ τριετίας παρεχώρησε τὸ γήπεδον διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν Δικαστηρίων.

§59Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅλοι οἱ δῆμοι παρεχώρησαν.

§60Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ δυσκολία, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης περὶ τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχει σχέδιον ἐγκεκριμένον, αἴρεται, νομίζω, ἐξ ὅσων καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐνεκρίθη σχέδιον διὰ τὸ δικαστικὸν μέγαρον τῆς πόλεως Λαμίας. Εἶπον τότε, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι τὰ αὐτὰ γραφεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχει περιλάβει τὸ δικαστικὸν μέγαρον τῆς πόλεως Λαμίας, τὰ αὐτὰ θὰ περιλάβῃ καὶ τὸ δικαστικὸν μέγαρον τῆς πόλεως Χαλκίδος· συνεπῶς, ἐὰν κριθῇ κατάλληλον τὸ σχέδιον διὰ τὸ δικαστικὸν μέγαρον τῆς πόλεως Λαμίας, δύναται τὸ αὐτὸ σχέδιον νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τὴν πόλιν τῆς Χαλκίδος, ἀφοῦ προηγουμένως ἐξετασθῇ τὸ γήπεδον καὶ ἀποφανθῶσιν οἱ ἁρμόδιοι, ἂν ἐπὶ τοῦ γηπέδου τοῦ παραχωρηθέντος δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σχέδιον τὸ ἐγκριθὲν διὰ τὴν πόλιν τῆς Λαμίας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι αὐτὴ ἡ δυσχέρεια αἴρεται, ἐὰν ὑπάρχῃ διάθεσις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ἀποφασίσῃ νὰ διατάξῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ μεγάρου τούτου. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι, διότι, καθ’ ἃ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, ἡ ὄρεξις πολλῶν θὰ γεννηθῇ, ἀφοῦ μάλιστα καὶ σήμερον ἐφθάσαμεν εἰς τὴν δωδεκάτην ὥραν, καὶ κατὰ συνέπειαν αἱ ἀπαιτήσεις θὰ ἦναι τοιαῦται, ὥστε δὲν δύναται ν’ ἀποφασίσῃ νὰ κάμῃ τὸ μέγαρον εἰς τὴν Χαλκίδα. Τὴν ἀπάντησιν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης μεταβιβάζω πρὸς τοὺς ἐκ τοῦ νομοῦ Εὐβοίας κυρίους Βουλευτάς, τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως. Ζητῶ συγγνώμην ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι τὸν ἠνώχλησα διὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, καὶ τῷ δηλῶ, ὅτι ἀποσύρω τὴν παράκλησίν μου ταύτην, διότι ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἀναγνωρίζω, ὅτι ἀπὸ τὸ κόμμα αὐτό, τοῦ ὁποίου προΐσταται ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτής, δὲν ἔχω κανὲν δικαίωμα νὰ ζητήσω τίποτε· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ νῦν Τρικουπικός, ἂς διαθέσῃ τὰ Δικαστήρια εἰς τοὺς φίλους του.

§61Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν ὅτι χρειάζεται πολλὰς σκέψεις καὶ μελέτας, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ κάμῃ, διὰ ν’ ἀποφασίσῃ, ποῦ πρέπει νὰ διατεθῶσι τὰ χρήματα τοῦ κληροδοτήματος, ποῦ πρέπει νὰ ἀνεγερθῶσι τὰ Δικαστήρια. Νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀνεγερθῶσι Δικαστήρια ἐκεῖ, ὅπου τὸ Δημόσιον πληρώνει τὰ μεγαλείτερα ἐνοίκια, ἐξ οὗ θὰ προκύψῃ καὶ μεγαλειτέρα ὠφέλεια ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Μία τῶν πόλεων, εἰς τὰς ὁποίας τὸ Δημόσιον πληρώνει ἐνοίκια ὑπέρογκα, εἶναι καὶ αἱ Πάτραι. Τὸν παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ λησμονήσῃ καὶ τὸ δικαστικὸν μέγαρον τῶν Πατρῶν, διότι καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ὠφεληθῇ ἐκ τούτου καὶ ἡ παράστασις τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἦναι μᾶλλον εὐπρόσωπος.

§62Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος καθῆκον πρῶτον ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου. Ἡ θέλησις τοῦ διαθέτου ἔχει οὕτως: «Ὑπὲρ τοῦ αὐτοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους διαθέτω καὶ ἐντέλλομαι ἐκ τῆς περιουσίας μου νὰ καταβληθῶσιν εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον δραχμαὶ 3,000,000, ἐξ ὧν τὸ ἥμισυ νὰ μεταχειρισθῇ πρὸς οἰκοδομὴν δημοτικῶν σχολείων καὶ Δικαστηρίων, πρὸ πάντων Εἰρηνοδικείων, ἐν ταῖς ἐπαρχίαις καὶ δήμοις τοῦ Κράτους, ἐκτὸς τῆς Πρωτευούσης». Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πολὺ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ἀπαντῶν εἰς τὴν γενομένην ἐπερώτησιν, ἔλεγεν: «Ἐὰν ἐρωτήσητε τὴν γνώμην μου, ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνεγερθῶσι Δικαστήρια, ἤτοι Πρωτοδικεῖα, εἰς τὰς ἐπαρχίας τῶν νομῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ φροντίσωμεν μόνον περὶ τῶν Εἰρηνοδικείων». Ἐγὼ δὲν ἐξετάζω ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριε Πρόεδρε, τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου καὶ τὸ γράμμα τῆς διαθήκης. Ἐξετάζω μόνον, καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν πάντες, ποῦ ὑπάρχει μεγαλειτέρα ἀνάγκη· ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῶσιν Εἰρηνοδικεῖα; ἢ Πρωτοδικεῖα;

§63Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§64Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐξακολουθήσω, καὶ κατόπιν ἀπαντᾶτε. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν τόσον πολὺ εἰς ἀνοικοδόμησιν Πρωτοδικείων, διότι, ὅπου ὑπάρχουσιν ἤδη Πρωτοδικεῖα, βεβαίῳ τῷ λόγῳ εὑρίσκονται κτίρια τοιαῦτα, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐνοικιάσωμεν καὶ νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὰς ἀνάγκας τῆς Δικαιοσύνης, ἐνῷ ἀπ’ ἐναντίας, ἐὰν προστρέξωμεν εἰς τὰς ἐξοχάς, ἔνθα ὑπάρχουσιν αἱ ἕδραι τῶν Εἰρηνοδικείων, θὰ ἴδητε, καίτοι γνωρίζετε πολὺ καλῶς, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὰ Εἰρηνοδικεῖα δὲν εὑρίσκονται εἰς κτίρια ἄξια τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἵσταται ἡ Δικαιοσύνη, ἀλλ’ εὑρίσκονται δυστυχῶς ἐντὸς ἀχυρώνων, ἐντὸς σταύλων (Εὖγε! εὖγε!). Λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, φρονῶ ὅτι, ἐὰν πρόκηται σοβαρῶς νὰ ἱδρυθῶσι Δικαστήρια, δὲν πρέπει νὰ ἱδρυθῶσι Πρωτοδικεῖα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἱδρυθῶσιν Εἰρηνοδικεῖα, καὶ νὰ ἱδρυθῶσι τοιαῦτα ὄχι ὅπου ἕκαστος τῶν κυρίων Βουλευτῶν ζητήσῃ νὰ ἱδρυθῶσιν, ἀλλ’ ἔχει καθῆκον ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐξακριβώσῃ, ποῖα Εἰρηνοδικεῖα πρέπει νὰ ἱδρυθῶσι, δηλαδὴ ποῦ ὑπάρχει ἡ μεγαλειτέρα ἀνάγκη, εἰς ποίας ἕδρας Εἰρηνοδικείων ὑπάρχουσι καταστήματα αὐτῶν μὴ ἁρμόζοντα εἰς τὸν προορισμόν των, καὶ ἐκεῖ νὰ ἱδρυθῶσι τοιαῦτα, καὶ ἂν περισσεύσωσι χρήματα, τότε νὰ στρέψωμεν τὰ βλέμματά μας καὶ εἰς ἄλλα χωρία ἢ πόλεις ἐχούσας ἀνάγκην καταστημάτων Εἰρηνοδικείων ἢ Πρωτοδικείων. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, προκειμένου νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ γνώμη ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθῶσι Πρωτοδικεῖα, καὶ ἡμεῖς οἱ Κεφαλλῆνες ἐξαιτούμεθα, ὅπως οἰκοδομηθῇ Πρωτοδικεῖον ἐν Κεφαλληνίᾳ...

§65ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κατὰ προτίμησιν!

§66Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Μάλιστα, κατὰ προτίμησιν, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι, προκειμένου νὰ οἰκοδομηθῇ τοιοῦτον, εἶναι πρόθυμος ὁ δῆμος Κρανίων νὰ δωρήσῃ οἰκόπεδον.

§67ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὸ ἀπαιτεῖ ὁ νόμος.

§68Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Καὶ ὄχι μόνον οἰκόπεδον, ἀλλὰ καὶ ὑλικὰ πρὸς οἰκοδόμησιν τοιούτου κτιρίου. Ὥστε, ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ γνώμη περὶ κατασκευῆς Πρωτοδικείων, νομίζω, ὅτι κατὰ προτίμησιν πρέπει νὰ οἰκοδομηθῇ Πρωτοδικεῖον εἰς τὸν νομόν Κεφαλληνίας.

§69Δ. ΔΕΔΟΥΣΗΣ. Μετὰ τὴν Λαμίαν.

§70Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὁ ὁποῖος εἶμαι ἐκ τῶν θαυμαστῶν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐλυπήθην ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου σήμερον, διότι, ὡς θέλω ἀποδείξει, εἰς ἀντίφασιν περιέπεσε. Διότι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς εἶπεν, ὅτι θὰ θεωρῆται εὐτυχὴς ἐκεῖνος ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἤθελε κατορθώσει νὰ κάμῃ τὰ Δικαστήρια, ἀφ’ ἑτέρου εἶπεν, ὅτι ἡ δυσκολία συνίσταται εἰς τὸ ποῦ ταῦτα νὰ γείνωσιν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀπὸ τὸν νῦν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης δὲν περιέμενον αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν, αὐτὸν τὸν συλλογισμόν, διότι οὐδὲν ἄλλο εἶχε νὰ πράξῃ, εἰμὴ ἁπλῆν διαίρεσιν, νὰ διαιρέσῃ τὸ ποσὸν μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν νομῶν...

§71ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὕτω ἕκαστος θὰ ἐλάμβανεν ὀλίγας χιλιάδας.

§72Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἔστω· ἀλλ’ ὅλοι οἱ νομοὶ θὰ ἐλάμβανον ἀναλογίαν τινὰ, ὅλοι οἱ νομοὶ θὰ κατώρθουν τοὐλάχιστον νὰ κάμωσιν ὀλίγα Εἰρηνοδικεῖα, καὶ νὰ μὴ εὑρίσκωνται ταῦτα, ὅπως χαρακτηριστικώτατα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κραναίας πρὸ ὀλίγου, εἰς τρώγλας, ὅπου, ὡς ἔλεγον ἐγὼ ἄλλοτε, μεγάλην ἐπιρροὴν ἐξασκεῖ τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ λόγος οὗτος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρεσύρθη, ὅπως καὶ οἱ μέχρι τοῦδε διατελέσαντες Ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης, κατόπιν τοῦ κληροδοτήματος τούτου, ἀπὸ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἡ πολιτικὴ ἐμποδίζει τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης νὰ προβῶσιν εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ.

§73Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι ἡ πολιτική· ὁ νόμος.

§74Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Πῶς ὁ νόμος; Αἱ ἀντιδράσεις μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν. Ἀλλ’ ἰδοὺ ἡ Βουλὴ ἑτοίμη. Ἂς ὑποβληθῇ νομοσχέδιον. Τίς ἐξ ὑμῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπέκρουσε τοῦτο; Οὐδείς. Ἤδη λοιπὸν φρονῶ, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ θέσῃ τέρμα ὁ κ. Ὑπουργός· ἐὰν θέλῃ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ἡ Βουλὴ εἶναι ἑτοίμη νὰ ψηφίσῃ τοῦτο. Δὲν πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει τις τῶν κυρίων Ὑπουργῶν φρονῶν ὅτι ἡ Βουλὴ ἢ ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ ἐργασθῇ. Ἡ Βουλὴ εἶναι λίαν πρόθυμος, καὶ ἀπέδειξε τοῦτο πρώτη ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἑπομένως καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θέλει πράξει εὐχῆς ἔργον, ἐὰν κατορθώσῃ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐπιθυμία τοῦ ἀειμνήστου διαθέτου Συγγροῦ, λάβῃ δὲ ἕκαστος νομὸς τὸ ἀνάλογον μερίδιον ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου.

§75ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐὰν διέκρινα καλῶς, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πιστὸς εἰς τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας εἶχεν, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος ὁ ἀφορῶν τὴν ἀνέγερσιν μεγάρων δικαστικῶν, ὅτι δηλαδὴ ὁ νόμος ἐκεῖνος ἀντίκειται εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ διαθέτου καὶ εἰς τὸ γράμμα τῆς διαθήκης, εἶπε προηγουμένως, ὅτι ὑπάρχει σκέψις παρὰ τῇ Κυβερνήσει, ἂν πρέπει νὰ προβῇ εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἢ ἂν πρέπει νὰ σκεφθῇ περὶ ἱδρύσεως Εἰρηνοδικείων. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ μεταβολὴ τῶν σκέψεων, ἢ μᾶλλον ἡ γνώμη τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ἵνα μεταβάλῃ τὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα, θὰ ἐπιφέρῃ ἀδικήματα μεγάλα, διότι, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, δικαίωμα ἔχουσι νὰ ζητήσωσιν ἀνέγερσιν Δικαστηρίων ἐκεῖνοι οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι προσήνεγκον δωρεὰν τὰ πρὸς τοῦτο οἰκόπεδα.

§76Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Καὶ πρὸ πάντων ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι προσφέρομεν καὶ τὰ ὑλικά.

§77ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ δῆμος Τριπόλεως, ὁ ὁποῖος δὲν διακρίνεται ὡς εὔπορος δῆμος, ἀλλὰ τοὐναντίον στερεῖται τῶν μέσων καὶ αὐτῆς τῆς διοικήσεως, ἔχων ὑπ’ ὄψει τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νόμου, ἔπραξε τὴν μεγαλειτέραν θυσίαν, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ πράξῃ· ἔσπευσε καὶ ἠγόρασεν οἰκόπεδον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπλήρωσε ποσὸν δεκάδων χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ὁ δῆμος ἐχρεώθη ἐκ τούτου. Ἤδη, ἐὰν κατισχύσωσιν αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας ἐξήνεγκε σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, δὲν θὰ ἦναι ἀδίκημα μέγα διὰ τοὺς δήμους ἐκείνους, οἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς θυσίας;

§78Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς πάλιν θὰ νομοθετήσωμεν.

§79ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Γνωρίζετε ὅτι τὰ ἀγορασθέντα οἰκόπεδα ὑπὸ τῶν δήμων ἢ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου δὲν δύνανται νὰ πωληθῶσιν οὔτε εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας, ἀντὶ τῆς ὁποίας ἠγοράσθησαν. Ἀλλὰ σήμερον, φαίνεται, γίνονται οἱ νόμοι, ἵνα ὠφελῶνται εἰδικῶς τόποι τινὲς ἐπὶ βλάβῃ τῶν ἄλλων! Ἐγένετο ὁ νόμος περὶ κατασκευῆς δικαστικῶν μεγάρων, καὶ ἀποτέλεσμα τοῦ νόμου τούτου ἦτο ἡ ἀνέγερσις Πρωτοδικείου εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν! Ἀλλὰ τοιοῦτον μέτρον εἶναι ἄνισον καὶ ἄδικον. Νομίζω δὲ, ὅτι ὀφείλει ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἀφοῦ τέλος πάντων ὑπάρχει νόμος, καὶ τὸ ποσὸν τοῦ κληροδοτήματος ὡρίσθη διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ πρὸς ἀνέγερσιν δικαστικῶν μεγάρων, ὀφείλει, λέγω, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐξετάσῃ, — καὶ εὐκολώτατον εἶναι διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦτο, — τίνες πόλεις ἔχουσι μεγίστην, ἀπόλυτον, ἐπιβαλλομένην ἀνάγκην, καὶ νὰ προβῇ εἰς ἀνέγερσιν Δικαστηρίων, ἀρχίζων ἀπὸ τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἀνάγκη εἶναι ἐπιβεβλημένη. Οὕτω πράττων, θὰ ἦναι ἐντὸς τοῦ δικαίου, ἐνῷ, ἐὰν ἐμμείνῃ εἰς τὴν γνώμην, ἣν ἐξήνεγκε, καὶ μεταβάλῃ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, νομίζω ὅτι οὕτως οὐδένα θὰ πείσῃ, ὅτι, ὅταν νομοθετῶμεν, νομοθετοῦμεν μετὰ σπουδαιότητος, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ ἀποδείξῃ, ὅτι νομοθετοῦμεν, ἵνα ὠφεληθῶσιν ὡρισμένα πρόσωπα ἢ ὡρισμένα μέρη, καὶ οὐχὶ τὸ ὅλον.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στεφάνου ἔχει τὸν λόγον.

§81ΧΑΡΙΛ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Νὰ διακόψωμεν, διότι φαίνεται, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ πολὺ ἡ συζήτησις.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ πρῶτον ὁ κύριος Στεφάνου.

§83ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν ἔρχομαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ δυσχεράνω τὸ δύσκολον τῷ ὄντι ζήτημα, πῶς μὲ 800,000 δραχμὰς θ’ ἀνεγερθῶσι δικαστικὰ καταστήματα, ἀλλ’ ἔρχομαι μόνον νὰ ὑπομνήσω καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ ἐπαρχία μου, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ζητήματος τούτου, διατελεῖ ὑπὸ εὐνοϊκωτέρας περιστάσεις, διότι ἐν Ζακύνθῳ ἀνέκαθεν ὑπῆρχε δικαστικὸν κατάστημα, ἀνῆκον εἰς τὸ Δημόσιον. Δυστυχῶς οἱ σεισμοὶ τοῦ 1893 κατέστησαν τὸ κατάστημα ἐκεῖνο ἑτοιμόρροπον, καὶ ἐνῷ τότε ἡ ἐπισκευὴ αὐτοῦ ἠδύνατο νὰ γείνῃ δι’ ἐλαχίστης δαπάνης, δὲν κατωρθώθη νὰ γείνῃ αὕτη, ἀγνοῶ τίνος ἕνεκα λόγου, διότι, τὸ ἐπ’ ἐμοί, τότε, Ὑπουργὸς ὢν μάλιστα, ἔδωκα τὴν ἀναγκαίαν ὤθησιν, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα τὸ ἔργον ἐγκατελείφθη, περιῆλθε δὲ τὸ κατάστημα ἐκεῖνο εἰς σημεῖον ἀπειλοῦν κατάπτωσιν, καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ τὸ κρημνίσωσι, τὸ δὲ ὑλικὸν αὐτοῦ, κείμενον ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐκεῖ, καὶ κινδυνεῦον νὰ ἀναρπασθῇ ὁλόκληρον ὑπὸ τῶν βουλομένων, ἐξεποιήθη ἀντὶ πινακίου φακῆς, ἤτοι εἰς τιμὴν σχετικῶς εὐτελεστάτην, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ καταστήματος. Σήμερον δὲ τὸ οἰκόπεδον ἐκεῖνο τὸ εὐρύτατον μένει ἀσκεπὲς, τινὲς δὲ, ἐποφθαλμιῶντες αὐτὸ, θέλουσι νὰ προκαλέσωσι τὴν ἐκποίησιν αὐτοῦ ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ στέρξῃ νὰ ἐκποιηθῇ τὸ οἰκόπεδον ἐκεῖνο, διότι ἡ οἰκοδόμησις δικαστικοῦ καταστήματος ἐπὶ τοῦ οἰκοπέδου ἐκείνου φρονῶ ὅτι εἶναι καὶ ὀλιγοδάπανος καὶ εὐχερεστάτη, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρξῃ καλὴ θέλησις ἐκ μέρους τῆς Διοικήσεως. Ἔρχομαι λοιπὸν σήμερον, μόνον σύστασιν νὰ κάμω πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἐπαρχίαν μου, τὴν Ζάκυνθον, ἥτις ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχῃ δικαστικὸν κατάστημα, ἀλλὰ θεομηνία τὸ κατέστρεψε. Φρονῶ δὲ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ τὸ Δημόσιον δαπανῶν εἰς ἐνοίκια ἰδιωτικῶν οἰκιῶν, ἐνῷ πρόχειρον ἔχει τὸ οἰκόπεδον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἦτο ἀνεγηγερμένον τὸ δικαστικὸν κατάστημα, καὶ δύναται καὶ ἐκ νέου νὰ ἀνεγερθῇ τοῦτο διὰ δαπάνης σχετικῶς πολὺ μικρᾶς.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δεληγεώργης ἔχει τὸν λόγον.

§85ΧΑΡΙΛ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε, διότι βλέπω, ὅτι ἤνοιξε στάδιον δημοκοπίας.

§86ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Νὰ μὴ διακόψωμεν. Ἐμπρὸς, κύριε Πρόεδρε.

§87Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ διακόψωμεν, διότι εἶναι πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ ὁμιλήσουν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν διακόπτομεν μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Δεληγεώργη;

§89Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν δύναται νὰ ὁμιλήσῃ καὶ μετὰ τὴν διακοπὴν ὁ κύριος Δεληγεώργης;

§90Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς τετάρτης ὥρας μετὰ μεσημβρίαν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12 καὶ 20′. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 4 καὶ 45′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει ὁ κύριος Δεληγεώργης.

§92Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἤθελον, κύριε Πρόεδρε, νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ζητεῖται ἡ οἰκοδομὴ τῶν Δικαστηρίων διὰ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς πρακτικὰ ἀποτελέσματα, διότι, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ποσὸν δὲν ὑπερβαίνει τὰς 800,000 δραχμάς, εἶναι δὲ κατατεθειμένον πρὸς 2½%· ἑπομένως οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς οὔτε ἡ Βουλὴ διὰ νομοσχεδίου εἶναι δυνατὸν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, χωρὶς προηγουμένως νὰ γείνῃ ἡ ἀπαιτουμένη ἔρευνα καὶ χωρὶς νὰ ἐγερθῶσιν εὔλογα παράπονα. Δι’ αὐτὸ ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ θελήσῃ νὰ συνδυάσῃ τὸ κληροδότημα τοῦτο μετὰ ὑπηρεσίας τόκου καὶ χρεωλύτρου, ἀποτελουμένου ἐκ τῶν ἐνοικίων, τὰ ὁποῖα σήμερον καταβάλλονται διὰ τὰ Πρωτοδικεῖα, διὰ τὰς Εἰσαγγελίας, διὰ τὰ Εἰρηνοδικεῖα τῶν πόλεων, ἐν αἷς ὑπάρχουσιν Εἰσαγγελίαι καὶ Πταισματοδικεῖα. Κατά τινα ὑπολογισμόν, ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τὰς Ἀθήνας, — αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν ὑποβάλλονται εἰς τὸν κανόνα τοῦτον, διότι προκειμένου περὶ πρωτευούσης ἄλλα Δικαστήρια δέον νὰ ἱδρυθῶσι, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαιτήσωσι δαπάνας μεγάλας, τοιαῦται δὲ δαπάναι δὲν δύνανται νὰ ἐξυπηρετηθῶσι δι’ αὐτοῦ τοῦ συστήματος, — ἐξαιρουμένων, λέγω, τῶν Ἀθηνῶν, διὰ πάσας τὰς ἄλλας πόλεις, ἐν αἷς ὑπάρχουσι Πρωτοδικεῖα, Εἰσαγγελίαι, Εἰρηνοδικεῖα, Πταισματοδικεῖα καὶ Ἀστυνομίαι, — ἀρχαὶ, αἱ ὁποῖαι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ συγκεντρωθῶσιν εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ Δικαστήριον, — εἶναι δυνατὸν δι’ ἑνὸς δανείου, ὅπερ θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἀπὸ τὸ ποσὸν, εἰς ὃ ἀνέρχεται διὰ τὴν ἕδραν αὐτὴν ἡ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1904 ἀναγκαία διὰ τὰ ἐνοίκια αὐτὰ δαπάνη, νὰ ἔχωμεν τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα μετὰ τῶν 800,000 δραχμῶν εὐκολώτερον καὶ πιθανώτερον εἶναι, ὅτι θὰ ἐπαρκέσουν δι’ αὐτὰ τὰ Πρωτοδικεῖα. Δὲν γνωρίζω πόσα εἶναι τὰ Πρωτοδικεῖα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ οἰκοδομηθῶσι. Δὲν γνωρίζω, ἂν εἶναι 26 ἢ ὀλιγώτερα, διότι νομίζω, ὅτι ὑπάρχουσι Δικαστήρια σήμερον, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην μόνον προσθηκῶν τινων καὶ ἐπισκευῶν, ἂν δ’ ὑποθέσωμεν, ὅτι εἶναι μικρότερος ὁ ἀριθμὸς τῶν Δικαστηρίων, ἅτινα πρόκειται νὰ κατασκευασθῶσιν, ἐπειδὴ αἱ δαπάναι διὰ πολλὰς πόλεις θὰ ἦναι μικραὶ, ἐνῷ σχετικῶς δι’ ἄλλας θὰ ἦναι μεγάλαι, εἶναι πιθανὸν τῇ προσθήκῃ τῶν 2½ αὐτῶν ἑκατομμυρίων νὰ κατασκευασθῶσιν ὁπωσδήποτε τὰ προσήκοντα Δικαστήρια. Προτείνω τοῦτο ὡς γνώμην, τὴν ὁποίαν, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἄλλην καλλιτέραν καὶ πρακτικωτέραν ἡ Κυβέρνησις, δύναται νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ, ἐὰν τὴν παραδέχηται, ἐννοεῖται. Ἄλλως οὐδέποτε θὰ φθάσωμεν εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, ζητοῦντες διὰ τοῦ κληροδοτήματος μόνον τοῦ ἀοιδίμου Συγγροῦ νὰ κατασκευάσωμεν τὰ Δικαστήρια, εἴτε ὅλα εἴτε καὶ μέρος αὐτῶν. Ὅτε τὸ κληροδότημα τοῦτο κατέλιπεν ὁ ἀείμνηστος Συγγρὸς, τὰ Πρωτοδικεῖα ἦσαν ὀλιγώτερα· μετὰ τὸν θάνατον αὐτοῦ προσετέθησαν τὰ περιπλέον Δικαστήρια· ἑπομένως εἶναι ἰδίως σήμερον ἀνεπαρκὲς τὸ ποσὸν, καὶ οἱαδήποτε συζήτησις νῦν δὲν θὰ περιστραφῇ περὶ ἄλλο τι ἢ περὶ τοῦ ποία ἐπαρχία νὰ προτιμηθῇ εἰς τὴν ἀπόκτησιν Δικαστηρίου, βάσις, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ, οὔτε ἡ Βουλὴ θὰ ἐπιδοκιμάσῃ, οὔτε εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὁρίσῃ, εἴτε διὰ κλήρου εἴτε δι’ ἄλλου τινὸς τρόπου, οὔτε, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Βουλὴ εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς πλειονοψηφίας, τὴν ὁποίαν ἔχουν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, νὰ ὁρίσῃ προτιμήσεις. Πρέπει ἢ νὰ γείνωσι τὰ Δικαστήρια πάντα, ἢ νὰ παραιτηθῶμεν ἐντελῶς αὐτῆς τῆς ἰδέας, τῆς ἱδρύσεως δηλαδὴ τινῶν Δικαστηρίων, ἢ πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν ἄλλο σύστημα, δηλαδὴ νὰ κατασκευάσωμεν τὰ Εἰρηνοδικεῖα, ὅπως καὶ ἄλλος συνάδελφος ἀνέφερε, συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς διαθήκης τοῦ ἀοιδίμου διαθέτου. Τοῦτο δὲ θὰ ᾖναι καὶ εὐκολώτερον, διότι αἱ δαπάναι θὰ ᾖναι πολὺ ὀλιγώτεραι διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν Εἰρηνοδικείων, παρὰ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν Πρωτοδικείων.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λιμπρίτης ἔχει τὸν λόγον. (Ὁ κ. Λιμπρίτης ἀπουσιάζει). Ὁ κύριος Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον. (Ὁμοίως ἀπουσιάζει). Ὁ κύριος Πρωτοπαπαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§94Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἂν σκοπεῖ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ Ναξίας σμύριδος, ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ αὐξηθῶσιν αἱ ἐξ αὐτῆς πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου· διότι ἄλλως ἔχω ἐγὼ ἑτοίμην πρότασιν νόμου περὶ τούτου νὰ ὑποβάλω.

§95Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Γινώσκει ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ὅπως καὶ ἡ Βουλή, ὅτι τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν σμύριδα, ἐπειδὴ ἡ ἐκ ταύτης πρόσοδος περιλαμβάνεται εἰς τὰς ὑπεγγύους προσόδους, δὲν δύναται μόνος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ θίξῃ. Εἰς ἐμὲ εἶναι γνωσταὶ αἱ ἰδέαι τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Νάξου Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ μελέτην ἰδίαν συνέγραψε περὶ ἀναπτύξεως τῶν προσόδων τοῦ Δημοσίου ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐργασίας τῆς σμύριδος. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἠδυνάμην μόνος ἐγὼ ν’ ἀποφασίσω, ὤφειλον νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου συνεννοήσεις διεξάγονται ἀπὸ δύο ἤδη μηνῶν, καὶ ὑπάρχει πιθανότης νὰ καταλήξωσιν εἰς συνεννόησιν ὁριστικὴν, τῆς ὁποίας θέλει λάβει γνῶσιν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτής. Ὁ κ. Βουλευτὴς δύναται νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ ψηφισθῇ καὶ νὰ γένηται νόμος, ἀλλὰ δὲν θὰ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἄνευ τῆς συναινέσεως τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Τότε δὲ καὶ ὁ κόπος αὐτοῦ καὶ ὁ ἐμὸς κόπος θὰ ἦναι μάταιος.

§96Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργόν, ἐὰν δὲν ἔχῃ δυσκολίαν, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα τὰ διαμειφθέντα μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα εἰς τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης· διότι προκειμένου περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τόσον σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ Κράτους, νομίζω, ὅτι καλὸν ἤθελον εἶσθαι, ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ τῶν ἀντιρρήσεων, τὰς ὁποίας τυχὸν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπή.

§97Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τό γε νῦν ἔχον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῶσι τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα. Ὅταν καταλήξωμεν εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, τότε εὐχαρίστως θὰ τὰ καταθέσω.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μυκώνιος ἔχει τὸν λόγον.

§99ΕΛΕΥΘ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πιστεύω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι δὲν θὰ ἐλησμονήσατε, ὅτι, ὅτε ἐγένετο ἡ ἀπεργία τῶν ἐργατῶν τῆς σμύριδος ἐν Νάξῳ καὶ ἀπεστείλατε διὰ πολεμικοῦ πλοίου στρατὸν καὶ ὑπαλλήλους, ἵνα ἐξαναγκάσωσι τοὺς ἐργάτας νὰ παραδώσωσι τὴν σμύριδα, ὑπεσχέθητε εἰς αὐτοὺς διὰ τῶν ὀργάνων σας, ὅτι ἠθέλετε φροντίσει περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος. Δυστυχῶς τὴν ὑπόσχεσίν σας ἐκείνην δὲν ἠδυνήθητε νὰ ἐκτελέσητε, διότι ἐπῆλθεν ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως, ἧς ἀπετελεῖτε μέρος, καὶ ἔμεινε τὸ ζήτημα ἄλυτον. Κατόπιν ὑμῶν ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὁ κύριος Νέγρης, εἰς ὃν παρουσιασθείς ἀνέφερα τὰ τῆς ἀπεργίας, ὑποβαλὼν αὐτῷ καὶ ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας παρίστων οὐ μόνον τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος, ἀλλὰ καὶ τὴν θεραπείαν ἄλλων σπουδαίων ἀναγκῶν. Ὁ κ. Νέγρης, διὰ νὰ πεισθῇ, ἂν τὰ ἐν τῇ ἐκθέσει ἐκείνῃ ἦσαν ἀκριβῆ, μετέβη ὁ ἴδιος ἐπὶ τόπου μετὰ δύο μελῶν τοῦ Διεθνοῦς Ἐλέγχου, καὶ εἶδε τὴν ἐλεεινότητα τῶν ἐργατῶν καὶ τὰς ἄλλας ἀνάγκας, ἀλλά, καίτοι ἐπείσθη, δὲν ἠδυνήθη νὰ αὐξήσῃ τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα, — διὰ ποίους λόγους, δὲν γνωρίζω, — οὐχ ἧττον ἀπέστειλεν ἔγγραφον πρὸς τὸν ταμίαν καὶ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον Νάξου, ἐρωτῶν, ἂν οὗτοι ἀναλαμβάνουσι τὴν φύλαξιν δυναμίτιδος καὶ ἄλλων ἐργαλείων, διὰ νὰ ἐφοδιάζωσι τοὺς ἐργάτας μὲ αὐτά, ἐπὶ πληρωμῇ τῆς ἀρχικῆς ἀξίας· ἀλλ’ οἱ εἰρημένοι ὑπάλληλοι ἀπεποιήθησαν νὰ ἀναλάβωσι τὸ βάρος τοῦτο. Μετὰ παρέλευσιν μηνὸς σχεδὸν ἀπὸ τότε ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ἀπετέλει μέλος ὁ κ. Νέγρης, παρῃτήθη, καὶ οὐδὲν ἐγένετο. Ἔρχομαι νὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν δὲν γείνωσιν αὐτά, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου καὶ ὑμεῖς ἐνεργεῖτε περὶ τῆς σμύριδος, τοὐλάχιστον νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι δυστυχοῦσι, διότι δὲν ἔχουσιν ἄλλην περιουσίαν, ἐκτὸς τῆς σμύριδος, ὅτι ἡ σμύρις δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ βουνὸν βραχῶδες, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη περιουσία των. Περὶ ὅλων αὐτῶν ὑπάρχουσιν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου εἶχε τὴν καλωσύνην καὶ τὴν ὑπομονὴν νὰ συλλέξῃ, καὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ σμύρις ἦτο περιουσία τῶν κατοίκων, καὶ τὴν περιουσίαν ταύτην ἀφῄρεσε τὸ Δημόσιον ἀπὸ τοῦ 1835. Τί τοὺς δίδετε διὰ τὴν περιουσίαν των αὐτήν; 2,40 δι’ ἕκαστον στατῆρα! Ἀλλὰ πρὸς Θεοῦ εὑρίσκετε ἐργάτας σήμερον μὲ 2,40 νὰ ἐργασθῶσι, καὶ νὰ μεταφέρωσι διὰ τοῦ ζώου των τὴν σμύριδα ἐπὶ 2½ ὥρας, διὰ νὰ παραδίδωσιν αὐτὴν εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου, καὶ νὰ ἀναμένωσι μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας, πότε ἡ Κυβέρνησις θὰ πωλήσῃ τὴν σμύριδα, διὰ νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὰ ἐργατικά των δικαιώματα; Καὶ τί θὰ φάγωσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κατ’ αὐτὸν τὸν χρόνον; Καὶ γνωρίζετε, τί ἀπολαμβάνουσι μὲ μὲ τὰς 2,40; 40 μόνον λεπτά, διότι ἀγοράζουσι τὰ φυσίγγια τῆς δυναμίτιδος, διὰ τῶν ὁποίων ἐξορύττουσι τὴν σμύριδα, ἀντὶ 75 λεπτῶν ἕκαστον, καὶ διὰ νὰ θέσωσι τὸ φυσίγγιον αὐτὸ ἐργάζονται δύο ἐργάται· ἀγοράζουσι τὸν χάλυβα, διὰ τοῦ ὁποίου κατασκευάζουσι τὰ ἐργαλεῖά των πρὸς 3,20 τὴν ὀκᾶν, δίδουσι 40 λεπτὰ διὰ τὴν ἐμβαφὴν, καὶ τοῖς μένουν 40 λεπτὰ κατὰ στατῆρα! Τί νὰ τὰ κάμουν αὐτά; Νὰ φάγουν αὐτοί; ἢ τὰ ζῷά των νὰ θρέψουν; —διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἄλλην περιουσίαν, πλὴν τῆς σμύριδος, δὲν ἔχουσιν, οὔτε ἀμπέλους οὔτε ἄλλο τι. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μεριμνήσητε περὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον, μέχρις ὅτου ὑποβληθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ τῆς σμύριδος· νὰ αὐξήσητε, ὡς ἦτο καὶ ἄλλοτε, καὶ ὡς ἔχετε ὑποσχεθῆ, τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα εἰς 3 δραχμὰς κατὰ στατῆρα. Πεινῶσι, κύριε Ὑπουργέ, καὶ πρέπει νὰ εὐσπλαγχνισθῆτε τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, διότι δὲν ἔχουσιν ἄλλην περιουσίαν, καὶ τυραννοῦνται διὰ νὰ προφθάσωσι νὰ παραδώσωσι τὴν σμύριδα, τὴν ἀναγκαιοῦσαν εἰς τὸ Δημόσιον. Πρότερον διὰ πυρᾶς χαμαικλάδων ἐξώρυττον τὴν σμύριδα καὶ παρέδιδον ὄχι πλέον τῶν 40,000 κανταρίων κατ’ ἔτος. Σήμερον τὸ Δημόσιον θέλει νὰ ἔχῃ εἰς τὰς ἀποθήκας του 120,000 ἕως 200,000 καντάρια, ἀλλὰ διὰ τῆς πυρᾶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξορύττωσι τοσοῦτον ποσόν. Ἐφεῦρε λοιπὸν τὴν μέθοδον νὰ ἐξορύττωσι τὴν σμύριδα διὰ τῆς δυναμίτιδος· ἀλλὰ καὶ ἡ δυναμῖτις, καὶ τὸ ἀτσάλι, διὰ τοῦ ὁποίου κατασκευάζουσι τὰ ἐργαλεῖά των, καὶ ἡ ἐμβαφὴ τούτων δὲν τοῖς ἀφίνουσι λεπτόν. Παρετήρησα καὶ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ δὲν εἶδον καὶ εἰς αὐτὸν τίποτε ἀναγεγραμμένον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος, ἐνῷ εἴχετε ὑποσχεθῆ νὰ ἀναγράψητε τὴν αὔξησιν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ζητήσητε νὰ ἀναγραφῇ ἡ αὔξησις τῶν ἐργατικῶν δικαιωμάτων.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§101Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Προετιθέμην, κύριε Πρόεδρε, τὴν πρωΐαν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν συναδέλφου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποστολὴν ναυτῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν μὲ τὴν «Αὐλίδα» εἰς τὴν Κρήτην, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐπενέβη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος συνάδελφος κ. Βουδούρης, ὁ ὁποῖος ἐνόμισα ὅτι εἶχε σχετικόν τι νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐκ Πατρῶν συναδέλφου, ἀλλ’ ἐστράφη ἡ ἐπερώτησίς του εἰς τὰ Δικαστήρια. Ἐθεώρησα καλὸν νὰ μὴ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν συναδέλφου. Κατήγγειλεν ὁ κ. συνάδελφος εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ δὲν ὠνόμασε πρόσωπα καὶ ποῖα ἔγγραφα ἐπλαστογραφήθησαν διὰ τὴν «Αὐλίδα», ἡ ὁποία «Αὐλὶς» εἶναι ἰδιοκτησία τῆς Α. Ὑψ. τοῦ πρίγκηπος Γεωργίου, καὶ προκειμένου νὰ σταλῇ αὕτη εἰς Κρήτην, ἐτοποθετήθησαν ἐν αὐτῇ δύο ναῦται καὶ εἷς ὑπαξιωματικός. Εἰς τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, διότι αὐτὸ εἶναι δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποστέλλῃ ναύτας.

§102Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἰς πλοῖα μὴ ἀνήκοντα εἰς τὸν στόλον;

§103Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ «Αὐλὶς» ἀνήκει, ὡς εἶπον, εἰς τὴν Αὐτοῦ Ὑψηλότητα τὸν πρίγκηπα Γεώργιον, ἀλλ’ ὁ πρίγκηψ Γεώργιος εἶναι ἀντιναύαρχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ, καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του ναύτας καὶ ὑπαξιωματικούς. Ἐὰν ἦτο ἐδῶ, δὲν θὰ εἶχεν, ὡς ἀντιναύαρχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ, παρ’ ἑαυτῷ ναύτας, ἵνα τὸν ὑπηρετῶσι; Φρονῶ ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἔχει ἄδικον, οὔτε λόγος δὲ πρέπει νὰ γίνεται διὰ δύο ναύτας, οἱ ὁποῖοι μάλιστα λαμβάνουσιν εἰς χαρτονόμισμα τὴν μισθοδοσίαν των καὶ ὄχι εἰς χρυσόν. Νομίζω λοιπὸν ἀδίκους τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. συναδέλφου.

§104Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ποιησάμενος τὴν παρατήρησιν, ἣν ἐποιησάμην διὰ τὴν ἀπόσπασιν ναυτῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Αὐτοῦ Ὑψηλότητος τοῦ Ὑπάτου Ἁρμοστοῦ τῆς Κρήτης, δὲν ἠθέλησα νὰ κακίσω τινά. Τοὐναντίον εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι, ὅ,τι δήποτε χρειάζεται ὁ Ὕπατος Ἁρμοστής, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ τῷ προσφέρῃ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ παρετήρησα, εἶναι, ὅτι ὑπάρχουσι ναῦται ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ὑπηρετοῦντες ἐπὶ πλοίου ἰδιωτικοῦ, οἱ ὁποῖοι φέρονται εἰς τὰς καταστάσεις ὡς εὑρισκόμενοι εἰς ἄλλο πλοῖον. Περὶ τούτου ἠρώτησα. Δὲν ἠθέλησα νὰ μεμφθῶ τινα διὰ τὴν ἀπόσπασιν ναυτῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Αὐτοῦ Ὑψηλότητος. Ἠνθράκευσεν ἡ «Αὐλὶς» ἀπὸ τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου. Εἶναι δυνατόν, εἰς πλοῖα ἰδιωτικὰ νὰ δοθῶσι γαιάνθρακες τοῦ Δημοσίου; Αὐτὸ ἐρωτῶ, καὶ εἰς τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ.

§105ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὑποβάλλω ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος βουλευτοῦ κ. Δηλιγιάννη περὶ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ Ξενοκράτους. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον «περὶ ὁρισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀρχικελευστῶν, πυροβολητῶν, ὁπλιτῶν καὶ μηχανικῶν.»

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 195).

§107ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κύριος ἐκ Πατρῶν συνάδελφος εἶπεν, ὅτι οἱ ναῦται οἱ ἀπεσπασμένοι εἰς τὴν «Αὐλίδα» φέρονται εἰς τὰς καταστάσεις τοῦ Ναυστάθμου. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ διαταγή μου εἶναι καθαρά. Ἰδοὺ δὲ πῶς ἔχει: «Παραγγέλλομεν ὑμῖν, ὅπως τὸ ἐν Ναυστάθμῳ ὁρμοῦν ἀτμόπλοιον «Αὐλὶς», ἀφοῦ πρότερον ἐξοπλισθῇ καὶ ἐφοδιασθῇ διὰ τῶν χρησίμων εἰδῶν, καταπλεύσῃ εἰς Κρήτην. Τὸ πλήρωμα τοῦ ἐν λόγῳ ἀτμοπλοίου θέλετε καταρτίσει ἐξ ὑπαξιωματικῶν καὶ ναυτῶν ἐκ τῶν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Βασιλικοῦ Ναυστάθμου ἑκάστοτε ἀνηκόντων. Ἐπίσης θέλετε κτλ.» Συνεπείᾳ δὲ τῆς διαταγῆς μου ταύτης αἱ καταστάσεις φέρουσιν, ὅτι οἱ ναῦται εἶναι ἀπεσπασμένοι εἰς τὴν ἐν Κρήτῃ ὁρμοῦσαν «Αὐλίδα».

§108Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ «Αὐλὶς» εἶναι τοῦ Ἑλληνικοῦ στόλου πλοῖον;

§109ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι.

§110Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἰδιωτικόν.

§111ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, ἰδιωτικόν. Ἔχω δικαίωμα, δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, νὰ ἀποστέλλω εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας. Τοῦ δικαιώματος τούτου δὲν ἐποιησάμην χρῆσιν, ἀκριβῶς διὰ ν’ ἀποφύγω τὰς μεγάλας δαπάνας, διότι οἱ οὕτως ἀποστελλόμενοι ὑπαξιωματικοὶ καὶ ναῦται οὐ μόνον πληρώνονται εἰς χρυσὸν, ἀλλὰ λαμβάνουσιν ἐπὶ πλέον οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ ἐπίδομα ἐκ 10 φρ. χρυσῶν ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν. Συνεπῶς προὐτίμησα τὸν ἕτερον τρόπον. Ἴσως εἶναι οὗτος κατά τι παράτυπος, οὐχὶ ὅμως καὶ παράνομος. Παρατυπία ἴσως εἶναι, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι πλαστογραφία. Ἐξετελέσθη ὡρισμένη διαταγή μου, καθορίζουσα τὰ πάντα. Ἠκούσατε δὲ αὐτὴν πρὸ ὀλίγου. Ἐνόμισα, ὅτι, προκειμένου περὶ τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας ἐν Κρήτῃ, ἠδυνάμην νὰ κάμω τὴν παρατυπίαν ταύτην. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι κακῶς διέταξα νὰ ὑπηρετῇ τὴν Κρητικὴν Πολιτείαν ἡ Ἑλληνικὴ σημαία, παρακαλῶ ν’ ἀποφανθῇ.

§112Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Νομίζω ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ ἀντιναυάρχου τῆς Ἑλλάδος καὶ Ὑπάτου Ἁρμοστοῦ τῆς Κρήτης, δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ λόγος ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Βουλῇ περὶ τοῦ ὑπάρχοντος παρ’ αὐτῷ ἀριθμοῦ ναυτῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν.

§113Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Θὰ ἦτο, νομίζω, εὐτυχὴς ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ εὕρισκεν εὐκαιρίαν νὰ ἀποσπάσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Κρήτης ὄχι μόνον 2 ἢ 3 ναύτας, ὅπως ἐπὶ τοῦ προκειμένου...

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων). Ἐτελείωσε τὸ ζήτημα αὐτό· δὲν πρέπει νὰ γίνεται λόγος περὶ αὐτοῦ.

§115Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. .. ἀλλὰ περισσοτέρους. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἀνήκει τὸ πλοῖον αὐτὸ εἰς τὸν στόλον ἢ ὄχι; Βεβαίως ὄχι. Ἀλλὰ θὰ ηὐχόμην νὰ εἴχομεν 40 τοιαῦτα πλοῖα, τὰ ὁποῖα νὰ ἀνήκωσιν εἰς τὸν ναύαρχον τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου, τὴν Αὐτοῦ Ὑψηλότητα τὸν πρίγκηπα Γεώργιον, Ὕπατον Ἁρμοστὴν τῆς Κρήτης. Νομίζω, ὅτι τοιαῦτα ζητήματα δὲν πρέπει νὰ ἔρχωνται ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Βουλῇ.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φλέσσας ἔχει τὸν λόγον.

§117Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Παραιτοῦμαι.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀλεξάκης.

§119ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον ἐπιστολὴν ἐκ Γαργαλιάνων παρὰ τριῶν φαρμακοποιῶν, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, ὅτι εἷς ἰατρός, Πυλιώτης ὀνόματι, ἐναντίον τῶν νόμων περὶ φαρμακείων, ἠνέῳξε φαρμακεῖον καὶ ἐκτελεῖ συνταγάς. Οἱ φαρμακοποιοὶ ἀνεφέρθησαν ἁρμοδίως εἰς τὰς ἐπιτοπίους ἀρχάς, ἀλλ’ ἡ ἀστυνομία, εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ πρῶτον κατέφυγον, τοῖς ἔστρεψε τὰ νῶτα. Κατέφυγον εἰς τὸν εἰρηνοδίκην, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. εἰρηνοδίκης ἔπραξε τὸ αὐτό. Κατήγγειλαν τὴν πρᾶξιν καὶ εἰς τὴν Νομαρχίαν καὶ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ἀλλὰ τίποτε δὲν ἐγένετο. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξακολουθεῖ ἀπὸ 6 ἤδη μηνῶν. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ διατάξῃ τὴν ἁρμοδίαν ἀρχὴν νὰ διδάξῃ τὸν ἰατρὸν αὐτόν, ὅτι ὑπάρχουσι νόμοι, τοὺς ὁποίους δὲν δύναται αὐτός, ὁποθενδήποτε καὶ ἂν προστατεύηται, νὰ παραβαίνῃ.

§120Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Παρακαλῶ νὰ δώσητε ἐγγράφως σημείωσιν.

§121ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἔχω τὸν λόγον, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πῶς καταργοῦνται τὰ Ὑποθηκοφυλακεῖα, διότι ἐκ τοῦ δήμου Ἐράνης τῶν Φιλιατρῶν ἔχω ἐπιστολήν...

§122Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀπὸ ποίους;

§123ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀπὸ διαφόρους, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, ὅτι, ἐνῷ ὁ δῆμός των εἶναι δῆμος πρώτης τάξεως, καὶ ἡ πρωτεύουσα αὐτοῦ, τὰ Φιλιατρά, εἶναι ἐκ τῶν μεγαλειτέρων πόλεων τῆς Πελοποννήσου, ἀμφισβητοῦσα τὰ πρωτεῖα καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, ἔχουσι δὲ πλείστας ὅσας συναλλαγὰς, αἰφνιδίως δι’ ἑνὸς Διατάγματος ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καταργεῖ τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, διατὶ κατηργήθη τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον αὐτό. Κατηργήθη διότι δὲν ὑπῆρχον ἐργασίαι; Ἐὰν ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου παρεκινήθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς, δὲν δύναμαι ἢ νὰ τὸν συγχαρῶ, διότι δὲν πρέπει νὰ μένῃ ἄνευ ἐργασίας ἓν Ὑποθηκοφυλακεῖον. Ἀλλ’ ἐκεῖθεν γράφουσιν εἰς ἐμὲ, ὅτι τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον ἐκεῖνο κατηργήθη διὰ νὰ ἀπολυθῇ τοιουτοτρόπως ὁ ὑποθηκοφύλαξ,— διότι δὲν ὑπῆρχε κατ’ αὐτοῦ ἀφορμὴ ὑπηρεσιακὴ, ἵνα ἀπολυθῇ,—καὶ μετὰ τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ νὰ προκαλέσῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἄλλο Διάταγμα καὶ ἀνασυστήσῃ τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον, διορίζων ἄλλον ὑποθηκοφύλακα. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω εἰς τὰ διὰ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης καταγγελλόμενα, διότι δὲν νομίζω ἱκανὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταδολιευθῇ τοὺς κειμένους νόμους κατὰ τοιοῦτον τρόπον· ἀλλὰ ποιοῦμαι λόγον, διότι οἱ γράψαντες εἰς ἐμὲ εἶναι ἄνθρωποι γνωστοί μου καὶ φίλοι μου, καὶ ἐπειδὴ ἔχω τὴν γνώμην ταύτην, δι’ αὐτὸ ἤθελον ζητήσει πληροφορίας παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ὑπουργοῦ, ἐὰν προέβη εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Ἐράνης δι’ ἔλλειψιν ἐργασίας, ἢ διότι δὲν ἐλειτούργει καλῶς τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον. Διότι, ἐὰν δὲν ᾖναι τοῦτο, τότε θὰ λυπηθῶ πολὺ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν, διότι θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς καταργήσεως τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον νομίζουσιν οἱ γράφοντες. Ἐὰν, Κύριοι, θεωρηθῇ νόμιμος ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, νομίζω, ὅτι οὐδεὶς τῶν ὑποθηκοφυλάκων θὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ μὴ παυθῇ, καὶ θ’ ἀκούσητε αὔριον ἄλλον Ὑπουργὸν λέγοντα: «καταργῶ τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον Ἀθηνῶν, καταργῶ τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον Κερκύρας» καὶ οὕτω καθεξῆς. Καὶ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἓν ἄλλο Διάταγμα ἀνασυστάσεως τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου καὶ διορισμοῦ ὡς ὑποθηκοφύλακος τοῦ ἑκάστοτε ἀρεστοῦ. Τέλος πάντων ἡ ἐργασία αὐτὴ δὲν θὰ ᾖναι ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν.

§124Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν ᾖναι δυνατόν, παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ ἐπιθεωρήσαντος τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον, ὅπως ἴδωμεν, μὴ τυχὸν καταγγέλλεται ὁ ὑποθηκοφύλαξ καὶ διὰ τίνας παραλείψεις, καὶ κατὰ πόσον ἡ πρᾶξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι δικαία.

§125Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζω ὅτι γνωρίζει τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων προέβη εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου, καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσῃ.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀπαντήσῃ εἰς ἄλλην ἡμέραν. Ὁ κύριος Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§127Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω, τίνας λόγους ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θέλει ἀναπτύξει ἐν σχέσει πρὸς τὸ καθιερωθὲν σύστημα, τὸ σύστημα τῆς καταργήσεως τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ Κράτους, διότι παραδόξως εἶδον σήμερον εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἓν τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τῆς ἐπαρχίας μου, Ὑποθηκοφυλακεῖον, τὸ ὁποῖον μεγάλας ὑπηρεσίας προσφέρει εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον καὶ ἀποτελεῖ παράρτημα τοῦ Εἰρηνοδικείου Σικυῶνος, τὸ ὁποῖον ἔχει εἰς τὴν περιφέρειάν του δύο δήμους, τοὺς μεγαλειτέρους δήμους τῆς ἐπαρχίας μου, τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον Σικυῶνος, τὸ καταργεῖ διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς!

§128ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὥστε εἶναι καὶ ἄλλο!

§129Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον τοῦτο συνέστη πρὸ ὀκταετίας, νομίζω, συνεπείᾳ μακρᾶς γνωμοδοτήσεως τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ναυπλίῳ Πρωτοδικῶν καὶ τῇ γνωματεύσει τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐκτίθενται σαφῶς καὶ λεπτομερῶς ὅλοι οἱ λόγοι οἱ ὑπηρεσιακοί, οἱ συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς συστάσεως Ὑποθηκοφυλακείου ἐν τῷ δήμῳ Σικυῶνος, διότι ὁ δῆμος Σικυῶνος καὶ ὁ δῆμος Πελλήνης, οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὸ αὐτὸ Εἰρηνοδικεῖον, εἶναι δῆμοι ἐκτεταμένοι, τὸ δὲ Εἰρηνοδικεῖον Σικυῶνος εἶναι τὸ μᾶλλον πολυάσχολον, ἦτο δὲ ἀναγκαῖος ὁ ἀποχωρισμὸς τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Εἰρηνοδικείου, καὶ τούτου ἕνεκα τὸ Συμβούλιον ὑπεδείκνυε τὴν σύστασιν εἰδικοῦ Ὑποθηκοφυλακείου ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ, ἥτις καὶ ἐπραγματοποιήθη. Σήμερον μετ’ ἐκπλήξεως εἶδον εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τὴν κατάργησιν αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους τῆς καταργήσεως ταύτης· ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα μοὶ ἔκαμε μεγάλην ἐντύπωσιν, διότι ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, μανθάνω ὅτι λόγοι κομματικοὶ εἶναι οἱ προκαλέσαντες τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἂν ὑπάρχουσιν ἕτεροι λόγοι, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν προεκλήθη γνωμοδότησις τοῦ Εἰσαγγελέως ἢ τοῦ Συμβουλίου περὶ καταργήσεως τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Σικυῶνος, ὡς προεκλήθησαν τοιαῦται γνωμοδοτήσεις, προκειμένου περὶ τῆς συστάσεως αὐτοῦ. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν παρακαλῶν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τούτου καί, εἰ δυνατόν, νὰ καταθέσῃ ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου τούτου, ἵνα ἴδωμεν τοὺς λόγους τῆς καταργήσεως αὐτοῦ, καὶ ἰδίως ἂν προεκλήθη γνωμοδότησις τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ κατάργησις τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Σικυῶνος μεγάλας ζημίας θέλει ἐπιφέρει εἰς τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μου καὶ θέλει κλονίσει τὴν κτηματικὴν πίστιν αὐτῶν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§131ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὁμοίαν ἐπερώτησιν ἔκαμα πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης πρὸ μηνὸς καὶ πλέον, διὰ τίνας λόγους προέβη εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ εἰδικοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Κύμης, Ὑποθηκοφυλακείου, τὸ ὁποῖον, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, ἔχει μεγάλην δικαιοδοσίαν ἐπὶ δύο μεγάλων δήμων, τοῦ δήμου Κυμαίων καὶ τοῦ δήμου Κοτυλαίων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι πληθυσμὸν ἀνώτερον τῶν 15,000 κατοίκων, καὶ εἰς οὗ τὴν κατάργησιν προέβη ἄνευ οὐδενὸς λόγου. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ κατάργησις τῶν Ὑποθηκοφυλακείων νὰ ληφθῇ ὡς γενικὸν μέτρον, ἐὰν πραγματικῶς τοιοῦτον σύστημα καταργήσεως τῶν Ὑποθηκοφυλακείων ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅπως ἀνατεθῇ εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν Ὑποθηκοφυλακείων, βεβαίως δὲν θὰ παρεπονούμην διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Κύμης. Ἀλλὰ διατὶ εἰς περιφερείας τόσον μεγάλας, ὁποία εἶναι ἡ τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Κύμης, ὅπου ὁ εἰρηνοδίκης ἔχει πολλὰς ἀσχολίας καὶ ὡς εἰρηνοδίκης καὶ ὡς πταισματοδίκης καὶ ὡς πρόεδρος τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀσχολεῖται εἰς τὰς ἀναμίξεις τῶν οἴνων μετὰ τοῦ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένου ἀτελῶς οἰνοπνεύματος, αἵτινες γίνονται καθ’ ἑκάστην, καὶ ἀναγκάζεται συχνάκις ν’ ἀπουσιάζῃ, κατερχόμενος εἰς τὸν λιμένα Κύμης καὶ τὸν ὅρμον Πλατάνου, ἀπέχοντας πλέον τῆς ὥρας ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ Εἰρηνοδικείου, ἀφίνων τὰ βιβλία τῶν ὑποθηκῶν καὶ μεταγραφῶν ὑπὸ τὴν φύλαξιν μικρῶν ἀντιγραφέων, διατὶ, λέγω, νὰ προβῇ εἰς κατάργησιν τοιούτου Ὑποθηκοφυλακείου, τόσον καλῶς λειτουργοῦντος; Φαντασθῆτε, ποία πίστις ἐκ τούτου θὰ ὑπάρχῃ εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι συναλλάσσονται, εἰς τοὺς ἐμπορευομένους καὶ τοὺς κτηματίας καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἥτις σκέπτεται νὰ ἱδρύσῃ ὑποκατάστημα ἐν Κύμῃ! Πῶς, ὑπὸ τοιούτους ὅρους, νὰ ἱδρύσῃ ὑποκατάστημα ἡ Τράπεζα, ὅταν ἡ τήρησις τῶν βιβλίων τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου καὶ αἱ πράξεις τῶν μεταγραφῶν καὶ ὑποθηκῶν, αἱ τόσον σπουδαῖα συμφέροντα ἀφορῶσαι, ἐνεργῶνται ὑπὸ προσώπων ἀνευθύνων, ὑπὸ ἀνικάνων καὶ μὴ φερεγγύων ἀντιγραφέων; Μέγιστον λοιπὸν ἀδίκημα διέπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τοὺς προμνησθέντας συμπολίτας μου, τοὺς κατοίκους Κύμης καὶ Κοτυλαίων. Ἤλπιζε πᾶς τις, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἄνθρωπος ῥέκτης καὶ δραστήριος, ἤθελε μεριμνήσει περὶ βελτιώσεως τῶν κακῶς κειμένων, καὶ οὐδεὶς ἐφαντάζετο ὅτι θὰ ἠσχολεῖτο εἰς θεραπείαν συμφερόντων μικρῶν καὶ κομματικῶν, διότι ἄγομαι νὰ πιστεύσω, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Κύμης ἕνεκα τοιούτων λόγων ἐγένετο, ἤτοι μόνον διὰ νὰ παυθῇ ὁ μὴ φίλα φρονῶν τῇ Κυβερνήσει ὑποθηκοφύλαξ. Τοῦτο λέγω, διότι ἐπληροφορήθην ἀρτίως, ὅτι προτίθεται νὰ συστήσῃ εἰς τὸν δῆμον Κοτυλαίων, ὑπαγόμενον, ὡς προεῖπον, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Εἰρηνοδικείου Κύμης, καὶ τέταρτον Συμβολαιογραφεῖον, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου δὲν θεωρεῖ ἀναγκαῖον τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον Κύμης. Ἀναμένω νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον πρὸ πολλοῦ, καὶ πιστεύω ὅτι θέλει πεισθῆ ἡ Βουλὴ, ὅτι μόνον λόγοι κομματικοὶ ὑπηγόρευσαν τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Κύμης.

§132Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ τελευταῖον ὁμιλήσαντος ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω προσεχῶς· δὲν ἀπήντησα δὲ μέχρι τοῦδε ἕνεκα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Συνεκέντρωσα πάντα τὰ ἔγγραφα, ἐξ ὧν καταφαίνεται, ὅτι δὲν ἔχει παρὰ πολὺ μέγα δίκαιον, ὡς νομίζει. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος κ. Βουλευτοῦ ἐπίσης θέλω ἀπαντήσει μεθαύριον, ἐὰν εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ ταύτην καὶ ἐγγράφως.

§133ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Χρειάζεται νὰ τὴν ὑποβάλω ἐγγράφως;

§134Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶπον, ἐὰν εὐαρεστηθῆτε. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κορινθίας κ. Βουλευτοῦ δύναμαι νὰ ἀπαντήσω ἀμέσως, διότι δὲν γνωρίζω, πῶς ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κατορθοῖ, τὰς ἀπειλουμένας ἐπερωτήσεις αὑτοῦ νὰ ἀνακοινοῖ προηγουμένως, ἡ μυστικὴ δὲ ἀστυνομία, ἣν ἀσκοῦμεν ἡμεῖς οἱ Ὑπουργοὶ, ἀναγγέλλει ἡμῖν τὰς ἐπερωτήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ (ἱλαρότης). Διὰ τοῦτο ἔχω πρόχειρον τὴν ἀπάντησιν. Κύριοι, ἐγένετο μελέτη καὶ ἐξακολουθεῖ αὕτη, ἂν τῷ ὄντι εἶναι ἀναγκαῖος ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν Εἰρηνοδικείων. Ἐὰν ἐρωτηθῇ ἡ γνώμη μου, σήμερον τὰ Εἰρηνοδικεῖα εἶναι παραπολλὰ, τινὰ δ’ αὐτῶν καὶ στεροῦνται ἐντελῶς ἐργασίας. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς πίνακα, ὅστις νομίζω ὅτι κατετέθη κατὰ τὸ πρῶτον τμῆμα τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Βουλευτικῆς Συνόδου, θέλομεν ἰδεῖ, ὅτι ὑπάρχουσιν Εἰρηνοδικεῖα, ἅτινα σχεδὸν στεροῦνται ὑποθέσεων καὶ πελατῶν. Ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις τούτοις βεβαίως ἡ παραμονὴ τοῦ εἰρηνοδίκου εἶναι λίαν δυσάρεστος, ἂν μὴ καὶ ἀδύνατος. Ἑπομένως, ἵνα εὑρεθῇ εἰρηνοδίκης, ὅπως δήποτε ἄξιος τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, καὶ ὑπηρετήσῃ ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις τούτοις, εἶναι πρᾶγμα δυσκολώτατον, δὲν κατορθοῦται δὲ τοῦτο, εἰμὴ ἐὰν ἐκτελῇ καὶ τὰ χρέη τοῦ ὑποθηκοφύλακος. Ἵνα πείσω δὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κορινθίας συνάδελφον, ὅτι ὅσα λέγω εἰσὶν ἀκριβῆ, πληροφορῶ αὐτόν, ὅτι ἐν τῷ Εἰρηνοδικείῳ Σικυῶνος διωρίσθη εἰρηνοδίκης, καὶ μετετέθη διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τῆς 7 Ἰανουαρίου 1903 ὁ Δ. Κόντης. Ἐπειδὴ ἦτο ἀδύνατον νὰ ζήσῃ ἐκεῖ, ἐζήτησε νὰ ἀπέλθῃ. Διωρίσθη ἄλλος εἰρηνοδίκης τῇ 14 Αὐγούστου 1903. Ἀδύνατον καὶ οὗτος νὰ ζήσῃ ἐκεῖ. Ἐζήτησε νὰ μετατεθῇ, καὶ μετετέθη. Διωρίσθη ὁ Σαράντης... (δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ἐπώνυμον αὐτοῦ), ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἐζήτησε νὰ φύγῃ. Ἐντὸς ἑνὸς ἔτους καὶ δύο μηνῶν περίπου ἠναγκάσθησαν νὰ ζητήσωσι τὴν μετάθεσίν των ἐκεῖθεν πέντε εἰρηνοδίκαι, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ ζήσωσι.

§135Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ποῦ μετετέθησαν;

§136Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον· μετετέθησαν διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ζήσωσιν ἐκεῖ. Δὲν μετέθεσα ἐγὼ αὐτούς, ὡς καταλαμβάνετε ἐκ τῶν χρονολογιῶν. Διὰ τοῦτο οὐχὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, ἀλλὰ ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων ἐξακολουθεῖ αὐτὴ ἡ κατάστασις, δηλαδή, ὁσάκις ὑπάρχῃ Εἰρηνοδικεῖον, διὰ τῶν πόρων τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ ζήσῃ ὁ εἰρηνοδίκης, ζητεῖται ἡ κατάργησις τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου, ὅπως αὐξήσωσιν αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ εἰρηνοδίκου διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων τοῦ ὑποθηκοφύλακος.

§137ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἶναι ἄμισθοι οἱ εἰρηνοδίκαι;

§138Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τώρα βεβαίως, ἂν ταῦτα συνέβαινον ἐν ἄλλῃ χώρᾳ, ἐδύνατό τις νὰ ἀμφιβάλλῃ. Ἀλλ’ ἐνταῦθα εἶναι ταῦτα τοῖς πᾶσι γνωστά, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπώλεια χρόνου νὰ συζητῶμεν ἐπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Βεβαίως καταργοῦνται Ὑποθηκοφυλακεῖα, — καταργοῦνται καὶ παρ’ ἡμῶν καὶ παρ’ ὑμῶν, — καὶ θέλουσι καταργεῖσθαι πάντοτε, ἐφ’ ὅσον ἡ εἰρηνοδικειακὴ κατάστασις εἶναι τοιαύτη. Ἀδύνατον νὰ ὑπάρξωσιν εἰρηνοδίκαι, διὰ τοῦ γλίσχρου μισθοῦ, ὃν ἔχουσιν, ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχουσι καὶ Ὑποθηκοφυλακεῖα. Παρατηρεῖτε δέ, ὅτι ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐγένοντο τρεῖς μεταθέσεις ἐκ τοῦ Εἰρηνοδικείου Συκυῶνος, διότι δὲν ἐδύναντο νὰ ζήσωσιν ἐκεῖ οἱ εἰρηνοδίκαι. Ἑπομένως, ἂν θέλητε νὰ ἔχητε εἰρηνοδίκας, δυναμένους νὰ ζήσωσι, καὶ ἔχοντας τὸν νοῦν ἐλεύθερον, ἵνα δικάζωσι, πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι δὲν δύνανται νὰ συνυπάρχωσι μετὰ τῶν Ὑποθηκοφυλακείων, καὶ δέον νὰ καταργηθῶσιν Ὑποθηκοφυλακεῖά τινα, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ὕπαρξις Εἰρηνοδικείων τινῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν κατηργήθη τὸ Εἰρηνοδικεῖον Συκυῶνος. Ὅταν προσκομίσω τὰ ἔγγραφα, περὶ ὧν ἐπηρώτησαν οἱ δύο συνάδελφοι σήμερον, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θέλετε πεισθῆ, ὅτι καὶ ἐκεῖ οἱ αὐτοὶ λόγοι ὑπάρχουσιν. Ἀλλὰ περὶ αὐτῶν δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω σήμερον.

§139Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠδίκησεν ἑαυτόν, κατ’ ἐμέ. Εἶχον τὴν γνώμην καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω αὐτήν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ εὐθαρσὴς εἶναι, διότι, ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ἄλλοτε καθήμενος, τοιαύτην στάσιν ἐν τῇ Βουλῇ ἐπεδείξατο. Λυποῦμαι ὅμως, διότι ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου δὲν ἦτο ἀπάντησις ἀξία αὐτοῦ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐθόλωσε τὰ νερά, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπαντῶν δὲν εἶναι ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Βεβαιωθῆτε δὲ κύριε Πρόεδρε, ὅτι θὰ μὲ ἀφώπλιζεν, ἐὰν μετὰ θάρρους δικαιολογούμενος ἔλεγε: «Κύριοι, τί θέλετε νὰ κάμω; Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποκύπτωμεν». Ἂν τοιαῦτα ἔλεγεν, ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ καὶ τῷ θάρρει, τὸ ὁποῖον τὸν χαρακτηρίζει, βεβαίως ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον νὰ ἀπαντήσω τίποτε. Ἀλλ’ ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν, ἡ οὐχὶ εἰλικρινής, οὐδὲ βάσιμος, μὲ ἀναγκάζει νὰ ἀπαντήσω, ὅτι τὸ Εἰρηνοδικεῖον τῆς Σικυῶνος ἔχει ἕδραν τὸ Κιάτον, ὅλοι δὲ οἱ διερχόμενοι τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμήν, τὴν διερχομένην διὰ τῆς Κορινθίας, γνωρίζουν τὸ Κιάτον, γνωρίζουν, ὅτι ἐκεῖ εἶναι ἡ εὐαρεστοτέρα καὶ ἡ ὡραιοτέρα διαμονὴ διὰ πάντα ὑπάλληλον, διότι καὶ κατάφυτος εἶναι ὁ τόπος ἀπὸ σταφίδας καὶ ἐν γένει πλουσία ἡ χώρα, παρέχουσα μεγάλην εὐχαρίστησιν εἰς τὸν δημόσιον ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ ἐκεῖ. Ἀλλὰ καὶ ἐργασίαν ἔχει πολυειδῆ καὶ μεγάλην ὁ εἰρηνοδίκης, ὀφείλων ἑπτακοσίας ἀποφάσεις κατ’ ἔτος νὰ ἐκδίδῃ, διότι εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Σικυῶνος ὑπάγεται καὶ ἡ περιφέρεια τοῦ δήμου Πελλήνης, δήμου ἐπίσης μεγάλου καὶ ἔχοντος ἔκτασιν ὅσην ὁ δῆμος Σικυῶνος. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔφερεν, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐτοποθετήθησαν ἐκεῖ, δὲν μετέβαινον εὐαρέστως εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην, δὲν εἶναι δικαιολογία σοβαρὰ καὶ ἀποχρώντως δικαιολογοῦσα τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου. Ἀλλ’ οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἠρνήθησαν νὰ μεταβῶσι, τοποθετηθέντες ἐν Σικυῶνι, ἐτιμωρήθησαν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης; ὁ Ὑπουργὸς ἐδείχθη αὐστηρὸς τηρητὴς τοῦ καθήκοντός του πρὸς τὸν εἰρηνοδίκην, ὁ ὁποῖος ἠρνήθη νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του καὶ ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντά του; Τὸ Εἰρηνοδικεῖον τῆς Σικυῶνος εἶναι περιζήτητον ὑπὸ τῶν εἰρηνοδικῶν, οὐδένα δὲ γνωρίζω ἀρνηθέντα νὰ μεταβῇ ἐκεῖ· ἀλλὰ καὶ ἄν τις ἠρνήθη, ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ τοῦτο ὡς πρόφασιν καὶ νὰ καταργήσῃ χρησιμώτατον διὰ τὴν κοινωνίαν ἐκεῖ Ὑποθηκοφυλακεῖον; Ἀλλαχοῦ πρέπει νὰ ἀναζητηθῶσι τὰ αἴτια τῆς αὐθαιρέτου ταύτης καταργήσεως. Ἐγὼ ἐμμένω εἰς τὴν παράκλησίν μου, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Σικυῶνος, ἤτοι τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ τὴν πρότασιν τοῦ Εἰσαγγελέως, ἂν ὑπάρχωσι τοιαῦται· προσέτι δὲ νὰ καταθέσῃ πίνακα, ἐμφαίνοντα πόσαι πράξεις ἐνεργήθησαν ἐν τῷ Ὑποθηκοφυλακείῳ Σικυῶνος κατὰ τὰ δύο ἢ τρία τελευταῖα ἔτη.

§140Α. ΓΚΡΑΒΑΣ. Τὸ Εἰρηνοδικεῖον Σικυῶνος, συμπεριλαμβάνον καὶ τὸν δῆμον Πελλήνης, ἔχει ὄντως μεγάλην δικαιοδοσίαν, ἀλλ’ ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου εἶναι τὸ Κιάτον, τὸ ὁποῖον εἶναι μία κωμόπολις ὁπωσδήποτε εὔπορος, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ ὁ εἰρηνοδίκης νὰ συντηρηθῇ, διότι τὰ ἔξοδα εἶναι πολλά, καὶ ἀναλόγως δὲν ἀπολαμβάνει τίποτε.

§141ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Τί νὰ ἀπολαύσῃ;

§142Α. ΓΚΡΑΒΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι οὐδεὶς εἰρηνοδίκης θέλει νὰ παραμείνῃ ἐν Κιάτῳ· ὁστισδήποτε καὶ ἂν ἦλθεν ἐκεῖ, ἐζήτησε νὰ φύγῃ, διότι πληρώνει 40 δραχμὰς ἐνοίκιον, καὶ δὲν ἔχει οἴκημα νὰ κατοικήσῃ. Συμφωνῶ λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον, διὰ νὰ ἔχῃ ὁ τόπος ἕνα εἰρηνοδίκην. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ ὑποθηκοφύλακος Σικυῶνος εἶχον δοθῆ ἄπειροι καταγγελίαι· ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐπῆγα εἰς τὸν κ. Δηλιγιάννην, Πρωθυπουργὸν ὄντα, καὶ κατήγγειλα καταχρήσεις τοῦ ὑποθηκοφύλακος τούτου, ζημιούσας τὸ Δημόσιον, καὶ ὁ τότε κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔσπευσε καὶ διέταξεν οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητὴν, ὁ ὁποῖος ἐνήργησεν ἐπιθεώρησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Σικυῶνος· γνωρίζει δὲ καὶ ὁ κύριος Πετρίδης πολὺ καλὰ, ὁποία εἶναι ἡ ἔκθεσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, καὶ ὅτι παρενέβη ὁ κ. συνάδελφος καὶ παρείλκυσε τὴν ἀνάκρισιν· καὶ κατ’ ἀρχὰς μὲν ἐξεδόθη βούλευμα παῦον πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξιν, τελευταῖον δ’ ἕτερον βούλευμα ἀπήλλαξε τῆς κατηγορίας τὸν ὑποθηκοφύλακα. Γνωρίζω δὲ, ὅτι ὁ τόπος μας πανηγυρίζει διὰ τὴν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀπαλλαγὴν τοῦ ὑποθηκοφύλακος τούτου, καὶ εὐγνωμονεῖ ἐπὶ τούτῳ. Ἡμεῖς θέλομεν δικαιοσύνην, θέλομεν εἰρηνοδίκην. Δὲν εἴμεθα πολῖται ἡμεῖς; Ὁ κ. Πετρίδης ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κυρίου Ράλλη ἐνήργησε καὶ συνέστησεν εἰς ὅλα τὰ χωρία Συμβολαιογραφεῖα. Ἀλλὰ τί ἐν τῷ μεταξὺ ἐμεσολάβησε μὲ τοὺς συμβολαιογράφους, καὶ ὑπὸ ποίους οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς συνεστάθησαν τὰ Συμβολαιογραφεῖα ἐκεῖνα, ἐντρέπομαι νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν.

§143ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι ἢ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου διὰ τὰς νέας θεωρίας, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν σήμερον ἀναπτυσσομένας ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Διότι δὲν μεταβαίνει ὁ εἰρηνοδίκης ὁ διοριζόμενος ἢ μετατιθέμενος εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, καταργεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον, ἵνα ὁ εἰρηνοδίκης ἀπολαύῃ περισσοτέρων ὠφελειῶν!

§144Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Νομίμων.

§145ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, ἂν ἐξαρτᾶται, κατὰ τὸ δόγμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ τοποθέτησις ἑκάστου τῶν ὑπαλλήλων ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ ὑπαλλήλου, καὶ οὐχὶ ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας, ποῦ θέλομεν φθάσει; Θὰ βλέπωμεν αὔριον νὰ διορίζηταί τις ἢ νὰ μετατίθηται, ὡς οἰκονομικὸς ἔφορος, π. χ. εἰς Τριχωνίαν, καὶ ὁ ἔφορος ἐκεῖνος θὰ γράφῃ μίαν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ μέρος αὐτὸ δὲν τῷ εἶναι ἀρεστὸν, διότι τὰ ὀφέλη ἐκ τῆς Ἐφορίας ἐκείνης δὲν τῷ εἶναι ἀρκετὰ, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μετ’ εὐλαβείας ἀναγινώσκων τὴν ἐπιστολὴν ἐκείνην, θὰ ἐρωτᾷ: «ποῦ θέλετε, κύριε οἰκονομικὲ ἔφορε, νὰ σᾶς μεταθέσω;» Τοιαῦτα διδάσκει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης! Καὶ συλλογισθῆτε, Κύριοι, ὅταν ἀκούσωσιν αὔριον οἱ Εἰσαγγελεῖς τοῦ Κράτους, οἱ πρωτοδίκαι, οἱ Πρόεδροι τῶν Πρωτοδικῶν, οἱ διάφοροι εἰρηνοδίκαι, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἔχει θέλησιν, οὔτε δύναται νὰ διατάσσῃ ἕκαστον τῶν ὑπαλλήλων νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν θέσιν του, καὶ ὅτι ἡ τοποθέτησις ἑκάστου ἐξαρτᾶται ἀπὸ τῆς θελήσεως αὐτοῦ τούτου τοῦ ὑπαλλήλου, τί συμβήσεται τότε; καὶ τί ἄλλο ἀξίωμα μένει εἰς τὸν Ὑπουργόν; διατὶ κάθηται ἐπὶ τοῦ ὑπουργικοῦ ἑδωλίου; Ποίαν εὐχαρίστησιν αἰσθάνεσθε, κύριε Ὑπουργέ, ὅταν δὲν ἔχητε τὴν ἐξουσίαν νὰ παραγγέλλητε καὶ νὰ ἐκτελῶνται αἱ παραγγελίαι σας; Ἀλλὰ ἐρρήθη, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν ἔχει ἄλλας ἀπολαυὰς ὁ εἰρηνοδίκης εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον δεῖνα. Καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ ἄλλας ἀπολαυάς; Ὁ ὑπάλληλος, ὅτε ἐδέχθη νὰ γείνῃ ὑπάλληλος, καὶ παρεκάλεσε δὲν γνωρίζω πόσους διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ γείνῃ ὑπάλληλος ἢ εἰρηνοδίκης, ἐγνώριζε, πῶς ἀμείβεται ὑπὸ τῆς Πολιτείας διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν προσφέρει εἰς αὐτήν. Τὸν παρεκάλεσε τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον ἡ Πολιτεία ποτὲ νὰ γείνῃ ὑπάλληλος; Εὑρέθη τις Ὑπουργὸς νὰ παρακαλέσῃ ποτὲ πολίτην, ἵνα δεχθῇ νὰ γείνῃ ὑπάλληλος καὶ δὴ εἰρηνοδίκης; Πάντες γνωρίζομεν, Κύριοι, ὅτι τὰ ¾ τῶν δικηγόρων προσλιπαροῦσι ν’ ἀποκτήσωσι τὸ ἀξίωμα αὐτὸ, νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν τοῦ εἰρηνοδίκου. Καὶ ὅταν τοιαύτη ἦναι ἡ κατάστασις, ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ σᾶς λέγει, ὅτι «δὲν εἶναι ἀρκετὴ ἡ μισθοδοσία τοῦ εἰρηνοδίκου, δὲν ἠδύνατο νὰ διατραφῇ ἐκεῖνος ὁ εἰρηνοδίκης, καὶ ἐζήτησε νὰ φύγῃ καὶ ἔφυγε· καὶ ἐστείλαμεν καὶ ἄλλους, καὶ ἔκαμαν τὸ ἴδιον!» Ἀλλὰ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λέγωνται τοιαῦτα ἐντεῦθεν, καὶ μάλιστα ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης· τοὐναντίον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρέπει νὰ διδάσκῃ, ὅτι ἕκαστος ὑπάλληλος ἔχει καθῆκον, διατασσόμενος, νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν θέσιν του καὶ νὰ ὑπηρετῇ, ὁ δὲ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος παρακούει εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ, πρέπει νὰ τιμωρῆται ἀμειλίκτως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δυνάμεθα, Κύριοι, νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους. Ἀλλ’ ὅταν βλέπωμεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς σύρεται εἰς τὸ ἅρμα τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων, καθ’ ἃ αὐτὸς οὗτος εἶπε, τότε δὲν γνωρίζω εἰς τί χρησιμεύει ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία. Ἔχει λόγον τινὰ πλέον ἡ ὑπηρεσία αὕτη; Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι λυποῦμαι, διότι ἤκουσα τοιαῦτα φθεγγόμενα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§146Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὅσοι δὲν ἔχουσι τὴν εὐχαρίστησιν νὰ γνωρίζωσι τὸν κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν θέλουσιν ὑποθέσει βεβαίως, ὅτι ἀρτίως ἦλθεν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἢ ὅτι δὲν εἶναι κάτοχος τῆς νομοθεσίας τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ οὔτε τὸ ἓν εἶναι ἀληθὲς οὔτε τὸ ἄλλο, διότι καὶ γηγενὴς εἶναι καὶ κράτιστος ἐν τῇ νομικῇ ἐπιστήμῃ καὶ τῇ νομοθεσίᾳ τῇ διεπούσῃ τὴν χώραν. Ἀγνοεῖ ὁ κύριος συνάδελφος, ὅτι οὐδεμία σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ τῶν καθηκόντων τοῦ ἐφόρου καὶ τοῦ εἰρηνοδίκου; Ὅστις δὲ δὲν γνωρίζει τὰ ἐνταῦθα συμβαίνοντα καὶ τὴν ἡμετέραν νομοθεσίαν θέλει ὑποθέσει, ὅτι ἐγὼ ἐνίσχυσα δῆθεν τὰς παρανόμους ὠφελείας τοῦ εἰρηνοδίκου, περὶ οὗ ὁ λόγος, ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ὅπου δὲν ὑπάρχουσιν Ὑποθηκοφυλακεῖα, εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης ἐκτελεῖ καὶ τὰ ἔργα τοῦ ὑποθηκοφύλακος, τὰ δὲ ἔργα τοῦ ὑποθηκοφύλακος παρέχουσιν ὠφελείας εἰς τὸν εἰρηνοδίκην νομίμους. Περὶ τούτου λοιπὸν πρόκειται. Οὔτε τὰς καταχρήσεις πρόκειται νὰ ὑποστηρίξωμεν, οὔτε αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε, εἰσὶν ἀκριβῆ. Ἐξ ἐναντίας τί ἰσχυρίσθην; Ἐγὼ ἰσχυρίσθην, ὁμιλῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πραγμάτων καὶ τοῦ μακροῦ παρελθόντος, τοῦ ὁμοιομόρφου καὶ ἀδιακόπως κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἔχοντος, ὅτι ὑπάρχουσιν Εἰρηνοδικεῖά τινα, ἐν οἷς εἶναι ἀδύνατον ὁ εἰρηνοδίκης νὰ ζήσῃ, ὡς ἐκ τοῦ γλίσχρου μισθοῦ, ὃν ἔχει, ἢ τῶν μεγάλων ἀναγκῶν, εἰς ἃς ὑπόκειται. Ἐν ταῖς περιφερείαις τῶν Εἰρηνοδικείων ἐκείνων ἱδρύονται καὶ Ὑποθηκοφυλακεῖα, ἵνα εὑρεθῇ εἰρηνοδίκης ἀξιοπρεπὴς, ἄξιος τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, δυνάμενος νὰ ἀπονείμῃ δικαιοσύνην, μὴ καταφεύγων εἰς παρανόμους ὠφελείας εἴτε πρὸς τὸν ἕνα τῶν πολιτῶν εἴτε πρὸς τὸν ἄλλον. Βεβαίως αὐτὸς πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ, ἀνατιθεμένων αὐτῷ καὶ τῶν καθηκόντων τοῦ ὑποθηκοφύλακος. Τὰ πράγματα μαρτυροῦσιν, ὅτι τὴν γνώμην ταύτην, ἣν ἐγὼ ὑποστηρίζω, εἶχε καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἥτις, διότι δὲν ἐδύνατο νὰ εὑρεθῇ εἰρηνοδίκης μένων ἐν τῷ Εἰρηνοδικείῳ, περὶ οὗ ἐπηρώτησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας Βουλευτὴς, τρεῖς ἢ τέσσαρας ἀλλεπαλλήλους μεταθέσεις εἰρηνοδικῶν ἐνήργησεν ἐντὸς ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Ἐδῶ εἶναι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος. Ἐὰν βεβαίως κατορθωθῇ νὰ μεταβληθῇ τὸ καθεστὼς τῆς εἰρηνοδικειακῆς Δικαιοσύνης δι’ ἄλλου τινὸς συστήματος, δι’ ἄλλου τινὸς εὐχρηστοτέρου καὶ πρακτικωτέρου ὀργανισμοῦ, τοῦτο βεβαίως θέλει κατορθωθῇ σὺν τῷ χρόνῳ. Δὲν εἶναι ἐκ τῶν πραγμάτων, ἅτινα εὐκόλως γίνονται καὶ διὰ μιᾶς. Τότε ἴσως λείψωσι καὶ τὰ κακὰ, ἅτινα σήμερον παρατηροῦμεν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἐξ ὅσων καὶ προηγουμένως εἶπον καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐπανέλαβον, θέλουσι πεισθῆ πάντες, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει ὡς ἐγὼ ἔθηκα τὸ ζήτημα.

§147ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὅτι, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχει ὡς ἐξέθηκεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὸ πρᾶγμα, ἀπόδειξις εἶναι τὸ ἑξῆς...

§148Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ γνώμη σας.

§149ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Σᾶς φέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι εἰς τὸ Κιᾶτον εἶναι δαπάναι μεγάλαι, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ εἰς αὐτὰς ὁ εἰρηνοδίκης. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ποῦ εἶναι μεγαλείτεραι αἱ δαπάναι, εἰς τὸ Κιᾶτον ἢ εἰς τὸν Πειραιᾶ ἢ εἰς τὰς Ἀθήνας; Διατὶ, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξ αἰσθήματος φιλανθρωπίας διὰ τὸν εἰρηνοδίκην Κιάτου προέβη εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου ἐκείνου, διατὶ δὲν προβαίνει εἰς τὴν κατάργησιν καὶ τῶν Ὑποθηκοφυλακείων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς;

§150Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὰς Ἀθήνας γνωρίζετε πόσα συγγενικὰ συμβούλια ἔχει ὁ εἰρηνοδίκης, πόσα προσωρινὰ μέτρα, πόσας σφραγίσεις κλπ. Ὑποθέτω ὅτι τὰ ἠξεύρετε πολὺ καλά.

§151ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. 650 ἀποφάσεις, σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἐκδίδει τὸ Εἰρηνοδικεῖον ἐκεῖνο. Δύναται πλέον ὁ εἰρηνοδίκης ἐκεῖνος νὰ ἀνθέξῃ, ἵνα ἐκτελῇ καὶ ἔργα ὑποθηκοφύλακος;

§152Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§153Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§154Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει. Θέλω νὰ πιστεύσω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι ἀκριβὴς, καίτοι δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἄλλος τις λόγος ὤθησεν αὐτὸν εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου ἐκείνου, καὶ οὐχὶ μέριμνα περὶ τῆς εὐμαρείας τοῦ εἰρηνοδίκου. Γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι, ἐὰν ἡ Πολιτεία ἐμερίμνησε ποτὲ καὶ ἤμειψεν ὑπαλλήλους, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς μισθοδοσίας, οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι εἶναι οἱ εἰρηνοδίκαι. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι εἴχομεν τρεῖς τάξεις Εἰρηνοδικείων, καὶ ἐκ τούτων κατηργήθη ἡ τρίτη τάξις. Καὶ πόσην μισθοδοσίαν ἔχει σήμερον ὁ εἰρηνοδίκης δευτέρας τάξεως; Ἔχει 160 δραχμάς. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τίς ἐπιστήμων ἔχει σήμερον 160 δραχμὰς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις κατὰ μῆνα; Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς, ὅτι εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας ἔχουσιν ἀνατεθῆ ἀνακριτικαὶ ὑπηρεσίαι, εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας ἔχουσιν ἀνατεθῆ τόσα καθήκοντα ἐκ τῶν φορολογικῶν νόμων καὶ ἐξ ἄλλων νόμων. Μήπως ἐμερίμνησε ποτὲ ἡ Πολιτεία νὰ ἀφαιρέσῃ τινὰ ἐξ αὐτῶν, ἵνα δύνανται οἱ εἰρηνοδίκαι νὰ ἐκπληρῶσι τὸ καθῆκον αὐτῶν, ὡς ἀνακριτικοὶ ὑπάλληλοι; Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤθελε ῥίψει ἓν βλέμμα εἰς τὰς ἑκάστοτε ἐκθέσεις τῶν Εἰσαγγελέων, ἤθελε κατίδει, ὅτι πλεῖσται ὑποθέσεις ποινικαὶ παραγράφονται εἰς τὰ ἀρχεῖα τῶν Εἰρηνοδικείων. Τί δὲ δικαιολογούμενοι λέγουσιν, ὅταν κατηγορῶνται οἱ εἰρηνοδίκαι; «Κύριοι, τί νὰ σᾶς κάμωμεν; Μᾶς ἔχουσιν ἀνατεθῆ τὰ καθήκοντα τοῦ συμβολαιογράφου, μᾶς ἔχουσιν ἀνατεθῆ τὰ καθήκοντα τοῦ ὑποθηκοφύλακος καὶ τόσα ἄλλα· δὲν εὐκαιροῦμεν». Καὶ βεβαίως δὲν εὐκαιροῦσι, διότι, ὅταν ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι καὶ εἰρηνοδίκης καὶ συμβολαιογράφος καὶ ὑποθηκοφύλαξ, ὅταν ὁ εἰρηνοδίκης παρακολουθῇ τὴν καταμέτρησιν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅταν ἐκδικάζῃ τὰς ἐνστάσεις τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ μυρία ἄλλα καθήκοντα ἐκτελῇ, βεβαίως δὲν εὐκαιρεῖ, ἵνα ἐκπληρώσῃ τὸ κύριον αὑτοῦ καθῆκον. Καὶ βεβαίως γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ, ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι χάριν τῶν συμβολαιογραφικῶν καὶ τῶν ὑποθηκοφυλακικῶν ἔργων παραμελοῦσι τὰ κύρια αὑτῶν καθήκοντα. Ἐὰν δὲν τὸ γνωρίζῃ, τὸν διαβεβαιῶ ἐγώ, ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι, οἱ ἐκτελοῦντες καὶ καθήκοντα συμβολαιογράφων καὶ ὑποθηκοφυλάκων, παραμελοῦσι καὶ θέτουσιν εἰς δευτέραν μοῖραν τὰ καθήκοντα τὰ εἰρηνοδικειακὰ, τὰ κύρια αὑτῶν καθήκοντα. Ἡ αἰτία λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ὁ λόγος τῆς εὐμαρείας τοῦ εἰρηνοδίκου, διότι ἡ μισθοδοσία τοῦ εἰρηνοδίκου εἶναι ἀρκετή. Ἄλλως πᾶς ὅστις δὲν θέλει νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς εἰρηνοδίκης δύναται νὰ παραιτηθῇ· ἐγὼ δὲ βεβαιῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἔχω νὰ τῷ προτείνω 50 ἐπιστήμονας ἐντίμους καὶ εἰλικρινεῖς καὶ ἱκανωτάτους, ἵνα τοὺς διορίσῃ, ἐὰν τῷ ὄντι εἰρηνοδίκης τις δὲν ἤθελε νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον ἐκεῖνο. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, ἵνα πιστεύωσιν, ὅτι ἐκ τῆς θελήσεως αὑτῶν ἐξαρτᾶται νὰ μεταβῶσιν ἢ ὄχι εἰς τὴν θέσιν των. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τοῦτο, τὸ ζήτημα ἐτέθη ἐκεῖ, διὰ νὰ ὑπάρξῃ μία δικαιολογία. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶχε δικαίωμα νὰ καταργήσῃ τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον ἐκεῖνο, ἂν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει δικαίωμα νὰ καταργῇ διὰ Διατάγματος Ὑποθηκοφυλακεῖα. Εἶναι ἀληθὲς, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1836, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶναι ἀτελὴς, εἶναι ἀόριστος, καὶ ἐπὶ τῆς ἀοριστίας ἐκείνης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐρειδόμενος κατώρθωσε νὰ ἐκδώσῃ τὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐξέδωκε. Τὸν νόμον ἐκεῖνον ἐγνώριζον βεβαίως καὶ ὅλοι οἱ προηγούμενοι Ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ οὐδέποτε, κύριε Πρόεδρε, προέβησαν εἰς κατάργησιν Ὑποθηκοφυλακείου ἄνευ προηγουμένης γνωμοδοτήσεως τοῦ οἰκείου Πρωτοδικείου καὶ τοῦ οἰκείου Εἰσαγγελέως. Ἴσως εἶναι δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταργῇ διὰ Διατάγματος Ὑποθηκοφυλακεῖα, ἴσως ἐκ τῆς ἀοριστίας τοῦ νόμου ἀντλεῖ τοιοῦτο δικαίωμα, καὶ τὸ πιστεύω καὶ ἐγὼ, ἀλλ’ οἱ προηγούμενοι Ὑπουργοὶ οὐδέποτε ἠθέλησαν νὰ ἀνοίξωσι τὴν θύραν ταύτην, τὴν ὁποίαν εἶχον ἑρμητικῶς κεκλεισμένην, καὶ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1836 μέχρι σήμερον δὲν ὑποθέτω ὅτι ἔχουσι καταργηθῆ πλείονα τῶν δύο Ὑποθηκοφυλακείων.

§155Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τί λέγετε!

§156Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Βεβαίως. Καταθέσατε, παρακαλῶ, πίνακα, διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τούτου.

§157Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Βάζετε στοίχημα; (ἱλαρότης).

§158Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Βεβαίως. Σᾶς βεβαιῶ μάλιστα, ὅτι ἐγὼ θὰ ἐκτελέσω τὸ στοίχημα οὐχὶ ὡς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κύριος Ἀλεξάκης. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν εἶχε νομικὴν ὑποχρέωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶχε, νομίζω, ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τοῦ Εἰσαγγελέως, ἐὰν συνέφερε νὰ καταργηθῇ τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον ἐκεῖνο. Ἐζήτησε τοιαύτην γνώμην ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; Ἔχει γνωμοδότησιν τοῦ οἰκείου Εἰσαγγελέως, ὅτι ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ καταργηθῇ τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον; Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, ἠξεύρετε τί παρατηρῶ; Ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ λείψωμεν ἀπὸ τοὺς εἰδικοὺς λεγομένους Ὑπουργούς. Ὅπου βάλωμεν εἰδικόν, κύριε Πρόεδρε, τὴν παθαίνομεν χειρότερα. Παρατηρῶ μετ’ ἀγαλλιάσεως καὶ εὐχαριστήσεως, ὅτι σωρείαν νομοσχεδίων ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ πάντες τὰ ἐπεκρότησαν, —ἐγὼ δὲν τὰ ἐμελέτησα—ὑπέβαλε νομοσχέδια σωστικὰ, διότι δὲν εἶναι εἰδικός. Ἐνθυμοῦμαι τὸν ἀξιότιμον νῦν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἦτο ἡ μόνη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπῆλθον μερικαὶ τροπολογίαι τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὀρθαί. Καλλίτερον λοιπὸν νὰ φύγωμεν ἀπὸ τοὺς εἰδικούς, διότι οἱ εἰδικοὶ γνωρίζουσι καλλίτερον, πῶς δύνανται νὰ παραβῶσι τὰς διαφόρους διατάξεις τῶν νόμων. Ἐγὼ ἔμαθον, καὶ ἐπεθύμουν νὰ τὸ μάθωσι καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι, πῶς ἐπῆλθεν ἡ ἀπόλυσις τοῦ ἐπιστάτου τῶν φυλακῶν Τριπόλεως. Πᾶς τις πιστεύει, ὅτι ἀπαιτεῖται πρότασις τῆς Ἐφορείας τῶν φυλακῶν καὶ προεκλήθη μὲν τοιαύτη πρότασις τῆς Ἐφορείας τῶν φυλακῶν, ἀλλ’ ἡ πρότασις ἐκείνη ἔλεγεν, ὅτι εἶναι ἔντιμος, εἰλικρινής, ἱκανὸς ὁ ἐπιστάτης ἐκεῖνος, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀπολυθῇ. Τοιαύτη ἔκθεσις ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως. Ἀλλὰ τί ἐβουλεύθη ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι εἶναι εἰδικός; Νὰ τοῦ κάμῃ ἕν μπαλανσὲ μὲ τὸν ἐπιστάτην τῶν ποινικῶν φυλακῶν. Δὲν ἠδύνατο βεβαίως ἐκεῖνος νὰ μείνῃ εἰς τὰς ποινικὰς φυλακάς, διότι δὲν εἶχε καμμίαν ἀπολαυήν, καὶ ἀπελύθη. Αὐτὸ τὸ γνωρίζει καλλίτερον ὁ κ. Παπαναστασίου, ὁ ὁποῖος ἴσως δύναται νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν.

§159Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπαγορεύεται ἡ μετάθεσις;

§160Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὄχι τοὐναντίον μάλιστα. Ἐγὼ ἔχω κάμει μίαν σύστασιν φιλικὴν, εἰλικρινῆ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μὴ ἀνοίγῃ τὰς θύρας, νὰ τὰς κλείῃ μάλιστα.

§161Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅπως τὰς εἴχετε κεκλεισμένας σεῖς.

§162Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς ἐδιώξαμεν, ἢ μᾶλλον δι’ αὐτὸ ἐφύγετε.

§163Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐμείνατε σεῖς! (ἱλαρότης).

§164ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἤθελε πράγματι νὰ βελτιώσῃ τὸν εἰρηνοδικειακὸν κλάδον, καλῶς θὰ ἔπραττε νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς εἰρηνοδίκας, τῶν πολλῶν ὑπηρεσιῶν, τῶν μὴ καθαρῶς δικαστικῶν, ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἀπαλλάξῃ αὐτῶν τοὺς εἰρηνοδίκας, οἵτινες ἔχουν πολλὰς τοιαύτας ἐργασίας πολιτικὰς καὶ ποινικάς, ἱδρύων ἰδιαίτερα Ὑποθηκοφυλακεῖα, τὰ δὲ Εἰρηνοδικεῖα, τὰ ἔχοντα μικρὰς περιφερείας καὶ μὴ ἔχοντα ἐργασίας, νὰ καταργήσῃ. Αὐτὸ τὸ μέτρον θὰ ἦτο εὐστοχώτερον. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο δὲν ἤθελε νὰ παραδεχθῇ, τοὐλάχιστον ἔπρεπε νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐργασίαν τῶν Ὑποθηκοφυλακείων μόνον εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἔχουσι πολλὰς ἀσχολίας. Ποῖα δὲ εἶναι τὰ Εἰρηνοδικεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἐργασίας, δύναται νὰ πληροφορηθῇ εὐχερῶς, συμβουλευόμενος τοὺς κατὰ τριμηνίαν ὑποβαλλομένους εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πίνακας τῶν ἐργασιῶν τῶν Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων. Ἐὰν ἔρριπτεν ἕν βλέμμα ἐπὶ τῶν πινάκων τούτων, θὰ ἐπληροφορεῖτο, ὅτι ἦτο ἀναγκαία ἡ σύστασις τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Κύμης, εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ὁποίου ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ὡς ἐξέθηκα δὲ καὶ κατ’ ἄλλην ἑσπέραν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον Κύμης ἔχει πολλὰς ἐργασίας, καὶ συνεπῶς πολὺ ὀρθῶς ἐχωρίσθη καὶ ἐγένετο εἰδικὸν Ὑποθηκοφυλακεῖον, ἀφοῦ μάλιστα ὁ εἰρηνοδίκης, ὢν πρώτης τάξεως καὶ ἔχων καὶ πλεῖστα ἄλλα νόμιμα ὀφέλη, ἀμείβεται καλῶς. Μήπως ὁ πρώην ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, προκειμένου νὰ συστήσῃ εἰδικὸν Ὑποθηκοφυλακεῖον ἐν Κύμη, δὲν ἔλαβε τὰς δεούσας πληροφορίας παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Εἰσαγγελέως, καὶ δὲν ἐξήτασεν ὅ,τι ἔδει νὰ ἐξετάσῃ; Τὸ Εἰρηνοδικεῖον Κύμης ἄλλοτε ἦτο δευτέρας τάξεως, καὶ ἐγένετο πρώτης. Ἡ ἰδία Κυβέρνησις, ἡ ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴν, κατὰ τὸ ἔτος 1901, νομίζω, τὸ προήγαγεν εἰς αʹ τάξεως Εἰρηνοδικεῖον, τῇ συστάσει τῶν τότε φίλων της Βουλευτῶν, καὶ καλῶς ἔπραξε, διότι εἶναι τὸ μόνον Εἰρηνοδικεῖον τῆς ἐπαρχίας ἐκ τῶν 6, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι, τὸ μείζονα δικαιοδοσίαν ἔχον· ἄλλως τε εἶναι καὶ Εἰρηνοδικεῖον τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας, ἥτις δίκαιον εἶναι καὶ ὀρθὸν νὰ ἔχῃ εἰρηνοδίκην ἀμειβόμενον γενναιότερον, ὅπως ᾖ μᾶλλον ἀνεξάρτητος καὶ ἀξιοπρεπής· ὁ δὲ εἰρηνοδίκης Κύμης ἔχει μηνιαῖον μισθὸν 200 δραχμῶν, καθὸ πρωτοβάθμιος, ἔχει ἀποδοχὰς ἐκ γραφικῶν λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Κύμης, ὡς πρόεδρος αὐτῆς, μηνιαίως 60 δραχμὰς, ἔχει κατάστημα εἰρηνοδικειακὸν εὐρύχωρον, εἰς τὸ ὁποῖον κατοικεῖ πάντοτε, καὶ ἔχει ἐκ τούτου ὠφέλειαν 50 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἃς θὰ ἐπλήρωνε δι’ ἐνοίκιον ἰδιωτικῆς οἰκίας, λαμβάνει ἄλλας 50 δραχμὰς μηνιαίως δι’ ἀσχολίας του εἰς ἀναμίξεις οἴνων μετ’ οἰνοπνευμάτων, καὶ ἄλλας 100 ἐξ ἄλλων γνωστῶν ὀφελημάτων προσωρινῶν μέτρων, ἐκτὸς τῶν ἄλλων. Ἤτοι ἔχει κατὰ μῆνα 500 περίπου δραχμάς. Ἐχρειάζετο καὶ τὰς 200 ἢ 300 τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου; Τότε θὰ εἶχεν ἀποδοχὰς Ὑπουργοῦ, 700 ἕως 800 δραχμὰς μηνιαίως, καὶ τοσαύτας ἔχει νῦν, μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ εἰδικοῦ Ὑποθηκοφυλακείου, καὶ μόνον βαθμὸν δὲν ἔχει ὅμοιον πρὸς τὸν τοῦ ἀρεοπαγίτου ἢ νομικοῦ συμβούλου, ἀλλ’ ἀποδοχὰς ἔχει μείζονας. Λοιπὸν δὲν ἀδικοῦνται οἱ ἄλλοι εἰρηνοδίκαι ἄλλων μερῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπολαμβάνουσι μόνον 150 δραχμάς; Τοσαύτας δὲ ἀμοιβὰς ἔχων εἷς εἰρηνοδίκης, ἃς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ εἰς ἄλλο Εἰρηνοδικεῖον, δὲν θὰ γείνῃ ὄργανον τυφλὸν τῶν ἰσχυρῶν τῆς ἡμέρας; Θεωρῶ ὅτι ἐγένετο μέγα ἀδίκημα διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Κύμης, οὐχὶ διὰ τὸ πρόσωπον τοῦ ὑποθηκοφύλακος, διὰ τὸν ὁποῖον ὀλιγώτερον ἐνδιαφέρομαι, ἀλλὰ διὰ τὸν τόπον, διότι ἡ ἔλλειψις βιβλίων καὶ εὑρετηρίων καταλλήλων ἐπιφέρει καὶ ἔλλειψιν πίστεως καὶ ἀσφαλείας κτηματικῆς· τοιαῦτα δὲ ἀκριβῆ βιβλία καὶ εὑρετήρια οὐδέποτε δύναται νὰ τηρῇ ὁ εἰρηνοδίκης, ἀπασχολούμενος εἰς πολλὰς ἄλλας ἐργασίας, δικαστικὰς, διοικητικὰς κλπ., καὶ συνεπῶς παραμελῶν τὴν ἐργασίαν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου. Ὅταν προσκομισθῶσι τὰ ἔγγραφα καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου, θὰ λάβω πάλιν τὸν λόγον, καὶ θὰ ἀποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπηγόρευε τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Κύμης.

§165Ν. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ (βουλευτὴς Καρυστίας). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον Κύμης, ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ, διότι συνεστάθη παρανόμως, συνεστάθη ἐναντίον τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ ἁρμοδίου Δικαστηρίου Εὐβοίας. Τὸ Δικαστήριον Εὐβοίας δι’ ἀποφάσεως τοῦ 1898 δὲν ἐπέτρεψε τὴν σύστασιν Ὑποθηκοφυλακείου· ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι καὶ οἱ δύο Ὑπουργοὶ, οἱ πρὸ τοῦ κυρίου Μερλοπούλου, δὲν ἀπεφάσισαν νὰ τὸ συστήσωσι· καὶ ὁ κύριος Ζυγομαλᾶς, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, προὐκάλεσε καὶ ἐδημοσίευσε Διάταγμα περὶ συστάσεως Ὑποθηκοφυλακείου ἐν Κύμῃ, ἀλλὰ κατόπιν, ὅτε ἐγὼ τῷ προσήγαγον τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου, περὶ ἧς προεῖπον, δὲν ἐξετέλεσε τὸ Διάταγμα, καὶ ἑπομένως δὲν ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον. Ὅτε δὲ ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ὁ κύριος Καλογερόπουλος, ἀμέσως ἔσπευσε καὶ κατήργησεν αὐτὸ δι’ ἑτέρου Διατάγματος. Ἑπομένως πολὺ καλῶς ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, καταργήσας τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον.

§166ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζετε, καὶ ἔπρεπε νὰ τὸ μάθητε πρότερον, ὅτι γνωμοδότησις Πρωτοδικείου ἢ Συμβουλίου δὲν ἀπαιτεῖται διὰ τὴν σύστασιν Ὑποθηκοφυλακείου. Αἱ γνωμοδοτήσεις τῆς ὁλομελείας τῶν Δικαστηρίων ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν σύστασιν ἢ κατάργησιν μόνον Συμβολαιογραφείων, οὐχὶ δὲ καὶ Ὑποθηκοφυλακείων. Ὁ κύριος συνάδελφος, μὴ ὢν ἐντριβὴς εἰς τὰ νομικὰ, σφάλλεται, ὑποθέτων ὅτι ἀπαιτεῖται γνωμοδότησις Δικαστηρίου διὰ τὴν σύστασιν Ὑποθηκοφυλακείου. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἀπητεῖτο τοιαύτη εἴτε ὑπὲρ τῆς συστάσεως εἴτε κατὰ τῆς συστάσεως, ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις τοῦ Πρωτοδικείου Χαλκίδος, δι’ ἧς προτείνεται ἡ σύστασις τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Κύμης, καὶ ἑτέρα ὑπὲρ τῆς μὴ συστάσεώς του, ἀλλ’ ἀμφότεραί εἰσιν ἄνευ νομικῆς σημασίας. Ἂς μάθῃ δὲ παρ’ ἐμοῦ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι καὶ νὰ συνιστᾷ καὶ νὰ καταργῇ Ὑποθηκοφυλακεῖα, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο δέον νὰ ἐνασκῇ κατὰ τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας, καὶ οὐχὶ κατὰ τὰ κομματικά του συμφέροντα· δὲν φρονῶ δὲ, ὅπως ἄλλοι συνάδελφοι, ὅτι ἄνευ προηγουμένης γνωμοδοτήσεως τοῦ Δικαστηρίου δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ προβῇ εἰς κατάργησιν Ὑποθηκοφυλακείου. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἦτο δίκαιον νὰ προβῇ εἰς κατάργησιν Ὑποθηκοφυλακείου ἄριστα λειτουργοῦντος, εἰς κατάργησιν μεγάλως ζημιοῦσαν τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μου.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§168Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Μίαν παράκλησιν, κύριε Πρόεδρε, θὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ προσέξῃ, διότι εἶναι ὑπόθεσις ἀφορῶσα κατοίκους πολλοὺς καὶ πτωχοτάτους. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς τουρκοκρατίας ἐν Ἀγράφοις τῆς Εὐρυτανίας ὑπῆρχε Μονὴ καλουμένη Στάνα. Αὐτὴ ἡ Μονὴ εἶχε γαίας ἀπεράντους, τὰς ὁποίας ἐκαλλιέργουν διάφοροι κάτοικοι διαφόρων χωρίων. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μελιδονίου, ὀλίγοι ὄντες τότε, εἶχον ἰδίαν περιουσίαν περὶ τὴν περιφέρειαν τοῦ χωρίου των, τὴν ὁποίαν ἐκαλλιέργουν ἀνέκαθεν, ἀπὸ τουρκοκρατίας, μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς διαλύσεως τῆς Μονῆς· ἀφ’ ἧς ὅμως ἐποχῆς διελύθη ἡ Μονὴ, ἔπαυσαν νὰ καλλιεργῶσι τὰ κτήματα τῆς Μονῆς, διότι τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον διευθύνει τὰ κτήματα τῆς Μονῆς κατ’ ἄλλον τρόπον· παραδόξως ὅμως ἐφέτος, καίτοι παρῆλθον 100 καὶ πλέον ἔτη, ἀφ’ ἧς αὐτοὶ κατέχουσι τὸ μέρος ἐκεῖνο καὶ καλλιεργοῦσι, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, συνεπείᾳ δὲν ἠξεύρω τίνων παραστάσεων, διέταξε τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον Εὐρυτανίας νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ νὰ καταστρέψῃ τὰ σπαρτὰ, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ κάτοικοι ἐκεῖ εἰς ἑκατὸν στρεμμάτων ἀγρούς. Ἐγὼ, ὁ ὁποῖος καὶ προσωπικῶς γνωρίζω τὸ μέρος, καὶ πολλάκις μετέβην, πείθομαι καὶ θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι μᾶλλον ἐκ κακῶν πληροφοριῶν καὶ ἐκ πλάνης τὸ Ὑπουργεῖον προέβη εἰς τὴν διαταγὴν ταύτην. Σημειώσατε δὲ, ὅτι ἡ διαταγὴ αὕτη δὲν ἐξεδόθη ὑπὸ τοῦ νῦν ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ προκατόχου του. Διὰ τοῦτο ἀπευθύνω τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, διὰ νὰ σπεύσῃ νὰ προλάβῃ τόσον τὸ ἄδικον, ὅσον καὶ τὴν ζημίαν τοῦ Δημοσίου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι διάφοροι ἄνθρωποι καὶ ἄλλοι κάτοικοι ἄλλων χωρίων κατέλαβον μέρος τῶν ἐκκλησιαστικῶν λιβαδίων, οὐχὶ ὅμως οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μελιδονίου, αὐτοὶ, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, διότι αὐτοὶ καλλιεργοῦσιν ἀνενοχλήτως ἀνέκαθεν 100 ἕως 150 στρέμματα γῆς, τὰ ὁποῖα καὶ μόνα ἔχουσι,—διότι δὲν ἔχουσι τίποτε ἄλλο,—καὶ ἐκ τοῦ προϊόντος τῶν ὁποίων ζῶσι περὶ τὰς 200 περίπου ψυχαί. Ἵνα μὴ λοιπὸν συμβῇ ἄδικον εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι οὐδένα ἄλλον πόρον ζωῆς ἔχουσι, καὶ προτοῦ προβῇ τὸ Δημόσιον εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῆς εἰρημένης διαταγῆς,—ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ εἶναι ἄδικος,—παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὸν κύριον ἔφορον, ἢ ἄλλην ἀρχὴν, ἢ ἐπιθεωρητὴν, νὰ μεταβῇ ἐπὶ τοῦ τόπου καὶ ἐξετάσῃ, ἂν αὐτὰ εἶναι τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα διεκδικεῖ τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον, ἢ ἄλλα. Διότι βεβαίως θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἄλλα εἶναι ἐκεῖνα, (τὰ ὁποῖα ἄλλοι κάτοικοι κατέλαβον, καὶ τὰ ὁποῖα διεκδικεῖ τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον.

§169Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§170Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ πρώτη σύστασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἡ ἀφορῶσα τὴν ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς προσωπικοῦ ἐν τῷ Δικαστηρίῳ Κορίνθου, εἶναι δικαιοτάτη. Ὅμοια παράπονα διεβιβάσθησαν καὶ πρὸς ἐμὲ ὑπὸ τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Κορίνθου. Τὸ Πρωτοδικεῖον Κορίνθου εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον πολυασχόλων. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἔχει γνῶσιν τούτου ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Δύναμαι ὅμως νὰ τὸν πληροφορήσω ἐκ προχείρου στατιστικῆς, τὴν ὁποίαν εἶχε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ μοὶ ἀνακοινώσῃ, ὅτι τὸ Πρωτοδικεῖον Κορίνθου κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐξεδίκασεν ὑποθέσεις πολιτικὰς 1183 καὶ πλημμελήματα 2000, ἐξέδωκε δὲ βουλεύματα 1989. Εἶναι λοιπὸν ἓν τῶν μᾶλλον πολυασχόλων Πρωτοδικείων τοῦ Κράτους. Οἱ προκάτοχοι Ὑπουργοί, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάγκην ταύτην, ἐφρόντισαν νὰ ἔχῃ τὸ Πρωτοδικεῖον Κορίνθου ἐπαρκῆ ἀριθμὸν δικαστῶν. Νομίζω ὅτι ἦσαν πέντε δικασταὶ καθωρισμένοι ἐκεῖ, καὶ ὁ Πρόεδρος ἕξ. Ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου ἀφῄρεσε τὸν ἕνα ἐκ τῶν δικαστῶν ἐκείνων. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἷς ἐκ τῶν δικαστῶν ἀπασχολεῖται καὶ εἰς περιοδείαν ἐπὶ δύο μῆνας. Ὡσαύτως διὰ τὸν προσεχῆ μῆνα καθωρίσθη ἡ Σύνοδος τοῦ Κακουργοδικείου, εἰς τὸ ὁποῖον θ’ ἀπασχοληθῶσι δύο δικασταὶ ὡς σύνεδροι. Ἡ ἀνάκρισις τοῦ Δικαστηρίου εἶναι βεβαρημένη τὰ μέγιστα, διότι 800, νομίζω, ἐκκρεμεῖς ἀποφάσεις ποινικαὶ εὑρίσκονται ὑπὸ ἀνάκρισιν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ τοποθετήσῃ ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Κορίνθου ἕνα τουλάχιστον ἀκόμη δικαστήν, διὰ νὰ λειτουργῇ κανονικῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Δικαστηρίου ἐκείνου· διότι βεβαιωθῆτε, ὅτι ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἐπαρκοῦς προσωπικοῦ ὑφιστάμεθα δικαιοστάσιον ἐπὶ δύο ἤδη μῆνας, εὑρίσκονται δὲ ἐκκρεμεῖς πολιτικαὶ ἀποφάσεις 600 ἢ 700, νομίζω, εἰς τὰ πινάκια ἐγγεγραμμέναι, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν θὰ ἐκδικασθῶσιν, ἐπὶ μεγάλῃ ζημίᾳ τῶν συμπολιτῶν μου καὶ τῆς κοινωνίας, ἐὰν δὲν τοποθετηθῇ εἷς τοὐλάχιστον ἀκόμη δικαστὴς μέχρι τοῦ πέρατος τοῦ ἔτους τούτου· διότι, ἐπαναλαμβάνω, τὸν ἐρχόμενον μῆνα δύο ἐκ τῶν δικαστῶν θ’ ἀπασχολῶνται ὡς σύνεδροι εἰς τὸ Κακουργοδικεῖον. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ σύστασις αὕτη ἐμοῦ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου δὲν θὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος, καὶ ὅτι θέλει σπεύσει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ θεραπεύσῃ τὴν ὑπάρχουσαν ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Κορίνθου ὑπηρεσιακὴν ἀνάγκην.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βουδούρης.

§172Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργός, τὸν ὁποῖον προτίθεμαι νὰ ἐπερωτήσω, ἀπουσιάζει, ἀναβάλλω διὰ τὸ Σάββατον.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος.

§174Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφημερίς, κύριε Πρόεδρε, κατέχουσα διαπρεπῆ θέσιν ἐν τῇ σεμνῇ χορείᾳ τῶν δημοσιογραφικῶν ὀργάνων τῆς πρωτευούσης ἀνέγραψε σήμερον τὴν πρωΐαν πληροφορίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐβεβαίωσεν εἷς τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, δὲν θὰ συναινέσῃ ποτὲ εἰς πληρωμὴν προσθέτου ἀποζημιώσεως τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἐὰν οἱ κύριοι Βουλευταὶ δὲν δείξωσι προθυμίαν εἰς τὰς νομοθετικὰς αὐτῶν ἐργασίας.

§175Κ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί εἶναι αὐτά!

§176Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ. Καίτοι τρέφω πολλὴν ὑπόληψιν καὶ ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἀκρίβειαν τῶν εἰδήσεων, τὰς ὁποίας ἑκάστοτε δημοσιεύει ἡ ἐν λόγῳ ἐφημερίς, διότι σοβαρὰ εἶναι αὕτη καὶ ἀξία ἐκτιμήσεως, οὐχ ἧττον δυσκολεύομαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἡ εὐγένεια καὶ ἡ ἁβρότης τῶν Ὑπουργῶν τῆς Ἑλλάδος ἐξίκετο μέχρι τοσούτου ὕψους, ὥστε νὰ ἐξομοιῶσι τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς χώρας πρὸς ἁπλοῦς χειρώνακτας, μὴ δικαιουμένους εἰς ἀπόληψιν τοῦ ἡμερομισθίου, παρὰ ἐφ’ ὅσον καὶ καθ’ ὅσον ἐργάζονται προθύμως καὶ ὑπὸ τοὺς κεκανονισμένους καὶ συμπεφωνημένους ὅρους. Ἀλλὰ δὲν πιστεύω εἰς τὴν ἀκρίβειαν τῆς εἰδήσεως ταύτης καὶ δι’ ἕτερον λόγον. Ἐὰν τῷ ὄντι ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀντιληφθῆ ἀπροθυμίαν τινὰ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς πρὸς ἀποδοχὴν τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματός της, ἐὰν ἤθελε διακρίνει, ὅτι ἡ Βουλή, εἴτε ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, ἤθελε δείξει δισταγμούς, ἵνα παρακολουθήσῃ τὴν πορείαν αὐτῆς, δισταγμοὺς νὰ μεταβάλῃ εἰς νόμους τὴν σωρείαν τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κατακλύζουσι μεγαλοπρεπῶς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τότε βεβαίως ἡ ἀπροθυμία αὕτη ἤθελε χρησιμεύσει εἰς νοήμονας καὶ φιλοτίμους κυβερνήτας, οἷοι εἶναι ἀναμφιβόλως οἱ σήμερον κυβερνῶντες τὸν τόπον, ἤθελε, λέγω, χρησιμεύσει ὡς πολὺ σαφὴς ἔνδειξις περὶ τοῦ πρακτέου, ἀλλὰ ποτέ, οὐδέποτε ὡς ἀφορμὴ ἐμμέσων ὀνειδισμῶν καὶ προπηλακισμῶν ἐναντίον τῶν ἀντιπροσώπων τῆς χώρας. Τὴν προθυμίαν ἢ ἀπροθυμίαν τῶν κυρίων Βουλευτῶν εἰς τὸ παρακολουθεῖν τὰς Κυβερνήσεις καὶ εἰς τὸ μεταβάλλειν εἰς νόμους τὰ νομοσχέδια τῶν κυρίων Ὑπουργῶν κανονίζει ἡ πεποίθησις ἡ ἑδραία περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν νομοθετικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲ τοιαύτην πεποίθησιν δὲν ἔχῃ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διακρίνῃ δισταγμοὺς παρὰ τῇ πλειονοψηφίᾳ εἰς τὸ νὰ παρακολουθήσῃ αὕτη τοὺς κυβερνῶντας, τότε βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἑαυτὴν πρέπει νὰ αἰτιᾶται καὶ περὶ ἑαυτῆς νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ ἐκφράζωσι μομφὴν ἐναντίον πάντων συλλήβδην τῶν Βουλευτῶν, εἴτε εἰς τὴν δεξιὰν πτέρυγα εἴτε εἰς τὴν ἀριστερὰν παρακάθηνται οὗτοι. Καὶ δὲν γνωρίζω, μὰ τὴν ἀλήθειαν, κύριε Πρόεδρε, διατὶ νὰ ἀπορῇ καὶ ἐξίσταται ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἀσχάλλῃ, ὅτι συναντᾷ ἀπροθυμίαν εἰς τὸ ἔργον αὐτῆς. Τὸ ἔργον τὸ κυβερνητικόν, ἢ μᾶλλον πᾶν ἔργον κυβερνητικόν, χρῄζει ἐνθουσιασμοῦ ἐκ μέρους τῶν ὀπαδῶν ἑνὸς πολιτικοῦ συστήματος, ὅπως πραγματοποιηθῇ. Ἐὰν τοιοῦτος ἐνθουσιασμὸς δὲν ὑπάρχῃ, ἐὰν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς παρατηρῇ, ὅτι δὲν εἶναι καὶ τόσον φρόνιμον καὶ συνετὸν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν πορείαν, εἰς ἣν ἀπὸ μηνῶν εὑρισκόμεθα, τότε δὲν καταλαμβάνω, διατὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ διακηρύττῃ, εἴτε ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως, ὅτι ἀπρόθυμος εἶναι ἡ Βουλὴ νὰ ἐργασθῇ. Δὲν ἐννοεῖ, ὅτι ἡ ἀπροθυμία αὕτη πηγὴν ἔχει τοὺς δισταγμοὺς, οἱ ὁποῖοι γεννῶνται εἰς τὴν ψυχὴν πάντων ἡμῶν, ὅτι ἡ φορολογικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἀξία νὰ τύχῃ τῆς πλήρους ἐγκρίσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας; Ἐλέχθη προχθὲς ὑπὸ διακεκριμένου μέλους τῆς Βουλῆς, ὅτι εἰς τὴν σημαίαν τῆς πολιτικῆς τοῦ Ὑπουργείου χρυσοῖς γράμμασιν εἶναι ἐγγεγραμμένη ἡ προστασία τῆς γεωργίας καὶ ἡ περὶ βιομηχανίας φροντὶς καὶ ἡ περὶ τοῦ ἐμπορίου μέριμνα, καὶ ὅτι κληρονομικαὶ παραδόσεις ἐπιβάλλουσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀποδοχὴν τοιούτου προγράμματος. Ἀλλ’ ἐγώ, ἀνερευνῶν τὴν μακρὰν καὶ πολύστηλον ἡμερησίαν διάταξιν, οὐδὲν γεωργικὸν νομοσχέδιον εὑρίσκω, ἀλλὰ μόνον σωρείαν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Ἐὰν ἀπέναντι τῆς σωρείας ταύτης, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ αὐξανομένη, διότι τὰ νομοσχέδια τὰ φορολογικὰ δίκην βροχῆς πίπτουσιν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καθ’ ἑκάστην ὑπὸ τῶν διαφόρων Ὑπουργῶν, ἐὰν, λέγω, ἀπέναντι τῆς σωρείας τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων ἡ Βουλὴ δὲν δεικνύηται πρόθυμος νὰ μεταβάλῃ ταῦτα εἰς νόμους, εἶναι τάχα τοῦτο λόγος νὰ αἰτιώμεθα τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐπὶ φυγοπονίᾳ, καὶ εἶναι λόγος νὰ διαλαλῶμεν ἀναρμόστως, ὅτι, ἐὰν δὲν ἐννοῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ ἐργασθῶσι, θ’ ἀποκόψωμεν τὸ ἡμερομίσθιον αὐτῶν; Τοιαῦται ἀπειλαὶ, μετὰ λύπης παρατηρῶ, εἶναι ἀνάρμοστοι, ἀπευθυνόμεναι ἐναντίον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀπευθυνόμεναι ἐναντίον τῆς ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ, ἂν ταύτην τὴν εἴδησιν σπουδαίας ἐφημερίδος ἀνέγνωσε, καὶ ἂν πράγματι εἷς τῶν κυρίων Ὑπουργῶν ἐβεβαίωσε ταῦτα εἰς τὸν συντάκτην τῆς ἐφημερίδος· διότι, μὰ τὴν ἀλήθειαν, ἐὰν ἀληθεύῃ ἡ καταλαλιὰ ἐναντίον τῆς φυγοπονίας τῶν Βουλευτῶν, θὰ ζητήσω παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁρίσῃ τὸ μέτρον, καθ’ ὃ ἐννοεῖ νὰ κρίνῃ τὴν προθυμίαν ἡμῶν, ὥστε, ἐγκαίρως συμμορφούμενοι, νὰ μὴ ὑποστῶμεν τὴν μεγάλην ζημίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἀπειλοῦσιν ἡμᾶς.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§178Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§180Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἀπορῶ, πῶς, ἐνῷ διενεμήθη καὶ ἐτυπώθη κατ’ αὐτὰς πρότασίς τις νόμου, δὲν ἀνεγράφη αὕτη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐγὼ οὐδὲν παράπονον ἔχω νὰ ἐξενέγκω κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ὅστις κάθησθε ἐπὶ τῆς ἕδρας ταύτης καὶ ἀντιπροσωπεύετε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἴσως ἔχετε μορφώσει γνώμην περὶ τούτου. Ὅτε ὡμίλουν ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης περὶ τῆς προτάσεως νόμου ταύτης, πάντες ἦσαν σύμφωνοι, καὶ ἀπορῶ, πῶς αὕτη δὲν ἀναγράφεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποία πρότασις;

§182Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Περὶ βελτιώσεως τοῦ σώματος τῶν ἐργοδηγῶν. Ἀφοῦ ἡ πρότασις αὕτη ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναγράψῃ ταύτην.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλαι αἱ προτάσεις νόμων ἀναγράφονται.

§184Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ ὑποβάλω τὴν προσεχῆ Δευτέραν νομοσχέδιον κανονίζον τὸ ζήτημα τοῦτο, παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ ἀναβάλητε.

§185Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Νὰ ληφθῇ ὅμως γενικὸν μέτρον, νὰ ἀναγράφωνται αἱ προτάσεις νόμων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας πιστώσεως διὰ τοὺς μῆνας Ἀπρίλιον καὶ Μάϊον τοῦ ἔτους 1904, ἴσης πρὸς δύο δωδεκατημόρια τῶν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1904 καὶ τῶν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν τῆς αὐτῆς χρήσεως ζητουμένων πιστώσεων, καὶ περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως κατὰ τοὺς αὐτοὺς μῆνας τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, τῶν ἐσόδων τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν καὶ τῶν ἐσόδων τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς ἰδίας χρήσεως.» (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐξήσεως τῆς διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΨΟΖʹ τοῦ ἔτους 1900 ὁρισθείσης δαπάνης διὰ τὴν συμπλήρωσιν καὶ ἀποπεράτωσιν τοῦ ὑδραγωγείου τῆς πόλεως Πύργου τοῦ δήμου Λετρίνων ἀπὸ δραχμῶν 150,000 εἰς δραχμὰς 158,800, καὶ περὶ χορηγίας πρὸς ἀποπληρωμὴν τῆς δαπάνης ταύτης ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903 ἐκ δραχμῶν 12,111.» (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς γʹ συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903 ἐκ δραχμῶν 44,064.11.» (Γίνεται δεκτὸν ὡσαύτως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς γʹ συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903 ἐκ δρ. 36,862.» (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς γʹ συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903 ἐκ δραχμῶν 19,356.» (Γίνεται δεκτὸν ὡσαύτως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον). Ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος τοῦ Κράτους πρὸς κατασκευὴν, εἰσαγωγὴν καὶ πώλησιν πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν.» Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2;

§187Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅτε ἐλύθη χθὲς ἡ συνεδρίασις, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον ὁ κύριος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς καὶ ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου.

§188Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω, ἀλλ’ ἂς προηγηθῶσιν οἱ ἄλλοι κύριοι συνάδελφοι.

§189Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γουλιμῆς ἔχει τὸν λόγον.

§191Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἀναπτύξας τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὸ πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς στάδιον, δὲν ἐσκόπουν νὰ λάβω ἐκ δευτέρου τὸν λόγον, ἵνα μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἀναγκάζομαι ὅμως σήμερον νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι χθὲς ἐξηνέχθησαν γνῶμαι ὑπό τινων τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἀντικείμεναι καὶ εἰς τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἐγὼ εἶχον ἐκφράσει, καὶ εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη οὐ μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν ἐνισχύσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ λάβῃ τὸ ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν ἔσοδον, ὥστε νὰ δικαιολογῆται οὐχὶ τὸ μονοπώλιον, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιβολὴ φόρου καταναλώσεως, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἄλλον ἀκόμη σκοπὸν, ὡς λέγει καὶ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ ποιότης τῶν κατασκευαζομένων εἰδῶν. Διὰ μακρῶν ὡμιλήσαμεν καὶ κατεδείξαμεν ὅλοι, ὅσοι ἐπραγματεύθημεν τὸ ζήτημα, ὅτι σήμερον ὁ ἀνταγωνισμὸς ὁ λυσσώδης μεταξὺ τῶν ἐργοστασίων ἐπήνεγκε τοιαύτην κατάπτωσιν εἰς τὴν ποιότητα τῶν ὑλῶν, ὥστε τὰ καταστήματα τὰ παράγοντα ἐκρηκτικὰς ὕλας, ὁμολογουμένως ὄχι μόνον νίτρον δὲν μεταχειρίζονται, ἀλλ’ οὐδὲ καθαρὰν σόδαν, ἀλλ’ ἀκάθαρτον. Ἑπομένως ἡ ποιότης τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀναμένει τις, νὰ μὴ ἦναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὦσι, διότι ἡ ποιότης τῶν ὑλῶν, ὡς καὶ ἡ κατασκευὴ αὐτῶν, ἔχει μεγάλην σημασίαν καὶ ἐπιρροὴν εἰς τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐκρήξεως. Ἑπομένως διὰ τοῦ μονοπωλίου τοῦ Κράτους πρόκειται νὰ βελτιωθῇ καὶ ἡ ποιότης τῶν ὑλῶν. Τοῦτο ἔχει μεγίστην σημασίαν, διότι καὶ ἡ ὅλη ἐργασία ἐπρόκειτο νὰ βελτιωθῇ. Ἐννοεῖται, ὅτι, ὅταν ἡ ποιότης δὲν ἦναι καλὴ, ἡ ἐργασία αὕτη, μὴ γιγνομένη ὡς πρέπει, δὲν ἐπιβαρύνεται μὲ μεγάλην δαπάνην. Καὶ ναὶ μὲν ἡ τιμὴ τῶν ὑλῶν ἕνεκα τοῦ ἀνταγωνισμοῦ ἐγένετο μικροτέρα, ἀλλ’ ὡς καὶ κατὰ τὸ πρὸ τῆς διακοπῆς στάδιον καὶ ὁ κ. ἐκ Νάξου Βουλευτὴς εἶχεν ἀνομολογήσει, ἡ ποιότης εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν δίδει τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δύναταί τις νὰ ἀναμένῃ καὶ τὰ ὁποῖα δίδουσιν αἱ πυρίτιδες ὑπονόμου, ὡς ἐγνώρισεν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὁ κ. συνάδελφος ἐξ ἐργασιῶν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος γενομένων, ὅπου αἱ τοιαῦται πυρίτιδες ναὶ μὲν ἔχουσι διπλασίαν ἢ τριπλασίαν τιμήν, ἀλλὰ τ’ ἀποτελέσματά των εἶναι μεγαλείτερα. Ἕτερος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, κατ’ ἐμὲ, ὡς στρατιωτικὸν ὁμιλοῦντα, εἶναι καὶ ὁ συνδυασμὸς διὰ τοῦ μονοπωλίου τῆς κατασκευῆς πυρίτιδος πολέμου. Πρέπει νὰ τονισθῇ ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχει προορισμὸν νὰ εἰσαχθῇ νέος ὁπλισμὸς τοῦ πεζικοῦ δι’ ὅπλων, εἰς τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖται ἄκαπνος πυρῖτις. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ πεποίθησιν, ἂν ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια δύνανται νὰ κατασκευάζωσιν ἄκαπνον πυρίτιδα τοιαύτης ποιότητος, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἔχῃ πεποίθησιν εἰς τ’ ἀποτελέσματα αὐτῆς, μεθ’ ὅσα ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς εἶπε διὰ τὰ φυσίγγια, τὰ μὲ τὴν νῦν ἐν χρήσει πυρίτιδα, ὧν ἐγένετο χρῆσις κατὰ τὸν πόλεμον· καὶ ἐγὼ δὲ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω, καὶ ὡς ἀξιωματικὸς τοῦ Ἐπιτελείου, λαβὼν γνῶσιν ἐπισήμως, ὡς ἐκ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατεῖχον, ὅτι τὰ φυσίγγια, τὰ ὁποῖα εἶχε τότε ὁ στρατὸς, ἦσαν ὄχι μόνον οἷα εἶπεν ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς, ἀλλὰ καὶ εἰς ἔτι χείρονα κατάστασιν. Ἦτο τόσον μικρὰ ἡ ἀρχικὴ αὐτῶν ταχύτης, ὥστε εἶχεν ἀναγκασθῆ ὁ γενικὸς ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ τῆς Θεσσαλίας νὰ διατάξῃ τὸν μέραρχον τῆς Βʹ Μεραρχίας, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀνακοινώσει τὴν τοιαύτην κατάστασιν τῶν φυσιγγίων, νὰ παραλάβῃ ἐκ τοῦ στρατοῦ τὰ φυσίγγια καὶ ἐφοδιάσῃ αὐτὸν μὲ ἕτερα. Ἀλλ’ ἐπῆλθεν ἡ ἀπρόοπτος ἔναρξις τῶν ἐχθροπραξιῶν τὴν ἐπαύριον τῆς τοιαύτης διαταγῆς, καὶ ἠναγκάσθη τὸ Ἀρχηγεῖον νὰ σταματήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς ἐκείνης, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ Μεραρχία εἶχεν εἰς χρῆσιν τοῦ στρατοῦ φυσίγγια, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ἀντάξια πολέμου. Ἑπομένως βλέπετε ὁποίας συνεπείας δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ποιότης τῆς πυρίτιδος πολέμου δι’ ἓν Κράτος. Ἀλλ’ ἡ ἄκαπνος αὕτη πυρῖτις, ὡς καὶ πᾶσα πυρῖτις, δέον νὰ κατασκευάζηται ἐντὸς τοῦ Κράτους· διότι τί θέλει συμβῆ, ἐὰν δὲν κατασκευάζηται ἐντὸς αὐτοῦ ἡ πυρῖτις, καὶ τὸ Κράτος ἀναγκασθῇ νὰ διακόψῃ τὰς σχέσεις του καὶ τεθῇ ἐν ἐπιστρατεύσει καὶ ἐν ἐμπολέμῳ καταστάσει, καὶ ἂν ἡ ἄκαπνος αὐτοῦ πυρῖτις, ἀνήκουσα εἰς τὰ εἴδη πολέμου, δυνάμει τῶν νόμων τοῦ διεθνοῦς δικαίου, κατασχεθῇ, ἢ ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ τὸ Κράτος εὑρεθῇ ἄνευ πυρομαχικῶν; Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε, ὡς εἶπον καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν μεγάλην προμήθειαν πυρομαχικῶν, καὶ δὴ ἀκάπνου πυρίτιδος, διότι αὕτη ὡς ἐκ τῆς χημικῆς αὐτῆς κατασκευῆς δὲν δύναται πλέον τῶν τριῶν ἐτῶν νὰ διατηρηθῇ ἀναλλοίωτος. Ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν μεγάλην προμήθειαν ἀκάπνου πυρίτιδος, ἀφοῦ μετὰ τρία ἔτη αὕτη θὰ ἦναι ὁλόκληρος ἄχρηστος, καὶ τὸ Κράτος θὰ ἐπιβαρύνηται μὲ τεραστίαν δαπάνην. Εἴμεθα λοιπὸν ἠναγκασμένοι, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀπεφασίσαμεν νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν νέον ὁπλισμόν, τὴν ἄκαπνον πυρίτιδα νὰ κατασκευάζωμεν ἐνταῦθα, καὶ ἔχει καθῆκον τὸ Κράτος νὰ ἐγκαταστήσῃ ἐργοστάσια παραγωγῆς ἀκάπνου πυρίτιδος. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατόν, τὸ Κράτος νὰ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν τῆς ἀκάπνου πυρίτιδος, τὴν ἐγκατάστασιν τοιούτου ἐργοστασίου, ἐὰν δὲν ἔχῃ καὶ τὸ μονοπώλιον τῶν ἄλλων ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται ν’ ἀνακουφίσωσι τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν τόσον μεγάλην δαπάνην, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοιούτου ἐργοστασίου πρὸς κατασκευὴν ἀκάπνου πυρίτιδος; Ὑπὸ τοιαύτην λοιπὸν ἔποψιν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν δηλαδὴ τῆς διευκολύνσεως τοῦ Κράτους εἰς τὴν ἐγκατάστασιν ἐργοστασίου ἀκάπνου πυρίτιδος, τὸ μονοπώλιον τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν δύναται ὄντως νὰ εὐκολύνῃ τὸ Κράτος εἰς τὴν ἐγκατάστασιν καταστήματος πρὸς παραγωγὴν ἀκάπνου πυρίτιδος...

§192Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Αὐτὸ νὰ μᾶς ἀναπτύξητε, πῶς θὰ εὐκολυνθῇ τὸ Κράτος διὰ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν νὰ κατασκευάσῃ ἐργοστάσιον πρὸς κατασκευὴν ἀκάπνου πυρίτιδος.

§193Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Διότι εἶναι μέγα τὸ ἔσοδον, τὸ προερχόμενον ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἄλλων ἐκρηκτικῶν ὑλῶν.

§194Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Πόσον;

§195Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τὸ ἀνέπτυξα καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Ἀνέφερα τὰ ἐν Γαλλίᾳ ἀποτελέσματα ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος. Ἡ Γαλλία κερδίζει 12,000,000 φράγκα ἀπὸ τὸ μονοπώλιον μόνον τῆς πυρίτιδος...

§196Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Καθαρὸν κέρδος;

§197Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δὲν εἶπον ὅτι εἶναι καθαρὸν κέρδος· εἶπον ὅτι τόσα εἶναι τὰ ἔσοδα ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ τί ἐξοδεύει. Τὰ ἔξοδα εἰς μισθοὺς προσωπικοῦ εἶναι 3,400,000 φράγκα, εἰς ταῦτα δὲ περιλαμβάνεται καὶ ἡ προμήθεια πάντων τῶν ὑλικῶν· ὥστε ἡ Γαλλία ἔχει περίπου 8,000,000 φράγκα κατ’ ἔτος ἔσοδα καθαρὰ ἐκ τοῦ μονοπωλίου μόνον τῆς πυρίτιδος. Εἶχεν εἰσαχθῆ καὶ εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν πρότασις ὑπὸ Βουλευτῶν, ὅπως γείνῃ καὶ μονοπώλιον δυναμίτιδος, ἀπὸ τοῦ 1873, καὶ μὲ τίνας τιμάς; — διότι πρέπει καὶ τοῦτο νὰ γείνῃ γνωστόν· — εἰς τὴν δυναμίτιδα τοῦ ἀριθμοῦ 1 μὲ τιμὴν 11 φράγκων χρυσῶν τὸ χιλιόγραμμον, εἰς τὴν δυναμίτιδα τοῦ ἀριθμοῦ 2 μὲ 7½ φράγκα κατὰ χιλιόγραμμον, καὶ εἰς τὴν δυναμίτιδα τοῦ ἀριθμοῦ 3 μὲ 4½ φράγκα κατὰ χιλιόγραμμον. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐγένετο δεκτὸν ἀπὸ τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν· ὑπεβιβάσθη κατόπιν ἡ τιμὴ εἰς 9½ ἕως 6 καὶ ½ φράγκα κατὰ χιλιόγραμμον, καὶ ἐπὶ τέλους κατὰ τὸ 1874 ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, καὶ ἡ Βουλὴ ἐπέβαλε φόρον 2 φράγκων κατὰ χιλιόγραμμον εἰς τὴν δυναμίτιδα, καὶ ἑπομένως εἰς τὸ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα, ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος, δὲν σημειοῦται ἡ πρόσοδος, ἡ προερχομένη ἐκ τῆς δυναμίτιδος. Ἑπομένως, ἐὰν τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν ἀναλάβῃ τὸ μονοπώλιον τῆς πυρίτιδος τοῦ κυνηγίου καὶ τῆς τῶν ὑπονόμων, ὅπως τὸ ἔχει ἡ Γαλλία, ἀναλάβῃ δὲ συγχρόνως καὶ τὸ τῆς δυναμίτιδος, βεβαίως τὰ ἔσοδα ἔσονται τόσον μεγάλα, ὥστε τὸ Κράτος θὰ δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν δαπάνην τῆς ἐγκαταστάσεως ἐργοστασίου κατασκευῆς ἀκάπνου πυρίτιδος, διότι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλα ἔσοδα τὸ Κράτος, παρὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἐξοδεύῃ, καὶ τὰ ὁποῖα ἐξώδευε κατ’ ἔτος διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀκάπνου πυρίτιδος διὰ τὰς ἀσκήσεις τοῦ στρατοῦ. Αὐτὸ τὸ ἔξοδον τὸ Κράτος θὰ τὸ ὠφελῆται ἐκ τῆς ἐγκαταστάσεως καταστήματος πρὸς κατασκευὴν ἀκάπνου πυρίτιδος. Ἑπομένως μὲ τὸ μονοπώλιον τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν θὰ συνδυάσωμεν τὸ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωμεν ἐκ τῶν δύο ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, τῆς πυρίτιδος τοῦ κυνηγίου καὶ τῆς πυρίτιδος τῶν ὑπονόμων, ὡς καὶ τῆς δυναμίτιδος, τὰς ὁποίας τὸ Κράτος θὰ ἐμπορεύηται, καὶ θὰ ἔχῃ καὶ τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν θὰ πορισθῇ ἐκ τῆς ἐγκαταστάσεως ἐργοστασίου κατασκευῆς ἀκάπνου πυρίτιδος, ἣν ὅμως δὲν θὰ καταναλίσκῃ ἢ μόνον διὰ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης.

§198Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἐν Γαλλίᾳ φορολογεῖται, πωλεῖται δηλαδὴ εἰς ἀνωτέραν τιμήν, μόνον ἡ πυρῖτις τοῦ κυνηγίου, ὅλαι αἱ ἄλλαι πυρίτιδες εἶναι ἀφορολόγητοι, πωλοῦνται δὲ εἰς τὴν τιμὴν, εἰς τὴν ὁποίαν κατασκευάζονται. Καὶ ἐρωτᾶται: αὐτὸ τὸ μέγα ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωμεν ἡμεῖς, πόθεν θὰ τὸ προμηθευθῶμεν; Διότι ἡμεῖς καθαρὸν ποσὸν ἔχομεν 150,000 ὀκάδας πυρίτιδος, καταναλισκομένας εἰς τὸ κυνήγιον· πρέπει δὲ νὰ ὑπολογίσητε, ὁποῖον εἶδος θήρας γίνεται εἰς τὴν Γαλλίαν, καὶ ὁποῖον εἶδος εἰς τὴν Ἑλλάδα, πόσοι κυνηγοὶ ὑπάρχουσι κατ’ ἐπάγγελμα εἰς τὴν Γαλλίαν, καὶ πόσοι εἰς τὴν Ἑλλάδα χάριν διασκεδάσεως. Λοιπὸν ἀπὸ τὰς 150,000 ὀκάδας, αἱ ὁποῖαι καταναλίσκονται ἀπ’ αὐτὴν τὴν πυρίτιδα καὶ ὄχι ἀπὸ ἄλλην, ἔχει νὰ ζητήσῃ τὸ ἔθνος· ὅταν δ’ ἔχητε αὐτὸ μόνον τὸ ποσόν, τί δύνασθε νὰ ἔχητε ἀπέναντι τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἔχωμεν; Σημειωτέον δὲ, ὅτι, ἂν ἔχωμεν 180,000 ὀκάδας πυρίτιδος τιμωμένης νῦν ἀντὶ μιᾶς δραχμῆς, ἀμέσως θὰ ἔχωμεν μείωσιν καταναλώσεως ἀπὸ 150,000 ὀκάδας εἰς ὀλιγώτερον ποσόν· διότι ἀντὶ 180,000 ὀκάδων, αἱ ὁποῖαι ἐξάγονται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, μὲ τὸ μονοπώλιον τοῦ λοιποῦ θὰ ἐξάγηται ἐλάχιστον ποσόν.

§199Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς ἴσως ἔκαμε πλήρη μελέτην τοῦ ζητήματος τούτου· διότι καὶ χθὲς ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπε, καὶ σήμερον διακόψας με λέγει, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ἡ πυρῖτις τῶν ὑπονόμων καὶ τοῦ κυνηγίου πωλεῖται εἰς ἣν τιμὴν αὕτη στοιχίζει εἰς τὸ Κράτος, ὅταν τοῦτο ἀγοράζῃ αὐτήν. Διαβεβαιῶ τὸν κύριον συνάδελφον, ὅτι πλανᾶται· διότι ἡ πυρῖτις τῶν ὑπονόμων ἐν Γαλλίᾳ τιμᾶται 2½ φράγκα χρυσᾶ, ἡ δὲ πυρῖτις ἀνωτέρας ποιότητος τῆς τῶν ὑπονόμων τιμᾶται 3½ φρ. χρυσᾶ. Πόσον δὲ πωλεῖται εἰς τὴν Ἑλλάδα; πωλεῖται 1,25 τὴν ὀκᾶν. Εἶναι δυνατὸν αὐτὴ ἡ τιμὴ, ἡ ὁποία ἐν Γαλλίᾳ εἶναι τριπλασία παρ’ ὅ,τι ἐν Ἑλλάδι, εἶναι δυνατὸν αὐτὴ ἡ τιμὴ, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἀξία τῶν ὑλικῶν...

§200Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἐκ τοῦ συμπεράσματος ἐξάγετε τοῦτο;

§201Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τὸ ἐξάγω ἐκ τῆς λογικῆς. Ὅταν ἐν Ἑλλάδι τιμᾶται ἡ πυρῖτις τῶν ὑπονόμων 1,25, ἐνῷ ἐν Γαλλίᾳ κατὰ μέσον ὅρον τιμᾶται τρία φράγκα, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν τὰς πρώτας ὕλας, ἀλλὰ τὰς φέρομεν ἐκ Γαλλίας, νὰ νομίζωμεν, ὅτι ἡ ἀξία τῶν ὑλικῶν ἔχει τρεῖς δραχμὰς, ἐνῷ ἐν Ἑλλάδι, μὲ τὴν ἀξίαν τῶν ὑλικῶν, τὰ ὁποῖα φέρομεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ μὲ τὰ ἔξοδα τῆς κατασκευῆς αὐτῶν πωλεῖται 1,25. Ἑπομένως ἡ πυρῖτις τῶν ὑπονόμων ἐν Ἑλλάδι πωλεῖται τόσον εὐθηνὰ, διότι εἶναι ἐλεεινῆς κατασκευῆς, διότι ἡ ποιότης αὐτῆς εἶναι ἐντελῶς ἀλλοία παρ’ ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ἦναι· ἐπειδὴ δ’ ἐν Γαλλίᾳ πωλεῖται εἰς τριπλασίαν τιμὴν ἀφ’ ὅ,τι πωλεῖται ἐδῶ, καίτοι τὰ ὑλικὰ παράγονται ἐκεῖ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δίδῃ μεγάλην ὠφέλειαν, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς Γαλλίας ἔχει 8,000,000 φρ. ἔσοδα ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς πυρίτιδος, ἡ δὲ πυρῖτις τοῦ κυνηγίου ἡ συνήθης τιμᾶται ἐν Γαλλίᾳ 11 φράγκα χρυσᾶ κατὰ χιλιόγραμμον, ἡ δὲ ἀρίστη 18 φράγκα χρυσᾶ, ἤτοι κατὰ μέσον ὅρον 16 φρ. χρ. τὸ χιλιόγραμμον τιμᾶται ἡ πυρῖτις τοῦ κυνηγίου. Κατὰ συνέπειαν βλέπετε, ὁποῖαι τιμαὶ ὑπάρχουσιν ἐν Γαλλίᾳ, ἐνῷ ἐν Ἑλλάδι ἡ ἀρίστη ποιότης δὲν ὑπερβαίνει τὰς 16 δραχμάς. Δύναται τὸ Κράτος ἑπομένως νὰ αὐξήσῃ τὰς τιμὰς, καὶ νὰ τὰς αὐξήσῃ χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸν φόβον, ὅτι θ’ αὐξηθῶσιν αἱ τιμαὶ τῆς πυρίτιδος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ...

§202Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ περιορίσῃ τὴν κατανάλωσιν.

§203Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δὲν δύναται νὰ τὴν περιορίσῃ, διότι δὲν δύναται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ νὰ ἔλθῃ πυρῖτις μὲ μικροτέραν τιμὴν, ἀφοῦ αἱ τιμαὶ εἶναι αἱ αὐταὶ, εἰς ὅλα τὰ Κράτη.

§204Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ κυνήγιον εἶναι διασκέδασις.

§205Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Εἰς τὴν Γαλλίαν εἶναι περισσοτέρα διασκέδασις, ἐκεῖ δὲ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κυνηγήσῃ τις, διότι ἐκεῖ ἡ θήρα ἐνοικιάζεται· ἐκεῖ, ὅστις θέλει νὰ κυνηγήσῃ, θὰ πληρώσῃ ἄδειαν διὰ θήραν, διότι θὰ εἰσέλθῃ εἰς μέρος, ὅπου ὑπάρχει πραγματικῶς θήρα, καὶ ἑπομένως ἐκεῖνος ὁ κυνηγὸς, ὁ ὁποῖος θὰ πληρώσῃ πολλὰ, ἐκεῖνος θὰ ἔχῃ καὶ πλούσιον κυνήγιον, ἐνῷ ἐν Ἑλλάδι ὅλος ὁ κόσμος κάμνει τὸν κυνηγὸν, ἀκόμη δὲ καὶ τὰ μικρὰ παιδιά. Ἄλλος Βουλευτὴς — νομίζω, ὁ ἐκ Παξῶν κ. συνάδελφος — εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει πεποίθησιν, ὅτι δύναται τὸ μονοπώλιον νὰ ἐπιτύχῃ βιομηχανικῶς, διότι θ’ ἀνατεθῇ εἰς ἀξιωματικοὺς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἥκιστα κατάλληλοι, θὰ ἦσαν δὲ οὗτοι ἥκιστα κατάλληλοι διὰ τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἐντελῆ ἐργασίαν τῆς τοιαύτης βιομηχανίας. Ἀλλὰ διαβεβαιῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Παξῶν, ὅτι δὲν γνωρίζει τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Πυριτιδοποιείου, — λαμβάνω δὲ ὡς παράδειγμα τὸ Ἑλληνικὸν Πυριτιδοποιεῖον, διότι εἶναι τὸ μόνον κατάστημα τὸ τελειότερον καὶ τὴν πρώτην θέσιν κατέχον μεταξὺ τῶν τοιούτου εἴδους καταστημάτων, τῶν ὑπαρχόντων ἐν Ἑλλάδι. — Τὸ κατάστημα τοῦτο ἱδρύθη ἀπὸ ἀξιωματικὸν τοῦ πυροβολικοῦ, τὸν κύριον Μωραϊτίνην, ὁ ὁποῖος παρῃτήθη ἀπὸ τὸν στρατὸν, καὶ πρῶτος ἵδρυσε τοῦτο, τὸ ὁποῖον τότε ἐλέγετο Πυριτιδοποιεῖον τοῦ Μωραϊτίνη, καὶ τὸ ὁποῖον κατόπιν ἔγεινε Μετοχικὴ Ἑταιρεία, ὡς εἶναι σήμερον. Μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τοῦ κ. Μωραϊτίνη ἐκ τοῦ Πυριτιδοποιείου δύο ἕτεροι ἀξιωματικοὶ διηύθυνον τοῦτο ἐπὶ μακρὰ ἔτη, ὁ κ. Καντακουζηνὸς, ὁ ὁποῖος ἦτο ἀξιωματικὸς τοῦ πυροβολικοῦ, παραιτηθεὶς, καὶ ὁ νῦν ἔτι ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελῶν ταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ κύριος Βάρβογλης, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς διηύθυνεν ἐπὶ μακρὰ ἔτη τὸ Πυριτιδοποιεῖον, μόλις δὲ ἐλάχιστα ἔτη εἶναι, καθ’ ἃ διευθύνεται ἀπὸ ἰδιώτας, εὐθὺς ὅμως ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς του, ἐπὶ 18 ἔτη, διηυθύνετο ὑπὸ ἀξιωματικῶν, εἴτε παραιτηθέντων εἴτε ἐν ἐνεργείᾳ διατελούντων. Συνεπῶς δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἐγγύησις διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς βιομηχανίας ταύτης, δηλαδὴ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἡ ἀνάθεσις τῆς διευθύνσεως αὐτῆς εἰς ἀξιωματικούς, οἵτινες καὶ γνώσεις καὶ ἄλλα προσόντα ἔχουσιν, εἶναι δὲ καταλληλότατοι ἵνα διευθύνωσι τοιούτου εἴδους ἔργον. Συνεπῶς νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει, διὰ νὰ δοθῇ πρόσοδος εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ πρὸ πάντων διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν κατασκευὴν πυρίτιδος πολεμικῆς, τῆς ἀκάπνου λεγομένης, εἰς τὸ Κράτος, διότι εἶναι τοῦτο ἓν τῶν σπουδαιοτάτων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ ἔθνους.

§206Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ μικροῦ ἀγορεύοντες εἴπετε, ὅτι ἡ ποιότης τῶν πολεμεφοδίων, τὰ ὁποῖα εἶχον σταλῆ πρὸ τοῦ πολέμου εἰς τὰ ἐν τῷ πολέμῳ σώματα, ὅτι αὐτὴ δὲν ἦτο καλή. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἂν γνωρίζετε τοῦτο ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἦσθε προσκεκολλημένος ἐν τῷ Ἀρχηγείῳ τῆς Λαρίσης, ἂν ἐγένετο ἐκεῖ χημικὴ ἀνάλυσις, καὶ ἂν ὑπάρχει ἔκθεσις περὶ τούτου. Διότι ἐγὼ δύναμαι ν’ ἀντικρούσω τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον δι’ ἐκθέσεων εἰδικῶν ἀνδρῶν, ἐξετασάντων τὰ πολεμεφόδια ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, καὶ γνωμοδοτησάντων, ὅτι ταῦτα ἦσαν ἀρίστης ποιότητος.

§207Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐρώτησίν σας λέγω τὰ ἑξῆς. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι τὰ πυρομαχικὰ ἐστάλησαν, ἀλλ’ ὅτι ὑπῆρχον. Ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω, πότε ἐστάλησαν. Ἐγὼ ἀνέφερα ἁπλῶς τὸ γεγονός· ἀλλ’ ἀφοῦ μὲ προκαλεῖτε, ἀναφέρω τοῦτο λεπτομερῶς. Ὁ μέραρχος τῆς Βʹ μεραρχίας κ. Γ. Μαυρομιχάλης κρυπτογραφικῶς ἀνέφερεν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ στρατοῦ τὰ ἑπόμενα: «Ἐκ τῶν γενομένων ὑπὸ τῶν ὁπλιτῶν τῆς ὑπ’ ἐμὲ μεραρχίας ἀσκήσεων βολῆς κατεδείχθη, ὅτι ἡ ἀρχικὴ ταχύτης τῶν φυσιγγίων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν εἰς χεῖράς των οἱ στρατιῶται, — ἀνέφερε δὲ καὶ τὴν ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἡ προμήθεια αὐτῶν τῶν φυσιγγίων, — εἶναι τοιαύτη, ὥστε, ἀντὶ νὰ ἔχωσι 380 μέτρων ἀρχικὴν ταχύτητα, ἔχουσι 240 μέτρων τοιαύτην, σχεδὸν τὸ ἥμισυ, καὶ ἑπομένως ὁ στρατός μου μὲ τοιαῦτα φυσίγγια δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὸν προορισμόν του». Τότε διετάχθη ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγείου νὰ παραδώσῃ αὐτά, καὶ νὰ προμηθευθῇ ἕτερα, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθησαν εἰς αὐτόν· ἐπῆλθεν ὅμως ἀπροόπτως ἡ ἔναρξις τῶν ἐχθροπραξιῶν, καὶ δὲν ἠδυνήθη ἡ διαταγὴ νὰ ἐκτελεσθῇ. Τοῦτο δ’ ἐγένετο διὰ τὸν λόγον, μήπως οἱ στρατιῶται, βλέποντες, ὅτι ἐφοδιάζονται μὲ φυσίγγια οὐχὶ γνήσια, ἔχανον τὸ ἠθικόν των. Εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου ὑπάρχουσι καὶ τὸ τηλεγράφημα τὸ κρυπτογραφικὸν τοῦ μεράρχου καὶ τὸ τοῦ ἀρχηγοῦ, καὶ δεύτερον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον διατάσσει τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν φυσιγγίων.

§208Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι τὰ φυσίγγια, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον εἰς τὰς ἀποθήκας, ἀνῆκον εἰς τρεῖς διακεκριμένας προμηθείας, εἰς τὴν προμήθειαν τοῦ ἔτους 1876–1878, ὅτε εἶχε τὴν ἐπιμέλειαν τῆς προμηθείας ταύτης ὁ τότε Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου Ἐπαμεινώνδας Δεληγιώργης, εἰς τὴν δευτέραν προμήθειαν, ἥτις ἐγένετο τὸ 1880–1881, τῇ ἐπιμελείᾳ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ Χ. Τρικούπη, καὶ εἰς τὴν προμήθειαν τοῦ 1885– 1886, ὅτε ἐγένετο ἡ ἐπιστράτευσις καὶ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω ἐγὼ τὸ Ὑπουργεῖον. Τὰ φυσίγγια τοῦ 1880–1881 καὶ τοῦ 1885–1886, ἐξετασθέντα ἐν Ἀθήναις ὑπὸ εἰδικῶν, εὑρέθησαν ἔχοντα καλῶς.

§209Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Χθές, Κύριοι, ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐξήτασα τοῦτο ὑπὸ τὴν καθαρῶς οἰκονομικὴν αὐτοῦ ἔποψιν, μὴ θελήσας ν’ ἀσχοληθῶ εἰς ἄλλας αὐτοῦ διατάξεις, τῶν ὁποίων τὸ τρωτὸν ἐξήτασαν ἕτεροι κύριοι συνάδελφοι. Δὲν ἠσχολήθην οὔτε εἰς τὴν τεχνικὴν αὐτοῦ ἐξέτασιν, διότι στεροῦμαι τῶν εἰδικῶν γνώσεων, τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς τοῦτο, αἱ δὲ γνώσεις τῆς χημείας, ἃς ἔχω, δὲν τυγχάνουσι πρὸς τοῦτο ἐπαρκεῖς. Ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ ἔποψιν, εὐχαρίστως εἶδον, ὅτι πάντες οἱ μετ’ ἐμὲ ἀγορεύσαντες συνεφώνησαν μετ’ ἐμοῦ, ὅτι τὸ Κράτος θέλει περιπλακῆ εἰς ἐπιχείρησιν, ἐξ ἧς ἀναντιλέκτως θὰ ἐξέλθῃ λίαν ζημιωμένον. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βονίτσης συνάδελφος, ἀντικρούων πρὸ μικροῦ τὰς γνώμας μου, ἠκολούθησεν ἐν τῇ ἐξετάσει τοῦ ζητήματος ἄλλην ὁδὸν, καὶ ἀνέλυσε τεχνικῶς τὴν ἐπιχείρησιν μετὰ πολλῆς μὲν εὐχερείας, ἀτυχῶς ὅμως δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ περὶ τοῦ σκοπίμου τῆς ἀναλήψεως ἀπὸ μέρους τοῦ Κράτους βιομηχανίας, ἥτις κατὰ φύσιν δέον νὰ εὑρίσκηται εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἰδιωτῶν, δι’ ὧν καὶ μόνον δύναται βελτιουμένη νὰ προαχθῇ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι, παρ’ ὅσα ἠκούσαμεν πρὸ μικροῦ, τὸ νομοσχέδιον φαίνεται εἰσαχθὲν ἀμελέτητον, βασιζόμενον ἐπὶ κακῶν ὑπολογισμῶν, ἐξ ὧν ἀπέρρευσεν ἡ ἰδέα, ὅτι πολλὰ θὰ ἔχῃ κέρδη τό τε Δημόσιον καὶ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐκ τῆς μονοπωλήσεως τῶν εἰδῶν, ἅτινα ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα χθὲς, κατεφάνη, ὅτι τὸ Δημόσιον θ’ ἀναγκασθῇ νὰ ὑποστῇ δαπάνας 5,000,000 δραχμῶν δι’ ἀποζημιώσεις καὶ πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν νέων ἐργοστασίων, ἐν οἷς θὰ κατασκευάζηται ἡ πολεμικὴ πυρῖτις καὶ ἡ πυρῖτις καὶ ἡ δυναμῖτις τῆς καταναλώσεως. Ἡ ὑπηρεσία δανείου 5,000,000 δραχμῶν ἀπαιτεῖ 400,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος· ἐρωτῶ δὲ, ἵνα πληροφορηθῶ, ὁπόσα ὀφείλουν νὰ ὦσι τὰ κέρδη τῆς βιομηχανίας ταύτης, ὥστε νὰ καλύπτωνται οἱ τόκοι τοῦ ἐν λόγῳ δανείου, ἀνερχόμενοι εἰς 400,000 δραχμὰς, αἱ δαπάναι τῆς κατασκευῆς, καὶ ἡ ἀξία τῶν ὑλικῶν καὶ τὰ ποσὰ, ἅτινα θὰ λάβῃ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς ἤκουσα ἐντεῦθεν, ἀναβιβάζονται εἰς 300,000 δραχμάς; Ἐπιθυμῶ νὰ ἐξακριβωθῶσι ταῦτα πάντα, διότι, ὅταν τεθῇ σαθρὰ ἡ οἰκονομικὴ βάσις, τὸ νομοσχέδιον θὰ καταστῇ ἀνεφάρμοστον. Λέγω τοῦτο, διότι, ἂν ὑπολογίσῃ τις τὴν ἀξίαν τῶν καταναλισκομένων σήμερον πυριτίδων καὶ τῆς δυναμίτιδος, θὰ ἴδῃ, ὅτι ἡ ἀξία αὐτῶν δὲν παρέχει οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην ἐλπίδα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῶσι τοσαῦτα κέρδη, ἐκτὸς ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ τιμὴ τῶν πυριτίδων διὰ τῆς μονοπωλήσεως θὰ παρέχηται εἰς τοὺς καταναλωτὰς εἰς τὸ τριπλοῦν ἢ τὸ τετραπλοῦν τῆς σημερινῆς ἀγοραίας ἀξίας, καὶ ἂν ἐξακολουθήσῃ μετὰ τὴν τοιαύτην ὑπέρογκον αὔξησιν τῆς τιμῆς ἡ αὐτὴ κατανάλωσις. Ὅλα ταῦτα ὅμως εἶναι τόσον ἀπίθανα, ἀντίκεινται τόσον εἰς τὴν λογικὴν καὶ εἰς τὴν φύσιν αὐτὴν τῶν πραγμάτων, ὥστε τὸ νὰ βασισθῇ τις ἐπ’ αὐτῶν εἶναι τὸ αὐτὸ, ὡς νὰ οἰκοδομῇ ἐπὶ τῆς ἄμμου. Ὁ κύριος Γουλιμῆς, ἀναφέρων τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν Γαλλίᾳ, ἐν τῇ μόνῃ χώρᾳ, ἔνθα ὑπάρχει μονοπώλιον τοιούτων εἰδῶν, εἶπεν, ὅτι αὗται ἀνέρχονται εἰς τὸ ⅓ τοῦ ποσοῦ τῶν εἰσπράξεων, δὲν δύναμαι δὲ νὰ γνωρίζω, ἂν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἀξία τῶν ὑλικῶν.

§210Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἀξία τῶν ὑλικῶν.

§211Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἂν θελήσῃ τις νὰ ὑπολογίσῃ, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ, ἔνθα ἀφθονοῦσιν οἱ εἰδικοὶ ἐπιστήμονες καὶ οἱ εἰδικοὶ τεχνῖται, ἀπαιτεῖται τὸ ⅓ τῆς ὅλης εἰσπράξεως, ἔνθα τὰ ὑλικὰ εἰσὶν εὐθηνότερα, δύναται νὰ φαντασθῇ, μὲ ποίας δαπάνας θὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ βιομηχανία αὕτη, ἐνεργουμένη ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἀφθονοῦσιν οἱ εἰδικοὶ ἄνδρες, θ’ ἀναγκασθῇ δὲ τὸ Κράτος νὰ ζητήσῃ τοιούτους ἐν τῇ Δύσει, κατόπιν ἁδρᾶς πληρωμῆς, ὅπως παραλάβῃ αὐτοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του. Προσθέσατε εἰς τὰς δαπάνας ταύτας τὴν ἐπὶ πλέον ἐπιβάρυνσιν τῶν ὑλικῶν, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ ἥμισυ τῶν ὅλων εἰσπράξεων θὰ δαπανᾶται πρὸς κατασκευὴν τῶν εἰδῶν τούτων. Καὶ ἀφοῦ τοιαύτην ἐπιβάρυνσιν δαπανῶν θὰ ἔχωσι τὰ εἴδη ταῦτα, πῶς δύναταί τις νὰ πεισθῇ, ὅτι διὰ τῶν ὑπολοίπων θὰ καλυφθῶσιν οἱ τόκοι τοῦ δανείου τῶν 5,000,000 δραχμῶν, οἵτινες κατ’ ἐλάχιστον ὅρον θ’ ἀνέρχωνται εἰς δραχ. 350,000, καὶ ὅτι θὰ ὑπάρχῃ περίσσευμα τοσοῦτον, ὅπως λάβῃ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἑτέρας 300 χιλιάδας δραχμάς;

§212Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον θ’ ἀπαιτηθῶσι 400,000 δραχμαὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, πρὸς 8%.

§213Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Βλέπετε, ὅτι εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου διὰ μὲν τὰς δαπάνας λαμβάνω τὸ κατώτερον ὅριον, διὰ δὲ τὰς προσόδους τὸ ἀνώτερον, ἵνα ἐμφανέστερον καταδείξω τὴν λογικὴν τῶν ἰσχυρισμῶν μου. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δὲν βλέπω ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς πολυπλόκου ἐπιχειρήσεως, πῶς θὰ πηγάσῃ τὸ κέρδος τοῦ Δημοσίου, ὅπως κατασκευάζῃ τὴν πολεμικὴν πυρίτιδα ἄνευ ἄλλης τινὸς ἐπιβαρύνσεως. Ὅσον μελετᾷ τις τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐπὶ τοσοῦτον πείθεται, ὅτι ὁ τρόπος, ὃν ὑπέδειξα ἐν τῇ ἀγορεύσει μου χθές, καὶ ὃν μετ’ εὐχαριστήσεως εἶδον, ὅτι ἐνεστερνίσθησαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξ Ἀττικῆς κύριοι Γουναράκης καὶ Ἀγγελόπουλος, εἶναι ὁ λυσιτελέστερος καὶ ὁ συμφερώτερος διὰ τὸ Δημόσιον. Ἡ ἐπιβολὴ λογικῆς τινος φορολογίας ἐπὶ τῆς καταναλισκομένης πυρίτιδος, τῆς δυναμίτιδος καὶ τῶν σφαιριδίων θὰ προσδώσῃ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ποσὰ ὑπέρτερα τῶν προσδοκωμένων ἐκ τοῦ συστήματος τῆς μονοπωλήσεως τῶν εἰδῶν, ὅπερ, ἐπαναλέγω, εἶναι ἀπεχθὲς καὶ προσκρούει εἰς τὴν φύσιν αὐτὴν τῶν ἐμπορικῶν νόμων. Διὰ τοῦ ἐμοῦ τρόπου τὸ Δημόσιον ἤθελεν ἀπαλλαγῆ τῶν μεγάλων φροντίδων τῆς ἀναλήψεως βιομηχανίας τοιαύτης, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι διοικητικῶς παρεσκευασμένον. Ὁ κύριος ἐκ Βονίτσης συνάδελφος ἀνέφερεν ὡς παράδειγμα πρὸς μίμησιν τὴν Γαλλίαν· ἀλλ’ ἐν Γαλλίᾳ, ἔνθα τὸ μονοπώλιον τῆς πυρίτιδος, οὐχὶ δὲ καὶ τῆς δυναμίτιδος, ὑφίσταται ἀπὸ ἑνὸς καὶ πλέον αἰῶνος, ἡ ἰδέα τοῦ μονοπωλίου καταπολεμεῖται, ἂν κρατῇ δὲ σήμερον ἐκεῖ, προέρχεται ἐκ λόγων ἱστορικῶν πλέον. Τὸ μονοπώλιον τῆς πυρίτιδος ἐπεβλήθη ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τοὺς ἀνωμάλους καιροὺς τῆς Ἐπαναστάσεως, χάριν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἔκτοτε δὲ παρέμεινεν, ἀλλὰ κατακρίνεται μεγάλως, διότι δὲν παρέχει τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν ἐπιστήμην, ὅπως βελτιώσῃ καὶ ἀναπτύξῃ τὰ εἴδη ταῦτα. Ἀλλ’ ὁ κύριος συνάδελφος ὑποστηρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς κατασκευῆς πολεμικῆς πυρίτιδος, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἂν τοιαύτη ὑπάρχῃ ἀνάγκη, ἂς ἱδρύσῃ τὸ Κράτος εἰδικὸν Πυριτιδοποιεῖον πρὸς κατασκευὴν τῆς ἀκάπνου πυρίτιδος. Ἡ δαπάνη δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ ὑπερβῇ τὰς 200,000 ἢ 300,000 δραχμάς· δύναται μάλιστα εἰς τὸ ὑπάρχον Πυριτιδοποιεῖον νὰ ἱδρυθῇ εἰδικὸν τμῆμα, ἐπιβλεπόμενον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ κατασκευάζηται ἡ πυρῖτις ἡ ἀναγκαιοῦσα εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὸ ναυτικόν. Ἀλλὰ τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τοιαύτην, πρὸς τὸ εἰσαγόμενον σύστημα τῆς μονοπωλήσεως τῶν εἰδῶν, ἅτινα περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, καὶ τὸ ὁποῖον θ’ ἀποβῇ λίαν ἐπιζήμιον εἰς τὸ Δημόσιον. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βονίτσης, ὅπως ἐνισχύσῃ τὴν ἰδέαν τοῦ συστήματος τοῦ μονοπωλίου, κατέκρινε τὴν ποιότητα τῆς κατασκευαζομένης πυρίτιδος, ἀποδείξας ὅτι αὕτη εἶναι τοῦ χειρίστου εἴδους, διότι δὲν κατασκευάζεται ἐκ νίτρου, ἀλλὰ κατασκευάζεται ἐκ σόδας. Παραδέχομαι, ὅτι ἡ ποιότης τῆς ἀγοραίας πυρίτιδος εἶναι ὄντως χειρίστη, ἀλλὰ τὴν ποιότητα κατέστησε τοιαύτην οὐχὶ ὁ ἀνταγωνισμὸς, ὁ ὑπάρχων μεταξὺ τῶν πυριτιδοποιείων, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ κατανάλωσις. Ἡ κατανάλωσις ζητεῖ τοιαύτην πυρίτιδα. Γνωρίζω κάλλιστα, ὅτι προσεφέρθησαν τὰ διάφορα πυριτιδοποιεῖα νὰ κατασκευάσωσι πυρίτιδα ὑπονόμων καλλιτέρας ποιότητος, καὶ ἑπομένως ἀκριβοτέραν, ἀλλὰ πάντες ἀπέρριψαν τὴν προσφορὰν ταύτην, διότι προετίμων τὴν πυρίτιδα, ἥτις στοιχίζει ἀπὸ 1,20 μέχρι 1,60 τὴν ὀκᾶν. Ἡ καλλιτέρας ποιότητος πυρῖτις θὰ εἶχεν ἀναντιλέκτως καλλίτερα ἀποτελέσματα, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀξία αὐτῆς θ’ ἀνήρχετο εἰς δραχμὰς 3,25 κατ’ ὀκᾶν· πρὸ τῆς τιμῆς ὅμως ταύτης οἱ καταναλωταὶ οὐδὲ ν’ ἀκούσωσιν ἠθέλησαν τὰς προτάσεις τῶν πυριτιδοποιείων, καὶ παρέμειναν πιστοὶ εἰς τὰ παλαιὰ καὶ εὐθηνὰ εἴδη τῆς πυρίτιδος. Εἶναι περιττὸν, νομίζω, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν στοιχείων τῆς πυρίτιδος, ὅπως παρακολουθήσω τὸν κύριον συνάδελφον εἰς τὴν ἀγόρευσιν αὐτοῦ, διότι τοῦτο θὰ ἦτο ματαιοπονία, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον, δι’ ὃν σκοπὸν προορίζεται, δὲν ἔχει οἰκονομικὴν βάσιν. Ἐξετάζων τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ ἔποψιν, καὶ ἀφίνων κατὰ μέρος τὸ τεχνικὸν μέρος τῆς ἐπιχειρήσεως, παρατηρῶ, ὅτι, ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ οἰκονομικὸν μόνον μέρος τοῦ ζητήματος, δὲν δύναμαι ἢ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι οὐδένα σκοπὸν τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐκπληρώσῃ, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ κανένα σκοπὸν, διότι τὸ Κράτος, ἀναλαμβάνον τοιαύτην βιομηχανίαν, ἀναλαμβάνει ἐπιχείρησιν παρακεκινδυνευμένην· ἔχω δὲ μεγάλους δισταγμοὺς, ὅτι τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ ἐφαρμογὴ, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τοῦτο ἤθελε ψηφισθῆ, δύναται νὰ καταστῇ δυνατή. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν κατ’ ἐμὲ νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι εὐκόλως μὲν ψηφίζονται ἐν τῇ Βουλῇ ἀμελέτητα νομοσχέδια, ὅταν ὅμως ἡ Κυβέρνησις πρόκηται, ἐφαρμόζουσα αὐτὰ, νὰ εἰσέλθῃ εἰς κυκεῶνα ἀποζημιώσεων, καὶ ἀποζημιώσεων αἱ ὁποῖαι θὰ ὑπερβῶσι τὰ 3,500,000 δραχμὰς, ὅταν φθάσῃ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δαπανήσῃ χρήματα πρὸς ἐγκατάστασιν νέου καταστήματος, μὲ νέα μηχανήματα, θὰ ἴδῃ, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον εὔκολον, ὅσον ἐξελήφθη ἀρχικῶς, καὶ τότε, μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι τὸ Κράτος δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἐλαφρόνοιαν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν μέτρων αὐτόχρημα ἐπικινδύνων. Ἔχων λοιπὸν ὑπ’ ὄψει, ὅτι εἶναι δύσκολον, τὸ νομοσχέδιον, γινόμενον νόμος, νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἐθεώρησα, ὅτι προτιμοτέρα εἶναι ἡ φορολογία τῆς πυρίτιδος, ἐκ τῆς ὁποίας οὐδεὶς μὲν παρουσιάζεται κίνδυνος ζημίας τοῦ Κράτους, ἀποφεύγομεν δὲ καὶ τὴν ἐγκαθίδρυσιν νέου μονοπωλίου, τὸ ὁποῖον καὶ τὴν βιομηχανίαν ταύτην θὰ μαράνῃ, καὶ τὴν βιομηχανίαν τὴν μεταλλευτικὴν θέλει ὁπωσδήποτε δυσχεράνει, δὲν θὰ συντελέσῃ δ’ ἴσως ἐν τέλει, ὅπως πορισθῇ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὰς 300,000 δραχμὰς, χάριν τῶν ὁποίων εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ψηφίζεται ἐν τῇ Βουλῇ σήμερον.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γουναράκης ἔχει τὸν λόγον.

§215Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§216Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀδίκως, κύριε Πρόεδρε, γίνεται ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις, διότι, καὶ ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, βεβαίως δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ.

§217Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πᾶσαι, κύριε Πρόεδρε, αἱ διεξαχθεῖσαι συζητήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου ἀπέδειξαν ἐπαρκῶς, ὅτι τραχεῖα καὶ δύσβατος καὶ μεστὴ ἀκανθῶν καὶ τριβόλων εἶναι ἡ ὁδὸς, εἰς τὴν ὁποίαν προσπαθοῦμεν τόσον ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ νὰ εἰσαγάγωμεν τὸ ταλαίπωρον τοῦτο Κράτος, ἡ ὁδὸς τῶν βιομηχανικῶν μονοπωλίων. Εὐθὺς ὡς πληρεστέρα ἐξέτασις τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀπεδείχθη, ὅτι πολλαὶ καὶ μεγάλαι εἶναι αἱ δυσχέρειαι τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ, πολλοὶ καὶ μεγάλοι οἱ κίνδυνοι τῆς ἐφαρμογῆς τοιούτου νομοσχεδίου. Καὶ διὰ τοῦτο, ἐνῷ ἐν ἀρχῇ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐφαντάσθημεν πάντες, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἦτο σχεδὸν σύμφωνος κατ’ ἀρχὴν περὶ τῆς ἱδρύσεως τοιούτου βιομηχανικοῦ μονοπωλίου ἐν Ἑλλάδι, εὐθὺς ἀμέσως ἡ ἐξέλιξις τῆς συζητήσεως ἔδειξεν, ὅτι ἐγένετο μεταβολὴ ἐπὶ τῆς ἐντυπώσεως τῶν κυρίων Βουλευτῶν, καὶ σήμερον, τὴν στιγμὴν ταύτην, καθ’ ἣν ὁμιλοῦμεν, βεβαίως τὰ 9/10 τῆς Βουλῆς ἐνδομύχως πρεσβεύουσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι ἄξιον νὰ μεταβληθῇ εἰς νόμον. Ἀπόδειξις δὲ τοῦ κλονισμοῦ τοῦ μεγάλου, τὸν ὁποῖον ὑπέστη ἡ πεποίθησις τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐπὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶναι, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐθεώρησε πρέπον, ὡς ἐκ τοῦ δισταγμοῦ, τὸν ὁποῖον συνέλαβε, νὰ προσθέσῃ ἀκροτελεύτιον διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ δικαίωμα διὰ Β. Διατάγματος τμηματικῶς νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ἀλλ’ ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ...

§218Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ, κύριε Βουλευτά. Ἡ διάταξις αὕτη ὑπῆρχε καὶ εἰς τὸ ἀρχικῶς ὑποβληθὲν νομοσχέδιον.

§219Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶπον.

§220Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ὡς τὸ εἴπετε, ἠδύνατό τις νὰ ὑπολάβῃ, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη προσετέθη τώρα.

§221Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὑπέστη τρεῖς διαδοχικὰς μεταμορφώσεις· τρεῖς ἐκδόσεις ἔχομεν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τί ἄλλο σημαίνει τοῦτο ἢ ὅτι ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἐντελῶς ἄωρον, ἐντελῶς ἀμελέτητον, καὶ ὅτι διὰ τῶν συζητήσεων ἐνταῦθα ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταστήσῃ αὐτὸ εὐπρόσωπον; Βλέπομεν δὲ, ὅτι, ἐνῷ πολλοὶ κατ’ ἀρχὰς ἐνομίζοντο οἱ συνήγοροι τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὴν τρίτην ταύτην καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ ἀπὸ δύο ἤδη ἡμερῶν, νομίζω, ὅτι εἷς καὶ μόνος ἀπέμεινε συνήγορος τοῦ νομοσχεδίου, ὁ κ. ἐκ Βονίτσης συνάδελφος. Ἀλλ’ ἐνῷ βλέπομεν, ὅτι εἷς καὶ μόνος συνήγορος ὑπάρχει τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, βλέπομεν προσέτι, ὅτι καὶ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προέβαλε πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου ὁ κύριος ἐκ Βονίτσης συνάδελφος, ἦσαν ἐντελῶς ἀσθενῆ καὶ ἀνίκανα νὰ πείσωσι τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει νὰ μεταβάλωμεν εἰς νόμον. Παρέστησεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ὁ λόγος τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὁ λόγος τῆς ἱδρύσεως βιομηχανικοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, δὲν εἶναι μόνον ὁ ταμιευτικός, τὸν ὁποῖον προτίθεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ βελτίωσις τῆς ποιότητος τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Ἀλλ’ ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου ἐθεωρήθη, καὶ πάντες οἱ συγγραφεῖς ἀποδεικνύουσιν, ὅτι τὸ μονοπώλιον ἔχει τὸ ἐλάττωμα, νὰ μὴ βελτιοῖ τὴν ποιότητα τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνει. Τὸ μονοπώλιον, βέβαιον περὶ τῆς καταναλώσεως, ἀδιαφορεῖ περὶ τῆς ποιότητος. Τοὐναντίον ὁ ἐλεύθερος ἀνταγωνισμὸς ἔχει τὴν ἰδιότητα νὰ βελτιώνῃ τὰς ποιότητας. Διὰ τοῦτο δὲ βλέπομεν, ὅτι εἰς τὰ Κράτη ἀκριβῶς ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει μονοπώλιον, ὑπάρχει καλλιτέρα ποιότης πυρίτιδος. Ἀλλ’ ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἐμὸς συνάδελφος καὶ ἀγαπητὸς φίλος ἐξ Ἀττικῆς, δὲν πρόκειται διὰ τοῦ μονοπωλίου τούτου νὰ μεταβάλωμεν ἡμεῖς τὰς ποιότητας, οὐδὲ ἔχει κανὲν ἀπολύτως συμφέρον τὸ Κράτος νὰ ἐνασχολῆται περὶ τῆς ποιότητος τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Ταῦτα εἶναι ἀντικείμενα ἐνδιαφέροντα τὸν καταναλωτὴν, οὗτος δὲ θὰ φροντίσῃ νὰ προμηθεύηται ἐκείνην τὴν ποιότητα τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην. Ἀλλ’ ἐν γένει, κύριε Πρόεδρε, πάντοτε ἡ ἰδέα τοῦ μονοπωλίου ἐθεωρήθη ἰδέα ἀπεχθὴς, διότι τὸ Κράτος μετασχηματίζεται διὰ τῶν μονοπωλίων εἰς ἀηδῆ τινα Κρόνον, κατεσθίοντα μεθ’ ἡδονῆς τὰ τέκνα του. Ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος πολὺ ὀρθῶς ἔλεγεν, ὅτι τὸ Κράτος, ἐὰν εἰσέλθῃ εἰς αὐτὴν τὴν ὁδὸν, ἐὰν ἀρχίσῃ νὰ ἐπιβλέπῃ τοὺς ἰδιώτας, ποῖος καταρτίζει δι’ ἀτρύτων κόπων, διὰ μελετῶν, διὰ φιλοπονίας μεγάλης μίαν ἐπικερδῆ βιομηχανίαν, διὰ νὰ ἁρπάσῃ αὐτὴν, τότε τὸ Κράτος αὐτὸ εἶναι ἀνάξιον τοῦ προορισμοῦ του, ἀνάξιον νὰ ὀνομάζηται Κράτος. Τὰ μονοπώλια πανταχοῦ ἐθεωρήθησαν πηγὴ δυστυχίας. Μάλιστα εἰς τὰ μικρὰ καὶ τὰ κοινοβουλευτικὰ Κράτη, διάσημος συγγραφεὺς παρατηρεῖ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ αὐξάνωσι τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ζώντων, διότι δὲν εἶναι πρέπον, μία μερὶς πολιτῶν νὰ ἐξαρτᾷ τὴν τύχην αὐτῆς καὶ τὴν ζωὴν αὐτῆς ἐκ τῶν κυβερνητικῶν μεταβολῶν. Τοιαύτη κατάστασις, λέγει ὁ Beaulieu, τοιοῦτον σμῆνος τροφίμων τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ καθίστα τὸν τόπον ἐπαναστατικόν. Καὶ τοῦτον τὸν χαρακτῆρα ἀκριβῶς τείνομεν ἡμεῖς, δι’ ὅσων νομοθετοῦμεν, νὰ δώσωμεν εἰς τὸ Κράτος τοῦτο ζητοῦμεν νὰ καταστήσωμεν τὸν λαὸν ἐπαναστατικὸν, νὰ καταστήσωμεν τὸν λαὸν τοῦτον λαὸν ἀναμένοντα τὴν βελτίωσιν τῆς τύχης του ἐκ πάσης κυβερνητικῆς μεταβολῆς. Ἀπόδειξις δὲ, ὅτι ταῦτά εἰσιν ὀρθὰ, εἶναι, ὅτι καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀμέσως ἐτέθη διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας αὐξάνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων, καὶ δὴ μὲ τοσοῦτον δυσαναλόγους μισθοδοσίας, ὥστε βεβαίως πρέπει νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν ὑμῶν. Διότι βλέπετε εἰκοσάδα ὁλόκληρον νέων ὑπαλλήλων μὲ 300 δραχμὰς τὸν μῆνα...

§222Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπαλλήλων;

§223Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς ἔχετε εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§224Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ. Εἶναι τεχνῖται, δὲν εἶναι ὑπάλληλοι.

§225Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὑπάλληλος τοῦ Κράτους πᾶς ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ μισθοδοτούμενος. Ὀνομάσετε αὐτὸν ὅπως θέλετε· τρόφιμος εἶναι τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ νομοθετεῖτε καὶ θέσεις διευθυντῶν μὲ 1000 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὴν ἐντύπωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο ἐξελήφθη ὡς μία πηγὴ διορισμοῦ ὑπαλλήλων εἰς βάρος τοῦ Κράτους. Εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ἐξ ὑμῶν, ὅτι ὑπάλληλος μὲ τοιαύτην μισθοδοσίαν θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν βιομηχανίαν τοιαύτας ὑπηρεσίας, ὁποίας ἀποδίδει ἁπλοῦς ἐργάτης τοῦ Πυριτιδοποιείου, μὲ 80 δραχμὰς καὶ μὲ 90 καὶ 100 δραχμὰς μισθοδοτούμενος; Καὶ ἡ τιμὴ τῆς παραγωγῆς δὲν θὰ ἦναι ἀσυγκρίτως μεγαλειτέρα τῆς τιμῆς, εἰς ἣν παράγουσι τὰ ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια, ἀφοῦ τὸ Κράτος πάντοτε καὶ ἀναμφισβητήτως ἐργάζεται ἀκριβότερον τῶν ἰδιωτῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἄξιον ἐρεύνης ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ἕτερον γεγονός, ὅτι ἑκατοντάδες προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀνέκαθεν ἀποζῶσι διὰ τῆς βιομηχανίας ταύτης, θὰ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους; Εἶναι ἀνεκτόν, μικρὸν Κράτος, ὡς εἶναι ἡ Ἑλλὰς, νὰ ἀφαιρῇ τὸν ἄρτον ἀπὸ βιομηχάνων, διὰ νὰ καρπωθῇ αὐτὸ τὴν γλίσχραν ὠφέλειαν τῆς βιομηχανίας των; Ὑπάρχουσιν οἰκογένειαι ἐν μέσαις Ἀθήναις, αἱ ὁποῖαι εἶναι οἰκογένειαι πυριτιδοποιῶν ἀπὸ τριῶν γενεῶν· ὁ πάππος καὶ ὁ πρόπαππος αὐτῶν ὑπῆρξαν πυριτιδοποιοὶ καὶ ἐπὶ τῶν χρόνων τῆς Ἐπαναστάσεως καὶ πρὸ τῆς Ἐπαναστάσεως, οἱ ἔγγονοι δὲ καὶ οἱ δισέγγονοι αὐτῶν εἶναι ἐπίσης σήμερον ἐν Ἀθήναις πυριτιδοποιοί. Αὐτὴ ἡ πεῖρα τριῶν γενεῶν τάχα δὲν εἶναι ἓν μέγα προσὸν διὰ τοὺς ἀνθρώπους τούτους, ἵνα ἀναπτύξωσι τὴν βιομηχανίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἀπὸ τοὺς πατέρας αὐτῶν παραλάβει; Καὶ θὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς σήμερον, τὴν βιομηχανίαν ταύτην νὰ ἐξοστρακίσωμεν ἐκ τοῦ τόπου, διὰ νὰ καταρτίσωμεν ἓν κατάστημα βιομηχανικόν, τὸ ὁποῖον ὅλοι γνωρίζομεν, ὅλοι ἔχομεν πληρεστάτην ἐνδόμυχον πεποίθησιν, ὅτι θὰ διαλυθῇ κατὰ τὸν χειρότερον καὶ ἐλεεινότερον καὶ ἐπιβλαβέστερον τρόπον! Ποῖος ἐξ ἡμῶν τάχα ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι βιομηχανικὸν κατάστημα τοιοῦτον, τόσον δυσκόλους καὶ πολυσχιδεῖς περιλαμβάνον ἐπιχειρήσεις θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ διευθύνωμεν ἡμεῖς; Ἀλλ’ ἐὰν ἐξετάσωμεν, πῶς διευθύνονται τὰ ὀλίγα βιομηχανικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Κράτος, τάχα δὲν θὰ πεισθῶμεν, ὅτι ὁμοία θὰ ἦναι καὶ ἡ τύχη τοῦ καταστήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἱδρύσωμεν; Κατὰ ποῖον τρόπον διευθύνεται ὁ Ναύσταθμος; Γνωρίζομεν τάχα, τί δαπανῶμεν ἐκεῖ, καὶ ἂν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δαπανῶμεν, εἶναι ἀνάλογα τῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία γίνεται ἐν τῷ Ναυστάθμῳ; Δὲν δαπανῶμεν διὰ τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον μέγα σχετικῶς ποσόν; Νομίζει τις τάχα ἐξ ἡμῶν, ὅτι ἡ δαπάνη τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου ἀντιπροσωπεύει τὴν ἐργασίαν τὴν γιγνομένην ἐν αὐτῷ; Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, τὴν Βουλήν, πρὶν θελήσῃ νὰ μεταβάλῃ εἰς νόμον τόσον ἐπιβλαβὲς νομοσχέδιον, νὰ σκεφθῇ τρὶς καὶ τετράκις, νὰ σκεφθῇ, ὅτι καὶ ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικὴν, ὡς ἀνελύθη ἐνταῦθα, δὲν ἔχει νὰ καρπωθῇ τὸ Δημόσιον σπουδαῖόν τι ποσόν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἔποψιν πολιτικὴν δὲν εἶναι πρέπον ἐπίσης νὰ μετασκευάζωνται εἰς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους σωρεία προσώπων. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἔποψιν πολεμικὴν ἐὰν θελήσῃ νὰ κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις, νομίζω ὅτι πᾶν ἄλλο πρέπει νὰ πράξῃ παρὰ νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν δημιουργίαν τοιούτου εἰδικοῦ καταστήματος, μονοπωλιακὸν φέροντος χαρακτῆρα. Ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἀκάπνου πυρίτιδος, ἀξιόλογα δύναται νὰ ἐγκαταστήσῃ μικρὸν ἐργοστάσιον, παράγον τὴν πυρίτιδα ταύτην. Διατὶ τάχα νὰ θελήσωμεν νὰ παράγωμεν ἡμεῖς πυρίτιδα ὑπονόμων καὶ πυρίτιδα κυνηγίου, καὶ νὰ νομίζωμεν, ὅτι ἡ πυρῖτις τοῦ κυνηγίου θὰ φέρῃ εἰς ἡμᾶς ἀμύθητα κέρδη, ἀφοῦ τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἐν Γαλλίᾳ, ἡ ὁποία πάσχει μανίαν ἀληθῆ κυνηγίου, —διότι ἐκεῖ καὶ αἱ γυναῖκες ἀκόμη θηρεύουσι, — τὰ κέρδη ταῦτα δὲν εἶναι μεγάλα; Ἡ ἄκαπνος πυρῖτις δύναται ἀξιόλογα νὰ κατασκευασθῇ καὶ διὰ τῶν ἰδιωτικῶν καταστημάτων, αὐτὸ δὲ τὸ κατάστημα, περὶ τοῦ ὁποίου τόσος γίνεται λόγος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὸ Ἑλληνικὸν Πυριτιδοποιεῖον, ἔχει ἤδη ἐγκατάστασίν τινα θειϊκοῦ, νομίζω, ὀξέος, — διότι δὲν εἶμαι ἐνήμερος εἰς τὰ τῆς χημείας, — ἢ νιτρικοῦ ὀξέος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ πρώτη βάσις τῆς κατασκευῆς ἀκάπνου πυρίτιδος. Διατί λοιπὸν δὲν ἐπιχειροῦμεν, παραπλεύρως τῆς ἰδιωτικῆς βιομηχανίας, νὰ δημιουργήσωμεν καὶ ἡμεῖς μικράν τινα ἐγκατάστασιν, χρήσιμον διὰ τοὺς πολεμικοὺς σκοποὺς τοῦ Κράτους; Ταῦτα τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ παρατηρήσω, πέποιθα δὲ, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ συναισθάνεται, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο οὐδένα ἀπολύτως ἔχει ὠφέλιμον προορισμόν.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§227Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀκροᾶται ἤδη ἀπὸ χθὲς καὶ σήμερον σοβαρωτάτων συζητήσεων. Καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἐπιβάλλουσι συζήτησιν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, οὐχὶ μονολογίαν. Ἤδη πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν τῶν μᾶλλον διακεκριμένων, εὐγλώττως ὁμιλήσαντες, ἀπέδειξαν τοὐλάχιστον μέχρι τοῦδε, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ σταθῇ, δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Ἔφεραν οἰκονομικὰς καὶ λογιστικὰς ἀποδείξεις, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι ὄχι μόνον εἰσόδημα δὲν θὰ ἔχῃ τὸ Κράτος, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ ζημίαν. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην, διὰ νὰ μορφώσῃ γνώμην, νὰ ἀκούσῃ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀπαντῶντος εἰς πάντας τοὺς κυρίους Βουλευτάς, οἵτινες ἐπὶ τόσην ὥραν ὡμίλησαν πειστικώτατα, κατακρίνοντες τὸ νομοσχέδιον. Ἄλλως θὰ μεταβάλωμεν τὴν Βουλὴν εἰς στάδιον μονομεροῦς συζητήσεως, μονομεροῦς κατακρίσεως, ἄνευ συζητήσεως. Νομίζω ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν καὶ ἐξήγησιν, καὶ νὰ εἴπῃ τοὺς λόγους, οἵτινες τὸν πείθουσι νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐκτὸς ἐὰν δὲν ἐπιμείνῃ καὶ δηλώσῃ, ὅτι ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§229Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐὰν δὲν ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, βεβαίως ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω.

§230Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σιγὴ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ εἶναι ἔνοχος σιγή. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δύνανται νὰ ὑπονοηθῶσιν ὅσα ἰδιαιτέρως λέγονται, καὶ προτείνω ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας, ἂν δὲν ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§232Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὴν ἀποσύρει, κύριε Πρόεδρε.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέλος πάντων, μὴ παίζωμεν!

§234Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ἔχει δικαίωμα ν’ ἀγανακτήσῃ ὁ κ. Βουλευτής;

§235Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. .. (θόρυβος).

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλετε ἔνστασιν, κύριε Ῥοῦφε;

§237Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὄχι.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγετε ὅτι τίθεται ἐν ἀμφιβόλῳ ὁ Κανονισμὸς τοῦ Σώματος.

§239Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁρίστε, Κύριε Ζυγομαλᾶ.

§240Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§241Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν σκοπῶ ν’ ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν τὴν Βουλὴν, οὐδ’ ἔχω τὴν ἀξίωσιν, τὴν ὁποίαν τινὲς τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ φίλων μου ἐξεδήλωσαν κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην, τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐκβιασθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ ἄλλος τις τῶν Ὑπουργῶν, ἵνα μετάσχῃ τῆς συζητήσεως καὶ ὑποστηρίξῃ τὸ νομοσχέδιον. Οἱ Ὑπουργοὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων ἔχουσι δικαίωμα καὶ συμφέρον νὰ μετέχωσι τῶν συζητήσεων τῶν νομοσχεδίων, ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἀγορεύωσιν, ἵνα ἐξηγῶσι καὶ ἀναπτύσσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους καὶ τὰς σκέψεις, αἵτινες ἐκράτησαν κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν νομοσχεδίων, ἔχουσι δὲ καὶ συμφέρον νὰ ἀγορεύωσιν, νὰ ὑποστηρίξωσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἰσάγουσι, καὶ ἐκδηλώσωσι τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον προέθεντο, καὶ τὴν χρησιμότητα αὐτῶν, ὅπως πείσωσι τὴν πλειονοψηφίαν, ἵνα ἐπιψηφίσῃ αὐτά. Ὅταν οἱ Ὑπουργοὶ ἦναι πεπεισμένοι, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ πείσωσι τὴν πλειονοψηφίαν, διότι γνωρίζουσιν, ὅτι εἶναι βεβαία ἡ ψῆφος αὐτῆς, καὶ ἂν δὲν ἀναπτύξωσι τὰ νομοσχέδια, καὶ ἂν δὲν δικαιολογήσωσιν αὐτά, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀγορεύωσι καὶ νὰ κοπιάζωσι, καταναλίσκοντες οὕτω τὸν καιρόν των. Εἶπον ὅτι θέλω ἀπασχολήσει δι’ ὀλίγων τὴν Βουλήν, διότι κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, τὴν γενομένην κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὑπεφηνάμην δισταγμούς τινας περὶ τῆς ἐπιτυχίας τῶν σκοπῶν, οὓς οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου τούτου προέθεντο. Τοὺς δισταγμοὺς τούτους μοὶ ἐγέννησεν ἡ προκαταρκτικὴ μελέτη τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν ἐποιησάμην πρὶν ἢ τὸ νομοσχέδιον ἀχθῇ ὑπὸ συζήτησιν καὶ ἀναπτυχθῶσιν αἱ διατάξεις αὐτοῦ ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Ἔλεγον ὅτι μοὶ ἐγεννήθησαν δισταγμοὶ περὶ τῆς ἐπιτυχίας τῶν σκοπῶν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, διότι δύο προτίθεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σκοπούς, τὸν σκοπὸν ἵνα καταστήσῃ δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὸ Κράτος κατὰ πᾶσαν ὥραν καὶ κατὰ πᾶσαν στιγμὴν τὴν πυρίτιδα τὴν ἀναγκαίαν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ πολέμου, καὶ προσέτι πυρίτιδα τοιαύτην, ὁποίαν ὁ μέλλον ὁπλισμὸς τοῦ στρατοῦ ἤθελεν ἀπαιτεῖ, καὶ δεύτερον τὸν σκοπόν, ἵνα παρασκευάσῃ πρόσθετον πόρον ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὁμολογῶ, ὅτι, μετὰ τὴν μακρὰν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο μέχρι τοῦδε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐπί τε τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2, οἱ δισταγμοί μου οὗτοι μετεποιήθησαν εἰς πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἐὰν δὲ τὴν πεποίθησιν ταύτην δὲν ἐσχημάτισεν ἔτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, μοὶ φαίνεται ὅμως, ὅτι ἐνεποιήθησαν εἰς αὐτὸν δισταγμοί, καὶ διὰ τοῦτο ἐν τέλει τοῦ νομοσχεδίου ἀνέγραψε διάταξιν, ἥτις ἐν οὐδενὶ τῶν νόμων τοῦ Κράτους ὑπάρχει, διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας οὐ μόνον ἐπιτρέπεται εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος προσδιορίσῃ οὐ μόνον πότε θέλει ἐκτελεσθῆ ὁ νόμος, ἢ πότε θέλουσιν ἐκτελεσθῆ αἱ δεῖνα ἢ δεῖνα διατάξεις αὐτοῦ, ἀλλὰ διάταξιν, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἵνα διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἀναστέλλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, καὶ ἂν ἔτι ἤρξατο ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ, καὶ νὰ ἀνακηρύσσῃ, ὅτι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία καὶ ἐκύρωσεν ὁ Βασιλεύς, δὲν κρίνεται χρήσιμος, ἵνα ἐφαρμοσθῇ. Καὶ τότε θέλει προβληθῆ τὸ ἐρώτημα: πῶς ἐπεμείνατε εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον, ἐπιψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν θέλησίν σας, ὑπεβάλετε πρὸς κύρωσιν εἰς τὸν Βασιλέα, καὶ ὁ Βασιλεὺς κατέστησε νόμον διὰ τῆς κυρώσεως, ἐνῷ τὸν νόμον τοῦτον δὲν δύνασθε νὰ ἐφαρμόσητε; Καὶ πῶς, ἀφοῦ προεκαλέσατε τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς καὶ τὴν κύρωσιν τοῦ Βασιλέως, προβάλλετε εἰς τὸν Βασιλέα νὰ μὴ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον, καὶ ζητεῖτε παρ’ αὐτοῦ νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ; Εἶπον, ὅτι οἱ δισταγμοί μου μετεβλήθησαν εἰς πεποίθησιν. Ἐγὼ φρονῶ πεποιθότως, ὅτι τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ προνοήσῃ, ἵνα παρασκευάζῃ αὐτὸ τὴν πυρίτιδα τοῦ πολέμου, τὴν πυρίτιδα, ἡ ὁποία ἀναγκαιοῖ εἰς τὸν στρατὸν αὑτοῦ, ὅπως μὴ περιέρχηται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προσφεύγῃ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἵνα ἀγοράζῃ τὴν πυρίτιδα, ἥτις εἶναι ἀναγκαία διὰ τὸν στρατὸν αὐτοῦ. Καὶ διατὶ τοῦτο; Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν, νὰ ἤμεθα πεπεισμένοι, ὁσάκις ἔχωμεν ἀνάγκην τῆς πυρίτιδος ταύτης, ὅτι θέλομεν ἔχει κατὰ πᾶσαν στιγμὴν τὴν πυρίτιδα, τῆς ὁποίας ἔχομεν ἀνάγκην, καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παραγγείλωμεν πυρίτιδα, ἀλλ’ αὕτη νὰ μὴ μεταφέρηται εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐγκαίρως, διότι δὲν εἶναι ἀδύνατον, ἡ πυρίτις, τὴν ὁποίαν αἱ ἀγοραὶ τῆς Εὐρώπης ἐγένετο δυνατὸν νὰ παράσχωσιν εἰς ἡμᾶς, νὰ μὴ μεταφέρηται ἐνταῦθα, λόγῳ διαφόρων περιστάσεων καὶ διαφόρων κωλυμάτων, οὕτω δὲ νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κρατῶμεν ἐν ἀργίᾳ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Συνέβη ὄντως ἄλλοτε εἰς ἐμὲ παραπλήσιόν τι, κατὰ τὸ ἔτος 1885 ἢ 1886. Ἐκρίθη τότε, ὅτι ἦτο ἀναγκαῖον νὰ γένηται προμήθεια διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας ὅπλων συστήματος Μαρτίνη, τύπου τουρκικοῦ. Ἀφοῦ δὲ μετὰ μεγάλης δυσκολίας κατωρθώθη ν’ ἀγορασθῶσιν 8,000 ὅπλα, φυσίγγια δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀγορασθῶσιν, ἵνα δὲ ἀγορασθῶσι τὰ ἀναγκαιοῦντα διὰ τὰ ὀκτακισχίλια ὅπλα φυσίγγια, οὐ μόνον παρῆλθε πολὺς χρόνος ἕως οὗ μεταφερθῶσι ταῦτα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ μέγισται παρενεβλήθησαν δυσχέρειαι, ἵνα ἐπιτραπῇ ἡ μεταφορὰ αὐτῶν. Λοιπὸν τὸ Κράτος, μάλιστα ὅταν εὐτυχήσῃ νὰ δυνηθῇ ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ δι’ ὅπλων τελειοτέρου συστήματος, πρέπει νὰ ἦναι κύριον τῆς κατασκευῆς πυρίτιδος, ἵνα ἔχῃ αὐτὸ πυρίτιδα, καὶ τόσην, ὅσης ἔχει ἀνάγκην κατὰ πᾶσαν στιγμήν, καθ’ ἣν ἤθελεν ἀποφασίσει. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον νομίζω, ὅτι τὴν πυρίτιδα, τὴν λεγομένην πυρίτιδα πολέμου, πρέπει νὰ κατασκευάζῃ τὸ πυριτιδοποιεῖον τοῦ Κράτους. Διότι αἱ τεχνικαὶ ἐργασίαι καὶ αἱ διάφοροι ὗλαι, αἵτινες χρησιμεύουσι πρὸς κατασκευὴν τῆς πυρίτιδος, ἔδωκαν ἐν Εὐρώπῃ στάδιον εὐρὺ εἰς μελέτην καὶ παραγωγὴν πυρίτιδος δι’ ὑλῶν, ἢ διὰ τρόπου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι γνωστὸς εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, καὶ ἑπομένως ἐνιαχοῦ ὑπάρχει πυρῖτις, τῆς ὁποίας ἡ κατασκευὴ εἶναι ἄγνωστος εἰς τὰς ἀλλοδαπούς. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἠθέλομέν ποτε εὐτυχήσει νὰ συμπληρώσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ εὕρωμεν αὐτὴν πρόθυμον ὑπηρέτιδα πρὸς θεραπείαν ἀναγκῶν τοιούτων. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο ἤθελε κατορθωθῆ, βεβαίως θέλει συντελέσει εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τούτου ἡ ἵδρυσις δημοσίου πυριτιδοποιείου διὰ τὴν παρασκευὴν πυρίτιδος πολέμου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ σκοποῦ τούτου, προτίθεται τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἶπον, καὶ ἄλλον σκοπόν, τὴν παρασκευὴν καὶ δημιουργίαν ἑνὸς πόρου χρηματικοῦ τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης. Ὑπελήφθη, ὅτι, ἐὰν εἰς τὸ πυριτιδοποιεῖον, ὅπερ ἤθελε συσταθῆ, ἵνα κατασκευάζηται ἐν αὐτῷ ἡ πυρῖτις, ἡ χρησιμεύουσα διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, ἐὰν εἰς αὐτὸ ἀνατεθῇ ἡ κατασκευὴ τῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου, τῆς χρησιμευούσης εἴτε εἰς ἐργασίας μεταλλευτικάς, εἴτε εἰς ἐργασίας οἰκοδομικάς, καὶ προσέτι τῆς πυρίτιδος, ἡ ὁποία εἶναι χρήσιμος διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς θήρας (τοῦ κυνηγίου), ὅτι τότε ἠθέλομεν δυνηθῆ νὰ δαπανῶμεν ὀλιγώτερα διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ εἴδους τούτου τῆς πυρίτιδος, τῆς ἐμπορικῆς λεγομένης πυρίτιδος, τῆς πυρίτιδος τῶν ὑπονόμων καὶ τῆς θήρας, νὰ πωλῶμεν δὲ τὰ εἴδη ταῦτα τῆς πυρίτιδος ἀκριβότερον καὶ εἰς τιμὴν ἀνωτέραν τῶν ἐξόδων τῆς παραγωγῆς, καὶ οὕτω νὰ δημιουργήσωμεν αἰσθητὸν πόρον ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τῶν δύο τούτων σκοπῶν τὴν ἐπιτυχίαν, δὲν ἀμφιβάλλω μόνον, ἀλλὰ τυγχάνω πεπεισμένος, ὅτι δὲν θέλει δυνηθῆ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποκτήσῃ διὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου. Διατί; Διὰ λόγους πρακτικούς, ὑποπίπτοντας εἰς τὴν κρίσιν καὶ τὴν ἀντίληψιν παντός. Ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκτεθέντων ἐγένετο γνωστόν, ὅτι θέλουσιν ἀπαιτηθῆ ἑκατομμύριά τινα πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἰδιοκτητῶν πυριτιδοποιείων, ἐν οἷς κατασκευάζεται πυρῖτις διαφόρων τάξεων καὶ διαφόρων κατηγοριῶν. Ἐὰν δὲ εἰς τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα προστεθῶσι καὶ τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θέλει ἀπαιτήσει ἡ σύστασις τοῦ πυριτιδοποιείου, τὸ ὁποῖον θέλει παράγει τὴν πυρίτιδα τοῦ πολέμου, καὶ προσέτι τὴν πυρίτιδα τοῦ ἐμπορίου καὶ τὴν δυναμίτιδα, βεβαίως δὲν ἔχουσιν ἄδικον οἱ ἰσχυριζόμενοι, ὅτι θέλουσιν ἀπαιτηθῆ δι’ αὐτὰ πέντε ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀλλ’ ἂν πρόκηται νὰ καταβάλωμεν πέντε ἑκατομμύρια, ὅπως ἀποζημιώσωμεν τοὺς ἔχοντας δικαίωμα ἀποζημιώσεως καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς ἐργαζομένους πρὸς κατασκευὴν πυρίτιδος, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ζητήσωμεν νὰ πείσωμεν τὰ ταμεῖα τοῦ στρατοῦ, ἵνα μετάσχωσι τῆς δαπάνης καὶ γείνωσι κοινωνοὶ τῆς ἐπιχειρήσεως. Καὶ ἄλλοθεν δὲ ἂν πορισθῶμεν τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν χρημάτων, δὲν θέλομεν δυνηθῆ νὰ πορισθῶμεν αὐτὸ ἐπὶ τόκῳ ἐλάσσονι τῶν 7%· τοσοῦτος δὲ τόκος ἐπὶ τοσούτου κεφαλαίου θέλει ἐπιφέρει δαπάνην 350,000 δραχμῶν ἐτησίως. Ἀλλ’ ἐὰν προσπορισθῶμεν καὶ πληρώσωμεν 350,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος εἰς τόκους τοῦ κεφαλαίου τούτου, πόσον κεφάλαιον θέλει ὑποληφθῆ, ἵνα εἰσαχθῇ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης; ποῖος πόρος θέλει μείνει διὰ τὸ ταμεῖον τοῦτο; Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι ἡ πρόσοδος τοῦ εἰδικοῦ πυριτιδοποιείου, τὸ ὁποῖον θέλομεν ἱδρύσει, θέλει εἶσθαι ἀνωτέρα τῶν 350,000 δραχμῶν; Ἤκουσα ἀριθμοὺς, τοὺς ὁποίους εἷς τῶν κ. Βουλευτῶν, ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀπήγγειλεν. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ ἦναι ἀναγεγραμμένοι ἐν τοῖς βιβλίοις τῶν ἐσόδων τῶν ἐν Γαλλίᾳ πυριτιδοποιείων, ἐν τοῖς βιβλίοις τῶν ἐσόδων τοῦ ἰδικοῦ μας καταστήματος δὲν θέλουσιν ἀναγραφῆ τοιοῦτοι ἀριθμοί. Ἐὰν δὲ οὐδεμίαν δυνηθῶμεν ν’ ἀποκτήσωμεν πρόσοδον διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θέλομεν ζημιώσει τὸ Ταμεῖον τοῦτο, διότι αἱ ἐλπίδες, τὰς ὁποίας συνελάβομεν, θέλουσιν ἀποδειχθῆ ἀπραγματοποίητοι, καὶ ἑπομένως θέλομεν στερήσει τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοῦ πόρου ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ παρασκευάσωμεν καὶ δημιουργήσωμεν, ἐὰν ἠκολουθοῦμεν τὸ ἕτερον σύστημα, ἐὰν, ἀντὶ νὰ παράγωμεν ἡμεῖς τὴν πυρίτιδα τοῦ ἐμπορίου, ἐπεβάλλομεν φόρον καταναλώσεως ἐπὶ τῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου, τῆς παραγομένης ἐν ἰδιωτικοῖς καταστήμασι. Θέλει εἶσθαι ὄντως λυπηρὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νὰ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως καὶ νὰ δημοσιευθῇ διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως ὡς νόμος τοῦ Κράτους, διότι θέλει ἐμποιήσει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν μίαν ἐλπίδα, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν δημοσίαν διοίκησιν τοῦ Κράτους, τὴν ἐπιληφθεῖσαν τῆς συστάσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης καὶ μεριμνῶσαν διὰ τὴν παρασκευὴν πυρίτιδος ἐπιτηδείας διὰ τὸν πόλεμον, ἐλπίδα ματαίαν, διότι θέλει ἔλθει ἡ στιγμή, καθ’ ἣν θέλομεν ἰδεῖ, ὅτι κατηναλώθη ἀνωφελῶς ὁ παρεληλυθὼς καιρός. Διὰ τοῦτο ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ μετασκευασθῇ τὸ νομοσχέδιον, οὕτως ὥστε νὰ παρασκευάσωμεν ἀσφαλῆ πόρον ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ φροντίσωμεν δὲ νὰ συστήσωμεν ἴδιον πυριτιδοποιεῖον, ἴδιον κατάστημα, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ παράγηται ἡ πυρῖτις, ἡ χρησιμεύουσα διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, καὶ ἡ δυναμῖτις, ἡ χρησιμεύουσα δι’ αὐτάς. Τὰ ζητήματα εἶναι πολὺ σοβαρά, ὅσον σοβαροὶ εἶναι οἱ σκοποὶ, τοὺς ὁποίους προτίθεται τὸ παρὸν νομοσχέδιον· ἐφ’ ὅσον δ’ ἔχομεν καθῆκον νὰ μὴ πλανώμεθα μὲ ἀερώδεις ἐλπίδας, νὰ ἐργαζώμεθα δὲ πρακτικῶς πρὸς ἐπιτυχίαν ἑκατέρων τῶν σκοπῶν, ἐπὶ τοσοῦτον συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νὰ μετασχηματίσῃ αὐτό, καθ’ ὃν τρόπον ὑπέδειξα πρὸς ὑμᾶς. Ὤφειλον νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν θέλει βεβαίως ἀκούσει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Γνωρίζω, ὅτι ἐν τῇ ψήφῳ τὴν ὁποίαν δίδουσιν οἱ κ. Βουλευταὶ ἐπὶ τῶν διαφόρων νομοσχεδίων, δηλαδὴ ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν νομοθετικῶν ἔργων αὐτῶν, εἰσχωρεῖ συνήθως ἢ ἐνίοτε καὶ πολιτικὴ ἔννοια, ἀλλὰ ἐπὶ ζητημάτων, οἷον εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον σκοπεῖ νὰ προσπορίζῃ εἰς τὸν στρατὸν τῆς πατρίδος τὰ μέσα τῆς Ἀμύνης τοῦ Κράτους, νὰ προσπορίζῃ πυρίτιδα, ἡ ὁποία θέλει χρησιμεύει διὰ τὰς πολεμικὰς ἡμῶν ἀνάγκας, καὶ προσέτι νὰ δημιουργήσῃ πόρον ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν δύναται νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ πολιτικὴ σκέψις ἐν τῇ ψήφῳ οὐδενὸς τῶν ἐμῶν φίλων, τὴν δὲ γνώμην, τὴν ὁποίαν λέγομεν, λέγομεν αὐτὴν κατὰ πεποίθησιν, ὡς ὀφείλομεν τοῦτο πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸν λαόν, ἀφίνομεν δὲ τὴν εὐθύνην τῶν ἀποτυχιῶν καὶ τῆς ματαίας παρελεύσεως τοῦ χρόνου εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιμένουσιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§242Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμία ἀμφιβολία δύναται νὰ ὑπάρξῃ, Κύριοι, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ ἔχῃ πολιτικὴν σημασίαν, οὐδεμία ἀμφιβολία δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου οὐδὲν ἕτερον ἡ Κυβέρνησις ἐπεδίωξεν, εἰμὴ τὴν ἐπίτευξιν τῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὑποβάλλουσα τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἕτερον ἔπραξεν ἢ νὰ διατυπώσῃ ἐν αὐτῷ ἰδέας, αἱ ὁποῖαι ἐφαίνοντο κοιναὶ ἐν τῇ Βουλῇ· διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ, ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν δὲν εἶναι ἰδέα, ἡ ὁποία ἐγεννήθη ἐν τῇ πτέρυγι ταύτῃ (δεικνύει τὴν δεξιὰν), ἡ ἰδέα αὕτη ἐγεννήθη ἐν τῇ πτέρυγι ἐκείνῃ (δεικνύει τὴν ἀριστεράν). Τῆς ἰδέας ταύτης τὴν πρωτοβουλίαν ἔσχεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος πολιτευτής, καὶ δικαίως ἔσχε ταύτην, διότι ταύτην τὴν πρωτοβουλίαν ἔσχεν ἐπὶ σκοπῷ, ἵνα ὑπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§243Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν πρωτοβουλίαν εἶχεν ὄντως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτής, ὁ φίλος μου συνταγματάρχης κ. Λιμπρίτης, τὴν γνώμην δ’ αὐτοῦ ἀπεδέχθημεν. Ὁ λαβὼν τὴν πρωτοβουλίαν ταύτην δὲν εἶχε συντάξει νομοσχέδιον, ἵνα κρίνωμεν ἐπ’ αὐτοῦ, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἢ ἂν δὲν ἐφαρμόζεται· τὸ νομοσχέδιον ὅμως, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκρίθη ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, οὐδὲ καθίσταται δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπός, ὃν προτίθεται.

§244Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκριβῶς τοῦτο ἔλεγον· καὶ ἔλεγον τοῦτο, διότι δὲν δύναμαι νὰ λησμονήσω, ὅτι τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν περιελήφθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἄρα ἡ ἰδέα, ἡ ὁποία ἐπρυτάνευεν, ἦτο ἀκριβῶς αὕτη. Ἀλλὰ διεξήχθησαν συζητήσεις, καὶ συζητήσεις σοβαρώταται, τῶν ὁποίων σκοπὸς ἦτο νὰ ἀποδείξωσιν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐπιτυγχάνεται οὔτε ὁ εἷς σκοπός, τουτέστιν ἡ παρασκευὴ καταλλήλου πυρίτιδος διὰ τὰς πολεμικὰς ἡμῶν ἀνάγκας, οὔτε ὁ ἕτερος, ὁ ταμιευτικός. Καὶ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι, ἐὰν τυχὸν ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ ἐπιδιωκόμενος ταμιευτικὸς σκοπός, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι διὰ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ τῆς πυρίτιδος ὁ πρῶτος σκοπὸς τελείως ἐπιτυγχάνεται· ἀπόδειξις δὲ, ὅτι ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς οὗτος, εἶναι, ὅτι τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑπέδειξε τὴν ἀνάγκην, ἵνα συσταθῇ πυριτιδοποιεῖον πρὸς παρασκευὴν πυρίτιδος διὰ τὰς πολεμικὰς ἡμῶν ἀνάγκας· ἄρα διὰ τοῦ ἐργοστασίου τοῦ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Κράτους ἱδρυθησομένου δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ πρῶτος σκοπὸς, ἄρα διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου δύναται κάλλιστα ὁ σκοπὸς οὗτος νὰ ἐπιτευχθῇ. Μένει νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ὁ δεύτερος σκοπὸς, ὁ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιωκόμενος, ἐπιτυγχάνεται. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχει μεγίστην σπουδαιότητα, διότι οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι, ἐὰν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ αὔξησις τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Ἐὰν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρόκηται μὲν νὰ ἐπιτύχωμεν τὸν πρῶτον σκοπὸν, νὰ μὴ ἐπιτύχωμεν ὅμως τὸν δεύτερον, ἐὰν πρόκηται δι’ αὐτοῦ οὐ μόνον νὰ μὴ ἐπιτύχωμεν τὸν δεύτερον τῶν ἐπιδιωκομένων σκοπῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐκτεθῶμεν εἰς καταβολὴν τοσούτων κεφαλαίων, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος, ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ μονοπωλίου δὲν θέλουσι καλύψει τοὺς τόκους τῶν κεφαλαίων τούτων, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν λύει τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διότι δι’ αὐτῆς προτείνει ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τῆς πυρίτιδος, τῆς χρησιμευούσης εἴτε πρὸς θήραν εἴτε διὰ βιομηχανικὰς ἐργασίας, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως προτείνει τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίου πρὸς παραγωγὴν πυρίτιδος διὰ τὰς πολεμικὰς ἡμῶν ἀνάγκας. Ἀλλὰ πρὸς ἵδρυσιν τοιούτου ἐργοστασίου ἀπαιτοῦνται δαπάναι· δὲν ἀπέδειξε δὲ, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλει προέλθει ἐκ τῆς φορολογίας τῆς πυρίτιδος, θὰ ἦναι ἐπαρκὲς, ὅπως καλύψῃ τὴν δαπάνην πρὸς σύστασιν ἐργοστασίου πρὸς παραγωγὴν τῆς πολεμικῆς πυρίτιδος, δὲν ἀπέδειξεν ἑπομένως, ὅτι διὰ τῆς φορολογίας ταύτης θέλουσιν αὐξήσει οἱ πόροι τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§245Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ἐνθερμότερος συνήγορος τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην φαίνεται ὅτι εἶναι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βονίτσης, ὅστις προσδιώρισε τὴν δαπάνην τοῦ πυριτιδοποιείου, ἐν τῷ ὁποίῳ θέλει κατασκευάζεσθαι ἡ πυρῖτις, ἡ ἀναγκαία διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, εἰς 400,000 δραχμάς. Ἐγὼ προβάλλω 500,000, προβάλλω 600,000. Αἱ ἑξακόσιαι χιλιάδες πρὸς 7% ἀποφέρουσι τόκον 42,000 δραχμὰς, καὶ οὐχὶ 350,000. Τὰς 42,000 ταύτας δραχμὰς βεβαίως δυνάμεθα νὰ πορισθῶμεν διὰ φορολογίας τῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου, οὕτω δὲ θέλομεν πορισθῇ βεβαίως μεγαλείτερον ποσὸν, θέλει δὲ μένει ὑπόλοιπον, ὅπερ θέλει χρησιμεύσει ὡς ἔσοδον τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§246Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ καὶ ἐγὼ ἔλεγον· ἔλεγον, ὅτι ἡ φορολογία ἡ ἐπιβληθησομένη πρέπει νὰ καλύψῃ κατὰ πρῶτον τὴν δαπάνην, ἥτις θὰ γείνῃ πρὸς σύστασιν ἐργοστασίου πρὸς παραγωγὴν πολεμικῆς πυρίτιδος, καὶ ἂν τυχὸν ὑπάρχῃ ὑπόλοιπον, τοῦτο θ’ ἀποτελέσῃ πόρον διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὁπωσδήποτε βλέπετε, Κύριοι, ὅτι πολὺ μακρὰν εἴμεθα κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐκ τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων, ἀσχολούμενοι περὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀνέπτυξαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτε, κακίζοντες ἡμᾶς διὰ τὴν ἀπηνῆ, κατὰ τὴν γνώμην αὐτῶν, φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπεβάλλομεν πρὸς προικοδότησιν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἔλεγον, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν φορολογίαν ταύτην, διότι ἐκ τῆς συστάσεως τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος ἤθελε προέλθει ποσὸν ὑπερβαῖνον τὸ 1,000,000. Ἀλλ’ ἀφίνω τὰς ἰδέας ταύτας, τὰς ἐγκαταλειφθείσας ὑπὸ τῶν ὑποστηριζόντων αὐτάς· παραδέχομαι, ὅτι ἐπῆλθε μεταβολὴ σκέψεων ἐκ καλῆς πίστεως, καὶ ὅτι διὰ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ζητήματος καὶ τῆς ἐπ’ αὐτοῦ συζητήσεως ἐπείσθησαν, ὅτι οἱ αἰσιόδοξοι ὑπολογισμοὶ ἀπεδείχθησαν ἀβάσιμοι. Ὁπωσδήποτε, Κύριοι, ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι πολλαὶ ἀμφιβολίαι ἠγέρθησαν· φρονῶ δὲ, ὅτι καθῆκον ἔχομεν, ἐπιδιώκοντες ἀφ’ ἑνὸς τὴν αὔξησιν τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὴν παραγωγὴν ἀφ’ ἑτέρου καλῆς πολεμικῆς πυρίτιδος, φρονῶ, ὅτι ἔχομεν καθῆκον, τοιούτους μόνον ἐπιδιώκοντες σκοποὺς καὶ οὐδένα ἄλλον ἔχοντες λόγον, ὅπως ὑποστηρίξωμεν τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου συζήτησιν, ὅπως διὰ πλειοτέρας μελέτης ἴδωμεν, εἰς ποῖα πρέπει νὰ καταλήξωμεν συμπεράσματα. Τὴν πρότασιν ταύτην ὑποβάλλω καὶ εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν.

§247ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§248Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Εὖγε! εὖγε!

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται τὸ νομοσχέδιον, καὶ λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 καὶ 50′ μ. μ.)