1904.03.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37

τῆς 13 Μαρτίου 1904.

(Σάββατον).

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ι. Γιαννακίτσα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 6 καὶ 10′ μ. μ. παρόντων 123 Βουλευτῶν, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σ. Σῖμος, διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος «Πατρίδος» τοῦ Βουκουρεστίου, ἐξορκίζει ἐξ ὀνόματος τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, διότι, λέγει, ἡ ματαίωσις καὶ τὴν φορὰν ταύτην πάσης σοβαρᾶς ἐργασίας περὶ στρατιωτικῆς ἀνασυντάξεως μεγάλως θέλει ἀπελπίσει τοὺς ἔξω Ἕλληνας περὶ τῆς ἀληθοῦς φροντίδος τοῦ ἐλευθέρου Κράτους διὰ τὴν ἀποκατάστασιν αὐτῶν. Ἡ χήρα Χαρίκλεια Ἀντωνίου Σταθοπούλου, ἀξιωματικοῦ φονευθέντος κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897, δι’ ἀναφορᾶς της πρὸς τὴν Βουλὴν αἰτεῖται αὔξησιν τῆς συντάξεώς της. Ὁ βουλευτὴς Πυλίας κ. Σάκκης ὑποβάλλει ἐγγράφως τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελον, τὸν ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ ἐργολάβου τῶν λιμενικῶν ἔργων Κορώνης. Ὁ φάκελος οὗτος εἶχε κατατεθῆ, ἀλλὰ παραδόξως ἐπεστράφη ἐκ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ζητηθεὶς παρὰ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος, πρὶν ἢ γείνῃ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, καὶ δὲν ἐγένετο τοιαύτη διότι δὲν κατετέθησαν καὶ αἱ αἰτηθεῖσαι πράξεις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Κορώνης. Προσέτι παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ τηλεγραφικῶς πληροφορίας παρὰ τοῦ εἰρηνοδίκου Κορώνης, ὡς προέδρου τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, διατὶ ὁ κ. εἰρηνοδίκης προβαίνει εἰς διαφόρους πράξεις χωρὶς νὰ καλέσῃ καὶ τὰ ἕτερα δύο μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐκλεγέντα. Καθ’ ὅσον δὲ γνωρίζω, ἀπὸ σκοποῦ γίνονται ταῦτα, διότι πρόκειται νὰ χαρισθῶσι χιλιάδες δραχμῶν ἐκ τοῦ λιμενικοῦ χρήματος.» Ἡ ἐπερώτησις αὕτη θὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐωτερικῶν. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῆς χήρας Σταθοπούλου τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Μοσχούλας.

§2ΦΩΤ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ἡ ἀτυχὴς χήρα τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ Ἀντωνίου Σταθοπούλου, τοῦ φονευθέντος κατὰ τὸν πόλεμον, ὑπέβαλεν ὁμοίαν ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει ν’ ἀπονεμηθῇ εἰς αὐτὴν ἡ σύνταξις ἡ ἀπονεμομένη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ. Ὁ Ἀντώνιος Σταθόπουλος, λαβὼν δύο πληγὰς κατὰ τὸν πόλεμον, ἀπεβίωσεν εἰς τὸ νοσοκομεῖον Χαλκίδος. Οὗτος ὑπηρέτει ἐπὶ 15 συναπτὰ ἔτη ὡς ἀνθυπολοχαγὸς ἐν τῷ σώματι τοῦ πεζικοῦ. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δικαιοῦται ἡ χήρα αὐτοῦ νὰ τύχῃ τῆς συντάξεως τῆς ἀπονεμομένης εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ, διότι ὁ σύζυγος αὐτῆς, ἐὰν ἔζη, ἀποστρατευόμενος θὰ ἐλάμβανε τὸν βαθμὸν καὶ τὴν σύνταξιν τοῦ ὑπολοχαγοῦ, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ὡς ὑπηρετήσας ὑπὲρ τὰ ὀκτὼ ἔτη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, — ἣν παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, — καὶ νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§4ΛΟΥΚΑΣ ΜΠΕΛΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔν τινι τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων προέτεινα τὴν σύστασιν λαχείου ἐθνικοῦ. Εὐτυχῶς δὲ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην παρεμβὰς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ παρακαλέσῃ νὰ ὑποβάλω ἴδιον νομοθέτημα, διότι ἀντέκρουσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἐπίμονον αἴτησίν μου, ὅπως περιληφθῇ τὸ λαχεῖον δι’ ἑνὸς προσθέτου ἄρθρου εἰς τὸ περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης νομοσχέδιον. Ὑπομιμνήσκω τῷ ἀξιοτίμῳ κ. Ὑπουργῷ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν παράκλησίν του ταύτην, διότι ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι αὕτη δὲν προῆλθεν ἐκ στιγμιαίου ἐνθουσιασμοῦ — καθόσον δὲν γνωρίζω νὰ ἐνθουσιᾷ συνήθως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, — ἀλλ’ οὔτε ὑπέλαβον, ὅτι τοῦτο ἐγένετο πρὸς παραπομπὴν εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας, ἢ ὡς ἐπιτάφιος λόγος τῆς προτάσεώς μου. Διὰ ταῦτα λοιπόν, καίτοι ὑπάρχουσιν ἀκόμη οἱ δυσπιστοῦντες καὶ νομίζοντες τὴν πρότασίν μου ἀπολεσθεῖσαν, ἐγὼ συνέταξα, ἑπόμενος εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως προνομιούχου ἐθνικοῦ λαχείου». Ἐπιτραπήτω μοι δὲ, κύριε Πρόεδρε, ὅπως δι’ ὀλίγων λέξεων προσπαθήσω νὰ δικαιολογήσω τὴν πρότασιν ταύτην. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει τὴν εὐτυχίαν — τὴν ἀνδραποδώδη ἴσως — νὰ ζῇ δι’ ἑαυτὴν καὶ μόνην, τρώγουσα, πίνουσα καὶ καθεύδουσα, ὅπως ἡ Κίνα, ἡ διὰ Σινικοῦ τείχους ἀποκεκλεισμένη τοῦ ἔξω κόσμου, ὅπως τὸ Βέλγιον καὶ ἡ Ἑλβετία, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἄλλας ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ μόνον περὶ τῶν καθ’ ἑαυτὴν φροντίζει. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ σκέπτηται καὶ πολὺ πέραν τῶν στενῶν αὑτῆς ὁρίων, νὰ σκέπτηται καὶ νὰ μεριμνᾷ ὑπὲρ σύμπαντος τοῦ Ἑλληνικοῦ, ὅπως ἡ ἱστορία αὐτῆς μέχρι τοῦδε διδάσκει. Διότι, ἐὰν τὸ ἔθνος ἦναι ἐπιβεβαρημένον δι’ 800 ἑκατομμυρίων ἢ ἑνὸς δισεκατομμυρίου δραχμῶν χρέους, εἶναι διότι ἡ Ἑλλὰς αἰσθάνεται τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῆς πρὸς σύμπαν τὸ Ἑλληνικόν, καὶ δὲν ζῇ δι’ ἑαυτὴν καὶ μόνην. Ἔχει λοιπὸν ἡ Ἑλλὰς καὶ πρὸς ἑαυτὴν ὑποχρεώσεις καὶ πρὸς τὰς ἄλλας ἑλληνικὰς κοινότητας, ὑποχρεώσεις παντοίας, παντοδαπὰς καὶ βαρυτάτας. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο δεῖται βεβαίως χρημάτων καὶ πολλῶν καὶ πλείστων, καὶ ὡς πλείστων, κύριε Πρόεδρε. Τοιαῦτα δὲ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ μὲ Προϋπολογισμὸν φθισικὸν καὶ πλαστόν· ναὶ, πλαστὸν, διότι τὰ 120,000,000 αὐτοῦ κυρίως δὲν εἶναι εἰμὴ 80,000,000 πραγματικὰ, εἰς χρυσόν. — διότι ὁ χρυσὸς εἶναι νόμισμα, — ἐὰν δὲ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τούτων τὰ διὰ τὸ δημόσιον χρέος 25,000,000, μένουσι διὰ τὴν Ἑλλάδα 55 ἑκατομμύρια, ἢ ἔστω καὶ 60 ἑκατομμύρια εἰς χρυσόν. Διὰ τοῦ εὐτελεστάτου δὲ τούτου ποσοῦ ὀφείλει καὶ πρέπει τὸ Κράτος νὰ ἀνορθώσῃ Κλῆρον, Παιδείαν, Δικαιοσύνην, Στρατὸν, Στόλον, νὰ ἐνθαρρύνῃ τὴν παραγωγὴν, ν’ ἀποξηράνῃ ἕλη, νὰ διαρρυθμίσῃ ποταμῶν κοίτας, νὰ ἀναπτύξῃ τὴν συγκοινωνίαν, νὰ ἑδραιώσῃ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ νὰ φροντίσῃ καὶ περὶ πάντων τῶν ἔξω Ἑλλήνων, οἵτινες τὰ πάντα, καὶ δικαίως, ἐντεῦθεν προσδοκῶσιν. Ἀλλὰ μὲ τὸν φθισικὸν αὐτὸν Προϋπολογισμὸν βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμὸν αὐτοῦ καὶ τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη πολλῶν, πλείστων χρημάτων. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ ἐκφράσω τὴν πεποίθησίν μου, ὅτι, καὶ 200,000,000 δραχμῶν Προϋπολογισμὸν ἐὰν εἶχεν ἡ Ἑλλὰς, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς πολλὰς καὶ ἐπειγούσας ἀνάγκας αὐτῆς. Δύο εἶναι αἱ ὁδοὶ, διὰ τῶν ὁποίων ἠδύνατο ἡ Ἑλλὰς νὰ προσπορίσηται εἰς ἑαυτὴν χρῆμα, — διότι περὶ δανείων δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος πλέον, — οἰκονομίαι καὶ φόροι· ἀλλὰ περὶ τῶν φόρων, πολὺ ὀρθῶς, ἱκανοὶ ῥήτορες, μάλιστα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὑπέδειξαν, ὅτι ὑπερεπληρώθη τὸ ποτήριον, καὶ δυσκόλως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ δεχθῇ ἀγογγύστως νὰ τῷ ἐπιβληθῶσι νέοι φόροι· περὶ δὲ οἰκονομιῶν ἐπίσης, ὡς νῦν ἔχουσι τὰ πράγματα ἐν τῇ Βουλῇ, καίτοι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος, δύσκολον, ἂν οὐχὶ ἀδύνατον, ἀποβαίνει νὰ ἐπιβληθῶσιν αὐστηραὶ καὶ ἀμείλικτοι οἰκονομίαι. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ ἐπανέλθω ὡς πρὸς τοὺς φόρους, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ἐπιεικῶς λίαν ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶπεν, ὅτι πρόκειται περὶ καταπονήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν πρόκειται περὶ καταπονήσεως, πρόκειται περὶ κατασυντρίψεως αὐτοῦ, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει δώδεκα πληγὰς, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἐξέρχεται τὸ αἷμα αὐτοῦ, ἡ ἐλαχίστη δὲ ἴσως πληγὴ εἶναι ἡ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἀναφέρω δεύτερον τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν δήμων, τρίτον τὴν βαρυτάτην φορολογίαν τὴν ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἡ ὁποία, ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου ἦναι ἀκριβεῖς, κατὰ τὸν μακαρίτην Συγγρὸν, τὸν ἐθνικὸν εὐεργέτην, ἀνέρχεται εἰς ποσὸν πολὺ ἀνώτερον βεβαίως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Τέταρτον, ἡ σταφιδικὴ κρίσις εἶναι ἄλλη πληγή. Μίαν ἐπαρχίαν ἐμελέτησα, τὴν τῆς Ἠλείας· αὕτη κατ’ ἔτος ζημιοῦται 10,000,000 δραχμὰς, διότι, ἐνῷ πρὸ δεκαετίας εἰσῆγεν ὑπὲρ τὰ 20,000,000 δραχμῶν, ἔκτοτε εἰσάγει μόνον 8,000,000· ἄρα ἐκπίπτονται 12,000,000 ἐτησίως, καὶ ἐν διαστήματι 10 ἐτῶν μόνον ἡ Ἠλεία ἐζημιώθη 120,000,000, ὁλόκληρος δὲ ἡ Πελοπόννησος βεβαίως ἐζημιώθη 800,000,000! Πλὴν δὲ τούτου ἔρχονται κατόπιν οἱ τοκογλύφοι, αἱ Τράπεζαι, τὰ Χρηματιστήρια, αἱ μεταναστεύσεις, τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως, τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα, τὰ ἑτερόσιτα καταναλωτικὰ καὶ μὴ παραγωγικὰ ἐπαγγέλματα, οἷον ἱερεῖς, δικηγόροι, δικολάβοι, ἰατροὶ, φαρμακοποιοὶ κλπ. κλπ., τὰ λαχεῖα τὰ ξενικὰ καὶ τέλος αἱ ξέναι ἀσφαλιστικαὶ καὶ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρεῖαι· ὅλα αὐτὰ εἶναι τόσαι πληγαὶ, αἱ ὁποῖαι ἀφαιροῦσι καὶ ἐκμυζῶσι τὸ αἷμα τοῦ λαοῦ, καὶ εἶναι θαῦμα, κατ’ ἐμὴν γνώμην, πῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς προσπορίζεται τὸν ἄρτον, ἵνα ζήσῃ καὶ ἵνα θρέψῃ τὰ ἑαυτοῦ τέκνα. Διὰ τοῦτο μετὰ μεγίστης προσοχῆς καὶ δυσφορίας βεβαίως ἡ Βουλὴ θὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναγκαίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅταν ἀνώτερα καθήκοντα ἐπιβάλλωσι ταύτην. Διὰ ταῦτα ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται, ὡς ἑκούσιος ἔρανος ὁ πόρος ὁ ἀπὸ τῶν λαχείων, τὸν ὁποῖον πάντα τὰ ἔθνη ἐκμεταλλεύονται, πρὸ πάντων δὲ ἡ Ἰταλία. Ἀφίνω τὴν Γερμανίαν, τὴν Ἱσπανίαν, τὴν Αὐστρίαν, τὴν Οὐγγαρίαν, τὴν Σερβίαν, ἀκόμη καὶ τὴν Βουλγαρίαν. Ἡ Ἰταλία μόνον εἰσπράττει ἐκ τῶν λαχείων 60 ἕως 80 ἑκατομμύρια φράγκα κατ’ ἔτος. Νομίζω λοιπόν, ὅτι καὶ ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ παρίδωμεν τὸν πόρον τοῦτον, δὲν πρέπει νὰ περιφρονήσωμεν αὐτόν, διότι βεβαίως ἀνήθικος δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ, ἀφοῦ ἅπαντες οἱ λαοὶ τοῦ κόσμου τὸν ἔχουσι. Βεβαίως ἡ ὑψηλὴ καὶ αἰθεροβάμων φιλοσοφία, κ. Πρόεδρε, καταδικάζει καὶ τοῦτο, ὡς καὶ πάντα τὰ ἀνθρώπινα πάθη, τὰς ἐλπίδας καὶ τοὺς φόβους, ἀπαιτοῦσα, ὅπως ὁ ἄνθρωπος ἄγηται ἐκ μόνου τοῦ ἡγεμονικοῦ τῆς ψυχῆς, ὑπὸ τῆς κρίσεως καὶ τῆς λογικῆς, καταδικάζουσα τὰ πάθη, τὴν φιλοδοξίαν, τὴν φιλαρχίαν, τὴν φιλαργυρίαν κλπ., ὡς ἀνάξια τοῦ ἀνθρώπου. Ἀλλ’ ὁ ἄνθρωπος πάντοτε, ἐν ὅσῳ ζῇ, θὰ διευθύνηται ἀπὸ τὰ πάθη του, καὶ ὁ ἀνθρώπινος βίος θὰ ἦναι σειρὰ ἐλπίδων καὶ ἀπογοητεύσεων. Ὥστε νομίζω, ὅτι δυνάμεθα μίαν τῶν ἐλπίδων, τὴν τοῦ κέρδους, ἡ ὁποία εἶναι ἀρκετὰ ἔμφυτος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ τὴν χρησιμοποιήσωμεν ὑπὲρ τοῦ ἔθνους. Ἵνα μὴ μακρηγορῶ, λέγω, ὅτι, ὑπὲρ πάντα τὰ λαχεῖα, τὰ λαχεῖα τῆς Οὐγγαρίας καὶ τῆς Σερβίας εἶναι τὰ τελειότερον κατηρτισμένα. Ἐγὼ ἔλαβον μὲν ταῦτα ὑπ’ ὄψιν, καθὼς καὶ τὸ τῆς ἡμετέρας Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, καὶ συνέταξα πίνακα, ἀλλ’ εἰς τὸν πίνακα τοῦτον ἀπέφυγον τὰς λαθροχειρίας, τὰς ὁποίας ἔχουσι τὰ λαχεῖα ἐκεῖνα, διότι ἐκεῖνοι διατείνονται, ὅτι ἀπὸ ἑκατὸν χιλιάδας κλήρους οἱ ἡμίσεις κερδίζουν, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ψεῦδος, διότι ἑκατοντακισχίλιοι κλῆροι εἶναι κατὰ μῆνα, καὶ γίνονται δώδεκα κληρώσεις, κερδίζουν δὲ μόνον 50 χιλιάδες τὸ ἔτος. Διὰ νὰ μὴ καταπονῶ τὴν Βουλήν, ὑποβάλλω ἁπλῶς τὸ νομοσχέδιον, καὶ εἰς μὲν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπομιμνήσκω τὴν ὑπόσχεσίν του, τὴν δὲ Βουλὴν παρακαλῶ, μετὰ προσοχῆς νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Θηβῶν ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 144). Ὁ κύριος Σπηλιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§6Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐξεπλάγην ὀλίγον ἀπὸ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔδωκεν, ἀπαντῶν εἰς ἐπερώτησίν τινα τοῦ συναδέλφου κ. Παυλοπούλου ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῶν ἐκ τῆς κωμοπόλεως Λεχαινῶν κατηγορουμένων ἐπὶ ἀντιστάσει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπληροφόρησε τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν ἐν Ἠλείᾳ Πλημμελειοδικῶν παρέπεμψε τοὺς κατηγορουμένους τούτους εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον, καὶ ὅτι ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ἀνέκοψε τὸ βούλευμα τοῦτο. Γνωρίζων, κύριε Πρόεδρε, καλῶς τὸν προϊστάμενον τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Ἠλείᾳ Πλημμελειοδικῶν, ὅστις δικαίως δύναται νὰ καταλεχθῇ μεταξὺ τῶν δοκιμωτέρων, τῶν εὐφυεστέρων, τῶν ἀμεροληπτοτέρων Προέδρων, οὓς ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ ἔχῃ, ὁμολογῶ, ὅτι ἐξεπλάγην, διότι ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ἔθεσεν ἐν ἀμφιβόλῳ, οὕτως εἰπεῖν, τὰς σκέψεις καὶ τὰ συμπεράσματα τοῦ βουλεύματος διὰ τοῦ ἐνδίκου τῆς ἀνακοπῆς μέσου. Δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ ἐπεμβῶ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως, καὶ νὰ ἐλέγξω αὐτὸν κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ καὶ δικαιωμάτων. Θὰ παρεκάλουν ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς δικαστικοὺς λειτουργούς, τοὺς ἐπιτετραμμένους τὴν καταδίωξιν τῶν ἐγκλημάτων, νὰ μὴ δεικνύωσι πολὺ ὑπέρμετρον ζῆλον, διότι ὁ ὑπέρμετρος ζῆλος, καίτοι οὐδέποτε δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ὠφέλειαν, δύναται ὅμως νὰ ζημιώσῃ, καὶ πολλάκις νὰ δώσῃ χώραν εἰς παρεξηγήσεις, αἵτινες μειοῦσι τὸ γόητρον τῆς Δικαιοσύνης καὶ σαλεύουσι τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν πρὸς αὐτήν. Οἱ γνωρίζοντες ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ πράγματα ἐκεῖ, καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἔλαβε χώραν ἡ πρᾶξις, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἀνακοπὴ καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας κρατοῦνται 17 πολῖται εἰς τὰς φυλακὰς ἀπὸ τριῶν ἤδη μηνῶν, θὰ ἐξηγήσωσι κακῶς τὴν ἀνακοπὴν, ἴσως θὰ παρεξηγήσωσι καὶ θὰ πιστεύσωσιν, ὅτι ἡ ἀνακοπὴ ἐγένετο διὰ νὰ παραταθῇ ἡ προφυλάκισις. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη, Κύριοι, εἶναι μία ἀπὸ τὰς ὑποθέσεις, τὰς ἀτυχῶς συνήθως συμβαινούσας ἐν τῇ πατρίδι μας. Καὶ ἐγώ, δικηγορῶν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, οὐδέποτε ἢ σπανιώτατα εἶδον ἀντιστάσεις κατὰ ὀργάνων τῆς ἐξουσίας εἰς βαθμὸν κακουργήματος. Καθ’ ἑκάστην ἀκούομεν ἀντιστάσεις κατὰ κλητήρων δικαστικῶν καὶ ὀργάνων τῆς ἀστυνομίας, καὶ πολλάκις δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως ἔρχονται οἱ κατηγορούμενοι εἰς τὸ Δικαστήριον καὶ δικάζονται ἀπὸ τὸ Πλημμελειοδικεῖον, χωρὶς κἄν νὰ προηγηθῇ προφυλάκισις. Εἰς τὴν κοινότητα τῶν Λεχαινῶν ἐγεννήθη, ἴσως ἀδίκως, —δὲν λέγω δικαίως, —ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ πράκτωρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καταδιώκει μεροληπτικῶς τοὺς ὀφειλέτας αὐτῆς· ἐγεννήθη ὅμως αὐτὴ ἡ ἰδέα, καὶ γνωρίζετε ποίαν ἐπιρροὴν ἔχει ἡ ἰδέα τῆς ἀνισότητος...

§7ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω, ὅτι δικαίως ὁ λαὸς ἐξηγέρθη, διότι φατριαστικῶς ἐγένετο ἡ ἐνέργεια· δίδω δὲ καὶ τὴν ἐξήγησιν, ὅτι ἐξ 800 ἐνταλμάτων μόνον 120 ἐξετελέσθησαν.

§8ΧΡ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε μίαν πληροφορίαν; Φαίνεται, ὅτι ἀγνοεῖτε τὴν ἀρχικὴν αἰτίαν τῆς ἐξεγέρσεως. Ἕνεκα συμπλοκῆς, γενομένης ἐν τῇ πόλει, συνελήφθη ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων εἷς πολίτης καὶ ὡδηγήθη εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα· ἐκεῖ εὑρέθη, ὅτι ὤφειλεν ἓν μικρὸν χρέος, τὸ ὁποῖον τοῦ ἐζήτησαν νὰ πληρώσῃ. Ἐπειδὴ δὲ διεδόθη, ὅτι συνελήφθη συνεπείᾳ ἐντάλματος τοῦ πράκτορος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ ὅτι οὗτος θὰ ἐκδώσῃ καὶ ἄλλα ἐντάλματα, ἐγένετο ἡ ἐξέγερσις ἐκείνη.

§9Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω. Ἐσχηματίσθη μία γνώμη, ὅτι μεροληπτικῶς ἐκτελοῦνται ἐντάλματα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης· γνωρίζετε δὲ, πόσον ὁ Ἕλλην προσέχει εἰς τὴν ἰσότητα. Καὶ ὅταν μὲν πρόκηται περὶ ἀνισότητος προερχομένης ἐκ καταδιώξεως ὑπὸ τῆς Πολιτείας, ἴσως ἔχει συνηθίσει, καὶ δὲν τῷ κάμνει ἐντύπωσιν αὕτη, ἀλλὰ ἀνισότης προερχομένη ἐκ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐκ τοῦ ἱδρύματος δηλαδὴ, τὸ ὁποῖον ὁ λαὸς θεωρεῖ ὡς ἴδιον αὐτοῦ ἵδρυμα, ὡς συντηρούμενον διὰ τοῦ χρήματός του, βεβαίως τῷ κάμνει κακὴν ἐντύπωσιν. Τὴν πρᾶξιν ταύτην ἀπεδοκίμασαν διάφοροι πολῖται διὰ τρόπου θορυβωδεστέρου ἴσως τοῦ πρέποντος. Μετὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο συλλαμβάνονται 17 πολῖται, ἐκ τῶν ἐγκριτωτέρων τῆς κωμοπόλεως, —καὶ τοῦτο οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, —καὶ φυλακίζονται. Ἐθεωρήθη τὸ μέτρον ὡς διοικητικὸν καὶ δυνάμενον νὰ ἐπιβληθῇ, καὶ πάντες ἐσιγήσαμεν, διότι βεβαίως οἱ νόμοι πρέπει νὰ τηρῶνται μετὰ σεβασμοῦ, ἀλλὰ ὁ ζῆλος τῶν ἀρχῶν τῶν δικαστικῶν πρέπει νὰ φθάνῃ μέχρις ἑνὸς σημείου, ὥστε νὰ μὴ γεννῶνται ἀδικήματα ἢ πικρίαι εἰς λαὸν, ὅστις οὐδὲν ἄλλο ζητεῖ ἢ δικαίαν καὶ ἀμερόληπτον ἐφαρμογὴν τῶν νόμων. Εἶναι, Κύριοι, 17 ἄνθρωποι ἐκ τῶν ἡσυχωτέρων καὶ ἠθικωτέρων κατοίκων τῶν Λεχαινῶν, μεταξὺ δὲ αὐτῶν εἶναι καὶ ὁ κύριος Δημήτριος Χατζηγιάννης, ὁ ὁποῖος, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, εἰς τὴν ἑπομένην Περίοδον τῆς Βουλῆς θὰ παρακαθήσῃ εἰς τὸ Βουλευτήριον, καὶ κρατοῦνται ἀπὸ τριῶν ἤδη μηνῶν εἰς τὰς φυλακάς. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, — διότι βεβαίως δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω νὰ ἐπεμβῶ εἰς τὴν ἐξάσκησιν τῶν καθηκόντων τοῦ κυρίου Εἰσαγγελέως, — νὰ συστήσῃ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα νὰ στείλῃ τὴν δικογραφίαν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Ἐφετεῖον πρὸ τοῦ Πάσχα, ἵνα δυνηθῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἑώρτασαν τὴν Γέννησιν τοῦ Χριστοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς, νὰ ἑορτάσωσι τοὐλάχιστον τὴν Ἀνάστασιν μὲ τὰς οἰκογενείας των.

§10Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπιτρέπετε;

§11Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Μάλιστα.

§12Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἂν χθὲς ἢ σήμερον, ἀλλὰ βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν, ὅπως ταχύτερον ἐκδοθῇ τὸ βούλευμα. Ἐννοεῖται, ὅτι περισσότερον δὲν δύναμαι νὰ πράξω.

§13Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν θὰ ἐπικυρώσῃ τὸ βούλευμα τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν, ἀποτελουμένου ἀπὸ δικαστὰς ἀρίστους, ἀπὸ δικαστὰς, τῶν ὁποίων ἡ κρίσις καὶ ἡ ὀρθότης τῆς σκέψεως δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι συναφὲς τὸ ζήτημα, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ συστήσωσιν εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Σταφιδικὴν νὰ παύσῃ τὰς καταδιώξεις, δεχομένη μέρος τῶν χρεῶν, ἢ τοὺς τόκους καὶ τὴν ἀνανέωσιν τῶν χρεῶν, — διότι δὲν δύναται νὰ λάβῃ τίποτε περισσότερον, — ἵνα μὴ ἐγείρωνται καθ’ ἑκάστην παράπονα. Καὶ ἠκούσαμεν παράπονα, ὅτι ἐνεργεῖ μεροληπτικῶς, καὶ τὰ παράπονα ταῦτα δὲν δύνασθε νὰ θεωρήσητε ὡς γινόμενα ἐπὶ σκοπῷ ἀντιπολιτεύσεως, διότι προέρχονται ἀπὸ φίλους τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐκ τοῦ λόγου δ’ ἀκόμη, ὅτι δὲν γίνονται παράπονα κατὰ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων φόρων, ἐμφαίνεται, ὅτι τὰ ἐγειρόμενα κατὰ τῆς Τραπέζης παράπονα εἶναι δίκαια. Λοιπὸν νὰ ληφθῇ ἓν γενικώτερον μέτρον. Ἐὰν δὲ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Τραπέζης ὀχυροῦται ὄπισθεν τοῦ ἰσχυρισμοῦ, ὅτι δυνάμει τοῦ νόμου δὲν δύναται νὰ ἀνανεοῖ τὰ χρέη καὶ νὰ λαμβάνῃ ποσὰ ἀπέναντι αὐτῶν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλῃ, εἴτε διὰ τροπολογίας εἴτε ἄλλως πως νὰ δοθῇ ἄδεια εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ λαμβάνῃ ποσὰ ἀπέναντι τῶν πρὸς αὐτὴν ὀφειλῶν, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ δύναται ἡ Τράπεζα νὰ εἰσπράξῃ τὰ δάνεια αὐτῆς, καὶ οἱ ἄνθρωποι θὰ εὐκολύνωνται, καὶ δὲν θὰ γεννῶνται τοιαῦται ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι κρατοῦσι 17 ἀνθρώπους ἐκ τῶν μᾶλλον εὐπολήπτων εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ τέσσαρας ἤδη περίπου μῆνας.

§14ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἐπέμεινα καὶ σήμερον ἀκόμη ἐπιμένω, βεβαιῶν τὴν Βουλὴν, ὅτι ὄντως ἐκ φατριαστικῶν λόγων ὁρμώμενος ὁ πράκτωρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης προεκάλεσε τὰς ἐν Λεχαινοῖς σκηνάς· ἀπόδειξις δὲ, ὅτι ἐκ φατριαστικῶν λόγων προεκάλεσεν αὐτὰς, εἶναι, ὅτι, ἐνῷ ὁ ταμίας ἐξέδωκεν 800 ἐντάλματα κατὰ ὀφειλετῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον, μόνον 120 ἐντάλματα ἔδωκεν εἰς τὴν ἀστυνομίαν πρὸς ἐκτέλεσιν. Ὅτι δὲ τὰς σκηνὰς προεκάλεσεν ἡ μεροληπτικὴ αὕτη διαγωγὴ τοῦ ἀστυνόμου ἢ μᾶλλον τοῦ διευθύνοντος ἐνωμοτάρχου, ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐπῆγε νὰ συλλάβῃ τρεῖς πολίτας προγεγραμμένους. Οἱ πολῖται οὗτοι, μόλις ἔμαθον, ὅτι ἡ ἀστυνομία ἐνήργει φατριαστικῶς, καταδιώκουσα ἀπηνῶς, ἠθέλησαν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸν Διευθυντὴν τῆς ἐκεῖ ἀστυνομίας, ἵνα τὸν παρακαλέσωσι νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐνταλμάτων μέχρις ὅτου λάβωσι τὰ κατάλληλα μέτρα, ἤτοι νὰ παρακαλέσωσι τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐνταλμάτων. Ἀλλ’ ἕτεροι ἐπῆγαν καὶ εἶπον εἰς τὸν ἀστυνόμον, ὅτι ὁ λαὸς προτίθεται, ὄχι μόνον νὰ τὸν παρακαλέσῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ διαμαρτυρηθῇ. Ἀντίστασις πραγματικὴ δὲν ἔλαβε χώραν, ἀντίστασις ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας τὸ Ποινικὸν Δίκαιον χαρακτηρίζει ὡς ἀντιστάσεις ἐνόχους καὶ βιαίας. Δυστυχῶς, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, αἱ ἀρχαὶ τῆς Ἠλείας, θέλουσαι νὰ ἐμπνεύσωσι τὸν πανικὸν εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ἐκδικούμεναι διὰ τὰ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος λαβόντα χώραν, —καὶ τονίζω, ὅτι αὐτὸς καὶ μόνος ἦτο ὁ λόγος, —θέλουσαι, λέγω, νὰ ἐμπνεύσωσι τὸν πανικὸν εἰς τοὺς κατοίκους, —ἐκάλεσαν τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος πολίτας εἰς τὴν ἀνάκρισιν, καὶ ἐκεῖνοι προσῆλθον μόνοι των, δὲν τοὺς συνέλαβον· δύο ἢ τρεῖς μόνον συνελήφθησαν, οἱ ἄλλοι αὐθορμήτως προσῆλθον εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν, καὶ προεφυλακίσθησαν δυστυχῶς, καὶ ἔκτοτε κρατοῦνται προφυλακισμένοι. Χθὲς δ’ ἐξεπλάγην, ἀκούσας ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς ἔκαμεν ἀνακοπὴν τοῦ βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν ζητῶν τὴν παραπομπὴν τῶν κατηγορουμένων εἰς τὸ Κακουργοδικεῖον. Ὡς λίαν ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Σπηλιάδης, οὐδέποτε μέχρι τοῦδε παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Κακουργοδικεῖον διὰ τοιαύτην ἁπλουστάτην ἀντίστασιν πολῖται, καὶ ὅτε ἔτι πραγματικῶς ἔλαβε χώραν ἀντίστασις, τώρα δὲ, καὶ χωρὶς νὰ λάβῃ χώραν ἀντίστασις, προέγραψαν ὅσους ἤθελον νὰ στείλουν εἰς τὰς φυλακὰς, μεταξὺ δὲ αὐτῶν καὶ ἕνα ἰδικόν των, συνυποψήφιόν των, τὸν Δημήτριον Χατζηγιάννην, καὶ τοῦτο διὰ νὰ δικαιολογήσουν τὴν πρᾶξιν, ὅτι ὅλοι ἔπρεπε νὰ προφυλακισθοῦν. Ὁ κύριος δὲ λόγος εἶναι νὰ μείνουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ τὸ Πάσχα εἰς τὴν φυλακήν.

§15Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι ἢ νὰ εὐχαριστήσω τὸν συνάδελφόν μου κύριον Σπηλιάδην δι’ ὅσα πρὸ μικροῦ εἶπεν ἐν σχέσει μὲ τὴν κατάστασιν τοῦ Δικαστηρίου τῆς Ἠλείας, διότι οὕτω πως ἔρχεται συνήγορος τῶν παραστάσεων, τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ πρό τινων ἡμερῶν ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, σχετικῶς πρὸς τὴν ὄντως ἐλεεινὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ Δικαστήριον ἐκεῖνο. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι οὐδέποτε ἀπὸ τῆς συστάσεως αὐτοῦ τὸ Δικαστήριον τῆς Ἠλείας εἶχε καταρτισθῆ καθ’ ὃν τρόπον νῦν εἶναι κατηρτισμένον. Μὲ τοῦτο δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπιρρίψω μομφήν τινα κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διότι τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν τοῦ Δικαστηρίου ἐκείνου ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ προτοῦ ἀναλάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὁ νῦν κ. Ὑπουργός, οὐδὲ νὰ αἰτιαθῶ κατά τι τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου, διότι ὁ Πρόεδρος τῶν ἐν Ἠλείᾳ Πρωτοδικῶν καὶ δραστήριος εἶναι καὶ θέλησιν ἔχει πρὸς ἐργασίαν. Ἀλλ’ ἡ προθυμία καὶ ἡ δραστηριότης τοῦ κ. Προέδρου δὲν εἶναι ἱκαναὶ νὰ ἀναπληρώσωσι τὴν ἀπειρίαν καὶ ἀνεπάρκειαν τῶν ἄλλων δικαστῶν. Ἡ κοινὴ φήμη φέρει, ὅτι τινὰ τῶν μελῶν τοῦ Δικαστηρίου ἐργάζονται ἐκ προκαταλήψεως κατὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης· ὡσαύτως καὶ οἱ δύο Εἰσαγγελεῖς δὲν ἵστανται εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεως αὐτῶν. Καὶ ἀντὶ νὰ ἐμπνέωσι τὴν πεποίθησιν εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ προσέλθωσιν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ὅτι θ’ ἀπονεμηθῇ ἀκεραία καὶ ἀμερόληπτος δικαιοσύνη, τοὐναντίον συντελοῦσιν εἰς τὸν πολλαπλασιασμὸν τοῦ ἐγκλήματος, τρεπομένων εἰς τὴν φυγοδικίαν τῶν ἐχόντων δοσοληψίας πρὸς τὴν Δικαιοσύνην. Πρὸς τοῦτο δὲ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα ἐμφαίνοντα τὸν ἀριθμὸν τῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων. Ἐπίσης νὰ καταθέσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς δίκης κατὰ τοῦ Ἀρτέμη Σταθακοπούλου, δικασθέντος τελευταῖον εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον Ἠλείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Παυλοπούλου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετῆλθε βίαν, ἵνα πνίξῃ ἐνδεχόμενα κινήματα ἐν Ἠλείᾳ, ποιοῦμαι γνωστὸν εἰς τὸν κύριον Παυλόπουλον, ὅτι οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως ἐν Ἠλείᾳ, ἀφοῦ ἔχουσι τὴν δύναμιν νὰ σύρωσιν εἰς τὸ ἅρμα αὐτῶν ὑποψηφίους Βουλευτάς, θὰ ἔχωσι καὶ τὴν δύναμιν νὰ πνίξωσι καὶ κινήματα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐν Ἠλείᾳ, ἂν ταῦτα γείνωσι λόγῳ ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§16Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἐντελῶς παρενόησε τοὺς λόγους μου ὁ κύριος Στεφανόπουλος, ὁμιλήσας ὅπως ὡμίλησεν. Ἐγὼ δὲν ἐκάκισα τὸ Δικαστήριον Ἠλείας· ἀπ’ ἐναντίας εἶπον, ὅτι διευθύνεται ἀπὸ Πρόεδρον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς εἷς τῶν ἱκανωτέρων Προέδρων· οὔτε κατὰ τοῦ Δικαστηρίου εἶπόν τι. Μόνον εἶπον, ὅτι ὑπέρμετρος ζῆλος τοῦ ἐπιτετραμμένου τὴν καταδίωξιν τῶν ἐγκλημάτων ἐγέννησε τὸ ἄτοπον αὐτό. Ἂν ὁ κύριος Στεφανόπουλος ἔχῃ παράπονα ἴδια κατὰ τῶν δικαστῶν, δύναται νὰ ἐκφράζηται ἐξ ὀνόματός του· ἐγὼ ὅμως θεωρῶ τὸ Δικαστήριον τοῦ Πύργου κατηρτισμένον ἐντελῶς καλά.

§17ΧΡ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἡ τιμωρία, ἡ ὁποία ἔχει ἐπιβληθῆ εἰς τοὺς Λεχαινίτας, εἶναι πολὺ αὐστηρά. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μετὰ τὰς παραστάσεις τοῦ συναδέλφου κ. Σπηλιάδου, θὰ λάβῃ σύντονα μέτρα, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἐκδοθῇ τὸ βούλευμα τοῦ Ἐφετείου πρὸ τῶν ἑορτῶν. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον μὲ κάμνει νὰ λάβω τὸν λόγον, εἶναι ἡ κατάχρησις, τὴν ὁποίαν ποιεῖται ὁ κύριος Παυλόπουλος διὰ δημοκοπικῶν φράσεων. Ὁ κ. Παυλόπουλος πολὺ ἀρέσκεται νὰ μνημονεύῃ τῆς ἐξεγέρσεως τῆς Ἠλείας, χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅτι αἴτιος τῆς ἐξεγέρσεως ἐκείνης, —διὰ τὴν ὁποίαν ἐντρέπομαι, ὡς Ἠλεῖος, διότι δὲν ἦτο λόγος σπουδαῖος, ἵνα ἐξεγερθῇ ὁ λαός, —αἴτιος, λέγω, τῆς ἐξεγέρσεως ἐκείνης ἦτο καὶ ὁ κύριος Παυλόπουλος, ὅστις ἦλθε νὰ ὑποβάλῃ ἀκατονόμαστον πρότασιν, — ἐνθυμεῖσθε βεβαίως τὴν πρότασιν ἐκείνην—ὕστερον ὅμως, ὅτε ὁ τότε Πρωθυπουργὸς κύριος Ράλλης ἔδωκε τὸν προσήκοντα χαρακτηρισμὸν εἰς τὴν πρότασιν ἐκείνην, δὲν ἐτόλμησε νὰ δώσῃ ἀπάντησιν οὔτε ὁ κ. Παυλόπουλος οὔτε ἄλλος τις τῶν ὁμοφρόνων του.

§18ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίαν πρότασιν;

§19ΧΡ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν πρότασιν νὰ ψηφισθῇ τὸ μονοπώλιον ὡς ἔχει, καὶ νὰ ἀφήσωμεν αὐτὸ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Βασιλέως, ἂν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἢ ὄχι. Καὶ ἐνθυμεῖσθε τότε, τί εἶπεν ὁ Πρωθυπουργός· εἶπεν ὅτι ἦτο ἔργον παραφροσύνης νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Παυλόπουλον νὰ παύσῃ μνημονεύων αὐτὴν τὴν περίστασιν, καὶ νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ὁ μόνος αἴτιος αὐτῆς τῆς ἐξεγέρσεως ἦτο αὐτὸς καὶ οἱ ὁμόφρονές του.

§20ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιβάλλεται ἡ κατάλληλος ἀπάντησις. Ἐν πρώτοις διαψεύδω κατηγορηματικῶς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ὁμολογίαν αὐτῶν τῶν ἰδίων ἀντιπάλων μου, ἂν ἐγὼ κατὰ τὰ τότε συλλαλητήρια ἀπέσχον ἐντελῶς νὰ ἀναμιχθῶ, καὶ ὄχι μόνον ἐγώ, ἀλλὰ καὶ οἱ συγγενεῖς μου καὶ οἱ φίλοι μου. Κατὰ συνέπειαν διαψεύδω κατηγορηματικῶς, ὅτι ἐγὼ μετέσχον τῶν συλλαλητηρίων. Ὡσαύτως λέγω, ὅτι εἶναι ἀνακριβὲς τὸ ὅτι συνέβαλον εἰς διατάραξιν τῆς τάξεως· ἐξ ἐναντίας ὑπῆρξα πάντοτε ὁ συνήγορος τῆς τάξεως καὶ ὁ ἔνθερμος ὑπερασπιστὴς τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἐντὸς τῆς ἐννόμου τάξεως. Ὁμολογουμένως εἶχον πεποίθησιν, καὶ ἐμμένω εἰς αὐτὴν ἀκόμη, ὅτι, ἂν ἐναυάγησε τὸ Μονοπώλιον, ἐναυάγησε ἕνεκα τῶν ἐμπόρων.

§21Κ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον Μονοπώλιον;

§22ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι, ὄχι μόνον ἐγώ, ἀλλὰ καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐπρόκειτο πράγματι περὶ Μονοπωλίου, καὶ ὑπεστήριζον τὴν σύμβασιν ἐκείνην, καὶ ἂν δὲν ἠτόνει ἡ σύμβασις ἐκείνη ἐκ τῆς ἀπομακρύνσεως ἐξ αὐτῆς τοῦ ἰσχυροῦ ἐκείνου παράγοντος, τοῦ Broderton, βεβαίως ἡ σύμβασις ἐκείνη θὰ ἦτο γεγονὸς τετελεσμένον. Κατὰ συνέπειαν ὁ λαὸς, ἂν ἐξηγέρθη κατὰ τῆς μὴ ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως, δὲν προεκλήθη ὑπό τινος, ἐξηγέρθη ἐκ τοῦ ἰδίου συναισθήματος τῆς αὐτοσυντηρήσεως, διότι ἐπείσθη ἐκ τῆς δημοσιογραφίας ἢ ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι τὸ Μονοπώλιον ἦτο τὸ πραγματικόν του συμφέρον, καὶ ἐζήτει τὸ Μονοπώλιον. Κατηγοροῦσιν ἐμοῦ, ὅτι ὑπεστήριξα δημοκοπικῶς τὸ Μονοπώλιον. Ἀλλὰ μήπως ἐγὼ, κυβερνήτου ὄντος ἐκείνου, ὃν ἀκολουθῶ ἄνευ συμφέροντος, δὲν τῷ εἶπον, ὅτι θὰ ἀπεσυρόμην ἀπὸ τὰς τάξεις αὐτοῦ, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ψηφίσῃ τότε τὸ ἀπροσδιόριστον τοῦ παρακρατήματος; Τίνα λόγον εἶχον, ἵνα δημοκοπήσω κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ μου; Ἀφοῦ λοιπὸν τότε ἐν πεποιθήσει ἐφρόνουν, ὅτι οὕτως ἔπρεπε νὰ ἐξυπηρετήσω τὰ συμφέροντα ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύω, καὶ ν’ ἀπομακρυνθῶ ἐν ἀνάγκῃ τοῦ κόμματος, εἰς ὃ ἀνῆκον, δὲν μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ ὑπερασπίσω τὰ συμφέροντα ἐκείνων καὶ ὡς ἀντιπολιτευόμενος; Ἐδείχθην μάλιστα πολὺ φειδωλὸς τότε κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου, καὶ ἱκέτευσα τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, νὰ μὴ λέγῃ, ὅτι οὐδόλως ὑφίσταται Μονοπώλιον, νὰ εἴπῃ μίαν ἄλλην λέξιν, κεκαλυμμένην ὀλίγον. Εἶναι εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ὁ λόγος μου. Ἔλεγον εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: «πρὸς Θεοῦ! δὲν γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἐπαρχία μας εἶναι ἐν πλήρει ἡφαιστείῳ;» Νομίζετε, ὅτι ταῦτα τὰ ἐπροκάλεσαν οἱ πολιτευόμενοι;

§23ΧΡ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις τὰ ἐπροκάλεσαν.

§24ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, ὅτι εἶχον καὶ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὑπῆρχεν ἡ σύμβασις, καὶ ἂν ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ Broderton δὲν ἠτόνει τὴν σύμβασιν, δὲν θ’ ἀπεμακρυνόμην τῆς γνώμης μου ἐκείνης. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφρόνουν, ὅτι δὲν ὑπάρχει σύμβασις, δὲν ἔπρεπε νὰ τηρήσουν τὴν γλῶσσαν, ἣν ἐτήρησαν, χάριν τῆς προλήψεως τῆς συγκρούσεως τῆς κοινωνικῆς, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ, χάριν τῆς μὴ καταλύσεως τῶν ἀρχῶν, διότι κατὰ τὰς στιγμὰς ἐκείνας ἤμεθα εἰς κατάστασιν ἐπαναστάσεως, μὴ ἐνόπλου μὲν, ἀλλ’ ἐπαναστάσεως. Λοιπὸν τί ἔπρεπε νὰ πράξωμεν κατ’ ἐκείνην τὴν περίστασιν; Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἱκέτευον τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, χάριν τῆς προλήψεως τῆς συγκρούσεως, χάριν τῆς προλήψεως τῆς κοινωνικῆς διαταράξεως τῆς χώρας, διότι δὲν γνωρίζω ποῖον ἀντίκτυπον θὰ εἶχεν ἡ ἐπανάστασις ἐν Ἠλείᾳ. Ἐγὼ λοιπὸν, ὁ ὁποῖος ἐμερίμνων περὶ τῆς προλήψεως τῆς κοινωνικῆς ἐπαναστάσεως, δὲν εἶχον διάθεσιν νὰ δημοκοπήσω. Εὐτυχῶς δὲν ἔχω οὔτε τὴν δύναμιν οὔτε τὴν διάθεσιν ταύτην. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ, ὅτι, διὰ νὰ ἐκτεθῶ πολιτευόμενος, ἐξετέθην παρακληθεὶς, — μάρτυς ὁ κύριος Κρεστενίτης, — διότι δὲν ἐπεθύμουν τόσον διακαῶς τὴν πολιτικήν. Εἶπε προσέτι ὁ κύριος Στεφανόπουλος, ὅτι εἶναι ἰσχυρὸν πολιτικὸν κόμμα τῆς Ἠλείας. Δὲν ἀρνοῦμαι τοῦτο, κύριε συνάδελφε, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θέλετε νὰ κάμητε συμμαχίαν τώρα, νὰ ἔχητε σεῖς τοὺς φίλους σας, καὶ ὁ Κρεστενίτης τοὺς ἰδικούς του. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι ἀκριβῆ ὅσα εἶπον οἱ κύριοι Στεφανόπουλοι περὶ τῆς ἐν Ἠλείᾳ καταστάσεως. Ἐπιμένω δὲ, ὅτι ὁ ἐν Λεχαινοῖς πράκτωρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὁ τῇ ὑποδείξει αὐτῶν διορισθεὶς, ὡς καὶ ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ πράκτορες ἐν Ἠλείᾳ φατριαστικῶς ἐργάζονται ὑπὲρ τοῦ κόμματός των.

§25ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ προαγορεύσαντος, καὶ προκειμένου νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Θὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν. Ἐγράφη, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς ἐφημερίδας κατὰ τρόπον ἡμιεπίσημον, καὶ χωρὶς νὰ διαψευσθῇ ἔκτοτε, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέφρασε τὴν γνώμην, ὅτι ἡ σύμβασις περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος δὲν ὑφίσταται πλέον, καὶ ὅτι ἕνεκα τούτου δὲν δύναται νὰ καταστῇ ἀντικείμενον περαιτέρω συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ. Αἱ ἐφημερίδες μάλιστα, αἱ ὁποῖαι διηρμήνευσαν τὴν γνώμην ταύτην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀνέφεραν καὶ λόγους πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς, ἀναγομένους εἰς τὴν χρηστότητα ἐνίων τῶν μελῶν τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Δὲν ἔχω λόγους νὰ ἀμφιβάλλω περὶ τῆς ὀρθῆς ἀντιλήψεως καὶ τῆς ἀκριβοῦς ἑρμηνείας τῶν λόγων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλ’ ὁσονδήποτε πιστὴ καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἡ διερμήνευσις τῶν γνωμῶν αὐτοῦ, ἡμεῖς βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἀπόλυτον πίστιν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀκούσωμεν αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λαλοῦντος ἐνταῦθα. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθωμεν ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἂν ὄντως φρονεῖ, ὅτι ἡ σύμβασις ἐκείνη δὲν ὑπάρχει πλέον, καὶ τίνες οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν αὐτὸν περὶ τούτου. Τοῦτο θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διαφώτισιν ὄχι μόνον ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν· θὰ συντελέσῃ δὲ πρὸς τούτοις, ἵνα ἀποδειχθῇ, ἂν οἱ φρονοῦντες, ὅτι ἡ σύμβασις ἐκείνη ὑφίσταται, διατελοῦμεν ἐν πλάνῃ· διότι, τὸ ἐπ’ ἐμοί, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ σύμβασις ἐκείνη ὑφίσταται...

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποία σύμβασις ὑφίσταται;

§27ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἡ περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος, ἢ τοῦ μονοπωλίου, ὡς τὴν λέγουν... Τὴν γνώμην δὲ ταύτην δὲν κέκτημαι ἐξ αὐθαιρέτου, οὕτως εἰπεῖν, ἀντιλήψεως, ἢ ἐκ πείσμονος ἀντιλογίας, ἀλλ’ ἐμόρφωσα αὐτὴν ἐκ τῆς προσφάτου ἱστορίας, τὴν ὁποίαν ἐσημείωσαν αὐταὶ αἱ ἐν τῇ Βουλῇ γενόμεναι συζητήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον. Ἐὰν, Κύριοι, δὲν μὲ ἐγκατέλιπεν ἡ μνήμη, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ διὰ τῆς γενομένης ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς συμβάσεως ἐκείνης κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐδέχθη αὐτὴν κατ’ ἀρχὴν, ὅτε δ’ ἐπροχώρησεν ἡ κατ’ οὐσίαν συζήτησις αὐτῆς, πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐν εὐγενεῖ ἁμίλλῃ καὶ ὑπὸ τὴν μᾶλλον ζηλευτὴν ἀντίληψιν τῆς σπουδαιότητος τοῦ ζητήματος ἐπροθυμοποιήθησαν νὰ προτείνωσιν, οἵας ἐνόμιζον ὠφελίμους τροποποιήσεις. Τὰς τροποποιήσεις ταύτας ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνέλεξεν, ἵνα τὰς ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἤρξατο δὲ καὶ ἡ κατάλληλος ἐνέργεια πρὸς βολιδοσκόπησιν τῶν διαθέσεων τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐσταμάτησαν τὰ πράγματα, ὁπότε αἱ ἐν τῷ μεταξὺ ἐπελθοῦσαι κυβερνητικαὶ μεταβολαὶ καὶ τὰ λαβόντα τότε χώραν, ὧν πάντες ζωηρὰν ἔτι διατηροῦμεν τὴν μνήμην, δὲν ἐπέτρεψαν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως. Δὲν γνωρίζω, ἂν καλῶς ἀπεμνημόνευσα τὰ λαβόντα τότε χώραν. Ἐὰν ὅμως οὕτως ἔχωσι τὰ πράγματα, βεβαίως ἡ σύμβασις ἐκείνη δὲν ἐξῆλθε τῆς αἰθούσης ταύτης, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξέλθῃ πρὶν ἢ ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς γνώμην. Ἄλλο τὸ ζήτημα, ἂν λόγοι ἐπακολουθήσαντες ἐπιδρῶσιν ἐπὶ τῆς ἠθικῆς ὑποστάσεως τῶν μελῶν τῆς Ἑταιρείας, καὶ καθιστῶσιν αὐτοὺς ἀναξίους πίστεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὡς ἀνεγράφη κατὰ τὴν διερμήνευσιν τῶν λόγων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐὰν τοιοῦτοι λόγοι ὑπάρχωσιν, ἀνάγκη νὰ μάθωμεν αὐτοὺς καὶ ἡμεῖς, καὶ ἀποφανθῶμεν γνώμην. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς — καὶ παρακαλῶ αὐτὸν πρὸς τοῦτο, — ἵνα διαφωτίσῃ ἡμᾶς καὶ διασκεδάσῃ τὰς ἀπορίας μας, ὅπως κανονίσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν θέσιν μας ἀπέναντι τοῦ περισπουδάστου τούτου ζητήματος, ὅπερ δικαίως ἀπασχολεῖ πάντας ἡμᾶς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωσθῶσι πάντα ταῦτα, ὅπως, ἐὰν τὰ πράγματα τὸ ἐπιβάλλωσι, τεθῇ πλέον τέρμα εἰς ἄσκοπον συζήτησιν, καὶ τραπῶμεν ὅλοι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ὑποδεικνυομένων νέων προτάσεων. Διότι ἐγὼ, Κύριοι, ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω εἰλικρινῶς, ὅτι ἐν ταῖς συζητήσεσι περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος ἕνα καὶ μόνον πόθον ἔσχον πάντοτε, νὰ καταλήξωσιν αὗται εἰς λύσιν αἴρουσαν ὁριστικῶς τὴν κρίσιν, καὶ περιφρουροῦσαν τὴν ἀτυχῆ παραγωγήν, ἐν τῷ πόθῳ δὲ τούτῳ ἐμμένω, παραμερίζων πάντα ἄλλον λόγον καὶ πάντα ὑστερολογισμόν. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὐδεὶς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἶναι ἀλλότριος τῶν αἰσθημάτων τούτων, καὶ ὅτι πάντες ἐμπνέονται ὑπὸ τῆς αὐτῆς φιλοδοξίας, τιθέμενοι κατὰ μέρος τὰ κομματικὰ καὶ τὰ πολιτικὰ αὑτῶν συμφέροντα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μονοκροῦσος.

§29ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν θὰ ἀπαντήσῃ;

§30Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τί νὰ ἀπαντήσω;

§31Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε.

§32Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸν κύριον Ὑπουργόν.

§34Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ὅπερ, φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τὴν ἐμήν, ἀφορᾷ εἰς τὴν εἰς εἶδος ἀπόδοσιν τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος καὶ εἰς τὴν τροποποίησιν καὶ συμπλήρωσιν τῶν περὶ φορολογίας τῆς σταφίδος καὶ περὶ συστάσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης νόμων. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἐκπροσωποῦνται αἱ γνῶμαι καὶ αἱ πεποιθήσεις τῆς Κυβερνήσεως περὶ προστασίας καὶ ἐνισχύσεως τῆς σταφιδοπαραγωγῆς καὶ περὶ προλήψεως τῆς ἀπειλούσης αὐτὴν κρίσεως. Δὲν νομίζω ἐπάναγκες διὰ μακρᾶς εἰσηγήσεως νὰ μεταδώσω σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ὧν προήχθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· νομίζω μᾶλλον σκόπιμον, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τυπωθὲν διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, καὶ λάβωσι γνῶσιν τοῦ νομοσχεδίου πρωτίστως μὲν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, μετ’ αὐτοὺς δὲ καὶ οἱ μᾶλλον ἁρμόδιοι ἐκ τῶν κατοικούντων εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, καὶ ἐκφέρωσι τὰς ἐπὶ τοῦ ἀναγραφομένου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ συστήματος γνώμας αὐτῶν, τότε ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον εἰς θέσιν ἐπιβάλλουσαν τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν αὐτοῦ. Τὸν χρόνον ἐκεῖνον θεωρῶ τὸν προσήκοντα, ὅπως παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις. Ὡς ἐκ τούτου ἐπιφυλάσσομαι ἐν τῷ προσήκοντι χρόνῳ νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερέστερον τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Μίαν σήμερον νομίζω ἀναγκαίαν παρατήρησιν, ὅτι, ὡς ἔχουσι τὰ τοῦ σταφιδικοῦ θέματος, πᾶσα πρόωρος ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου συζήτησις ἤθελεν ἴσως βλάψει αὐτὸ τοῦτο τὸ ζήτημα. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πρέπον νὰ ἀναβληθῇ ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας ἡ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρόταξις ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὅπως οὐ μόνον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἀλλὰ καὶ οἱ μᾶλλον ἁρμόδιοι ἐκ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν ἐκφέρωσι τὰς γνώμας αὑτῶν, φωτισθῇ δὲ ὡς οἷόν τε πληρέστερον ἡ Βουλή.

§35Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι τετυπωμένον τὸ νομοσχέδιον;

§36Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκόμη τετυπωμένον τὸ νομοσχέδιον πρὸς διανομήν· μόνον τὸ σχέδιον ἐτυπώθη. Ὑποθέτω, ὅτι τὴν Δευτέραν τὸ πρωῒ θὰ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 145).

§37Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νομοσχεδίου, ἀφοῦ δὲν ἐτυπώθη ἔτι καὶ δὲν διενεμήθη· ἁπλῶς μίαν παράκλησιν θέλω ἀπευθύνει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἴς τινα ἐφημερίδα τῆς Ἰταλίας ἀναγράφεται ἡ πληροφορία, ὅτι σκέψις γίνεται παρὰ τῇ Ἰταλικῇ Κυβερνήσει, ὅπως μεταβληθῇ ὁ ἐκεῖ ἰσχύων νόμος περὶ εἰσαγωγῆς οἴνων. Συνεστάθη δὲ ἐπιτροπή...

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἄλλου θέματος ἔχετε τὸν λόγον.

§39Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα εἶναι σχετικόν· οἶνοι καὶ σταφὶς κλπ. εἶναι σχετικά... Συνεστάθη, λέγω, ἐπιτροπή, ἥτις συνέταξε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀνατρέπεται ἄρδην ὁ νόμος ὁ ἰσχύων ἐν Ἰταλίᾳ περὶ εἰσαγωγῆς οἴνων, διότι εἰς μίαν διάταξιν αὐτοῦ ἀναγράφεται, ὅτι ἀπαγορεύονται οἱ μὴ γνήσιοι οἶνοι, ἐν ἑτέρῳ δὲ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου λέγεται τὸ ἀντίστροφον, ὅτι δηλ. ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγὴ μόνον τῶν ἐκ νωπῶν σταφυλῶν κατεσκευασμένων Ἑλληνικῶν οἴνων. Τοῦτο εἶναι σπουδαῖον· διότι δι’ αὐτοῦ ἀποκλείεται ἡ οἰνοποίησις τῆς σταφίδος. Διὰ τοῦτο, χωρὶς νὰ προβῶ περαιτέρω, παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ζητήσῃ καὶ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, ἵνα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σταφιδικοῦ ὦσιν αὗται ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐξ αὐτῶν αὕτη ὁδηγηθῇ εἰς τὰς σκέψεις της.

§40Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, τὸ ζήτημα τῶν ὀφειλετῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἔχει σοβαρὸν χαρακτῆρα, καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ μετὰ προσοχῆς νὰ ἐξετάσῃ αὐτὸ, διότι ὁ νόμος περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης ἔχει ἐλλείψεις, καὶ ἕνεκα τῶν ἐλλείψεων τούτων τοῦ νόμου καταδιώκονται οἱ ἄνθρωποι καὶ στέλλονται εἰς τὰς φυλακάς. Τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ὁ κανονισμὸς τοῦ ποσοῦ τῆς παρακρατήσεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἔχει καὶ μίαν ἄλλην διάταξιν ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὅτι πᾶς ὀφειλέτης, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπλήρωσε τὴν πρώτην ὀφειλήν του, διαγράφεται, καὶ συνεπῶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ πλέον χρήματα ἀπὸ τὴν Τράπεζαν. Ἀλλ’ ἐνῷ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξακολουθῇ νὰ πληρώνῃ 25% ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἅπαξ ἔλαβεν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἐν τῇ ζωῇ, καὶ πάντοτε νὰ ἦναι ὀφειλέτης καὶ τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, δηλαδὴ ἠμπορεῖ νὰ πληρώσῃ διὰ τοῦ 25%, 50 ἢ 100 φορὰς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐδανείσθη, καὶ ποτὲ νὰ μὴ ξεχρεώνεται! Εἶναι τοῦτο δίκαιον; ὑπάρχει εἰς κανὲν ἄλλο Κράτος τοιοῦτος νόμος; Διὰ τοῦτο, ἀντὶ νὰ παρακαλῶμεν καθ’ ἑκάστην τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συστήσῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν διὰ τοὺς ὀφειλέτας αὐτῆς, — οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν εἶναι καὶ πράγματι ὀφειλέται, — καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ προβῶμεν εἰς τροποποίησιν τοῦ νόμου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ σώσωμεν τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους. Τοιοῦτο λοιπὸν νομοσχέδιον ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσωσι νὰ προταχθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ συζητηθῇ πρὸς τὸ συμφέρον τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, διότι δὲν εἶναι ζήτημα αὐτό, κύριοι Βουλευταί, τὸ ὁποῖον ἐπιδέχεται ἀναβολὴν, διότι οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ εὑρίσκονται εἰς ἀπελπισίαν, εὑρίσκονται ἀπὸ δεκαετίας εἰς οἰκονομικὴν κρίσιν, ἐκ τῆς ὁποίας προέρχεται καὶ ἡ μετανάστευσις καὶ ὁ ἐκπατρισμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην συζητοῦμεν καὶ φωνάζομεν. Ἐκτὸς τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἔχει μίαν πρότασιν τοῦ κυρίου Φραγκοπούλου, προερχομένην παρὰ κεφαλαιούχων Ἄγγλων, νὰ μᾶς εἴπῃ, διατὶ μέχρι σήμερον οὐδεμίαν ἀκρόασιν ἔδωκεν, οὐδεμίαν λέξιν περὶ τούτου εἶπεν εἰς τὴν Βουλήν.

§41Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου, ὑπογεγραμμένην ὑπὸ ὀγδοήκοντα Βουλευτῶν, περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ ἐν ἰσχύϊ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμου.

§42ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§43Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ νὰ ἀναγραφῇ πρώτη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 146). Ὁ κύριος Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§45Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν διαβάθμισιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν προαγωγικῶν ἐξετάσεων τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς ὑπὸ τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν λαμβάνει χώραν ἄτοπόν τι, τὸ ὁποῖον ὑποθέτω ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν λάβῃ γνῶσιν, θὰ μεριμνήσῃ νὰ διορθωθῇ, διότι φρονῶ πεποιθότως, ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ αὐτοῦ γίνεται. Ἔχω θετικὰς πληροφορίας, ὅτι, ἐνῷ εἶναι κεκανονισμένον, πᾶσα βασιλικὴ εὐαρέσκεια νὰ ὑπολογίζηται μὲ 200 βαθμούς, συμβαίνει τὸ ἑξῆς ἄτοπον· εἰς μὲν τὰ σώματα τοῦ πεζικοῦ πράγματι ἡ διαβάθμισις γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 200 βαθμῶν, ἀλλὰ εἰς τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς γίνεται μόνον μὲ 50. Τοῦτο, ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, εἶναι κεκανονισμένον διὰ Διατάγματος ἢ νόμου, ἢ αἱ διάφοροι κατ’ ἐποχὰς ἐπιτροπαὶ αὐθαιρέτως ὑπολογίζουσιν οὕτως; Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ Διάταγμα ἢ νόμος καθορίζων τὸ ζήτημα τοῦτο, φρονῶ, ὅτι πρέπον εἶναι, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ μέλλον νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας διαταγὰς πρὸς τὰς διαφόρους ἐπιτροπάς, ἵνα ἄρωσι τὸ ἄτοπον αὐτό.

§46Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ Βουλή ἐψήφισε νόμον περὶ ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Ἀσκορίδος, κειμένης ἐν Νεζερῷ τοῦ δήμου Ὀλύμπου. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ἐνηργήθησαν πάντα τὰ σχετικά, ἐνηργήθη ἡ δημοπρασία, καὶ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας ἦτο, ὅτι ἀπέμεινεν αὕτη ἐπ’ ὀνόματι ἐπιχειρηματίου εἰδικοῦ περὶ τὰ μηχανικὰ ἔργα, μετὰ ἐλαττώσεως κατὰ 21% ἐκ τοῦ ἀρχικοῦ προϋπολογισμοῦ. Οὕτως, ἀντὶ τῶν 92,000, αἵτινες εἶχον ὑπολογισθῆ καὶ ἀναγραφῆ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὅστις εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν τότε, τὸ ποσὸν διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην ἀνῆλθε μόνον εἰς 70,000 δραχμάς. Ἐνόμιζον, ὅτι ἡ ἐπιτυχία αὕτη τῆς τρίτης δημοπρασίας ἤθελεν εἶναι ἓν περιπλέον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον νὰ ὠθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν τὴν νῦν, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας συνετελέσθη ἡ τρίτη δημοπρασία, ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου. Παρ’ ἐλπίδα ὅμως μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἐγένετο ἡ ἔγκρισις τῆς τελευταίας δημοπρασίας, καὶ ὁ μειοδότης ἔκρινεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ παραιτηθῇ τοῦ ἔργου, παρελθούσης τῆς ταχθείσης προθεσμίας, νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐγγύησιν, ἣν εἶχε καταθέσει, καὶ ἑπομένως νὰ θεωρηθῇ ἡ τελευταία αὕτη δημοπρασία ὡς μὴ γενομένη, τὸ δὲ ἔργον νὰ μείνῃ ἀνεκτέλεστον. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἆρά γε σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ παραλείψῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου; Τὸ ἕτερον ἔργον, τὸ ὁποῖον ταυτοχρόνως ἐψηφίσθη διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου, ἐξετελέσθη, ἢ μᾶλλον ἤδη ἐκτελεῖται, χαίρω δὲ πολύ, ὅτι σχεδὸν πλησιάζει νὰ τελειώσῃ, ἐνῷ τὸ ἔργον τὸ δεύτερον τὸ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Ἀσκορίδος, ὄχι μόνον δὲν ἐξετελέσθη, ἀλλ’ οὐδὲ ἤρξατο κἄν, καὶ φαίνεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν σκοπεῖ νὰ τὸ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν. Ἐὰν ἠδυνάμην νὰ ἔχω ἀπάντησιν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἀπολύτως δὲν σκοπεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὸ ἔργον τοῦτο, θὰ προέβαινον εἰς μικρὰν ἀνάπτυξιν τῶν κατ’ αὐτό, ἵνα πείσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι κακῶς σκεπτομένη δὲν προβαίνει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου. Εἶναι δυνατὸν τοῦτο;

§47Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναγραφῇ πίστωσις εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§48Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν ἐγκρίνετε τὰ πρακτικὰ, καὶ ἑπομένως γίνεται χρῆσις τῆς πιστώσεως ἐν καιρῷ.

§49ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει πίστωσις 37,000 δραχμῶν.

§50Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι δι’ ὀλίγων λέξεων, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις φαίνεται διστάζουσα, νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο θέλει ἀποδώσει 5,000 στρέμματα γῆς εἰς καλλιέργειαν.

§51Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν διστάζει, ἀλλὰ σᾶς εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν πίστωσις ἐπαρκής.

§52Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ ἐπεκταθῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Τώρα θὰ ἔλθω εἰς ἄλλο θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου παρακαλῶ νὰ προσέξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Θὰ ὑποβάλω αἴτησιν, ζητῶν πληροφορίας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκθέσεις καὶ τὸν σχετικὸν φάκελον, ἐξ ὧν καταφαίνονται οἱ λόγοι, οἱ πείσαντες τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραγγείλῃ τὴν προμήθειαν ἐπαναληπτικῶν πιστολίων Βράουνιγκ. Ἐὰν δ’ ὑπάρχῃ καὶ ἔκθεσις τῆς σχετικῆς ὑπηρεσίας, παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ καὶ αὕτη.

§53Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχει ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν θὰ καταθέσω.

§54Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Διότι σᾶς λέγω ἐν δυσὶ λέξεσιν, ὅτι τὸ ὅπλον αὐτὸ εἶναι συστήματος πιστολίου πολυτελείας. Τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι ἀξιόλογον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκτάκτως εἰς μίαν στιγμὴν θέλουσι κάμει χρῆσιν, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται νὰ γείνῃ χρῆσις τῶν πιστολίων αὐτῶν ἐν πολέμῳ, ὅπου ἡ διόρθωσις αὐτῶν δὲν εἶναι εὔκολος, οὔτε πρόχειρος, τὰ πιστόλια ταῦτα θὰ ἀποβῶσι τελείως ἄχρηστα.

§55Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Προκαταβολικῶς δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐγὼ ὡρμήθην ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, ὅτι τὸ περίστροφον δὲν εἶναι ὅπλον πολέμου, ἀλλ’ εἶναι ὅπλον ἀμύνης, τὸ ὁποῖον εἰς ὡρισμένας περιστάσεις μεταχειριζόμεθα, ὡς ὅταν ἤμεθα περικυκλωμένοι ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ. Ἐπίσης προκαταβολικῶς σᾶς λέγω, ὅτι τὸ περίστροφον αὐτὸ ἐδοκιμάσθη, μετὰ πολλὰς δὲ βασάνους, τὰς ὁποίας ὑπέστη, τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα τοῦ πυροβολικοῦ ἀπεφάνθη δι’ ἐκθέσεως ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ἵνα μὴ μακρηγορῶ, θέλω καταθέσει εἰς τὴν Βουλήν.

§56Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Θὰ προβάλω καὶ ἑτέραν γνώμην ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅτι, προκειμένου περὶ προμηθείας τριῶν χιλιάδων περιστρόφων, ἐπαναληπτικῶν πιστολίων, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ περισταλῇ ἡ προμήθεια αὕτη εἰς μικρότερον ποσὸν, ἀφοῦ ἀμφιβολίαι ὑπάρχουσι περὶ αὐτῶν, καὶ ἄλλοι μὲν τάσσουσιν αὐτὰ μεταξὺ τῶν πολεμικῶν ὅπλων, ἄλλοι δὲ μεταξὺ τῶν ἀμυντικῶν. Τούτων ἕνεκα τῶν ἀμφιβολιῶν, ἐπαναλέγω, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ προμηθευθῶμεν μικρότερον ἀριθμόν. Διότι θὰ ἠδυνάμεθα δι’ αὐτοῦ νὰ ἴδωμεν, ἂν κατὰ τὴν ἄμυναν, ἡ ὁποία μικρὸν διαφέρει τῆς ἐπιθέσεως, διότι ἐπίθεσις καὶ ἄμυνα ἀποτελοῦσι τὸν πόλεμον, καὶ τὰ πολεμικὰ μέσα, τὰ χρήσιμα διὰ τὴν ἄμυναν, πρέπει νὰ ὦσι χρήσιμα καὶ διὰ τὴν ἐπίθεσιν, θὰ ἠδυνάμεθα, λέγω, νὰ ἴδωμεν, ἂν καὶ κατὰ τὴν ἄμυναν εἶναι κατάλληλα τὰ πιστόλια ταῦτα, καὶ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ χορηγήσωμεν τοιαῦτα εἰς ἀξιωματικοὺς καὶ ὁπλίτας πρὸς δοκιμήν. Αὐτὴν τὴν γνώμην προβάλλω ὡς σύμφορον, ἀλλὰ δὲν ἐπιμένω εἰς αὐτήν.

§57Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποία ἡ τιμὴ αὐτῶν;

§58Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. 50 φράγκα.

§59Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Συμβόλαιον ἀκόμη δὲν ὑπεγράφη, ἀλλ’ ἡ τιμὴ αὐτῶν, συγκριτικῶς πρὸς τὴν τιμὴν ἄλλων πιστολίων, εἶναι πολὺ εὐθηνοτέρα· τιμῶνται 36 ἢ 37 φράγκα ἕκαστον περίστροφον, ἐνῷ τὸ ἐπαναληπτικὸν πιστόλιον Μάουζερ ἢ Μάνλιχερ τιμᾶται 65.

§60Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰσηγμένα τὰ πιστόλια αὐτὰ εἰς ἄλλον στρατόν;

§61Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἰς τὸν Βελγικόν.

§62Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. 36 φράγκα!

§63Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Πρόκειται περὶ προμηθείας ἀνερχομένης εἰς 150,000 φράγκα. Δευτέραν παράκλησιν ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως μὲ πληροφορήσῃ ἂν συνέστη ἐπιτροπή τις πρὸς ἐκλογὴν συστήματος ὅπλων φορητῶν καὶ πυροβόλων. Ἤθελον, λέγω, νὰ μάθω, ἂν συνέστη ἐπιτροπή τις τοιαύτη, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ ἐκλογῆς συστήματος τοιούτων πυροβόλων, ἐχόντων τὸ πλεονέκτημα τοῦ παλινδρομικοῦ σωλῆνος, διότι νομίζω, ὅτι ἡ ὑφισταμένη κατὰ νόμον ἐπιτροπὴ, ἡ ἐπιφορτισμένη τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ πυροβολικοῦ, περιέχει πάντα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα σοφῶς ὁ νομοθέτης προώρισεν, ἵνα κρίνωσιν ἀσφαλέστερον περὶ τῶν θεμάτων τούτων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὴν ἐλευθερίαν νὰ συγκροτῇ τὴν Ἐπιθεώρησιν καὶ τὸ Συμβουλευτικὸν αὐτῆς τμῆμα ἐκ προσώπων καταλλήλων ἑκάστοτε πρὸς τὸ ἔργον, εἰς ὃ πρόκειται νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Ἐπιθεώρησις τοῦ πυροβολικοῦ. Ἔχων δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἐλευθερίαν ταύτην, δύναται νὰ συγκεντρώσῃ τὰ κατάλληλα πρόσωπα· καὶ εὐτυχῶς ἔχομεν δεκάδα ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ, τῶν ὁποίων αἱ γνώσεις περὶ τὰ ὅπλα καὶ τὴν κατασκευὴν αὐτῶν εἶναι μία ἐγγύησις διὰ τὸν τόπον, εἰσὶ δὲ τὰ πρόσωπα ταῦτα γνωστὰ εἰς ὅλον τὸν στρατιωτικὸν κόσμον καὶ πρὸ παντὸς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει συναδέλφους του ἐν τῷ πυροβολικῷ, οὓς κρίνω περιττὸν νὰ ὀνομάσω...

§64Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὀνομάσατε, ἐὰν θέλητε.

§65Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Περιττόν. Εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὑμᾶς. Ἤθελον νὰ μάθω λοιπὸν, ἂν ἀφηρέθη ἐκ τῆς τοιαύτης δικαιοδοσίας τῆς Ἐπιθεωρήσεως τοῦ πυροβολικοῦ τὸ δικαίωμα αὐτὸ, καὶ ἂν συνέστη ἄλλη ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία μέλλει νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀντικαθιστῶσα κατὰ τοῦτο τὴν Ἐπιθεώρησιν τοῦ πυροβολικοῦ. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἐν τῇ προηγουμένῃ συνεδριάσει ἐμνημονεύθη σύστασις ἐπιτροπῆς τινὸς, ἀποτελουμένης ἐκ τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου, τοῦ συνταγματάρχου κ. Σαπουντζάκη, τοῦ κ. Λεωνίδα Παπάγου, τμηματάρχου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ κ. Ὄρμαν, ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς καὶ συνταγματάρχου τοῦ πεζικοῦ, καὶ τοῦ κ. Ἰωάννου Κωνσταντινίδου, συνταγματάρχου τοῦ πεζικοῦ. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ν’ ἀντικαταστήσῃ τὴν νομίμως ἁρμοδίαν...

§66Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐνόμισα, ὅτι ἐκτὸς τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης δύναται νὰ λάβῃ τὴν γνώμην ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἄλλης ἐπιτροπῆς ἐξ ἄλλων ἀξιωματικῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ πυροβολικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ πρόεδρος τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος τοῦ πυροβολικοῦ, καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ μηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπίσης καὶ πρόεδρος τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος τοῦ μηχανικοῦ.

§67Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Καλὴ εἶναι ἡ συμπλήρωσις διὰ τῶν κυρίων Δόξα καὶ Κουρουσοπούλου, ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ζήτημα, ἂν δικαιούμεθα ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου τεταγμένην ἐπιτροπὴν, ὅπως ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, δι’ ἄλλης ἐπιτροπῆς, ἔστω καὶ κρείσσονος ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ὁρίζει. Ἔχω δὲ ἐγὼ τὴν γνώμην, ὅτι ὁπωσδήποτε δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς Ἐπιθεωρήσεως καὶ τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος, ὡς νομίμου ἐπιτροπῆς, καὶ νὰ τὸ μεταθέσωμεν εἰς ἄλλην. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ σημαντικωτάτου θέματος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω εὐρύτερον, ἀλλὰ καὶ ἐλευθεριώτερον. Ἡ Α. Ὑψ. ὁ Διάδοχος εἶναι ἀπησχολημένος περὶ τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα θέματα, ὥστε δὲν δύναταί τις ν’ ἀπαιτήσῃ παρ’ αὐτοῦ ν’ ἀσχοληθῇ εἰδικῶς καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ θέματος τούτου. Θὰ ἀσχοληθῇ ἵνα ἀκούσῃ τὰς γνώμας τῶν ἄλλων, καὶ τοῦτο, ὡς εἶπον, οὐχὶ διότι ὁ ἴδιος δὲν δύναται νὰ ἐργασθῇ, ὅπως ἀποκτήσῃ γνώμην εἰδικοῦ, ἀλλὰ διότι ἐπασχολεῖται εἰς πολλὰ ἄλλα θέματα. Ὁ κύριος Σαπουντζάκης, ὅστις εἶναι ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ πυροβολικοῦ, πιθανὸν νὰ ἠσχολήθη, ὅπως ἀποκτήσῃ εἰδικότητά τινα. Ἐὰν πραγματικῶς ἠσχολήθη, ἴσως θὰ ἦναι κατάλληλος πρὸς τοῦτο. Ἔρχεται ἐπίσης ὁ κ. Παπάγος, ὁ ὁποῖος εἶναι τμηματάρχης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ γνώμη τούτου θέλει χρησιμεύσει ὡς εἰσήγησις εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τοιουτοτρόπως δὲ θὰ ἦναι συνυπεύθυνος μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ἑπομένως νομίζω, ὅτι ὁ τμηματάρχης, ὁ ὁποῖος ἄλλως τε ἔχει καὶ ἄλλην ἰδιότητα, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναπτύξω βραδύτερον, ὁ τμηματάρχης δὲν δύναται νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γνωματεύσῃ, ἀφοῦ αὐτὸς θὰ κάμῃ εἰσήγησιν εἰς τὸν Ὑπουργόν.

§68Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ τμηματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ εἶναι εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἄνευ ψήφου...

§69Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὀρθῶς.

§70Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἰδοὺ τί συμβαίνει. Ὁ τμηματάρχης ἔχει εἰς χεῖράς του τὸν φάκελον τῶν γενομένων προτάσεων, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἄνευ ψήφου.

§71Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς;

§72Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν εἶναι μέλος. Οἱ ἄλλοι, ὁ κύριος Ὄφμαν καὶ ὁ κύριος Κωνσταντινίδης, θὰ κρίνωσιν, ἀλλ’ εἰδικότητα δὲν ἔχουσι καὶ αὐτοί.

§73Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μόνον διὰ τὰ ὅπλα!

§74Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Οὔτε.

§75Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Διαφορὰ γνωμῶν.

§76Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Λοιπὸν αὐτοὶ οἱ δύο ἀξιωματικοὶ δὲν εἶναι ἁρμόδιοι. Ὁ κύριος Δόξας, καὶ αὐτὸς δὲν ἔχει ἀσχοληθῆ εἰς τοιαύτην ἐργασίαν, διατελῶν ὅμως ἐπιθεωρητὴς τοῦ πυροβολικοῦ, καὶ ἀκούων τὰς γνώμας τῶν εἰδικῶν, θὰ ἔχῃ ἴσως κατορθώσει ν’ ἀποκτήσῃ εἰδικότητά τινα, ἀλλ’ οὐχὶ ἀρκοῦσαν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο. Εἰδικότητα δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι ἀπέκτησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν εἰς ξένα Κράτη, ἔμειναν ἐκεῖ ἐπὶ ἔτη, ἐσπούδασαν τὰ διάφορα συστήματα καὶ παρηκολούθησαν τὰς ἐργασίας εἰς τὰ διάφορα ἐργοστάσια. Τοιαύτην δὲ εἰδικότητα, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἔχουσιν ἀξιωματικοί, οὓς γιγνώσκει ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς λ. χ. ὁ Δαγκλῆς, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Οὕτω δ’ ἐχόντων τῶν πραγμάτων, πρέπει νὰ ἐπαναφέρωμεν αὐτὰ εἰς τὴν θέσιν των. Μάλιστα διαδίδεται,—δὲν γνωρίζω δὲ, ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθές, — ὅτι ἐξεδόθη ἀπόφασις τῆς εἰρημένης ἐπιτροπῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πυροβολικόν, καὶ ὅτι ἐξέλεξε τὸ ὅπλον Κροὺπ. Ἂν πρόκηται νὰ συμπληρώσωμεν τὸ πυροβολικὸν ἡμῶν, βεβαίως ἡ συμπλήρωσις δὲν πρέπει νὰ γείνῃ διὰ πυροβόλων τοῦ συστήματος τούτου. Ἐὰν ἔχωμεν δέκα πυροβολαρχίας τῶν 8,7 καὶ ἄλλας δέκα τῶν 7,5, καὶ θέλωμεν νὰ συμπληρώσωμεν ταύτας δι’ ἑτέρων 5 πυροβολαρχιῶν, βεβαίως τότε δὲν θέλω προτείνει ἀλλαγὴν συστήματος. Ἀλλὰ πρόκειται νὰ φέρωμεν πυροβολαρχίας, τῶν ὁποίων ἡ ἰδιότης εἶναι ἡ ἀκόλουθος· ἡ ὀπισθοδρόμησις αὐτῶν ἀναιρεῖται διὰ μηχανισμοῦ, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὸν κιλλίβαντα. Ἐξ ἄλλου φαίνεται, ὅτι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ Κροὺπ δὲν ἔχει ἴδιον σύστημα. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν, εἶναι ἓν τὸ σύστημα τοῦ Ἔρχαρτ, τὸ ὁποῖον ἐξέλεξεν ἡ Ἀγγλία καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ἀποδεχθῆ καὶ ἡ Νορβηγία καθὼς καὶ ἡ Βόρειος Ἀμερική. Ἡ Δανία ἀπεδέχθη τὸ σύστημα τοῦ Κρούπ, ἡ Ἑλβετία ἐπίσης τὸ τοῦ Κρούπ. Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως περὶ αὐτοῦ· πιθανὸν νὰ ἦναι πολὺ καλόν. Ἡ Γερμανία ἀπεδέχθη ἴδιον σύστημα, σύστημα Ἔρχαρτ καὶ Κρούπ, ἔλαβε δηλαδὴ ὅ,τι ἐνόμισε καλὸν ἐξ ἀμφοτέρων τῶν συστημάτων, καὶ ἔκαμεν ἴδιον σύστημα. Ἡ Γαλλία ἔχει τὸ γνωστὸν σύστημα τοῦ Καννέ, καὶ τὸ σύστημα τοῦτο δὲν γνωρίζω, ἂν δὲν θὰ ἦτο πρόσφορον καὶ δι’ ἡμᾶς· ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἀποκλειόμεθα αὐτοῦ, τὴν γνώμην δὲ ταύτην ἔχω ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ ἐξ ἀνακοινώσεως γενομένης πρὸς ἐμὲ καὶ ἐχούσης ποιάν τινα σπουδαιότητα. Ἐκ τῆς ἀνακοινώσεως ἐκείνης τείνω νὰ πιστεύσω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δύσκολον, ἐάν ποτε ἠθέλομεν ἀποφασίσει ν’ ἀποδεχθῶμεν τὸ πυροβόλον Καννέ...

§77ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι τὸ ἄριστον, ἀλλ’ ἔχει μυστικόν τι.

§78Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἶπον, ὅτι ἐκ τῆς ἀνακοινώσεως, ἣν ἔχω, τείνω νὰ πιστεύσω, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀποκτήσωμεν τὸ σύστημα τοῦτο· ὡς ἐγὼ δ’ ἔχω τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην, βεβαίως δύναται τὸ Κράτος κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ βεβαιώσῃ, ἂν δύναται τοῦτο νὰ ἐπιτευχθῇ...

§79Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν σκοπῶ νὰ σᾶς βιάσω νὰ εἴπητέ τι περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι εἶσθε διατεθειμένος νὰ εἴπητε· ἀλλ’ ἡ δήλωσις αὕτη, ὅτι ἔχετε ἀνακοίνωσιν, ἡ ὁποία πείθει ὑμᾶς, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθευθῶμεν τὸ σύστημα, περὶ οὗ λέγετε, νομίζω, ὅτι χρήζει διασαφήσεώς τινος, οὐχὶ ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ πῶς ἡ ἀνακοίνωσις πείθει, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθευθῶμεν καὶ ἡμεῖς τὸ σύστημα τοῦτο.

§80Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὅτι ἡ Γαλλία ἐτήρησε μέχρι τοῦδε μυστικὸν τὸ σύστημα, τὸν μηχανισμὸν τοῦ πυροβόλου, τὸ ὁποῖον ἔχει, ἂν ὄχι ὅλον τὸν μηχανισμὸν, ἀλλὰ μέρος τοῦ μηχανισμοῦ, ὥστε νὰ μὴ ἦναι προσιτὸν εἰς ὅλα τὰ Κράτη, εἶναι βέβαιον· ἀλλ’ αἱ τελειοποιήσεις, φαίνεται, ἤγαγον τὸ σύστημα εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τελειότητος, ὥστε μικρὸν πλέον διαφέρουσι.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐζήτησα τὴν διασάφησιν ταύτην, διότι εἰς τὸ Ναυτικὸν ἡμῶν ἔχομεν τὰ τρία θωρηκτὰ ὡπλισμένα διὰ πυροβόλων Καννέ.

§82Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἄλλο εἶναι τὸ σύστημα τῶν πυροβόλων τῶν τοπομαχικῶν, καὶ ἄλλο τὸ τῶν πυροβόλων τοῦ πεδίου. Ἐκεῖ τὸ σύστημα συνίσταται ἰδίως εἰς τὸν κιλλίβαντα, ἐδῶ μόνον εἰς τὸν σωλῆνα.

§83Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Περὶ τῶν πυροβόλων Canné-Creuzot τίνα γνώμην ἔχετε;

§84Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι περὶ οὐδενὸς ἐξ αὐτῶν τῶν συστημάτων ἔχω γνώμην. Τὸ θέμα εἶναι πολὺ δύσκολον, καὶ ἀπαιτεῖ πολλὴν μελέτην, ἵνα ἔχῃ τις γνώμην. Διὰ τοῦτο θεωρῶ, ὅτι μόνον οἱ εἰδικοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἔχωσι γνώμην, καὶ εἰς αὐτοὺς ἀνετέθη ἡ μελέτη τῶν θεμάτων τούτων. Ἡ Γερμανία εἶπον, ὅτι ἐδέχθη μικτὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἴδιον αὑτῆς, ἡ Γαλλία ἔχει τὸ ἰδικόν της, ἡ Ρουμανία ἐδοκίμασε τὸ σύστημα τοῦ Κρούπ· λέγεται ὅτι ἀπέτυχεν, ἀλλὰ δὲν ἔχω περὶ τούτου ἀκριβεῖς πληροφορίας. Αὗται εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω. Τώρα ἔρχεται τὸ ἀκόλουθον ζήτημα. Εἶναι ἀνάγκη, ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ σοβαρῶς περὶ τούτου, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ ἐγὼ δὲν πράττω τι τὸ ἀσύνηθες ἐνταῦθα, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, θέσας τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ καταλληλοτέρου συστήματος· δὲν πράττω τι τὸ ἀσύνηθες, διότι θὰ ἴδητε, ὅτι εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τὰ εὐρωπαϊκὰ, ὄχι μόνον τῶν κοινοβουλευτικῶν πολιτευμάτων, ἀλλὰ καὶ τῶν συνταγματικῶν, καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἀλλαχοῦ, μακρὰ ἐγένετο συζήτησις περὶ τοῦ ἐκλεκτέου ὅπλου, φορητοῦ ἢ πυροβόλου, καὶ ἐπιστημονικαὶ συζητήσεις καὶ ἀνακοινώσεις. Ταῦτα δ’ ἐγένοντο εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὸ πλεονέκτημα νὰ ἔχωσι τι, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς δὲν ἔχομεν, νὰ ἔχωσι τὰς ἐπιτροπάς, εἰς τὰς ὁποίας προσέρχεται ὁ Ὑπουργὸς ἢ ὑφυπουργὸς καὶ ἀναπτύσσει ὅλα τὰ θέματα ταῦτα, καὶ ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς ἐκείναις διονυχίζονται τὰ θέματα καὶ ἐπὶ μακρὸν συζητοῦνται, καὶ εἶτα ὥριμα πλέον ἔρχονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Κατὰ παρελθοῦσάν τινα συνεδρίασιν, ἴσως πρὸ 15 ἡμερῶν, εἶχον λάβει τὴν τόλμην νὰ προτείνω, ὅπως νομοσχέδιόν τι στρατιωτικὸν παραπεμφθῇ εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν, ὅπου θὰ ἦτο δυνατὸν ὑπὸ τῶν εἰδικῶν αὐτῆς μελῶν νὰ ἐξετασθῇ, νὰ διονυχισθῇ καὶ ἔλθῃ πληρέστερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἡ πρότασίς μου διὰ ψήφων ἀρκετὰ πολλῶν ἀπερρίφθη. Καὶ σήμερον ἤθελον κάμει ὁμοίαν πρότασιν, ἀλλ’ ὅπως δήποτε, ἀφοῦ αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν λειτουργοῦσι παρ’ ἡμῖν, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ συζητήσωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα, καὶ νὰ ζητήσωμεν πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἔδει νὰ μὴ συζητηθῶσιν ἐνταῦθα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν ἀποκλείεται τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα καὶ ἡ Ἐπιθεώρησις ἀπὸ τῆς μελέτης ταύτης, διότι ἡ Ἐπιθεώρησις εἶναι κατὰ τὸν νόμον πρὸς τοῦτο τεταγμένη, καὶ ἐπειδὴ εἶναι κατὰ τὸν νόμον πρὸς τοῦτο τεταγμένη, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦναι οὔτε συμφέρον εἰς τὸν τόπον, οὔτε ἀναγκαῖον, νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ νὰ ἀφαιρέσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὴν περὶ τοῦ ζητήματος γνώμην ἀπὸ τῆς οἰκείας ἐπιτροπῆς. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὸ θέμα, ἵνα ἐξετάσω, ἂν εἶναι πληρέστερον τὸ σύστημα τοῦ Ἔρχαρτ, δὲν ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω, ἂν τὸ σύστημα τοῦ Κροὺπ εἶναι πληρέστερον, ἀφοῦ καὶ αὐτὴ ἡ Γερμανία δὲν τὸ ἐδέχθη, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν αὐτῆς εἶπε: «Μὴ ξενίζεσθε, διότι δὲν δεχόμεθα τὸ σύστημα τοῦ Κροὺπ, διότι τὸ σύστημα τοῦ Κροὺπ τόσον εἶναι προσόμοιον πρὸς τὸ σύστημα Ἔρχαρτ, ὥστε ἡ ἑταιρεία ἡ τελευταία ἤγειρεν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ πρώτου, ὡς ὑποκλέψαντος τὸ σύστημα. Πιθανὸν νὰ ἔχηται ἀληθείας τὸ πρᾶγμα, καὶ πιθανὸν ἡ ὑποκλέψασα ἑταιρεία νὰ ἐτελειοποίησε τὸ σύστημα, ἀλλὰ πιθανὸν καὶ νὰ μετέβαλεν αὐτὸ κατά τινα τρόπον, οὐχὶ ἐπὶ τὰ βελτίω, ἀλλ’ ἐπὶ τὰ χείρω.» Διὰ τοῦτο, χωρὶς νὰ κηρύσσωμαι ὑπὲρ οὐδενὸς συστήματος, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρέπει ν’ ἀφήσωσι τὸ θέμα εἰς τοὺς εἰδικούς, καὶ ἂν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ Συμβουλευτικὸν Τμῆμα δὲν ἦναι κατηρτισμένον δεόντως, νὰ καταρτισθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνδεδειγμένα ἐν τῷ στρατῷ, δι’ εἰδικῶν ἀνδρῶν, πολλάκις ἀσχοληθέντων εἰς τὰ θέματα ταῦτα, ἵνα οὗτοι ἀποφανθῶσι περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἔχω δὲ καὶ τὴν γνώμην, ὅτι, καίτοι θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἀποστείλωμεν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν Εὐρώπην, ἵνα ἐξετάσῃ ποῖον εἶναι τὸ καταλληλότερον σύστημα, εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι, ἂν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἔχῃ ὡς ὁδηγὸν τὰ ἐνταῦθα μέλλοντα νὰ γείνωσι συγκριτικὰ πειράματα, θὰ ἦναι ἐφωδιασμένη μέ τινας γνώσεις, ὥστε, ὅταν προσέλθῃ εἰς τὸ πολύγωνον τοῦ Trayot νὰ μὴ παίξῃ τὸ πρόσωπον τοῦ ἀρχαρίου καὶ νεοσυλλέκτου. Μόνον ὅταν ἡ ἐπιτροπή μας δὲν ὑποστῇ τὴν μείωσιν νὰ παρουσιασθῇ ἔν τινι πολυγώνῳ οὐδεμίαν συνείδησιν τοῦ πράγματος ἔχουσα, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐμπνεύσῃ ἐμπιστοσύνην, καὶ τότε οἱ συμβληθησόμενοι μεθ’ ἡμῶν δὲν θὰ προσπαθήσωσιν ἢ μᾶλλον δὲν θὰ ἔχωσι τὸ θάρρος νὰ προσπαθήσωσι νὰ μᾶς ἀπατήσωσι.

§85Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως, κύριοι Βουλευταί, ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους ἔχει δικαίωμα νὰ ζητῇ πληροφορίας ἀπὸ τὸν ὑπόλογον Ὑπουργὸν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ διατεθῇ τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ πρὸς ἐξοπλισμὸν τοῦ στρατοῦ. Διὰ τοῦτο, αἰσθανόμενος τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν φέρω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, δὲν πράττω ἄλλο παρὰ νὰ μελετῶ τὸ ζήτημα αὐτὸ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ μετὰ μεγίστης προσοχῆς, εἶμαι δὲ ἕτοιμος πάντοτε νὰ δίδω εἰς τὴν Βουλὴν πάσας τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι σχετίζονται μὲ τὸ ζήτημα, καὶ αἱ ὁποῖαι πληροφορίαι δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ματαιώσωσι μίαν ἐργασίαν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ θὰ ἦναι ὠφέλιμος εἰς τὸ στράτευμα, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς εἶναι πάντοτε ἕτοιμος νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὴν Βουλήν, φέρων πλήρη τὴν εὐθύνην. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἐπαναληπτικῶν πιστολίων ἔδωκα ἤδη ἐν συντόμῳ ἐξηγήσεις τινὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ συμπληρωθῶσιν αὔριον, ὅταν θὰ κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα δὲ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐσκέφθην, ὅτι δι’ αὐτῆς δὲν ἀποκλείω βεβαίως τὰ δικαιώματα τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος, τὰ ὁποῖα δὲν καθορίζονται ποσῶς διὰ νόμου, ἀλλὰ καθορίζονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§86Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δι’ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος, διότι διὰ τοῦ νόμου ἐπιτρέπεται ὁ καταρτισμὸς τοιούτου Διατάγματος.

§87Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὰ καθήκοντα καθορίζονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§88Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Διὰ νόμου.

§89Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀλλ’ αἱ λεπτομέρειαι καθορίζονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§90Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐκδίδεται τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα κατ’ ἐντολὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἤτοι γίνεται ἔκδοσις Διατάγματος ἀναπληροῦντος τὸν νόμον.

§91Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀξιότιμε κύριε Βουλευτὰ ἐκ Γόρτυνος, ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ εἶναι νόμος, αἱ λεπτομέρειαι τῆς ὑπηρεσίας κανονίζονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος· λόγου χάριν, ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία, τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, — τὰ ὁποῖα, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ἀνεγνώσατε ἡμέραν τινὰ ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, — καθορίζονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία σκοπὸν ἔχει τοῦτο, ἐκεῖνο καὶ ἐκεῖνο· ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἑκάστοτε μεταβάλλει αὐτὸν, κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν του, ὑποβάλλων τὸ σχετικὸν Διάταγμα πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Δὲν εἶναί τι ὁριστικὸν, εἶναι μεταβλητόν. Αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω.

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐκδίδονται ἁπλῶς πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, δηλαδὴ δὲν ἐκδίδονται ἵνα δώσωσιν ὁδηγίας εἰς τοὺς ἐκτελοῦντας τὸν νόμον, κατὰ τίνα τρόπον θέλουσιν ἐκτελέσει αὐτὸν, ἀλλ’ ἐκδίδονται, ὅπως συμπληρώσωσι τοὺς νόμους, τὰ Διατάγματα ταῦτα λέγονται νομοθετικὰ, καὶ διαφέρουσιν ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγονται ἐκτελεστικὰ, ὡς καὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα λέγονται κανονιστικά. Ὑπάρχει γνώμη παρὰ πολλοῖς, ὅτι αὐτὰ τὰ λεγόμενα νομοθετικὰ Διατάγματα δὲν δύνανται νὰ μεταβληθῶσι δι’ ἄλλου Διατάγματος, εἰμὴ μόνον ὅταν νέα ἐντολὴ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας δοθῇ πρὸς τοῦτο.

§93Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἶμαι συμφωνότατος μεθ’ ὑμῶν, ὁ ὁποῖος — εἰλικρινῶς τὸ λέγω — ἔχετε πεῖραν μεγαλειτέραν τῆς ἰδικῆς μου. Ἔλεγον λοιπὸν, ὅτι ὁ κανονισμὸς τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν στρατιωτικῶν καταστημάτων καὶ σωμάτων καὶ διάφοροι ἄλλοι κανονισμοὶ αὐτῶν εἶναι Βασιλικὰ Διατάγματα, ἀναγόμενα εἰς τὰ λεγόμενα κανονιστικὰ Διατάγματα. Λοιπόν, κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν μου, καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος ἀνάγονται εἰς τὰ κανονιστικὰ Διατάγματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνάγονται καὶ οἱ διάφοροι ἄλλοι κανονισμοί, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα· διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν του, καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, τὰ μεταβάλλει διὰ τῆς ὑποβολῆς νέου Διατάγματος καὶ τῆς ἀκυρώσεως τοῦ παλαιοῦ. Δὲν εἶναι λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, πάγιον τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὰ καθήκοντα τῶν Συμβουλευτικῶν τμημάτων, τὰ καθήκοντα τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, τοὺς κανονισμοὺς τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν σωμάτων, τοὺς κανονισμοὺς τῶν καταστημάτων κλπ. Ἐν τούτοις ἐγὼ, ἀναλογιζόμενος τὸ μέγεθος τῆς εὐθύνης εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ὁπλισμοῦ, καὶ μελετῶν τὰ πράγματα, καὶ μὴ ἀρκούμενος εἰς τὰς ἰδικάς μου γνώσεις καὶ κρίσεις, ἀλλὰ θέλων νὰ ἔχω καὶ τὰς γνώμας ἄλλων, συνέστησα μίαν ἐπιτροπήν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην βεβαίως ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, ὄχι ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Διαδόχου τοῦ Θρόνου, ἀλλ’ ἁπλῶς ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ εἶχε μέρος, καὶ ἐκ τῆς θέσεώς του δὲ καὶ ἐκ τοῦ βαθμοῦ του ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν προεδρίαν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ συμπεριλάβω καὶ τὸν ἐπιθεωρητὴν τοῦ Πυροβολικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ πρόεδρος τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος τοῦ Πυροβολικοῦ, καὶ τὸν ἐπιθεωρητὴν τοῦ Μηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ πρόεδρος τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος τοῦ Μηχανικοῦ, καὶ ὁ ὁποῖος, ἂν δὲν ἦναι εἰδικός, ἔχει ὅμως τὴν πεῖραν τόσων ἐτῶν ὑπηρεσίας, διῴκησε, καὶ συνεπῶς δύναται νὰ δώσῃ μίαν γνώμην. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν κύριον Κωνσταντινίδην, οὗτος εἶναι εἰδικώτατος, διότι ἐστάλη εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἐφοίτησεν εἰς τὸ Σχολεῖον Βολῆς τοῦ παρὰ τὴν Βαλμπὸν στρατοπέδου, ἀποσταλεὶς εἰδικῶς πρὸς τοῦτο, διωρίσθη δὲ, ἐπανελθὼν ἐνταῦθα, Διοικητὴς τοῦ Σχολείου Βολῆς τοῦ πεζικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὠργάνωσα, κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη. Λοιπὸν κατέγεινεν εἰς τὰ τοῦ ὅπλου τοῦ πεζικοῦ ὁ κ. Κωνσταντινίδης, καὶ ἑπομένως ἐκ τῶν γνώσεων καὶ ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχει, εἶναι ὠφελιμώτατος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην· διὰ τοῦτο τὸν συμπεριέλαβον ἐν αὐτῇ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Ὄφμαν, τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς, αὐτὸν τὸν συμπεριέλαβον ἐν αὐτῇ ὡς ἀξιωματικὸν ἔχοντα τὴν πεῖραν τῆς διοικήσεως ἐν τῷ λόχῳ, ἐν τῷ τάγματι, ἐν τῷ συντάγματι κλπ., ὡς ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος ὅλον τὸν βίον αὐτοῦ διῆλθε διοικῶν ἄνδρας καὶ μεταβαίνων τακτικῶς εἰς τὰς ἐτησίας σκοποβολὰς καὶ ἐπιβλέπων τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν στρατιωτῶν εἰς τὴν βολήν, καὶ ἑπομένως ἕνα τοιοῦτον ἀξιωματικόν, ἔχοντα πεῖραν, ἐθεώρησα καὶ αὐτὸν κατάλληλον. Εἰς τὴν διαταγὴν δὲ τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἀπέφυγον νὰ περιλάβω καὶ τὴν παράγραφον, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει τὸ δικαίωμα, κατὰ τὴν μελέτην, τὴν ὁποίαν θὰ ἔκαμνε, νὰ προσλάβῃ πάντα ἄλλον ἀξιωματικόν, τὸν ὁποῖον ἤθελε κρίνει κατάλληλον, ὅπως συνεισφέρῃ καὶ αὐτὸς τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀναλόγως τῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει. Αὐτὸς λοιπὸν εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἀπεφάσισα νὰ συστήσω τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ἐκ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα. Ἄλλως τε, κύριοι Βουλευταί, ὁ Ὑπουργός, μόνον ἐὰν παραβῇ τὸν νόμον, εἶναι ὑπεύθυνος ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐὰν δι’ ὡρισμένην ὑπηρεσίαν κρίνῃ τὸν δεῖνα ἢ τὸν δεῖνα κατάλληλον, φρονῶ, ὅτι δὲν ἔχει νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὴν Βουλήν, διότι εἶναι ἐκτίμησις τοῦ Ὑπουργοῦ κατὰ τὴν διοίκησιν. Αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ ὑμεῖς, ἀξιότιμε κύριε Βουλευτὰ ἐκ Γόρτυνος, ὡμολογήσατε· διότι, ὅτε εἰς ἄλλην ἐποχὴν ἐγὼ ἐζήτησα νὰ μάθω ἀπὸ ὑμᾶς, τίνας διαταγὰς ἐδώκατε εἰς τοὺς διοικητὰς τῶν συνταγμάτων, μοὶ ἀπηντήσατε ὡς ἑξῆς: «Τοιοῦτον δικαίωμα δὲν ἔχετε· ἔχετε τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, ἀλλὰ δὲν ἔχετε καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακρίσεως, ἵνα σᾶς εἴπω, τί εἶπον μὲ τὸν δεῖνα ἢ τὸν δεῖνα, ἢ διατὶ προσεκάλεσα τὸν δεῖνα ἢ τὸν δεῖνα· αὐτὸ εἶναι τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ.» Ἐὰν λοιπὸν διέπραξα παρανομίαν τινά, εἶμαι ὑπόλογος ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον, καὶ αὐτὴν τὴν εὐθύνην τὴν φέρω ἀκεραίαν, πάντοτε σεβόμενος τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν Βουλήν. Ἄλλως τε ἐγὼ δὲν ἠμπόδισα τὰ Συμβουλευτικὰ τμήματα νὰ μελετήσωσι καὶ αὐτὰ τὸ ζήτημα τοῦ ὁπλισμοῦ, διότι ὁ πρόεδρος τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος ἔχει τὸ δικαίωμα, δυνάμει τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸν τρόπον τοῦ ἐργάζεσθαι ἐν τοῖς Συμβουλευτικοῖς τμήμασιν, ἔχει τὸ δικαίωμα, λέγω, νὰ συγκαλῇ τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα, καὶ νὰ θέτῃ ὑπὸ τὴν μελέτην αὐτοῦ πᾶν ζήτημα, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἤθελε κρίνει ἀναγκαῖον. Ἑπομένως δὲν ἀπέκλεισα αὐτοὺς τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ συζητήσωσι καὶ τὰ ζητήματα τοῦ ὁπλισμοῦ. Ἐν τέλει δέ, κύριοι Βουλευταί, σᾶς λέγω, ὅτι ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔπραξα μέχρι τοῦδε, δὲν εἶναί τι ὁριστικόν· εἶναι μελέται, εἶναι γνῶμαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς εἰδικούς, διὰ νὰ φωτισθῶ, καὶ νὰ προβῶ ἔπειτα εἰς ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προβῶ, νὰ ἦμαι δὲ ἐντελῶς ἕτοιμος, ἵνα ὑποστῶ τὸν ἔλεγχον καὶ τῶν πράξεών μου ἐκ μέρους τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους.

§94Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§95Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λυμπρίτης ἔχει τὸν λόγον.

§97Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ πλησιάζει ἡ ὥρα τῆς διακοπῆς, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ ν’ ἀποφασίσῃ, ὅπως ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας ἀλλάξωμεν τὰς ὥρας τῆς συνεδριάσεως. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι αἱ νυκτεριναὶ συνεδριάσεις, παρατεινόμεναι ἐπὶ τοσοῦτον καὶ ἐξακολουθοῦσαι ἐπὶ πολλὰς ὥρας, ἐπέφεραν ἀποτελέσματα οὐχὶ εὐάρεστα εἰς τὴν ὑγείαν τῶν Βουλευτῶν. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν δὲν ἔχῃ δυσκολίαν, ν’ ἀποφασίσῃ, ὅπως ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας συνεδριάζωμεν ἀπὸ τῆς δεκάτης πρωϊνῆς ὥρας.

§98Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι τίνος ὥρας;

§99Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει μέχρι. Ἐὰν προέτεινα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δεχθῇ τὴν ἰδέαν τῆς ἀλλαγῆς τῶν ὡρῶν, τὸ ἔκαμα διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὰς νυκτερινὰς συνεδριάσεις. Αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον.

§100Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, ἐὰν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συναινῇ, νὰ ἄρχηται ἡ συνεδρίασις τὴν δεκάτην πρωϊνὴν ὥραν, νὰ συνεδριάζωμεν μέχρι τῆς μεσημβρίας, ἀλλὰ νὰ ἔχωμεν διάστημα διακοπῆς 2 ὡρῶν τὴν μεσημβρίαν.

§101Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ τὴν Δευτέραν τὸ συζητοῦμεν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας ἄρχωνται τὴν δεκάτην πρωϊνὴν ὥραν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει ἔκθεσιν, δι’ ἧς ἀποφαίνεται ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας πιστώσεως διὰ τὸν μῆνα Μάρτιον ἐνεστῶτος ἔτους, ἴσης πρὸς τὸ ἓν δωδεκατημόριον τῶν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ 1904 καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν τῆς αὐτῆς χρήσεως ζητουμένων πιστώσεων, καὶ περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν καὶ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς ἰδίας χρήσεως.» Ἡ ἔκθεσις αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 147). Ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Μερλόπουλος ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἔγγραφον ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ χορηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀκολούθους πληροφορίας: Αʹ) Διατὶ ἡ προκηρυχθεῖσα κατὰ μῆνα Δεκέμβριον τοῦ 1903 δημοπρασία πρὸς ἐκτέλεσιν τμήματος τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου ἐματαιώθη. Βʹ) Πόσον εἶναι τὸ ἀπομένον ἀνεξόφλητον ὑπόλοιπον τοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1893 συνομολογηθέντος μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δανείου ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου ἐκ δραχμῶν 500,000. Γʹ) Πόσον ποσὸν καταβάλλεται κατ’ ἔτος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἰς τόκους καὶ χρεωλύσιον τοῦ ὑπολοίπου τούτου. Δʹ) Εἰς πόσα ποσὰ ἀνῆλθον κατ’ ἔτος αἱ εἰσπράξεις τοῦ ταμείου τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου ἐν τοῖς τελωνείοις Καλαμῶν καὶ Νησίου ἀπὸ τοῦ ἔτους 1893 μέχρι τοῦ ἔτους 1902 συμπεριλαμβανομένου, καὶ χωριστὰ δι’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν τούτων, καὶ πῶς ταῦτα διετέθησαν. Εʹ) Εἰς πόσα ποσὰ ἀνῆλθον αἱ εἰσπράξεις τοῦ αὐτοῦ ταμείου ἐν τοῖς σιδηροδρομικοῖς σταθμοῖς τῆς Μεσσηνίας ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ σχετικοῦ νεωτέρου νόμου, ἤτοι ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 1903 μέχρι σήμερον.»

§103ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 10′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 30′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Γουλιμῆς.

§105Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀλίγα θὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεκίνησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτής. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι εἰς τὰ ζητήματα τοῦ ὁπλισμοῦ μόνον τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα τῆς Ἐπιθεωρήσεως τοῦ Πυροβολικοῦ εἶναι ἁρμόδιον ν’ ἀποφαίνηται· καὶ ἐπεκαλέσθη πρὸς τοῦτο τὸ Διάταγμα τὸ ἐκδοθὲν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ συστάσεως τῆς Ἐπιθεωρήσεως τοῦ Πυροβολικοῦ. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ Βασιλικὸν τοῦτο Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη τὸν Ἰούλιον τοῦ 1894 πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Κατὰ τὸ Διάταγμα τοῦτο, ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἐργασία τοῦ Τεχνικοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 20. Προορισμὸς τοῦ Τεχνικοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος εἶναι ἡ μελέτη τοῦ ὀργανισμοῦ ἐν γένει τοῦ σώματος τοῦ Πυροβολικοῦ καὶ ἡ σύνταξις κανονισμῶν, διαγραμμάτων, ἐκθέσεων, ὁδηγιῶν, ὑπομνημάτων καὶ παντὸς ἐν γένει ἀφορῶντος τὸ σῶμα τοῦτο καὶ τὰ καταστήματα αὐτοῦ, εἴτε τῇ πρωτοβουλίᾳ αὐτοῦ τοῦ τμήματος, εἴτε ἐπὶ τῇ βάσει θεμάτων τιθεμένων παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.» Ὥστε ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος δὲν εἶναι ἀποκλειστικῶς τὸ νὰ ἀποφαίνηται ἀποφθεγματικῶς περὶ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἔχει ὅμως καὶ ἄλλο ἄρθρον, τὸ 25, τὸ ὁποῖον λέγει κατωτέρω περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ὁπλισμοῦ. Τὸ ἄρθρον 25 λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ Τεχνικὸν Συμβουλευτικὸν τμῆμα ἀνατίθεται πρὸς τούτοις: αʹ) ἡ ἐξέτασις πάσης ἐφευρέσεως ἀφορώσης εἰς τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ ἐν γένει· βʹ) ἡ μελέτη ἐν γένει ἐπὶ τοῦ ὑλικοῦ, τῆς διὰ σιδηροδρόμων, ἀτμοπλοίων κλπ. μεταφορᾶς αὐτοῦ καὶ τῆς συντηρήσεώς του, καὶ γʹ) ἡ μελέτη τῆς κατασκευῆς διαφόρων τεχνικῶν ἔργων ὑπὸ στρατιωτικῶν ἢ ἰδιωτικῶν ἐργοστασίων.» Αὐτὰ εἶναι τὰ ἔργα τοῦ Τεχνικοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι ἐκ τοῦ κανονιστικοῦ Διατάγματος δὲν ἕπεται, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ γνωμοδότησις τοῦ τμήματος ἐπὶ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἑτέραν ἀπόδειξιν περὶ τούτου, τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ἐν ἔτει 1896, νομίζω, συνέστησε τοιαύτην ἐπιτροπήν, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ τότε ἀρχηγοῦ τοῦ Γʹ Ἀρχηγείου στρατοῦ, μέλη τῆς ὁποίας, ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, ἦσαν καὶ ὁ συνταγματάρχης τότε τοῦ πεζικοῦ κ. Γ. Μαυρομιχάλης καὶ ὁ νῦν ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τότε συνταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ καὶ διοικητὴς ἑνὸς συντάγματος...

§106Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ ποῖος ἦτο πρόεδρος, παρακαλῶ; Ἐνθυμεῖσθε;

§107Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Εἶπον, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ τότε Γʹ Ἀρχηγείου στρατοῦ.

§108Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ποῖος ἦτο;

§109Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ὁ νῦν Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ. Ἐπίσης μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης ἦσαν ὁ ἀντισυνταγματάρχης κ. Ζορμπᾶς, ὁ ἀντισυνταγματάρχης κ. Λυκούδης, ὁ συνταγματάρχης τότε τοῦ ἱππικοῦ κ. Τριτάκης. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἂν ἦτο καί τις ἄλλος ἀξιωματικός. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲ ταύτην ἀνετέθη τότε καὶ ἡ μελέτη περὶ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Μετὰ πολλὰς μάλιστα διασκέψεις, —ὡς βεβαίως καλλίτερον ἐμοῦ γνωρίζει τοῦτο ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καθὸ μέλος τότε τῆς ἐπιτροπῆς, —κατέληξεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα καὶ ἤρχισαν νὰ ἐκπληρῶνται· ἀλλ’ ἡ κατόπιν ἐπελθοῦσα διατάραξις τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν δύο ὁμόρων Ἐπικρατειῶν ἐσταμάτησε τὸ ἔργον τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐχρημάτισα ἐπὶ ἔτη εἰς τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα,—ὅπου μάλιστα τότε ἦτο μέλος καὶ ὁ νῦν ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν,—γνωρίζω, ὅτι καὶ τότε εἶχεν ἔλθει εἰς τὸ τμῆμα ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς μελέτην τὸ ζήτημα τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὀλίγον τι πρὶν ἢ συσταθῇ ἡ εἰρημένη ἐπιτροπή. Καὶ νομίζω, ὅτι τότε ὁ νῦν ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς μέλος τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος, ἐπειδὴ εἰδικῶς εἶχεν ἀποσταλῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, — πρὸ καιροῦ ὅμως, πρὸ τοῦ διορισμοῦ του εἰς τὸ τμῆμα, — ὅπως εἰδικῶς σπουδάσῃ καὶ παρὰ τοῖς στρατοῖς καὶ παρὰ τοῖς καταστήμασιν, εἰς τὰ ὁποῖα κατεσκευάζοντο τὰ ὅπλα καὶ ἡ ἄκαπνος πυρῖτις, εἶχε συντάξει μακροτάτην ἔκθεσιν περὶ τοῦ καταλληλοτέρου ὅπλου, περὶ τῶν ἰδιοτήτων (τῶν προτερημάτων ἢ τῶν μειονεκτημάτων) τῶν διαφόρων ὅπλων, ὡς καὶ περὶ ἀκάπνου πυρίτιδος. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναί τι πρωτοφανές, ὅτι ἀνετέθη εἰς ἐπιτροπὴν — ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη ἐξ ἀξιωματικῶν κριθέντων ἱκανῶν νὰ ἀποφανθῶσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, — ἡ μελέτη καὶ ἡ ἀπόφασις περὶ τοῦ καταλληλοτέρου συστήματος ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ, διότι ἀνέκαθεν αὐτὸ τὸ σύστημα ἐπεκράτησεν, ὁ δὲ ὁπλισμὸς ὁ νῦν ἐν χρήσει εἰς τε τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ πεζικὸν ἐγένετο δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ 1878...

§110Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§111Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. .. ὅτε ἀπεστάλησαν εἰδικοὶ ἀξιωματικοί, οἵτινες ἐπεστάτησαν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ὅπλων καὶ τῶν πυροβόλων καὶ εἰς τὴν παραλαβὴν αὐτῶν. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ὅσον ἀφορᾷ τὰ διάφορα συστήματα, περὶ ὧν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς, διότι νομίζω, ὅτι οὐδὲ τῆς παρούσης ὥρας εἶναι, οὐδὲ πρόκειται ν’ ἀποφανθῇ περὶ τούτου ἡ Βουλή, διὰ νὰ εἴπῃ τις γνώμην περὶ τοιούτου ζητήματος, καὶ διὰ τοῦτο περιορίζομαι εἰς ὅσα εἶπον.

§112Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐνόησα τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας. Κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ συσταθεῖσα ἐπιτροπὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξεύρῃ τὸ κατάλληλον ὅπλον; Κατ’ ἐμὲ, δὲν εἶναι δυνατόν· διότι καὶ ἂν πρόκηται περὶ σοφῶν καὶ ἀρίστων ἐπιστημόνων, ἐντὸς τεσσάρων τοίχων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ τὸ κατάλληλον ὅπλον. Διὰ νὰ κριθῇ τοῦτο, πρέπει νὰ γείνῃ σύγκρισις καὶ πειράματα, ὡς γνωρίζετε. Αὐτὰ γίνονται παντοῦ. Ἑπομένως δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὰ πρόσωπα εἶναι ἢ δὲν εἶναι κατάλληλα. Αὐτὸ εἶναι ἄσχετον. Δύνανται νὰ ἦναι τὰ πρόσωπα καταλληλότατα, ἀλλ’ ἂν δὲν ἐκτελέσωσι συγκριτικὰ πειράματα, δὲν δύνανται νὰ καταλήξουν εἰς συμπέρασμα.

§113Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος ὡμίλησε περὶ πειραμάτων, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ εἴπω, χάριν τῶν μὴ στρατιωτικῶν, τὰ ἑξῆς. Πειράματα ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνωσι, διότι ἀπαιτοῦνται τόσαι δαπάναι, ὥστε ἀμφιβάλλω, ἂν ἀρκεῖ τὸ ἓν ὄγδοον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ τὴν ἀγορὰν ὅπλων.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λιμπρίτης ἔχει τὸν λόγον.

§115Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ μία ἐξήγησις, ἂν ἡ συσταθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπὴ δὲν ἐξουδετεροῖ τὰ δικαιώματα, τὰ καθήκοντα, τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος καὶ τῆς Ἐπιθεωρήσεως τοῦ Πυροβολικοῦ. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ μεμφθῇ τις ἢ νὰ ἐπικρίνῃ τὸ μέτρον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· ἐγὼ μάλιστα νομίζω, ὅτι ὡς προκαταρκτικὸν μέτρον τὸ γενόμενον δὲν βλάπτει. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ τεχνικὴ ἐκείνη ἐπιτροπή, τὸ τμῆμα τὸ Συμβουλευτικὸν καὶ ἡ Ἐπιθεώρησις τοῦ Πυροβολικοῦ, νὰ ὑποκατασταθῇ διὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ἣν συνέστησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ τῶν ὀλίγων δὲ λέξεων, ἃς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος, τὸ ζήτημα λύεται. Ἂν δὲν πρόκηται νὰ γείνωσι πειράματα, ἂν θέλωμεν νὰ ἀκούσωμεν μόνον γνώμην, γνώμην μὴ ἠτιολογημένην, μὴ στηριζομένην ἐπὶ τῶν πραγμάτων, τότε καὶ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ πᾶσα ἄλλη εἶναι χρήσιμος· ἂν ὅμως πρόκηται νὰ πράξωμεν ὅ,τι πράττουν ὅλα τὰ Κράτη, καὶ θελήσωμεν ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεων ἡμῶν, χωρὶς δηλ. νὰ ὑπερβῶμεν τὰς δυνάμεις μας, ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ τὰς ὑποτιμήσωμεν, νὰ βεβαιωθῶμεν διὰ τῶν εἰδικῶν ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους ἔχομεν, ποῖον εἶναι τὸ ὅπλον τὸ καταλληλότερον, νομίζω ὅτι συζήτησις σήμερον δὲν χωρεῖ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Βονίτσης Βουλευτοῦ, παρατηρῶ, ὅτι πολλάκις συνεστάθησαν ἐπιτροπαὶ ἐπὶ διαφόρων θεμάτων, ἀλλ’ οὐδέποτε κατέληξαν εἰς σοβαρὸν ἀποτέλεσμα αἱ ἐργασίαι αὐτῶν, καὶ διὰ διαφόρους ἄλλους λόγους, ἀλλὰ καὶ διότι ἔλειπε τὸ χρῆμα διὰ μεγάλας προμηθείας. Αἱ γνῶμαι αὐτῶν ἦσαν καλαί, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἐπίστευσεν, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωμῶν τῶν ἐπιτροπῶν ἐκείνων ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς προμήθειαν ὅπλων, διότι ἐχρειάζοντο ἑκατομμύρια, καὶ εἰς τὰς παραμονὰς τοῦ συμβιβασμοῦ βεβαίως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς δαπάνην ἑκατομμυρίων διὰ προμήθειαν ὅπλων. Σήμερον ὅμως ἐψηφίσθη νόμος περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ὁποῖος ἴσως ἀπόψε ἢ αὔριον θὰ ἦναι δημοσιευμένος ὡς νόμος τοῦ Κράτους, φέρων τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα ὑπὸ ὁμοίας περιστάσεις, ὥστε μετὰ τῆς αὐτῆς ἐλαφρότητος—ἐπιτραπήτω μοι ἡ λέξις—νὰ πραγματευθῶμεν τὸ ζήτημα. Ἴσως εἶχεν ἀκαδημαϊκὸν χαρακτῆρα ἡ μελέτη, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὸ 1896 ἢ κατ’ ἄλλην ἐποχὴν, σήμερον ὅμως ἔχει πραγματικὸν χαρακτῆρα. Προκειμένου δὲ νὰ ἀγοράσωμεν ὅπλα, δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀγορὰν αὐτῶν ἐν ἐλαφρᾷ συνειδήσει· ἐν ἐλαφρᾷ δὲ συνειδήσει προβαίνομεν, ὅταν δὲν στηρίζηται ἡ ἐνέργεια ἡμῶν εἰς τὴν ἐπιστήμην ἢ εἰς τὰ πράγματα.

§116Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ νὰ μὴ καταναλίσκωμεν χρόνον διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ, θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, αἱ ὁποῖαι νομίζω ὅτι ἀρκοῦσιν, ἵνα ἐξηγηθῇ ἡ καθαρὰ θέσις τοῦ ζητήματος. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτής, ἔγεινε πραγματικῶς εἰς ἄλλην ἐποχήν· ἔγεινε μελέτη εἰς τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα τοῦ Πυροβολικοῦ, καὶ ἐγένοντο συγκριτικὰ πειράματα διὰ τὴν παραδοχὴν τοῦ καταλλήλου ὅπλου. Ἑπομένως αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτής, ἐγένετο ἤδη, καὶ δὲν ἀμφισβητῶ τὴν ἰδέαν αὐτήν. Ἐκεῖνο ὅμως, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπιμένω, εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι οὔτε τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα τοῦ Πυροβολικοῦ, οὔτε ἡ σχηματισθεῖσα ἐπιτροπὴ εἶναι ὑπεύθυνος ἀπέναντι τῆς Βουλῆς· ὁ μόνος ὑπεύθυνος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, αἱ δὲ ἐπιτροπαὶ καὶ τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα θὰ φωτίσουν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὥστε ν’ ἀποφασίσῃ ὀρθῶς. Ἀλλὰ, καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, αἱ ἐπιτροπαὶ καὶ τὰ Συμβουλευτικὰ τμήματα οὐδεμίαν ἔχουσιν εὐθύνην ἀπέναντι τῆς Βουλῆς· ὁ μόνος ὑπεύθυνος διὰ τὰς παραγγελίας θὰ ἦναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ αὐτὸς θὰ δώσῃ τὰς ἀπαιτουμένας ἐξηγήσεις. Ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι, ἂν αἱ πράξεις τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος χρησιμεύουν ἢ μὴ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, αὐτὸ εἶναι τῆς ἐκτιμήσεώς του, καὶ ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἔχουν εἰς τὴν διάθεσίν των τὰ τμήματα τὰ Συμβουλευτικὰ, διὰ νὰ κάμουν τι πραγματικὸν, νὰ κάμουν τι ὀρθὸν, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ φωτίσῃ τὸν Ὑπουργόν. Ἂν ὅμως δὲν ἔχουν τὰ μέσα αὐτὰ, διὰ νὰ ἐκφέρουν ἀπόφασιν τελειωτικήν, φρονῶ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ τὰ συμβουλευθῇ· προτιμότερον τότε θὰ ἦναι δι’ αὐτὸν νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν πεῖραν τῶν ἄλλων ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν κάμει συγκριτικὰ πειράματα πλεῖστα ὅσα, καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουν ὅλα τὰ μέσα νὰ διαθέσουν, ὅπως τὰ πειράματα αὐτὰ γείνωσι τοιαῦτα, ὥστε νὰ δύναται νὰ βασισθῇ ἐπ’ αὐτῶν καὶ νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν καλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§117Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐπιφυλάττομαι, ὅταν κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα, τότε νὰ ἀναπτύξω τὸ θέμα τοῦτο, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον νομίζω, ὅτι θέλει πεισθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὸ ἐπαναληπτικὸν πιστόλιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ γείνῃ δεκτόν, — διότι δὲν ἀπεφασίσθη ἀκόμη, — τὸ ἐπαναληπτικὸν πιστόλιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ προμηθευθῶμεν, δὲν εἶναι ἡ τελευταία ἐφεύρεσις, οὐδὲ ἡ τελευταία λέξις τῆς ἐπιστήμης.

§118Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι, ὅτε ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνήργησα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀφορῶντος τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ. Παρατηρῶ, ὅτι πάντες οἱ προλαλήσαντες ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου εἶναι σύμφωνοι, διότι καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι ἁρμόδιον εἶναι τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα τοῦ Πυροβολικοῦ νὰ προβῇ εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ἐξέτασιν τοῦ καταλληλοτέρου ὅπλου διὰ τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν καὶ τοῦ καταλληλοτέρου πυροβόλου, ἔχουσι δίκαιον, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ προορισμὸς τοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος, καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι δι’ ἰδιαιτέρας μεγάλης ἐπιτροπῆς δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν αὐτὸν σκοπόν, νομίζω ὅτι καὶ αὐτοὶ ἔχουσι δίκαιον, διότι ἐν τῇ μεγάλῃ ἐπιτροπῇ περιλαμβάνεται καὶ τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα. Ἀναντιρρήτως, προκειμένου νὰ δαπανήσῃ τὸ ἔθνος πολλὰ ἑκατομμύρια πρὸς ἐξοπλισμὸν τοῦ στρατοῦ, εἶναι ἀνάγκη οὐ μόνον ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος, ἀλλὰ καὶ ἅπας ὁ κόσμος τῆς Ἑλλάδος νὰ πεισθῇ περὶ τοῦ καταλληλοτέρου ὅπλου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸν ἑλληνικὸν στρατόν. Ποῖα δὲ τὰ μέσα τῆς ἐξευρέσεως τοῦ ὅπλου τούτου, ἀναντιρρήτως εἶναι δύσκολον ἐν Ἑλλάδι. Οὐχ ἧττον καὶ οἱ καταγινόμενοι εἰς τὰ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ δύνανται διὰ τῆς μελέτης καὶ τῶν φώτων αὐτῶν νὰ συνδράμωσι τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, εἶναι ὁ μόνος ἁρμόδιος καὶ ὁ μόνος ὑπεύθυνος διὰ τὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ στρατοῦ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅπλον τοῦ πεζικοῦ, εἶναι ἴσως εὐχερὲς νὰ ἐξευρεθῇ, ποῖον εἶναι τὸ καταλληλότερον, διότι ὅλοι οἱ στρατοὶ οἱ Εὐρωπαϊκοί, ὡς καὶ οἱ ἐκτὸς τῆς Εὐρώπης, οἱ τῶν ἄλλων ἠπείρων, εἶναι ἤδη ὡπλισμένοι μὲ ὅπλα ἐπαναληπτικὰ τοῦ τελειοτέρου συστήματος, καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἐξευρεθῇ, ποῖον εἶναι τὸ καλλίτερον ὅπλον. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ Πυροβολικόν, δυστυχῶς εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς τελειοποιήσεως τοῦ ὅπλου τούτου, καὶ ἴσως ἡ ἐκλογὴ τοῦ καταλληλοτέρου πυροβόλου θὰ ἦναι ἔργον δυσχερὲς εἰς ἡμᾶς. Ἀλλ’ ἀναγκαίως δέον νὰ προστρέξωμεν οὐ μόνον εἰς τὰς μελέτας καὶ τὴν ἐπιστήμην, ἣν ἡμεῖς ἐκ θεωρίας μόνον γνωρίζομεν, — διότι δὲν κάμνομεν πειράματα ἐνταῦθα, — ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ πειράματα τῆς Εὐρώπης, ὅπερ ὅμως δὲν ἀποκλείει καὶ τὴν ἐνέργειαν πειραμάτων ἐν Ἀθήναις, ἂν θέλωσιν αἱ ἑταιρεῖαι ἢ οἱ ἐφευρέται νὰ προσκομίσωσι τὰ πυροβόλα αὐτῶν ἐνταῦθα, ὅπως ἐπὶ παρουσίᾳ αὐτῶν τῶν ἰδίων ἢ ἀντιπροσώπων αὐτῶν καὶ τῆς μεγάλης ἐπιτροπῆς γείνωσι πειράματα ἐν Ἑλλάδι, τὰ ἔξοδα τῶν ὁποίων βεβαίως δέον νὰ ἐπιβαρύνωσι τοὺς καταστηματάρχας, καὶ οὐχὶ ἡμᾶς. Τοιαῦτα πειράματα ἐγένοντο ἐν Ἑλλάδι μὲ τὸ πυροβόλον Ἄρμστρογκ, τὸ ὁποῖον, καίτοι ἐδοκιμάσθη εἰς τὴν νότιον Ἀφρικήν, ὡς καὶ τὸ ἕτερον, τὸ τοῦ Σνάϊδερ–Κανέ, ὅπερ ἐπίσης ἐδοκιμάσθη εἰς τὴν Νότιον Ἀφρικήν, οὐχ ἧττον ἦτο δυνατὸν νὰ δοκιμάσωμεν καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα. Νομίζω λοιπόν, ὅτι πάντα τὰ συντελοῦντα εἰς τὸν σκοπὸν τῆς ἐκλογῆς τοῦ καταλληλοτέρου ὅπλου ἐπίσης πρέπει νὰ δοκιμασθῶσι, διότι πρόκειται νὰ δαπανήσωμεν πολλὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ πετάξωμεν εἰς τὴν θάλασσαν, κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον· πρέπει τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ παραδεχθῶμεν, νὰ ἦναι τὸ καλλίτερον. Διὰ ταῦτα νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν συνέστησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καλῶς συνεστάθη, καὶ αὐτὴ βεβαίως θὰ καταγείνῃ εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τοῦ τελειοτέρου ὅπλου, ὡς καὶ τὸ τμῆμα τὸ Συμβουλευτικὸν τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ καὶ τὰ πειράματα δὲν πρέπει νὰ παραλειφθῶσι.

§119Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις περὶ τοῦ ἂν τὸ Συμβουλευτικὸν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἢ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ καταλληλοτέρου ὅπλου δὲν ἔχει θέσιν πλέον, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης». Ὁ νόμος οὗτος ἐν ἄρθρῳ 3 ὁρίζει, ὅτι «ἡ περιουσία τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης διατίθεται ἀποκλειστικῶς εἰς προμήθειαν ὑλικοῦ πολέμου τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ κλπ.»· ἐν δὲ ἄρθρῳ 7 λέγει, ὅτι «ἡ διοικητικὴ τοῦ ταμείου τούτου ἐπιτροπὴ ὁρίζει τὸ εἶδος, τὸ ποσὸν καὶ τὸν τρόπον τῆς προμηθείας τοῦ ὑλικοῦ κλπ.» Ὁ αὐτὸς δὲ νόμος προβλέπει καὶ περὶ τῆς ἐπιτροπῆς, ποία δηλ. θὰ ἦναι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θ’ ἀποφασίζῃ περὶ τοῦ ποσοῦ καὶ τοῦ εἴδους τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, καὶ ὀνομάζει καὶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Ἂν δὲ πρόκηται, ἡ προμήθεια τοῦ ὑλικοῦ πολέμου νὰ γείνῃ διὰ τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι τοῦ Ὑπουργοῦ δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς τὴν προμήθειαν, ἀλλ’ οὐδὲ νὰ ὁρίσῃ ἄλλην ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ νόμου, καὶ μόνη ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δικαιοῦται ἴσως νὰ ζητήσῃ τὰς γνώμας τῶν εἰδικῶν. Ἂν πρόκηται κατὰ συνέπειαν ἡ προμήθεια νὰ γείνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ψηφισθέντος νόμου, νομίζω, ὅτι πᾶσα συζήτησις εἶναι περιττή.

§120Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅ,τι ἀπεφάσισα ἐγὼ καὶ ἔπραξα, τὸ ἔπραξα προτοῦ ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὁ νόμος οὗτος οὐδὲ τὴν στιγμὴν ταύτην εἶναι νόμος τοῦ Κράτους. Λοιπὸν ὅλη ἡ συζήτησις ἐγένετο ἐπὶ πράξεως λαβούσης χώραν πρὶν ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὅταν ὁ νόμος οὗτος γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, βεβαίως θὰ τὸν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει.

§121Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ἂν ἡ προμήθεια πρόκηται νὰ γείνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης, τότε δὲν χωρεῖ συζήτησις. Ἂν τὸ Κράτος ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ δαπανήσῃ ἐξ ἄλλων πόρων, ἄλλος λόγος.

§122Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§123Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§125ΙΣΙΔ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως (διαμαρτυρίαι ἐκ δεξιῶν).

§126ΧΑΡ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως θὰ ὁμιλήσῃ. Διατὶ ταράττεσθε;

§127Ι. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη, ὑπ’ ἀριθμὸν 64, πρότασις νόμου, ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Λέκα, «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ καθυστερουμένου φόρου τῶν ἀμπέλων τῶν ἀμπελοκτημόνων τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς». Ἡ πρότασις αὕτη ἀποτελεῖται ἐκ δύο μόνον διατάξεων. Ἡ πρώτη διάταξις ἀφορᾷ τοὺς ἀμπελοκτήμονας τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς, τοὺς καθυστεροῦντας τὴν πληρωμὴν τοῦ ὑπολοίπου τοῦ πλέον τῶν τριῶν δραχμῶν κατὰ στρέμμα διὰ τὰς χρήσεις τῶν ἐτῶν 1899, 1900, 1901 καὶ 1902, ἡ δὲ δευτέρα ἀφορᾷ τοὺς ἀμπελοκτήμονας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι οὐδένα μέχρι σήμερον κατέβαλον φόρον. Εἶναι γνωστός, κύριε Πρόεδρε, ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ τῇ εἰσηγήσει τῆς Κυβερνήσεως, ὁ παλαιὸς, ὁ ἐπιβάλλων τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν ἐπὶ τῶν ἀμπέλων. Ὁ νόμος αὐτὸς κατεδικάσθη εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Βουλῆς, τὸ μὲν διότι αἱ καταθλιπτικαὶ αὐτοῦ διατάξεις παρέλυσαν πᾶσαν οἰκονομικὴν δύναμιν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, τὸ δὲ διότι τὰ ἐπακολουθήσαντα τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ἔτη ἀφορίας, ὡς ἐκ τῆς νόσου, ἥτις ἐνέσκηψεν εἰς τὰς ἀττικὰς ἀμπέλους, κατέστρεψαν τὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν τῶν ἄλλοτε εὐπόρων δήμων τῆς Ἀττικῆς. Τοῦτο ἔχουσα ὑπ’ ὄψει ἡ Κυβέρνησις τοῦ σεβαστοῦ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ, καὶ συνεπὴς πρὸς τὰς ἐπαγγελίας, τὰς ὁποίας ἐδόσαμεν, ὡς Βουλευταὶ τῆς Ἀττικῆς, περιοδεύοντες ἀνὰ τὰ χωρία τῆς Ἀττικῆς κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, εἰσήγαγε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου μετερρυθμίζοντο αἱ διατάξεις τοῦ παλαιοῦ νόμου, καὶ ἐπήρχετο σχετική τις ἀνακούφισις εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Τώρα οἱ χωρικοὶ τῆς Ἀττικῆς, ἐκεῖνοι δηλονότι, οἱ ὁποῖοι οὐδένα κατέβαλον φόρον, ἢ οἱ ἀγρόται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατέβαλον τρεῖς μόνον δραχμὰς φόρον κατὰ στρέμμα, ζητοῦσι νὰ χαρισθῇ μὲν εἰς τοὺς πρώτους ἐξ αὐτῶν τὸ ὑπόλοιπον τῶν τριῶν δραχμῶν κατὰ στρέμμα, οἱ δὲ ἄλλοι νὰ πληρώσουν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου νόμου τὰς καθυστερουμένας ὀφειλάς των. Ἡ ἀξίωσις αὕτη εἶναι δικαία, ἀφοῦ ἅπαξ ὁ νόμος αὐτὸς κατεδικάσθη διὰ βοῆς, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ἡ Ἀττικὴ οὐδὲν ἄλλο ἔσοδον ἔχει, πλὴν τῆς προσόδου, ἣν ἀποφέρουν αἱ ἄμπελοι αὐτῆς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἰδίᾳ δὲ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προτάξῃ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὴν πρότασιν νόμου ταύτην, ἡ ὁποία ἄλλως τε οὐδεμίαν θὰ φέρῃ ζημίαν εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ τοὐναντίον ὠφέλειαν. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Προχθὲς, κύριε Πρόεδρε, παρεπονεῖτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι οὐδὲν εἰσέπραξεν ἐκ τοῦ νόμου περὶ στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων. Ἐὰν πράγματι οὐδὲν εἰσέπραξεν, ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰς τοῦτο πταίει αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ, ἥτις ἐπέβαλε τὸν ἐπαχθέστατον καὶ ἀπηνέστατον ἐκεῖνον φόρον· διότι οἱ χωρικοὶ, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουσι τοὺς βαρεῖς αὐτοὺς φόρους, ὀφείλουσιν ἐν ταὐτῷ καὶ τὰ πρόσθετα τέλη καὶ τοὺς τόκους τῆς ὑπερημερίας, ἐφ’ ὅσον δὲ παρέρχονται οἱ ἐνιαυτοί, ἐπὶ τοσοῦτον ἐξογκοῦνται καὶ αἱ ὀφειλαὶ αὐτῶν· εἶναι δὲ ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ καταβάλωσιν αὐτάς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι χάριν αὐτοῦ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ προτάξῃ τὴν εἰρημένην πρότασιν νόμου, ἡ ὁποία διπλοῦν προτίθεται σκοπὸν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ καλῶς ἐννοουμένου συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, διότι εὐθὺς ἁθρόοι θὰ σπεύσωσιν οἱ χωρικοὶ νὰ πληρώσουν. Ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου ταύτης δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίρρησις, οὔτε συζήτησις θὰ γείνῃ· οἱ Βουλευταὶ τῆς Ἀττικῆς εἶναι ὅλοι σύμφωνοι. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν στέργῃ, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν προτάσσει τὴν πρότασιν ταύτην, ἵνα γείνῃ νόμος, οὐδὲν θὰ εἰσπράξῃ, καὶ διαρκῆ θὰ ἦναι τὰ παράπονα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὑποθέτω ὅμως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προτάξῃ τὴν πρότασιν νόμου ταύτην.

§128Π. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Θὰ γείνῃ.

§129ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Πότε θὰ γείνῃ, κύριε Βουλευτά;

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως...

§131ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασίς σας θ’ ἀναγραφῇ αὔριον μεταξὺ τῶν πρώτων.

§133ΧΑΡΙΛ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§134ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Νὰ γείνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§135Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὁρμᾶται ἐκ τοῦ ἀληθοῦς συμφέροντος τῶν ἀμπελοκτημόνων, πρέπει νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πρότασιν κατὰ τὴν ἑσπερινὴν ταύτην συνεδρίασιν, διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἄξιον πολλοῦ λόγου καὶ προσοχῆς, διότι πρόκειται βεβαίως νὰ κανονισθῶσιν αἱ ὑποχρεώσεις, αἵτινες βαρεῖαι ἀπεδείχθησαν εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας, καὶ ἀφοῦ λαμβάνονται τόσα μέτρα καὶ τόση πρόνοια ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, δέον νὰ δοθῇ προσοχὴ καὶ εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας, οἵτινες ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ στρεμματικῆς φορολογίας ἐξηγέρθησαν, φρονοῦντες ὅτι ἡ παραγωγὴ θὰ βαρυνθῇ ἐκ τῆς φορολογίας· ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν πόσα εἶναι τὰ καθυστερούμενα ποσὰ, καὶ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει τὴν ἑσπέραν ταύτην, νὰ ἦναι παρὼν, ἵνα μᾶς πληροφορήσῃ πόσα ποσὰ καθυστεροῦνται, καὶ ἂν ἡ καθυστέρησις ἐπέρχεται ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν ἀμπελοκτημόνων ἢ ἐκ μέτρων τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν, οἵτινες ἐπέτρεψαν τὴν μὴ ἔγκαιρον πληρωμὴν, καὶ ἕνεκα τούτου ἐφορολογήθησαν οἱ ἀμπελοκτήμονες διὰ προσθέτων τελῶν. Ἐὰν λοιπὸν ὁ κύριος Βουλευτὴς ὁρμᾶται ἐκ τοῦ συμφέροντος τοῦ πραγματικοῦ τῶν ἀμπελοκτημόνων, καὶ ἐπιθυμῇ τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως νόμου, περὶ ἧς ὡμίλησε, πρέπει νὰ ἀναμείνῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις νὰ μᾶς εἴπῃ, τί ποσὰ ὁρίζει. Ἐὰν ὅμως πρόκηται νὰ γείνῃ μία ψηφοφορία, διὰ νὰ παρέλθῃ μία ὥρα, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ συντελέσῃ ἡ τοιαύτη πρότασίς του εἰς ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως, περὶ ἧς ἐνδιαφέρεται· τὴν εὐθύνην δὲ τῆς μὴ ἐπιψηφίσεως θὰ ἔχῃ ἀκεραίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς.

§136ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι οὐδὲν εἰσέπραξεν ἐκ τοῦ νόμου ἐκείνου, τὴν ὁμολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε προχθὲς, διακόπτων τὸν ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴν κ. Ἀγγελόπουλον, ἀγορεύοντα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ εἰσεπράχθησαν χρήματα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ ἕνεκα τῶν διοικητικῶν μέτρων, ὡς εἶπεν ὁ κύριος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς, ἀλλὰ τὰ διοικητικὰ ἐκεῖνα μέτρα ἐλήφθησαν πρωτίστως ἕνεκα τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς βαρείας φορολογίας, ἥτις ἐπεβλήθη εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Λοιπὸν ἂς ψηφισθῇ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἡ πρότασις νόμου αὕτη, καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ φέρῃ τὰς παρατηρήσεις αὐτοῦ καὶ τὰς πληροφορίας περὶ τῶν εἰσπραχθέντων ποσῶν, ἃς ἐζήτησεν ὁ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτής. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν πλέον ἀντίρρησιν.

§137Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ἐναντίος πρὸς πᾶσαν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§138ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναλάβω ἀπέναντι τῶν συμπολιτῶν μου, τὴν ἀναλαμβάνω ἀκεραίαν, καὶ ἂς μὴ ἀνησυχῇ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Μεγαρίδος.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου...

§140ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε;

§142ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Μάλιστα.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Κολιάτσου περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας πιστώσεως διὰ τὸν μῆνα Μάρτιον 1904, ἴσης πρὸς τὸ ἓν δωδεκατημόριον τῶν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1904 καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν τῆς αὐτῆς χρήσεως ζητουμένων πιστώσεων, καὶ περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν καὶ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς ἰδίας χρήσεως.»

§144Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπεθύμουν, ἕνεκα τῆς ἀπουσίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, διατὶ δὲν ἐνόμισεν ἀναγκαῖον, ἐπιζητῶν τὸ δωδεκατημόριον τοῦ Μαρτίου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δαπάνην, νὰ μὴ ζητήσῃ συγχρόνως καὶ τὴν ἄδειαν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ εἰσπράττων τοὺς φόρους ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι πλανᾶται.

§145Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ἀντεγράφη πιστῶς ἀπὸ τὰ προηγούμενα νομοσχέδια, καὶ ἐπειδὴ ἀντεγράφη πιστῶς ἀπὸ τὰ προηγούμενα νομοσχέδια, καὶ ἀπὸ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεστηρίχθησαν ἄλλοτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίξατε, θὰ ἦτο ἴσως καλὸν νὰ κάμητε τότε τὰς παρατηρήσεις σας, καὶ νὰ μὴ τὰς κάμητε σήμερον, νὰ εὐαρεστηθῆτε δὲ νὰ ψηφίσητε καὶ αὐτὴν τὴν φοράν, ὅπως ἐψηφίσατε κατὰ τὸ παρελθόν.

§146Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιδράσω κατὰ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξα ἄλλοτε· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ὑπεστήριξα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ζητεῖ τὴν ἄδειαν τῆς ἐκτελέσεως τῶν δαπανῶν χωρὶς νὰ περιέχῃ καὶ τὴν ἄδειαν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων.

§147ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἄλλοτε ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περιέχον τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ ἐζητήσατε τὴν ἀπάλειψιν αὐτῆς.

§148Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μᾶς δίδει μίαν εἴδησιν, ὅτι ἄλλοτέ ποτε ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περιέχον τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ ὑμεῖς τότε ἐζητήσατε ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη. Αὐτὸ λέγει ὁ Ὑπουργός.

§149Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ.

§150ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Θὰ ἀποδείξω ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, ὅτι ἄλλοτε ὑπῆρχεν ἡ διάταξις αὕτη, καὶ ἐζητήθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Καραπάνου ἡ ἀπάλειψις αὐτῆς.

§151Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, τίς ἐζήτησε τὴν ἀπάλειψιν, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ φόρους ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς. Τοῦτο εἶναι συνταγματικὴ διάταξις. Ὅτι δὲ δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ φόρους ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς, ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς σχετικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου. Διότι τί λέγει ἡ ἔκθεσις; (ἀναγινώσκει): «Ἕνεκα τῆς μὴ εἰσέτι ἐπιψηφίσεως τοῦ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους ὑπάρχοντος ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ χορηγίας δι’ εἰδικῶν νόμων τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων, πρὸς πραγματοποίησιν τῶν δημοσίων δαπανῶν, ὡς ἐπίσης τῆς ἀδείας πρὸς βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ αὐτοῦ Προϋπολογισμοῦ...» Ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπογεγραμμένην ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἀντιγεγραμμένη ἐκ τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ, εἴτε ὡς Ὑπουργὸς εἴτε ὡς Βουλευτὴς, ἔχων τὴν εὐθύνην, συνέταξα, ἀναγνωρίζει τοῦτο· ἀναγνωριζούσης δὲ τῆς ἐκθέσεως ταύτης τοῦτο, ἔπρεπε καὶ τὸ νομοσχέδιον νὰ ᾖναι συνεπές. Δὲν λέγω τοῦτο οὔτε πρὸς τὸν σκοπὸν ἀντιπολιτεύσεως, οὔτε πρὸς ἄλλο τι· ἀπ’ ἐναντίας, λέγων τοῦτο, συμβουλεύω τὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ τι τὸ συνταγματικόν, νὰ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ τοῦτο σὺν τῇ ἀδείᾳ τῆς ἐκτελέσεως τῶν δαπανῶν νὰ περιέχῃ καὶ τὴν ἄδειαν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Λοιπόν, προτείνας τὴν διόρθωσιν ταύτην, ἐπρότεινα αὐτήν, μεριμνῶν ἀκριβῶς ὑπὲρ τῆς τάξεως καὶ τῆς νομιμότητος τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως.

§152Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, ἐκ τοῦ ζήλου, τὸν ὁποῖον ἔχει, νὰ δίδῃ συμβουλὰς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ παρατείνῃ δὲ καὶ τὰς συζητήσεις, δὲν ἀνέγνωσε τὸ νομοσχέδιον...

§153Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁμολογῶ, ὄχι.

§154Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι; Πολὺ καλά... Χωρὶς νὰ ἀναγνώσῃ τὸ νομοσχέδιον, κατηνάλωσε 5 λεπτὰ, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναγράψω τὴν διάταξιν περὶ ἐσόδων. Τὸ ἄρθρον 4 λέγει: «Ἐπιτρέπεται, ὅπως κατὰ τὸν μῆνα Μάρτιον τοῦ 1904 τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, τὰ ἔσοδα τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου βεβαιῶνται καὶ εἰσπράττωνται ὡς ἀναγράφονται ἐν τοῖς ὑποβληθεῖσιν εἰς τὴν Βουλὴν προϋπολογισμοῖς αὐτῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1904, τηρουμένων τῶν σχετικῶν διατάξεων τῶν νόμων τοῦ Κράτους.»

§155Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Εἶσθε σύμφωνοι τότε.

§156Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἔλαβον ταύτην τὴν στιγμήν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιρρήσεως τὰ ἄρθρα 1 ἕως 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς αʹ συζήτησιν). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκγυμνάσεως τῶν ἐφέδρων τοῦ 1899».

§158Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πρὸ δύο ἡμερῶν, ὅτε ἐγένετο λόγος περὶ κλήσεως τῆς κλάσεως τῶν ἐφέδρων τοῦ 1899, εἶχον ἐνδοιασμοὺς νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ τούτου, ἕνεκα τῶν προθεσμιῶν, τὰς ὁποίας τάσσει ὁ νόμος, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου περὶ ἐφεδρείας ἐπιτρέπεται ἡ παραμονὴ τῶν ἐφέδρων μόνον ἐπὶ 40 ἡμέρας πρὸς ἄσκησιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ κατὰ τὸ ἄρθρον 97 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καλέσῃ τοὺς ἐφέδρους πρὸς ἄσκησιν πρὸ 40 ἡμερῶν πρὸ τῆς ὡρισμένης ἡμέρας τῆς προσελεύσεως. Λοιπὸν οἱ ἔφεδροι πρόκειται νὰ προσέλθωσι τὴν 1 Μαΐου, ἄρα πρέπει νὰ εἰδοποιηθῶσι 40 ἡμέρας πρότερον, δηλαδὴ τὴν 20 Μαρτίου. Ἀλλὰ σήμερον ἔχομεν 13 τοῦ μηνὸς Μαρτίου. Ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι δὲν ἐπαρκεῖ τὸ χρονικὸν διάστημα μέχρι τῆς 20 Μαρτίου, ἵνα ψηφισθῇ ὁ νόμος ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ γείνωσιν αἱ λοιπαὶ διατυπώσεις, ὅπως καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους, καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ματαίωσις τῶν ἀσκήσεων λόγῳ τῶν προθεσμιῶν, διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τροπολογίαν εἰς τὸ ὑποβληθὲν προχθὲς νομοσχέδιον. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην, τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου γίνεται ἄρθρον 1, καὶ ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου τούτου, μετὰ τὰς λέξεις «τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ,» προστίθενται αἱ λέξεις: «ἤτοι οἱ τῆς κλάσεως τοῦ 1899, καὶ ἐκ ταύτης μόνον οἱ ὁπωσδήποτε ὑπηρετήσαντες εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατόν.» Προστίθεται δὲ καὶ δευτέρα παράγραφος, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εἰδοποιήσῃ αὐτοὺς περὶ τῆς κλήσεώς των μέχρις εἰκοσιπέντε τοὐλάχιστον ἡμερῶν πρὸ τῆς ὁρισθείσης πρὸς προσέλευσιν.» Ἐπίσης προστίθεται καὶ ἄρθρον 2, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 2. Ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεώς του ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως.»

§159Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἀντὶ «μέχρις 25 τοὐλάχιστον ἡμερῶν», νὰ τεθῇ «25 τοὐλάχιστον ἡμέρας.»

§160Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. «Τοὐλάχιστον πρὸ 25 ἡμερῶν» οὕτω νὰ τεθῇ.

§161Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ὡς ἐτροποποιήθη).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει ἀνατυπωθῆ, ὡς ἐτροποποιήθη. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 148). Ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου εἰσαγωγῆς.»

§163Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§165Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα νομίζω ἀναγκαῖον νὰ συμπληρώσω ὅσα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, ὅτε συνεζητεῖτο ἡ ἀρχὴ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὁ κύριος ἐκ Λεβαδείας Βουλευτής, συζητῶν τὸ ζήτημα τῆς δαπάνης τῆς προκληθείσης διὰ τῆς συστάσεως τῶν νέων Νομαρχιῶν καὶ τῶν Πρωτοδικείων, μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρῃ ἐξ ἀγορεύσεώς μου ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ εὕρῃ ἀντίφασιν μεταξὺ τῶν σημερινῶν ἰδεῶν μου καὶ τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἐξέφερον κατὰ τὸ 1894, συζητῶν τὸν τότε ὑποβληθέντα Προϋπολογισμόν. Δὲν ἤθελον θεωρήσει ὡς ἄξιον ἐπικρίσεως, ἐὰν εἶχον μεταβάλει γνώμην, διότι ἤθελον ἔχει σύμφωνον εἰς τοῦτο καὶ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ ὁλόκληρον τὴν πτέρυγα ταύτην (δεικνύει τὴν δεξιάν), ἥτις ἐπολέμησε τότε τὰς γνώμας μου, παρεδέχθη δ’ ἀκολούθως αὐτὰς καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἐστήριξε διάφορα αὐτῆς νομοθετήματα. Ἀλλὰ δὲν εὑρίσκομαι εἰς τὴν θέσιν ταύτην, διότι δὲν μετέβαλον γνώμην. Νομίζω δὲ ἀναγκαῖον, πρὸς ἀπόδειξιν τούτου, νὰ συμπληρώσω τὰς ἀνακοινώσεις, ἃς ὁ κ. ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς ἐποιήσατο εἰς τὴν Βουλήν, ἀναγνώσας τεμάχια τῆς ἀγορεύσεώς μου ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω πρὸς αὐτὴν τεμάχια τῆς τότε ἀγορεύσεώς μου, δεικνύοντα τοὺς λόγους καὶ τὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς ἐγὼ ἀνέπτυξα τὰς γνώμας μου. Θεωρῶ δὲ ἀναγκαῖον νὰ ἀναγνώσω τὰ τεμάχια ταῦτα, ἵνα μή, ἀνακοινῶν προφορικῶς τὰς τότε σκέψεις μου καὶ γνώμας μου, ὑποτεθῇ, ὅτι μετέβαλον αὐτὰς κατά τι. Ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894, ἔλεγον τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1894 δὲν εἶναι Προϋπολογισμὸς σκοπῶν ἁπλῶς τὴν ἄδειαν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων καὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν δαπανῶν, καὶ ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἁπλῶς καὶ ὁμαλῶς, ὅπως οἱ συνήθεις καὶ κοινοὶ Προϋπολογισμοί, διὰ τῆς ἐρεύνης τῶν ἐν αὐτῷ ἀναγεγραμμένων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ τῶν ἐκ τῶν ἀναγραφῶν τούτων ἀποτελεσμάτων. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1894 εἶναι Προϋπολογισμὸς ὅλως ἔκτακτος καὶ ἐξαιρετικός, διότι βασίζεται κυρίως ἐπὶ ἑνὸς ἀτυχοῦς γεγονότος, ἐπὶ τῆς πτωχεύσεως τοῦ Κράτους. Τὸ ἀτυχὲς τοῦτο γεγονὸς ἐπέφερεν ἐλάττωσιν δαπανῶν 22,223,000 φράγκων χρυσῶν... Ἡ οἰκονομία δὲ αὕτη δὲν ἐπιτυγχάνεται ἄνευ ἀνταλλάγματος ἐπαχθοῦς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἀπ’ ἐναντίας ἐπέρχεται αὕτη ἀντὶ τιμήματος ἐπαχθεστέρου τοῦ χρηματικοῦ αὐτῆς βάρους, τὸ τίμημα δὲ τοῦτο εἶναι ἡ τιμὴ τῆς Ἑλλάδος... Καὶ ἡ Βουλὴ δὲ καὶ τὸ ἔθνος πρέπει νὰ σκεφθῶσι, πῶς θ’ ἀνακτήσωμεν τὸ τίμημα τοῦτο, τὸ τοσοῦτον σημαντικὸν καὶ διὰ τὴν ζωὴν καὶ διὰ τὴν πρόολον τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου καὶ διὰ τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Τὸν σκοπὸν τοῦτον παρορᾷ ὁ ὑποβληθεὶς Προϋπολογισμὸς τοῦ 1894. Ὁ συντάξας αὐτὸν καὶ τὰ μετ’ αὐτοῦ συνδεόμενα νομοσχέδια ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπωφελεῖται τῶν ταμιευτικῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πτωχεύσεως, ἐν δευτέρᾳ δὲ θέτει μοίρᾳ καὶ οὐδεμίαν λαμβάνει πρόνοιαν πρὸς διόρθωσιν τῶν ἐπαχθῶν αὐτῆς ἀποτελεσμάτων καὶ πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς παθούσης τιμῆς τοῦ ἔθνους. Ἐν τῇ μακροσκελεῖ δὲ εἰσηγητικῇ αὐτοῦ ἐκθέσει ἐπιδιώκει κυρίως, πῶς νὰ ἐξαγνίσῃ τὸ παρελθόν, ὅπερ εἶναι ἡ πηγὴ καὶ ἡ αἰτία τοῦ δυστυχήματος, τὸ ὁποῖον ἐπέσκηψεν ἐφ’ ἡμῶν. Ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ ὁ συντάξας τὸν Προϋπολογισμὸν ζητεῖ νὰ συνδέσῃ αὐτὸν μετὰ τοῦ παρελθόντος τούτου, οἱονεὶ λησμονῶν τὴν οἰκονομίαν τῶν ἑκατομμυρίων, τὴν προερχομένην ἐκ τοῦ δυστυχήματος τῆς Ἑλλάδος.» Ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ἔφερε τότε εἰς τὸ βῆμα, ἵνα εἴπω τὴν γνώμην μου περὶ τοῦ τί ἔδει γενέσθαι μετὰ τὴν πτώχευσιν, ἦτο, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1894 ἐλησμόνει τὰ ἀποτελέσματα τῆς πτωχεύσεως καὶ τὴν ἀνάγκην, ἥτις ἐπεβάλλετο εἰς ἡμᾶς, ἵνα ἐπιδιώξωμεν ῥιζικωτέρας μεταρρυθμίσεις εἰς τὴν ἐν γένει διοίκησιν τῆς χώρας. Δὲν θέλω ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἕτερα μέρη τῆς ἀγορεύσεώς μου, ἅτινα ἤθελον ἴσως ἔχει διδακτικήν τινα σημασίαν, χρήσιμον εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, διὰ τῆς ἀποδείξεως ἀληθειῶν, ἃς ὁ χρόνος ἀπέδειξεν ἀναμφισβητήτους. Ἐὰν ἔζη ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς ἐξέλιπε, μεθ’ οὗ διὰ μακρῶν συνεζήτησα τὰ θέματα ταῦτα, ἤθελον ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν ὅσα τότε ἔλεγον καὶ ἅτινα ἐπηλήθευσαν. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἐκεῖνος μεταξὺ ἡμῶν δυστυχῶς, καὶ δὲν νομίζω κανονικὸν νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰ θέματα ταῦτα, ὅπως ἀποδείξω, πόσον εἶχον ἐγὼ δίκαιον καὶ πόσον εὑρίσκοντο ἐν τῷ ἀδίκῳ οἱ πολεμήσαντες τότε τὰς σκέψεις μου καὶ τὰς ἰδέας μου. Θὰ ἔλθω ἑπομένως εἰς τὸ θέμα ἀκριβῶς, ὅπερ ἔθιξεν ὁ κ. ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς, ὅπως συμπληρώσω ὅσα οὗτος ἀτελῶς ἀνεκοίνωσεν. Ἔλεγον λοιπὸν τότε (ἀναγινώσκει): «Αἱ ῥιζικαὶ μεταρρυθμίσεις, τὰς ὁποίας ὀφείλομεν νὰ ἐπιδιώξωμεν, οὐχὶ μετὰ σπουδῆς καὶ δι’ ἁλμάτων, ἀλλὰ μετὰ περισκέψεως καὶ φρονήσεως, δὲν εἶναι μόνον οἰκονομικαὶ, ἀλλὰ καὶ διοικητικαὶ ἐν γένει. «Ἡ διοίκησις ἡμῶν εἰς κακίστην εὑρίσκεται κατάστασιν. Οὐδεὶς δ’ ἀγνοεῖ, ὅτι, ὅπου αὕτη ὑφίσταται, εἶναι σχεδὸν ἐξηρθρωμένη, καὶ ὅτι εἰς τὰς πλείστας τῶν ἐπαρχιῶν δὲν ὑπάρχει οὔτε σκιὰ κἄν αὐτῆς. Ἡ εἰς τοὺς νομάρχας ἀνατεθειμένη κυριωτέρα ἐξάσκησις τῆς διοικήσεως οὐδεμίαν δύναται νὰ ἐξασκήσῃ δρᾶσιν ἐν ταῖς πλείσταις ἐπαρχίαις πολλῶν ἐκ τῶν νομῶν τοῦ Βασιλείου. Ποία π. χ. δύναται νὰ ᾖ ἡ ἐνέργεια τοῦ ἐν Μεσολογγίῳ ἑδρεύοντος νομάρχου Αἰτωλοακαρνανίας ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας; ποία ἡ τοῦ νομάρχου Ἀρκαδίας, τοῦ ἑδρεύοντος ἐν Τριπόλει, ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, ἢ τοῦ νομάρχου Φθιώτιδος, τοῦ ἑδρεύοντος ἐν Λαμίᾳ, ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος; Ἐν ταῖς ἀποκέντροις δὲ ταύταις ἐπαρχίαις τίς ἀντιπροσωπεύει τὴν Διοίκησιν; οὐδεὶς, ἐκτὸς τοῦ εἰρηνοδίκου, ὅστις εἶναι δικαστικὴ ἀρχὴ, καὶ τοῦ πρὸ ὀλίγου διορισθέντος ἀστυνόμου, ὅστις εἶναι στρατιωτικὴ ἐξουσία. Ὀφείλομεν ἑπομένως, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ μορφώσωμεν ἀληθῆ διοίκησιν, νὰ μεταβάλωμεν τὰ ὅρια τῶν διοικητικῶν περιφερειῶν, αὐξάνοντες τὸν ἀριθμὸν τῶν Νομαρχιῶν. Πρέπει δὲ συνάμα νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἀκράτου συγκεντρώσεως, ὅπερ ἐφαρμοζόμενον παρέλυσε καὶ θὰ παραλύσῃ ἔτι μᾶλλον τὴν διοίκησιν τῆς χώρας, τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον παρέλυσε πᾶσαν δημοτικὴν ἢ ἐπαρχιακὴν δρᾶσιν καὶ αὐτενέργειαν, δὲν ἀφῆκε δρῶντα ἢ τὸ Κράτος ἀφ’ ἑνὸς, τὸ τὰ πάντα ἀπορροφῶν, καὶ τὸ ἄτομον ἀφ’ ἑτέρου, ἀπορροφώμενον ὑπὸ τῶν ἐγωϊστικῶν καὶ στενῶν αὐτοῦ συμφερόντων. Οὐδεμία ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν ἐπαρχιακὴ ἢ νομαρχιακὴ δρᾶσις, ὁ δὲ δῆμος, τὸ πρῶτον τοῦτο πεδίον τῆς πολιτικῆς ἐνεργείας καὶ ἐξασκήσεως τῶν ἐλευθέρων ἐθνῶν, ὑφίσταται μόνον κατ’ ὄνομα. Οὕτω δὲ Κράτος, ὅπερ ἀπορροφᾷ τὰ πάντα, δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ ἢ ἐπὶ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἐγωϊστικῶν καὶ στενῶν συμφερόντων τοῦ ἀτόμου· τὸ δὲ ἄτομον ἀπέμαθε τοιουτοτρόπως τὴν διὰ κοινοπραξίας ἐπιδίωξιν τῆς πραγματοποιήσεως γενικωτέρων σκοπῶν καὶ συμφερόντων.» Ἐξ ὅσων ἀνέγνωσα ἐμφαίνεται, ὅτι δὲν προέτεινα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διϊσχυρίσθη ὁ κ. ἐκ Λεβαδείας Βουλευτής· δὲν εἶπον: «αὐξήσατε τὰς Νομαρχίας ἀπὸ 16, ὅσαι ὑπάρχουσιν, εἰς 26». Ἐπρότεινα αὔξησιν τῶν νομῶν, ἀλλὰ καὶ βελτίωσιν τῆς διοικήσεως τῶν νομῶν καὶ τῆς διοικήσεως τῶν δήμων, πρὸς μόρφωσιν ζωῆς καὶ δράσεως νομαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς, καὶ πρὸς περιορισμὸν τῆς ἀκράτου συγκεντρώσεως...

§166Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς προσεπαθήσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο διὰ τοῦ νόμου περὶ διοικήσεως τῶν νομῶν.

§167Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλ’ ἦτο τοιοῦτος ὁ ψηφισθεὶς νόμος, ὥστε δὲν ἠδυνήθητε νὰ τὸν ἐφαρμόσητε.

§168Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος.

§169Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συνίστων κατὰ τὸ 1894, ἵνα τὸ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον ἐπέρχεται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, χρησιμεύσῃ οὐχὶ εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῶν προσωπικῶν δαπανῶν, ἀλλὰ πρὸς βελτίωσιν τῆς διοικήσεως καὶ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ἐθεώρησα, ὅτι πρέπει καὶ τοὺς δήμους καὶ τὰς ἐπαρχίας καὶ τοὺς νομοὺς νὰ βελτιώσωμεν, οὐχὶ ἁπλῶς διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν, ἀλλὰ διὰ τῆς βελτιώσεως τοῦ τρόπου τῆς λειτουργίας αὐτῶν. Οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι σήμερον δὲν ἔχομεν οὔτε δημοτικὴν οὔτε νομαρχιακὴν ζωήν· μὴ ἔχοντες δὲ δρᾶσιν νομαρχιακὴν καὶ δημοτικὴν, δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ ἴδωμεν τὸ πολίτευμα ἡμῶν λειτουργοῦν, ὡς λειτουργεῖ τὸ πολίτευμα εἰς ὅλα τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουσι καὶ δημοτικὴν καὶ ἐπαρχιακὴν ζωήν. Ἔλεγον ἐπίσης τότε (ἀναγινώσκει): «Εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, ἀφ’ ὅτου καθ’ ὁλοκληρίαν συνεκέντρωσεν αὐτὴν εἰς χεῖρας αὐτοῦ τὸ Κράτος; Παρέλυσε καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ ἀπὸ μέσου ἀναπτύξεως τοῦ λαοῦ μετεβλήθη εἰς μέσον ἱκανοποιήσεως ἀτομικῶν, κομματικῶν καὶ ἐγωϊστικῶν συμφερόντων... Ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν νομῶν καὶ ἡ ἐπὶ βάσεων ἀποκεντρωτικῶν ὀργάνωσις αὐτῶν θὰ ἐπιφέρῃ ἴσως αὔξησίν τινα δαπάνης εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ ἡ αὔξησις αὕτη θὰ καλυφθῇ ἐξ οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, συμπτύσσοντες καὶ ἐλαττοῦντες τὰς ὑπηρεσίας τῶν ἐφοριῶν καὶ τῶν ταμείων. Αἱ ὑπηρεσίαι αὗται λειτουργοῦσι σήμερον ἀτελῶς, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον διευθύνονται ὑπὸ προσώπων κάκιστα ἀμειβομένων καὶ κακῶς ἐκλεγομένων. Μολονότι δὲ ὁ ἀριθμὸς τοῦ προσωπικοῦ αὐτῶν εἶναι πολὺ ἀνώτερος τοῦ ἀναγκαίου, ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ εἶναι ἀνεπαρκής. Περιστέλλοντες τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων, θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὰς βελτιώσωμεν, ἀμείβοντες ἐπαρκῶς τὸ προσωπικὸν αὐτῶν, καὶ ἐκλέγοντες καταλληλοτέρους ἐφοριακοὺς καὶ ταμειακοὺς ὑπαλλήλους.» Δὲν ἐπρόκειτο μόνον, διὰ τῆς ἐπαυξήσεως τῶν διοικητικῶν περιφερειῶν, νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις τῆς διοικήσεως, ἀλλ’ ἐπρόκειτο συνάμα καὶ οἰκονομία νὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς συγκεντρώσεως τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν, ἡ ὁποία συγκέντρωσις ἤθελεν ἐπιφέρει οἰκονομίαν μεγαλειτέραν ἴσως τῆς δαπάνης, ἣν ἤθελεν ἐπιφέρει ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν νομῶν. Τὸ νὰ αὐξήσωμεν δ’ ἁπλῶς τὸν ἀριθμὸν τῶν νομῶν εἶναι ἐκ τῶν νομοθετικῶν ἐκείνων ἔργων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαιτοῦσι σκέψιν τινὰ ἢ μελέτην, ἅτινα ὅμως δὲν συνεπιφέρουσι καὶ τὴν οὐσιαστικὴν βελτίωσιν τῆς διοικήσεως. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα τῆς δαπάνης. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς θέλει ἐξετάσει ἴσως καὶ πάλιν τοῦτο. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ σύστασις τῶν δέκα νέων νομῶν καὶ τῶν τεσσάρων νέων Δικαστηρίων ἐπέφερεν αὔξησιν δαπάνης 150,000 δραχμῶν μόνον, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. Βουλευτὴς Λεβαδείας. Ὁ κ. Βουλευτὴς Λεβαδείας ἀτελῶς ἐπίσης ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅσα εἶπον κατὰ τὸ 1894 περὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Εἶπον τότε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ αὐτή, ἂν μὴ χείρων, εἶναι ἡ κατάστασις τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως· οὐδεὶς ἀγνοεῖ τοῦτο, καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δι’ ἐκθέσεών των διεκτραγῳδοῦσι τὴν κατάστασιν αὐτῆς, φθάνοντες συνήθως μέχρι τοῦ σημείου νὰ χαρακτηρίζωσιν ὡς μὴ ὑπάρχουσαν τὴν μέσην ἡμῶν ἐκπαίδευσιν..... Ἡ μέση ἐκπαίδευσις, διὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος τοσαῦτα δαπανᾷ ἑκατομμύρια, πρέπει βεβαίως νὰ μεταρρυθμισθῇ ῥιζικῶς. Ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς τὸ καθῆκον νὰ συγχωνεύσωμεν τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα μὲ τὰ Γυμνάσια, νὰ καταστήσωμεν δὲ τὴν ἐν τοῖς Γυμνασίοις ἐκπαίδευσιν τοιαύτην, οἷα πρέπει νὰ ᾖ, ὅπως παρέχῃ εἰς τοὺς ἐν αὐτοῖς ἐκπαιδευομένους τὰς ἀναγκαίας γνώσεις διὰ τὸν κοινωνικὸν βίον καὶ τὰς ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἀσχολίας αὐτῶν. Διὰ δὲ τὴν προπαρασκευὴν ἐκείνων, οἵτινες θέλουσι ν’ ἀκολουθήσωσιν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἐπιστημονικὰς σπουδάς, νὰ ἱδρύσωμεν 4 ἢ 5 ἀνώτερα Γυμνάσια. Διὰ τῆς συμπτύξεως τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων μὲ τὰ Γυμνάσια θὰ δυνηθῶμεν νὰ βελτιώσωμεν ταῦτα, οὕτως ὥστε οἱ καρποὶ αὐτῶν νὰ ὦσιν ὠφέλιμοι εἰς τὴν κοινωνίαν, διὰ τῆς ἱδρύσεως δὲ τῶν ἀνωτέρων Γυμνασίων θὰ δυνηθῶμεν νὰ προετοιμάσωμεν ἐπαρκῶς τοὺς θέλοντας καὶ δυναμένους νὰ μορφωθῶσιν ἐπιστημονικῶς. Οὐκ ὀλίγας δὲ βελτιώσεις, ἄνευ αὐξήσεως δαπάνης, δυνάμεθα νὰ εἰσαγάγωμεν καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἡμῶν.» Τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα εἶναί τι τὸ παρέλκον ἐν τῇ μέσῃ ἐκπαιδεύσει. Ἀλλὰ καὶ ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις εἶναι παρ’ ἡμῖν ἀτελὴς, καὶ πρέπει νὰ συμπληρωθῇ διὰ μαθημάτων, τὰ ὁποῖα διδάσκονται εἰς τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα. Τὸ τελευταῖον δὲ μέρος τῶν διδασκομένων εἰς τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα δέον νὰ προστεθῇ εἰς τὰ Γυμνάσια...

§170Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔκαμε νῦν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§171Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Περίπου. Τὴν ἰδέαν ταύτην ἐξέφραζον τότε, μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ οἰκονομία ἀξία λόγου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Δὲν εἶμαι δὲ ποσῶς δυσηρεστημένος, βλέπων ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀσπάζεται νῦν τὴν ἰδέαν, ἣν ἐγὼ εἶχον καὶ ἀνέπτυξα κατὰ τὸ 1894.

§172Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ ἦναι εὐτυχὴς, διότι θὰ ἔχῃ νῦν τὴν συνδρομήν σας.

§173Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν ταῖς λεπτομερείαις τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου ὑπάρχουσιν ἀτέλειαι πολλαί. Δὲν ἠσπάσθη τὴν ἰδέαν ταύτην, ὅτε εἶχον ἀναπτύξει αὐτὴν ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὸ 1894.

§174Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶχε γεννηθῆ ἀκόμη.

§175Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πιστεύω ὅτι εἶχε γεννηθῆ καὶ εὑρίσκετο ἐν τῇ Βουλῇ.

§176Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶχεν ἀκόμη γείνῃ Ὑπουργός. Ὅτε ἔγεινεν Ὑπουργὸς, ἔλαβε τὰς ἰδέας σας.

§177Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι καὶ τρίτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς Λεβαδείας, τὸ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Δικαστηρίων. Καὶ ἐπὶ τούτου, Κύριοι, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω ἀπόσπασμα τῶν ὅσα εἶπον κατὰ τὸ 1894 (ἀναγινώσκει): «Ἀλλὰ καὶ τὸ δικαστικὸν ἡμῶν σύστημα ῥιζικωτέρας ἔχει ἀνάγκην μεταρρυθμίσεως, ὅπως ἐν τῷ μέτρῳ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν δυνάμεων ἀποβῇ πληρεστέρα ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης. Ἂν συγκρίνῃ τις τὸν ἀριθμὸν τοῦ παρ’ ἡμῖν δικαστικοῦ προσωπικοῦ μὲ τὸ ἐν τοῖς πλείστοις πεπολιτισμένοις Κράτεσι τοιοῦτον, θέλει εὕρει τὸ παρ’ ἡμῖν πολὺ ἀνώτερον, ἐν σχέσει πρὸς τὸν πληθυσμὸν ἡμῶν· θέλει δὲ εὕρει δυστυχῶς συνάμα παρ’ ἡμῖν πολὺ χείρονα τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Καὶ ἡ γλίσχρα ἀμοιβὴ τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν καὶ ἡ κακὴ αὐτῶν ἐκλογὴ συντελοῦσιν εἰς τοῦτο. Τὴν βελτίωσιν τοῦ δικαστικοῦ κλάδου δυνάμεθα καὶ πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν διὰ τῆς ἐλαττώσεως οὐχὶ τῶν Δικαστηρίων, ἀλλὰ τοῦ προσωπικοῦ αὐτῶν, καὶ διὰ τῆς καταλληλοτέρας ἀμοιβῆς αὐτοῦ. Ἡ σύστασις τῶν Πρωτοδικείων ὑπὸ τριῶν δικαστῶν καὶ τῶν Ἐφετείων ὑπὸ πέντε θεωρεῖται παρ’ ἡμῖν καὶ παρὰ πολλοῖς ἄλλοις ἔθνεσιν ἀναγκαία. Ἡ τοιαύτη δὲ γνώμη εἶναι ἴσως τοσοῦτον ἐρριζωμένη, ὥστε φαίνεται παράδοξος ἡ ἰδέα τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης πρωτοδίκως μὲν ὑπὸ ἑνὸς δικαστοῦ, κατ’ ἔφεσιν δὲ ὑπὸ τριῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τελειότερον καὶ ταχύτερον θέλει ἀπονέμει τὴν δικαιοσύνην εἷς δικαστὴς καλῶς ἀμειβόμενος καὶ καλῶς ἐκλεγόμενος, παρὰ τρεῖς κακῶς ἀμειβόμενοι καὶ μεροληπτικῶς ἐκλεγόμενοι. Τὴν ἰδέαν δὲ ταύτην πλεῖστοι σήμερον ὑποστηρίζουσιν ἐν Εὐρώπῃ, καὶ ἰδίως ἐν Ἰταλίᾳ, καὶ δι’ οἰκονομικοὺς λόγους, καὶ χάριν τελειοτέρας ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης.» Τὰ μονοπρόσωπα Πρωτοδικεῖα ὑπάρχουσιν ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ εἰς πολλὰ Γερμανικὰ Κράτη καὶ εἰς τὰ πλεῖστα Κράτη τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ἀναγνωρίζεται δὲ παρὰ πάντων, ὅτι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης ἐν αὐτοῖς εἶναι ταχυτέρα καὶ πληρεστέρα. Τοῦτο δ’ εἶναι εὐνόητον, διότι ἀμείβεται πλειότερον ὁ δικαστὴς, ἐργάζεται δὲ μετὰ ἀτομικῆς εὐθύνης. Παρ’ ἡμῖν ὅμως τί γίνεται σήμερον; ὁ εἰσηγητὴς εἶναι κυρίως ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μελετᾷ τὴν ὑπόθεσιν καὶ εἰσάγει αὐτὴν εἰς τὸ τριμελὲς Πρωτοδικεῖον ἢ εἰς τὸ πενταμελὲς Ἐφετεῖον, ἐλάχισται δ’ εἶναι αἱ ὑποθέσεις, αἵτινες προκαλοῦσι τὴν μελέτην καὶ τὴν γνώμην καὶ τῶν ἄλλων δικαστῶν. Ἐκδίδονται ἀποφάσεις ἀπὸ τρεῖς πρωτοδίκας, πράγματι ὅμως τὰ 9/10 αὐτῶν ἔχουσι καταρτισθῆ ἀπὸ τὸν εἰσηγητήν. Οὕτως ὑπεστήριζον κατὰ τὸ 1894 τὴν γνώμην τῆς ἐπαυξήσεως τῶν Πρωτοδικείων τῶν μονοπροσώπων.

§178Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀντιτείνω εἰς αὐτὸ, ἀλλὰ διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ μία τοιαύτη ἰδέα, ἀπαιτεῖται ἐντελὴς μεταβολὴ τῆς νομοθεσίας, τοῦτο δὲ δὲν εἶναι ἐφικτὸν νὰ γείνῃ, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἐργάζεται καθ’ ὃν τρόπον ἐργάζεται.

§179Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως ἀπαιτεῖται μεταβολὴ καὶ τῆς Πολιτικῆς ἡμῶν Δικονομίας· ἀλλ’ ὅταν ἓν Κράτος εὑρίσκηται ἀπέναντι τῶν δυσχερῶν περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθημεν ἡμεῖς μετὰ τὴν πτώχευσιν, καὶ εὑρισκόμεθα καὶ νῦν, μετὰ τὸν πόλεμον, ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην μεταβολήν.

§180Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχῃ Βουλήν.

§181Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ τὴν ἔχῃ τὴν Βουλὴν, ὅταν θέλῃ νὰ προβῇ εἰς τοιαύτας μεταβολάς. Ἀλλ’ ὅταν θέλῃ νὰ προβῇ εἰς μεταρρυθμίσεις σκοπούσας οὐχὶ τὴν βελτίωσιν τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ μόνον τὴν ἱκανοποίησιν συμφερόντων, εἴτε πολιτικῶν εἴτε ἄλλων, βεβαίως ἡ Βουλὴ θέλει δυσχεράνει τὴν τοιαύτην ἐργασίαν. Ὅταν ὅμως πρόκηται περὶ μεταβολῆς ὀργανισμῶν, σκοπούσης τὴν πραγματικὴν βελτίωσιν τῶν πραγμάτων, βεβαίως τότε θὰ εὕρῃ σύμφωνον καὶ τὴν Βουλήν. Ἐνόμισα, Κύριοι, ἀναγκαῖον νὰ συμπληρώσω τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λεβαδείας, διὰ νὰ μὴ νομίσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας ἀνεκοίνωσε, περιλαμβάνουσι τὴν γνώμην μου, καὶ διὰ νὰ ἴδῃ αὕτη, ὅτι δὲν μετέβαλον κατ’ ἀρχὴν γνώμην. Ἡ γνώμη μου ὅμως ἔχει τι τὸ διαφέρον πρὸς τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας ἐφαρμοσθέντα μέτρα. Ἡ βάσις τῶν ἐφαρμοσθέντων μέτρων εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπεστήριξα καὶ κατὰ τὸ 1894 καὶ πρότερον καὶ ἀργότερον. Δὲν ἐπεδιώχθη ὅμως ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν ἐπὶ τῶν ἀληθῶν αὐτῶν βάσεων, εἴτε διότι δὲν ἠθέλησε νὰ μελετήσῃ αὐτὰς ὁ ὑποβαλὼν τὰ μέτρα ταῦτα ἐπισταμένως καὶ λεπτομερῶς, εἴτε δι’ ἄλλους λόγους. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι ἐν τῇ ἀνακοινώσει τῆς ἀγορεύσεώς μου τοῦ 1894, συζητοῦμεν δὲ σήμερον τὰ τελωνιακὰ τέλη, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνώσω καὶ τεμάχιον τῆς ἀγορεύσεώς μου, σχετιζόμενον πρὸς τὰ τέλη ταῦτα, πρὶν ἢ ἐκφέρω συντόμως τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἔλεγον τότε (ἀναγινώσκει): «Ἕτερος ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων φόρων τοῦ Δημοσίου, μεγάλα παρουσιάζων τὰ ἄτοπα, εἶναι ὁ τῶν τελωνιακῶν τελῶν εἰσαγωγῆς. Τὰ τέλη ταῦτα καὶ διὰ τοῦ βάρους καὶ διὰ τῆς ἀκαταλλήλου αὐτῶν ἐπιβολῆς βλάπτουσι καὶ τὴν κοινωνίαν καὶ τὰ ταμιευτικὰ τοῦ Δημοσίου συμφέροντα. Ἐπιβαλλόμενα βαρύτατα ἐπὶ πολλῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ παραχθῶσιν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀναγκαίων διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς μικρᾶς ἡμῶν βιομηχανίας, βλάπτουσι τὸ Δημόσιον καὶ τὴν κοινωνίαν, καὶ ὑποθάλπουσι τὸ λαθρεμπόριον. Ριζικῶς ἑπομένως καὶ ταῦτα πρέπει νὰ διαρρυθμισθῶσι, μεταβαλλόμενα ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς καταναλώσεως καὶ τῆς παραγωγῆς· ἡ διαρρύθμισις αὐτῶν ἀπαιτεῖ πολλὴν μελέτην καὶ προσοχὴν, διότι τὰ τελωνιακὰ τέλη εἰσαγωγῆς συνδέονται ὄχι μόνον μὲ τὴν κατανάλωσιν καὶ παραγωγὴν τῆς χώρας καὶ μὲ τὰ ταμιευτικὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν νομισματικὴν ἡμῶν κυκλοφορίαν. Ὀφείλομεν νὰ προφυλάξωμεν τὰ ταμιευτικὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ δὲν πρέπει χάριν αὐτῶν νὰ πιέσωμεν τὴν κατανάλωσιν ἢ τὴν παραγωγὴν τῆς χώρας. Δὲν πρέπει δ’ ἐπίσης χάριν τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου τῶν σκοπῶν τούτων νὰ καταστήσωμεν τοσοῦτον ἄφθονον τὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγὴν, ὥστε δι’ ἀφθονωτέρας ἐξαγωγῆς νομίσματος νὰ δεινώσωμεν τὴν νομισματικὴν νόσον, ἥτις σήμερον πιέζει τὴν χώραν. Πάντες οἱ σκοποὶ οὗτοι πρέπει νὰ συμβιβασθῶσι, καὶ τοῦτο δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ δι’ ἐπισταμένης μελέτης τοῦ τελωνιακοῦ ἡμῶν δασμολογίου. Τοιαύτης μελέτης ἐγένετο ἔναρξις κατὰ τὸ 1891 ὑπὸ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἣν εἶχον συστήσει, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Λυποῦμαι δὲ, διότι αὕτη ἔμεινεν ἐν τῇ ἐνάρξει μόνον τοῦ ἔργου αὐτῆς. Νομίζω ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἐπαναλάβωμεν αὐτὴν, ὅπως φθάσωμεν εἰς μεταρρύθμισιν τοῦ τελωνιακοῦ ἡμῶν δασμολογίου, ἱκανοποιοῦσαν καὶ τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ Δημοσίου καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς νομισματικῆς ἡμῶν κυκλοφορίας. Ὁποία δὲ εἶναι ἡ ἀτέλεια τοῦ τελωνιακοῦ ἡμῶν δασμολογίου, βλέπομεν ἐξετάζοντες τὴν πορείαν τῶν ἀποδόσεων τῶν τελωνιακῶν τελῶν.» Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου μακρὰ ἐγένετο συζήτησις μεταξὺ τοῦ ἀοιδίμου Τρικούπη καὶ ἐμοῦ, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται, ὅτι προσθῆκαι ἀνερχόμεναι εἰς δρ. 15,000,000 εἰς τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον ἄνευ τροποποιήσεως αὐτοῦ ἐπὶ βάσεων θετικῶν, ἀντὶ αὐξήσεως, ἐπέφεραν ἐλάττωσιν ἐσόδων. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερῆ συζήτησιν τοῦ θέματος τούτου· Θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς ὀλίγα, ἐν σχέσει πρὸς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, πρὸς ἀπόδειξιν, ὅτι πράττομέν τι ἀνώμαλον καὶ ἐναντίον τῆς ἐπιβαλλομένης μελέτης ὑπὸ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, συζητοῦντες τὰ νομοσχέδια τὰ φορολογικὰ, ἰδίως δὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ τελωνιακοῦ δασμολογίου, πρὶν μελετήσωμεν καὶ σκεφθῶμεν, κατὰ πόσον εἶναι πραγματοποιήσιμοι αἱ ἐπιβαλλόμεναι οἰκονομίαι ἐν γένει, καὶ ἰδίᾳ αἱ στηριζόμεναι εἰς τὰς προτάσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ αὔξησις τῶν τελωνιακῶν τελῶν διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς ἀξίας τῆς νομισματικῆς δραχμῆς εἶναι, ὡς καὶ ἄλλοτε ἔσχον ἀφορμὴν νὰ εἴπω, καὶ ἄδικος καὶ μὴ ἀναγκαία· εἶναι ἄδικος, διότι ἐπιβάλλει φορολογίαν ὁμοίαν ἐπὶ εἰδῶν μὴ ἐπιδεκτικῶν ὁμοίας φορολογίας· ἐπιβάλλει αὔξησιν φορολογίας ἐπὶ εἰδῶν πολυτελείας, καὶ ὁμοίαν ἐπὶ εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης καὶ ἐπὶ ἀντικειμένων χρησίμων ὡς πρώτων ὑλῶν εἰς τὴν βιομηχανίαν ἡμῶν. Τοῦτο καταδικάζεται καὶ ὑπὸ τῶν πρακτικῶς ἀσχολουμένων εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῶν Κρατῶν, καὶ ὑπὸ τῶν ἐπιστημονικῶς ἀσχολουμένων καὶ μελετώντων αὐτά. Εἶναι εὐκολώτερον νὰ ζητήσωμεν δι’ ἑνὸς ἄρθρου νὰ ψηφισθῇ ἐπαύξησις τῶν τελωνιακῶν τελῶν· τοῦτο δὲν ἀπαιτεῖ μελέτην, δὲν ἀπαιτεῖ κόπον· ἀλλ’ ἡ ἔλλειψις μελέτης, ἡ ἔλλειψις κόπου, ὅπως τὰ τελωνιακὰ ἡμῶν τέλη διαρρυθμίσωμεν διὰ τῆς βελτιώσεως τοῦ δασμολογίου, καὶ οὐχὶ διὰ τῆς χονδρικῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν, εἶναι ἴσως εὔκολος καὶ εὐχάριστος, ἴσως δὲ καὶ πολιτικῶς ὠφέλιμος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, βεβαίως ὅμως εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἔχω ἐνώπιόν μου πίνακα ἀρκετὰ ἐκτεταμένον τῶν χονδρικῶς ἐπιβαλλομένων αὐξήσεων καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῶν· ἀλλὰ τοῦ πίνακος τούτου δὲν θ’ ἀνακοινώσω ὅλας τὰς λεπτομερείας, διότι ἀνεκοινώθησαν ἤδη ὑπ’ ἄλλου συναδέλφου, ἐξ αὐτῶν δὲ φαίνεται κατὰ πόσον αὐξάνονται τὰ τέλη ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων τῆς πρώτης ἀνάγκης. Εἰς τὸν σῖτον καὶ τοὺς λοιποὺς δημητριακοὺς καρποὺς προστίθενται 560,000 δραχμαὶ περίπου, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σημερινῆς εἰσαγωγῆς. Εἰς τὰς κλωστὰς τὰς βαμβακερὰς, τὰ πανία τὰ ἄλευκα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν ὡς πρώτη ὕλη τῆς βιομηχανίας ἡμῶν, προστίθενται 45,000 δραχμαί...

§182Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐπὶ πόσου ποσοῦ εἰσαγομένης ποσότητος πανίων;

§183Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ 600,000 δραχμῶν.

§184Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὄχι τελωνιακῶν εἰσπράξεων, ἀλλὰ ἐπὶ ποσότητος εἰσαγομένων πανίων.

§185Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι· δὲν ἔχω ἐδῶ τὸ δασμολόγιον. Ἐπὶ ὑφασμάτων βαμβακερῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης εὑρίσκομεν «χρωματιστὰ ὑφάσματα· ὅμοια 350 γραμμαρίων· χρωματιστὰ ὑφάσματα 750 γραμμαρίων· ὅμοια ἄνω τῶν 750». Εἶναι μία προσθήκη 210,000 δραχμῶν. Ὡς παράδειγμα ἀνέφερα ταῦτα, διότι οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη λογιστικῶν ἀναπτύξεων πρὸς ἀπόδειξιν, ὅτι ἡ προτεινομένη προσθήκη βαρύνει κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, καθ’ ἣν βαρύνει καὶ τὰ εἴδη τῆς πολυτελείας.

§186Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἀναλόγως τοῦ φόρου.

§187Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως ἀναλόγως τοῦ φόρου, διότι οὕτω τίθεται ὁ φόρος. Ἐὰν εἴδη τινὰ πολυτελείας πληρώνωσι 10, θὰ πληρώσουν περίπου 11· ἐπίσης, ἐὰν εἶδός τι τῆς πρώτης ἀνάγκης πληρώνῃ 10, θὰ πληρώσῃ 11.

§188Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Λεπτὰ ὅμως· δηλαδὴ θὰ πληρώσῃ 1 λεπτὸν περιπλέον.

§189Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἕν λεπτὸν ἐπὶ 10 λεπτῶν. Θὰ πληρώσῃ περίπου 10% περιπλέον. Δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ποῖον τέλος πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ εἰς ἕκαστον τῶν εἰδῶν, ἂν πρέπει νὰ αὐξήσῃ τὸ τέλος ἐπὶ ἀντικειμένων πολυτελείας, καὶ τίνων, καὶ νὰ ἐλαττωθῇ ἐπὶ ἀντικειμένων πρώτης ἀνάγκης, ἢ ἐπὶ ἀντικειμένων πρώτης ὕλης· τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἐπὶ τοῦ χονδρικῶς ἐπιβαλλομένου τέλους ἐπὶ ὅλων τῶν εἰδῶν, ἐπιβαλλομένου κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν. Ἐνῷ δὲ ἦτο ἀναγκαῖον, εἴδη τινὰ τῆς πρώτης ἀνάγκης νὰ τύχωσιν ἐλαττώσεως φορολογικῆς, ἡμεῖς ἐρχόμεθα νὰ αὐξήσωμεν τὸ ἐπ’ αὐτῶν τέλος.

§190Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἡ ἀναλογία ἡ φορολογικὴ τῶν ἀντικειμένων τῆς πρώτης ἀνάγκης ἔχει καθορισθῆ ἀφ’ ὅτου ἐψηφίσθη τὸ δασμολόγιον. Ἡ ἀναλογία καὶ νῦν τηρεῖται ἡ αὐτή, οὐδόλως μεταβάλλεται, διότι ἡ προσθήκη εἶναι ἀνάλογος μὲ τὴν ὑπάρχουσαν φορολογίαν. Βεβαίως τὸ ἀντικείμενον τῆς πρώτης ἀνάγκης τὸ φορολογοῦμεν βαρύτερον νῦν, ἀλλ’ ἀναλόγως τῆς ὑπαρχούσης φορολογίας, ἡ ὁποία εἶναι ἐλαφρά, ἐνῷ τῶν ἀντικειμένων τῶν μὴ ὄντων τῆς πρώτης ἀνάγκης, καὶ διὰ τοῦτο βαρέως φορολογουμένων, αὐξάνεται ἡ φορολογία βαρύτερον τῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης, διότι ἡ αὔξησις εἶναι ἀνάλογος μὲ τὴν ὑπάρχουσαν φορολογίαν. Ἡ ἀναλογία τῶν φορολογουμένων ἀντικειμένων διατηρεῖται καὶ ἤδη ἡ αὐτή, τοῦτο δὲ πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν καλῶς.

§191Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λέγετέ τι, τὸ ὁποῖον εἶπον προηγουμένως. Μάλιστα, διὰ νὰ μὴ ἐπεκτείνω τὸν λόγον, περιωρίσθην εἰς τὴν ἀνάγνωσιν ἀποσπάσματος ἀγορεύσεώς μου τοῦ 1894. Ἀπὸ τοῦ 1894 εἶπον, ὅτι τὸ δασμολόγιον ἡμῶν βαρύνει εἴδη, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ βαρύνῃ.

§192Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Συμφωνοῦμεν εἰς τοῦτο.

§193Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀφοῦ συμφωνεῖτε εἰς τοῦτο, πρέπει νὰ συμφωνήσητε καὶ εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ δασμολόγιον ἡμῶν. Εἶπον δὲ, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1891 ἠρξάμην ἐργασίας πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἔμεινα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἀποπερατώσω αὐτήν. Λοιπόν, ἀντὶ νὰ ἔλθωμεν σήμερον, τὸ κακὸν αὐτὸ δασμολόγιον, τὸ ὁποῖον περιέχει τόσας ἀδικίας καὶ ὑπὸ ἔποψιν ταμιευτικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικὴν, νὰ τὸ καταστήσωμεν ἀδικώτερον καὶ ἀτελέστερον, αὐξάνοντες τὰ τέλη κατ’ ἀναλογίαν, πρέπει νὰ τὸ μεταρρυθμίσωμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ἡμῖν. Ἀλλ’ ἡ ἐργασία αὕτη ἀπαιτεῖ μελέτας καὶ φροντίδας. Τὸ ἄλλο εἶναι εὐκολώτερον. Προσετέθησαν 11% ὁρισθείσης τῆς τιμῆς τοῦ φράγκου πρὸς 1,50. Ἦτο 1,40, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ τὸ ὁρίσῃ εἰς 1,50· οὐδὲν τούτου εὐκολώτερον· μία σύνταξις ἑνὸς ἄρθρου, καὶ ἐγένετο! Ἀλλ’ ὕστερον δὲν ἐνεκρίθη τὸ 1,50. Ὑπάρχουσι Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ συμφωνήσωσι μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ παράσχωσι τὴν ὑποστήρίξίν των, ἐὰν αὕτη δεχθῇ τὴν τιμὴν τοῦ φράγκου πρὸς 1,45· καὶ ἐδέχθη τοῦτο. Ἐὰν ἤθελε παρουσιασθῇ ἄλλη ἀνάγκη, νὰ ὁρισθῇ πρὸς 1,42, οὐδὲν τούτου εὐκολώτερον. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον ἐκ τῶν φορολογικῶν κανόνων δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἀνθρώπους ἔχοντας τὴν εὐθύνην οὐ μόνον τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ τῆς χώρας.

§194Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Καὶ σεῖς τὸ ἐκάμετε.

§195Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἐκάμομεν, ἀλλ’ ἐν μέτρῳ, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἐπαισθητόν.

§196Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Μήπως τοῦτο εἶναι ἐπαισθητόν;

§197Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ λέγουσι: «πράττομεν τοῦτο, διότι δὲν εἴχομεν καιρὸν ἵνα μελετήσωμεν τὸ δασμολόγιον, καὶ πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ ἐνθαρρύνωμεν τοὺς ἔξω ὁμογενεῖς, δεικνύοντες ὅτι σκεπτόμεθα νὰ ὀργανωθῶμεν στρατιωτικῶς». Ἀλλ’ οὐδὲν παρουσιάζει τὸ ἐσπευσμένον ὁ σύνδεσμος τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς ἀξίας τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ψηφισθὲν περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐνομίσαμεν ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ ⅒ τοῦ ὅλου τῶν εἰσπράξεων τῶν τελωνιακῶν τελῶν, εἰς τοιοῦτον δὲ βαθμὸν ἐνεθουσιάσθημεν ὑπὸ τούτου, ὥστε, ἐνῷ, ὅτε ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγον, ὅτι «δὲν μᾶς χρειάζονται ἢ μόνον 4,500,000 δραχμαὶ», ἤλθομεν ἡμεῖς ἐν τῷ ἐνθουσιασμῷ τούτῳ νὰ τὸ προικίσωμεν μὲ 5,200,000 δραχμὰς καὶ πλέον!

§198Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι.

§199Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχει «ὄχι»· 3,500,000 δραχμαὶ εἶναι τὰ ἐκ τῶν τελωνιακῶν τελῶν ἄνευ τῆς αὐξήσεως, 750,000 ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευμάτων, 455,000 ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ζύθου, καὶ 500,000 ἐκ τοῦ τιμήματος ὑλικοῦ τοῦ στρατοῦ, εὐχρήστου μὲν, ἀλλὰ μὴ ἀναγκαίου, ἐκ τῆς ἐξαγορᾶς προσθέτου στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν.

§200Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἕν ἑκατομμύριον ἀπὸ ὅλους τοὺς φόρους αὐτούς;

§201Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. 1,705,000. Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων ἀποδίδει σήμερον δρ. 380,000, διὰ τοῦ νομοσχεδίου θ’ ἀποδώσῃ ἑτέρας 370,000, ἐν ὅλῳ 750,000. Ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ζύθου ἀποδίδει σήμερον 150,000, διὰ τῆς προτεινομένης αὐξήσεως αὐτοῦ θ’ ἀποδώσῃ ἑτέρας 305,000. Τὸ τίμημα ὑλικοῦ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἀποδίδει σήμερον 100,000, ἡ ἐξαγορὰ δὲ προσθέτου στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἀποδίδει ἑτέρας 100,000. Λοιπὸν οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι ἀποσπῶνται ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ προστίθενται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀποδίδουσι σήμερον δρ. 730,000, ἐὰν προσθέσωμεν καὶ τοὺς ἄλλους φόρους καὶ τὰς προτεινομένας προσθήκας, φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 1,705,000.

§202Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατέθεσε πίνακα περὶ τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἄλλων ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου συνάγεται, ὅτι μόνον ἐκ τοῦ περὶ αὐτῶν νόμου θὰ εἰσπράττωνται δραχ. 1,500,000 ἐτησίως, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ τοκοχρεωλυσίου, πρὸς κατασκευὴν τῶν νέων ἐργοστασίων καὶ ἐξαγορὰν τῶν ὑπαρχόντων.

§203Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποτέ! Τινὲς τῶν ἀγορευσάντων ὑπελόγιζον ὡς ἔσοδον ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ δρ. 800,000, ἡμεῖς ὑπολογίζομεν μόνον 300,000. Ὁ κύριος Λυμπρίτης ὑπελόγιζε τὸ ἔσοδον τοῦτο εἰς δραχ. 900,000.

§204Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν 1,700,000 ἐκ τῶν προσόδων, τὰς ὁποίας ἀνέφερα, καὶ 3,500,000 ἐκ τοῦ δεκάτου τῶν τελωνιακῶν τελῶν κάμνουν 5,200,000· ἐὰν δὲ, ὅπως πολλοὶ ὑποστηρίζουσι, τὸ μονοπώλιον τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν ἀποφέρῃ οὐχὶ 300,000 δραχμὰς μόνον, ὡς ὑπολογίζετε, ἀλλὰ 800,000 δραχμὰς, ἔχομεν περίπου 6,000,000. Λοιπὸν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι καὶ εἰς ἡμᾶς ὀλιγώτερον προσφιλὲς, ἐπροικίσθη μὲ 6,000,000 δραχμὰς, ἀντὶ τῶν 4,500,000, ἃς ἐθεωρεῖτε ἀναγκαίας.

§205Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ποτὲ δι’ ἕξ ἑκατομμυρίων.

§206Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δηλαδὴ δι’ ἀφαιρέσεων ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§207Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ δι’ ἀφαιρέσεων ἐκ τοῦ γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ διὰ προσθήκης νέων φόρων· ἐκ προσόδων, αἱ ὁποῖαι ἀφηρέθησαν ἀπὸ τὸ Δημόσιον καὶ ἀπεδόθησαν ὡς προὶξ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μετὰ τόσης γενναιοδωρίας, χωρὶς νὰ συλλογισθῶμεν τὸ κενὸν, ὅπερ ἐπέρχεται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἐπέρχεται τὸ κενὸν 3,500,000 δραχμῶν ἐκ τῶν τελωνιακῶν τελῶν, καὶ 730,000 δραχ. ἐκ τῶν φόρων τὴν σήμερον λειτουργούντων, τοὺς ὁποίους ἀποσπᾶτε, καὶ τοὺς ὁποίους ἀνέφερα προηγουμένως, ἤτοι 4,230,000 δραχμῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ἐπέρχεται εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ τὸ κενὸν τοῦτο εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ πληρώσωμεν μόνον διὰ νέων φορολογιῶν;

§208ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι· δι’ οἰκονομιῶν.

§209Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν διεφωνήσαμεν, ὅτι πρέπει νὰ πληρώσωμεν τὸ κενὸν πρῶτον δι’ οἰκονομιῶν, καὶ ἂν αὗται δὲν ἀρκέσωσι, νὰ καταφύγωμεν καὶ εἰς φορολογίας.

§210Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἐνόησα.

§211Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ναί· ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἴσως δὲν ἐνόησαν. Ἐὰν ἤμεθα σύμφωνοι εἰς τοῦτο, ὅτι πρέπει δι’ οἰκονομιῶν πρῶτον νὰ σκεφθῶμεν νὰ πληρώσωμεν τὸ κενὸν αὐτὸ, καὶ ἂν αὗται δὲν ἀρκέσωσι, τότε νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν φορολογίαν, βεβαίως δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐκ τῶν προτέρων καὶ χωρὶς νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν οἰκονομιῶν νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν ἀδικωτέραν καὶ ἐπιβαρυντικωτέραν τῶν φορολογιῶν, τὴν χονδρικὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν. Τίνας οἰκονομίας παρουσιάζει ἡ Κυβέρνησις; ἐν μὲν τῷ Προϋπολογισμῷ 1,129,000 δραχμὰς, δηλαδὴ περίσσευμα οὐχὶ κυρίως ἐξ οἰκονομιῶν, ἀλλ’ ἐκ μὴ ἐκτελέσεως δαπανῶν ἕνεκα ἐκλείψεως ἀνάγκης. Διὰ νομοσχεδίων ὑποβεβλημένων εἰς τὴν Βουλὴν προτείνει οἰκονομίας συζητησίμους μὲν, ἀλλ’ ἐκ τῶν ὁποίων ἡ ἰδία πιστεύει, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ ἐτησίαν οἰκονομίαν 2,110,000 δραχμῶν. Ὅθεν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ της καὶ διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε, θεωρεῖ δυνατὴν—ἀναμφισβήτητον κατ’ αὐτὴν—τὴν ἐπίτευξιν οἰκονομιῶν 3,240,000 δραχμῶν.

§212Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§213Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτητε.

§214Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀριθμῶν.

§215Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ τοὺς εἴπητε, ὅταν τελειώσω. Λοιπὸν ἐκ τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας προτείνει αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, προκύπτει ποσὸν 3,240,000 δραχμῶν. Τί κενὸν ἔχομεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ; Ἔχομεν κενόν, ὡς εἶπον, 4,230,000 δραχμῶν. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὰς οἰκονομίας ταύτας, τί κενὸν θὰ ἔχωμεν; 990,000 δραχμάς...

§216Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀλλάσσει τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα.

§217Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα εἶναι ζήτημα τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Ὅταν ἔλθωμεν ἐκεῖ, θὰ ἴδωμεν, τί ποσὸν μᾶς χρειάζεται νὰ ἐξεύρωμεν· σήμερον δὲν εἴμεθα ἐκεῖ. Ὑπάρχουσι γνῶμαι, — αἱ ὁποῖαι εἶναι συζητήσιμοι, — ὅτι ὁ στρατολογικὸς νόμος θὰ φέρῃ μὲν αὔξησιν δαπανῶν εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κληρωτῶν, θὰ φέρῃ ὅμως καὶ αὔξησιν ἐσόδων διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῶν ἀνταλλαγμάτων. Θὰ συζητήσωμεν τότε, καὶ ἂν εὕρωμεν, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἐκεῖ κενὸν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, θὰ φροντίσωμεν νὰ τὸ καλύψωμεν. Λοιπὸν 1,000,000 δραχμῶν περίπου κενὸν ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους. Διὰ νὰ πληρώσῃ δὲ τὸ κενὸν αὐτὸ τοῦ 1,000,000, ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ φόρον 2,500,000 καὶ πλέον διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν τελωνιακῶν τελῶν, καὶ ἑτέρους φόρους δι’ ἄλλων νομοσχεδίων. Ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωμεν καὶ ἓν ἄλλο ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ὅσην πεποίθησιν καὶ ἂν ἔδειξεν ἡ Κυβέρνησις περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἐνδεχόμενον, καὶ πιστεύει καὶ ἡ ἰδία, ὅτι ἴσως καταλήξῃ τὸ περίσσευμα αὐτοῦ νὰ ἀπορροφηθῇ ἐν μέρει δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἢ καὶ διὰ δηλώσεων...

§218Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο ἐδήλωσα ἤδη ῥητῶς.

§219Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ἁρμοδιώτερος ὑμῶν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐδήλωσεν, ὅτι οὐδεμία θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ ὅτι αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι τυχὸν θὰ χρειασθῶσι διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1904, θὰ καλυφθῶσι δι’ ἀδιαθέτων πιστώσεων. Ἀλλ’ ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ ἐπιζητήσωμεν ἓν ἕτερον ἑκατομμύριον δραχμῶν διὰ φόρων πρὸς κάλυψιν τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα μένουσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ διατὶ θέλετε 2,500,000 δραχ. διὰ τῶν τελωνείων, καὶ 3 ἢ 4 ἑκατομμύρια ἄλλα διὰ τῶν ἄλλων φόρων; Οἱ ἄλλοι φόροι εἶναι ἐπιδεκτικοὶ συζητήσεως. Ἐνδεχόμενον νὰ θεωρῶνται καταλληλότεροι, ὡς θεωρεῖται καταλληλότερος ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ζύθου, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον, — δὲν ἀναφέρω τοὺς ἄλλους, διότι θὰ τοὺς συζητήσωμεν ἀργότερον. — Διατὶ θέλετε νὰ ἐπιβάλητε ἕνα κακὸν φόρον; Διατὶ ἐπιμένετε νὰ ψηφισθῇ ὁ κακὸς αὐτὸς φόρος, ὁ ὁποῖος, ὡς εἶπον, θὰ φέρῃ διπλάσιον ποσὸν εἰς τὸ Δημόσιον ἀπὸ ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἔχετε ἀνάγκην;

§220Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§221Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς σας.

§222Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κατὰ τοὺς ἰδικούς σας.

§223Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν ἔλθωμεν νὰ συζητήσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν, θὰ σᾶς εἴπω, ποῖοι εἶναι οἱ ὑπολογισμοί μας· ἀλλὰ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς ὑμῶν...

§224Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔχετε δικαίωμα νὰ κάμητε οἵους δήποτε θέλετε ὑπολογισμούς, ἀλλὰ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ λέγητε «κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς ὑμῶν»· διότι, ὅταν λέγητε «κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς ὑμῶν», σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπανέλαβον δεκάκις τοὐλάχιστον, ὅτι κατ’ ἐμὲ οἱ νόμοι οἱ στρατιωτικοί, ὁ νέος ὀργανισμὸς ὁ στρατιωτικὸς κλπ., θὰ φέρωσιν ἐπιβάρυνσιν τῶν τακτικῶν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ 2,000,000 τοὐλάχιστον, — εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι καὶ τὰ 2,000,000 ταῦτα δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, — θὰ ἐπιφέρωσι δὲ τὴν αὔξησιν ταύτην, ἀφοῦ ηὐξήσαμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐφέτος κατὰ δραχ. 1,500,000· ἑπομένως πρόκειται νὰ εὕρωμεν οὐ μόνον τὰ 1,500,000, ἅτινα ἐδήλωσα ὅτι εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ νὰ εὕρωμεν καὶ τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαῖον, ὅπως καλύψωμεν καὶ τὴν δαπάνην, ἥτις θὰ προέλθῃ κατ’ ἀνάγκην ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νέων στρατιωτικῶν νόμων. Σεῖς λέγετε: «δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν δαπάνην ταύτην», καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι, ὅταν ψηφίζωμεν νόμους χωρὶς νὰ ἀσχοληθῶμεν πρὸς εὕρεσιν τῶν ἀναγκαίων πόρων διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων τούτων, τότε οὐδὲν ἕτερον πράττομεν ἢ νομοθετοῦμεν μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους ψηφίζομεν. Τοῦτο δὲν θέλετε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν.

§225Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν.

§226Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν τὸ ἐλάβετε διόλου ὑπ’ ὄψιν.

§227Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀφήσατέ με νὰ σᾶς εἴπω, πῶς τὸ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν.

§228Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρὸ ὀλίγου εἴπετε, ὅτι δὲν τὸ ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν, καὶ ὅτι ἀργότερον θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§229Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι ζήτημα συνδεόμενον μὲ τὴν σημερινὴν ἡμῶν μελέτην.

§230Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως εἶναι.

§231Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι. Διότι σᾶς εἶπον, ὅτι ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς γνώμας ὑμῶν, διότι αἱ γνῶμαι ὑμῶν εἶναι διατετυπωμέναι εἰς τὰ νομοσχέδια, εἶναι διατετυπωμέναι εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἔλαβον λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν τὰς γνώμας ὑμῶν, — ὑποθέτω δὲ ὅτι εἶναι γνῶμαι ὑμῶν αἱ διατυπωθεῖσαι ἐν τοῖς νομοσχεδίοις, — καὶ ποιοῦμαι τὸν ὑπολογισμὸν αὐτόν. Ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ τὰ νομοσχέδια τὰ οἰκονομικὰ, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλετε καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἐπιδιώκετε οἰκονομίας εἰς τὰς δαπάνας, εἶναι γνῶμαι ὑμῶν. Ἐπὶ τῶν γνωμῶν ὑμῶν στηριζόμενος, εἶπον, ὅτι τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης — περὶ τούτου πρόκειται — φέρει αὐτὸ τὸ κενὸν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, τὸ κενὸν τῶν 990,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον μένει μετὰ τὴν παραδοχὴν ὡς σοβαρῶν τῶν γνωμῶν ὑμῶν, τῶν γνωμῶν τῶν διατυπωθεισῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καὶ ἐν τοῖς νομοσχεδίοις. Ἀλλ’ ἔρχεται καὶ τὸ ἄλλο· ἔρχεται ἡ ἐπαύξησις τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Τοῦτο, εἶπον, εἶναι συζητήσιμον, διότι δὲν εἶναι γνώμη σας αὐτή.

§232Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλὰ μὴ λέγετε «κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς ὑμῶν»· εἰπέτε, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἰδικούς σας.

§233Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διότι ὑπάρχουσι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι παραδέχονται, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν στρατιωτικῶν νόμων θὰ φέρῃ αὔξησιν, ἀφ’ ἑνὸς δαπάνης, ἐπαύξησιν ἐφ’ ἑτέρου ἐσόδων, καὶ ὅτι τὰ ἔσοδα ταῦτα δύνανται νὰ συμψηφίσωσι τὰς δαπάνας. Βεβαίως ὑμεῖς δὲν τὸ παραδέχεσθε.

§234Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως.

§235Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ὅμως ζήτημα μελέτης, καὶ ἂν ἀποδειχθῇ τοῦτο ἀληθὲς, δὲν ὑπάρχει κενόν· ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς, τότε θὰ παρουσιασθῇ ἓν νέον κενόν, οὐχὶ κενὸν προερχόμενον ἐκ τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ κενὸν προερχόμενον ἐκ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Τότε θὰ σκεφθῶμεν, ἂν ὑπάρχει. Σήμερον πρόκειται περὶ τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης.

§236Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ Ταμείου Ἀμύνης, πρόκειται περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.

§237Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σήμερον ἠκούσαμεν ἐνταῦθα ἐπαναλαμβανόμενον ἑκατοντάκις, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ Ταμείου Ἀμύνης.

§238Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ συνόλου τῶν δαπανῶν· δηλ. καὶ περὶ τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης καὶ περὶ τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν.

§239Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ τῶν τριῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐθέσατε μετὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἀμύνης καὶ πρὸ τῶν ἄλλων στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Ταῦτα συνδέονται μετὰ τοῦ Ταμείου Ἀμύνης, διότι εἴπετε καὶ ὑμεῖς, ὅτι, ἂν δὲν ψηφισθῶσιν αὐτὰ, θὰ δυσκολευθῆτε νὰ ὑποβάλητε πρὸς κύρωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἀμύνης. Συνδέονται μὲ τὴν πλήρωσιν τοῦ κενοῦ, τὸ ὁποῖον ἀφίνει τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης.

§240Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὡς συνδέονται καὶ αἱ οἰκονομίαι καὶ τὰ ἄλλα φορολογικὰ νομοσχέδια μὲ τὰς δαπάνας τὰς στρατιωτικάς.

§241Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἱ δαπάναι ἐπέρχονται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας.

§242Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ.

§243Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀλιγώτερον ἐκ τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ, περισσότερον ἐκ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας. Καίτοι λοιπὸν ὑπάρχει γνώμη πολλῶν, ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθῇ κενὸν, ὅταν ἴδωμεν ὅτι καὶ ἐκεῖ θὰ παρουσιασθῇ κενὸν, θὰ τὸ συζητήσωμεν.

§244Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ συνεζητήσαμεν.

§245Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν τὸ συνεζητήσαμεν. Ἐὰν τοιουτοτρόπως, Κύριοι, βαδίζωμεν, ἄνευ μελέτης, ἄνευ ἐξετάσεως, καὶ οὐχὶ ὅπως ἐπιβάλλει ἡ κατάστασις τοῦ τόπου, ἡ ὁποία δὲν εἶναι κατάστασις πλούτου καὶ χλιδῆς, ἀλλ’ εἶναι κατάστασις στενοχωρίας, ἐὰν, λέγω, σπουδαίως θέλωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα σοβαρὸν, δὲν πρέπει μὲ τοιαῦτα ἁπλοποιημένα νομοσχέδια καὶ τοιαύτας ἁπλοποιημένας ἰδέας νὰ θελήσωμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὸ ἔργον· διότι, ἂν ἦναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπανέλαβε χθὲς, ὅτι ἡ ἰδέα ἡ προβαλλομένη, ἵνα ὀργανωθῶμεν στρατιωτικῶς, ἐνεθάρρυνε τοὺς ἔξω ὁμογενεῖς.

§246Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ ἠξεύρετε καὶ σεῖς.

§247Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν, λέγω, τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, — καὶ δὲν τὸ ἀμφισβητῶ, — δέον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἐὰν νομοθετήσωμεν καὶ δὲν καταλήξωμεν εἰς πλήρη ἐφαρμογὴν, ἐὰν νομοθετήσωμέν τι ὑπερβαῖνον τὰς δυνάμεις τῆς χώρας, καὶ τὸ ὁποῖον ἕνεκα τούτου ἤθελεν ἀποβῆ ἀνεκτέλεστον, ὅπως ἀπέβη ἀνεκτέλεστος ὁ ἄλλοτε ψηφισθεὶς ὀργανισμὸς, διότι ὑπερέβαινε τὰς δυνάμεις τῆς χώρας, ἐὰν, λέγω, νομοθετήσωμεν τοιοῦτόν τι, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, καὶ ἔχομεν καθῆκον νὰ σκεφθῶμεν, ὁποίαν ἀποθάρρυνσιν ἢ μὴ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ θὰ φέρῃ. Πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι, ἐὰν, χωρὶς νὰ βασισθῶμεν ἐπὶ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου καὶ τῶν πραγματικῶν αὐτοῦ ἀναγκῶν, βαδίσωμεν ἄνευ πολλῆς σκέψεως, καὶ ἀποτύχωμεν εἰς τὸν στρατιωτικὸν ὀργανισμὸν ης χώρας, ὃν ἐπιδιώκομεν, δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἀποθάρρυνσις, εἰς περιστάσεις καὶ εἰς ἐποχὴν ἴσως κρισιμωτέραν τῆς παρούσης. Τοῦτο δ’ ἔσται ὀλέθριον διὰ τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν συμφέροντα ἐν γένει.

§248Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέρχομαι, Κύριοι, καὶ πάλιν τὸ βῆμα, ἵνα καθ’ ὑποχρέωσιν προσωπικὴν ἐξετάσω, ἂν καὶ κατὰ πόσον τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λεβαδείας λεχθέντα ἐντεῦθεν εἰς ἀναίρεσιν τῶν ὑπ’ ἐμοῦ ἐκτεθέντων, σχετικῶν δὲ πρὸς τὴν αὔξησιν τὴν ἐπελθοῦσαν εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους ἕνεκα τῶν νέων νομῶν καὶ τῶν νέων Δικαστηρίων, εἶναι τελείως ἀκριβῆ, καὶ ἂν πρέπει ταῦτα νὰ γείνωσι παρ’ ὑμῶν πιστευτά. Θὰ προσπαθήσω ἡσύχως καὶ ἠρέμα, ὅσῃ μοι δύναμις, νὰ διεξέλθω τὰ περὶ τούτου, ἄνευ ῥητορικῶν σχημάτων καὶ ἐξάρσεων, ἄνευ κραυγῶν καὶ θορύβου, καὶ χωρὶς νὰ τίλλω τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς μου, καθ’ ὃν δήπου τρόπον ἠθέλησε νὰ πράξῃ τοῦτο προχθὲς ἐνταῦθα ὁ κ. ἐκ Λεβαδείας συνάδελφος, ἵνα κινήσῃ, φαίνεται, τὸν οἶκτον ὑμῶν καὶ τὸν ἔλεον, καὶ προκαλέσῃ καὶ τὴν συμπάθειαν ὑμῶν πρὸς ἀποδοχὴν τῶν παραδόξων αὑτοῦ γνωμῶν καὶ πρὸς ὁριστικὴν ἀναγνώρισιν τοῦ ἐν Λεβαδείᾳ Δικαστηρίου καὶ τοῦ νομοῦ τῆς Βοιωτίας, ἧς πρωτεύουσα ἡ Λεβαδεία...

§249Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω πράγματα, τὰ ὁποῖα νὰ προκαλῶσι τοὺς ἀκούοντας νὰ τίλλωσι τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς των.

§250Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν τούτοις ἐπράττετε τοῦτο προχθές, καὶ συγκεκινημένη ἡ Βουλὴ ἔβλεπε καὶ τὰς δύο ὑμῶν χεῖρας ὑψουμένας μέχρι τῆς φαλακρᾶς ὑμῶν κόμης! Ἀλλὰ ταῦτα πάντα τὰ ῥητορικὰ καρυκεύματα, συνήθη εἰς αἰθούσας ποινικῶν Δικαστηρίων, πρὸς ἀποπλάνησιν ἁπλοϊκῶν ἐνόρκων, ἀήθη, ἀλλὰ καὶ ἀνωφελῆ εἶναι εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Τάχα ἀποτεινόμενος ἐγὼ πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς χώρας, ἀντιπροσώπους νοημονεστάτου λαοῦ, ἔχω ἀνάγκην νὰ ζητήσω συνδρομὴν καὶ καταφύγιον εἰς ῥητορικὰ σχήματα; Ἔχει τάχα καὶ ἡ ἀλήθεια ἀνάγκην ψιμυθίου; Ἀλλὰ μήπως δύναται καὶ ὁ ἀνθηρότερος ῥητορικὸς λόγος καὶ αὐτὰ ἔτι τῆς ποιήσεως τὰ μελίρρυτα ψεύδη νὰ καλύψωσιν ἢ νὰ ἐπισκιάσωσι κἄν τὴν ἀλήθειαν; Καὶ τάχα τί θὰ προσθέσῃ ἡ κραυγὴ ἐκείνη, ἡ εἰς τὴν διαπασῶν τῆς ἐντάσεως, τὴν ὁποίαν συνήθως μεταχειρίζεται ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας, ὅταν πρόκηται νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἰδίως καὶ πρωτίστως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν νέων νομῶν καὶ τῶν νέων Δικαστηρίων; Ἐνθυμοῦμαι, ἀναγνώσας εἰς τὸν καλὸν Πλούταρχον, τὸν ῥήτορα ἐκεῖνον τῶν Ῥωμαίων, τὸν Γάϊον Γράκχον, ὅστις, ὁμιλῶν εἰς τὸ Forum ἐνώπιον τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δήμου, καὶ ἀναμιμνησκόμενος τοῦ ἀδίκου θανάτου τοῦ ἀδελφοῦ του, δολοφονηθέντος ὑπὸ τῶν ἀριστοκρατικῶν, ἐπαθαίνετο, κατελαμβάνετο ὑπὸ ὀργῆς καὶ ἐρεθισμοῦ, καὶ ὕψου ὑπερμέτρως τὴν φωνὴν ἀλλ’ ἐγένοντο εἰς αὐτὸν φιλικαὶ παραστάσεις, ὅτι αἱ κραυγαὶ δὲν ὠφελοῦσι τόσον πολὺ τὴν ὑπόθεσίν του, καὶ ὅτι θὰ ἠκούετο πολὺ μᾶλλον εὐχαρίστως, ἂν ἠρεμώτερον ἠγόρευε. Καὶ ὁ Γάϊος Γράκχος ἔλαβεν ἓν μέτρον· προσεκάλεσε φίλον του, Ἕλληνα ἀπελεύθερον, κιθαρωδὸν, ὃν ἐτοποθέτει ὄπισθεν τοῦ βήματος, ὅταν ἔμελλε νὰ ἀγορεύσῃ, καὶ ὅτε ὕψου τὴν φωνὴν, παρασυρόμενος ὑπὸ τοῦ πάθους, ὁ κιθαρῳδὸς, μαλακοὺς ἀνακρούων ἤχους κιθάρας, συνετέλει, ὥστε ὁ ῥήτωρ νὰ καταβιβάζῃ τὴν φωνήν του καὶ νὰ κατέρχηται εἰς ἤρεμον τόνον. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ κ. ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς ἔχει φίλον τινὰ κιθαρωδὸν, ἀλλ’ ἂν τυχὸν ἔχῃ τοιοῦτον, καλὸν εἶναι νὰ φέρῃ αὐτὸν ἐνταῦθα καὶ νὰ τὸν τοποθετῇ ὄπισθεν τοῦ βήματος, ὅταν πρόκηται νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῶν νέων νομῶν καὶ τῶν νέων Δικαστηρίων, διότι εἶναι τοῦτο ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν ἐνδιαφέρεται, καὶ τὸ ὁποῖον τὸν παρασύρει εἰς κραυγὰς καὶ εἰς θρήνους πολὺ δυσαρέστους εἰς τὴν ἀκοὴν ἡμῶν, καὶ πολὺ ἐπιβλαβεῖς καὶ εἰς τὴν ὑγείαν αὐτοῦ.

§251Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ δανείσητε ἕνα.

§252Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας ἠθέλησε ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα ἐνώπιον ὑμῶν, καὶ ἐνησχολήθη σχεδὸν νὰ παραστήσῃ καὶ νὰ πείσῃ ὑμᾶς, ὅτι δέκα ὅλοι νέοι νομοὶ καὶ τέσσαρα νέα Δικαστήρια δὲν ἐστοίχισαν σχεδὸν τίποτε εἰς τὸ Κράτος, ὅτι δωρεὰν, οὕτως εἰπεῖν, λειτουργοῦσιν! Ἀλλ’ ἐγὼ τὸν παρακαλῶ, ἐὰν σπουδαίως—ὡς δὲν πιστεύει κανεὶς ἐξ ὑμῶν, διότι νοήμων εἶναι ὁ ἀνὴρ, —φρονῇ τοῦτο, νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, καὶ νὰ μὲ διακόπτῃ μάλιστα καὶ νὰ μὲ ἐρωτᾷ, ὁσάκις ἀναφέρω ἀριθμόν τινα, ὅστις δὲν εἶναι ἀκριβής. Διότι κατὰ τὸν ἄλλον τρόπον συζητῶν, τρόπον δικολαβικὸν αὐτόχρημα, διαστρέφων τοὺς ἀριθμοὺς, χειρονομῶν καὶ κραυγάζων, σύγχυσιν μόνον φέρει εἰς τὴν συζήτησιν, μὴ ἀποβλέπων εἰς ἄλλο ἢ εἰς τὸ νὰ ἀποπλανήσῃ τοὺς ἁπλουστέρους. Ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι οἱ νέοι νομοὶ καὶ τὰ νέα Δικαστήρια ἔφεραν αὔξησιν δαπανῶν οὐ μόνον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα. Εἶπον δὲ ὡρισμένως καθ’ Ὑπουργεῖον καὶ κατὰ κεφάλαιον. Εἶπον ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ὑπέστη ἐπηρεασμόν τινα ἐκ τοῦ νόμου ἐκείνου εἰς τὰς δαπάνας του. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Μπουφίδην, ἀλλ’ ἐρωτῶ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὡς εἰδικώτερον: ἀληθεύει, ὅτι ἕνεκα τῶν νέων νομῶν ἐγένετο αὔξησις εἰς τὸ κεφάλαιον 16, «προσωπικὸν ἐπιθεωρητῶν», ἐκ δραχμῶν 1640; Ἀληθεύει, ὅτι τὰ ἔξοδα ὑπηρεσίας ἐπιθεωρητῶν καὶ Ἐποπτικῶν Συμβουλίων ἀνῆλθον ἐπὶ πλέον εἰς 13,500 δραχμὰς, τὸ ὅλον 15,140; Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀνακριβὲς, εἰπέτε. Καὶ ἐν τούτοις ὁ κύριος ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς, ἀγορεύων προχθὲς, οὐδὲ κἂν ἀνέφερε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας· ἐκραύγαζε μόνον, ἔτιλλε τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς του, ἤσθμαινεν, ἠγωνία· ἀλλ’ αἱ κραυγαὶ δὲν εἶναι δυστυχῶς πράγματα, τὰ ὁποῖα πείθουσι νοήμονας καὶ σωφρονοῦντας ἀκροατάς. Ἔχετε ἀμφισβήτησιν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου;

§253Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Παρακαλῶ.

§254Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ ἐγώ.

§255Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ παρακαλέσω τοὺς συναδέλφους ὑμῶν, τὸν κύριον Πετρίδην καὶ τὸν κύριον Τζαννετάκην, νὰ ἀπαντήσωσι, διότι ἐγὼ ἐκουράσθην πλέον νὰ συζητῶ.

§256Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ταῦτα εἶναι ἀνάξιαι ὑπεκφυγαί. Ἐπειδὴ οἱ Κύριοι, τοὺς ὁποίους ἀναφέρετε, εἶναι ἀντιπρόσωποι εὑρισκόμενοι εἰς τὴν αὐτὴν μὲ ὑμᾶς μοῖραν, διότι ἀντιπροσωπεύουσιν ἐπαρχίας, ἐν αἷς συνεστάθησαν νέοι νομοὶ καὶ Δικαστήρια, στοχάζεσθε ὅτι θ’ ἀντλήσητε ἐξ αὐτῶν ἐπιχειρήματα.

§257Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς τὴν αὐτὴν ὅμως πτέρυγα μὲ ὑμᾶς ἀνήκουσι.

§258Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν ἡ παρατήρησις ὑμῶν. Διότι ταῦτα δὲν εἶναι ζητήματα πτερύγων· αἱ πτέρυγες σᾶς χρειάζονται διὰ νὰ ἐξέλθητε τῆς συζητήσεως, διὰ νὰ ὑπεκφύγητε τὸν ἀγῶνα, διὰ νὰ πετάξητε ἴσως ἔκ τινος παραθύρου ἐντεῦθεν. Τὸ ζήτημα, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ζήτημα πτερύγων· τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, εἶναι, ἂν οἱ νέοι νομοὶ καὶ τὰ νέα Δικαστήρια ηὔξησαν σπουδαίως τὰς δαπάνας τοῦ πτωχοῦ Κράτους. Τί ζητεῖτε παρὰ τοῦ κυρίου Τζαννετάκη νὰ εἴπῃ; Νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν θέλει τὸ Δικαστήριον τῆς ἐπαρχίας του; Βεβαίως δὲν θὰ τὸ εἴπῃ ὁ ἄνθρωπος. Τὸ θέλει, ὅπως τὸ θέλετε καὶ σεῖς· τὸ θέλει, ὅπως τὸ θέλει καὶ ὁ κύριος Πετρίδης. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται, τί στοιχίζουν εἰς τὸ Κράτος τὰ νέα Δικαστήρια...

§259Μ. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι χρήσιμα.

§260Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον οὔτε καὶ περὶ τούτου· πρόκειται περὶ τῶν δαπανῶν, ἂν ηὐξήθησαν ἢ οὔ. Ἐγὼ ἐρωτῶ ὑμᾶς περὶ τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ἂν ηὔξησαν διὰ τῆς συστάσεως τῶν νέων νομῶν, καὶ σεῖς ἐνώπιον ὅλης τῆς Βουλῆς μὲ παραπέμπετε εἰς τὸν κ. Τζαννετάκην, ἢ τὸν κ. Πετρίδην! Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι οἱ νέοι νομοὶ καὶ τὰ νέα Δικαστήρια ὑπέβαλον εἰς νέας καὶ μεγάλας δαπάνας τὸ Κράτος, καὶ σεῖς ἀπαντᾶτε: «εἶναι χρήσιμα ταῦτα!» Ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ: «οἱ ἀριθμοὶ, οὓς ἀναφέρω, εἶναι ἀκριβεῖς;» Καὶ σεῖς λέγετε! «εἶμαι κουρασμένος!» Ἀλλ’ ὑπάγετε τότε νὰ κοιμηθῆτε, καὶ μὴ ἔρχεσθε ἐδῶ ν’ ἀποπλανᾶτε τὴν Βουλήν.

§261Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι κουρασμένος, καὶ νὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους Λάππαν, Πετρίδην καὶ Τζαννετάκην, οἵτινες εἶναι παρόντες, νὰ ἀπαντήσωσι, διότι ἐγὼ ἀρκετὰ ἠγωνίσθην νὰ σᾶς πείσω, ἀλλὰ σεῖς εἶναι ἀδύνατον νὰ πεισθῆτε. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι γλυκυτέρα ἡ φωνὴ τῶν συναδέλφων, καθὸ καθημένων εἰς τὴν αὐτὴν πτέρυγα μὲ ὑμᾶς, τοὺς παρεκάλεσα νὰ σᾶς πείσωσιν ἐκεῖνοι.

§262Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Αὐτὰ, κύριε Ἀγγελόπουλε, πρέπει νὰ τὰ ἀκούσωμεν ἐν ἀνέσει τὴν Δευτέραν.

§263Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, ἂν πρόκηται νὰ ἦμαι δυσάρεστος, βεβαίως δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ ὁμιλήσω σήμερον.

§264Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τοῦ νόμου οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἐλάμβανον μισθὸν τμηματάρχου πρώτης τάξεως. Τὸ ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν;

§265Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἐπῆλθεν αὔξησις. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος σιωπᾷ, καὶ ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὰ πράγματα, ἀποδεικνύει διὰ τῆς εὐγλώττου σιωπῆς του, ὅτι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐγὼ λέγω, ἔχουσιν οὕτως ἀκριβῶς, διότι ἐπὶ τέλους εἶναι ἀριθμοὶ τῶν Προϋπολογισμῶν, οὓς οὐδεὶς, ὅσον διαστροφεὺς καὶ ἂν ἦναι, δύναται νὰ διαστρέψῃ.

§266Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι περὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν, εἶναι περὶ τῶν Δικαστηρίων.

§267Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν καὶ κατὰ πόσον ηὔξησαν ἐν γένει αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους ἕνεκα τῶν νέων διοικητικῶν νόμων.

§268Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐν τούτοις περιμένω ἀκόμη νὰ ἴδω, ἂν θὰ κατορθώσητε νὰ ἀναβιβάσητε πάλιν τὸ ποσὸν εἰς 1,400,000 δραχμάς.

§269Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε δὲν εἶσθε τόσον κουρασμένος! Ἀλλ’ αὐτὸ ἐπιθυμῶ, ἀλλὰ δὲν ἔχετε ὑπομονήν.

§270Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι διατεθειμένος νὰ σιωπήσω καὶ νὰ σᾶς ἀκούσω, ἀλλὰ μὲ προεκαλέσατε νὰ σᾶς ἀπαντήσω, καὶ ἐγὼ σᾶς παρέπεμψα, ἵνα σᾶς ἀπαντήσωσιν οἱ συνάδελφοι, διότι ἐγὼ εἶμαι κουρασμένος· δὲν ἠμπορῶ νὰ ὁμιλῶ διαρκῶς.

§271Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ὁμιλῇ, ὅταν δὲν ἔχῃ τὰ πράγματα ὑπὲρ ἑαυτοῦ. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἂν θέλῃ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν συζήτησιν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου του, τὸν ὁποῖον αὐτὸς συνέταξε, τοῦ 1904, ὑμεῖς δὲ λαμβάνετε ἀνὰ χεῖρας τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1899, καὶ συζητοῦμεν, ποία αὔξησις δαπάνης ἐπῆλθεν ἐκ τῆς συστάσεως τῶν τεσσάρων νέων Δικαστηρίων. Τὸ κεφάλαιον λοιπὸν 7 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης περιλαμβάνει τὰ Πρωτοδικεῖα. Ἔχομεν κατὰ τὸ 1899 εἰς τὸ κεφάλαιον ἐκεῖνο δαπάνας ἀναγεγραμμένας δραχ. 884,040. Πόσην δαπάνην ἀναγράφει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης σήμερον; δραχμὰς 992,100. Ἐρωτῶ τώρα οἱονδήποτε ἐξ ὑμῶν: εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο, «Πρωτοδικεῖα», διὰ ποῖον λόγον ἡ αὔξησις αὕτη τῆς δαπάνης; Τί ἄλλο προσετέθη ἢ τὰ νέα Πρωτοδικεῖα; Διατί ἡ δαπάνη εἰς τὰ 1899 ἦτο δραχ. 884,040, εἰς δὲ τὰ 1904 εἶναι 992,100, δηλ. διαφορὰ δραχ. 108,060; Εἶναι τοῦτο ἀκριβές. Καὶ ἠμπορεῖ λογικὸς ἄνθρωπος ν’ ἀμφισβητήσῃ ἢ νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι τὰ 4 νέα Πρωτοδικεῖα ἐπιβάλλουσι τὴν αὔξησιν ταύτην;

§272Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ηὔξησαν αἱ δαπάναι τῶν παλαιῶν Πρωτοδικείων;

§273Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι σοβαρῶς ἀσχολεῖσθε ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰ Δικαστήρια τὰ ὑπάρχοντα πρὸ τῆς συστάσεως τῶν νέων Δικαστηρίων καὶ τὰ νέα Δικαστήρια· νὰ λάβητε τὸ Δικαστήριον τὸ ἐν Ναυπλίῳ ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἐν Κορίνθῳ, καὶ τὸ ἐν Μεσολογγίῳ ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἐν Καρπενησίῳ, καὶ νὰ συγκρίνητε τὰς δαπάνας τὰς πρὸ τῆς συστάσεως τῶν Δικαστηρίων Κορίνθου καὶ Καρπενησίου, δηλ. ποίας δαπάνας εἶχε τὸ Πρωτοδικεῖον Ναυπλίου καὶ ποίας τὸ τοῦ Μεσολογγίου, καὶ τότε θὰ ἦσθε σαφέστερος.

§274Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ ἦμαι πολὺ ἀσαφής. Ἐγὼ λέγω, ὅτι τὰ Πρωτοδικεῖα συλλήβδην ἐστοίχιζον εἰς τὸ Κράτος κατὰ τὸ ἔτος 1899 αὐτὸ τὸ ποσόν, σήμερον στοιχίζουν ἀκριβότερον κατὰ δραχ. 108,060. Διατί;

§275Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε, τί ἐστοίχιζον τὰ Πρωτοδικεῖα κατὰ τὸ 1893 ἐν παραβολῇ πρὸς τὸ 1899;

§276Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νὰ προστατεύσητε, κύριε Πρόεδρε, τὸν ἀγορεύοντα.

§277Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ προστατεύουσι τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς δύναται νὰ διαφιλονεικήσῃ.

§278Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τοῦ ἐπετέθησαν ἀμφοτέρωθεν!

§279Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀδιαφορῶ διὰ τοῦτο. Ἐξακολουθῶ. Ἔξοδα ὑπηρεσίας Πρωτοδικείων. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1899 ἀνέγραφε δραχ. 89,673, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1904 ἀναγράφει 113,570· διαφορὰ ἐπὶ πλέον δρ. 23,897. Διὰ ποῖον λόγον, κύριοι συνάδελφοι, ὑμεῖς οἱ διακόπτοντες, σήμερον πληρώνομεν περισσότερα; Δύναται νὰ χωρήσῃ τις ἀμφιβολία, ὅτι ἡ αὔξησις ἐπῆλθεν ἐκ τῶν τεσσάρων νέων Δικαστηρίων;

§280ΧΑΡΙΛ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Πόσα εἶναι τὰ ἔξοδα τῶν ἄλλων Πρωτοδικείων, κύριε Ἀγγελόπουλε;

§281Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰς Εἰσαγγελίας τῶν Πρωτοδικῶν ἐπληρώναμεν κατὰ τὸ 1899 δρ. 221,200· διὰ ποῖον λόγον πληρώνομεν σήμερον 260,540; Δὲν ἐγένοντο Εἰσαγγελεῖς νέοι; Ἔξοδα ὑπηρεσίας Εἰσαγγελιῶν, τὸ 1899 δραχ. 43,736· διατὶ τώρα 51,160;

§282Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Διότι ἔχομεν τώρα τέσσαρα νέα Πρωτοδικεῖα.

§283Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμπρότατα! Ἄξιος ὁ μισθός σου! Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀκριβῶς, λέγω καὶ ἐγώ. Ὑμεῖς θέλετε νὰ παραστήσητε, ὅτι συνεστάθησαν τέσσαρα νέα Πρωτοδικεῖα χωρὶς νὰ προστεθῇ καμμία νέα δαπάνη, ἐνῷ ἡ στοιχειώδης λογική, ἐνῷ ὁ Προϋπολογισμὸς σᾶς διαψεύδει, καὶ σᾶς λέγει τὸ ἐναντίον.

§284ΧΑΡΙΛ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ἡμεῖς ἀμφισβητοῦμεν τὸ ποσόν. Διατείνεσθε, ὅτι αἱ δαπάναι ηὔξησαν εἰς 1,400,000 δραχμάς, ἐνῷ δὲν εἶναι οὔτε 200,000. Εἶσθε πολὺ μακρὰν τῆς πραγματικότητος.

§285Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπω, ὅτι ὁ κύριος Μπουφίδης εἶχε πολὺ δίκαιον νὰ ἀποταθῇ πρὸς τὸν κύριον Πετρίδην καὶ τὸν κύριον Τζαννετάκην. Ἀλλὰ μὴ ἀνησυχεῖτε· ἔχομεν συνέχειαν δαπανῶν. Διὰ τὰς φυλακὰς κατὰ τὸ 1899 ἐδαπανῶμεν δραχμὰς 198,672· τώρα 203,179, δηλ. ἐπὶ πλέον 4,507· ἁπλούστατα, διότι προσετέθησαν νέαι φυλακαί. Δηλαδὴ τὰ κονδύλια ταῦτα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἠρίθμησα, καὶ τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς πληρωμὴν προσωπικοῦ μόνον ἕνεκα τῆς συστάσεως τῶν νέων Δικαστηρίων, φέρουσιν ἀποτέλεσμα δαπάνης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ πλέον δραχ. 282,788. Αὐτὸ εἶναι τὸ ποσόν, μὲ τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἡ σύστασις τῶν νέων Δικαστηρίων. Ἔχομεν τώρα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον καὶ τοῦτο ἐπεβαρύνθη διὰ τῶν νέων νομῶν καὶ τῶν νέων Δικαστηρίων. Συνεστάθησαν Στρατολογικὰ Γραφεῖα ἐπὶ πλέον ἕνεκα τοῦ νέου νόμου, ναὶ ἢ οὔ; Ὁ προϋπολογισμὸς λέγει ναί. Ὑπεβλήθημεν εἰς νέας δαπάνας ἕνεκεν αὐτῶν; Ἡ λογικὴ ἀπαντᾷ ναί. Διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1899 ἀνέγραφε δαπάνην διὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια δραχμὰς 188,400, πόσα δὲ ἀναγράφει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1904; δραχ. 206,760. Δηλαδὴ ἐπὶ πλέον δαπανῶμεν νῦν διὰ τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια δραχ. 18,360. Ἐνοίκια ἰδιωτικῶν οἰκιῶν εἰς τὰ 1899 ἐπληρώνομεν δραχ. 145,000, τώρα δρ. 218,000, ἤτοι δραχ. 73,000 ἐπὶ πλέον· διὰ ποῖον λόγον; διότι ἕνεκα τοῦ νέου νόμου ἐχρειάσθησαν νέα γραφεῖα. Ἐρχόμεθα καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς χωροφυλακῆς. Ὁ κ. ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς ὑπεστήριξε, βασισθεὶς εἰς μίαν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ 1902, ὅτι ἡ δαπάνη τῆς χωροφυλακῆς, ἡ ἐπὶ πλέον τῶν 600,000 δραχμῶν κατὰ τὸ 1902, δραχ. δὲ 790,000 σήμερον εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἐπῆλθεν ὡς ἐκ τοῦ ἱματισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς· ὅτι δηλ. τότε ὁ Ὑπουργὸς ἐφρόντισε διὰ τὸν ἱματισμὸν τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἐντεῦθεν ἐπῆλθεν ἡ ἐπὶ πλέον δαπάνη. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθές, διὰ ποῖον λόγον ἐζητήθη καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1903 πάλιν διὰ τὸν ἱματισμὸν ὑπέρτερον ποσόν; διὰ ποῖον λόγον ζητεῖται καὶ κατὰ τὸ 1904 πάλιν ὑπέρτερον ποσόν; Βλέπετε ἀμέσως, ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ κυρίου Μπουφίδου, καθ’ ἣν ἡ αὔξησις αὕτη τῆς δαπάνης ὀφείλεται τάχα εἰς τὸν ἱματισμόν, εἶναι σαθρὰ καὶ κωμικὴ αὐτόχρημα, διότι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1903 καὶ ὁ τοῦ 1904 παρουσιάζουσιν αὔξησιν. Ἤτοι ἐν συνόλῳ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἰς πάντα τὰ μνημονευθέντα κονδύλια παρουσιάζει αὔξησιν ἕνεκα τῆς νέας διοικητικῆς διαιρέσεως κατὰ 881,760 δραχμάς.

§286Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ στελέχη τῆς χωροφυλακῆς ηὔξησαν ἐκ τοῦ νέου νόμου.

§287Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Πόσαι χιλιάδες ἦσαν αἱ δαπάναι τῆς χωροφυλακῆς;

§288Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ δαπάναι τῆς χωροφυλακῆς τὸ 1899 ἦσαν δραχ. 2,000,000, τὸ 1904 ἀνέρχονται εἰς 2,790,000· ἤτοι ἔχομεν ἐπὶ πλέον διαφορὰν δραχμῶν 790,000 ἕνεκα τῶν νέων νόμων, ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν νομῶν, τοὐλάχιστον μέχρις οὗ εὑρεθῇ ἄλλη λογικὴ αἰτία τῆς αὐξήσεως ταύτης, καὶ οὐχὶ ὁ ἱματισμός, διότι ἡ τοῦ ἱματισμοῦ δικαιολογία εἶναι ἀστεῖος ἰσχυρισμός, ἀφοῦ καὶ τὸ 1903 καὶ τὸ 1904 αἱ δαπάναι τῆς χωροφυλακῆς ἀναγράφονται ηὐξημέναι.

§289Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ....

§290Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ τὸ εὑρίσκετε αὐτό;

§291Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἐκεῖ, ὅπου καὶ σεῖς, ἂν ἀνεγινώσκετε, θὰ τὸ ἐβλέπετε.

§292Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μοῦ τὸ λέγετε, ἵνα τὸ ἀναγνώσω;

§293Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω κατόπιν.

§294Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τώρα, διὰ ν’ ἀκούσῃ ἀμέσως ἡ Βουλή, καὶ νὰ κρίνῃ περὶ τῶν λόγων ἐμοῦ καὶ ὑμῶν;

§295Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὄχι.

§296Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἆ! διατὶ εἶσθε τόσον κακός; Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ τὴν διοίκησιν τῶν νομῶν κατὰ τὸ 1899 ἐδαπανῶμεν δραχ: 427,490, τὸ 1904 ζητοῦνται δραχ. 479,700. Ὑπάρχει κἄποια διαφορὰ καὶ ἐδῶ ἐκ 52,210 δραχμῶν ἐπὶ πλέον· ἢ ὄχι, κύριε Μπουφίδη;

§297Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὑπάρχει.

§298Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι παρὼν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀρνηθῆτε. Ἡ στρατολογία ἔφερεν ἐλάττωσιν 12,000 δραχμῶν. — Βλέπετε, ἀναφέρω καὶ τὰς ἐλαττώσεις.

§299Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς τὸ ἠξεύρετε αὐτό;

§300Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περιμένω σεῖς νὰ τὸ ἐξηγήσητε, διότι ἐγὼ τώρα ὁμιλῶ ὑπὲρ ὑμῶν. Ἀλλ’ ἐξακολουθῶ. Εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων τὸ 18 καὶ 19 κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904 περιέχει ἐν συνόλῳ πιστώσεις ἐκ δρ. 912,920. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1899 εἰς τὰ δύο ἀντίστοιχα ἄρθρα, τὸ 14 καὶ τὸ 15, ἀνέγραφε διὰ τὸ αὐτὸ προσωπικὸν πιστώσεις ἐκ δρ. 819,960· ἤτοι δαπανῶμεν ἐπὶ πλέον νῦν δραχ. 92,960 διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων.

§301Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πόθεν ἡ διαφορὰ αὕτη;

§302Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς γνωρίζετε.

§303Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σεῖς τὸ γνωρίζετε καλλίτερον. Διότι ἐπανῆλθον ἐκ τῆς διαθεσιμότητος τινὲς τῶν ὑπαλλήλων τῶν δημοσίων ἔργων. Οἱ νομοὶ οἱ νέοι δὲν ἠδύναντο νὰ φέρωσι τὴν διαφορὰν ταύτην.

§304Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ παραδέχομαι καὶ πιστεύω, ὅτι εἷς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν συνετὸς καὶ νοήμων, οἷος εἶσθε ὑμεῖς, δὲν θὰ ἐπέτρεπε ποτὲ, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ βράχος αὐτὸς τοῦ νόμου τῶν νέων νομῶν, νὰ δαπανᾶται ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν εἰς μισθοὺς μηχανικῶν, καὶ δύο ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ δημόσια ἔργα, — διότι τόσα εἶναι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γείνωσιν ἐφέτος, ἐκτὸς τῆς συντηρήσεως.

§305Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγητε, ὅτι ἡ γενικὴ αὕτη δαπάνη γίνεται μόνον διὰ συντήρησιν τῶν ὁδῶν· διότι ἔχετε ὅλα τὰ σιδηροδρομικὰ ἔργα, διότι, ὡς γινώσκετε, ἡ ὑπηρεσία τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν ἐπιβλέπει τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων.

§306Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσα ἔργα εἶναι εἰς ἐκτέλεσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ;

§307Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. 3,500,000 δραχμαὶ διὰ τὴν συντήρησιν καὶ κατασκευήν. Λοιπὸν ἔχομεν συντήρησιν καὶ κατασκευὴν ὁδῶν, ἔχομεν κατασκευὴν λιμενικῶν ἔργων καὶ σιδηροδρόμων. Κάμετε τὴν ἄθροισιν ὅλων αὐτῶν τῶν ἔργων, καὶ τότε θὰ ἴδητε, ὅτι τὰ γενικὰ ἔξοδα δὲν ἀφορῶσι μόνον εἰς τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἐπαναλαμβάνω, ἔχετε τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐλέγχου τῶν σιδηροδρόμων, ἡ ὁποία ὑπηρεσία ἀπασχολεῖ 30 μηχανικούς, ἔχετε τὰ λιμενικὰ ἔργα, ἅτινα ἐπιβλέπονται ὑπὸ τῶν μηχανικῶν· πρέπει λοιπὸν κατ’ ἀνάγκην νὰ περιλάβητε εἰς τοὺς ὑπολογισμούς σας καὶ τὰ ἔργα ταῦτα. Διατὶ τὰ ἀφαιρεῖτε;

§308Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ὅλη αὐτὴ ἡ ἀπαρίθμησις τῶν ἔργων, εἰς ἃ ἐνασχολοῦνται δῆθεν οἱ μηχανικοὶ τοῦ Κράτους, εἶναι καθαρὰ ἀστειότης. Ὀλιγώτεροι μηχανικοὶ θὰ ἐπήρκουν.

§309Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρὸς τοῦτο δέον νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὸν νόμον.

§310Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, τοῦτο ἔπρεπε νὰ πράξητε. Ἐγὼ λέγω, ὅτι, ἀφοῦ τὸ Κράτος περιῆλθεν εἰς τὴν θέσιν, ὥστε, οὔτε τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν του νὰ ἐπιτηρῇ πλέον, εἶναι ἔγκλημα νὰ διατηρῆται τοσοῦτον προσωπικὸν μηχανικῶν.

§311Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι δικαίωμά των.

§312Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲν δικαίωμά των εἶναι, Ἀφοῦ σεῖς ἀφίνετε τὰς ὁδοὺς νὰ καταστρέφωνται, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε τόσον πολυτελὲς καὶ πολυάριθμον προσωπικόν;

§313Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἀφήσαμεν νὰ καταστρέφωνται αἱ ὁδοί· τὰς συντηροῦμεν. Διατὶ διατείνεσθε τοῦτο;

§314Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατείνομαι τοῦτο, διότι ἀνεγράψατε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποσὸν δυσανάλογον πρὸς τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν.

§315Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διόλου.

§316Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομίζετε ἀνάλογον;

§317Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως. Ἐγὼ διατείνομαι, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ τῶν νέων νομῶν οὐδεὶς νομομηχανικὸς ἢ μηχανικὸς ἢ ἐργοδηγὸς προσετέθη. Μὴ διατείνεσθε λοιπόν, ὅτι ἡ δαπάνη τῶν δημοσίων ἔργων ηὔξησεν ἐκ τῶν νέων νομῶν.

§318Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν νομῶν εἶναι εἷς βράχος, ὁ ὁποῖος ἐμποδίζει τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργοὺς νὰ φέρωσιν οἰκονομίαν εἰς τὰ τοῦ προσωπικοῦ τῶν μηχανικῶν. Τοῦτο ἐγὼ ὑποστηρίζω· καὶ ἀπόδειξις ὁ προϋπολογισμός, τὸν ὁποῖον ἐφέρατε, ὁ ὁποῖος περικόπτει τὰς δαπάνας τῶν ἔργων. Διότι βεβαίως δὲν φρονεῖτε, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 1,800,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφετε χάριν τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν, εἶναι ἐπαρκές, ἐνῷ ἀνεγράφετο εἰς τὰ παρελθόντα ἔτη πολὺ μεγαλείτερον ποσόν. Κόπτετε ἐκ τῶν ὁδῶν, διὰ νὰ δώσητε εἰς τοὺς μηχανικούς.

§319Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἂν ἀνεγράφετο εἰς τὰ παρελθόντα ἔτη ἀνώτερον ποσόν, σχετίζεται τοῦτο μὲ τὴν κατάστασιν τῆς συντηρήσεως· διότι, ἐὰν τὸ ἔτος τὸ πρὶν ἀφῆκεν ἔλλειμμα εἰς τὰς δαπάνας τῆς συντηρήσεως, δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ ἀναγράψητε ποσὸν μεγαλείτερον. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς συντηρήσεως εἶναι ἐντελῶς ἄσχετον πρὸς τὸ ζήτημα τῶν μηχανικῶν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, οἱ μηχανικοὶ δὲν εἶναι μόνον ἐπιτετραμμένοι τὰ τῆς συντηρήσεως, ἀλλ’ εἶναι ἐπιτετραμμένοι καὶ τὰ τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν, εἶναι ἐπιτετραμμένοι καὶ τὰ τῆς κατασκευῆς τῶν λιμενικῶν ἔργων, εἶναι ἐπιτετραμμένοι καὶ τὰ τῆς κατασκευῆς τῶν σιδηροδρόμων. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦσιν οἱ πολιτικοὶ μηχανικοί.

§320Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τοῦτο ἰσχυρίζομαι, ὅτι ὁ νόμος περιήγαγε τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐφαρμόσωσιν οἰκονομίαν τινὰ ἐν τῷ προσωπικῷ, τῷ ὑπεράγαν πολυτελεῖ, τῶν μηχανικῶν.

§321Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διατὶ δὲν ἐφηρμόσθη λοιπὸν πρὸ τοῦ 1899 ἡ οἰκονομία;

§322Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεγράφετο ἔξοδον συντηρήσεως τῶν ὁδῶν πολὺ ἀνώτερον ἢ ὅσον ἀναγράφετε ὑμεῖς.

§323Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρὸ πενταετίας;

§324Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§325Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι.

§326Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπατᾶσθε. Δὲν θὰ εὕρητε ποσὸν ὁδοποιΐας τοσοῦτον στενόχωρον, ὅσον εἶναι τὸ παρ’ ὑμῶν ἀναγραφόμενον σήμερον, ἐνῷ ἀκριβῶς ἡ αὔξησις, ἡ ἔκτοτε ἐπελθοῦσα, τῶν ὁδῶν ἔπρεπε νὰ ἐξαναγκάσῃ ὑμᾶς νὰ ἀναγράψητε ποσὸν πολὺ περισσότερον διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν.

§327Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πέρυσιν ἐφέρατε νόμον περὶ καταργήσεως τῶν νομῶν. Διατὶ δὲν ἐφέρατε καὶ νόμον περὶ ἀποβολῆς τῶν μηχανικῶν;

§328Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπευθύνεσθε πρὸς ἐμέ, ὡς εἰ ἐγὼ ἤμην Πρωθυπουργὸς ἢ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ ὡς εἰ ἐγὼ ἤμην ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Καὶ δὲν βλέπετε, ὅτι καὶ ἐκ τῆς μερίδος ἐκείνης ὑπάρχουσιν ἀντιφρονοῦντες; Ἐγὼ εἶμαι ἓν ἄτομον, καὶ ἐκφράζω μίαν ἰδέαν, τὴν ἰδέαν τῶν οἰκονομιῶν. Διότι, ὅταν ἔρχησθε, κύριε Πρωθυπουργέ, καὶ λέγητε, ὅτι κατὰ τὸ 1896...

§329Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πάλιν τὸ 1896!

§330Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Διότι ὁ κ. Μπουφίδης ἦλθε προχθὲς μὲ μέγα θάρρος νὰ κατακρίνῃ τὸν κύριον Καραπάνον, διότι ἐξέθεσε μίαν ἰδέαν.

§331Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον τότε. Ἀλλὰ τότε δὲν ἐπρόκειτο περὶ συντάξεως τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας.

§332Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλά;

§333Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ ὡμίλουν περὶ προσωρινῶν μέτρων, ἐπιβαλλομένων ὑπὸ τῆς ἀνάγκης· δὲν ὡμίλουν διόλου περὶ στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας. Διότι ἔλεγον μεταξὺ τῶν ἄλλων, ὅτι, ὅπως ἐπαρκέσωμεν εἰς ταῦτα, πρέπει νὰ παύσωμεν πᾶν ἔργον ὁδοποιΐας, εἴτε εἰς συντήρησιν ἀφορᾷ τοῦτο εἴτε εἰς κατασκευήν, πρέπει νὰ κλείσωμεν πᾶν σχολεῖον. Ἐννοεῖται, ὅτι δὲν διενοήθην ποτέ, ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔλεγον, ἠδύναντο ν’ ἀποτελέσωσι πολιτικὴν ὁριστικήν. Ἔλεγον, ὅτι αὐτὰ τὰ μέτρα ἐπεβάλλοντο προσωρινῶς, ὅπως ἀποσοβήσωμεν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἔβλεπον ἐπερχόμενον. Καὶ ὅτι δὲν ἠπατήθην, τὸ ἀπέδειξαν τὰ πράγματα· διότι μετ’ ὀλίγους μῆνας ὁ κίνδυνος ἐπραγματοποιήθη. Ἐὰν ἔβλεπον καὶ τώρα πάλιν κίνδυνον ἐπὶ θύραις, ἴσως θὰ ἐπανελάμβανον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τότε ἔλεγον.

§334Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἐπειδὴ δὲν πρόκειται περὶ κινδύνου, δὲν πρέπει νὰ σπεύσητε εἰς τόσον μεγάλην φορολογίαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐνεργῆτε ἠρεμώτερον, νὰ βαίνητε μεθοδικώτερον καὶ πρακτικώτερον. Ἐδῶ ὅμως τί ἐλέγετε; (ἀναγινώσκει): «Ἡ κατάστασις εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ πολὺ ἡ ναυτικὴ καὶ στρατιωτικὴ σύνταξις τῆς χώρας...»

§335Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. «Προσωρινῶς ἐπιβαλλόμεναι.»

§336Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγετε «προσωρινῶς.»

§337Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. «Ἐπιβαλλόμεναι ἐκ τῶν πραγμάτων.»

§338Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. (ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων). «Εἶναι ἀνάγκη νὰ περιορίσωμεν ὅλας τὰς ἄλλας πιστώσεις, ὅσον σεβασταὶ καὶ ἂν ἦναι, χάριν τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς συντάξεως τῆς χώρας...»

§339Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§340Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ σήμερον, ἐνῷ ἔρχεσθε καὶ ζητεῖτε 15 ἑκατομμυρίων νέους φόρους...

§341Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι δεκαπέντε.

§342Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι δὲν ἐλάβετε καιρὸν νὰ ὑπολογίσητε, τί ἀκριβῶς ζητεῖτε παρ’ ἡμῶν διὰ τῶν νέων φορολογικῶν ὑμῶν νομοσχεδίων. Διότι ἀπέδειξα χθές...

§343Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀπεδείξατε ὅπως ἀπεδείξατε καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων τῆς χωροφυλακῆς!

§344Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χωροφυλακῆς ἀπέδειξα τοῦτο, ὅτι, ὅταν ἔρχησθε ὑμεῖς καὶ ἰσχυρίζησθε, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ ποσοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χωροφυλακῆς προέρχεται ἐκ τοῦ ἱματισμοῦ, ὡσανεὶ οἱ χωροφύλακες ἐν τῷ παρελθόντι ἔμενον γυμνοί, ἰσχυρίζεσθέ τι τὸ ἥκιστα πιστευτὸν καὶ ἥκιστα σοβαρόν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐκζητήσητε κανένα ἄλλον σοβαρώτερον λόγον τῆς αὐξήσεως ἐν ταῖς δαπάναις τῆς χωροφυλακῆς, καὶ τότε δυνάμεθα πάλιν νὰ συζητήσωμεν.

§345Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ συζητήσητε τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταλλικῆς δραχμῆς, καὶ δὲν σᾶς ἤκουσα ὁμιλοῦντα περὶ αὐτοῦ.

§346Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμίλησα. Ἀλλὰ χθὲς δὲν ἦσθε ἐδῶ. Ὥστε δὲν δύναμαι νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον περὶ μεταλλικῆς δραχμῆς. Σήμερον ἀνῆλθον, ἵνα ἀπαντήσω εἰς τὸν κύριον Μπουφίδην καὶ ἀποδείξω, ὅτι ἡ δαπάνη τῶν νέων νομῶν καὶ τῶν νέων Δικαστηρίων εἶναι, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν ἀριθμῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τοὺς ὁποίους οὐδεὶς δύναται νὰ διαστρέψῃ, πραγματική, καὶ ἀνέρχεται, κατ’ ἀκριβῆ ὑπολογισμὸν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λεπτομερῶς ὑπ’ ἐμοῦ ἀναλυθέντων κονδυλίων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς τὰ ἑξῆς ποσά. Ἐπῆλθεν αὔξησις δαπάνης εἰς τὰ ἑξῆς Ὑπουργεῖα:

Ἤτοι ἐν συνόλῳ διὰ τὰ 4 Ὑπουργεῖα δρ. 1,324,458.

§347Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἔσοδον δὲν παραδέχεσθε κανὲν ἐκ τῆς νέας διοικητικῆς διαιρέσεως;

§348Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν νομῶν; Ποῖον ἔσοδον;

§349Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐκ τῶν νομῶν καὶ τῶν Δικαστηρίων.

§350Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον;

§351Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Λοιπὸν ἐγὼ θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἔχει τὸ δημόσιον ταμεῖον κέρδος 1,000,000 δραχμῶν, κατὰ τὸ σύστημα τῶν συλλογισμῶν τὸ ἰδικόν σας.

§352Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε λοιπόν, κατὰ τὸν συλλογισμὸν τὸν ἰδικόν σας, — τὸν ὁποῖον ἀπορῶ πῶς δὲν ἐχειροκρότησεν ἡ Βουλή, — δὲν ἔχομεν ἤ, ἀντὶ νὰ βάλωμεν φόρους, νὰ συστήσωμεν ἄλλα δέκα Δικαστήρια, διὰ νὰ ἔχωμεν ἄλλων 10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν αὔξησιν.

§353Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὸ ἀκούσατέ το. Τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου κατὰ τὸ 1899, ὅτε δὲν ἦσαν τὰ νέα Δικαστήρια, ἀνήρχοντο εἰς 10,300,000 δραχμὰς, νῦν δὲ, εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904, ἀνέρχονται εἰς 11,700,000. Εἶναι αὔξησις 1,400,000, ἡ ὁποία κατὰ τοὺς συλλογισμούς σας προέρχεται βεβαίως ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν Δικαστηρίων.

§354Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τοὺς συλλογισμοὺς τοὺς ἰδικούς σας, διότι μόνον σεῖς ἔχετε τὸ προνόμιον νὰ τοὺς συλλογίζησθε οὕτως. Ἀλλ’ ἀφοῦ οὕτω σκέπτεσθε, σᾶς ἀπαντῶ. Διατὶ λοιπὸν νὰ ζητῆτε φόρους; Συστήσατε ἄλλα δέκα Δικαστήρια, ἄλλους δέκα νομούς, καὶ θὰ πραγματοποιήσητε τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα σᾶς χρειάζονται, διὰ νὰ κατακτήσωμεν τὴν Μακεδονίαν! Καὶ ὅταν σὺν Θεῷ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς Θράκης, συνιστᾶτε πάλιν ἄλλα τόσα.

§355Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐὰν ἐσυλλογιζόμεθα ὅπως ὑμεῖς, αὐτὸ θὰ ἐκάμνομεν· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν συλλογιζόμεθα οὕτω, δὲν τὸ κάμνομεν.

§356Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα ἔχετε πεῖσμα λοιπόν, καὶ περὶ τούτου ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσωμεν.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν...

§358Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Ἀγγελόπουλε, ἐπεθύμουν μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό.

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη. Ἔχετε τὸν λόγον;

§360Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐὰν ἐπιτρέπῃ ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος. Εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1899 ἀναγράφεται πίστωσις διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὰ δημόσια ἔργα δραχμῶν 125,040· εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904 διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὰ δημόσια ἔργα ἀναγράφεται πίστωσις δραχ. 151,800· ἤτοι ὑπάρχει μία διαφορὰ 27,000 περίπου δραχμῶν. Ἐπίσης δὲ διαφορὰ δραχ. 45,120 ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς αὐτῆς ὑπηρεσίας ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Πῶς προκύπτει αὐτὴ ἡ διαφορά; Διότι πρὸ μικροῦ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἤκουσα, ὅτι οὐδὲν πρόσωπον προσετέθη.

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ τελωνιακοῦ δασμολογίου εἰσαγωγῆς.»

§362Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πάντοτε εἴμεθα ἐντὸς τοῦ θέματος, προκειμένου περὶ ζητημάτων οἰκονομικῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ Ἀντιπολίτευσις φρονεῖ, ὅτι δύνανται νὰ γείνωσι περικοπαὶ δαπανῶν.

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑποβάλλετε ἐρωτήματα ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§364Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μοὶ ἐπέτρεψεν ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος... Τί λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως;

§365Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, σᾶς ὑπόσχομαι, ὅτι θὰ ἀπαντήσω.

§366Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἰδού, ὅτι εἶναι μία εὔλογος ἀπορία.

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§368Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§369Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ, εἶναι βαρεῖα φορολογία. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὅπως ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐν νομίμῳ ἀριθμῷ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ὑπὸ δεκαπέντε Βουλευτῶν ἡ πρότασίς σας;

§371ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε δεκαπέντε.

§373Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§374Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ἤμεθα δεκαπέντε, κύριε Πρόεδρε, τότε δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία (θόρυβος καὶ διάλογοι).

§375Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προέχει τὸ ζήτημα τῆς ψηφίσεως δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§376Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία (διαμαρτυρίαι δεξιόθεν).

§377ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ἐπ. Ν. Δηλιγιάννη καὶ Κ. Χριστοδούλου. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή). Ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 120 Βουλευτῶν. Ἄρθρον 1.

§378Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§379ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου;

§380Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Προηγουμένως ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη.

§382Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κακῶς ἐψηφίσθη, ἂν ἐψηφίσθη.

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη δι’ ἀναστάσεως.

§384Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι σπουδαιότατον, ἀφοῦ πρόκειται περὶ φορολογίας τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, καὶ ἔπρεπε ν’ ἀποδειχθῇ τοὐλάχιστον, ὅτι ἐν νομίμῳ ἀριθμῷ Βουλευτῶν ἐψηφίσθη, ὅπως ἕκαστος ἔχῃ τὴν εὐθύνην τῆς ψήφου του. Σεῖς ἠμφισβητήσατε, ὅτι 15 Βουλευταὶ ὑποστηρίζουσι τὴν πρότασιν, ἐνῷ ὑπῆρχον πολλοὶ περισσότεροι, καὶ τότε ἐρεθισθεὶς ὁ κ. ἐκ Ναυπλίας Βουλευτὴς, διότι ἠμφισβητήσατε τὸν ἀριθμὸν ἡμῶν, ἐπρότεινεν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἡ δὲ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου. Ὅτε ἐβεβαιώθη ἡ ἀπαρτία, ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχή.

§385Κ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς περιμένωμεν νὰ ἔρχησθε;

§386Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νὰ μᾶς περιμένητε καὶ νὰ μὴ βιάζησθε.

§387ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἆ! ἆ! ἆ!

§388Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι καὶ τὸ συμφέρον τῆς Βουλῆς καὶ τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ γείνῃ ψηφοφορία, ἥτις νὰ διεξαχθῇ μετὰ πάσης σοβαρότητος καὶ νομιμότητος.

§389ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Περὶ σοβαρότητος ὁμιλεῖτε!

§390Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω, ὅπως ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ψηφισθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§391ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἡ ἀρχὴ ἐψηφίσθη.

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐτυχῶς, κύριε Βουλευτὰ, ὡμολογήθη ὑφ’ ὑμῶν, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑμεῖς, μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου δι’ ἀναστάσεως, ἐζητήσατε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, ἐγὼ δ’ ἐφρόνουν, ὅτι δὲν ὑπῆρχον 15 Βουλευταὶ ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασιν ταύτην, ὁ κ. ἐκ Ναυπλίας Βουλευτὴς, ἐρεθισθεὶς ἐκ τῆς ἀμφισβητήσεως ταύτης, προέβαλεν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ἀνεγνώσθη ὁ κατάλογος, καὶ ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, ὅτε δὲ ἀπηγγέλθη τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπαρτίας, δὲν ὑπῆρχον 15 Βουλευταὶ ὑποστηρίζοντες τοιαύτην πρότασιν.

§393ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Κανεὶς, κανείς.

§394ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως προέβημεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου.

§395Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Πρέπει νὰ στέλλωμεν μίαν ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ καλῇ τὸν κύριον Ζυγομαλᾶν!

§396Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶχε ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὁ κύριος Βιτάλης εἶχε ζητήσει τὸν λόγον, καὶ δὲν τῷ ἐδόθη.

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βιτάλης ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου.

§398Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἵνα καταπνίξω τὴν πρότασιν τῆς ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (γέλωτες ἐν τῇ δεξιᾷ), καὶ μάλιστα καθόσον ἀνεφύη τὸ ζήτημα, ἂν 15 ὑποστηρίζουσι τὴν πρότασιν ταύτην, ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ τότε ὁ κ. ἐκ Ναυπλίας Βουλευτὴς ὑπέβαλεν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ἤδη, ὑπαρχούσης ἀπαρτίας, δύναμαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§399ΦΩΝΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§400ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ λάβητε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, διότι αὕτη ἐψηφίσθη. Προκειμένου δὲ περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, τότε γίνεται, κατὰ τὸν Κανονισμόν, τοιαύτη ψηφοφορία, ὅταν, ὑπαρχούσης ἀμφιβολίας περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς δι’ ἀναστάσεως γενομένης ψηφοφορίας, ζητηθῇ ὑπὸ 15 Βουλευτῶν. Ἐγένετο πρὸ ὀλίγου τοιαύτη πρότασις, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἠμφισβητήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ζητούντων ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν, προεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ὅτε δὲ μετὰ τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας ἀνεγνώσθη ὁ κατάλογος, καὶ ἀπηγγέλθη τὸ ἀποτέλεσμα, οὐδεὶς Βουλευτὴς εὑρέθη ὑποστηρίζων ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ ἑπομένως προέβημεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ πρώτου ἄρθρου. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου;

§401Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγώ.

§402ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδού!

§403Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Θεωρῶ εὐτυχῆ, κύριε Πρόεδρε, τὸν Ἀθηναϊκὸν λαὸν, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ κ. κ. Ζυγομαλᾶ καὶ Ἀγγελοπούλου κατώρθωσε ν’ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ παρατείνῃ τὴν συζήτησιν μέχρι τῆς ὥρας ταύτης. Κατώρθωσεν ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Ἀγγελόπουλος νὰ παρασύρῃ πάλιν διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του τὴν πλειονοψηφίαν, κατώρθωσε νὰ παρατείνῃ τὴν συνεδρίασιν μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου. Διότι, ἐὰν δὲν διεκόπτετο ἡ ἀγόρευσίς του ὑπὸ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν διὰ διαλογικῶν συζητήσεων, δὲν θὰ παρετείνετο ὁ χρόνος, καὶ συνεπῶς καὶ ἡ ἐμὴ ἀγόρευσις θὰ εἶχε τελειώσει ἤδη καὶ τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶχε ψηφισθῆ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οὔτε οἱ μακροὶ λόγοι οὔτε τὰ πειστικὰ ἐπιχειρήματα συνετέλεσαν πολὺ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Λογίζομαι δὲ εὐτυχής, διότι διὰ τῶν περιωρισμένων ἀγορεύσεών μου κατώρθωσα, ὥστε ἐπιφανὲς μέλος τῆς Κυβερνήσεως δὶς ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει νὰ μὲ διακόψῃ καὶ νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι θὰ ἐλαττώσῃ τὸ ποσὸν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, καὶ ὄντως ἠλάττωσε τοῦτο κατὰ πέντε λεπτά. Ἐν ᾗ περιπτώσει, κύριοι Βουλευταὶ, τὸ ποσὸν τῆς διαφορᾶς τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς διετίθετο ὁλόκληρον διὰ τὸν ἐθνικὸν σκοπὸν τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἔστε βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ ἐγίνετο αὐτὴ ἡ ἀντίδρασις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἐπεζητήθη διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ κάλυψις ἐλλειμμάτων, διότι τὸ δέκατον μόνον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον διατίθεται διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας ἡμῶν, βεβαίως εἶναι ἀνεπαίσθητον ἀπέναντι τῆς ἐπαχθεστάτης φορολογίας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, Κύριοι, εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξιστόρησε κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λεβαδείας Βουλευτήν θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ νομοσχέδιον. Θέλω δὲ παραστήσει ἐν συντόμῳ τὴν καταστροφήν, τὴν ὁποίαν θέλει ἐπιφέρει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἰς τὴν βιομηχανίαν, ἐκ τῆς ὁποίας καὶ μόνης ζῇ σήμερον ἡ Σῦρος, καὶ ἰδίως εἰς τὴν μικροβιομηχανίαν...

§404ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τοῦ ἐμπορίου.

§405Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Διὰ τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου —δι’ ὃ καὶ καυχώμεθα. —ὄχι τοῦ λαθρεμπορίου, ὅπερ ἀφίνομεν εἰς τὸν κ. συνάδελφον, τὸν διακόψαντα.

§406Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δὲν εἶπε λαθρεμπορίου, ἀλλὰ ἐμπορίου.

§407Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸ ὅτι ὅμως τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον θέλει συνεπαγάγει, ὡς συνέπειαν, καὶ τὸ λαθρεμπόριον, εἶναι ἀναμφισβήτητον, καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω. Διότι, ἂν λάβω ὡς μονάδα συγκρίσεως τὴν ζάκχαριν, παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἀξία αὐτῆς ἐν Εὐρώπῃ, ὁπόθεν εἰσάγεται, εἶναι 50 λεπτὰ μόνον ἀλλὰ στοιχίζει 1,75, διότι ἔχει καὶ τὸν φόρον τῆς μιᾶς δραχμῆς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐξάνεται ἡ φορολογία καὶ αὐτοῦ τοῦ εἴδους κατὰ 10%, ἄρα δύνασθε νὰ φαντασθῆτε, πόσον θέλει αὐξήσει τὸ λαθρεμπόριον, καὶ μάλιστα εἰς τὰς πόλεις τῆς Θεσσαλίας, κύριε Χατζηπέτρε, αἵτινες πλησιάζουσι πρὸς τὴν Μακεδονίαν. Ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός μου, κύριοι Βουλευταὶ, βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι, ἐὰν ἐδίδετο προσοχὴ εἰς τὸν κόλπον τῆς Θεσσαλονίκης, ὥστε νὰ περιορισθῇ τὸ λαθρεμπόριον, ἔστε βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον. Ἑπομένως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ὁποῖος μὲ διέκοψε, δὲν εἶχε δίκαιον νὰ κατηγορήσῃ τὴν Σῦρον, οὔτε ὡς ἐπιχείρημα ταύτην νὰ φέρῃ, ἀφοῦ μάλιστα ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον προέβαλεν, εἶναι κατ’ αὐτοῦ. Ὀλίγα εἴδη τῆς βιομηχανίας, τὰ ὁποῖα καταστρέφονται ἐντελῶς ἐν Σύρῳ, θέλω σᾶς ἀναφέρει· καταστρέφονται δὲ διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, διότι δὲν θὰ δύνανται εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἀνταγωνίζωνται πρὸς τὰ εὐρωπαϊκά, ὅπως σήμερον, ὅτε ἡ διαφορὰ τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος αὐτῶν πρὸς τὰ εὐρωπαϊκὰ εἶναι ἑνὸς ἢ δύο λεπτῶν. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀσφαλῶς τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ, τὰ μικρὰ, θὰ κλείσωσιν, ὡς φέρ’ εἰπεῖν ἡ κηροποιία. Ἔχομεν δύο λαμπρὰ ἐργοστάσια, τῶν κυρίων Τριανταφυλλοπούλων, τὰ ὁποῖα κατασκευάζουσι σπερματσέτα, καὶ τὰ ὁποῖα θέλουσι καταστραφῆ. Ἐργοστασιάρχης κηροποιὸς μοὶ γράφει ἐπιστολὴν μετὰ πόνου, καὶ μοὶ λέγει, ὅτι, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ εἰδοποιήσω αὐτὸν ἐγκαίρως, διὰ νὰ μοὶ ἀποστείλῃ τὰ κλειδιὰ τοῦ ἐργοστασίου του. Τὰ νήματα τῆς Σύρου, ἐπίσης εἶναι γνωστὸν, ποῖον ρόλον παίζουσιν εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς Ἑλλάδος, πόσα ἐργοστάσια εἶναι ἐν Σύρῳ, καὶ πόσον καλῶς ἀνταγωνίζονται πρὸς τὰ εὐρωπαϊκά. Μέγαν κλονισμὸν θέλουσιν ὑποστῆ καὶ αὐτὰ, καίτοι μεγάλα κεφάλαια διαθέτουσιν. Εἶναι ἐν Σύρῳ τὰ ἐργοστάσια φλανελλῶν Ρετινιώτου, Κουλκουτάκη κλπ., τὰ ὁποῖα καταστρέφονται, διότι σὺν τοῖς ἄλλοις ηὐξήθησαν ἐν Ρωσσίᾳ, ἕνεκα τοῦ ῥωσσοϊαπωνικοῦ πολέμου, καὶ αἱ τιμαὶ πάντων τῶν ἐρίων καὶ τῶν μαλλίνων εἰδῶν. Ἐπίσης μεταξὺ τῶν ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα ηὐδοκίμησαν ἐν Σύρῳ, εἶναι καὶ τὰ ἐπιπλοποιεῖα, τὰ ὁποῖα φέρουσι τὴν ξυλείαν ἔξωθεν, καὶ ἰδίως ἀπὸ τὴν Αὐστρίαν. Τὰ ἐργοστάσια ταῦτα εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐργαζόμενα μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἔχομεν ὡσαύτως τὴν βιομηχανίαν τῶν λουκουμίων, παμμεγίστης σημασίας· δὲν νομίζετε, ὅτι ἐπέρχεται μέγιστος κλονισμὸς καὶ εἰς τὸν κλάδον τοῦτον τῆς βιομηχανίας; Ἔχομεν ἐπίσης ἐργοστάσια κατασκευῆς χάρτου παντὸς εἴδους. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐν τῇ Ἀνατολῇ πάντα τὰ εἴδη τοῦ χάρτου τὰ προμηθεύονται ἐκ Σύρου, διότι ηὐτύχησε πρώτη ἡ Σῦρος νὰ κάμῃ τοιοῦτον ἐργοστάσιον, καὶ τώρα διεξάγει μέγα ἐμπόριον χάρτου. Ἐὰν λοιπὸν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξαιρέσῃ εἴδη τινὰ, γενικὴ καταστροφὴ θὰ ἐπέλθῃ ἐν Σύρῳ. Περαίνων, Κύριοι τὴν ἀγόρευσίν μου, θεωρῶ καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἑξῆς σύστασιν· ἢ νὰ προβῇ εἰς νέαν ἐλάττωσιν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, ἢ νὰ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου μέχρις ὅτου δυνηθῇ νὰ ἐξεύρῃ ἕτερον μέσον, ὅπως εἰσπράξῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ εἰσπράξῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦ μέσου δὲ τούτου θέλομεν δυνηθῆ καὶ τὴν ψήφισιν ἄλλων πολλῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων νὰ προλάβωμεν, ἵνα μὴ καταστήσωμεν δυστυχῆ καὶ πτωχὸν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν· διότι ἐγεννήθη μία ὑπόνοια μεταξὺ τῶν ἐμπόρων καὶ τοῦ λαοῦ· ὁ ἔμπορος διατείνεται, ὅτι ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τῆς ἀξίας τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς δὲν δύναται ἢ ν’ αὐξήσῃ ὀλίγον τὴν ἀξίαν τῶν ἐμπορευμάτων, ὁ δὲ πτωχὸς λαὸς ὑποπτεύεται, ὅτι ὁ ἐμπορευόμενος μετὰ τὴν ἀγγελθεῖσαν αὔξησιν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς κερδοσκοπεῖ. Τοῦτο δὲ θὰ τὸ ἴδητε, ἂν ἐξετάσητε, πόσον πωλοῦνται τὰ διάφορα εἴδη, καὶ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ κατώτερον εἶδος, τὰς ρέγγας· αὗται ἐπωλοῦντο 10 λεπτὰ ἡ μία, ἤδη πωλοῦνται 15. Ἐλπίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει εὐαρεστηθῆ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου ταύτην.

§408ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν...

§409Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν προέτεινα, ὅτι τὸ ἄρθρον 1 δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ, διότι εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Παρακαλῶ λοιπὸν ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως (θόρυβος). Εἴμεθα 15, καὶ τὸ ζητοῦμεν.

§410ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Περὶ τούτου ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν.

§411Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν ψηφοφορίαν καὶ πάλιν.

§412Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἀφοῦ ζητεῖται ὑπὸ 15 Βουλευτῶν.

§413ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον τοῦ ἄρθρου 1 λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Γ. Μελισσηνοῦ καὶ Ι. Δελμούζου, καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§414ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 120 Βουλευταί. Ἐκ τούτων 114 ἐψήφισαν κατὰ τῆς προτάσεως, καὶ 6 ὑπὲρ τῆς προτάσεως. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν).

§415Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§416ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τῆς αὔριον, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, θὰ ἄρχηται ἡ συνεδρίασις τὴν δεκάτην ὥραν πρὸ μεσημβρίας. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 2 καὶ 10′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).