1904.02.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 24

τῆς 26 Φεβρουαρίου 1904.

(Πέμπτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 καὶ 45′ μ. μ. παρόντων 129 Βουλευτῶν, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλῶ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ὅτι εἰς τὰ ἑξῆς τὴν τετάρτην ὥραν μ. μ. θὰ ἄρχηται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, θὰ λύω τὴν συνεδρίασιν, χωρὶς νὰ ἀναμένω μέχρι τῆς 5 5½.

§2ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Κατὰ ποίαν ὥραν θὰ λύηται ἡ συνεδρίασις ἐλλείψει ἀπαρτίας;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγινώσηται ὁ κατάλογος τὴν τετάρτην ὥραν, καὶ μετὰ ἡμίσειαν ὥραν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀπαρτία, θὰ λύηται ἡ συνεδρίασις.

§4Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου εἶναι ὀλίγον ἐλαστική· δύναται νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι τῆς ἕκτης ὥρας.

§5ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει, ὅτι ἡμίσειαν ὥραν μετὰ τὴν ὡρισμένην πρὸς ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως, ἐὰν δὲν καταρτισθῇ ἀπαρτία, λύεται ἡ συνεδρίασις. Ἀλλ’ ἡ συνεδρίασις ἀρχίζει, κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, τὴν τρίτην ὥραν· ὥστε, ἐὰν πρόκηται νὰ ἀρχίζῃ ἡ συνεδρίασις τὴν τετάρτην ὥραν, πρέπει νὰ μεταβάλῃ ἀπόφασιν ἡ Βουλή.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ ἀρχίζῃ ἡ συνεδρίασις τὴν τρίτην ὥραν. Ὡς γνωρίζετε, ἐὰν μετὰ ἡμίσειαν ὥραν ἀπὸ τῆς τεταγμένης πρὸς ἔναρξιν ἑκάστης συνεδριάσεως δὲν καταρτισθῇ ἀπαρτία, ὁ Πρόεδρος λύει τὴν συνεδρίασιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ σιωπηρῶς καθιερώθη νὰ ἔρχωνται οἱ κύριοι Βουλευταὶ τὴν τετάρτην ὥραν, τὴν τετάρτην ὥραν ὡρισμένως θὰ ἄρχηται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης εἶπεν, ὅτι ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου θὰ διαρκῇ μέχρι τῆς ἕκτης.

§7Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶπον ὅτι δύναται νὰ διαρκέσῃ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ μὲ ἀδικεῖτε· δὲν ἔδωκα δείγματα τοιαύτης βραδύτητος μέχρι τοῦδε. Σᾶς λέγω, ὅτι ἡμίσεια ὥρα εἶναι ἐπαρκὴς διὰ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος ἐν βραδύτητι.

§9Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πολὺ καλά.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Μεθώνης Γ. Οἰκονομόπουλος δι’ ἀναφορᾶς του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς συγκοινωνίας τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου Μεθώνης μετὰ τῶν πέριξ χωρίων. Οἱ ἀμπελοκτήμονες τῆς ἐπαρχίας Ξηροχωρίου δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ μὴ αὐξηθῇ ὁ φόρος τῶν ἀμπέλων, οὐδὲ νὰ ἐπιβληθῇ ἄλλος φόρος δι’ ἄλλου τρόπου.

§11Α. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ ἀνακοίνωσις τῆς ἀναφορᾶς τῶν συμπολιτῶν μου, κύριε Πρόεδρε, μοὶ ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Διότι, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ οἴνου» ἤθελε καταστῆ νόμος τοῦ Κράτους, βεβαίως εἰς κρίσιμον θέσιν ἤθελεν εὑρεθῆ ἡ ἀμπελουργία, λόγῳ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς ἀξίας τῶν οἴνων καὶ τῆς αὐξήσεως τῆς δαπάνης τῆς καλλιεργείας. Ἡ ἀμπελουργία, ὡς ἐκ τῆς δεινῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται, μᾶλλον ἔπρεπε νὰ τύχῃ τῆς προστασίας τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οὐχὶ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐπιβάρυνσιν φορολογίας, ἡ ὁποία καθιστᾷ τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς καὶ τὴν πρόοδον προβληματικήν. Ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν ἐπιστῇ ὁ χρόνος τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἀναπτύξω τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα, ἅτινα θὰ ἔχῃ ἐπὶ τῆς ἀμπελουργίας.

§12Κ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐψηφίσθη νόμος, τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος βουλευτοῦ κ. Δηλιγιάννη, κατὰ τὸν ὁποῖον ἠλαττώθη ὁ φόρος ὁ στρεμματικὸς τῶν ἀμπέλων μέχρι τῶν τριῶν δραχμῶν. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐκρίθη εὐεργετικώτατος διὰ τοὺς ἀμπελοκτήμονας, διότι ὄντως ἡ κατάστασις τῶν ἀμπελοκτημόνων ἦτο καὶ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ θεωρήσωσιν, ὅτι διὰ τῆς ἐλαττώσεως ἐκείνης ἀνεκουφίσθησαν. Ὅπως δήποτε νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν ἐπῆλθε καμμία μεταβολὴ τῆς καταστάσεως τῶν ἀμπελοκτημόνων, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ εἰσαγωγὴ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου, διότι, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, οἱ ἀμπελοκτήμονες θὰ ἐπιβαρύνωνται μὲ πλείονας τῶν τριῶν καὶ τεσσάρων δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Ἐὰν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Πετσάλης θὰ καταγείνωμεν ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ δὲν θὰ ἐπιβαρύνωνται οἱ καταναλωταί, ὡς φρονεῖ ὁ εἰσαγαγὼν αὐτὸ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ θὰ ἐπιβαρύνωνται οἱ ἀμπελοκτήμονες· καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ πεισθῇ περὶ τούτου, καὶ ἢ θὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, ἢ θὰ τροποποιήσῃ αὐτὸ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἐπιβαρύνωνται οἱ καταναλωταὶ καὶ οὐχὶ οἱ ἀμπελοκτήμονες. Ὅταν θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, θὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον.

§13ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΑΒΕΡΩΦ. Ἐπειδὴ εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν θὰ συζητηθῇ ποτὲ τὸ νομοσχέδιον, νομίζω περιττὸν νὰ προσθέσω τι. Ἐὰν ὅμως συζητηθῇ, τότε βεβαίως θὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον· ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ συζητηθῇ, καὶ συνεπῶς εἶναι περιττὸς πᾶς λόγος.

§14Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν παρελθοῦσαν ἑσπέραν, κύριε Πρόεδρε, εἶπόν τινα σχετικά, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔλαβον τὸν λόγον εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Σήμερον λαμβάνω τὸν λόγον, ὅπως ὑπομνήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα δώσῃ ἀπάντησιν εἰς μίαν ἐρώτησίν μου, τὴν ὁποίαν μοὶ ὀφείλει, σχετικῶς πρὸς τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων, δηλαδὴ σχετικῶς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς παρελθούσης Περιόδου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηλλάγησαν τοῦ φόρου αἱ ἄμπελοι ἐκεῖναι, τῶν ὁποίων ἡ πρόσοδος κατεστράφη κατὰ τὸ 1901. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἐπορίσθη ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, διότι διαφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας.

§15Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αὔριον, διότι ἀπόψε ἐλησμόνησα νὰ τὴν φέρω.

§16Α. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συντεχνία τῶν ἐν Βόλῳ παντοπωλῶν ἐνετείλατό μοι νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ψήφισμα, ψηφισθὲν κατὰ παμψηφίαν ὑπὸ τῆς συντεχνίας, διὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρονται οἱ παντοπῶλαι ἐναντίον τῆς αὐξήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ καταψηφίσῃ τὴν αὔξησιν ταύτην.

§17Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρονται οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Λιμναίων, διότι ἀπὸ δύο μηνῶν, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, οἱ ἀλλεπαλλήλως μετατεθέντες εἰρηνοδίκαι καὶ γραμματεῖς τῶν Εἰρηνοδικείων δὲν μετέβησαν. Ὡς ἐκ τούτου ὑπάρχει πλῆρες δικαιοστάσιον ἀπὸ δύο μηνῶν καὶ ἐντεῦθεν, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν μετατεθέντων κατ’ ἐπανάληψιν εἰρηνοδικῶν καὶ γραμματέων Εἰρηνοδικείων μετέβη εἰς τὴν θέσιν του· πρόκειται δὲ περὶ Εἰρηνοδικείου προσοδοφόρου, καὶ δὴ περὶ τοῦ ὑποθηκοφυλακείου. Ἕνεκα τούτου διαμαρτύρονται οἱ κάτοικοι, ὅτι διατρέχουσι κίνδυνον μεγάλα συμφέροντα αὐτῶν, ἐπὶ βλάβῃ καὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου, διότι ἐλαττοῦνται αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ τοὺς εἰρημένους ὑπαλλήλους — ἂν δὲν πρόκηται νὰ τοὺς μεταθέσῃ καὶ πάλιν — νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς θέσεις των.

§18Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Πληροφορῶ ὑμᾶς, κύριε συνάδελφε, ὅτι ὁ γραμματεὺς καὶ ὁ εἰρηνοδίκης Πρασιῶν πρὸ τριῶν ἡμερῶν διετάχθησαν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς θέσεις των.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καναβὸς ἔχει τὸν λόγον.

§20Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἐξ ἧς ἐκλέγομαι, καὶ ἰδίως ἐν τῷ δήμῳ Ναυπακτίδος, ὑπάρχουσιν ἐκκλησιαστικὰ λιβάδια, τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον ἐκμισθοῖ πολυετῶς. Ἐν τῇ διακηρύξει ὑπάρχει ὅρος, ὅπως ὁ ἐνοικιαστὴς καλλιεργῇ τὰς ἐν τοῖς λιβαδίοις καλλιεργησίμους γαίας, ἐπὶ ἀπειλῇ μάλιστα προστίμου καὶ ἐκπτώσεως ἀπὸ τῆς μισθώσεως, ἂν ὁ μισθωτὴς δὲν προβῇ εἰς τὴν καλλιέργειαν. Ἐν τούτοις τὸ Δημόσιον διατάσσει κατ’ ἔτος καταμετρήσεις τῶν οὕτω καλλιεργουμένων γαιῶν, καὶ τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἐπικαρπίας. Τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἄτοπον καὶ παράνομον, διότι, ἀφοῦ τὸ Δημόσιον ἀπεξενώθη τοῦ δικαιώματός του διὰ τῆς ἐκμισθώσεως, δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ φόρον ἐπικαρπίας.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§22Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, διατὶ τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ σήμερον δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος νόμου δαπανώμενα, καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν ὠφελειῶν τοῦ Δημοσίου, διατὶ τὸ σημείωμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἄλλην χρησιμότητα, εἰμὴ νὰ φωτίσῃ ἡμᾶς περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ συζητουμένου νόμου περὶ στρατολογίας, δὲν διανέμεται; Νομίζω ὅτι παρῆλθε πλέον τῆς ἑβδομάδος ἀπὸ τῆς καταθέσεως αὐτοῦ. Ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, εἴπετε, ὅτι διενεμήθη· ἀλλὰ δὲν διενεμήθη. Ἑπομένως οὐδεμίαν ἐπίσημον πληροφορίαν ἔχομεν περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νέου στρατολογικοῦ νόμου.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σημείωμα ἐτυπώθη, καὶ διέταξα νὰ διανεμηθῇ. Ἀπορῶ δὲ, πῶς δὲν τὸ ἐλάβετε.

§24Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ γείνῃ νέα διανομή.

§25Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν κατέστησα γνωστὰς εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν παραβάσεις, εἰς ἃς περιέπεσεν ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐν τοῖς κτήμασι τοῦ Διαδόχου στρατιωτικῆς δυνάμεως ἀνθυπομοίραρχος. Ὑπεσχέθη δὲ τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἤθελεν ἐνεργήσει ἀνακρίσεις καὶ ἤθελε τιμωρήσει τὸν ἀνθυπομοίραρχον, ἂν παρεξετράπη. Θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί ἐγένετο περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἐὰν ἐστάλη ἀξιωματικὸς νὰ ἐνεργήσῃ ἀνάκρισιν, καὶ ποῖον τὸ πόρισμα τῆς ἀνακρίσεως.

§26Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καθ’ ἃ ὑπεσχέθην, διέταξα ἀνάκρισιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἐξετέλεσεν ὁ ἀντισυνταγματάρχης τῆς χωροφυλακῆς κ. Λέκας. Τὸ ἀποτέλεσμα δὲ τῆς ἀνακρίσεως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν.

§27Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταθέσητε τὴν δικογραφίαν ὅλην;

§28Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Παρακαλῶ, λάβετε γνῶσιν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἀνακρίσεως, καὶ κατόπιν συμπληρῶ.

§29ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις.

§30Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νὰ λάβῃ, παρακαλῶ, γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως ἡ Βουλή. Νὰ ἀναγνωσθῇ. Ὅλοι ἐνδιαφερόμεθα.

§31ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, ἵνα τὴν ἀκούσωμεν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολὺ μακρά.

§33Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία ἐγνωμοδότησεν, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς πρέπει νὰ τρέφηται διὰ σίτου ῥωσσικοῦ, καὶ συνεπείᾳ τούτου ἐξεδόθη διακήρυξις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐξετέθη εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν ἡ τροφὴ τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι ὁ σῖτος πρέπει νὰ ἦναι μόνον Ταϊγανίου.

§34Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν μοὶ φαίνεται ἀκριβὲς τὸ τοιοῦτον.

§35Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Οὕτω λέγει ἡ διακήρυξις.

§36Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ ἐξετάσω.

§37Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἔκθεσις, ἣν κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν.

§38ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρό τινος καιροῦ ἀπήγαγόν τινες ἐκ τοῦ χωρίου Μαζέϊκα κόρην τινὰ ἑνὸς Μιχαὴλ Κάλκου, καὶ τὴν ἐβίασαν. Οἱ ἀπαγαγόντες κατέστησαν φυγόδικοι. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν οἱ φυγόδικοι αὐτοὶ, ὄντες σχεδὸν ἐλεύθεροι καὶ μὴ καταδιωκόμενοι, συνέλαβον τὸν πατέρα τῆς κόρης, τὸν ὁποῖον ἐλῄστευσαν καὶ ἠπείλησαν, ὅτι, ἂν δὲν συγκατατεθῇ νὰ δώσῃ τὴν κόρην του εἰς γάμον, θέλουσι τὸν φονεύσει. Ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον εἶναι λίαν ἀπελπιστικὴ, καὶ θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ δραστήρια μέτρα.

§39Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ λάβωμεν μέτρα.

§40Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, παρακαλῶ, ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ εἶναι μακρὰ, νομίζω ὅτι θὰ ἀρκεσθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν μόνον τοῦ συμπεράσματος αὐτῆς.

§42Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος τὴν ἀνέγνωσε καὶ εἶναι ἐν γνώσει, δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν εἶναι ἀληθῆ ἢ ὑπερβολικὰ τὰ καταγγελθέντα, τὰ ὁποῖα πρὸ ἡμερῶν ἐξέθηκα ἐνταῦθα.

§43Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κρατῆται τάξις τις ἐν τῇ συζητήσει. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν ὑπέβαλεν ἐπερώτησιν, ἐζήτησε τὸ ἔγγραφον, καὶ τὸ ἔγγραφον κατετέθη. Ἂς λάβῃ γνῶσιν αὐτοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ τότε νὰ γείνῃ συζήτησις· ἄλλως, ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι ὁ ἐπερωτῶν δύναται νὰ ζητῇ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν κατατιθεμένων συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτοῦ ἐγγράφων, τότε δὲν θὰ μείνῃ πλέον χρόνος διὰ καμμίαν ἄλλην ἐργασίαν τῆς Βουλῆς.

§44Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Αὐτὸ θὰ ἦτο ὀρθὸν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ ὑπόθεσις, περὶ τῆς ὁποίας προσεκομίσθη τὸ ἔγγραφον ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφεώρα μόνον τὸν Βουλευτὴν Πατρῶν, ἀλλ’ εἶναι ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὸ Κοινοβούλιον.

§45Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Πῶς τὸ ἠξεύρετε;

§46Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐνδιαφέρει ἐμέ.

§47Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ὄχι καὶ ἐμέ.

§48Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐνδιαφέρει ὅλην τὴν Βουλήν, καὶ παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διατάξητε τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐγγράφου.

§49Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ δώσῃ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Ζακύνθου τὸ ἔγγραφον νὰ τὸ μελετήσῃ.

§50Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ (ἀνερχόμενος ἐπὶ τοῦ βήματος). Ἰδοὺ, τὸ ἀναγινώσκω ἐγὼ λοιπὸν, ἀφοῦ δὲν θέλετε νὰ τὸ ἀναγνώσητε σεῖς. (Ἄρχεται ἀναγινώσκων, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν ἀκούονται διάλογοι καὶ θόρυβος). Κύριε Πρόεδρε, νὰ γείνῃ ἡσυχία... (ἐξακολουθοῦσιν οἱ διάλογοι). Ἀφοῦ δὲν ἡσυχάζουν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Π. Πρωτοπαπαδάκη καὶ Γ. Μελισσηνοῦ, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή). Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ· παρόντες 163.

§52Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀναγνώσατε τὸ συμπέρασμα τῆς ἀναφορᾶς νὰ τελειώνῃ. Πέντε λέξεις εἶναι.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα,

§54Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν, καὶ ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ὑποθέσεως. Νομίζω, ὅτι εἶμαι ὁ ἁρμοδιώτερος νὰ κρίνω, πότε εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ συζήτησις. Δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἀναφορᾶς ταύτης. Ἐξ ἑνὸς βλέμματος, τὸ ὁποῖον ἔρριψα, ἐπείσθην, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προσκομίσῃ ὁλόκληρον τὴν δικογραφίαν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν, εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν νὰ τὴν προσκομίσῃ, διότι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι τὸ πόρισμα τῆς ἀνακρίσεως εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἀντιφάσει πρὸς τὴν ἐνεργηθεῖσαν ἀνάκρισιν.

§55Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λοιπὸν, χωρὶς νὰ χάνωμεν καιρὸν, θὰ φέρω τὴν δικογραφίαν.

§56Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀφοῦ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀνέγνωσε τὴν ἔκθεσιν καὶ εἶδεν, ὅτι ἐξ αὐτῆς οὐδὲν τὸ σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον προκύπτει, διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ παραιτοῦμαι τῆς ἀναγνώσεως.

§57Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς δώσῃ ἀναλυτικωτέρας πληροφορίας ἐκείνων, τὰς ὁποίας περιέχει τὸ σημείωμα, ὅπερ διενεμήθη πρὸ ὀλίγου, διότι τὸ σημείωμα τοῦτο περιέχει ἐν συνόλῳ τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι σήμερον γίνονται, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς δαπάνας, αἵτινες μέλλουσι νὰ γείνωσιν, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας καὶ ὁ νέος ὀργανισμός. Ἀλλὰ τοῦτο οὐδόλως χρησιμεύει εἰς ἡμᾶς, ὅπως μελετήσωμεν διάφορα ζητήματα, ἐγειρόμενα ἐκ τῶν νομοσχεδίων περὶ στρατολογίας καὶ ὀργανισμοῦ. Τί μᾶς ὠφελεῖ, ἂν ἐν τῷ σημειώματι τούτῳ βλέπωμεν, ὅτι ὁ μισθὸς τῶν ἀξιωματικῶν ἀνέρχεται κατὰ μὲν τὸν νέον ὀργανισμὸν εἰς δραχμὰς 5,488,000, κατὰ δὲ τὸν νῦν ὑφιστάμενον, τοῦ ἔτους 1903, εἰς 5,600,000; Πρέπει βεβαίως νὰ γνωρίζωμεν, τίνες εἶναι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ σήμερον ἐν ἐνεργείᾳ, καὶ τίνες ἔσονται κατὰ τὸν νέον ὀργανισμόν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων οὐδὲν μανθάνομεν. Ὡσαύτως, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα θέματα, ὑποθέτω ὅτι, διὰ νὰ ἐξαχθῇ τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον περιέχεται εἰς τὰς σημειώσεις ταύτας, θὰ ἐγένετο πίναξ ἀναλυτικὸς τῶν ἀξιωματικῶν, τοῦ ἱματισμοῦ, τῆς ἱπποφορβῆς, τῆς νοσηλείας, τῶν ἀνακατατασσομένων, τῆς χωροφυλακῆς κλπ. Ἐγένετο βεβαίως λεπτομερὴς ἀνάλυσις ἑνὸς ἑκάστου τῶν κεφαλαίων τούτων, καὶ ἐξήχθη τὸ συμπέρασμα, ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία ἀναγράφεται ἐν τῷ συντόμῳ σημειώματι. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει τι τὸ μυστικὸν ἢ τὸ δύσκολον, ὅπως κατατεθῇ ὁ ἀναλυτικὸς οὗτος πίναξ, ὁ ὁποῖος θὰ ὁδηγήσῃ καὶ ἡμᾶς εἰς τὴν ἀντίληψιν διαφόρων ζητημάτων, ἐγειρομένων ἐκ τῶν νομοσχεδίων περὶ στρατολογίας καὶ ὀργανισμοῦ. Ὡσαύτως ὑπενθυμίζω καὶ τὴν ἐπερώτησίν μου, κατὰ πόσον καὶ πῶς θὰ ἐλαττωθῇ τὸ ἔσοδον τοῦ Δημοσίου ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων τῶν στρατιωτικῶν· διότι δὲν εἶναι εὔκολον εἰς ἡμᾶς, μὴ ἔχοντας τὰ στοιχεῖα, νὰ ἴδωμεν πόσοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ πληρώσουν ἀντισήκωμα, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νέου περὶ στρατολογίας νόμου, καὶ πόσοι εἶναι, καὶ τί ποσὸν θὰ καταβάλωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ πληρώνωσιν, ἀπαλλασσόμενοι ἢ μεταβαίνοντες εἰς διαθεσιμότητα, κατὰ τὸν νέον περὶ στρατολογίας νόμον. Νομίζω ὅτι τοιαύτη μελέτη θὰ ἐγένετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τὴν καταθέσωσιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἀντιληφθῶμεν τῶν διαφόρων ζητημάτων κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§58Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἐλπὶς νὰ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς αὐτὸ τὸ σημείωμα;

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα;

§60Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι. Ἐπειδὴ διενεμήθη εἰς πέντε ἢ δέκα μόνον, διὰ τοῦτο ἐρωτῶ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐξετάζω, πῶς συνέβη.

§62Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληροφορῶμεν τὴν Βουλὴν ἐπὶ ἐπερωτήσεων καὶ αἰτήσεων πληροφοριῶν, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι καὶ αἱ αἰτήσεις πρέπει νὰ ἦναι ἠτιολογημέναι, διότι, ἐὰν αἱ αἰτήσεις δὲν ἦναι ἠτιολογημέναι, πρέπει νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἓν ἕτερον τμῆμα, ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν, διότι ἄνευ τούτου θὰ ἀπασχολῶμεν ἀδιακόπως τοὺς ὑπαλλήλους εἰς σύνταξιν πινάκων, καὶ ἡ ὑπηρεσία βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ προχωρῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου φρονῶ, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ζητῇ πίνακας ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, διότι ὁ νόμος ὁ ἰσχύων περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἔχει ὅλας τὰς θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν. Ὁ ὑπὸ συζήτησιν ὀργανισμὸς εἰς τὸ τέλος ἔχει τοὺς πίνακας. Ὅλα αὐτὰ εἶναι δημοσιευμένα· δὲν ἔχει δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ πράξῃ ἄλλο τι ἢ νὰ συγκρίνῃ τοὺς πίνακας τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ὀργανισμοῦ πρὸς τοὺς πίνακας τοῦ ἐν ἰσχύϊ τοιούτου, καὶ τότε ἡ ἀπορία του εἶναι λελυμένη.

§63Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εὑρίσκῃ τὴν ἐργασίαν τῆς συγκρίσεως ταύτης κολοσσιαίαν διὰ τὸ Ὑπουργεῖόν του, νομίζω ὅτι εἶναι ὑπερβολικὸς εἰς τὰς σκέψεις του, φρονῶν ὅτι ἕκαστος Βουλευτὴς δύναται νὰ κάμῃ ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ὁλόκληρον Ὑπουργεῖον θεωρεῖ κολοσσιαίαν.

§64Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§65Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ διατάξῃ νὰ γείνῃ ἡ ἐργασία αὕτη, ἡ συγκριτικὴ τῶν πινάκων, οἵτινες εἶναι προστεθειμένοι εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, πρὸς τὸν προϋπολογισμόν, διότι κανὲν Ὑπουργεῖον ἐν τῷ κόσμῳ δὲν ἀρνεῖται τὰς πληροφορίας ταύτας.

§66Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μὴ θυμώνετε, Κύριε!

§67Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου μόνον. Ἐζητήσαμεν πληροφορίας, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐπὶ τίνος δυνάμεως στρατοῦ ἐστηρίχθη τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως ἐξαγάγῃ, ὅτι 1,200,000 δραχμὰς πρέπει νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ πρώτην σκέψιν, καὶ 2,000,000 κατὰ δευτέραν σκέψιν. Ἐζητήσαμεν πληροφορίας, διὰ νὰ ἴδωμεν, ποῖα εἶναι τ’ ἀποτελέσματα, πόσοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ καταβάλωσιν ἀντισήκωμα, καὶ κατὰ πόσον θὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ ἐπὶ μεῖον ἢ ἐπὶ πλέον εἰς τὰς πληρωμὰς τῶν ἀντισηκωμάτων τούτων. Εἶναι πληροφορίαι, τὰς ὁποίας μόνον τὸ Ὑπουργεῖον δύναται νὰ συλλέξῃ, καὶ συμφώνως μὲ αὐτὰς νὰ συντάξῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερῆ πίνακα. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλήν, τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα· ἀλλ’ ἂς μὴ ἐγείρηται τότε οἱοσδήποτε ἐκ τῶν Ὑπουργῶν, ἵνα ἀμφισβητῇ τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ὑποβάλλομεν· διότι βεβαίως οἱ ὑπολογισμοὶ, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ὑποβάλλομεν, ἔχουσι στήριγμά τι, καίτοι μὴ ἐπίσημον, καὶ δὲν δικαιοῦνται οἱ Ὑπουργοὶ, ἐγειρόμενοι μὲ σημειώματα καὶ μὲ μελέτας ἐπισήμους, ν’ ἀμφισβητῶσι τοὺς ὑπολογισμοὺς ἡμῶν. Νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶχεν ἄδικον νὰ θυμώσῃ, διότι πρόκειται περὶ ἐργασίας ἁπλῆς, περὶ ἐργασίας τακτικῆς, τὴν ὁποίαν δύναται καὶ ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φικιώρης κατέθηκε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 103). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου τῆς στρατολογίας». Χθὲς ἐμείναμεν εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον. Ὁ κύριος Καλούτσης ἔχει τὸν λόγον.

§69Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖται ἢ μᾶλλον ἀντικαθίσταται τὸ ἄρθρον 27 τοῦ ἰσχύοντος στρατολογικοῦ νόμου, παρατηρεῖται μία σπουδαία ἀνωμαλία, διότι τὸ ἄρθρον 27, ὡς τροποποιεῖται, ἔχει ὡς ἑξῆς ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 27. Οἱ συμπληροῦντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, μὴ ἐγγεγραμμένοι δὲ εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων, δύνανται νὰ αἰτήσωσι τὴν εἰς αὐτὰ ἐγγραφήν των, ἥτις καὶ διατάσσεται παρὰ τοῦ νομάρχου, ἐὰν οὗτοι ἔχωσι τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπόμενα προσόντα. Καὶ ἐὰν μὲν ἡ ἐγγραφή των γένηται πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ ἐτησίως συντασσομένου στρατολογικοῦ καταλόγου, οὗτοι συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸν κατάλογον τοῦτον, ἵνα συγκληρωθῶσι μετὰ τῶν λοιπῶν στρατευσίμων τῆς ἀπογραφῆς, ἐὰν δὲ ἡ ἐγγραφὴ γένηται μετὰ τὴν ὁριστικότητα τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου, οὗτοι ἐγγράφονται ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἑπομένου ἔτους, ἐπιμελείᾳ καὶ ἀτομικῇ εὐθύνῃ τοῦ νομάρχου.» Θὰ ἐξαρτᾶται δηλαδὴ ἐκ τῆς θελήσεως τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἂν πρέπει ὁ κληρωτὸς νὰ συγκληρώσῃ μὲ τοὺς συνηλικιώτας του, ἢ ἂν πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος. Ἀλλὰ κατὰ τὸ πνεῦμα καὶ τοῦ παλαιοῦ νόμου καὶ τοῦ σημερινοῦ, καὶ κατὰ τὸ δίκαιον καὶ τὸ ὀρθὸν, ἐὰν μὲν ἡ αἴτησις γένηται πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου, πρέπει νὰ συγκληρώσωσιν, ἐὰν δὲ γένηται μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ ὁριστικοῦ καταλόγου, τότε ὁ κληρωτὸς πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἔτους, διότι διατρέχουσι κίνδυνον οἱ θέλοντες νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου νὰ τιμωρηθῶσιν, ἀντὶ νὰ προστατευθῶσιν ὑπὸ τοῦ νόμου.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζυγομαλᾶς ἔχει ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§71Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 104).

§73Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς.

§75ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἄρθρον 27 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑπομένου: «Οἱ συμπληροῦντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, μὴ ἐγγεγραμμένοι δὲ εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων, δύνανται νὰ αἰτήσωσι τὴν εἰς αὐτὰ ἐγγραφήν των, ἥτις καὶ διατάσσεται παρὰ τοῦ νομάρχου, ἐὰν οὗτοι ἔχωσι τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπόμενα προσόντα. Συγκληροῦνται δὲ οὗτοι μετὰ τῶν ὁμηλίκων αὐτῶν, ἐὰν περιληφθῶσιν ἐν τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ τῆς ἀπογραφῆς ἐκείνης, ἄλλως συγκληροῦνται μετὰ τῶν κληρωτῶν τῆς ἀμέσως ἑπομένης ἀπογραφῆς.»

§76Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου;

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου;

§78Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 δύναμαι νὰ ὁμιλήσω γενικῶς, διότι ἐζήτησα τὸν λόγον, ἀλλὰ δὲν μὲ ἀντελήφθητε.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§80Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θεωρῶ καθῆκόν μου, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἣν ἔχω γνώμην ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ἀντικείμενον τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Πράττων δὲ τοῦτο, δὲν σκοπῶ ποσῶς νὰ φέρω ἀντίδρασιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὑποβάλλω ἁπλῶς τὴν γνώμην μου, διὰ νὰ δώσω ἀφορμὴν, ὅπως γείνῃ σκέψις ἐπ’ αὐτῆς ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων, ἀφοῦ μάλιστα ἐμφιλοχωρεῖ ὁ ἀπαιτούμενος πρὸς τοῦτο χρόνος μεταξὺ τῆς παρούσης καὶ τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Δηλῶ δ’ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, εἴτε γείνῃ δεκτὴ ἡ γνώμη μου νὰ τροπολογηθῇ τὸ νομοσχέδιον κατ’ αὐτὴν, εἴτε μή· διότι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων, καὶ ὡς ἔχουσιν ἂν ψηφισθῶσι, θὰ συντελέσωσιν ὁπωσδήποτε εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι ἡ κατάταξις εἰς τὸν στρατὸν ὅσον οἷόν τε πλειοτέρων ἀνδρῶν κατ’ ἔτος ἐξ ἑκάστης ἀπογραφῆς, καὶ ἡ καλλιτέρα ἐκγύμνασις αὐτῶν. Ἀλλ’ ἕνεκα λόγων, τοὺς ὁποίους πάντες ἐννοεῖτε, μολονότι δι’ αὐτοῦ αὐξάνεται νῦν ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ εἰς τὸ διπλάσιον, ἐν τούτοις διὰ τῶν ἄρθρων τῶν σχετικῶν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραπέμπει εἰς διαθεσιμότητα πάντας τοὺς ἄνδρας, ὅσους δὲν δύναται νὰ κρατῇ ὑπὸ τὰς σημαίας· διότι ἐκτὸς τῶν ἀπαλλαγῶν ἔχομεν καὶ τοὺς διαθεσίμους. Φρονῶ, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς γενικῆς στρατολογίας, ἡ ὁποία κρατεῖ παρ’ ἡμῖν, δὲν εἶναι οὗτος. Σκοπὸς τῆς γενικῆς στρατολογίας εἶναι, ἵνα πάντες οἱ ἄνδρες, πάσης ἀπογραφῆς, κατατάσσωνται εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἐκγυμνάζωνται ἐν αὐτῷ, ἐκπαιδευόμενοι στρατιωτικῶς, διὰ νὰ ὦσιν ἱκανοὶ νὰ ἀμυνθῶσιν ὑπὲρ πατρίδος ἐν ἀνάγκῃ, ἢ νὰ διεκδικήσωσι τὰ κινδυνεύοντα δικαιώματα αὐτῆς. Ἐννοοῦμεν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον οὕτω, καὶ δι’ οὓς ἐπιμένει εἰς τὸ νὰ πέμπῃ εἰς διαθεσιμότητα τοὺς ἄνδρας, τοὺς ὁποίους δὲν δύναται νὰ κρατήσῃ ὑπὸ τὰς σημαίας. Εἶναι λόγοι οἰκονομικοί. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἡ θητεία διατηρεῖται διετὴς, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἀορίστων ἀδειῶν περιορίζεται εἰς δεκαοκτάμηνον.

§81Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δεκατριῶν μηνῶν μᾶλλον.

§82Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δεκαοκτὼ μηνῶν. Καὶ τοῦτο βεβαίως χάριν οἰκονομίας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν, τὸ Κράτος νὰ συντηρῇ ὑπὸ τὰς σημαίας ὅλον αὐτὸν τὸν στρατὸν ἐπὶ 24 μῆνας. Ἐκ τούτου ὁρμώμενος, κύριοι Βουλευταὶ, λέγω ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὡριμώτερον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀναγκάζει νὰ ῥυθμίζωμεν οὕτω τὰ τῆς στρατολογίας, εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων, ἅτινα ἀπαιτεῖ ἡ μακρὰ θητεία. Ἐὰν ἡ θητεία δὲν ἦτο διετὴς, ἀλλὰ μονοετὴς, βεβαίως τὸ Κράτος θὰ ἐδαπάνα ὀλιγώτερα διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ στρατοῦ ὑπὸ τὰς σημαίας, καὶ θὰ ἠδύνατο πάντας τοὺς ἄνδρας πάσης ἀπογραφῆς νὰ καλῇ ὑπὸ τὰς σημαίας καὶ νὰ τοὺς ἐκγυμνάζῃ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἡ μονοετὴς θητεία εἶναι ἀρκετὴ διὰ τὴν ἐκγύμνασιν τοῦ στρατοῦ; Βεβαίως, ὑφ’ ἃς περιστάσεις διατελοῦμεν, δὲν εἶναι ἀρκετή, διότι εἰς τὸν στρατὸν ἔχομεν ἀναθέσει ὑπηρεσίας ὅλως διόλου ἀλλοτρίας τοῦ προορισμοῦ αὐτοῦ, αἵτινες ἀπασχολοῦσιν αὐτὸν, ἀπορροφῶσαι τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου του, καὶ ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη μακρᾶς θητείας, ἵνα μείνῃ εἰς τὸν στρατὸν καιρὸς καὶ πρὸς ἐκγύμνασιν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν ἦτο τρόπος ν’ ἀπαλλάξωμεν τὸν στρατὸν ἀπὸ τὰς ἀλλοτρίας τοῦ προορισμοῦ του ὑπηρεσίας, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν περὶ μονοετοῦς θητείας. Μάλιστα ἐν συνομιλίᾳ γενομένῃ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἔλαβον τὴν γνώμην αὐτοῦ, ὅτι, ἐὰν πράγματι ὁ στρατὸς ἠδύνατο ν’ ἀπαλλαχθῇ τῶν ἄλλων, τῶν μὴ καθαρῶς στρατιωτικῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι τὸν ἐπιβαρύνουσιν, ἵνα διηνεκῶς καὶ ἐνδελεχῶς ἐκγυμνάζηται καὶ καταγίνηται εἰς τὰ καθαρῶς στρατιωτικὰ αὐτοῦ ἔργα, ἡ μονοετὴς θητεία θὰ ἦτο λίαν ἐπαρκής. Πῶς ὅμως εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαλλάξωμεν τὸν στρατὸν ἀπὸ τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν, ἵνα ἔχωμεν μονοετῆ θητείαν; Διότι ἐννοεῖτε καλῶς, ὅτι, ἂν ἔχωμεν μονοετῆ θητείαν, δυνάμεθα ὁλόκληρον τὴν ἀπογραφὴν νὰ ἔχωμεν ὑπὸ τὰς σημαίας, διότι ὁλόκληρος ἡ ἀπογραφή, ὡς γνωρίζετε ἐκ τῶν στατιστικῶν, ἀνέρχεται εἰς 25,000 ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταταχθῶσι πάντες.

§83Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μόνον 15,000 θὰ προσέρχωνται.

§84Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. 6,000 θὰ ἦναι ἀνυπότακτοι.

§85Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πιστεύσατε ὅτι ἀνυπότακτοι θὰ ἦναι πολὺ ὀλίγοι, ἐὰν ἡ θητεία ἦναι μονοετής. Τὸ ζήτημα εἶναι, πῶς δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὰ μέσα, ἵνα πάντας τοὺς ἄνδρας, πάσας τὰς ἡλικίας ἐκγυμνάζωμεν. Διότι τοῦτον ἔχει τὸν σκοπὸν ἡ γενικὴ στρατολογία, ἵνα ἐν πάσῃ στιγμῇ ἀνάγκης ὅλοι οἱ Ἕλληνες, οἱ δυνάμενοι νὰ φέρωσιν ὅπλα, ὦσιν ἐκγυμνασμένοι καλῶς, στρατιωτικῶς πεπαιδευμένοι, ἵνα δυνηθῶσι νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον. Ἄλλως τε, Κύριοι, γνωρίζετε πάντες, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ὁ λαὸς προσφέρεται μὲν εἰς πᾶσαν θυσίαν, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ πλήρη τὴν ἰσότητα. Γνωρίζετε, τί ἐγένετο κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, ἕνεκα τῆς ἀνισότητος αὐτῆς, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἄλλοι μὲν ἐκάθηντο εἰς τὰς οἰκίας των, διότι δὲν ἦσαν ἐκγυμνασμένοι, ὅταν ἡ Πολιτεία τοὺς ἐχρειάζετο, ἄλλοι δ’ ἐκαλοῦντο, ἵνα πληρώσωσι φόρον αἵματος. Ἐὰν ἦναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ παύσῃ ἡ ἀνισότης αὕτη, νὰ ἐκλείψῃ ἡ κλήρωσις, νὰ ἦναι ὅλοι οἱ στρατεύσιμοι ἴσοι πρὸς ἀλλήλους καὶ νὰ ὑπηρετῶσιν ἐξ ἴσου, μὲ περισσότερον ζῆλον καὶ ἐνθουσιασμὸν οἱ κληρωτοὶ θὰ προσέρχωνται ὑπὸ τὰς σημαίας. Εἶναι τὸ ζήτημα ἀρκετὰ σπουδαῖον, καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Ἤκουσα προχθὲς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ διευκρινίζοντος, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἔχωμεν ὑπὸ τὰς σημαίας 30,000 στρατιώτας ἐπὶ 6 μῆνας, τοὺς δὲ λοιποὺς 6 μῆνας, ἐπειδὴ οὗτοι θ’ ἀποστέλλωνται εἰς ἀορίστους ἀδείας, θὰ ἔχωμεν 15,000 μόνον. Δηλαδὴ τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἐκ τῶν 20,000, τοὺς ὁποίους κατ’ ἐλάχιστον ὅρον περιέχει ἡ ἐτησία ἀπογραφή, θ’ ἀποστέλλωνται εἰς διαθεσιμότητα 5,000. Περὶ τούτου κάμνει λόγον τὸ ἄρθρον 24, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι «πᾶς ὁ πλεονάζων ἀριθμὸς εἰς τὴν ἐτησίαν δύναμιν τοῦ στρατοῦ τίθεται εἰς διαθεσιμότητα.» Θὰ εὑρισκώμεθα λοιπὸν πάλιν εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ βελτιώσῃ τὴν παροῦσαν κατάστασιν, διότι θ’ αὐξήσωμεν τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, καὶ θὰ ἐκγυμνάζωμεν περισσοτέρους ἢ σήμερον. Ἐὰν ἠδυνάμεθα ὅμως ν’ ἀποφύγωμεν τὴν ἀνισότητα αὐτὴν, καὶ εἴχομεν πάντας τοὺς διαθεσίμους ἐκγυμνασμένους, θὰ ἦτο, νομίζω, πολὺ καλλίτερον. Ἀλλ’ ἵνα ἐπιτύχωμεν τοῦτο, ἀπαιτοῦνται δύο πράγματα· πρῶτον νὰ ἔχωμεν τὰ ἀπαιτούμενα χρηματικὰ μέσα, καὶ δεύτερον νὰ ἔχωμεν ἄλλο σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον ν’ ἀναθέσωμεν τὰς μὴ καθαρῶς στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας, ἀφ’ ὧν πρέπει ν’ ἀπαλλαγῇ ὁ στρατός. Πρὸς τοῦτο πρέπει ν’ ἀποκτήσωμεν ἓν σῶμα ἰδιαίτερον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἦναι ἐθελοντικόν. Νομίζω μάλιστα, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον, εἶναι ἐναντίον τῆς ἐλευθερίας, παραβιάζει καὶ αὐτὰ τὰ ἀπόλυτα δικαιώματα τοῦ ἀνθρώπου. Διότι πᾶς Ἕλλην, πᾶς πολίτης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀσκηθῇ καὶ νὰ καταστῇ ἱκανὸς πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς πατρίδος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλληται εἰς ἀγγαρείαν. Αὐτόχρημα δὲ εἰς ἀγγαρείαν ὑποβάλλονται οἱ στρατιῶται, ὅταν μετατιθέμενοι εἰς τὴν χωροφυλακὴν ἀποστέλλωνται πρὸς εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, πρὸς καταδίωξιν τῶν ἐγκληματιῶν, πρὸς φύλαξιν τῶν τηλεγράφων, τῶν σιδηροδρόμων καὶ τῶν δασῶν. Τίνι δικαιώματι ἐπιβάλλεται ἡ ἀγγαρεία αὕτη εἰς τοὺς πολίτας; Πᾶς πολίτης δικαιοῦται νὰ παραπονεθῇ, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προσέλθῃ ὑπὸ τὰς σημαίας καὶ νὰ θέσῃ τὴν ζωήν του εἰς κίνδυνον χάριν τῆς πατρίδος του, ἀλλ’ ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἀγγαρείαν. Τοιαύτην ἀγγαρείαν δὲν ἐπιτρέπει τὸ πολίτευμα, καὶ ὅμως ἐπιβάλλεται αὕτη. Διατί; Διότι, μὴ θελήσαντες ἢ μὴ ἔχοντες τὰ μέσα νὰ σχηματίσωμεν σῶμά τι ἰδιαίτερον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἰδιαιτέραν αὐτὴν ὑπηρεσίαν, σῶμα μισθοδοτούμενοι καὶ οὐχὶ ἀγγαρευόμενον, ἠναγκάσθημεν ἐκ τούτου νὰ ἀγγαρεύσωμεν τοὺς στρατιώτας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει ὀλεθρίαν τὴν συνέπειαν. Διότι, ὅταν ἀπομακρύνητε τὸν στρατιώτην ἀπὸ τοῦ στρατοῦ, ἀπὸ τὴν καθαρῶς στρατιωτικὴν ζωὴν, ὅταν ἀπομακρύνητε τὸν ἀξιωματικὸν ἀπὸ τὰ γυμνάσια καὶ ἀπὸ τὴν διδασκαλίαν τὴν στρατιωτικὴν, ὅταν ἀπείργητε τὸν στρατιώτην ἀπὸ τὸ σχολεῖον τοῦ στρατοῦ, ἐν ᾧ διδάσκεται ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντα αὐτοῦ, καὶ πῶς ὀφείλει νὰ ἐκτελῇ αὐτὰ, καὶ ἀποστέλλητε αὐτὸν, ἵνα βοηθήσῃ τοὺς εἰσπράκτορας πρὸς εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων, διαφθείρετε αὐτόν. Καὶ διαφθείρετε αὐτὸν, ὄχι μόνον ὡς στρατιώτην, ἀλλὰ καὶ ὡς πολίτην· πιστεύσατε δέ, ὅτι μεγάλη διαφθορὰ διεδόθη εἰς τὸν λαὸν ἐκ τῶν στρατιωτῶν ἐκείνων, οἵτινες ὑπηρετοῦσιν εἰς τοιαύτας ὑπηρεσίας. Ἐγὼ λοιπὸν προτείνω τὴν μονοετῆ θητείαν, διότι περὶ τούτου πρόκειται. Φρονῶ ἀδιστάκτως, καὶ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν προτείνω τοῦτο, διότι ἀπὸ τοῦ 1894 ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Τσαμαδοῦ προέβαλον τὰς ἰδέας ταύτας, φρονῶ, λέγω ἀδιστάκτως, ὅτι μόνον ὑπὸ τὴν μονοετῆ θητείαν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν στρατὸν ἄξιον τοῦ προορισμοῦ του, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἐὰν δὲν παραδεχθῇ σήμερον ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις τὰς ἰδέας ταύτας, θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ τὰς ἐπιβάλῃ ἡ δύναμις τῶν πραγμάτων. Ἐγὼ, Κύριοι, ἀναστρεφόμενος, ὡς γνωρίζετε, πολὺ μετὰ τοῦ λαοῦ, γνωρίζω, ὅτι πάντες οἱ στρατεύσιμοι εἶναι πρόθυμοι, ὄχι μόνον νὰ μὴ ἐπικαλῶνται ἀπαλλαγὰς, ἐὰν ἡ ὑποχρέωσίς των περιορισθῇ εἰς ἓν μόνον ἔτος, ἀλλὰ καὶ νὰ καταβάλλωσιν ὡς ἀντισήκωμα καὶ 100 δραχμὰς ἕκαστος. Εἰς τοιαύτην δὲ περίστασιν, ἐὰν ἡ ἀπογραφὴ ἀνέρχηται εἰς 20,000, θὰ ἔχωμεν ἐκ τούτου ἓν θετικὸν καὶ ἀσφαλὲς ἔσοδον ἐκ δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ θητεία γείνῃ μονοετής, ἡ ἐτησία δύναμις τοῦ στρατοῦ θὰ ἀνέρχηται εἰς 20,000 ἄνδρας, καὶ οὐχὶ εἰς 30,000, ὡς διελευκάνθη, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἀνέρχηται ἤδη. Ὅταν δ’ ἔχωμεν 10,000 στρατοῦ ὀλιγωτέρας, εἴτε ἐπὶ ἓν ἔτος εἴτε ἐπὶ 6 μῆνας, βεβαίως θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν τόσην, ὅση ἀντιστοιχεῖ εἰς τὰς δαπάνας τῶν 10,000 στρατιωτῶν, οὓς θὰ ἔχωμεν ἐπὶ ἔλαττον. Δὲν γνωρίζω, ὡς μὴ καταγινόμενος εἰς τὰ τοιαῦτα, πόσα ἀπαιτεῖ ἡ συντήρησις ἑκάστου στρατιώτου ἐπὶ ἓν ἔτος.

§86Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Χιλίας δραχμὰς κατ’ ἄτομον.

§87Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τόσαι ἀπαιτοῦνται δι’ ὅλας τὰς δαπάνας, περιλαμβανομένων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν.

§88Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δύναμαι νὰ σᾶς δώσω θετικὰς πληροφορίας, ἂν ἐπιτρέπητε. Δι’ ἕκαστον στρατιώτην τοῦ μηχανικοῦ ἀπαιτοῦνται 450 δραχμαὶ καὶ 45 λεπτὰ κατ’ ἔτος, τοῦ πυροβολικοῦ 462 καὶ 20 λεπτὰ, τοῦ ἱππικοῦ 470 καὶ 20, τοῦ πεζικοῦ 450 καὶ 40, τοῦ εὐζωνικοῦ 492 καὶ 20, καὶ τῆς χωροφυλακῆς 537 καὶ 05.

§89ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ λόγος ἐμποδίζων, θὰ ἦτο εὐχάριστον νὰ τυπωθῇ ἡ σημείωσις αὕτη.

§90Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εὐχαρίστως.

§91Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Οἱ λογαριασμοὶ οὗτοι εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑποβάλει;

§92Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου, οἱ ἀριθμοὶ εἶναι περίπου οἱ αὐτοί.

§93Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου ἐλαττοῦνται.

§94Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὀλίγον τι.

§95Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσατε περὶ τοῦ στρατοῦ, εἶναι ἀνεξάρτητα τῶν στελεχῶν καὶ τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν;

§96Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα.

§97Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν κατὰ τὸ νέον νομοσχέδιον ἡ δαπάνη κατ’ ἄτομον θὰ ἦναι 450 δραχμαὶ κατ’ ἔτος. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο, πολλαπλασιαζόμενον ἐπὶ 10 χιλιάδων, ἤτοι καθ’ ὃν ἀριθμὸν θὰ ἔχωμεν ἠλαττωμένον τὸν στρατόν, φέρει δαπάνην 4,500,000 δραχμῶν.

§98Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν θὰ ἔχωμεν 30,000 καθ’ ὅλον τὸ ἔτος.

§99Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε πρέπει νὰ λάβω τὸ ἥμισυ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ, ἤτοι 2,250,000.

§100Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ ἔχητε τὸ ἥμισυ διὰ τοὺς 6 μῆνας, ἀλλὰ τὰ ¾.

§101Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅταν ὁμιλῆτε περὶ τῶν ἀφιεμένων ἢ περὶ τῶν μὴ καλουμένων, πρέπει νὰ ὑπολογίσητε μόνον τὸν μισθὸν καὶ τὴν τροφήν, οὐχὶ τὸ ὅλον τῆς δαπάνης τῶν 450 δραχμῶν, διότι ἐν αὐτῇ περιλαμβάνεται καὶ ἡ δαπάνη τοῦ ἱματισμοῦ καὶ τοῦ στρατωνισμοῦ καὶ ἄλλων τινῶν.

§102Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ μήπως οἱ ὑπηρετοῦντες ἐπὶ 6 μῆνας δὲν θὰ ἐνδυθῶσι;

§103Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ μεγάλης διαφορᾶς.

§104Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχομεν λοιπὸν ἐκ τούτου 2,500,000, καὶ 2,000,000 ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων, γίνονται 4,500,000. Διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν χωροφυλακήν, εἰς ἣν νὰ ἀναθέσωμεν ὅλας τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι καθαρῶς στρατιωτικαί; Γνωρίζω ὅτι ἔχομεν 2,000 ἀστυφύλακας. Νομίζω δέ, ὅτι ἓν σῶμα ἀπὸ 5 ἢ 6 χιλιάδας θὰ ἦναι ἀρκετὸν, ἵνα ἐνεργήσῃ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, περὶ ὧν πρόκειται. Ἔχομεν ἤδη 3,000 χωροφύλακας καὶ 2,000 ἀστυφύλακας, ἐν ὅλῳ 5,000 ἄνδρας, διὰ τῶν ὁποίων ἐκτελοῦμεν τὰ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας καὶ τὰ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας.

§105Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ὄχι ὅμως καὶ τὰς φρουράς.

§106Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. 11,000 ἀπαιτοῦνται, κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ, ἐπὶ τῇ πληροφορίᾳ τοῦ τότε κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας τὰς ξένας τοῦ στρατοῦ, μὴ ὑπολογιζομένων μάλιστα τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὰ κέντρα τῶν Μοιραρχιῶν.

§107Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας σεῖς ἔχετε ὑπ’ ὄψει, ὑπάγονται καὶ οἱ ὑπηρέται τοῦ στρατοῦ καὶ αἱ καθαρῶς φρουραί, τὰς ὁποίας ἔχομεν εἰς τὸν στρατόν, καὶ ὅλα ἐν γένει. Ἐγὼ ὅμως ἔκαμα ὑπολογισμὸν ἀκριβῆ, καὶ λέγω, ὅτι ἀρκεῖ διὰ τὰς ὑπηρεσίας ταύτας ἓν σῶμα 6,000 ἀνδρῶν.

§108ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Βουλευτά.

§109Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ, νὰ τελειώσω πρῶτον τὴν γνώμην μου, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ τελειώσω ποτέ.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§111Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί θ’ ἀπαιτήσωσι λοιπὸν αἱ 6,000 αὗται ἀνδρῶν; Ἐκ τούτων πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν 2,000, διότι οὗτοι εἶναι ἀστυφύλακες καὶ μισθοδοτοῦνται, ὥστε καὶ ἤδη ὑφιστάμεθα τὴν δαπάνην αὐτῶν. Ἐὰν δ’ ὑπολογισθῇ, ὅτι οἱ χωροφύλακες θὰ πληρώνωνται μὲ 70 δραχμὰς κατὰ μῆνα, τὸ ποσὸν τῆς δι’ αὐτοὺς δαπάνης θὰ ἀνέρχηται εἰς 3,360,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος. Ἐὰν δὲ εἰς ταύτας προσθέσωμεν τὴν δαπάνην, ἥτις θ’ ἀπαιτῆται ἐπὶ πλέον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, διότι θὰ ἔχωμεν στελέχη μεγαλείτερα, δηλ. περισσοτέρους ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς, θὰ φθάσωμεν εἰς ποσὸν 4,000,000. Ὑποθέτω τοῦτο ἀκριβές, διότι, ἀφοῦ οἱ ἀστυφύλακες πληρώνονται κατὰ μέσον ὅρον μὲ 70 δραχμὰς κατὰ μῆνα καὶ ἐνδύονται ἐξ ἰδίων, δύναται νὰ γείνῃ τοῦτο καὶ διὰ τοὺς χωροφύλακας. Δυνάμεθα δὲ οὕτω νὰ ἔχωμεν μὲ τὴν αὐτὴν δαπάνην χωροφυλακὴν ἀρτίαν, ἱκανὴν νὰ ὀργανωθῇ, ὡς πρέπει νὰ ὀργανωθῇ, οὕτως ὥστε νὰ περιμένωμεν παρ’ αὐτῆς ἀσφάλειαν. Διότι τώρα, ὡς γνωρίζετε πάντες, ἡ ἀσφάλεια δὲν εἶναι ἐφικτὴ μὲ τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, ἥτις εἶναι κατατετμημένη ἀνὰ 3 ἕως 5 χωροφύλακας εἰς κάθε σταθμόν. Ἐγὼ ἐφέτος παρετήρησα τοῦτο εἴς τινα δῆμον τῆς ἐπαρχίας μου. Λῃστοφυγόδικοι εἰσήρχοντο εἰς τὰ χωρία καὶ διέπραττον ἐγκλήματα, ἐφόνευσαν μάλιστα καὶ τὸν δημαρχεύοντα πάρεδρον, ἡ δὲ ἀστυνομία τοῦ δήμου, ἀποτελουμένη ἀπὸ δύναμιν τριῶν ἕως πέντε ἀνδρῶν, ὄχι μόνον δὲν ἠδύνατο νὰ τοὺς καταδιώξῃ καὶ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν καὶ τὸ κράτος τῶν νόμων, ἀλλὰ καὶ ἐκρύπτετο, φοβουμένη προσβολὴν παρ’ αὐτῶν· οὐδεμία δὲ ἄλλη ἀστυνομία ἦτο δυνατὸν νὰ πέμψῃ ἐνίσχυσιν εἰς τὴν ἀστυνομίαν αὐτήν, διότι ἐχρειάζετο διαταγὴ ὑπουργική, ἀλλὰ καὶ ἂν τοιαύτη ἀπεστέλλετο, δὲν ὑπάρχει εἰς τὰς ἀστυνομίας δύναμις ἐπαρκής, ἐξ ἧς ν’ ἀποστέλλωνται ἐνισχύσεις. Ἐὰν ὅμως ἥδρευεν ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας μου εἷς ἀξιωματικός, ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς, μὲ ἓν σῶμα ἐκ 50 ἢ 100 ἀνδρῶν, ὅλοι οἱ χωροφύλακες οὗτοι θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς πᾶν σημεῖον, ὅπου ἤθελε διαταραχθῇ ἡ τάξις, ἤθελον ἐπαναφέρει τὴν τάξιν καὶ ἤθελον ἐπιβάλει τὸ κράτος τῶν νόμων, ὡς τὸ ἐπέβαλλον ἄλλοτε. Ἀλλά, Κύριοι, ἠξεύρετε τί συμβαίνει παρ’ ἡμῖν; ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε συνέβαινε καὶ ἐξακολουθεῖ πάντοτε νὰ συμβαίνῃ, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπέφερε τὴν κατάργησιν τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας καὶ τόσα δεινὰ εἰς τὸν τόπον· συμβαίνει σύγχυσις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας μὲ τὰ καθήκοντα τῆς εἰδικῆς ἀστυνομίας. Ἡ ἀστυνομία, Κύριοι, ἡ ὁποία ὡς ἐκ τῆς συγχύσεως ταύτης δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀνέλθῃ εἰς ἐπίζηλον παρ’ ἡμῖν θέσιν, —καὶ ἄλλοτε ἔκαμα μακρὸν λόγον περὶ τούτου, —εἶναι δύο εἰδῶν· εἶναι ἡ γενικὴ ἀστυνομία, ἔχουσα ἀντικείμενον τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ἐν γένει, καὶ ἡ εἰδικὴ ἀστυνομία, ἧς τὰ ἀντικείμενα πολὺ ὀλίγον σχετίζονται πρὸς τὰ τῆς πρώτης. Ἡ γενικὴ ἀστυνομία ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος, διότι ἔχει ἀντικείμενον τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ἣν μόνον τὸ Κράτος καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὴν εὐθύνην ἔχει νὰ τηρήσῃ, ἢ ἐπαναφέρῃ σαλευομένην. Ἡ ἀστυνομία δ’ αὕτη, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν τήρησιν τῆς τάξεως, εἰς τὴν πρόληψιν τῶν ἀδικημάτων, εἰς τὴν καταστολὴν τῶν ἐγκλημάτων, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐνταλμάτων καὶ τῶν ποινικῶν ἀποφάσεων καὶ εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων φόρων, δύναται καὶ πρέπει ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὴν χωροφυλακήν, καὶ ν’ ἀνατεθῇ κατ’ ἐπαρχίας. Ἀλλ’ ἡ ἄλλη ἀστυνομία, ἡ ἀστυνομία ἡ μερική, ἡ ἀστυνομία ἡ εἰδικὴ λεγομένη, ἡ ὁποία ἔχει ἀντικείμενα τὴν ἀγορανομίαν καὶ ἀγρονομίαν, τὴν ὑγειονομίαν, τὴν δημοσίαν ἠθικήν, αὐτὴ ἡ ἀστυνομία δὲν ἁρμόζει, Κύριοι, ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸ Κράτος, διότι τὰ ἀντικείμενα αὐτῆς σχετίζονται πάντοτε πρὸς τὰ λεπτότερα δικαιώματα, καὶ θίγουσι πολλάκις αὐτὸ τὸ ἄσυλον τοῦ πολίτου. Δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ, Κύριοι, τὸ δικαίωμα τὸ ὄργανον τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, τὸ ἄγνωστον, τὸ μακρόθεν ἐρχόμενον, τὸ μὴ γνωρίζον τὰ ἤθη καὶ τὰ ἔθιμα τοῦ τόπου, νὰ εἰσέρχηται εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ πολίτου, καὶ νὰ καταγίνηται εἰς τὴν διαλεύκανσιν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας. Διότι φυσικὸν εἶναι τὰ τοιαῦτα δικαιώματα μόνον εἰς τὸν ἐκλεκτὸν αὐτῶν νὰ ἐμπιστεύωνται οἱ πολῖται, ὅ,τι δὲ γίνεται σήμερον ἀντίκειται εἰς τὴν ἐλευθερίαν, καὶ ἱδρύει τυραννίαν ἐν τῷ φιλελευθέρῳ Ἑλληνικῷ Βασιλείῳ. Ἂν ὅμως ἐγίνετο δεκτὴ ἡ γνώμη μου περὶ τῆς μονοετοῦς θητείας τῶν στρατευσίμων καὶ ἀπηλλάσσομεν τὸν στρατὸν ἀπὸ τῆς μὴ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ὅτε θὰ εἴχομεν, ὡς ἀπέδειξα, τὰ μέσα νὰ συστήσωμεν χωροφυλακὴν ὠργανωμένην καλῶς καὶ ἱκανὴν νὰ μᾶς ἀποδώσῃ ἀληθῆ καὶ πραγματικὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, τότε, ἀναθέτοντες εἰς αὐτὴν τὴν γενικὴν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἀστυνομίαν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τοὺς δήμους τὴν εἰδικὴν λεγομένην ἀστυνομίαν, τὴν ἔχουσαν ὅσα προηγουμένως ἀνέφερα καθήκοντα, ἀπαλλάσσοντες τὸ Δημόσιον ἀπὸ τῆς ματαίας δαπάνης τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, καὶ ἀποδίδοντες τοὺς εἰς αὐτὴν καταγινομένους ἀξιωματικοὺς εἰς τὸν στρατόν. Ἐγεννήθη, Κύριοι, ἄλλοτε καταφορὰ κατὰ τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας, ἕνεκα τῆς ἐπικρατούσης συγχύσεως ὡς πρὸς τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀστυνομίαν, διότι εἶχεν ἀποδοθῆ εἰς τοὺς δημοτικοὺς ἀστυνόμους πᾶσα ἡ ἐξουσία, καὶ αὐτὴ ἡ τήρησις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ ἰδίως αὕτη. Ἀλλ’ ἦσαν ἱκανοὶ οἱ δημοτικοὶ ἀστυνόμοι, διὰ νὰ τοῖς ἀνατεθῇ τοιαύτη ἐξουσία; Τότε ἡ χωροφυλακὴ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπεμβῇ, εἰμὴ ἂν ἐκαλεῖτο ὑπὸ τοῦ ἀστυνόμου, ἐτίθετο δὲ καὶ τότε ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτοῦ. Τί ἠδύνατο νὰ ἀναμένῃ τις ἀπὸ τοιαύτην κατάστασιν; Εἰς τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν πρέπει νὰ ἀνατεθῇ μόνον ὅ,τι ἀνήκει εἰς αὐτὴν, ἡ εἰδικὴ ἀστυνομία μόνον, ἢ παρέπεται τὸ δικαίωμα τῆς πταισματικῆς καταδιώξεως, νὰ μὴ ἔχῃ δὲ αὕτη τὸ δικαίωμα νὰ ἀναμιγνύηται ποσῶς εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν γενικὴν ἀστυνομίαν, ἥτις δέον ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὴν χωροφυλακήν. Ταῦτα ἁρμόζουσιν ἰδίως ὡς πρὸς τοὺς δήμους βʹ καὶ γʹ τάξεως· ὡς πρὸς δὲ τοὺς δήμους τῆς αʹ τάξεως, ἂν δὲν ἤθελε θεωρηθῆ ἐπαρκὴς ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία, ἔχομεν τὴν ἀστυφυλακὴν, καὶ δύναται νὰ μείνῃ τὸ καθεστὼς, ἕως οὗ ἱδρυθῇ ὡς πρὸς αὐτοὺς διοικητικὴ ἀστυνομία, ἥτις ὡς πρὸς τοὺς βʹ καὶ γʹ τάξεως δήμους εἶναι τοσοῦτον δυσανάλογος καὶ πολυτελὴς, ὥστε οὔτε νὰ σκεφθῶμεν περὶ αὐτῆς μᾶς ἐπιτρέπεται. Γνωρίζω, Κύριοι, ὅτι ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ δικαστικῆς ἀστυνομίας, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι δὲν τὸ ἐμελέτησα ἀκόμη.

§112Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀναμένομεν.

§113Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀντὶ τούτου προτιμότερον θὰ ἦτο τὸ σχέδιον, ὅπερ ἐγὼ ὑποβάλλω. Διότι, τούτου δεκτοῦ γινομένου, θὰ ἔχωμεν μὲν στρατὸν ἐξ 20,000 μόνον ἀνδρῶν κατ’ ἔτος, ἀλλὰ θὰ ἐκγυμνάζωμεν πάντας τοὺς ἄνδρας ὅλων τῶν ἀπογραφῶν, οὕτως ὥστε ἐν δεδομένῃ στιγμῇ θὰ δύνανται πάντες οἱ Ἕλληνες νὰ προσέρχωνται ὑπὸ τὰς σημαίας πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν πρὸς τὴν πατρίδα καθηκόντων αὐτῶν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ θέμα εἶναι σπουδαῖον. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο, διότι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς μετέδωκα τὴν γνώμην μου. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ σκέψις περὶ τούτου, διότι, δι’ αὐτοῦ, χωρὶς νὰ διαταραχθῇ ἡ οἰκονομία τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν στρατὸν κατὰ πολὺ ἀνώτερον καὶ πολὺ καλλίτερον κατηρτισμένον ἢ νῦν, διότι οὕτω θὰ ἐκγυμνάζονται ὅλοι οἱ ἄνδρες, διότι θὰ ἔχωμεν τὸν στρατὸν εἰς τὰ ἔργα τὰ καθαρῶς στρατιωτικὰ ἀσχολούμενον, διότι θὰ ἔχωμεν στελέχη περισσότερον γεγυμνασμένα, διότι καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ καταγίνωνται πάντες καὶ πάντοτε εἰς τὴν στρατιωτικὴν αὐτῶν ἐκπαίδευσιν καὶ μόρφωσιν, ἐπὶ πλέον δὲ θὰ ἔχωμεν σῶμα χωροφυλακῆς ἄρτιον, ὑπισχνούμενον εἰς ἡμᾶς πραγματικὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ ἀστυνομίαν κρείττονα τῆς παρούσης. Ταῦτα εἶχον νὰ ὑποβάλω. Πιστεύω δ’ ὅτι, ἐὰν ἤθελον γείνῃ δεκτὰ, ἤθελον τὰ μέγιστα συντελέσει εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν πραγμάτων.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§115Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριοι Βουλευταὶ, διὰ νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐπελήφθη γενικῶς τοῦ στρατολογικοῦ συστήματος, παρακαλῶ, ἐὰν καὶ ἕτερος τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἐπιθυμῇ νὰ ἀγορεύσῃ, νὰ πράξῃ τοῦτο πρὶν ἀρχίσῃ ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις, ὅτε θὰ λάβω τὸν λόγον.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἄρθρον συζητοῦμεν, κύριε Βουλευτὰ, καὶ καταχρηστικῶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων ὡμίλησε γενικῶς. Ὥστε δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε.

§117Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰς γνώμας τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος, καὶ θὰ σκεφθῇ, ἂν ἕνεκα αὐτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιήσῃ τὸ περὶ οὗ πρόκειται στρατολογικὸν νομοσχέδιον. Ἐγὼ, ὡς εἶπον, μίαν τινὰ παρατήρησιν θὰ ὑποβάλω, ἀφορῶσαν τὸ πρῶτον ἄρθρον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, Κύριοι, κατὰ τὴν συνοδεύουσαν αὐτὸ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἀποβλέπει κυρίως εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐτησίας στρατολογίας διὰ καταργήσεως τῶν ἀπαλλαγῶν. Τοῦτο εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου παραδέχεται. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν τῶν ἀντικειμένων, ἐκτὸς τῆς τροπολογίας τῶν ἄρθρων τῶν σχετικῶν, τὸ νομοσχέδιον ἐπελήφθη καὶ τῆς γενικῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ δηλώσῃ ἐν εὐρύτητι τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου ζητεῖ τὴν τροποποίησιν, ἵνα καὶ ἡ Βουλὴ ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων σκεφθῇ, χωρὶς νὰ προκαλῇ συζητήσεις πολιτικὰς, μὴ ἐχούσας λόγον. Ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν ἐγένετο. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου τροποποιεῖ τὸ ἄρθρον 27 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Διατὶ τὸ τροποποιεῖ; Περιέχει τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου διάταξιν, ἀφορῶσαν τοὺς μὴ ἐγγραφέντας, καὶ διαιρεῖ αὐτοὺς εἰς συμπληροῦντας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας καὶ εἰς ὑπερβάντας τὸ 21 ἔτος. Οἱ μὴ ἐγγραφέντες δύνανται νὰ καταταχθῶσι, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἰς δύο διακεκριμένας κατηγορίας· εἰς μὴ ἐγγραφέντας ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων, καὶ εἰς μὴ ἐγραφέντας ἐν τῷ ἐτησίῳ στρατολογικῷ καταλόγῳ, καίτοι ἐνεγράφησαν ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων. Ἄλλη ἡ πρώτη κατηγορία, καὶ ἄλλη ἡ δευτέρα. Τοιαύτη τις διάκρισις ἴσως ὑπάρχει εἰς τὸν κείμενον νόμον, διότι τὸ μὲν ἄρθρον 27 ἀφορᾷ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ μητρῴου, τὸ δὲ ἄρθρον 30, τὸ ὁποῖον κατόπιν μεταβάλλεται, ἀφορᾷ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου· τὸ ἕν, τὸ πρῶτον, πραγματεύεται περὶ τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ μητρῴῳ καὶ συμπληρούντων τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, καὶ παρέχει εἰς αὐτοὺς τὴν εὐκαιρίαν νὰ φροντίσωσι περὶ ἐγγραφῆς των. Τοῦτο κατὰ τὸν κείμενον νόμον ἐγίνετο ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου.

§118Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· ἐνώπιον τῆς Διοικητικῆς ἀρχῆς.

§119Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 27, τὸ ἰσχῦον, δὲν λέγει «ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου»; Ἀντὶ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύνατο ὁ μὴ ἐγγραφεὶς εἴτε ἐν τῷ μητρῴῳ εἴτε ἐν τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ νὰ προτείνῃ τὴν διόρθωσιν τῶν πραγμάτων ἀβλαβῶς, τὸ νομοσχέδιον παρεδέχθη τὴν εἰς τὸν νομάρχην προσφυγήν· δὲν θέλει νὰ ἀναμίξῃ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον μὲ τὴν ἐργασίαν αὐτήν, ἣν αὐτὸ εἶχε κατὰ τὸν κείμενον νόμον. Ἐντεῦθεν ὅμως ἐπέρχονται ζημίαι· διότι, ἐνῷ ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἠδύναντο νὰ προσέλθωσι καὶ αἰτήσωνται τὴν ἐγγραφήν των μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν του, εἰς τὸν νομάρχην ὀφείλουσιν ἐκ τῶν προτέρων νὰ ὑποβάλωσι τὴν περὶ τούτου αἴτησίν των, ἐὰν θέλωσι ν’ ἀπαλλαγῶσιν. Ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ τροπολογία, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ὁποία — δὲν γνωρίζω τὸν λόγον τῆς παραγωγῆς της· ἴσως προέκυψεν ἐκ τῆς ἀνάγκης — ἐν τῇ ἀσαφείᾳ τοῦ νομοσχεδίου ἀγνοῶ, ἂν εἶναι δεδικαιολογημένη. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δεδικαιολογημένον, εἶναι τοῦτο· ὅτι, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὁ συμπληρῶν τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας του, διὰ νὰ δύναται ἀκινδύνως ν’ ἀπαλλαγῇ τῶν συνεπειῶν τῆς παραλείψεως τῆς ἐγγραφῆς του, ὀφείλει νὰ κάμῃ τὴν αἴτησιν περὶ ἐγγραφῆς αὐτοῦ πρὸς τὸν νομάρχην πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου. Πότε γίνεται ὁριστικὸς ὁ στρατολογικὸς οὗτος κατάλογος; Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς προθεσμίας, αἵτινες ὑπάρχουσιν εἰς τὸν νόμον, καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν μεταβάλλονται, βλέπομεν, ὅτι γίνεται ὁριστικὸς περὶ τὰ μέσα Φεβρουαρίου.

§120Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἀρχὰς Ἰανουαρίου.

§121Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἐνστάσεις περὶ ἐγγραφῆς καὶ αἱ ἀντιρρήσεις γίνονται μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου· ἐπὶ τούτου ἀποφασίζει ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένη, ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν· ἑπομένως ἡ ὁριστικότης τοῦ καταλόγου ἄρχεται ἀπὸ τῆς 20 Φεβρουαρίου. Τότε ὁ κατάλογος ἀποστέλλεται εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον διὰ τὰ περαιτέρω. Λοιπὸν μέχρι τῆς 20 Φεβρουαρίου δύναται ὁ συμπληρῶν τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας του καὶ μὴ ὢν ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν εἰς τὸν νομάρχην, καὶ νὰ αἰτήσηται νὰ μεριμνήσῃ οὗτος περὶ τῆς ἐγγραφῆς του. Ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν ἕνα, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον, καὶ ὁ ὁποῖος, ἀπουσιάζων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, δεδικαιολογημένως ἴσως φρονεῖ, ὅτι βεβαίως οἱ ἁρμόδιοι θὰ ἐφρόντισαν νὰ τὸν περιλάβωσιν εἰς τὸν ἐτήσιον στρατολογικὸν κατάλογον, καὶ ἔρχεται νὰ λάβῃ τὸν κλῆρον του, αἴφνης ὅμως μανθάνει, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος. Αὐτὸς δὲν θὰ ἔχῃ πλέον καιρὸν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν νομάρχην τὴν ἐγγραφήν του, διότι ὁ κατάλογος τάχιστα, μέχρι τῆς 20 Φεβρουαρίου, ἐγένετο ὁριστικός. Ἑπομένως οὗτος θέλει ὑποστῆ τὴν ποινὴν τῶν μὴ ἐγγραφέντων ἐγκαίρως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δίκαιον, ἀφοῦ αὐτὸς δὲν φέρει τὴν εὐθύνην τῆς μὴ ἐγγραφῆς του ἐν τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ...

§122Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἰς τὸν νομάρχην μίαν αἴτησιν θὰ κάμῃ, τὴν περὶ ἐγγραφῆς του εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων.

§123Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀρκεῖ αὕτη, ἵνα ἀπαλλαγῇ τῆς τιμωρίας, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου· πρέπει νὰ ἐγγραφῇ καὶ εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἡ ἐγγραφὴ πρέπει νὰ γίνεται μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων.

§124Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ μητρῷον· περὶ αὐτῶν προνοεῖ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου.

§125Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἀφορᾷ μόνον αὐτούς· διότι ὑποβάλλεται εἰς ποινὴν καὶ ὁ ἄλλος, ὁ μὴ ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον.

§126Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Τοῦτο ὅμως, τὸ νὰ μὴ ἐγγραφῇ εἰς τὸν κατάλογον, καίτοι εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον, δὲν δύναται νὰ συμβῇ.

§127Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται νὰ συμβῇ· καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅ,τι γίνεται ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου οἱ ἐκπροθέσμως ἐγγραφόμενοι εἰς τὸν κατάλογον ὑπόκεινται εἰς ποινήν.

§128Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ παρ’ ἡμῖν· πᾶς ὁ μὴ ἐμπροθέσμως ἐγγραφόμενος εἰς τὸν κατάλογον ὑφίσταται τὰς ποινὰς τοῦ νόμου.

§129Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία εἶναι ἡ ποινή, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἐκπροθέσμως δηλώσαντας; Ἐγγράφονται οὗτοι ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἐπιόντος ἔτους. Ἐὰν δηλώσωσι καὶ ἐγγραφῶσιν ἐγκαίρως, συγκληροῦνται μετὰ τῶν λοιπῶν στρατευσίμων τῆς ἀπογραφῆς· ἐὰν δὲν δηλώσωσι καὶ δὲν ἐγγραφῶσιν ἐγκαίρως, ὑποβάλλονται εἰς αὐτὴν τὴν ποινήν. Διατὶ νὰ περιορίσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐγγραφῆς εἰς τοὺς δηλοῦντας καὶ ζητοῦντας νὰ ἐγγραφῶσιν, ὑποχρεοῦντες αὐτοὺς νὰ πράξωσι τοῦτο πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ ἐτησίως συντασσομένου στρατολογικοῦ καταλόγου, δηλ. μέχρι τῆς 20 Φεβρουαρίου; Πότε συνέρχονται τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια; Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, συνέρχονται τὴν 1 Ἀπριλίου, ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον συνέρχονται τὴν πρώτην Ἰουνίου. Λοιπὸν ἀπὸ τῆς 20 Φεβρουαρίου μέχρι τῆς πρώτης Ἰουνίου αὐτὸς ὁ νέος, ὁ ἴσως ἐν ἀγνοίᾳ του μὴ ἐγγραφείς, διατὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφήν του; —δηλαδὴ νὰ ζητήσῃ αὐτὴν καὶ μετὰ τὴν ὁριστικότητα τοῦ ἐτησίου στρατολογικοῦ καταλόγου, ἀλλὰ πάντοτε μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Ἤθελον λοιπὸν προτείνει πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δεχθῇ, ἀντὶ τῆς φράσεως «πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ ἐτησίως συντασσομένου στρατολογικοῦ καταλόγου» νὰ γραφῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ φράσις «μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων», καὶ πρὸς τοῦτο ὑποβάλλω σχετικὴν τροπολογίαν, διότι τοιουτοτρόπως θὰ γίνεται ὀλιγωτέρα ζημία εἰς τοὺς μὴ ἐγγεγραμμένους ἐν τῷ μητρῴῳ καὶ τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ὑπεβλήθη τροπολογία ὑπὸ τοῦ κυρίου Ζυγομαλᾶ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ ν’ ἀποφασίσῃ τώρα.

§131Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Κωνσταντοπούλου, κύριε Πρόεδρε.

§132Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου προέτεινα, ὄχι ἰδίαν πρότασιν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§134Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως φέρω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου. Συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, ὡς πρὸς τοὺς ἐγγραφέντας μὲν ἐν τῷ μητρῴῳ, ἀλλὰ μὴ ἐγγραφέντας ἐν τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ, διότι περὶ τούτου ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις ἐν τῷ ἄρθρῳ 30 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ παραλειφθέντες ἐκ τῶν στρατολογικῶν καταλόγων παρελθόντων ἐτῶν, μὴ ἐξαιτησάμενοι δὲ κατὰ τὸ ἄρθρον 27, ἵνα ἐγγραφῶσιν ἐν αὐτῷ, ἐγγράφονται ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἀμέσως ἑπομένου τοῦ μετὰ τὴν ἀνακάλυψιν τῆς παραλείψεως ἔτους, ἐκτὸς ἐὰν εἶχον συμπεπληρωμένον τὸ 41 ἔτος τῆς ἡλικίας των καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐνηργεῖτο ἡ κλήρωσις τῶν στρατευσίμων τοῦ ἔτους ἐκείνου.» Δηλαδὴ ἀπώλεσαν τὸ δικαίωμα νὰ γείνωσι διαθέσιμοι, καὶ ὀφείλουσι νὰ ὑπηρετήσωσι δύο ἔτη.

§135Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα καὶ κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ χάνουσι, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 27, ἐὰν πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου δὲν αἰτήσωνται τὴν ἐγγραφήν των. Τὸ ἄρθρον 30 ἀφορᾷ τοὺς κληρωτοὺς τῶν παρελθόντων ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνεγράφησαν εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, καὶ οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ζητήσωσι τὴν ἐν αὐτῷ ἐγγραφήν των· ἀλλ’ οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ζητήσωσι τοῦτο.

§136Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 30 πραγματεύεται οὐχὶ περὶ τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ μητρῴῳ, ἀλλὰ περὶ τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ· περὶ τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ μητρώῳ πραγματεύεται τὸ ἄρθρον 27, καὶ τοῦτο παρέλειψεν ὁ σεβαστὸς συμπολίτης μου νὰ ἐρευνήσῃ ἐν τῇ ἀγορεύσει του, καὶ εἰς τοῦτο θὰ καταγείνω ἐγώ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι πρὸ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ ἄρθρου 27 τοῦ νόμου, διὰ νὰ ἦναι τοῦτο συνεπὲς καὶ νὰ ἐπιβάλλωνται αἱ ποιναὶ εἰς τοὺς μὴ ἐγγεγραμμένους εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, ἔπρεπε ν’ ἀναθεωρηθῶσιν αἱ διατυπώσεις τῆς καταρτίσεως τῶν μητρώων τῶν ἀρρένων, καὶ ἡ ἁπλοποίησις αὐτῶν, διότι κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις, ἤτοι κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, ὑπόχρεοι πρὸς δήλωσιν δὲν εἶναι οἱ κληρωτοὶ, διότι ἅμα γεννᾶται τὸ βρέφος ὀφείλουσιν οἱ γονεῖς μετὰ τῆς μαίας νὰ κάμωσι τὴν δήλωσιν τοῦ γεννηθέντος ἄρρενος, ὁ δὲ ἱερεὺς, ὁ βαπτίζων τὸ ἄρρεν τέκνον, πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπόδειξιν τῆς δηλώσεως τοῦ γεννηθέντος τέκνου, καὶ νὰ συμπληρώσῃ ἐν τῷ περιθωρίῳ τῆς δηλώσεως τῆς γεννήσεως τὴν δήλωσιν ταύτην, μὲ τὴν χρονολογίαν τῆς βαπτίσεως, τὸ ὄνομα τοῦ γεννηθέντος καὶ τὸ ὄνομα καὶ ἐπάγγελμα τῶν γονέων καὶ τοῦ ἀναδόχου. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταὶ, ἐφαρμόζονται αἱ διατυπώσεις αὗται; ἐζήτησε ποτὲ ἱερεὺς, βαπτίζων ἄρρεν τέκνον, τὴν ἀπόδειξιν ταύτην τῆς δηλώσεως τῆς γεννήσεως αὐτοῦ; Ὑποθέσατε, ὅτι εἴτε οἱ γονεῖς εἴτε ὁ ἱερεὺς παρέλιπον νὰ δηλώσωσι τὸ ἄρρεν τέκνον κατὰ τὴν γέννησίν του, καὶ ὅτι τοῦτο συνεπλήρωσε τὴν ἡλικίαν τοῦ 21 ἔτους. Συντάσσεται ὁ στρατολογικὸς κατάλογος, καὶ ὁ νέος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπρόκειτο νὰ κληρωθῇ, ἐὰν εἶχε δηλωθῆ, δὲν ἔχει καμμίαν εἴδησιν, ἂν ἐδηλώθη καὶ ἂν ἐνεγράφη εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, ἴσως δὲ πρὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ 21 ἔτους δὲν ἔχει ὥριμον τὴν σκέψιν, ἵνα σκεφθῇ, ἂν πρέπει νὰ δηλωθῇ ἢ ὄχι. Ἀφοῦ λοιπὸν οὐδεμίαν εὐθύνην φέρει διὰ τὴν μὴ δήλωσίν του, διὰ τὴν μὴ ἐγγραφὴν αὐτοῦ ἐν τῷ μητρώῳ τῶν ἀρρένων, πρὸς τί νὰ τῷ ἐπιβάλλωνται αἱ ποιναὶ τῶν ἄρθρων 27 καὶ 30, ὡς τροποποιοῦνται ταῦτα διὰ τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2 τοῦ νομοσχεδίου; Κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, «ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εἶναι ὑποχρεωτικὴ εἰς πάντας τοὺς ἄγοντας ἡλικίαν ἀπὸ τοῦ 21 ἔτους, συμπεπληρωμένου, μέχρι τοῦ 51, συμπεπληρωμένου». Κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 3, «ἡ πρώτη Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους λογίζεται ὡς χρόνος γεννήσεως πάντων τῶν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους γεννηθέντων». Κατόπιν ἔρχεται τὸ ἄρθρον 8, ὅπερ ἀπαιτεῖ τοσαύτας διατυπώσεις, τὰς ὁποίας καὶ μὲ πεῖραν πεντηκονταετῆ ἐὰν ἐγεννᾶτο τὸ βρέφος, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσῃ· διότι βεβαίως τὸ βρέφος δὲν ἠμπορεῖ νὰ γεννηθῇ γινῶσκον τοὺς νόμους τῆς πατρίδος του, οὐδ’ ἐφρόντισεν ἴσως νὰ τοὺς μάθῃ, οὐδ’ ἐδιδάχθη αὐτοὺς μέχρι συμπληρώσεως τοῦ 21 ἔτους. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὴν σκέψιν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα, εἰ δυνατὸν, μὴ ἄρχωνται αἱ συνέπειαι τῶν ἄρθρων 27 καὶ 28, ὡς ταῦτα τροποποιοῦνται, εὐθὺς ἅμα τῇ συμπληρώσει τοῦ 21 ἔτους τῆς ἡλικίας, ἀλλ’ ἀργότερον, μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη. Διὰ τοὺς ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτῶν μὴ δηλωθέντας προβλέπει τὸ ἄρθρον 139 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Τὰς σκέψεις ταύτας εἶχον νὰ ὑποβάλω, κύριε Ὑπουργὲ, διότι παρουσιάζονται καθ’ ἑκάστην τοιαῦτα ζητήματα εἰς ἀνθρώπους εἰς οὐδὲν πταίσαντας, καὶ ἐν τούτοις ὄντας ὑποχρέους νὰ ὑπηρετήσωσι διετῆ ὑπηρεσίαν, πότε; ἅμα συμπληρώσωσι τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των; Ὄχι. Ἐν Τριπόλει εἶδον ὑπηρετοῦντα ἐν τῷ στρατῷ ἄνδρα ἑξηκοντούτη, ὁ ὁποῖος ἦτο ἀνίκανος νὰ ἐνεργήσῃ καμμίαν ὑπηρεσίαν. Διατὶ ὑπηρέτει; Διότι δὲν εἶχε δηλωθῆ, ὅτε εἶχε συμπληρώσει τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ἐὰν λοιπὸν, ἀντὶ νὰ ἐπιβάλλωνται αἱ ποιναὶ αὗται εἰς τοὺς συμπληρώσαντας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, δοθῇ μία προθεσμία, εἴτε ἐνιαύσιος εἴτε διετὴς, μετὰ τὴν πάροδον τῆς ὁποίας νὰ ἄρχωνται αἱ ποιναὶ, νομίζω ὅτι τότε οὐδεὶς θὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ παραπονεθῇ· διότι θὰ μανθάνῃ, ὅτι οἱ συνομήλικοί του ἐκληρώθησαν, καὶ θὰ ἔχῃ καιρὸν νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ ἀσχοληθῇ καὶ μάθῃ τέλος πάντων, τίνι τρόπῳ δύναται ν’ ἀποφύγῃ τὰς συνεπείας τοῦ νόμου. Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω.

§137Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πᾶς νέος ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ κατὰ ποῖον ἔτος ὑποχρεοῦται νὰ κληρωθῇ, ἵνα ὑπηρετήσῃ.

§138Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ τὸ γνωρίζῃ;

§139Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλει δὲ, ὅταν τὸ ἀγνοῇ, νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, διὰ νὰ γνωρίσῃ τοῦτο.

§140Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ νὰ τὸ εὕρῃ τὸ μητρῷον; Ὑπάρχουσι μητρῷα;

§141Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσιν ὅλα τὰ μητρῷα· οὐδὲν μητρῷον ἐλλείπει.

§142Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ Ὑπουργεῖα κρυμμένα!

§143Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ εἰς τὰ Δημαρχεῖα καὶ εἰς τὰς Νομαρχίας. Ὅταν δὲ ὁ κληρωτὸς δὲν εὑρεθῇ ἐγγεγραμμένος, ὀφείλει νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφήν του. Μὴ πράττων τοῦτο, δίκαιον εἶναι νὰ ὑποβάλληται εἰς τὰς τιμωρίας, τὰς ὁποίας διαγράφει ὁ νόμος. Ἀλλ’ ὁ ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ μητρῴῳ οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχει νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ἐνεγράφη ἢ δὲν ἐνεγράφη εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον· διότι τὴν ἐγγραφὴν ὑποχρεοῦται νὰ κάμῃ ἡ διοικητικὴ καὶ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ, ἡ μὴ ἐγγραφὴ δὲ αὐτοῦ εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον προέρχεται μόνον ἐκ γραφικῆς παραλείψεως τῆς ὑπηρεσίας, καὶ οὐδόλως διὰ ταύτην εὐθύνεται ὁ πολίτης. Ἔχει ὑπ’ ὄψει του, πότε θὰ προσέλθῃ νὰ ὑπηρετήσῃ, καὶ δὲν ἔχει καμμίαν ἀνάγκην νὰ ἀνατρέξῃ νὰ εὕρῃ τὸν στρατολογικὸν κατάλογον. Αὐτὸς λοιπὸν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβληθῇ εἰς καμμίαν τιμωρίαν, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, ἀλλὰ πρέπει νὰ τῷ δοθῇ τὸ δικαίωμα, καὶ μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς κληρώσεως, ὅτε θὰ προσέλθῃ, νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφήν του.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου πρέπει ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§145Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§146Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐγκρίνῃ τὴν παρατήρησιν, ἂς τὴν δεχθῇ· ἐὰν δὲν τὴν ἐγκρίνῃ, εἶναι περιττὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§147Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴ τὴν δεχθῇ. Εἶναί τις ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, καὶ κατὰ λάθος ἡ Νομαρχία δὲν τὸν περιέλαβεν εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον· αὐτὸς μετὰ τὴν ὁριστικότητα τοῦ καταλόγου πληροφορεῖται, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος, θέλει δὲ νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ ἔτος κατὰ τὴν ἡλικίαν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν κληροῦται. Νὰ μὴ δύναται νὰ ζητήσῃ μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς συνεδριάσεως τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου τὴν ἐγγραφήν του ἐν τῷ καταλόγῳ; Αὐτὴ εἶναι παρατήρησις λογικωτάτη. Δὲν πιστεύω νὰ θεωρῶνται ὅλα τὰ ζητήματα ζητήματα ἐμπιστοσύνης.

§148Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ. Εἰς ἀπάντησιν δὲν δύνασθε νὰ μὲ ἐκβιάσητε.

§149Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, κάμνω δήλωσιν σαφῆ καὶ ὡρισμένην, ὅτι οὐδέποτε διενοήθην νὰ σᾶς ἐκβιάσω, οὐδὲ τὸ ἐφαντάσθην ποτέ. Ταύτην τὴν δήλωσιν κάμνω, διότι ἐνδεχόμενον καὶ εἰς ἄλλην παρατήρησιν νὰ μοὶ εἴπητε τὸ αὐτό.

§150Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶπον καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, ὅτι, οἱανδήποτε τροπολογίαν ἢ πρότασιν θέλετε νὰ κάμητε, εἴτε ὑμεῖς εἴτε ἄλλος τις τῶν κυρίων Βουλευτῶν, παρακαλῶ νὰ τὴν ὑποβάλητε ἐγγράφως. Τὰς προτάσεις ἢ τροπολογίας πάσας θὰ τὰς παραλάβω καὶ θὰ τὰς μελετήσω μὲ τοὺς εἰδικοὺς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ, θὰ τὸ δηλώσω κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§151Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔχει μεγαλείτερον συμφέρον, ὅπως τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον εἰσηγήσατο εἰς τὴν Βουλήν, γείνῃ τέλειον· ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει τὸ συμφέρον νὰ κρατῇ σημειώσεις, καὶ κατόπιν νὰ τὰς ἐξελέγχῃ, καὶ ὄχι ἡμεῖς νὰ ἤμεθα ὑποχρεωμένοι εἰς ἕκαστον ἄρθρον νὰ ὑποβάλλωμεν ἐγγράφους παρατηρήσεις. Ἡμεῖς φροντίζομεν, ὅπως τὸ ἔργον τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ γείνῃ τέλειον, καὶ ὤφειλε μάλιστα νὰ μᾶς εὐχαριστήσῃ δι’ αὐτό.

§152Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος ἔκαμε παρατήρησιν, ἥτις ὁμολογῶ ὅτι εἶναι λίαν ὀρθή, καὶ δὲν δύναται παρὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Παρακαλῶ νὰ διατυπώσῃ αὐτὴν ἐγγράφως, διὰ νὰ διευκολυνθῇ καὶ ὁ Ὑπουργὸς καὶ τὸ ἔργον του, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀντιληφθῇ καλλίτερον.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον. Καταθέσατε τροπολογίαν, κύριε Βουλευτά.

§154Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 105).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§156Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἐξήγησιν θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου, οἱ παραλειφθέντες ἐκ τῶν στρατολογικῶν καταλόγων παρελθόντων ἐτῶν καὶ μὴ ζητήσαντες νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν αὐτοῖς ἐγγράφονται ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἀμέσως ἑπομένου μετὰ τὴν ἀνακάλυψιν τῆς παραλείψεως ἔτους, ἐκτὸς ἐὰν ἔχωσι συμπεπληρωμένον τὸ 41 ἔτος τῆς ἡλικίας των, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐνεργεῖται ἡ κλήρωσις τῶν στρατευσίμων τοῦ ἔτους ἐκείνου. Κατὰ τοῦτο τροποποιεῖται τὸ ἄρθρον τὸ ἐν ἰσχύϊ, διότι κατὰ τὸ ψηφιζόμενον νῦν ἄρθρον 2 ἐγγράφονται ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἔτους, «οἱανδήποτε καὶ ἂν ἄγωσιν ἡλικίαν». Καὶ ὁ κ. Μαυρογένης λοιπόν, ὁ ἐνενηκοντούτης, θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον! Νὰ τὸν κάμητε τί, παρακαλῶ; Νὰ δαπανᾷ τὸ Δημόσιον πρὸς διατροφήν του; Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὁρίσῃ τὸ ὅριον ἡλικίας, κατὰ τὸ ὁποῖον δύναταί τις νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν στρατόν, εἴτε τὸν μάχιμον, εἴτε εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας· διότι τὸν κ. Μαυρογένην νομίζω ὅτι δὲν θὰ τὸν ἤθελεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἵνα ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν στρατὸν ὡς ἁπλοῦς στρατιώτης.

§157Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχει ὁ νόμος περὶ σωματικῶς ἀνικάνων ὁπλιτῶν· ἑπομένως, ἐὰν περιελαμβάνετο ὁ κ. Μαυρογένης, θὰ ἀπηλλάσσετο δυνάμει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ τῶν σωματικῶς ἀνικάνων.

§158Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέσατε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι δὲν εἶναι ὁ κύριος Μαυρογένης, ὅτι εἶναι εἷς ὀγδοηκοντούτης σφριγῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει σωματικὰς δυνάμεις ἀκμαίας. Ὁ ὀγδοηκοντούτης οὗτος θὰ λάβῃ τὸν σάκκον καὶ τὴν μπαγιοννέτταν νὰ πολεμήσῃ;

§159Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Βεβαίως οἱ σωματικῶς ἀνίκανοι ὁπλῖται ἀπαλλάσσονται δυνάμει τοῦ νόμου, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν· ἀλλὰ τί χρεωστεῖ εἰς τὸ Δημόσιον ὁ σωματικῶς αὐτὸς ἀνίκανος, ὁ ἑκατοντούτης δηλαδή, νὰ περιάγηται ἀνὰ τὸ Κράτος καὶ νὰ φέρηται ἐνώπιον τῆς ἀνωτάτης ὑγειονομικῆς ἐπιτροπῆς, διὰ ν’ ἀπαλλαγῇ; Ἡμεῖς, οἱ νομοθετοῦντες σήμερον, οἱ ὁποῖοι ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν τὴν κοινὴν λογικήν, πρέπει νὰ παραδεχώμεθα καὶ νὰ ψηφίζωμεν νόμους μὲ τοιαύτας διατάξεις; Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὁρίσῃ οἱανδήποτε ἡλικίαν νομίζῃ αὐτὸς ὀρθὸν νὰ ἔχῃ ὁ κατατασσόμενος ἀνυπότακτος κληρωτός, διότι δὲν ἔχομεν ἡμεῖς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῶμεν καὶ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ὅπως εἶναι συντεταγμένον· ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κρίνωμεν καὶ ἀποφασίζωμεν διὰ τῆς λογικῆς.

§160Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ἐδικαιολόγησε τὴν ἀντίρρησίν του ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν· διότι εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἤθελε συμβῆ νὰ ἦναί τις τῶν παραλειφθέντων παρῆλιξ, θὰ ἀπαλλάσσηται ὡς ἀνίκανος. Νομίζω ὅτι αἱ περιπτώσεις τῶν ἀνικάνων, οἱ ὁποῖοι ἐξαιροῦνται, εἶναι ὡρισμέναι, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι, διότι εἶναι 65 ἐτῶν, εἶναι ἀνίκανος πρὸς στράτευσιν. Εἶναι ὡρισμέναι αἱ περιπτώσεις. Λοιπὸν δὲν ἀπέκρουσεν ἐπαρκῶς τὴν ἀντίρρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ὁ κ. Ὑπουργός. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο ὅλως ἐπιπολαίως κανονίζει τὰ τοῦ ζητήματος, ἐνῷ ὀρθότερον εἶναι τὸ τροποποιούμενον ἄρθρον 30 τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Δὲν βλέπω δὲ τὸν λόγον, διατὶ ἀπομακρύνεται ὁ νομοθέτης σήμερον ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος.

§161Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κανονίζεται τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν· καὶ ὅσον μικρότερον βαθμὸν ἔχει ὁ ἀξιωματικὸς ἢ ὁ ὑπαξιωματικός, τόσον μικρότερον εἶναι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Ἀφοῦ λοιπὸν ὑπάρχει περὶ τῶν βαθμοφόρων ὅριον ἡλικίας, δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον καὶ περὶ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὅλα τὰ βάρη τῆς στρατεύσεως; Ὑποθέτω, ὅτι, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὡς ἔχει, θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ἀνάγκην οἱ συσσιτιάρχαι τῶν λόχων νὰ παρασκευάζωσι δύο εἰδῶν φαγητά, ἓν διὰ τοὺς νέους τοὺς ἔχοντας τοὺς ὀδόντας αὐτῶν, καὶ ἓν διὰ τοὺς γέροντας στρατιώτας τοὺς ὑπερεξηκοντούτεις (ἱλαρότης). Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὰς σκέψεις ταύτας.

§162Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μὲ αὐτὰς τὰς ἀστειότητας...

§163Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ σπουδαῖαι εἶναι αἱ παρατηρήσεις μας.

§164Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. .. δὲν θὰ μὲ ἐκβιάσητε εἰς ἀπάντησιν. Σᾶς εἶπον, κάμετε τὰς προτάσεις σας ἐγγράφως, θὰ τὰς μελετήσω μὲ τοὺς εἰδικούς, καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ σᾶς εἴπω, τί παραδέχομαι καὶ τί δὲν παραδέχομαι.

§165Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ βεβαιωθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι χαίρει τὴν κοινὴν ὑπόληψιν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κόσμου. Οὐδεὶς ἐφαντάσθη ποτέ, ὅτι δύναται νὰ ἐκβιάσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ μὴ λαμβάνῃ οὕτω προσωπικῶς τὰ ζητήματα καὶ τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας· διότι ἡμεῖς ἐδῶ, οἱ ψηφίζοντες τοὺς νόμους, φέρομεν μεγαλειτέραν εὐθύνην ἴσως ἀπὸ τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν φέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὑπ’ ὄψιν μας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν εἶναι ἰδική του μόνον· τὴν ὑπογραφήν του φέρει· τὴν ἐμελέτησε, τὴν ἐνέκρινε, κατὰ τὴν ὁμολογίαν του, καὶ τὴν ὑπέγραψεν· ἀλλ’ ἡ ψῆφος, διὰ τῆς ὁποίας θὰ λάβωσι κῦρος τὰ νομοσχέδια αὐτά, δὲν ἀνήκει εἰς ἡμᾶς, ἀνήκει εἰς τοὺς συμπολίτας μας, οἱ ὁποῖοι ἐνεπιστεύθησαν ἡμῖν ταύτην καὶ μᾶς ἔπεμψαν ἐδῶ. Ὀφείλομεν λοιπὸν νὰ κάμωμεν χρῆσιν τῆς ψήφου μας κατὰ τὴν ἰδίαν ἡμῶν πεποίθησιν, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ σχηματίσωμεν πεποίθησιν ἄνευ συζητήσεως. Ὑποβάλλομεν λοιπὸν μετ’ εὐλαβείας καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὰς σκέψεις μας. Ἐὰν τὰς θεωρῇ ὀρθάς, ἂς τὰς παραδεχθῇ· ἐὰν δὲν τὰς θεωρῇ ὀρθάς, ἂς ζητήσῃ τὴν ἀπόρριψιν αὐτῶν. Ἡ παραδοχὴ ἢ ἡ ἀπόρριψις τῶν σκέψεών μας ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς.

§166Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Μαντινείας, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὅριον ἡλικίας καὶ ἐπὶ τῶν στρατευσίμων, νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὰ εὐφυὲς, ἀλλὰ τὸ λύει ὁ στρατολογικὸς νόμος ὁ ὑφιστάμενος, ὁ ὁποῖος ἀναγράφει ὡς ὑποχρεωτικὴν ὑπηρεσίαν τῶν στρατευσίμων μέχρι τοῦ 51 ἔτους τῆς ἡλικίας. Ἑπομένως νομίζω ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη, ὅπως τὸ ἄρθρον 30 τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ στρατολογίας μεταβληθῇ, καὶ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις περὶ τῶν ἐχόντων συμπεπληρωμένον τὸ 41 ἔτος, δύναται νὰ τεθῇ ἄλλη διάταξις, καὶ νὰ μὴ ἀφεθῇ ἀόριστον ἐντελῶς· ἀντὶ 41 ἔτος) νὰ τεθῇ 51 ἔτος.

§167Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου λέγει «ἀπὸ τοῦ 21 ἔτους μέχρι τοῦ 51 συμπεπληρωμένου»· ἑπομένως πέραν τοῦ 51 ἔτους οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαχθῇ εἰς στράτευσιν. Ὥστε εἶναι περιττὴ πᾶσα τροπολογία.

§168Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὁ νόμος τοῦ 1881 περὶ στρατολογίας εἶχε τὴν διάταξιν ταύτην· ὅλοι οἱ νόμοι οἱ ψηφισθέντες κατόπιν δὲν εἶχαν αὐτήν. Οἱ ὑπὸ τὸ κράτος δὲ τοῦ νόμου αὐτοῦ εὑρισκόμενοι κατὰ τὰ ἔτη 1881, 1882 καὶ 1883 συνεπλήρωσαν τὸ 41 ἔτος, ἀπέκτησαν ἑπομένως ἓν δικαίωμα ἐκ τῆς διατάξεως ἐκείνης τοῦ νόμου· διότι, ἐὰν ἐγνώριζον, ὅτι θὰ ἐπήρχετο νομοσχέδιον κατὰ τὸ 1904, ἵνα τοὺς ὑπαγάγῃ εἰς τὴν στράτευσιν, ἠδύναντο οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, ὅτε ἦσαν ἀκμαιότεροι, ὅτε ἦγον τὸ 42 ἢ 43 ἔτος τῆς ἡλικίας των, νὰ δηλώσωσιν, ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ ὑπηρετήσωσιν· ἀλλ’ ἐγνώριζον, ὅτι, ἀφοῦ συνεπλήρωσαν τὸ 41 ἔτος, δὲν ἠδύναντο νὰ ὑπηρετήσωσιν. Αὐτοὶ λοιπὸν στεροῦνται ἑνὸς κεκτημένου δικαιώματος, τὸ ὁποῖον εἶχον. Φρόνιμον λοιπὸν εἶναι νὰ μὴ θίγωμεν τὰ καλῶς κείμενα· διότι, ὅταν τὰ θίγωμεν, ὀρθὸν εἶναι νὰ ζητήσωμεν τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὰς τροποποιήσεις αὐτὰς εἰς ἐπιτροπήν.

§169Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§170Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἐδαφίου συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τοὺς προλαλήσαντας, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ χρόνος, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ διακρίνῃ μεταξὺ προτάσεων καὶ μεταξὺ παρατηρήσεων. Τὰς προτάσεις βεβαίως, τὰς ὁποίας Βουλευταὶ θέλουσιν φέρωσι πρὸς τροποποίησιν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλλωσιν ἐγγράφως· ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ Βουλευταὶ νὰ ὑποβάλλωσιν ἐγγράφως τὰς παρατηρήσεις. Λοιπόν, ἀφοῦ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὅριον ἡλικίας, μέχρι τοῦ ὁποίου νὰ ὑπηρετῶσι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβαίνῃ καὶ πέραν τοῦ ὁρίου τούτου ἡ ὑποχρέωσις αὐτῶν. Οἱ ἀπολέσαντες τὰ πολιτικὰ καὶ ἀστικὰ αὐτῶν δικαιώματα ἀπολαμβάνουσιν, οὕτως εἰπεῖν, ἕν προνόμιον, τὸ νὰ μὴ ὑπηρετῶσι ποσῶς, ἢ σπανίως νὰ ὑπηρετῶσι. Βεβαίως τὸ ὑπηρετεῖν ἐν τῷ στρατῷ εἶναι τιμὴ, καὶ πρέπει ὡς τιμὴ τῶν πολιτῶν νὰ θεωρῆται, καὶ πρέπει νὰ διατηρηθῇ ἡ διάταξις· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ ὑπηρετεῖν ἐν τῷ στρατῷ εἶναι καὶ βάρος, καὶ δὲν νομίζω ὀρθόν, ἀφοῦ τὸ βάρος τοῦτο ἐπιβάλλεται νῦν καὶ ἐπὶ πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἦναι στηρίγματα οἰκογενειῶν, νὰ μὴ ἐπιβάλληται εἰς τοὺς ἐγκληματήσαντας ἢ τοὺς ὑποπεσόντας εἰς μίαν τῶν ποινῶν ἐκείνων, ἃς ὁρίζει ὁ νόμος ὡς ἐπαγούσας στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. Αὐτοὶ δὲν θὰ ὑπηρετῶσι, καὶ δύναται νὰ συμβῇ νὰ μὴ ὑπηρετῶσι. Διότι ὑποθέσατε, ὅτι ὑπέπεσέ τις εἰς τὸ ἀδίκημα τῆς κλοπῆς ἢ τῆς ἀπάτης, καὶ κατεδικάσθη εἰς ποινὴν πλέον τοῦ ἔτους. Αὐτὸς πάσχει δύο στερήσεις, μίαν στέρησιν ἰσόβιον, καὶ μίαν προσωρινὴν ἀπὸ ἕξ μηνῶν μέχρις ἕξ ἐτῶν. Εἰς αὐτὰς τὰς στερήσεις τὰς προσωρινὰς ἀνήκει καὶ ἡ στέρησις τῆς ἱκανότητος τοῦ ὑπηρετεῖν ἐν τῷ στρατεύματι, καὶ ἀφοῦ παρέλθῃ ὁ χρόνος τῆς ἀνικανότητος δὲν δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ, ἂν μὴ ἐπέλθῃ ἡ ἀποκατάστασις εἰς τὰ πολιτικά του δικαιώματα. Ἂν ἑπομένως δὲν γείνῃ ἀποκατάστασις, δὲν θὰ ὑπηρετήσῃ παντελῶς. Τοῦτο θεωρῶ ἄτοπον. Οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ἔπρεπεν ἐκ μέρους τοῦ νόμου νὰ λαμβάνωσιν ἐπιείκειαν καὶ ἀνακούφισιν βαρῶν, αὐτοί, λόγῳ δῆθεν τοῦ ἀτιμωτικοῦ τῆς πράξεως, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέπεσαν, θὰ ἔχωσι τὸ προνόμιον νὰ μὴ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατεύματι. Ὁμοία βεβαίως ἀναξιότητος ἐκτίμησις τῶν τοιούτων ὑπάρχει καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ. Ἀλλ’ ἐκεῖ, ἀφοῦ ἀποτίσωσι τὴν ποινὴν, εἰς ἣν κατεδικάσθησαν, ὑφίστανται μὲν στέρησιν ἀστικῶν καὶ πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἀλλὰ τίθενται ἐν Γαλλίᾳ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Ἀποικιῶν, ἐν δὲ Γερμανίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ κατατάσσονται εἰς τοὺς ἐργάτας ἐν ταῖς ἀποικίαις. Ποῖοι εἶναι οἱ ἐργάται οὗτοι, δὲν δύναμαι ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ ὁρίσω, ἀλλ’ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ παντὸς βάρους δὲν ἀναγνωρίζεται εἰς τοὺς ἀναξίους. Ἀλλαχοῦ ἐνόησαν, ὅτι τὸ μὴ ὑπηρετεῖν ἐν τῷ στρατῷ παντελῶς εἶναι ἀνόητον προνόμιον ὑπὲρ τῶν ὑποπεσόντων εἰς τὰς παραβάσεις τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ἢ εἰς ἐγκληματικὰς ποινάς, καὶ εἶπον, ὅτι δὲν δύνανται μὲν νὰ ὑπηρετήσουν ἐν τῷ στρατῷ, ἀφοῦ ἐκρίθησαν ὑπὸ τῶν νόμων ἀνάξιοι, ἀλλὰ δὲν πρέπει ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἀμείβωνται, ἀπαλλασσόμενοι καὶ πάσης ἄλλης ὑπηρεσίας κατωτέρας ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ ἢ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ καὶ ἂν τοῦτο δὲν ἀποφασίσωμεν νὰ πράξωμεν, νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ὁ καταδικασθεὶς εἰς ἓν τῶν πλημμελημάτων αὐτῶν ἐστερήθη διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως ἐπὶ χρόνον τῆς τιμῆς τοῦ ὑπηρετεῖν εἰς τὸ στράτευμα, ἅμα παρέλθῃ ὁ χρόνος οὗτος, πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς κατωτέρας τινὰς στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας. Διατὶ, ὅταν λάβῃ ἀποκατάστασιν ὁ τοιοῦτος, τὸν θεωροῦμεν ἱκανὸν νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὸν στρατόν, ἂν δὲ δὲν ἔλαβεν ἀποκατάστασιν, δὲν τὸν θεωροῦμεν ἱκανόν, καίτοι παρῆλθεν ὁ χρόνος τῆς ποινῆς, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν ἡ ἀπόφασις; Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει τὸ πρᾶγμα νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἄξιον νὰ ἐξετασθῇ, ἀφοῦ βλέπομεν τόσον πλῆθος καθυστερούντων κληρωτῶν. Πολλοὶ τούτων εἶναι πιθανώτατα ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέπεσαν εἰς τὰς πράξεις αὐτάς. Πόσοι καθ’ ἡμέραν δὲν καταδικάζονται εἰς ἐγκληματικὰς ποινὰς μεταξὺ τῶν μὴ κληρωθέντων ἔτι νέων τῶν διαφόρων ἀπογραφῶν; Πάντες οὗτοι, ὡς ἀνάξιοι, τυγχάνουσιν ἐκ τοῦ νόμου τοῦ προνομίου τῆς ἐντελοῦς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ πάσης στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Τοιοῦτον προνόμιον δὲν εἶναι μικρὰ ἐνθάρρυνσις πρὸς τὰ ἐγκλήματα.

§171Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι Βουλευταί, ἀνέρχομαι ἐπὶ τοῦ βήματος, διὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς διαγωγῆς συναδέλφων. Γνωρίζετε ὑμεῖς, οἱ ὁποῖοι νομοθετεῖτε, ὅτι ὑπάρχουν καὶ στρατιωτικοὶ κανονισμοί, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν σχετίζονται μὲ τὰ καθήκοντα τοῦ νομοθετικοῦ σώματος, σχετίζονται ὅμως πάντοτε πρὸς τὴν συμπεριφορὰν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἦναι καλὴ παντοῦ καὶ πάντοτε, καὶ εἰς τὸ στράτευμα καὶ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ παντοῦ, ὅπου συνέρχεται κόσμος πρὸς ἕνα ὡρισμένον σκοπόν. Ἀπὸ χθές, κύριοι Βουλευταί, εἴδετε τὴν συμπεριφορὰν τοῦ λοχαγοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου...

§172Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§173Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. .. τοῦ κυρίου Σταΐκου εἴδετε, ὅτι δὲν εἶναι συμπεριφορὰ ἁρμόζουσα...

§174Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Ἐν πρώτοις ἐδῶ δὲν εἶμαι λοχαγὸς, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ ἀποκαλῇ Βουλευτήν.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακοπαὶ δὲν ἐπιτρέπονται.

§176Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Οὐδεὶς εἶναι στρατιωτικὸς ἐνταῦθα.

§177Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. .. Γνωρίζετε, ὅτι παντοῦ καὶ πάντοτε ὁ εἷς πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἁρμόζουσαν συμπεριφορὰν πρὸς τὸν ἕτερον. Ἀπὸ χθὲς ὁ κύριος Βουλευτὴς δὲν κάμνει ἄλλο παρὰ νὰ ἐπαναλαμβάνῃ, ὅτι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔφερα ἐνταῦθα, δὲν ὑποστηρίζονται ὑπὸ τῆς λογικῆς· καὶ ἐπανέλαβε πάλιν αὐτὸ καὶ σήμερον, διότι τὸν ἤκουσα νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ψηφίζῃ παραλογισμούς...

§178ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν εἶπεν αὐτό.

§179Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἤκουσα τοιοῦτόν τι πολὺ καλά· σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τὸ εἶπεν... Αὐτὸ, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ, διότι ἄνευ τῆς καλῆς συμπεριφορᾶς τοῦ ἑνὸς πρὸς τὸν ἕτερον βεβαίως θὰ ἔλθωμεν εἰς διαπληκτισμοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ· καὶ μάλιστα, ἂν ἦτο νὰ εἶχε τὴν θέσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἄλλος τις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, δὲν θὰ ἔφερον τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἤξευρον ποῦ νὰ τὸ φέρω.

§180ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Τί εἶναι αὐτά!

§181Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, παρακαλῶ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ, καὶ κατὰ συνέπειαν θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου μειωμένον ἐκ τῶν φράσεων τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου. Ἐδῶ ἔχομεν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, καὶ κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς οἱ ἀναρμόστως φερόμενοι...

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς τὸν γνωρίζω καὶ τὸν σέβομαι, καὶ ἂν παρεκτραπῇ τις, θὰ τὸν ἐπαναφέρω εἰς τὴν τάξιν.

§183Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἐγὼ ὁμιλῶ πρὸς τὴν Βουλήν. Λοιπὸν κατὰ τὸν Κανονισμὸν «οἱ ἀναρμόστως πρὸς τοὺς συναδέλφους συμπεριφερόμενοι, οἱ τραχεῖς περὶ τὸ ὕφος προσκαλοῦνται ὑπὸ τοῦ Προέδρου νὰ δώσωσι τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις, ἢ νὰ ἀναιρέσωσι τὰ λεχθέντα· ἂν δὲ ἀρνηθῶσιν, ἀνακαλοῦνται εἰς τὴν τάξιν». Αὐτὴ εἶναι διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ ἐν ἰσχύϊ, τὴν ὁποίαν δὲν ἠμποροῦμεν, πρὸς τὸ συμφέρον ὅλων ἡμῶν, νὰ τὴν ἀφήσωμεν ἀνεφάρμοστον. Λοιπὸν θὰ ζητήσω τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι ἄλλως ἐγὼ θεωροῦμαι μειωμένος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις αὕτη.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἤκουσα τὸν Βουλευτὴν ἐκ Βάλτου νὰ ὁμιλήσῃ ἀπρεπῶς πρὸς ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ. Χθὲς, καθ’ ἣν ὥραν ὡμίλει, ἐγὼ δὲν ἤμην παρών. Ἂν ἤμην παρὼν καὶ παρεξετρέπετο ὁ κύριος Βουλευτής, βεβαίως θὰ τὸν ἀνεκάλουν εἰς τὴν τάξιν, εἴτε πρὸς Ὑπουργὸν ἂν ὡμίλει ἀπρεπῶς εἴτε πρὸς Βουλευτήν. Σήμερον εἴπετε, ὅτι ἐξεφράσθη, εἰπὼν ὅτι «αὐτὰ εἶναι παραλογισμοί»· δὲν τὸν ἤκουσα νὰ εἴπῃ τοιοῦτόν τι, καὶ πιστεύω, ὅτι καὶ οἱ κύριοι Βουλευταὶ δὲν τὸν ἤκουσαν. Ἂν ἔλεγε τὴν λέξιν ταύτην, θὰ τὸν ἀνεκάλουν ἀμέσως εἰς τὴν τάξιν. Συνεπῶς, ἂν νομίζητε τὸν ἑαυτόν σας προσβεβλημένον, ἂν δηλαδὴ ἐξεφράσθη οὕτω πῶς περὶ ὑμῶν, ἔπρεπεν εἰς ἐμὲ νὰ ἀποταθῆτε, καὶ ἐγὼ θὰ τὸν ἀνεκάλουν. Ὁπόταν ὅμως ζητῆτε ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ ζητήματος προσωπικοῦ μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἐκείνου, τὸ δὲ ζήτημα ἔχῃ σχέσιν πρὸς τὰ καθήκοντά μου, τότε ἐγὼ εἶμαι περιττὸς νὰ κάθημαι εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου.

§185ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Βεβαίως, βεβαίως (ἐπιδοκιμασίαι).

§186Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὰ ἴδια, τὰ ὁποῖα εἶπον πρὸς τὴν Βουλὴν, τὰ λέγω καὶ πρὸς ὑμᾶς· διότι ἐγὼ ἤκουσα τὴν λέξιν παραλογισμοὶ, σεῖς δὲν τὴν ἠκούσατε.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅτε ἠκούσατε τὴν λέξιν, ἔπρεπε νὰ μοὶ εἴπητε νὰ τὸν ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§188Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἶπε καὶ αὐτὴν τὴν λέξιν, καὶ τώρα σᾶς τὸ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ τὸν ἀνακαλέσητε.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποτείνομαι πρὸς τὴν Βουλήν.

§190ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§191ΕΤΕΡΟΙ (ὡσαύτως). Εἶναι 8 ἡ ὥρα.

§192Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί.

§193Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§194Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ μείνῃ τὸ ζήτημα ἐκκρεμὲς, ἵνα λυθῇ τὴν 10ην ὥραν, μετὰ τὴν διακοπὴν, ἀφοῦ ἐτέθη ἐπὶ τοῦ τάπητος· πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, διότι ἐφάπτεται τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον.

§195Ε. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπαρτία (θόρυβος).

§196ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§197Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς δὲν θὰ φύγωμεν, θὰ φύγητε σεῖς! (δεικνύει τὴν δεξιὰν πτέρυγα). (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§199Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πόσοι ἦσαν παρόντες;

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 75.

Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 καὶ 10′ μ. μ.)