1904.02.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23

τῆς 25 Φεβρουαρίου 1904.

(Τετάρτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 μ. μ., παρόντων 135 Βουλευτῶν, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, καὶ διορθωθέντα συμφώνως πρὸς παρατηρήσεις τοῦ κ. Θ. Π. Δηλιγιάννη ἐπικυροῦνται).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτροπὴ τοῦ Τριφυλιακοῦ Συλλόγου δι’ ὑπομνήματός της παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως ἰδιαζόντως ἐργασθῇ πρὸς ψήφισιν σωστικοῦ διὰ τὴν σταφίδα νομοσχεδίου. Κατάδικοί τινες τῶν φυλακῶν Πύλου δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ζητοῦσι νὰ τοῖς ἀπονεμηθῇ χάρις. Αἱ δημοδιδασκάλισσαι τοῦ νομοῦ Τρικκάλων δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι νὰ ἐξαιρεθῶσι τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῶν ἐτῶν τῆς συντάξεως. Ὁ γνωστὸς διὰ τὰς ἱστορικὰς καὶ ἐθνολογικὰς αὐτοῦ μελέτας κ. Ἰωάννης Πετρὼφ ἐξετύπωσε τὸ πέμπτον περὶ Μακεδονίας ἔργον του, καὶ ἀπέστειλε πρὸς τὴν Βουλὴν τόμους τινὰς αὐτοῦ. Θὰ καταστήσω τοῦτο προσιτὸν εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, καὶ θὰ παρακαλέσω αὐτοὺς νὰ ἐνισχύσωσι τὸ ἔργον τοῦ συγγραφέως, ἀγοράζοντες ἕκαστος ἀνὰ ἓν ἀντίτυπον.

§2ΛΟΥΚΑΣ ΜΠΕΛΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι περὶ τοῦ ἐθνικοῦ ἔργου τοῦ κ. Πετρὼφ πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις, συντρέχουσα τὸν συγγραφέα χρηματικῶς, διότι βεβαίως πᾶσα Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐνδιαφέρηται διὰ τὴν Μακεδονίαν.

§3Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτυπώθη δημοσίᾳ δαπάνῃ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφρόντισεν ἤδη ἡ Κυβέρνησις καὶ συνέτρεξε τὸν συγγραφέα, ἀλλὰ τὰ διατεθέντα ὑπ’ αὐτῆς δὲν ἐπήρκεσαν διὰ τὴν ἐκτύπωσιν.

§5Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς, ὡς Βουλευταὶ καὶ ὡς ἄτομα, ὀφείλομεν νὰ συντρέξωμεν τὸν κ. Πετρὼφ εἰς τὸ ἐθνικὸν ἔργον αὐτοῦ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δι’ ἐγγράφου αὐτοῦ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς παρακαλεῖ αὐτὸν νὰ προκαλέσῃ, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 63 τοῦ Συντάγματος, τὴν ἄδειαν αὐτῆς πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2784 καταδικαστικῆς ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Βόλῳ Πλημμελειοδικῶν κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Χαλκίδος κ. Ζησίμου Σαραβέλα. Κατὰ τὸ ἄρθρον 63 τοῦ Συντάγματος, ἀπαιτεῖται ἡ ἄδεια τοῦ Κοινοβουλίου πρὸς ποινικὴν καταδίωξιν Βουλευτοῦ. Κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 67 τοῦ Συντάγματος ἡ αἴτησις θέλει παραπεμφθῆ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα αὕτη ἀποφανθῇ.

§7ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Περὶ τίνος πρόκειται, κύριε Πρόεδρε;

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ ἐκτελέσεως ποινῆς 40 ἡμερῶν φυλακίσεως.

§9ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ δὲν ἐπερίμενον ἕως ὅτου λήξῃ ἡ Σύνοδος, καὶ τότε νὰ ἐκτελέσουν τὴν ἀπόφασιν ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς;

§10Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπόφασις τίνος χρονολογίας εἶναι;

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῆς 12 Νοεμβρίου 1903.

§12Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ καταδίωξις γίνεται κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1904!

§13Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν ἔλαβον ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως Βόλου, δι’ οὗ παρεκαλούμην νὰ ἐκτελέσω τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐκτελέσω τὴν ἀπόφασιν ταύτην, διότι ὁ κ. Σαραβέλας εἶναι βουλευτής, καθῆκον εἶχον νὰ διαβιβάσω τὸ ἔγγραφον πρὸς τὴν Βουλήν, ἵνα ζητηθῇ ἡ ἄδεια αὐτῆς συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα.

§14ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Οὐδεὶς ἔψεξεν ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ ἠδύναντο νὰ περιμείνωσιν ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας ἀκόμη.

§15Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως ποινικῆς ἀποφάσεως, ἐκ τοῦ νόμου ἁρμόδιος εἶναι ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν· ἡ αἴτησις ἑπομένως ὤφειλε νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν ὤφειλε νὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησιν. Παραδόξως ὅμως εἰσάγεται ἡ αἴτησις αὕτη διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· τὴν τοιαύτην δ’ εἰσαγωγὴν δὲν τὴν εὑρίσκω νόμιμον.

§16Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἂν εἰσήγετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλή; Ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰσῆγε τὴν αἴτησιν ταύτην, ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ αὕτη ὑπὸ τῆς Βουλῆς;

§17Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐξετάζω, ἂν νομίμως εἰσάγεται ἡ αἴτησις. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι ζήτημα οὐσιαστικόν, ἂν δηλ. πρόκειται περὶ ἀδείας πρὸς καταδίωξιν ἢ περὶ ἐκτελέσεως ἀποφάσεως. Βεβαίως πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως ἀποφάσεως, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἐγὼ ἐξήτασα τὸ ζήτημα μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ νομίμου τῆς εἰσαγωγῆς τῆς αἰτήσεως.

§18Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης· ἐπειδὴ δὲ προέκειτο περὶ στρατιωτικοῦ, ἡ ὑπηρεσία ἐθεώρησε πρέπον, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐγένετο, ἵνα τὰ ἔγγραφα ταῦτα διαβιβάσῃ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον, ὅπερ εἶναι τὸ τῶν Στρατιωτικῶν. Κατὰ συνέπειαν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διεβίβασε πρὸς τὴν Βουλὴν ἔγγραφα, ἅτινα ἀπέστειλε πρὸς αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Εἴτε τοῦτο ἐγίνετο εἴτε τὸ ἄλλο, εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα ἠθέλομεν φθάσει. Φρονεῖτε, ὅτι τακτικωτέρα ἤθελεν εἶσθαι ἡ εἰσαγωγὴ τῆς αἰτήσεως εἰς τὴν Βουλὴν ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, χωρὶς νὰ λάβῃ γνῶσιν παντάπασι τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν; Ἀλλ’ εἶπον, ὅτι οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἀφοῦ πρόκειται νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα.

§19Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ ἄλλου ζητήματος θὰ φέρω τὸν λόγον. Ὁ Ἀπόστολος Μαυρογένης, ἀντισυνταγματάρχης τῆς Φάλαγγος, ὁ ἄγων ἡλικίαν 105 ἐτῶν, ὑπηρετήσας τὴν πατρίδα καὶ ὡς στρατιώτης καὶ ὡς ἐπιστήμων καὶ ὡς πολίτης, καὶ φέρων εἰς τὰ στήθη τέσσαρας πληγὰς, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἐν τῷ ἱερῷ ἀγῶνι, τοῦ ὁποίου εἶναι τὸ μόνον ἀπολειφθὲν, τὸ μόνον ἐπιζῶν λείψανον, δι’ ἀναφορᾶς του, τὴν ὁποίαν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ζητεῖ, ἵνα τὸ Σῶμα τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους καταστήσῃ διὰ πράξεώς τού τινος ἀνετωτέρας τὰς ὀλίγας στιγμὰς, αἵτινες ὑπολείπονται εἰς αὐτόν. Κύριοι, ἐνῷ ἡ πατρὶς ἐδείχθη πρόθυμος πρὸς παροχὴν ἀμοιβῶν καὶ βαθμῶν εἰς τοὺς νεωτέρους στρατιωτικοὺς διὰ τὰς ὑπηρεσίας των, ἐφάνη λίαν φειδωλὴ εἰς τοὺς ἐπιζῶντας τῶν ἀγωνιστῶν διὰ τοῦ νόμου περὶ Φάλαγγος, διότι ὥρισε δι’ αὐτοῦ, ὅτι ὁ ἀνώτερος βαθμὸς διὰ τοὺς φαλαγγίτας ἀξιωματικοὺς εἶναι ὁ τοῦ συνταγματάρχου. Ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι ὁ γέρων Νικόλαος Μυκώνιος, ὁ πατὴρ τοῦ στρατηγοῦ καὶ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ἐλευθερίου Μυκωνίου, ὁ γνωστὸς ἥρως τοῦ 1821, ἦτο ταγματάρχης τῆς Φάλαγγος, ὁ δὲ υἱός του ἦτο ἀντισυνταγματάρχης, καὶ ἠναγκάζετο ὁ γέρων ἀγωνιστὴς, ὁ ταγματάρχης, νὰ φέρῃ σέβας εἰς τὸν υἱόν του, τὸν συνταγματάρχην καὶ ἀνώτερόν του! Ἐκ τοῦ νόμου δὲν δύναται ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸν Ἀπόστολον Μαυρογένην ἀνώτερος βαθμὸς, ἀλλὰ δύναται νὰ γείνῃ νόμος ἢ σύστασις, ὅπως χορηγῆται τῷ μόνῳ λειψάνῳ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος ἐπίκουρον βοήθημα 100 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη διὰ περισσοτέρων ν’ ἀσχοληθῶ καὶ νὰ ἐξάρω τὸ δίκαιον τῆς πρὸς τὸν γηραιὸν ἄνδρα χορηγίας τοιούτου βοηθήματος, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προσφέρῃ. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἰδιαιτέρως συνιστῶ —νομίζω δὲ ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντιφωνία ἐκ τῆς Βουλῆς— νὰ ληφθῇ πρόνοια μᾶλλον περὶ ἀπονομῆς ἀνωτέρου βαθμοῦ, ἥτις εἶναι ἀξιοπρεπεστέρα καὶ δι’ ἐκεῖνον καὶ δι’ ἡμᾶς.

§20Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, προσθέτω καὶ ἐγὼ τὴν ἐμὴν σύστασιν εἰς τὴν σύστασιν τοῦ κ. συναδέλφου, καὶ ἐλπίζω, ὅτι σύμπασα ἡ Βουλὴ θὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ μόνου πράγματι λειψάνου τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος.

§21ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον μετὰ συστάσεως τῆς Βουλῆς. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Φωτήλας.

§23ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Γνωρίζετε, Κύριοι, ποίαν ἐπίδοσιν ἔλαβεν ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ παρ’ ἡμῖν τελευταῖον. Μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες ἐπεδόθησαν εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, εἶναι καὶ ἡ ἐπαρχία μου, ἡ τῶν Καλαβρύτων. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου περὶ ἀλλαγῆς τοῦ συστήματος τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ ἐγίνετο μεγάλη καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ, παρήγοντο 20,000 καὶ 25,000 ὀκάδες καπνοῦ κατ’ ἔτος· ἀλλ’ ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νέου νόμου, τῆς φορολογίας δηλαδὴ τοῦ καπνοῦ διὰ τῶν καπνοκοπτηρίων, ἠλαττώθη ἐπαισθητῶς ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ. Ἀπό τινος ὅμως χρόνου, ἤτοι ἀπὸ δύο ἐτῶν, ὅτε εἰσήχθη ὁ σπόρος τοῦ καπνοῦ τῆς Καβάλλας καὶ τῆς Ξάνθης, ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ ἐπετάθη εἰς βαθμὸν μέγαν, καὶ ἡ παραγωγὴ εἶναι λίαν σπουδαία· παράγονται 15 χιλιάδες, 18 χιλιάδες, 20 χιλιάδες, καὶ 22 χιλιάδες ὀκάδες καπνοῦ, ἐν τούτοις αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ δὲν ἔπεμψαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πίνακας περὶ τῆς ποσότητος τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ, καὶ ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάγηται εἰς τὰς μὴ καπνοφόρους. Αἱ μὴ καπνοφόροι ἐπαρχίαι ὑποβάλλονται εἰς πολλὰς διατυπώσεις, καὶ αἱ διατυπώσεις αὗται γεννῶσι πολλὰς καταχρήσεις, ἐντεῦθεν δ’ ἐμποδίζεται ἡ περαιτέρω καλλιέργεια καὶ ἀνάπτυξις τῆς καπνοφυτείας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος ἀναγνωρίσῃ τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων ὡς καπνοφόρον, ἂς πράξῃ δὲ τοῦτο καὶ δι’ ἄλλας ἐπαρχίας, ὅσαι εἶναι καπνοφόροι, διότι εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, προνομιοῦχοι αἱ ἐπαρχίαι αἱ θεωρούμεναι καπνοφόροι, διότι δὲν ὑποβάλλονται εἰς διατυπώσεις, καὶ μὴ ὑποβαλλόμεναι εἰς διατυπώσεις δύνανται ἀκόπως καὶ ἐλευθέρως νὰ καλλιεργῶσι καπνόν, ἐνῷ αἱ ἐπαρχίαι αἱ θεωρούμεναι μὴ καπνοφόροι ὑποβάλλονται εἰς ἀπείρους διατυπώσεις καὶ ἐνοχλήσεις ὑπὸ τῶν ἀρχῶν· πολλαὶ καταχρήσεις γίνονται, πολλοὶ παράγοντες καπνὸν εἰσάγονται εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα, ἀλλ’ ἀθωοῦνται, ὑποβάλλονται ὅμως εἰς μυρίας βασάνους. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ βεβαιωθῇ διὰ τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι τὸ παραγόμενον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων ποσὸν καπνοῦ εἶναι 20,000 ὀκάδες περίπου, ν’ ἀναγνωρίσῃ διὰ Διατάγματος τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην καπνοφόρον.

§24Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν οὕτως ἔχωσι τὰ πράγματα, ἔχω καθῆκον νὰ τὸ πράξω.

§25ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγένοντο, κύριε Ὑπουργέ, πολλαὶ ἀναφοραί, ἀλλὰ τὰς ἀναφορὰς ταύτας δυστυχῶς—δὲν ἐννοῶ ὑμᾶς—τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν τὰς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν.

§26Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρώτην φορὰν τὰ ἀκούω.

§27ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀνεξαρτήτως δὲ τοῦ ποσοῦ τοῦ παραγομένου καπνοῦ, ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ διάκρισις.

§28Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐπιβάλλει ὁ νόμος.

§29ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Νὰ φέρητε νομοσχέδιον, μεταβάλλον τὸν νόμον. Διατὶ νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις; Διατὶ ἄλλαι μὲν ἐπαρχίαι νὰ θεωρῶνται καπνοφόροι καὶ ἄλλαι μὴ καπνοφόροι; Διατὶ ἐπαρχίαι τινὲς νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἀπείρους διατυπώσεις, νὰ γίνωνται ἐκεῖ ἄπειροι καταχρήσεις, καὶ νὰ ἐμποδίζηται ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ, ἐξ οὗ τόσα προσδοκᾷ ἡ καθόλου οἰκονομία τῆς χώρας; Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, ν’ ἀφομοιώσητε ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους ἤδη, ὅτε ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ ἐπεκτείνεται, καὶ μάλιστα διὰ τοῦ νέου σπόρου καπνοῦ Ξάνθης καὶ Καβάλλας. Εἶναι πίεσις τὸ γινόμενον εἰς τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι δὲν θεωροῦνται καπνοφόροι. Ἐπειδὴ δὲ συνέπεσε νὰ κάμω αὐτὴν τὴν παράκλησιν, θὰ ἐπαναλάβω καὶ μίαν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ὀλυμπίας κύριος Μοσχούλας. Ὁ κύριος Μοσχούλας ἠρώτησεν ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, ὅπως ἠρώτησε καὶ τὸν πρώην Πρωθυπουργόν, τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴν κύριον Δ. Ράλλην, ἂν ἐπὶ τῆς ὑπουργίας αὐτοῦ εἶχον ὑποβληθῆ προτάσεις περὶ τοῦ παρακρατήματος,—ὄχι περὶ τοῦ ὑπερβάλλοντος ποσοῦ τοῦ σταφιδοκάρπου, δι’ ὃ πρόκειται νὰ συναφθῇ σύμβασις μεταξὺ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τῶν ἄλλων Τραπεζῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν ἀφ’ ἑτέρου.— Πολὺ ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς νὰ δώσητε τὰς πληροφορίας ταύτας εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἤθελον παρακαλέσει καὶ τὸν ἀξιότιμον πρώην Πρωθυπουργὸν κ. Ράλλην νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ὑπεβλήθησαν τοιαῦται προτάσεις τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον γνωρίζω, ὅτι, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ μέτρον τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὴν ἀπέκρουεν ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης, εἶχον ὑποβληθῆ εἰς τὸν ἀείμνηστον Τρικούπην τοιαῦται προτάσεις ἐκ μέρους πολλῶν κεφαλαιούχων, ἰδίᾳ Ἄγγλων, οἵτινες ἐζήτουν, ἐὰν ἐψηφίζετο ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, νὰ ἀγοράσωσι τὸ ποσὸν τοῦ παρακρατήματος ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, προσφέροντες τιμὰς ἱκανοποιητικὰς καὶ πολὺ μεγαλειτέρας ἐκείνων, τὰς ὁποίας προσφέρουσιν οἱ οἰνοπνευματοποιοί. Ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης ἀπέκρουσε τὰς προτάσεις ἐκείνας, οὐχὶ λόγῳ τῶν τιμῶν, ἀλλὰ διότι κατ’ ἀρχὴν ἀπέκρουε τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως. Ἐπεθύμουν νὰ λάβωμεν τὰς πληροφορίας ταύτας. Ἤθελον δὲ συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προκειμένου νὰ καταρτίσῃ αὐτὴν τὴν σύμβασιν, —ὅπερ ἴσως ἔπραξεν ἤδη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς τὸ ἀγνοοῦμεν,—ν’ ἀποταθῇ πρὸς διαφόρους κεφαλαιούχους καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ, διότι ὑποθέτω, ὅτι ἠδύνατο νὰ παρουσιασθῇ Ἑταιρεία τις, ἡ ὁποία νὰ ἀγοράσῃ τὸ παρακράτημα καὶ τὸ ὑπερβάλλον τῆς παραγωγῆς, τὸ προωρισμένον διὰ βιομηχανικὴν κατανάλωσιν, ἐντεῦθεν δὲ θὰ εἶχε μεγάλην ὠφέλειαν ὁ τόπος. Διατὶ τὸ παρακράτημα αὐτὸ, ὅπερ ἀποδίδει εἰς τοὺς βιομηχάνους ὠφέλειαν 200 καὶ 300%, νὰ μὴ ἐργασθῶμεν, ὅπως τὸ προσφέρωμεν εἰς ἑταιρείαν εἴτε ἐν Ἀγγλίᾳ εἴτε ἐν Γερμανίᾳ εἴτε ἀλλαχοῦ; Τώρα μάλιστα, ὅτε ἀφωμοιώθη ὁ δασμὸς ἐπὶ τῶν τουρκικῶν οἴνων πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν ἑλληνικῶν, ἠδύνατο νὰ παρουσιασθῇ μία ἑταιρεία ξένη, ἡ ὁποία νὰ μᾶς δώσῃ τιμὰς μᾶλλον ἱκανοποιητικὰς. Ἐπεθύμουν λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, ν’ ἀκούσω παρ’ ὑμῶν, διότι ἐγράφη τότε εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἅτε διηύθυνε τὰ κοινὰ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω, ἂν ὑπεβλήθησαν τοιαῦται προτάσεις εἴτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Ράλλη εἴτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας.

§30Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀπήντησα ἀμέσως εἰς τὴν πρόκλησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ὀλυμπίας Βουλευτοῦ, ὅτε αὕτη ἐγένετο, διότι ἐφρόνουν, ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ὅτε θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν σταφίδα, ἔπρεπε νὰ κατατεθῶσι συγχρόνως καὶ τὰ ἀφορῶντα εἰς ἄλλας προτάσεις. Δὲν ἐνόμιζον ὅτι ἐπείγει ἡ ἄμεσος αὐτῶν κατάθεσις. Ἀλλ’ ἐὰν τοιαύτην ὑποβάλλητε αἴτησιν, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ καταθέσω αὔριον εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ πρὸς τὰς γενομένας εἰς τὸν προκάτοχον ἡμῶν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς προτάσεις. Καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, δὲν εἶναι προτάσεις ὡρισμέναι, εἶναι προτάσεις, ὅπως τεθῶσι κανόνες τινές, κατὰ τοὺς ὁποίους ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι κεφαλαιοῦχοι, ἀναλαμβάνοντες τὴν μονοπωλίαν ἢ τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν τῆς πωλήσεως τῆς σταφίδος. Ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου προκατόχου μου αἱ προτάσεις αὗται ἐθεωρήθησαν ἀπολύτως ἀσαφεῖς καὶ ἀόριστοι, συνέστησε δ’ ἐπὶ τούτῳ ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία τὴν αὐτὴν προέβαλε γνώμην, καὶ ἕνεκα τούτου εἰς οὐδεμίαν ὁ Ὑπουργὸς προέβη ἀπόφασιν. Καὶ εἰς τὴν σημερινὴν δὲ Κυβέρνησιν ἐγένοντο προτάσεις, ἀλλ’ αὗται ὑπῆρξαν ἐπίσης τόσον ἀσαφεῖς, τόσον ἀόριστοι, τόσον ἀνεπιτυχεῖς καὶ ἄστοχοι, σχετικῶς πρὸς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὰς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων συνάδελφος ἐποιήσατο μνείαν προτάσεων γενομένων πρὸς τὸν ἀείμνηστον Τρικούπην, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω καὶ αὐτὸν καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι διὰ τῶν προτάσεων ἐκείνων δὲν προσεφέροντο τιμαὶ τοιαῦται, ὥστε νὰ συμφωνηθῇ μετὰ τῶν προσφερόντων ἡ πρὸς αὐτοὺς πώλησις τοῦ παρακρατήματος. Προχείρως δὲν ἐνθυμοῦμαι ὑπὸ τίνων ἐγένοντο αἱ προτάσεις, ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐλήφθησαν κἄν ὑπ’ ὄψιν αἱ προτάσεις ἐκεῖναι, εἶναι ὅτι οἱ προτείνοντες προέβαλλον τὴν τιμὴν τῶν δραχμῶν 30 κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν πρὸς ἀγορὰν τοῦ παρακρατήματος. Ἡ τιμὴ ὅμως αὕτη ἐθεωρήθη ἀσύμφορος, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν. Οὐχ ἧττον θ’ ἀναζητήσω εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἄν εὑρεθῶσι τοιαῦται τῆς ἐποχῆς ἐκείνης προτάσεις, θὰ καταθέσω καὶ ταύτας.

§31ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ προτάσεων, ὅσον ἀφορᾷ τὸ μονοπώλιον εἴτε τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν τῆς σταφίδος, διότι ὄντως αἱ προτάσεις, διὰ τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἀνέγνων ὅτι ὑπεβλήθησαν ἐκ μέρους τινὸς, μοὶ ἐφάνησαν ἐντελῶς ἕωλοι καὶ δυσεφάρμοστοι. Ὡμίλησα περὶ ἄλλων προτάσεων, περὶ προτάσεων ἐκ μέρους ξένης Ἑταιρείας, ἥτις ἀνελάμβανε τὴν ἀγορὰν τοῦ παρακρατήματος, ὅπως καὶ τοῦ πλεονάσματος. Γνωρίζω θετικῶς καὶ ἀσφαλῶς, καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι, ὄντος Πρωθυπουργοῦ τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, ὑπεβλήθησαν προτάσεις, ἐὰν ἐψηφίζετο ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, νὰ παραχωρηθῇ τὸ παρακράτημα ἐπὶ μίαν δεκαετίαν. Καὶ βεβαιῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἤκουσα ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ ἰδίου Τρικούπη, ὅτι αἱ τιμαὶ ἦσαν λίαν ἱκανοποιητικαί, ἦσαν ἀνώτεραι τῶν 100 καὶ 120 δραχμῶν τὴν χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν. Ὁ μακαρίτης Τρικούπης ἐδυσκολεύθη νὰ συναινέσῃ εἰς τοιαύτην παραχώρησιν, πρῶτον διότι, ὡς εἶπον, κατ’ ἀρχὴν ἦτο κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως, καὶ δεύτερον, διότι δὲν ἐνόμιζε πρέπον νὰ δεσμεύσῃ τὴν παραγωγὴν τοῦ τόπου διὰ τῆς παραχωρήσεως τοῦ παρακρατήματος εἰς ξένην ἑταιρείαν ἐπὶ μίαν δεκαετίαν. Αἱ τιμαὶ ὅμως, βεβαιῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, — διότι, ἐπαναλαμβάνω, συνέπεσεν ὁ μακαρίτης Τρικούπης νὰ μοὶ εἴπῃ ταῦτα, — ἦσαν λίαν συμφέρουσαι καὶ ἱκανοποιητικαί, καὶ διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας εἶχε καθῆκον, πρὶν ἢ ὑπογραφῇ ἡ μεταξὺ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν σύμβασις ν’ ἀποταθῇ πρὸς ξένας ἑταιρείας, διότι ἠδύνατο μεγάλως νὰ ὠφεληθῇ ὁ τόπος οὐ μόνον ἐκ τῶν τιμῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς βιομηχανίας, ἥτις ἤθελεν ἀναπτυχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τῶν παραγομένων προϊόντων τοῦ παρακρατήματος, καὶ τοῦ ὑπερβάλλοντος ποσοῦ τῆς παραγωγῆς.

§32Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσα τελευταῖον προσέθηκεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτής. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν οὐδεμία ὑπεβλήθη πρότασις...

§33ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶπον ὅτι ὑπεβλήθη.

§34Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. .. παρ’ οὐδενὸς ἐργοστασιάρχου ἢ κεφαλαιούχου, ὅπως ἀγοράσῃ τὸ παρακράτημα καὶ τὸ χρησιμοποιήσῃ εἰς βιομηχανικὴν χρῆσιν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Ἕν μόνον γινώσκω, ὅτι εἴς τινα σύσκεψιν, εἰς ἣν προήδρευεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ εἰς ἣν ἔλαβον μέρος καὶ μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἓν τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου ἐκείνου εἶπε μεταξὺ τῶν ἄλλων, ὅτι εἰς αὐτὸν εἶπέ τις, ὅτι εἶναι μία Ἀγγλικὴ ἑταιρεία, ἥτις ἠδύνατο, ἐὰν εἰς αὐτὴν παρεχωρεῖτο τὸ μονοπώλιον τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, νὰ δανείσῃ — δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσα — 500,000 ἢ 300,000 λίρας, καὶ ὅτι καὶ μία ἄλλη ἑταιρεία προσεφέρετο νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐγκατάστασιν ἐργοστασίου, τοῦ ὁποίου ἡ ἀποστολὴ θὰ ἦτο ἡ χρησιμοποίησις τοῦ παρακρατήματος. Προεκλήθη ὁ ἀξιότιμος σύμβουλος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης νὰ ὀνομάσῃ τοὺς προτείνοντας, καὶ οὗτος ἀπήντησεν, ὅτι εἰς αὐτὸν περὶ τούτου ἔστειλεν ἐπιστολὴν εἷς μετερχόμενος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὸν μεσίτην ἐν Ἀθήναις ἢ ἐν Πάτραις, ὑπεσχέθη δὲ νὰ διασαφήσῃ τὰ περὶ τούτου, καὶ μετὰ πολλὰς ἡμέρας προεκλήθη — ὄχι πλέον ἐπισήμως — καὶ ἐδήλωσεν, ὅτι αἱ ἀπαντήσεις, αἱ δοθεῖσαι εἰς αὐτόν, ἦσαν ἀρνητικαί. Δὲν εἶναι τὸ πρᾶγμα ἁπλοῦν, ὡς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων συνάδελφος παρέστησε· διότι, ἐὰν τοιαῦται προτάσεις προεβάλλοντο, — τῶν προτάσεων δὲ τούτων ἡ ἀποδοχὴ ἤθελε συντελέσει εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, — ἡ Κυβέρνησις ἤθελε σπεύσει ν’ ἀποδεχθῇ τὰς προτάσεις. Δυστυχῶς ὅσαι προτάσεις ὑπεβλήθησαν μέχρι τοῦδε ἦσαν προτάσεις σκοποῦσαι μονοπώλιον, ἑνιαίαν διαχείρισιν καὶ καθιέρωσιν συστήματος τοιούτου, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ καταστρέψῃ τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ προσήκουσα ὥρα, θὰ συζητηθῶσι πάντα ταῦτα, καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφανθῇ.

§35ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ προτάσεων, τὰς ὁποίας σύμβουλός τις ἢ μεσίτης ὑπέβαλεν εἰς τὴν Συνέλευσιν, ἥτις συνεκροτήθη ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι τοιαῦται προτάσεις σοβαραὶ εἶχον ὑποβληθῆ πρὸς τὸν ἀείμνηστον Πρωθυπουργὸν Τρικούπην, δὲν ἦτο δὲ ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῶσι προτάσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι, ἐὰν ὑπεβάλλοντο τοιαῦται προτάσεις, ἀμέσως ἤθελε σκεφθῆ περὶ αὐτῶν. Καθῆκον εἶχεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ καθῆκον εἶχεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐρευνήσῃ, ν’ ἀποταθῇ πρὸς τὰς Πρεσβείας, νὰ ζητήσῃ πανταχόθεν πληροφορίας, μὴ τυχὸν ὑπῆρχεν ἑταιρεία ξένη, ἡ ὁποία νὰ θέλῃ νὰ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν καὶ τοῦ παρακρατήματος καὶ τοῦ ὑπερβάλλοντος ποσοῦ τῆς παραγωγῆς, τὸ ὁποῖον διὰ συμβάσεως νὰ ἀγοράσῃ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ τόπου. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἰδέα μου, καὶ οὐχὶ περὶ προτάσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε μεσίτης ἢ σύμβουλός τις, διὰ νὰ καταδείξῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐγὼ εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ἕωλος, εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας τινὲς ὑποβάλλουσι διὰ νὰ παραστήσωσιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἔχουσι προτάσεις. Ἐγὼ ἐκ μόνου διαφέροντος, ἐκ πόνου πρὸς τὸν τόπον, ἐκ πόνου πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ὑπέβαλον τὰς παραστάσεις μου ταύτας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἦτο δὲ περιττόν, νομίζω, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπέβαλεν εἷς μεσίτης προτάσεις καὶ ἰδέας καὶ τὰς ἐγκατέλειψεν. Ἤθελον δὲ νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπὶ τοῦ ἐνδιαφέροντος ζητήματος τῆς καπνοπαραγωγῆς, διότι θεωρῶ, ἐπαναλαμβάνω, ἄδικον νὰ διαιρῶνται αἱ ἐπαρχίαι εἰς καπνοφόρους καὶ εἰς μὴ καπνοφόρους· διότι αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται μὴ καπνοφόροι, ὑποβάλλονται, ἐπαναλαμβάνω, εἰς μυρίας διατυπώσεις, εἰς μυρίας βασάνους, καὶ ἐμποδίζονται εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, ἥτις ἔλαβε τελευταῖον ἐν Ἑλλάδι μεγάλην ἐπίδοσιν.

§36Ι. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν καὶ ἐπεκτείνῃ τὰ προνόμια τῶν καπνοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν καὶ εἰς ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες κατόπιν τοῦ νόμου ἀπεδείχθη ὅτι παράγουσι ποσὸν καπνοῦ πλέον τῶν 20,000 ὀκάδων ἐτησίως, ἔρχομαι καὶ ἐγὼ ἐπικουρικῶς νὰ παρακαλέσω, ὅπως, ὅταν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀποφασίσῃ νὰ πράξῃ τοῦτο, εἴτε διὰ Βασ. Διατάγματος, εἴτε διὰ νόμου μεταρρυθμίζοντος τὸν νόμον περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ, περιλάβῃ καὶ τὴν Ναυπακτίαν, εἰς τὴν ὁποίαν, ἀκριβῶς ἀφ’ ὅτου ἐπεξετάθη ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ τῆς Ξάνθης καὶ τῆς Καβάλλας, τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς ὑπερβαίνει τὰς 20,000 ὀκάδας, ἤτοι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν νόμον δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὸ προνόμιον, τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενον.

§37Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις σχετικῶς πρὸς τὸ προκῦψαν ζήτημα περὶ ἐπεκτάσεως τῶν εὐκολιῶν τοῦ νόμου περὶ καπνοῦ εἰς τὰς μὴ καπνοπαραγωγοὺς ἐπαρχίας, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτής. Ἔχομεν νόμον ἐν ἰσχύϊ, ὁ ὁποῖος καθώρισεν, ὅτι εἰς μόνας τὰς ἐπαρχίας, τῶν ὁποίων ἡ παραγωγὴ ὑπερβαίνει τὰς 20,000 ὀκάδας καπνοῦ, ἐπιτρέπεται ἡ ἄνευ διατυπώσεων μεταφορά. Εἶναι δὲ καθωρισμέναι αἱ διατυπώσεις, καθ’ ἃς γίνεται ἡ μεταφορά. Εἶπον εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτήν, ὅτι οὗτος συνέστησε νὰ ἐξετάσω, ἂν ὄντως ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων ἔχει παραγωγὴν καπνοῦ ὑπερβαίνουσαν τὰς 20,000 ὀκάδας, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ προκαλέσω Β. Διάταγμα, ὅπως καὶ ἡ ἐπαρχία αὕτη θεωρηθῇ καπνοπαραγωγὸς ἐπαρχία. Τοῦτο δὲ ἀπαντῶ καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Ναυπακτίας Βουλευτήν. Προκειμένου ὅμως περὶ νομοθετήματος, τροποποιοῦντος τὸ ἐν ἰσχύϊ τοιοῦτον, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ἔχει ἀπόλυτον ἐλευθερίαν ἡ Κυβέρνησις, διότι δυστυχῶς τὸ ἔσοδον τοῦ καπνοῦ εἶναι ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων, πᾶσα δὲ μεταβολὴ τῶν κρατούντων δὲν δύναται νὰ γένηται, εἰμὴ συγκαταθέσει τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἂν ταύτην ἠθέλομεν ἐπιτύχει, βεβαίως θέλομεν προθύμως φέρει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ κατάλληλον νομοσχέδιον· ἀλλὰ νὰ ἐκβιάσωμεν τὴν συγκατάθεσιν ταύτην δὲν δυνάμεθα. Λοιπὸν θὰ μελετηθῇ τὸ θέμα, καὶ εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν θὰ δώσω τὴν ἀπαιτουμένην πληροφορίαν.

§38ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Διὰ νὰ μὴ ὁμιλήσω διὰ τετάρτην φορὰν, δὲν λαμβάνω τὸν λόγον· ἄλλως ἠδυνάμην νὰ ἀπαντήσω.

§39Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν τὸ νέον δασμολόγιον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν οἴνων εἰς Ἰταλίαν, καὶ ἀπὸ πότε ἐτέθη. Συνάμα δὲ, ἂν ἡ σύμβασις τοῦ 1889 μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας ὑφίσταται ἔτι, καὶ πόση εἶναι ἡ διάρκεια αὐτῆς, ἤτοι ἂν εἶναι ἀπροσδιόριστος ἢ προσδιωρισμένος ὁ χρόνος τῆς ἰσχύος αὐτῆς. Τοῦτο εἶναι σπουδαῖον νὰ τὸ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ, καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος διεξάγει τὰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν βιομηχάνων περὶ παραχωρήσεως τοῦ παρακρατήματος καὶ τοῦ πλεονάσματος. Διότι, ἐνῷ ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου κατηγγέλθη ἡ σύμβασις, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶχε γνῶσιν. Πῶς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος δὲν διεβίβασε τὴν σχετικὴν ἀλληλογραφίαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ ἔχῃ γνῶσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῶν διαπραγματεύσεων;

§40Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ περὶ τῆς διαρκείας τῆς συμβάσεως, τῆς ὑπογραφείσης κατὰ τὸ 1899 μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας, αὕτη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἔχει διάρκειαν ἑνὸς ἔτους, ἀλλὰ παρατείνεται, ἐφ’ ὅσον δὲν καταγγελθῇ. Ὅταν τὸ ἕτερον τῶν δύο μερῶν καταγγείλῃ τὴν σύμβασιν, αὕτη παύει ἰσχύουσα μετὰ ἕξ μῆνας ἀπὸ τῆς καταγγελίας.

§41Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε σᾶς ἠρώτησα πρό τινων ἡμερῶν, δὲν ἦσθε ἐν γνώσει πότε λήγει ἡ συνθήκη τῆς Ἰταλίας πρὸς τὴν Αὐστρίαν, διότι πρὸς ταύτην ἀφομοιοῦται καὶ ὁ δασμὸς τῶν εἰσαγομένων προϊόντων κλπ. Αὐτὸ ἦτο σπουδαῖον νὰ τὸ γνωρίζῃ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τώρα σᾶς ἐρωτῶ καὶ πάλιν, ὑπάρχει ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον λήγει ἡ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας σύμβασις; καὶ πότε λήγει;

§42Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔληξεν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν καταγγελθῇ, ἐξακολουθεῖ ἰσχύουσα μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἤθελε καταγγελθῆ, καὶ τότε μετὰ ἕξ μῆνας δὲν ἰσχύει πλέον.

§43Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Αἰγιαλείας ἔχει μεγάλην σοβαρότητα, διότι φρονεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ ὀρθῶς, ὅτι ἡ ἀφομοίωσις τῶν τελῶν εἰσαγωγῆς ἐπὶ τῶν ἐκ Τουρκίας εἰς Ἰταλίαν εἰσαγομένων οἴνων, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀνταγωνίζονται οἱ ἑλληνικοὶ οἶνοι, οἱ ἐκ σταφίδος παραγόμενοι, παρέχει μεγάλην ἐλπίδα σπουδαίας ἐξαγωγῆς ἑλληνικῶν οἴνων εἰς Ἰταλίαν, καὶ ἑπομένως, ἂν εἰς τὸ μέλλον γένηται νέα σύμβασις μεταξὺ Ἰταλίας καὶ Αὐστρίας ἢ Τουρκίας, ἢ ὁ αὐτὸς δασμολογικὸς ὅρος θὰ τηρηθῇ, ἢ θὰ ὠφεληθῶμεν καὶ ἡμεῖς τῆς βελτιώσεως.

§44Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐργαζόμεθα, κύριε Βουλευτά.

§45Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως δὲν θὰ μείνητε ἄεργοι· αὐτὸ τὸ ἀπεδείξατε. Δὲν σᾶς ἐκάκισα ἐπὶ ἀδρανείᾳ. Βεβαίως ἔχομεν τὰ μέσα καὶ ἡμεῖς νὰ ἐπιτύχωμεν παρὰ τῆς Ἰταλίας τοὺς αὐτοὺς ἐμπορικοὺς καὶ τελωνιακοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους θὰ ἐπετύγχανεν ἡ Αὐστρία, ἢ ἡ Τουρκία, ἢ ἄλλη Δύναμις· ἄλλως, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν σύμβασιν, καθ’ ἣν ἔχομεν τὸ δικαίωμα τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους...

§46Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἀνεγνώσατε τὴν σύμβασιν;

§47Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἠξεύρω πολὺ καλά· ἔχομεν ὡρισμένον τὸν δασμὸν τοῦ οἴνου.

§48Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὁρίζεται ἀκριβῶς τὸ τέλος τῶν 12 φράγκων τὸ ἑκατόλλιτρον, ἐν τῷ σημείῳ δὲ τούτῳ δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους.

§49Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν ὡρισμένην σύμβασιν μετὰ τῆς Ἰταλίας, ἀόριστον ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς λήξεως, μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι δύναται ἑκάτερον τῶν συμβαλλομένων Κρατῶν νὰ καταγγείλῃ τὴν σύμβασιν, ὀψέποτε θελήσῃ· παύει δὲ ἡ ἰσχὺς αὐτῆς μετὰ 6 μῆνας ἀπὸ τῆς καταγγελίας. Τοιαύτην καταγγελίαν δὲν φοβοῦμαι τοὐλάχιστον ἐγὼ ἐκ μέρους τῆς Ἰταλίας, διότι οἱ ὅροι τῆς συμφωνίας τῆς ἐμπορικῆς μεταξὺ Ἰταλίας καὶ Ἑλλάδος καὶ αἱ ἄλλαι σχέσεις ἡμῶν αἱ συμβατικαὶ εἶναι ἐπωφελεῖς εἰς τὴν Ἰταλίαν μᾶλλον παρὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα· ὥστε δὲν τρέχομεν τὸν κίνδυνον τῆς καταγγελίας ἐκ μέρους τῆς Ἰταλίας τῆς τοιαύτης συμβάσεως· ὁ δὲ εἰσαγωγικὸς ἐπὶ τοῦ οἴνου δασμὸς τῶν 12 φράγκων εἶναι πλέον γενικὸς διὰ πάντας τοὺς εἰσαγομένους οἴνους εἰς Ἰταλίαν, οὐδὲ θὰ θελήσῃ ἡ Ἰταλία, οὔτε θὰ ἀνεχθῶμεν ἡμεῖς, νὰ ἐπιβάλῃ ἐσκεμμένως πλέον καὶ ἐχθρικῶς διαφορικὰ τέλη εἰς τοὺς οἴνους ἡμῶν. Σήμερον, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἄλλη τις Δύναμις ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους ὅρους διὰ τὸν οἶνον συμβεβλημένη, καὶ μὲ τὸν εἰσαγωγικὸν φόρον τῶν 12 φράγκων οἱ οἶνοι οἱ ἑλληνικοὶ βεβαίως θὰ προτιμηθῶσι, καὶ κατὰ μεγαλείτερον ποσὸν ἢ νῦν θὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Ἰταλίαν. Τὸ συμφέρον δὲ, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι, ὅτι, ἐπειδὴ ἐπίκειται ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, πρέπει νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπὸ σοβαρὰν σκέψιν τὴν εὐκολίαν ταύτην τῆς εἰσαγωγῆς ἑλληνικῶν οἴνων, μιστελίων καὶ λοιπῶν ἐκ σταφίδος προϊόντων εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅπως ἐπιτευχθῇ ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν μείζων τιμὴ διὰ τὴν σταφίδα παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἀναλάβει τὴν βιομηχανικὴν ἐπεξεργασίαν αὐτῆς, ἢ ἄλλως ἤθελον συμβληθῆ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Βεβαίως εἶναι εὐτύχημα μέγα, καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ διαπραγματευθῇ πρὸς τρίτους περὶ σταφίδος, νὰ ἔχῃ ἤδη νὰ παράσχῃ πρὸς αὐτοὺς καὶ πρόσθετον ἀντάλλαγμα, τὴν μεγαλειτέραν ἀσφαλῶς κατανάλωσιν τῶν ἐξ αὐτῆς προϊόντων ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἰδίως τοῦ οἴνου, μιστελίου κλπ.

§50Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ σταφίδος, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν ἔχει πληροφορίας περὶ τοῦ εἰσαγομένου εἰς Γαλλίαν σταφιδοκάρπου πρὸς βρῶσιν, ἂν φορολογεῖται ὡς εἰσαγόμενος πρὸς ἀπόσταξιν.

§51Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Διὰ τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, ἀπευθυνθεῖσάν μοι πρὸ ἡμερῶν, ἐζήτησα παρὰ τῆς ὑπηρεσίας σημείωμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω πρόχειρον. Αὔριον θὰ τὸ καταθέσω.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§53Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ βουλευτὴς Κραναίας κ. Γεράκης δι’ ἐπερωτήσεως αὐτοῦ ἐζήτησε νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ καταγγελία κατὰ τοῦ καθηγητοῦ τῶν δερματικῶν νοσημάτων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Καταθέτω αὐτήν. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κύριος Ἀγγελόπουλος ἐποιήσατο λόγον πρό τινων ἡμερῶν περί τινος ὑποθέσεως πλοιάρχου τινός. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εἶχεν ὑποβληθῆ τῇ 17 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. αἴτησίς τις περὶ τούτου. Τῇ ἑπομένῃ ἀκριβῶς, 18 Ἰανουαρίου, ἀπεστάλη ἡ αἴτησις αὕτη πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, ἀμέσως δὲ τῇ 23 Ἰανουαρίου ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν δι’ ἐγγράφου αὐτοῦ ἐπληροφόρησε τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῆς ἐν λόγῳ ὑποθέσεως. Καταθέτω καὶ τὸ ἔγγραφον τοῦτο. Μετὰ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κυρίου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἀμέσως τηλεγραφικῶς παρεκάλεσα τὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν νὰ πληροφορήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον, εἰς ποίαν στάσιν εὑρίσκεται ἡ ἐν λόγῳ ὑπόθεσις, συνεπείᾳ δὲ τῆς παραγγελίας ταύτης ἀπέστειλεν οὗτος ἔγγραφον, πρωτοκολληθὲν τῇ 24 Φεβρουαρίου, δι’ οὗ ὑπέβαλεν ὑπόμνημα ἐν εἴδει ἐκθέσεως, περὶ τῆς ἐν λόγῳ ὑποθέσεως· τὸ ὑπόμνημα δὲ τοῦτο ἔχει ὡς ἑξῆς: «Κατηγγέλθη τῳόντι ὁ πλοίαρχος οὗτος ἐπὶ ἀνθρωποκτονίᾳ. Συνεπείᾳ ἐπισταμένης ἀνακρίσεως ἐξεδόθη βούλευμα τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Ναυπλίῳ Πλημμελειοδικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου παύει πρὸς καιρὸν ἡ περαιτέρω καταδίωξις». (Γνωρίζετε δὲ καλῶς, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀπαλλακτικόν). «Μέχρι τοῦδε δὲν ὑπεβλήθη καὶ ἑτέρα καταγγελία καὶ κατάλογος νέων μαρτύρων, πρὸς ἐπανάληψιν τῆς ἀνακρίσεως· εὐθὺς ὡς ὑποβληθῇ τοιαύτη αἴτησις, βεβαίως θέλει ἐπαναληφθῆ ἡ ἀνάκρισις. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι καὶ οἱ συγγενεῖς τοῦ παθόντος δὲν παρέστησαν ὡς πολιτικοὶ ἐνάγοντες ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ.» Καταθέτω τὰ ἔγγραφα πάντα, ὅπως μελετήσῃ ταῦτα ὁ βουλόμενος.

§54Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συμπληρώσῃ, εἰ δυνατόν, τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα, σχετικῶς μὲ τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα περὶ τοῦ καθηγητοῦ καὶ διευθυντοῦ τοῦ Νοσοκομείου τῶν μεταδοτικῶν νοσημάτων, διότι, καθὼς πληροφοροῦμαι, ἐνεργοῦνται διοικητικαὶ ἀνακρίσεις. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, εἰ δυνατόν, πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν πράγματι ἐνεργοῦνται τοιαῦται ἀνακρίσεις, καὶ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται.

§55Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπεδόθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον χειρόγραφος καὶ ἄνευ ἡμερομηνίας καταγγελία. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταγγελίας ταύτης διέταξα νὰ ἐνεργηθῶσι διοικητικαὶ ἀνακρίσεις. Τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἀνακρίσεων τούτων δὲν ὑπεβλήθη εἰσέτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Εὐθὺς ὡς ὑποβληθῇ, θέλω τὸ ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως λάβῃ γνῶσιν αὐτοῦ.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως κατέθηκε τὰ ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Κραναίας κ. Γεράκη ζητηθέντα ἔγγραφα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Πρωτοπαύλου ὡς καθηγητοῦ τῶν δερματικῶν νοσημάτων ἐν τῷ ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§57Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὸ 1901 συνωμολογήθη σύμβασις μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λιμένος Καλαμῶν, ὅπως αὕτη δαπανήσῃ 200,000 δραχμὰς πρὸς ἀνέγερσιν τελωνειακοῦ ἐν Καλάμαις καταστήματος. Παρεχώρησε μάλιστα τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον γήπεδον πρόσφορον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Τὸ Δημόσιον ἀνέλαβεν ἀπέναντι τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώνῃ τόκον 5% καὶ χρεωλύσιον ½%, δηλ. 11,000 δραχμάς, ἤτοι ὅσον πληρώνει περίπου εἰς μίσθωσιν ἰδιωτικῶν οἰκιῶν, χρησιμευουσῶν ὡς τελωνειακῶν καταστημάτων. Ἡ σύμβασις αὕτη ἐκυρώθη κατὰ τὸ 1901 διὰ νόμου. Τὸ ἔργον ὡρίσθη νὰ ἐκτελεσθῇ κατὰ τὰς ἐν ἰσχύϊ διατάξεις περὶ δημοσίων ἔργων. Κατ’ ἀκολουθίαν ἐξεδόθη τὸ ἔργον εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν, κατεκυρώθη δὲ εἰς ἐργολάβον, ὅστις καὶ ἤρξατο τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον εὑρέθη εἰς δυσχερείας οἰκονομικάς, καὶ ἀπηυθύνθη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, αἰτούμενον παρ’ αὐτῆς δάνειον ἴσου ποσοῦ. Ἀλλὰ ἡ Τράπεζα, ἕνεκα τῆς συμπτώσεως τοῦ νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ ἔσοδα τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου, δὲν συγκατένευσε νὰ χορηγήσῃ τὸ δάνειον, ἰσχυριζομένη, ὅτι δὲν δύναται νὰ δανείσῃ εἰς τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον μὲ τόκον ἐλάσσονα τῶν 6% καὶ χρεωλύσιον ½% καὶ ζητοῦσα, ὅπως τὸ Δημόσιον ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώνῃ πρὸς τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον, ἢ μᾶλλον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τούτου, ὄχι 11,000, ἀλλὰ 13,000 δραχμάς. Τὰ τοῦ ἔργου τούτου προὐχώρησαν, διότι ἐξετελέσθησαν ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον ἐπλήρωσε 25,000 δραχμάς. Ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ματαιώσεως τοῦ δανείου τὸ ἔργον ἐσταμάτησε, καὶ τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ ὑποστῇ ζημίαν ἐκ τῶν διαμαρτυριῶν τῶν ἐργολάβων, παραμένει δ’ ἐκκρεμὴς ἡ κατάστασις, ὁ δὲ ἐμπορικώτατος λιμὴν τῶν Καλαμῶν στερεῖται καταλλήλου τελωνειακοῦ καταστήματος. Καὶ ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Καλαμῶν ἀνηνέχθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπικαλούμενοι τὴν ἀρωγὴν αὐτῆς, ὅπως μὴ ματαιωθῇ τὸ ἀρξάμενον ἔργον τοῦ τελωνειακοῦ ἐν Καλάμαις καταστήματος. Ὡς ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι μία θυσία δισχιλίων κατ’ ἔτος δραχμῶν ἐπὶ πλέον τῆς κατὰ τὸ 1901 ἀποφασισθείσης, ἢ μᾶλλον ἡ ἀνάληψις τῆς πληρωμῆς τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου διὰ τὸ δάνειον, οὗ τὸ προϊόν θὰ δαπανηθῇ διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ τελωνειακοῦ καταστήματος, εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Δημοσίου. Τὸ Δημόσιον ἔχει καθῆκον νὰ ἔχῃ μία πόλις, οἷα αἱ Καλάμαι, τελωνεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον πρὸς διευκόλυνσιν ἰδίᾳ τοῦ ἐμπορίου, ὅπερ εἶναι ἐν ἀναπτύξει καὶ προόδῳ. Πρὸς τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως καὶ ἔκθεσιν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ μετὰ τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὸ 1895, τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐψηφίσθη νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου τὸ τέλος τὸ εἰσαγωγικόν, τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς τὸν χάρτην τὸν ἀστίλβωτον, τὸν χρησιμοποιούμενον εἰς ἐκτύπωσιν ἐφημερίδων, ἠλαττώθη κατὰ τὸ ἥμισυ. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι τοῦδε ὁ χάρτης οὗτος ὑφίσταται τὴν πληρωμὴν τοῦ ἡμίσεος εἰσαγωγικοῦ τέλους, τουτέστι διὰ τὸν τοιοῦτον χάρτην πληρώνονται 13 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἀντὶ λεπτῶν 26, ὅσα ἐπληρώνοντο πρότερον καὶ ὅσα πληρώνονται καὶ σήμερον διὰ τὸν χάρτην τὸν ἀστίλβωτον, τὸν χρησιμοποιούμενον πρὸς ἄλλας χρήσεις. Ἔκτοτε ἡ παρ’ ἡμῖν δημοσιογραφία ἔλαβε μεγίστην ἀνάπτυξιν, ἡ δὲ δημοσιογραφικὴ ἐξέλιξις προὐκάλεσεν ἀνταγωνισμόν, ἐξ οὗ ἐπῆλθε καὶ ἡ κατὰ 50% μείωσις τῆς τιμῆς, εἰς ἣν πρότερον ἐπωλεῖτο ἕκαστον φύλλον. Ὡς ἐκ τούτου οἱ ἰδιοκτῆται ἐφημερίδων ἢ οἱ διευθύνοντες ἐφημερίδας περιῆλθον εἰς δυσχερείας οἰκονομικάς, τῆς οἰκονομικῆς αὐτῶν θέσεως μειωθείσης ἐπαισθητῶς. Οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἐφημερίδων, ἐν ἀμηχανίᾳ εὑρισκόμενοι, παρέστησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι συμφέρον τῆς Πολιτείας, εἶναι δίκαιον, εἶναι ὀρθόν, νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ δημοσιογραφία τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὸν χάρτην τὸν χρησιμοποιούμενον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Προεβλήθη μάλιστα καὶ ἡ ἰδέα, ὅτι, ἀφοῦ ἐν Ἑλλάδι δὲν παράγεται χάρτης, ἡ ἐπιβολὴ ὑπερβολικοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ χρησιμοποιουμένου πρὸς τύπωσιν τῶν ἐφημερίδων χάρτου, ὑπὸ τὰς περιστάσεις καὶ συνθήκας, ἐν αἷς διατελεῖ νῦν ἡ παρ’ ἡμῖν δημοσιογραφία, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀπαγορευτικὸς δασμός, εἶναι δὲ ὡς ἐκ τούτου ἐπιτετραμμένον νὰ θεωρηθῇ ὡς παραβιαζόμενον καὶ τὸ ἡμέτερον Σύνταγμα, ὅπερ καθιεροῖ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ τύπου. Καίτοι δ’ ἐγὼ τὴν γνώμην ταύτην δὲν ἀσπάζομαι, οὐχ ἧττον ὑπέλαβον ὡς ἐπιβαλλόμενόν μοι καθῆκον νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἰδέαν ταύτην. Εὐθὺς ὡς ἀνήλθομεν ἐπὶ τὴν ἀρχήν, ὑπεβλήθησαν ἡμῖν τοιαῦται ὑπὸ τῶν δημοσιογράφων παραστάσεις, τῇ 3 δὲ Ἰανουαρίου 1902 ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν αἴτησις, φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς πάντων σχεδὸν τῶν ἐν Ἀθήναις δημοσιογράφων, παριστώντων δι’ αὐτῆς, ὅτι, ἐὰν ὁ χάρτης, ὁ χρησιμοποιούμενος πρὸς ἐκτύπωσιν τῶν ἐφημερίδων, δὲν ἀπαλλαγῇ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, ὅπερ νῦν ἐπιβάλλεται, ἀποβαίνει δύσκολος ἡ περαιτέρω ἐπαρκὴς συντήρησις τῆς παρ’ ἡμῖν δημοσιογραφίας. Συνέλεξα τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας περὶ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ νῦν εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὸν χάρτην τοῦτον, καὶ περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, ἐὰν γένηται δεκτὴ ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ χάρτου τούτου ἐκ τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰσαγωγικοῦ τέλους. Καθ’ ὅλον τὸ 1902 εἰσήχθη χάρτης πρὸς χρῆσιν τῆς δημοσιογραφίας ὀκάδες 525,000, εἰσέπραξε δὲ τὸ Δημόσιον περίπου 70,000 δραχμάς. Κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη εἶναι κατά τι ὀλιγώτερον τὸ εἰσαχθὲν ποσόν, διότι, καθ’ ὅσον ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος αὐξάνει ὁ χάρτης ὁ χρησιμοποιούμενος πρὸς τύπωσιν τῶν ἐφημερίδων, καθ’ ὅσον προϊοῦσα εἶναι ἡ ἀνάπτυξις τῆς δημοσιογραφίας, τὰ φύλλα ἐκδίδονται εἰς μεγαλείτερον σχῆμα, αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς τῶν φύλλων καὶ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ἔχομεν μείζονα ἀριθμὸν ἐφημερίδων. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι ἡ θυσία 70 χιλιάδων δραχμῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐνισχύσεως τῆς δημοσιογραφίας, ἥτις πολυτίμους προσήνεγκε καὶ προσφέρει ὑπηρεσίας εἰς ἅπαντα τὸν Ἑλληνισμόν, εἶναι δεδικαιολογημένη. Διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ χάρτου ἐκ τῶν ἐπιβεβλημένων νῦν ἐπ’ αὐτοῦ τελῶν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνακουφισθῇ ἡ παρ’ ἡμῖν δημοσιογραφία, εἶναι δυνατὸν νὰ προληφθῇ ἡ ἐπαπειλοῦσα αὐτὴν ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ φθίσις, εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ προσδοκῶμεν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι τὴν ἐξακολούθησιν τῶν πολυτίμων τῆς δημοσιογραφίας ὑπηρεσιῶν ὑπὲρ τοῦ ἐκπολιτισμοῦ καὶ τῆς προόδου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μετὰ τὰ βραχέα ταῦτα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ προσῆκον νομοσχέδιον.

§58ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ χάρτης αὐτὸς μήπως χρησιμεύει καὶ δι’ ἄλλο τι;

§59Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Διότι ὁ χάρτης ὁ διὰ τὰς ἐφημερίδας εἰσαγόμενος διακρίνεται δι’ ὑδατίνων γραμμῶν ἀπὸ τοῦ ἄλλου χάρτου. Πλὴν δὲ τούτου τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον, ὡς θέλετε παρατηρήσει, περιλαμβάνει διατάξεις, δι’ ὧν καθιεροῦνται πᾶσαι αἱ ἀναγκαῖαι προφυλάξεις, ὅπως μὴ γίνηται κατάχρησίς τις.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποβληθέντα δύο νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 101 καὶ 102). Ὁ κύριος Α. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§61Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Πληθὺς ἐπιστολῶν καὶ διαφόρων παραρτημάτων, ἅτινα ἔλαβον, μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα, ὅπως ἀπασχολήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως διὰ ζήτημα σπουδαιότατον. Πρόκειται περὶ τῶν δημοδιδασκάλων. Ὅπως ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, οὕτω καὶ ἡ παροῦσα ὑπέβαλε διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νομοσχέδιον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνετέλεσε ν’ ἀνησυχήσῃ τοὺς κυρίους δημοδιδασκάλους. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν μου, διεβεβαίωσα αὐτοὺς, ὅτι κατ’ οὐδὲν ἔχουσι νὰ ἀνησυχήσωσι, διότι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐσεβάσθη τὸν νόμον περὶ κατωτάτης ἐκπαιδεύσεως, καίτοι τὸν νόμον τοῦτον εἰσήγαγεν, ὡς Ὑπουργός, ὁ σεβαστὸς ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ δύναται νὰ θεωρηθῇ μεταξὺ τῶν σπουδαιοτέρων ἔργων τῆς σημερινῆς ἐποχῆς. Ἄλλως τε τὸν νόμον τοῦτον ἔχουσι σεβασθῆ καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις ἔκτοτε, ἑπομένως κατ’ οὐδὲν, ἐπαναλαμβάνω, ἔχουσι νὰ ἀνησυχήσωσιν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἐπεξετάθη, δὲν ἠξεύρω πῶς. Καίτοι δὲν γνωρίζω τοὺς κυρίους δημοδιδασκάλους, ἐξακολουθοῦσι νὰ μοὶ ἀποστέλλωσιν ἐπιστολὰς, παραρτήματα κλπ. Ἑπομένως θεωρῶ καθῆκόν μου, οὐχὶ πλέον διὰ ν’ ἀποφύγω τὴν ἐνόχλησιν, — διότι τοῦτο εἶναι τὸ καθῆκον τοῦ Βουλευτοῦ, ὡς ἀνήκοντος εἰς τὸ ἔθνος, — ἀλλὰ διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ καθῆκον των οἱ δημοδιδάσκαλοι· πρὸς τοῦτο δὲ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν εἰρημένων νομοσχεδίων, τοσοῦτο μᾶλλον, καθ’ ὅσον καλλίτερον ἐμοῦ ἔχουσι πεισθῆ καὶ ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὅτι τὰ διάφορα ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια ὑπέβαλε τυπικῶς, μόνον καὶ μόνον ἵνα μὴ μαράνῃ τὸν ζῆλον τῶν ἑκάστοτε κυρίων Ὑπουργῶν (ἱλαρότης). Ἐλπίζω λοιπὸν, ὅτι ἢ δι’ ἐγκυκλίου ἢ δι’ ἄλλου τινὸς μέσου θὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς καθησύχασιν τῶν κυρίων δημοδιδασκάλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἡ βάσις τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· ἑπομένως εἶναι ζήτημα σοβαρώτατον, καὶ πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ ὄχι μόνον τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τὸν ὁποῖον ἰδιαιτέρως τιμῶ, ἀλλὰ καὶ ἅπασαν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κύριος Κοκκέβης ὑποβάλλει ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, δι’ ἧς παρακαλεῖ αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πόσαι δεσμίδες παιγνιοχάρτων καταναλίσκονται καθ’ ὅλον τὸ Κράτος κατ’ ἔτος, καὶ πόσαι δεσμίδες παραδίδονται εἰς τὸ μονοπώλιον πρὸς κατανάλωσιν. Ὁ κύριος Γιαννακίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§63Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων, τῶν κειμένων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, μοὶ παραπονοῦνται δι’ ἀλλεπαλλήλων ἐπιστολῶν, ὅτι τὰ οἰκήματα, ἐντὸς τῶν ὁποίων διαμένουσιν, ἐὰν δὲν κατέρρευσαν ἀκόμη, πάντως ὅμως θὰ καταρρεύσωσι, καὶ θὰ ἐξαναγκασθῶσιν οὗτοι μετ’ ὀλίγον καιρὸν νὰ διαμένωσιν ἐν ὑπαίθρῳ. Κατὰ τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ κρατοῦντα, ἡ ὑποχρέωσις τῆς κατασκευῆς τῶν οἰκημάτων ἀνήκει εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, ἢ τοὺς ἐνοικιαστὰς, κατὰ τὰς ἰδιαιτέρας συμφωνίας, τὰς ὁποίας κάμνουσιν οὗτοι. Ἤδη, ὡς εἶναι γνωστὸν, ἰδιοκτήτης τῶν κτημάτων τούτων εἶναι τὸ Δημόσιον· ἀλλὰ τὸ Δημόσιον, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἀπέκτησε τὴν κυριότητα ἐπὶ τῶν κτημάτων τούτων, οὐδεμίαν πρόνοιαν ἔλαβεν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι, καθ’ ἃς ἔχω ἰδιαιτέρας πληροφορίας, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν προὐνόησε καὶ ἀνέγραψεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους πίστωσιν ἀκριβῶς πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐπισκευῆς τῶν οἰκημάτων τούτων, νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ πίστωσις αὕτη ἀνεγράφη εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, διότι, προκειμένου περὶ οἰκημάτων 30 ὁλοκλήρων χωρίων, πίστωσις δραχμῶν 30,000 εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκὴς, διότι ἴσως ἀπαιτοῦνται καὶ 1000 δραχμαὶ δι’ ἕκαστον οἴκημα. Διὰ τοῦτο, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν καιρὸν ἀκόμη, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διατάξῃ τοὺς ἁρμοδίους γεωμέτρας καὶ μηχανικούς, ἵνα ἀπὸ τοῦδε περιέλθωσι τὰ εἰρημένα χωρία καὶ καταρτίσωσι προϋπολογισμὸν ἀκριβῆ τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτηθῇ, οὕτως ὥστε, ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ν’ ἀναγράψωμεν ὡρισμένην δαπάνην. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀπευθύνω καὶ μίαν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὡς γνωστὸν, τὸ Δημόσιον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν κατεσκεύασεν ἐν Λαρίσῃ στρατῶνας, διὰ τοὺς ὁποίους ἐδαπάνησε πλέον τῶν δύο ἢ τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν· ἀλλὰ παρέλιπε νὰ κατασκευάσῃ καὶ νοσοκομεῖον· ἐντεῦθεν δὲ τί συμβαίνει; οὐ μόνον ἀναγκάζεται ἡ ὑπηρεσία νὰ χρησιμοποιῇ ἰδιωτικὰ οἰκήματα ὡς νοσοκομεῖα, τὰ ὁποῖα φυσικῶς οὐδένα ὅρον οὔτε ὑγιεινῆς οὔτε θεραπευτικῆς πληροῦσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ Δημόσιον ὑπόκειται εἰς πληρωμὴν ἐτησίου μισθώματος οὐχὶ μικροῦ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ὑπὸ τὸν ἔντιμον ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴν Κυβέρνησις, ἐπὶ ταῖς παραστάσεσιν, ἃς ἐν ἔτει 1900 ἐποιησάμην, ἐμερίμνησε τότε, ὁ δὲ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐνετείλατο τὴν ὑπηρεσίαν νὰ προβῇ καὶ αὕτη προέβη εἰς τὴν σύνταξιν τῶν ἀπαιτουμένων μελετῶν, σχεδιογραφημάτων καὶ προϋπολογισμῶν τῆς δαπάνης τῆς ἀπαιτηθησομένης πρὸς κατασκευὴν νοσοκομείου. Ἔκτοτε ὅμως, μετὰ τὰ ἐπελθόντα θλιβερὰ γεγονότα τοῦ Νοεμβρίου, ἐγκατελείφθη πᾶσα ἐργασία. Θὰ παρακαλέσω ἑπομένως τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως, ἀναγνωρίζων τὴν ἀνάγκην, μεριμνήσῃ νὰ ἱδρυθῇ νοσοκομεῖον ἐν Λαρίσῃ, εὐαρεστηθῇ δὲ ν’ ἀναζητήσῃ τὰ σχετικὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ προσῆκον νομοσχέδιον, διότι βεβαίως εἶναι ἀνάγκη νόμου πρὸς κατασκευὴν τοῦ νοσοκομείου τούτου.

§64Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λαρίσης Βουλευτήν, ὅτι ὄντως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν προὐνόησε περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πιστώσεως, τῆς ὁποίας γενήσεται χρῆσις διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ ἀνακαίνισιν τῶν οἰκημάτων τῶν κτημάτων πρώην Στεφάνοβικ. Ἀλλ’ ἐπειδή, κατὰ τὰς σήμερον ὑποβληθείσας παρατηρήσεις, ὑπολαμβάνεται ἡ πίστωσις αὕτη ὡς ἀνεπαρκής, θέλω παραγγείλει νὰ ἐξετασθῶσι τὰ τοῦ θέματος τούτου καλλίτερον, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἀπαιτεῖται πίστωσις ἀνωτέρα τῆς ἀναγραφείσης, θέλω ζητήσει ἐν καιρῷ, ὅπως αὕτη αὐξηθῇ.

§65Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως μιᾷ τῶν ἡμερῶν τούτων ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωσιν τῆς γενομένης δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν στρατώνων Λαρίσης, διότι ὁ προλαλήσας κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἐδαπανήθη ποσὸν δύο ἢ τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ἐπακριβῶς, πόσον ἐστοίχισαν οἱ στρατῶνες οὗτοι εἰς τὸ Δημόσιον.

§66Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ἐγὼ τὰ στοιχεῖα.

§67Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο δύσκολον, ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσκομίσῃ τὰς ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τῆς δαπάνης.

§68Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§69Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον μέρος, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ βουλευτὴς Κορινθίας κ. Στυμφαλιάδης, τὸ ἀφορῶν τὸν φόρον τῶν σφαζομένων ζῴων, καὶ δὴ τῶν οἰκοσίτων, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀνακαλέσῃ ἐγκύκλιον, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκδώσει κατὰ τὴν πρώην ὑπουργίαν αὑτοῦ καὶ δι’ ἧς ἐδίδοντο ὁδηγίαι εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς καὶ τοὺς ἐνοικιαστάς, καθ’ ἃς οἰκόσιτα ζῷα ἔδει νὰ καταβροχθισθῶσιν ὑπὸ τῶν κυρίων αὐτῶν, ἐὰν δὲ μέρος αὐτῶν ἤθελε δωρηθῆ ἢ πωληθῆ, τότε ὑπόκεινται εἰς τὴν φορολογίαν. Οἱ πταισματοδίκαι, σεβόμενοι τὴν ἐγκύκλιον ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐφαρμόζουσι μᾶλλον τὴν ἐγκύκλιον ἢ τὸν νόμον, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει αὕτη ν’ ἀνακληθῇ ὡς ἀντικειμένη εἰς τὸν νόμον. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Γιαννακίτσας).

§70ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Ὡς γνωστὸν, ἡ κατωτέρα ποινικὴ δικαιοσύνη ἀπονέμεται πρὸς τὸν λαὸν ὑπὸ τῶν Πταισματοδικείων, ὅπου δὲ δὲν ὑπάρχουσιν εἰδικὰ Πταισματοδικεῖα, ὑπὸ τῶν Εἰρηνοδικείων. Ἐν Μεγαλοπόλει ὑφίσταται Εἰρηνοδικεῖον, εἰς τὴν ἁρμοδιότητα καὶ δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου ὑπάγονται καὶ ὁ λαὸς τοῦ δήμου Μεγαλοπόλεως καὶ ὁ τοῦ δήμου Λυκοσούρας. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸν δῆμον Μεγαλοπόλεως δίκαιον, νομίζω, εἶναι καὶ κανονικὸν νὰ ὑπάγηται ὑπὸ τὴν ἁρμοδιότητα καὶ δικαιοδοσίαν τοῦ εἰρηνοδίκου Μεγαλοπόλεως, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸν δῆμον Λυκοσούρας δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ κανονικὸν νὰ ὑπάγηται εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Μεγαλοπόλεως, διότι ὁλόκληρος ὁ δῆμος οὗτος διασχίζεται ὑπὸ τοῦ ποταμοῦ Ἀλφειοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου τελείως ἀποχωρίζεται τοῦ δήμου Μεγαλοπόλεως· διὰ νὰ μεταβῶσι δὲ οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Λυκοσούρας εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Μεγαλοπόλεως, ἀναγκάζονται νὰ ὑπερβῶσι πολλὰ προσκόμματα καὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς μακρὰν πορείαν, τεσσάρων ἢ πέντε ὡρῶν, καὶ εἰς ἀδίκους δαπάνας, ὅπως φθάσωσιν εἰς τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν, καὶ ἐκεῖθεν σιδηροδρομικῶς εἰς Μεγαλόπολιν, ἵνα ἐκδικάσωσι τὰς ὑποθέσεις των· φθάνοντες δ’ ἐκεῖ περὶ τὴν μεσημβρίαν τῆς προηγουμένης ἡμέρας τῆς δίκης εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ παραμένωσιν αὐτόθι καὶ ὁλόκληρον τὴν ἑπομένην ἡμέραν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναχωρήσωσιν αὐθημερόν. Οὕτω δὲ οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι πολῖται διὰ μίαν ὑπόθεσίν των ἀπασχολοῦνται τρεῖς καὶ τέσσαρας ἡμέρας ἀπὸ τὰς ἐργασίας των. Ἐὰν δὲ δεχθῶμεν, ὅτι ὑπάρχουσί τινες, ἔχοντες ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος μίαν δίκην, — καὶ ὑπάρχουσι πολλοὶ τοιοῦτοι — οὗτοι, διὰ νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Μεγαλοπόλεως καὶ ἐπιστρέφωσιν εἰς τὸν δῆμόν των, πρέπει νὰ ἐγκαταλείπωσι τελείως τὰ ἔργα των. Φαντασθῆτε λοιπὸν, ὅτι ὁ λαὸς αὐτὸς ὑφίσταται μεγάλας βασάνους καὶ δαπάνας ἐκ τῆς τοιαύτης καταστάσεως. Διὰ τοῦτο συνῆλθεν εἰς συλλαλητήριον, καὶ διὰ ψηφίσματος τοῦ συλλαλητηρίου καὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἀπηυθύνθη πρὸς τὰς ἐν Τριπόλει δικαστικὰς ἀρχὰς, ζητῶν νὰ ἀποσπασθῇ ὁ δῆμος Λυκοσούρας ἀπὸ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Εἰρηνοδικείου Μεγαλοπόλεως, ὑπέβαλε δὲ ταυτοχρόνως καὶ αἴτησιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τοῦτο ἀπηύθυνεν ἐρώτημα πρὸς τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς Τριπόλεως, ἂν ἡ ἀνάγκη, ἥτις διετυποῦτο ἐν τῇ εἰρημένῃ αἰτήσει, ἦτο ἀληθὴς, αἱ δὲ δικαστικαὶ ἀρχαὶ ἀπήντησαν καταφατικῶς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ ποῖοι οἱ λόγοι, οἱ ἐμποδίζοντες αὐτὸν μέχρι τοῦδε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς αἰτήσεως τῶν κατοίκων Λυκοσούρας.

§71Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ ὑποβάλῃ ἐγγράφως τὰς συστάσεις αὐτοῦ εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅπως διαβιβασθῶσιν αὗται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐπίσης παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ συγχρόνως καὶ τὴν σειρὰν τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτοῦ, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν μελετήσῃ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία καὶ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην αὐτῆς.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κρίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§73Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἀπὸ ἔτους σχεδὸν ἐπισκευάζεται ἐν Ναυστάθμῳ τὸ πλοῖον «Σφακτηρία». Μέχρι τοῦδε ἐδαπανήθησαν, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, 500,000 δραχμαὶ διὰ τὴν ἐπισκευὴν αὐτοῦ, καὶ θὰ ἐξοδευθῶσιν ἄλλα τόσα πρὸς συμπλήρωσιν αὐτῆς. Τὸ πλοῖον τοῦτο μεταβάλλεται εἰς θαλαμηγὸν, διαδίδεται δὲ ἐν Ναυστάθμῳ, ὅτι γίνεται θαλαμηγὸς πρὸς μεταφορὰν ἡμῶν τῶν Βουλευτῶν διὰ τὴν ἀπαρτίαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἀπὸ πότε ἐπισκευάζεται αὐτὸ τὸ πλοῖον, πόσα ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε, πόσα θὰ δαπανηθῶσι μέχρι συμπληρώσεως τῆς ἐπισκευῆς, καὶ πρὸς τίνα σκοπὸν μεταβάλλεται τὸ πλοῖον τοῦτο εἰς θαλαμηγόν.

§74ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ἠξεύρω, ἂν μετασκευάζεται εἰς θαλαμηγὸν ἡ «Σφακτηρία». Γνωρίζω μόνον, ὅτι πρὸ τεσσάρων ἐτῶν ἤρχισεν ἡ ἐπισκευὴ τοῦ πλοίου καὶ ὅτι εὑρίσκεται ἐν τῷ περατοῦσθαι. Ὄντως τὸ πλοῖον αὐτὸ ἐκόστισεν ἀρκετά, ἀλλὰ ἐπισκευὴ πολυτελείας οὐδεμία ἐγένετο. Τὸ πλοῖον χρησιμεύει δι’ ὑπηρετικὴν ἐργασίαν, ὅπως ὅλα τὰ πλοῖα τὰ μὴ ἔχοντα πολεμικὸν σκοπόν. Ἐν τούτοις θέλω προσκομίσει εἰς τὴν Βουλήν τὴν σχετικὴν σημείωσιν.

§75Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα τῶν μέχρι τοῦδε δαπανηθέντων ποσῶν διὰ τὴν «Σφακτηρίαν», συγχρόνως δὲ καὶ τοὺς προϋπολογισμούς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐδαπανήθησαν τὰ ποσὰ ταῦτα, διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, αἱ ἐπισκευαὶ τοῦ πλοίου ἐκόστισαν μέχρι τοῦδε ὑπὲρ τὰς 600,000 δραχμάς.

§76Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δὲν ἐτελείωσαν ἀκόμη!

§77ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἐν τῷ περατοῦσθαι.

§78Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ζήτημα χρῄζει ἐρεύνης, καὶ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι θέλω ὁμιλήσει περὶ αὐτοῦ.

§79Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ κατατεθῇ διακεκριμένως, τί ἐδαπανήθη καθ’ ἕκαστον ἔτος.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μποῦτος ἔχει τὸν λόγον.

§81ΠΕΡ. ΜΠΟΥΤΟΣ. Εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» τρέχοντος μηνὸς ἐδημοσιεύθη Διάταγμα Βασιλικόν, δι’ οὗ ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας ὁ συμβολαιογράφος Παμίσου Ἰωάννης Μαρκάκης ἐλλείψει προσόντων, καὶ δὴ ἐλλείψει τῆς νομίμου ἡλικίας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα τοῦ διορισμοῦ τοῦ ἀπολυθέντος συμβολαιογράφου, ἵνα μάθωμεν, ἐπὶ τῇ βάσει τίνων ἐγγράφων προέβη ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ εἰρημένου συμβολαιογράφου, ἐνῷ οὗτος δὲν εἶχεν ἔτι συμπληρώσει τὸ 25 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ὅταν δὲ κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τότε θὰ προκαλέσω συζήτησιν καὶ θὰ μάθῃ ἡ Βουλή, τίνος ἕνεκεν διωρίσθη ὁ συμβολαιογράφος ἐκεῖνος, καίτοι δὲν εἶχε τὴν νόμιμον ἡλικίαν. Καταθέτω πρὸς τοῦτο σημείωμα, ὡς καὶ ἔγγραφον ἐπερώτησιν ἐπὶ ἄλλων ἀντικειμένων.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δαούτης ἔχει τὸν λόγον.

§83Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Μίαν σύστασιν θὰ κάμω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Πρὸ δύο ἐτῶν ἐν Λαρίσῃ εἷς τῶν κατοίκων ἤρχισεν οἰκοδομῶν οἰκίαν. Ἐπειδὴ ὅμως εἰς τὰ θεμέλια αὐτῆς εὑρέθησαν ἀρχαῖά τινα, αἱ ἀρχαὶ τὸν ἠμπόδισαν νὰ προχωρήσῃ. Ἔκτοτε, καίτοι παρῆλθον δύο ἔτη, τὸ Δημόσιον οὔτε τὸ οἰκόπεδον καταλαμβάνει, δυνάμει τοῦ νόμου, μετ’ ἀποζημίωσιν τοῦ ἰδιοκτήτου, οὔτε ἐπιτρέπει τὴν οἰκοδομήν. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μέριμναν περὶ τούτου, διότι προσγίνεται μεγάλη ζημία εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ὡς εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τὸν νῦν προεδρεύοντα κύριον ἀντιπρόεδρον.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Γιαννακίτσας). Μάλιστα.

§85Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§86Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τοῦ τελευταίου γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος, ὑπενθυμίζω εἰς ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὰς δύο παρελθούσας Συνόδους τῆς Βουλῆς, τήν τε τακτικὴν καὶ τὴν ἔκτακτον, μέγας ἐγένετο λόγος, διότι εἷς τῶν ἐν Κεφαλληνίᾳ πρωτοδικῶν, ἐγκαταλείψας τὴν θέσιν του, ἦλθεν εἰς Ἀθήνας, ἐπιδιώκων νὰ μετατεθῇ ἐνταῦθα, ἕνεκα δὲ τούτου ἐματαιώθησαν αἱ συνεδριάσεις τοῦ Πλημμελειοδικείου καὶ τοῦ Πρωτοδικείου ἐπανειλημμένως, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι, ἐνῷ ὁ δικαστὴς ἐκεῖνος ἀπουσίασεν ἐπὶ 15 ἡμέρας τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1902 ἀπὸ τῆς θέσεώς του, καὶ τὸν Νοέμβριον τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἄλλας τόσας, ὑπέγραψεν αὐτὸς ὁ ἴδιος καὶ ὑπέβαλε καταστάσεις καὶ ἐπληρώθη ὁλόκληρον τὸν μισθόν του! Εἰς τοῦτο ἐφιστῶ πολὺ τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ἐξετάσῃ ἐν λεπτομερείᾳ τὸ γεγονός· ἐὰν δ’ εὕρῃ ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καταγγέλλω πρὸς αὐτόν, ἀμέσως νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις καὶ νὰ φέρῃ τὸν δικαστὴν, ὁ ὁποῖος ψευδῆ πράγματα ἐβεβαίωσεν ὡς ἀληθῆ διὰ τῶν μισθοδοτικῶν του καταστάσεων, νὰ φέρῃ αὐτὸν ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα τιμωρηθῇ αὐστηρῶς.

§87Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι καὶ ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔφερε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Βουλευτοῦ, καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ δικηγόρου, καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου, ἀντὶ νὰ κατηγορῇ δικαστὴν, ἀνώτερον πάσης ὑπονοίας, ἐπὶ πλαστογραφίᾳ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶχε, λέγω, τὴν ὑποχρέωσιν, καὶ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸ σθένος καὶ τὸ θάρρος νὰ κάμῃ καταγγελίαν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ πράξει κατὰ τοῦ δικαστοῦ ἐκείνου πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα, ὅπως ὁ κ. συνάδελφος ὑπέχῃ καὶ τὴν εὐθύνην τῆς τοιαύτης καταγγελίας.

§88Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἂς διατάξῃ ἡ ὑπηρεσία ἀνακρίσεις, ἵνα ἐξακριβώσῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο.

§89Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἤθελεν εὐαρεστηθῆ νὰ ἐξετάσῃ τὰ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, θὰ παρεκάλουν αὐτὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅλας τὰς ποινικὰς ἀποφάσεις τοῦ Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν, ἰδίᾳ τὰς τιμωρούσας δικηγόρους.

§90Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυνουρίας, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, θέλει νὰ ὑπονοήσῃ ἐμέ· ἀλλ’ ἐὰν θέλῃ νὰ ὑπονοήσῃ ἐμέ, τῷ λέγω ὅτι, ἐὰν ἔπραξα ὅ,τι δήποτε καὶ ἐτιμωρήθην, ἔπταισα καὶ μὲ ἐτιμώρησαν· δὲν ἕπεται ὅμως ἐκ τούτου, ὅτι ὁ δικαστὴς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐτόλμησε νὰ παραβῇ τὸ καθῆκόν του, ἐγκαταλείψας τὴν θέσιν του καὶ ἐκδώσας τὰς ἀποφάσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐξέδωκεν, ὁ ὁποῖος ἐπλαστογράφησε τὰς καταστάσεις τῶν μισθοδοσιῶν του, δὲν ἕπεται, λέγω, ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ διαφύγῃ τὰς χεῖρας τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις, νὰ κατατεθῶσι δὲ καὶ αἱ μισθοδοτικαὶ ἐκεῖναι καταστάσεις, καὶ ἂν ἦναι ἀκριβῆ ὅσα ἐγὼ κατήγγειλα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὀφείλει ἀμέσως νὰ τὸν φέρῃ ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα δώσῃ λόγον τῆς πράξεώς του, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ παραδειγματικῶς νὰ τιμωρηθῇ. Διότι, ἐὰν τοιαῦτα παραδείγματα ἐδίδοντο μέχρι σήμερον, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπῃ, ὅτι οἱ δικασταὶ δὲν μεταβαίνουσιν εἰς τὴν Εὐρυτανίαν καὶ ἕνεκα τούτου δὲν λειτουργοῦσι τὰ Δικαστήρια.

§91ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. συνάδελφε ἐκ Κραναίας, νὰ βεβαιώσητε τὴν Βουλὴν, ἂν ὁ δικαστὴς ἐκεῖνος ἀπουσίασε διαρκῶς ἐπὶ μῆνα, ἢ μόνον ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας· διότι γνωστὸν τυγχάνει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς πάντας, ὅτι οἱ δικασταὶ λαμβάνουσιν ὀλιγοημέρους ἀδείας παρὰ τοῦ Προέδρου καὶ συνήθως δι’ ὅλους τοὺς δικαστὰς ὑπογράφονται αἱ καταστάσεις ὑπὸ τοῦ Προέδρου. Ἐὰν ὁ δικαστὴς ἐκεῖνος ἀπουσίασε τῆς θέσεώς του ἄνευ ἀδείας καὶ διέμεινε μακρὰν αὐτῆς ἐπὶ ὁλόκληρον μῆνα, καὶ ὑπέβαλε καταστάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέγραψε καὶ ὁ Πρόεδρος, πρόκειται περὶ πράξεως ὄχι νομίμου. Ἐὰν ὅμως ἔλαβεν ἄδειαν παρὰ τοῦ Προέδρου δι’ ὀλίγας ἡμέρας, τότε συνεπὲς εἶναι νὰ ὑποβάλῃ καταστάσεις, τὰς ὁποίας συνήθως ὑπογράφουσιν οἱ Πρόεδροι. Ἐπειδὴ δὲ συμπίπτει ὁ λόγος περὶ τοῦ δικαστοῦ τούτου, θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ εἴπητε ποῖος εἶναι ὁ δικαστὴς αὐτός.

§92Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὁ κύριος Σταυρόπουλος.

§93ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε καὶ ἐν Πάτραις. Τὸν γνωρίζω, καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅτι ἐν Πάτραις ἀφῆκεν ἀρίστας ἀναμνήσεις διὰ τὴν ἀφοσίωσιν πρὸς τὸ καθῆκόν του καὶ τὴν εὐσυνειδησίαν του.

§94Δ. ΜΠΟΥΚΑΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων δικαστῶν.

§95Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποθέτω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ ζωηρότης τῆς συζητήσεως προὐκάλεσεν ὅπως δήποτε βαρείας μομφὰς κατὰ τοῦ ἐν λόγῳ δικαστικοῦ προσώπου, ὅπερ ἐγὼ προσωπικῶς οὐδαμῶς γνωρίζω. Δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω, ὡς ἐκ τῆς μικρᾶς πείρας, ἣν ἔχω, διευθύνων τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ὡς ἐκ τοῦ ἐπὶ μακρὰ ἔτη δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος, ὅτι κατὰ γενικὸν κανόνα, ἐὰν ὑπάρχωσι—καὶ ὑπάρχουσι βεβαίως — ἔντιμοι ὑπάλληλοι ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Ἐπικρατείᾳ, οὗτοι εἶναι οἱ δικασταὶ, οἵτινες ἔχουσι νὰ ἀμυνθῶσι κατὰ πολλῶν ἐπιθέσεων, ποικίλων καὶ διαφόρων, εἶναι δὲ ἀπορίας ἄξιον, πῶς ἐν τῇ ἐπικρατούσῃ καταστάσει εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελῶσι τοσοῦτον ἀκεραίως τὰ καθήκοντα αὐτῶν οἱ δικαστικοὶ λειτουργοί. Διὰ τούτου βεβαίως οὐδαμῶς ἐννοῶ νὰ ψέξω τὸν ἔντιμον ἐκ Κραναίας συνάδελφον, μεθ’ οὗ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ συνδέωμαι καὶ διὰ προσωπικῆς φιλίας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὅπως δήποτε καταγγέλλονται γεγονότα δημοσίᾳ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θέλω λάβει περὶ τούτων τὰς δεούσας πληροφορίας, καὶ θέλω καταθέσει ταύτας εἰς τὴν Βουλὴν. Εὔχομαι δὲ καὶ ἐλπίζω, ὅτι αἱ καταγγελίαι αὗται δὲν θὰ ἦναι τοσοῦτον βαρεῖαι, ὡς ἀνεπτύχθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε δὲν δύναμαι ἐκ τῶν προτέρων νὰ γνωρίζω τί συμβαίνει. Ὑποθέτω ὅμως, ὅτι ἀνεπτύχθη τις ὑπερβολὴ εἰς ὅλα τὰ λεχθέντα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Κραναίας καὶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Κυνουρίας κ. Καλούτσην, ὅπως ἐγγράφως ὑποβάλωσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὰς ἐπερωτήσεις αὐτῶν.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σπυράκης ἔχει τὸν λόγον.

§97Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω παρὰ συμπολιτῶν μου, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ μᾶλλον νὰ φέρω εἰς γνῶσιν αὐτοῦ τὴν ἀδικαιολόγητον — ἵνα μὴ εἴπω τὴν αὐθαίρετον — ἐνέργειαν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δασῶν τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας. Ἐν Γορτυνίᾳ ὑπάρχουσι πλεῖστοι συμπολῖταί μου κατασκευασταὶ ἀνθράκων· οὗτοι ὑπέβαλον πρὸ δύο μηνῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτουν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς, ὅπως τὸ πλεονάζον ποσὸν τῶν ἀνθράκων, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταναλώσωσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, μεταφέρωσιν εἰς ὅμορον ἐπαρχίαν. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν αἴτησιν ταύτην ἀπέστειλεν εἰς τὸν δασάρχην Γορτυνίας, ζητῶν πληροφορίας, ἂν τὰ ἐν τῇ αἰτήσει τῶν ἀνθρακέων ἀναφερόμενα εἶναι ἀκριβῆ· ὁ δασάρχης ἀπήντησεν, ἐπιβεβαιῶν τὰ ἐν τῇ αἰτήσει, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς διέταξε νὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἀναφερόμενα. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως διῆλθεν ἐκεῖθεν, ὡς ἐπισκέπτης, ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς τῶν δασῶν, καὶ παρημπόδισε τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου, δοὺς, φαίνεται, ἰδιαιτέρας διαταγὰς εἰς τὸν δασάρχην. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὑπάρχει λόγος, αἰτιολογῶν τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ· ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ λόγον παρὰ τοῦ κ. δασάρχου καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, διατὶ δὲν ἐξετελέσθη ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργοῦ· διότι οἱ συμπολῖταί μου ἐκεῖνοι, πτωχοὶ ἄνθρωποι, ζῶντες διὰ τῆς ἐργασίας των, ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ μεταφέρωσι τοὺς ξυλάνθρακας καὶ πωλήσωσιν αὐτούς, ἕνεκα δὲ τῆς παρεμποδίσεως αὐτῶν ὑφίστανται μεγάλας ζημίας· θὰ παρακαλέσω, λέγω, τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ καὶ αὖθις τὴν ἐκτέλεσιν τῆς πρώτης διαταγῆς του, ἧς ἡ ἐκτέλεσις αὐθαιρέτως ἀνεστάλη ὑπὸ τοῦ κ. ἐπιθεωρητοῦ τῶν δασῶν.

§98Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ πρῶτον ἤδη μετ’ ἐκπλήξεως μανθάνω, ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς ἀνέστειλε τὴν ἣν ἐξέδωκα διαταγήν. Θὰ μεριμνήσω νὰ ζητηθῇ λόγος διὰ τὴν τοιαύτην συμπεριφορὰν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, καὶ νὰ διορθωθῶσι τὰ πράγματα.

§99ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυνουρίας συνάδελφος, εἶναι ἀκριβεῖς, τὰ δὲ παράπονα τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν δικαιότατα. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς ἀνασταλείσης· πρόκειται περὶ ἐπιθεωρητοῦ καὶ δασάρχου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐνεργήσωσιν ὅ,τι τὸ δίκαιον ἐπιβάλλει, καίτοι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διέταξε κατ’ ἐπανάληψιν καὶ τὸν ἐπιθεωρητὴν καὶ τὸν δασάρχην, ἵνα, ἐν ᾗ περιπτώσει τὰ ἀναφερόμενα ὑπὸ τῶν ἀνθρακέων εἶναι ἀληθῆ, ἐπιτρέψωσι τὴν μεταφορὰν τῶν ἀνθράκων ἐκ τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας. Ἡ ὑπόθεσις ἔχει ὡς ἑξῆς. Ὁ δασάρχης κατήρτισε πίνακα τῶν θέσεων, εἰς ἃς ἐπιτρέπεται ἡ ὑλοτομία πρὸς ἀνθρακοποιΐαν, ἐπετράπη δὲ εἰς τοὺς συμπολίτας μας ἡ κατασκευὴ 100,000 στατήρων ἀνθράκων ἐν Γορτυνίᾳ, οὐχὶ βεβαίως διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, διότι εἶναι γνωστὸν τὸ ποσὸν τῶν ἀνθράκων, τὸ καταναλισκόμενον ἐν Γορτυνίᾳ, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι πρόκειται νὰ μεταφερθῶσιν εἰς Τρίπολιν, καὶ μὲ αὐτὸν τὸν σκοπὸν οἱ συμπολῖται ἡμῶν ἐπλήρωσαν τὸν νόμιμον φόρον, καὶ κατεσκεύασαν τοὺς ἄνθρακας. Ἀλλ’ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ χειμῶνος διωρίσθη ἐκεῖ ὁ κ. ἐπιθεωρητής.

§100ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς λέγεται ὁ ἐπιθεωρητής;

§101ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐμμανουήλ... ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν μεταφορὰν τῶν ἀνθράκων, διὰ νὰ μάθωσιν οἱ ἀνθρακεῖς νὰ μὴ κατασκευάζωσιν ἄνθρακας πλέον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὸν τόπον, διότι νομίζει, ὅτι ἔπρεπε νὰ κατασκευασθῇ τόσον ποσόν, ὅσον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἐπαρχίαν! Ἀλλ’ ἐκεῖνοι ἔχουσιν ἤδη κατασκευάσει τὸ εἰρημένον ποσὸν ἀνθράκων, ὁμάδες δὲ συμπολιτῶν μας, ἀνερχομένων εἰς ἑκατὸν, φυλάττουσι τοὺς ἄνθρακας, τοὺς ὁποίους δὲν ἐπέτρεψεν ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὁ κ. δασάρχης, ἕνεκα εἰδικῆς διαταγῆς τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, νὰ μεταφέρωσιν. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ οὐσιαστικῶς, οὐχὶ ὡς ζήτημα ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου, καὶ πρέπει ν’ ἀποσταλῇ νέα διαταγὴ, διατάσσουσα αὐτοὺς νὰ ἐπιτρέψωσι τὴν μεταφορὰν τῶν ἀνθράκων· διότι, ἐνῷ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γορτυνίας δὲν χρησιμεύουσιν, εἰς τὴν Τρίπολιν εἶναι ἀναγκαιότατοι οἱ ἄνθρακες οὗτοι, καθόσον ὑπάρχει μεγίστη ἔλλειψις τοιούτων, καὶ ἕνεκα τούτου οἱ ἐκεῖ πωληταὶ ἀνθράκων ζητοῦσι 30 ἢ 35 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰωάννης Καλούτσης ἔχει τὸν λόγον.

§103Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης νὰ μάθῃ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἓν σκάνδαλον. Ἐκεῖ εἶναι τρεῖς ὁμάδες ἀνθρακέων, καὶ αἱ τρεῖς ἐξήγαγον ἄνθρακας· καὶ εἰς μὲν τὰς δύο δὲν ἐπετράπη ἐκ μέρους τοῦ δασάρχου ἡ μεταφορὰ τῶν ἀνθράκων, διότι ἐθεωρήθη ὅτι ἔπρεπε νὰ καταναλωθῶσιν ἐν Γορτυνίᾳ, ἀλλ’ εἰς τὴν τρίτην ὁμάδα ἐπετράπη ἡ μεταφορὰ, δὲν γνωρίζω διὰ τίνας λόγους· εἶναι καὶ αὐτὸ μία αἰτία, ἡ ὁποία ἔχει φέρει τὰς ὁμάδας ἐκείνας εἰς διένεξιν τοιαύτην, ὥστε εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμβῶσι καὶ δυστυχήματα. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πιστεύσῃ εἰς τὰς διαβεβαιώσεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς κάμνομεν, ὅτι ἐν Γορτυνίᾳ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην ξυλανθράκων, ἐνῷ ἐν Τριπόλει ἔχουσι μεγίστην ἀνάγκην· ἐὰν δὲ δὲν εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς τιμήσῃ, παραδεχόμενος τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην, ἂς διατάξῃ τὸν νομάρχην νὰ ἀναφέρῃ οὗτος, ἂν ἐν Τριπόλει ὑπάρχει μεγίστη ἔλλειψις καὶ ἀνάγκη ἀνθράκων.

§104Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ παραστάσεις τῶν ἀγαπητῶν συναδέλφων ἐκ Κυνουρίας δὲν ἀφορῶσι τὰ συμφέροντα τῶν ἀνθρακέων συμπολιτῶν των· εἶναι ζήτημα δημοσίας τάξεως, δύναμαι εἰπεῖν, διὰ τὴν Τρίπολιν. Ἐὰν ὁ δασάρχης Γορτυνίας καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς ὑπελάμβανον, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτοὺς ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἐπιτρέψωσι τὴν μεταφορὰν τῆς καυσίμου ὕλης ἀπὸ Δασαρχείου εἰς Δασαρχεῖον, ἔπρεπε νὰ μὴ ἐκδώσωσιν ἀδείας πρὸς ἀνθρακοποιΐαν, εἰς δὲ τοὺς ὑποβαλόντας αἰτήσεις, ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ ἡ ἄδεια, νὰ εἴπωσιν, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ ἀνθρακοποιΐα. Ἐν Γορτυνίᾳ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη πολλῶν ἀνθράκων, διότι ἐκεῖ θερμαίνονται διὰ καυσοξύλων, ἐν Τριπόλει ὅμως, ἥτις εἶναι εἰς ὕψος 655 μέτρων ὑπεράνω τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης, δὲν ἔχουσι καύσιμον ὕλην, διότι δὲν ὑπάρχει μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ὑλοτομία πρὸς κατασκευὴν ἀνθράκων, καὶ ἂν δ’ ὑπάρχῃ ἐκεῖ καὶ δάσος τι, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ὑλοτομία, ἵνα μὴ καταστραφῇ τοῦτο. Ἕνεκα τούτου κατὰ τὸν χειμῶνα ὑπάρχει μεγάλη ζήτησις ἀνθράκων· καὶ πόθεν νομίζετε ὅτι προμηθεύονται ἄνθρακας; Ἐκ Πρεβέζης! Μάλιστα, Κύριοι, ἐκ Πρεβέζης, καὶ πωλοῦνται 35 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν! Ὁ λαὸς τῆς Τριπόλεως ὁλόκληρος ἐξηγέρθη κατὰ τῆς καταστάσεως ταύτης, καὶ τηλεγραφήματα ἀπεστάλησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, καὶ ἂν ἦναι ἀνάγκη παρεμβάσεως καὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, νὰ σπεύσῃ νὰ προτείνῃ τὸ προσῆκον νομοσχέδιον· διότι, ἐὰν ἐγγίζωμεν ἤδη εἰς τὸ τέλος τοῦ χειμῶνος, κατὰ τὸν προσεχῆ χειμῶνα βεβαίως θὰ ὑποστῶμεν ἡμεῖς οἱ Τριπολῖται τὸν διὰ ψύξεως θάνατον (γέλωτες). Δὲν εἶναι ἄξιον γέλωτος τὸ ζήτημα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθευθῶμεν καύσιμον ὕλην οὐδαμόθεν, διότι οὐδ’ ἐν Κυνουρίᾳ, οὐδ’ ἐν Ἀργολίδι, οὐδ’ ἐν Μαντινείᾳ ἐπιτρέπεται ἡ ἀνθρακοποίησις. Τοὺς ἄνθρακας προμηθευόμεθα ἐκ τῶν δασῶν τῆς Ὀλυμπίας καὶ ἐκ τῶν δασῶν τῆς Γορτυνίας, ἀλλ’ οἱ κύριοι δασάρχαι, δὲν ἠξεύρω διὰ τίνας λόγους, δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν μεταφορὰν ἀνθράκων ἐκ τῶν Δασαρχείων ἐκείνων εἰς τὴν Τρίπολιν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν ὅλα ταῦτα, διότι οὐδόλως εἶναι ὑπερβολικὸν πᾶν ὅ,τι ἤκουσε λεχθὲν τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§105Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους προλαλήσαντας νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει, ὅτι μετὰ τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, θὰ μεριμνήσω ἀπὸ τῆς αὔριον πρωΐας νὰ μελετήσω τὰ τοῦ θέματος, καὶ νὰ προέλθω εἰς θεραπείαν ἄμεσον. Ἐὰν δὲ ἐκ τοῦ ἰσχύοντος νόμου ὑπάρχῃ δυσκολία τις, τότε θὰ σπεύσω νὰ ζητήσω τὴν σύμπραξιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ δυσκολία, θέλω λάβει μέτρα διοικητικὰ, ὅσον οἷόν τε τάχιον.

§106Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Ὑπουργέ. Ἔχω πληροφορίας, ὅτι ἐν Λαγκαδίοις ὑπάρχουσιν ἀνθρακαποθῆκαι πλήρεις, οἱ ἄνθρακες δὲ ἀνήκουσιν εἰς τοὺς συμπολίτας τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τῶν προαγορευσάντων, εἰς τοὺς ἐκ Κυνουρίας ἀνθρακεῖς, οἱ ὁποῖοι στέκουσι μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας, διότι δὲν ἐπιτρέπουσιν οἱ δασάρχαι τὴν μεταφορὰν ξυλανθράκων ἀπὸ Λαγκαδίων εἰς Τρίπολιν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§108Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, ὅτι θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, ἔστω καὶ ἐπ’ ὀλίγας στιγμὰς, ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μὲ ἀφορᾷ προσωπικῶς. Χθὲς, καθ’ ἣν ὥραν ὁ κ. Καραπᾶνος ἠγέρθη, ἵνα ἀγορεύσῃ διὰ τετάρτην ἢ πέμπτην φορὰν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μέλη τινὰ τῆς Βουλῆς ἐξεδήλωσαν διὰ φωνῶν τὴν δυσφορίαν των ἐπὶ τῷ κόπῳ, εἰς τὸν ὁποῖον τοὺς ὑπέβαλλε, κατὰ τὴν ἰδέαν των, ἀγορεύων ἐπανειλημμένως, ὁ κ. Καραπᾶνος. Ὁ κ. Καραπᾶνος, δικαίως ἐρεθισθεὶς διὰ τὸν τρόπον τῆς ἐκφράσεως τῆς δυσφορίας τῶν συναδέλφων, ἀπηύθυνε παρατήρησιν δριμυτάτην πρὸς αὐτοὺς, συμμεριζόμενος δὲ καὶ ἐγὼ τὴν δικαίαν ἀγανάκτησιν τοῦ κυρίου Καραπάνου, ἠγέρθην, ἵνα δηλώσω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅτι ἐθεώρουν τόσον σκόπιμον τὴν ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Προέδρου χαλιναγώγησιν τῆς συζητήσεως διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Κανονισμοῦ, ὅσον ἄτοπον τὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐκδήλωσιν δυσφορίας πρὸς συνάδελφον, καὶ δὴ ἐκ τῶν διακεκριμένων μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, πρὸς τὰ ὁποῖα ὀφείλεται εὐλάβεια ἐκ μέρους ἡμῶν. Ὁ κ. Καραπᾶνος, φοβηθεὶς ὅτι ἤθελόν ποτε ὑποθέσει, ὅτι πρὸς ἐμὲ ἀπηυθύνετο ἡ παρατήρησις, ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ τὴν ἔκπληξίν του, ὅτι ἐνόμισα ὅτι ἀπηυθύνετο πρὸς ἐμέ. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ τελικὸν θῦμα ὅλης αὐτῆς τῆς ἱστορίας ὑπῆρξα ἐγὼ, διότι σήμερον τὴν πρωΐαν εἶδον, ὅτι οἱ κ. πρακτικογράφοι τῶν ἐφημερίδων, — οἱ ὁποῖοι ἐκ τοῦ θεωρείου ἐκείνου ἀτελῶς πάντοτε ἀκούουσι τὰς συζητήσεις ἡμῶν, — ἔσπευσαν ν’ ἀποδώσωσιν εἰς ἐμὲ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁλόκληρον τὸ βάρος τῶν ἀποδοκιμαστικῶν κραυγῶν, ὧν δὲν μετέσχον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ ὁλόκληρον τὸ βάρος τῆς ἐπιτιμήσεως τοῦ κ. Καραπάνου. Ἐπειδὴ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ νομισθῇ ποτε, ὅτι ἠδυνάμην νὰ προσενεχθῶ ἀνευλαβῶς πρὸς πρόσωπον τῆς Βουλῆς ὑπέρτερον, οὐδ’ ὅτι ἐγενόμην ἀντικείμενον ἀδίκων παρατηρήσεων ἐκ μέρους οἱουδήποτε ἄνευ ἀνταπαντήσεώς μου, παρακαλῶ τὸν κύριον Καραπᾶνον νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα, τοῦ ὁποίου ἀκουσίως ἐγένετο πρὸς ἐμὲ ὑπαίτιος.

§109Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ χθὲς ἀκόμη, ὅτε ἠναγκάσθην νὰ ἐπιφέρω τὰς παρατηρήσεις μου κατὰ συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν καλὸν νὰ μὲ διακόψωσι μὲ φωνὰς ἀπρεπεῖς, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου ἐνόμισεν, ὅτι ἀπετεινόμην πρὸς αὐτόν, καὶ ἐζήτησε νὰ ἐξηγήσω τοῦτο, καὶ χθὲς εἶπον, ὅτι οὐδόλως ἐνόουν τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Βάλτου· δὲν ἠδυνάμην δὲ νὰ ὑποθέσω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος γείτων καὶ φίλος ἐκ Βάλτου Βουλευτὴς ἠδύνατο ποτὲ νὰ περιέλθῃ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκφέρῃ τὴν ἀνάρμοστον ἐκείνην φράσιν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ νόμων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§111Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο νομίζω ὅτι δεῖται τροποποιήσεώς τινος...

§112Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δέκα λεπτὰ θέλομεν μέχρι τῶν ὀκτώ. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος θὰ ὁμιλήσῃ διὰ μακρῶν, νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§113Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, φρονῶ ὅτι εἶναι ἐπιδεκτικὸν τροποποιήσεώς τινος· ἀλλὰ πρὶν ἢ ὑποδείξω τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας νομίζω ἀναγκαίας, ἀνάγκη νὰ ἀνατρέξω εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον, τοῦ ὁποίου τὸ ἄρθρον 17 τροποποιεῖ ἢ ἀκυροῖ τὸ ὑπὸ ἐπιψήφισιν νομοσχέδιον. Τὸ ἄρθρον 17 τοῦ ΡΟΗʹ νόμου λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ εἰς ἀπόταξιν μετατιθέμενος ἀξιωματικὸς δὲν ἔχει δικαίωμα εἰς ἀποδοχὰς, ἐὰν δὲν συνεπλήρωσε τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου τῆς ἀπογραφῆς ὁριζομένην στρατείαν. Ὁ δ’ ἔχων ὑπηρεσίαν πλέον τοῦ χρόνου τούτου ἀπολαμβάνει τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου τῶν συντάξεων ὁριζομένας ἀποδοχάς.» Διὰ τοῦ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντος νόμου ὁ εἰς ἀπόταξιν τασσόμενος ἀξιωματικὸς, ἐὰν εἶχε συμπληρώσει τὰ ἔτη τῆς συντάξεως, τουτέστι μίαν εἰκοσιπενταετίαν, ἐτίθετο εἰς ἀποστρατείαν, λαμβάνων τὴν σύνταξιν τὴν ἀναλογοῦσαν εἰς τὸν βαθμὸν αὐτοῦ. Ἐὰν δ’ ἐπὶ πλέον εἶχεν ὀκταετίαν εἰς τὸν τελευταῖον βαθμὸν, ἐλάμβανε τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ καὶ τὸν βαθμόν. Τοῦτο δὲ φαίνεται ἀπὸ τὸν νόμον ϞΑʹ τοῦ 1864 περὶ συντάξεων τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ΑΩΠΗʹ τοῦ 1890 (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 3. Οἱ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου αὐτεπαγγέλτως ἢ κατ’ αἴτησίν των τιθέμενοι εἰς ἀποστρατείαν στρατιωτικοὶ παντὸς βαθμοῦ τοῦ μονίμου στρατοῦ δικαιοῦνται εἰς τὴν ἀπονομὴν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ αὐτῶν καὶ τῆς τούτου συντάξεως, ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους: αʹ) ἐὰν ἀποδεδειγμένως συμμετέσχον εἴς τινα γνωστὴν μάχην ἢ πολιορκίαν κατὰ τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα, καὶ ἔχωσι 40 ἐτῶν ὑπηρεσίαν, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἐτῶν ἐκστρατείας, καὶ ἓν ἔτος εἰς τὸν τελευταῖον βαθμὸν αὐτῶν, βʹ) ἐὰν ἔχωσιν ὀκτὼ ἐτῶν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν...» Κατὰ συνέπειαν, συμφώνως πρὸς τοὺς ἰσχύοντας νόμους, ὁ ἀποτασσόμενος ἀξιωματικὸς καὶ ἔχων συμπεπληρωμένην εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν ἀπελάμβανε τὴν σύνταξιν τὴν ἀναλογοῦσαν εἰς τὸν βαθμόν του, ἐὰν δ’ εἶχεν ἐπὶ πλέον ὀκταετίαν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν, ἐλάμβανε καὶ τὸν ἀνώτερον βαθμὸν καὶ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ.

§114Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν λέγει ὁ νόμος, ὅτι λαμβάνει καὶ τὴν σύνταξιν καὶ τὸν βαθμόν.

§115Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τελειώσῃ ὁ ῥήτωρ.

§117Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὸ Διάταγμα δὲν λέγει εἰς ἀπόταξιν, ἀλλ’ εἰς ἀποστρατείαν.

§118Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 17 τοῦ ἰσχύοντος νόμου λέγει. (Ἀναγινώσκει τὸ καὶ προηγουμένως ἀναγνωσθὲν ἄρθρον 17 τοῦ ΡΟΗʹ νόμου).

§119Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀποδοχὰς, ὄχι βαθμόν.

§120Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁρίζει ὅμως κατηγορηματικῶς ὁ περὶ συντάξεων νόμος τοῦτο.

§121Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐτέθη εἰς ἀπόταξιν ὁ Πλέσσας ὁ μακαρίτης, καὶ δὲν ἔλαβε τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου, καίτοι εἶχε τὴν ὀκταετίαν. Κατέφυγεν ὅμως εἰς τὰ Δικαστήρια, καὶ τὰ Δικαστήρια τὸν ἐδικαίωσαν· ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως τῶν Δικαστηρίων. Ὁ νόμος δὲν τὸ ἀναγράφει.

§122Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀναγράφει ὁ περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων νόμος ϞΑʹ, εἰς τὸν ὁποῖον παραπέμπει τὸ ἄρθρον 17 τοῦ ΡΟΗʹ νόμου, καὶ ὁ ὁποῖος λέγει ἐν ἄρθρῳ 3, ὅτι «ὁ ἀποστρατευόμενος ἀξιωματικὸς δικαιοῦται εἰς τὴν ἀπονομὴν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ αὐτοῦ καὶ τῆς τούτου συντάξεως.»

§123Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀλλ’ ὁ νόμος περὶ ἀποτάξεως δὲν λέγει τοῦτο. Λέγει ἁπλῶς, ὅτι ἀπονέμει τὴν σύνταξιν, δὲν λέγει καὶ τὸν βαθμόν.

§124Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. «Ἀπολαμβάνει τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου τῶν συντάξεων ὁριζομένας ἀποδοχάς.»

§125Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι καὶ τὸν βαθμόν.

§126Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει ὁ νόμος ὁ καθορίζων τὰς ἀποδοχάς. Ὅπως εἴπετε δὲ, καὶ τὰ Δικαστήρια οὕτως ἀπεφάνθησαν, καὶ ἡ ἱστορία τῶν ἑκάστοτε ἀποταχθέντων καὶ ἐχόντων συμπεπληρωμένην ὀκταετίαν μαρτυρεῖ, ὅτι ἔλαβον καὶ τὸν βαθμὸν καὶ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ.

§127Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει διάταξις εἰς νόμον ἐκδοθέντα κατὰ τὸ 1891.

§128Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον ἐν περιστατικόν.

§129Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὁ λόγος μου εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἀπένειμε καὶ τὸν βαθμόν· κατέφυγον οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τὰ Δικαστήρια, καὶ τὰ Δικαστήρια τοῖς ἐπεδίκασαν οὐχὶ τὸν βαθμὸν, ἀλλὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ.

§130Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἀπονέμωσι βαθμὸν τὰ Δικαστήρια.

§131Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οἱ μέχρι τοῦδε ἀποταχθέντες καὶ ἔχοντες συμπεπληρωμένον τόν τε χρόνον τῆς συντάξεως καὶ ἐπὶ πλέον ὀκταετίαν ἔλαβον οὐ μόνον τὴν σύνταξιν, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον καὶ τὸν βαθμόν.

§132Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ὄχι ἐπὶ πλέον καὶ τὸν βαθμόν.

§133Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν διακόπτομεν; Διότι θέλομεν νὰ ἐννοήσωμεν καλῶς τὸ ζήτημα.

§134Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καταργεῖ τὸ 17 τοῦ νόμου ΡΟΗʹ, καὶ βαρείας ἐπιβάλλει ποινὰς εἰς τὸν ἀποτασσόμενον ἀξιωματικόν πάνυ δικαίως (ἀναγινώσκει): «Ὁ οὕτως εἰς ἀπόταξιν τιθέμενος ἀξιωματικὸς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸ στέλεχος τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας καὶ τῆς ἐθνοφρουρᾶς οὐδὲ νὰ διορισθῇ εἰς οἱανδήποτε θέσιν ἢ εἰς ἑτέραν ὑπηρεσίαν τοῦ βαθμοῦ του ἐν τῷ στρατῷ, εἴτε ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐπιστρατεύσει εἴτε ἐν πολέμῳ. Ἀπαγορεύεται δ’ αὐτῷ ἀπολύτως νὰ φέρῃ τὴν στολήν του.» Βεβαίως βαρεῖαι εἶναι αἱ ποιναὶ, αἱ ὁριζόμεναι διὰ τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον. Ἀλλ’ ἐὰν πάνυ δικαίως τῷ ἀφαιρῆται ὁ βαθμὸς, τῷ ἀφαιρῶνται τὰ στοιχεῖα τῆς ὑπολήψεώς του τῆς στρατιωτικῆς, κατ’ ἐπέκτασιν δὲ καὶ τῆς κοινωνικῆς, εἶναι σκληρότης ὅμως, καὶ ἴσως ἔλλειψις φιλανθρωπίας, ἡ ἐπὶ πλέον τιμωρία. Διὰ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου τούτου τῷ ἀφαιρεῖται ἐπὶ πλέον καὶ ὁ μισθός του· δὲν ἔχει νὰ λάβῃ, ὁσαδήποτε ἔτη καὶ ἂν ὑπηρέτησεν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν, ἢ μόνον τὴν σύνταξιν τοῦ βαθμοῦ ἐκείνου. Τὸν κατεστήσαμεν ἄνευ ὑπολήψεως, τὸν ἐτιμωρήσαμεν δεόντως· δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸν καταστήσωμεν καὶ δυστυχῆ. Καὶ τῷ ἀφαιροῦμεν τί; ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται ὡρισμένως νὰ λάβῃ διὰ τὰς ὑπ’ αὐτοῦ παρασχεθείσας εἰς τὸ Κράτος ὑπηρεσίας· διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης δὲν εἶχεν ὑποπέσει εἰς παράπτωμα. Διὰ νὰ μὴ μακρηγορῶ, φρονῶ ὅτι δέον νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἑξῆς τροποποίησις.—Γνώμην ὑποβάλλω—(ἀναγινώσκει): «Εἰς ἀπόταξιν ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων, κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμων, δύναται νὰ τεθῇ καὶ ἀξιωματικὸς ἔχων τὸ πρὸς ἀποστρατείαν δικαίωμα. Ἀλλ’ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὁ εἰς ἀπόταξιν τιθέμενος ἀξιωματικὸς ἀπολαμβάνει τὴν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ συντάξεων νόμου σύνταξιν ἀποστρατείας, οὐχὶ δὲ καὶ τὸν βαθμόν.» Ὁσαδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ ἔτη εἰς τὸν βαθμὸν, δὲν θὰ λαμβάνῃ τὸν βαθμόν. Ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴ λάβῃ τὸν μισθόν; Δὲν εἶναι ἀρκετὴ ἡ τιμωρία του; Θέλετε νὰ καταστήσητε ἕνα ἄνθρωπον δυστυχῆ καὶ ἐπαίτην; Τὸν ἐκαυτηριάσατε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ὑπολήψεως· εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸν ἴδητε καὶ ἐπαιτοῦντα; Διατὶ μέχρι τοῦδε ἐπιεικῶς ἔκρινεν ἡ Πολιτεία τὸ ζήτημα, καὶ τὸν τοιοῦτον ἀξιωματικὸν διετήρει εἰς τὰ στελέχη τῆς ἐφεδρείας καὶ τῷ ἐπέτρεπε νὰ φέρῃ τὴν στολὴν τὴν στρατιωτικήν;

§135Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ κλῖμαξ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀναγκαίως ἐτέθη αὐτὴ ἡ διάταξις. Ὁ ἀξιωματικός, καὶ ἂν ἔχῃ πλείονα τῶν 25 ἐτῶν, λαμβάνει ἁπλῶς τὴν σύνταξιν τῶν 25 ἐτῶν, διότι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου περὶ στρατιωτικῶν συντάξεων, ἐὰν τοῦτο ψηφισθῇ, ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ἐνάρετος, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν ὑπέπεσεν εἰς πρᾶξιν ἀξιόποινον, ἀποστρατευόμενος λαμβάνει μὲν τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ, οὐχὶ δὲ καὶ τὸν βαθμόν. Λοιπὸν, ἀφοῦ ὁ ἐνάρετος ἀξιωματικὸς ἔχει αὐτὰς τὰς ἀποδοχὰς, πῶς θέλετε εἰς τὸν ἀξιωματικὸν, ὁ ὁποῖος τίθεται εἰς ἀπόταξιν ἕνεκα ποινῆς, νὰ δώσωμεν αὐτὸ τὸ εὐεργέτημα;

§136Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ διαφορά.

§137Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν ταύτην, δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον προσαρμόζεται. Ἐν τῷ προκειμένῳ ὅμως τῷ ἀφαιροῦμεν ὅ,τι δικαιοῦται νὰ λάβῃ, διότι παρέσχεν ὑπηρεσίας πρὸς τὴν πατρίδα, ὑπηρετῶν πλέον τῶν ὀκτὼ ἐτῶν τοῦ ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος. Ἐγὼ τελειώνω ἕως ἐδῶ, καὶ ὑποβάλλω τὴν τροποποίησιν, ἣν ἀνέγνωσα, εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′ μ. μ. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 20′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3;

§139Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ συμπληρώσω. Διετύπωσα προηγουμένως τροποποίησιν διατάξεως, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγγράφως, στηρίζω δὲ ταύτην εἰς τὸ ὅτι, ἀφοῦ ἀπὸ τοὺς ἐν λόγῳ ἀξιωματικοὺς ἀφαιροῦνται τόσα δικαιώματα, — τοῖς ἀπαγορεύεται δηλ. νὰ φέρωσι τὴν στολήν των καὶ νὰ ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατεύματι, εἴτε ἄλλην τινὰ δημοσίαν θέσιν, — δὲν θὰ ἦτο ἄδικον νὰ τοῖς ἀφαιρέσητε καὶ τὴν ἐπὶ πλέον σύνταξιν, τὴν ὁποίαν δικαιώματι ἔχουσι; Διότι ἡ σύνταξις ἡ ἐπὶ πλέον, ὅταν ὑπηρετῶσιν ἐπὶ ὀκταετίαν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, εἶναι δικαίωμά των, τὸ ὁποῖον τοῖς ἀφαιρεῖτε, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ σύνταξις εἶναι προϊὸν τῶν τόκων τῆς κεφαλαιοποιήσεως τῶν καταθέσεών των, ὁ δὲ ἀξιωματικὸς ὁ συμπληρώσας εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς ἕνα βαθμὸν, καὶ ἐπὶ πλέον ὀκταετίαν, κατέθηκε κατὰ τὴν ὀκταετίαν τὴν καθοριζομένην ὑπὸ τοῦ λογιστικοῦ νόμου κράτησιν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅταν δὲν τῷ δίδηται ἡ σύνταξις, ἡ ἀναλογοῦσα εἰς τὰς ἐπὶ πλέον κρατήσεις, δημεύεται ἡ περιουσία του.

§140Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δὲν ὑποβάλλεται εἰς κρατήσεις.

§141Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς δὲν ὑποβάλλεται; Ἐπὶ παραδείγματι, δεδόσθω, ὅτι ὑπηρέτησα εἴκοσι πέντε ἔτη ὡς λοχαγὸς, ἐπὶ πλέον δὲ ὀκτὼ ἔτη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν. Κατὰ τὸν χρόνον τῆς ὀκταετίας ἐξηκολούθουν νὰ καταθέτω τὴν νενομισμένην κράτησιν...

§142Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τοῦ κατωτέρου ἀξιωματικοῦ.

§143Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ κατωτέρου ἀξιωματικοῦ... Δὲν λαμβάνω δὲ σύνταξιν ἀναλογοῦσαν πρὸς τὴν ἐπὶ πλέον κράτησιν, τὴν ὁποίαν κατέθεσα, ἀλλὰ λαμβάνω τὴν σύνταξιν τῶν 25 ἐτῶν. Δὲν μοῦ δημεύεται ἕν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἤδη κατέθεσα; Μήπως ἡ σύνταξις δὲν εἶναι δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐκπορεύεται ἐκ τῶν καταθέσεων, αἵτινες ἀποτελοῦσιν ἕν κεφάλαιον;

§144Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Παρὰ τοῦ Δημοσίου ὁ ἀξιωματικὸς δὲν ἔχει κράτησιν καμμίαν· παρὰ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ στρατοῦ, ἐὰν δὲν λάβῃ σύνταξιν ἀνωτέραν, τῷ ἐπιστρέφονται αἱ κρατήσεις.

§145Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον.

§146Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει τόσον τοῖς ἑκατὸν, ἀσχέτως πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν. Λοιπὸν συνεπλήρωσα 25 ἔτη, καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, καὶ ἐπὶ πλέον 8 ἔτη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ. Τὰ δικαιώματα τῆς συντάξεως τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου βαίνουσι παραλλήλως πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς ἄλλης συντάξεως· ἀπέκτησα ἤδη διὰ τῆς ἐπὶ πλέον καταθέσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον, τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἔχω δύο μετοχάς. Δὲν εἶναι σύνταξις, ἀλλ’ εἶναι κτῆμά μου τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον κατέθεσα κατὰ τὴν ὀκταετίαν. Τί θὰ γείνῃ τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον κατέθεσα διὰ τὴν δευτέραν μετοχήν; Θὰ μοὶ ἐπιστραφῇ; ὁ νόμος οὐδεμίαν πρόνοιαν λαμβάνει. Δὲν μοῦ δημεύετε, ἐκτὸς τοῦ χρηματικοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον κατέθεσα πρὸς ἀναλαβὴν μεγαλειτέρας συντάξεως, καὶ τὴν δευτέραν μου μετοχὴν, τῆς ὁποίας τὸ ἀντίτιμον ἤδη κατέθεσα; Ὡς πρὸς τοῦτο τοὐλάχιστον πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ὁ νόμος καὶ νὰ ὁρισθῇ, τί ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ γίνηται ἡ δευτέρα μετοχὴ, τὴν ὁποίαν ἐγὼ κατέθεσα, καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἤδη περιουσία μου. Δὲν θέλετε ἐπὶ τέλους νὰ μοὶ δώσητε τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ; ἐπιστρέψατέ μοι τὸ ποσόν. Ὑπάρχει λοιπὸν ἕν κενὸν εἰς τὸν νόμον, καὶ διὰ τοῦ κενοῦ τούτου γεννᾶται ἕν ἀδίκημα εἰς τὸ ἄτομον, ἡ δὲ Πολιτεία οὐδέποτε πρέπει νὰ γείνῃ ὁ φορεὺς τῶν ἀδικημάτων. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν δὲν θέλητε κατ’ ἀρχὴν ν’ ἀποδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν μου, εἶσθε ὅμως ὑποχρεωμένοι νὰ συμπληρώσητε τὸν νόμον, ὥστε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐπιστρέφηται τὸ ποσὸν τῆς δευτέρας μετοχῆς, ὅταν μάλιστα ἔχωμεν τὸ προηγούμενον, ὅτι, ἐὰν ὁ ἀξιωματικὸς δὲν κατώρθωσε νὰ συμπληρώσῃ τὴν ὀκταετίαν, τῷ ἐπιστρέφεται τὸ ποσόν.

§147Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Καὶ τώρα ἐπιστρέφεται.

§148Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν προβλέπει ὁ νόμος.

§149Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§150Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ὑποβάλω ἐγγράφως τὴν τροπολογίαν μου.

§151Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταί, δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου ποίαν γνώμην ἔχει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐγώ, ἐὰν αὕτη δὲν ἦναι ὀρθή. Ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ νομοθετήσῃ, ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ ψηφίσῃ νόμον, ὅστις θὰ στερήσῃ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ἔχει ὁ ἀξιωματικός, καὶ θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν ἀξιωματικὸν ἐκεῖνον ὅ,τι ἡ Βουλὴ σήμερον, κατὰ τὴν κρίσιν της καὶ τὴν ἀπόφασίν της, πρέπει νὰ δώσῃ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν προτείνει, ὅπως οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων εἰς ἀπόταξιν τιθέμενοι, ὁσαδήποτε ἔτη ὑπηρεσίας καὶ ἂν ἔχωσιν ἐν τῷ στρατῷ, λαμβάνωσι τὴν σύνταξιν τοῦ βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχουσι καθ’ ὃν χρόνον τίθενται εἰς ἀπόταξιν. Αὐτὴ εἶναι μία γνώμη. Τὴν γνώμην ὅμως ταύτην νομίζω, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσωμεν, πρῶτον ἂν εἶναι νόμιμος, ἂν δηλαδὴ στηρίζεται εἰς νόμους ἰσχύοντας μέχρι σήμερον, καὶ εἶτα, ἂν εἶναι λογικὴ καὶ δικαία, διότι ἡ Βουλὴ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἀδικήσῃ τὰ ἄτομα, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ δικαιώσῃ αὐτά. Ἴσως οἱ ἁρμόδιοι φρονοῦσιν, ὅτι πρέπει νὰ ἀδικηθῶσι τὰ ἄτομα, ἡ Βουλὴ ὅμως, ὡς νομοθετικὸν Σῶμα, ἔχει, ὡς προεῖπον, καθῆκον, οὐ μόνον νὰ μὴ ἀδικήσῃ, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας νὰ δικαιώσῃ αὐτά. Διότι, ἐὰν ἠθέλετε παραδεχθῆ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν—ὅπερ δὲν φαντάζομαι, —ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι ὁ εἰς ἀπόταξιν τιθέμενος ἀξιωματικὸς οὐδὲν δικαίωμα δύναται νὰ λάβῃ, ὅτι στερεῖται παντὸς δικαιώματος, κατὰ τὴν κρίσιν του θὰ ἦτο δίκαιον, διότι θὰ σᾶς ἔλεγεν, ὅτι ἐγκλημάτησεν ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, καὶ ἀφοῦ ἐγκλημάτησε, πρέπει νὰ χάσῃ ὅλα τὰ δικαιώματά του. Τοῦτ’ αὐτὸ λέγει διὰ τοῦ νόμου σήμερον. Καὶ δὲν λέγει μέν, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ὁ εἰς ἀπόταξιν τιθέμενος πρέπει νὰ χάσῃ ὅλα τὰ δικαιώματά του, ἀλλὰ λέγει, ὅτι πρέπει ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος νὰ χάσῃ τὰ ἡμίση δικαιώματα, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ἔχει. Διατὶ νὰ μὴ παραδεχθῶ ἐγὼ τὸ ὅλον; Ἐὰν θέλητε νὰ καταστρέψητε τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν, ἐὰν θέλητε νὰ τὸν ῥίψητε εἰς τοὺς δρόμους, προτιμότερον εἶναι νὰ τῷ εἴπητε: «ἀφοῦ ἐγκληματήσας, εἶσαι ἀνάξιος πλέον τῆς προστασίας τοῦ Κράτους, καὶ πρέπει νὰ ἀποταχθῇς, χωρὶς νὰ λάβῃς οὐδὲν δικαίωμα.» Βεβαίως καὶ τὸ ἓν εἶναι ἄδικον καὶ τὸ ἄλλο. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναπτύξω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παρουσιάζει, καὶ ὑμεῖς θὰ κρίνητε, κατὰ πόσον εἶναι δίκαια ἢ ἄδικα. Πρέπει, Κύριοι, νὰ λάβητε πρῶτον ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, ὑπὸ ἔποψιν δικαιωμάτων καὶ ἀπέναντι τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου καὶ ἀπέναντι τῆς Πολιτείας, διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας, ἤτοι οἱ μὲν ὑποδεέστεροι ἀξιωματικοί, ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ, δικαιοῦνται μιᾶς μετοχῆς παρὰ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου, οἱ δὲ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ δικαιοῦνται δύο μετοχῶν παρὰ τοῦ αὐτοῦ ταμείου. Ἡ μετοχὴ εἰς τὸν ἀξιωματικὸν χορηγεῖται ἐπὶ τῇ βάσει καταβολῆς, τὴν ὁποίαν οὗτος καταθέτει ἐκ τοῦ μισθοῦ του· ἀλλὰ συμβαδίζει μὲ τὸν βαθμὸν, μὲ τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιωματικὸς τίθεται εἰς ἀποστρατείαν, καὶ συνεπῶς, ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι ὁ εἰς ἀπόταξιν τιθέμενος ἀξιωματικὸς ἔχει βαθμὸν ἀνθυπολοχαγοῦ ἢ ὑπολοχαγοῦ, οὐδεμίαν βεβαίως ζημίαν δύναται νὰ ὑποστῇ· διότι, εἴτε μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ ἀποστρατευθῇ, εἴτε μὲ τὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, μιᾶς μετοχῆς παρὰ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου δικαιοῦται. Ἐὰν ὅμως ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἦναι λοχαγὸς καὶ ἔχῃ τὸ κεκτημένον δικαίωμα τοῦ εὐεργετικοῦ νόμου, δηλαδὴ τὸ τῆς ὀκταετοῦς ὑπηρεσίας ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὴν σύνταξιν τοῦ ταγματάρχου, ἀλλὰ σὺν τῇ συντάξει ταύτῃ δικαιοῦται νὰ λάβῃ καὶ διπλοῦν μέρισμα παρὰ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου. Ἡμεῖς σήμερον στεροῦμεν τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν οὐ μόνον τῆς συντάξεως τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ, —τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμὲ, θεωρεῖται κεκτημένον δικαίωμα,— ἀλλὰ καὶ τοῦ εὐεργετήματος τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου. Καὶ ναὶ μὲν ἐπιστρέφεται εἰς αὐτὸν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ Μετοχικοῦ Ταμείου ἡ μετοχὴ, δηλαδὴ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν αὐτὸς κατὰ μῆνα, ἀλλὰ τοῦτο οὐδεμία ἱκανοποίησις εἶναι εἰς τὸν ἀξιωματικόν· διότι, ἐὰν κατέθεσεν ἓν ποσὸν 400 ἢ 500 δραχμῶν, θὰ τῷ ἐπιστραφῇ τὸ ποσὸν τοῦτο ἀκέραιον. Ἀλλὰ καὶ τούτου δεδομένου, νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῇ ἡ Βουλὴ μόνον διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ; Ἐγὼ, ἐὰν ἐπρόκειτο ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς θέσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἀπόταξιν, βεβαίως ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· διότι ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ἐγκληματήσας εἶναι βεβαίως ἀνάξιος νὰ τύχῃ τῶν ἀγαθῶν εὐεργετημάτων, τῶν ὁποίων τυγχάνουσιν οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ τῇ αἰτήσει των ἀποστρατευόμενοι. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον· ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος δυνατὸν νὰ ἦναι ἔγγαμος, δυνατὸν νὰ ἔχῃ τέκνα, νὰ ἔχῃ θυγατέρας· ἐν τίνι δικαιώματι ἡμεῖς ἐρχόμεθα νὰ στερήσωμεν τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου τὴν νόμιμον αὐτοῦ γυναῖκα ἢ τὰ ὀρφανὰ αὐτοῦ τέκνα; Ἐὰν μετά τινα χρόνον ἀπὸ τῆς ἀποστρατείας ἢ τῆς ἀποτάξεως ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος ἀποθάνῃ, ἡ σύζυγος καὶ τὰ τέκνα αὐτοῦ τί ὤφειλον, ἵνα τιμωρηθῶσιν; ἔχουσιν εὐθύνην, ἂν ὁ σύζυγος καὶ πατὴρ αὐτῶν ὑπέπεσεν εἰς ἔγκλημα; Καὶ τί ἔγκλημα νομίζετε; πειθαρχικὸν δηλαδὴ πταῖσμα. Διότι δὲν πρόκειται περὶ τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων. Καὶ θὰ σᾶς φέρω παράδειγμα. Ἡ ἐκτίμησις τοῦ πειθαρχικοῦ παραπτώματος ἀφίνεται, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, —δὲν θέλω νὰ εἴπω ἀτυχῶς ἢ εὐτυχῶς, —εἰς τοὺς προϊσταμένους τῶν ὑπηρεσιῶν· ἐὰν λόγου χάριν εἷς ἀξιωματικὸς ὑποπέσῃ εἰς πταῖσμα οἱονδήποτε, τοῦτο δύναται νὰ θεωρηθῇ πειθαρχικὸν παράπτωμα, καὶ ἐπὶ τούτῳ ὁ Ὑπουργὸς ἔχει δικαίωμα ἀπόλυτον ἐκ τοῦ νόμου νὰ παραπέμψῃ αὐτὸν εἰς Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ θέσῃ τὸ ἐρώτημα, ἂν πρέπει ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς νὰ τεθῇ εἰς ἀπόταξιν ἢ οὔ. Τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἀργίαν, ἀλλὰ θὰ εἴπῃ ναὶ ἢ οὔ, δηλαδὴ νὰ ἀποταχθῇ ἢ νὰ μὴ ἀποταχθῇ. Μόνον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα ἐξ αὐτοῦ τοῦ νόμου νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου ὑπὲρ τοῦ ἐγκαλουμένου ἀξιωματικοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο οὐδέποτε ἔγεινεν, ἀλλὰ καὶ οὐδέποτε δύναται νὰ γείνῃ· διότι ἐκεῖνος ὁ Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου ὑπὲρ τοῦ ἐγκαλουμένου ἀξιωματικοῦ, κατ’ ἐμὲ δὲν πρέπει νὰ ἦναι Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ἰδοὺ διατί· διότι, ἐὰν εἶχε σκοπὸν ἀρχικῶς νὰ τιμωρήσῃ ἐπιεικέστερον τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν, δηλαδὴ ὄχι διὰ τῆς ποινῆς τῆς ἀποτάξεως, δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ παραπέμψῃ αὐτὸν εἰς τὸ Συμβούλιον μὲ τὸ ἐρώτημα τῆς ἀποτάξεως, καὶ συνεπῶς θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι βραδύτερον ἐπεκράτησαν ἄλλαι σκέψεις, αἱ ὁποῖαι μετέβαλον τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ.

§152Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἐπλανήθη.

§153Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος τὸ Συμβούλιον ἀπαντᾷ, καὶ δὲν δικαιοῦται νὰ μεταβάλῃ τὸ ἐρώτημα τοῦ Ὑπουργοῦ ὑπὲρ τοῦ ἐγκαλουμένου ἀξιωματικοῦ. Τὸ μόνον, ὅπερ δύναται νὰ πράξῃ ὁ Ὑπουργὸς, ἐὰν ἐπλανήθη καὶ αὐτὸς καὶ τὸ Συμβούλιον, εἶναι νὰ διατάξῃ νέαν ἀνάκρισιν, καὶ μετὰ τὸ πέρας αὐτῆς νὰ συστήσῃ ἕτερον Συμβούλιον, εἰς ὃ νὰ θέσῃ διάφορον ἐρώτημα, ἤτοι τὸ τῆς μεταθέσεως εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν μέχρι σήμερον οὐδεὶς τῶν κατὰ καιροὺς Ὑπουργῶν μετέβαλε τοιαύτας ἀποφάσεις, παρὰ μόνον προέβησάν τινες εἰς ἀκύρωσιν πράξεων ἀνακριτικῶν Συμβουλίων. Τίθεται λοιπὸν τὸ ἐρώτημα εἰς τὸ Συμβούλιον, ἂν πρέπει ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς νὰ τεθῇ εἰς ἀπόταξιν ἢ οὔ. Τὸ Συμβούλιον δι’ ἓν πειθαρχικὸν παράπτωμα ἀποφαίνεται νὰ τεθῇ εἰς ἀπόταξιν ὁ εἰς αὐτὸ παραπεμφθεὶς ἀξιωματικός, καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐκτελεῖ τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ Συμβουλίου. Βεβαίως, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὁρίσωμεν τὰς πράξεις τὰς ἀτιμωτικάς, δὲν θὰ εἴχομεν ἀντίθετον γνώμην, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἠθέλομεν ἔχει τὴν γνώμην ταύτην μόνον ἐπὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ, οὐχὶ δὲ καὶ ἐπὶ τῆς οἰκογενείας αὐτοῦ. Ἀλλὰ δυστυχῶς οὐδέποτε ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίζωμεν τὰς οἰκογενείας τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ οὐχὶ τὰ ἄτομα· διότι, ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιωματικὸς ὑπηρετεῖ ἐν τῷ στρατεύματι, ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ οὐδέποτε θὰ πεινάσῃ. Ἀλλ’ ὅταν ὁ ἀξιωματικὸς ἀποστρατεύηται, ἢ ὅταν ἀποθνήσκῃ, λησμονοῦμεν τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου, καὶ οὐχὶ μόνον τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου λησμονοῦμεν τὰς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ τὰς ὑπηρεσίας ἐκείνων ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον ἀγωνιζόμενοι ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος. Ἔχομεν ἀξιωματικούς,—καὶ δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω ὀνόματα, —οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως ἐπέδειξαν παραδειγματικὴν ἀνδρείαν καὶ ἔγειναν ὑπαίτιοι τῆς καταστροφῆς ὁλοκλήρου τῆς οἰκογενείας των χάριν τῆς πατρίδος, ἀλλ’ ἡ Πολιτεία οὐδέποτε ἐμερίμνησε περὶ αὐτῶν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι, θεωρῶ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λίαν ἄδικον, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεταρρυθμίσῃ ταύτην καὶ δώσῃ εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τὸν τιθέμενον εἰς ἀπόταξιν τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ, ἐὰν συμφώνως τοῖς κειμένοις νόμοις ἔχῃ ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ καρπωθῇ τὰ δικαιώματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καρποῦται ἀπὸ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ νὰ λάβῃ τὴν σύνταξιν, ἥτις εἶναι ἀποτέλεσμα ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν προσήνεγκεν εἰς τὸ ἔθνος. Ἐὰν εἴπητε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸν τὴν ἀμοιβὴν ἐκείνην τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν προσήνεγκεν εἰς τὸ ἔθνος, χάριν οἰκονομίας, τότε εἶναι περιττὸν νὰ τῷ δώσωμεν καὶ τὴν σύνταξίν του. Ἀφοῦ πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν, ὅτι ἀξιωματικοὶ τιθέμενοι εἰς ἀπόταξιν παύουσι πλέον νὰ ἀνήκωσιν εἰς τὴν Πολιτείαν, ὅτι οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν δύνανται ν’ ἀναλάβωσιν, οὐδὲ τὴν στολὴν αὐτῶν νὰ φέρωσι, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ στερήσωμεν αὐτοὺς καὶ τοῦ ἄρτου. Διότι ποίαν ἄλλην ἐργασίαν δύναται νὰ κάμῃ ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος; Οὐδεμίαν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ καταδικασθῇ δι’ ἀποφάσεως Δικαστηρίου, δὲν θὰ εἶχον ἀντίθετον γνώμην. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ πειθαρχικοῦ παραπτώματος, βεβαίως ἔχω ἀντίθετον γνώμην· διότι πάντες δύνασθε νὰ κρίνητε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποπέσῃ ὁ ἀξιωματικὸς εἰς πειθαρχικὸν παράπτωμα. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ τροποποιήσῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 3. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν αἰτιολογίαν, τὴν ὁποίαν εἶπε πρίν, ὅτι δὲν πρέπει οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ εἰς ἀπόταξιν τιθέμενοι νὰ ἔχωσι τὰ αὐτὰ εὐεργετήματα μὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἵτινες τῇ αἰτήσει των ἀποστρατεύονται, δηλαδὴ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα θὰ δώσῃ ὁ νόμος, ὅστις ὑπεβλήθη μὲν ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο ἀκόμη νόμος τοῦ Κράτους, —διότι, ὅταν ἔλθῃ ὁ νόμος ἐκεῖνος πρὸς συζήτησιν, βεβαίως ἕκαστος ἐξ ἡμῶν θὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ, —τὴν δικαιολογίαν ταύτην δὲν εὑρίσκω ἐπαρκῆ, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιφέρῃ τὴν προσήκουσαν διόρθωσιν, ἄλλως δηλῶ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν...

§155Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὑπεβλήθη τροπολογία.

§156Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὑποβληθῇ ἐγγράφως, καὶ αὔριον νὰ διανεμηθῇ.

§157Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Αἱ τροπολογίαι ὅμως, τὰς ὁποίας ὑποβάλλουσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, συζητοῦνται ἀμέσως.

§158Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὸν λόγον, οὐχὶ ἵνα ἀντικρούσω ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλ’ ἵνα ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν ποία ἰδέα ἐκράτησεν, ἵνα τεθῇ ὁ ὅρος αὐτὸς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν, σκοπὸν ἔχουσι τὴν βελτίωσιν τοῦ στρατεύματος, ἧς βάσις εἶναι ἡ πειθαρχία, ἡ πειθαρχία δ’ ἐπιβάλλεται διὰ τοῦ παραδειγματισμοῦ, ὁ δὲ παραδειγματισμὸς διαιρεῖται εἰς δύο, εἰς ἀμοιβὰς δι’ ἐκείνους, οἵτινες διακρίνονται διὰ τὴν καλὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, καὶ εἰς ποινὰς δι’ ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἐκτελοῦσι τὸ καθῆκόν των καὶ γίνονται ὑπαίτιοι ἀξιοποίνων καὶ κολασίμων πράξεων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, Κύριοι, ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς νόμους καὶ τὰ ἔθιμα τὰ ἰσχύοντα εἰς ἄλλους στρατούς, εἶναι εὐεργετικόν· διότι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν Γερμανικὸν στρατόν, ὅστις διακρίνεται διὰ τὴν πειθαρχίαν, ἥτις κρατεῖ ἐν αὐτῷ, ἐκεῖ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην οἱ προϊστάμενοι τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τοιούτων νομοσχεδίων, ἵνα ἐπιβάλωσι τὴν πειθαρχίαν, διότι ἔχουσιν ἄλλα ἀπόλυτα δικαιώματα. Ἐδῶ, βλέπετε, τί διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐπιζητοῦμεν. Ἐπιζητοῦμεν τὸν παραδειγματισμὸν δι’ ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἔχουσι τὴν ἀπαιτουμένην φιλοτιμίαν, ἵνα ἐκπληρώνωσι τὸ καθῆκόν των μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται, ἵνα λέγητε, ὅτι εἷς ἀξιωματικὸς ἐκπληροῖ πραγματικῶς τὸ καθῆκόν του. Εἰς τὸν Γερμανικὸν στρατόν, ὅταν εἷς ἀξιωματικὸς ὑποπέσῃ εἰς ἀξιόποινον πρᾶξιν, μὴ προβλεπομένην ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ συνταγματάρχης ν’ ἀναφερθῇ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως συστήσῃ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, εἰς ὃ νὰ παραπεμφθῇ ὁ ἀξιωματικός, καὶ νὰ τηρηθῶσιν αἱ ποικίλαι διατυπώσεις, αἱ ὁποῖαι τηροῦνται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται σήμερον ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν, ἵνα κατορθώσωμεν νὰ ὑπάρξῃ πεποίθησις, ὅτι πᾶσα παρεκτροπὴ θὰ τιμωρῆται αὐστηρῶς, καὶ ἐνισχυθῇ ἡ ἰδέα, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑποπίπτει εἰς ἀξιοποίνους πράξεις, μὴ προβλεπομένας ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν ποινικὴν νομοθεσίαν, θὰ ὑποστῇ ποινὴν αὐστηρὰν, ὥστε καὶ οἱ ἄλλοι νὰ παραδειγματίζωνται καὶ νὰ μὴ ὑποπίπτωσιν εἰς ἀξιοποίνους πράξεις. Εἰς τὴν Γερμανίαν, λέγω, ἅμα ὡς πληροφορηθῇ ὁ συνταγματάρχης, ὅτι εἷς ἀξιωματικός του ἐθεάθη διατελῶν ἐν μέθῃ, ἢ ἄλλως πως ἐξευτελιζόμενος, ὅτι διεπληκτίσθη μὲ ἀνθρώπους, μὲ τοὺς ὁποίους δὲν τῷ ἐπετρέπετο νὰ μονομαχήσῃ, ἢ ὅτι παρετηρήθη κατὰ διαφόρους περιστάσεις ἐν τῇ ἐκπληρώσει τοῦ καθήκοντος, ὅτι ὑστερεῖ κατὰ τὴν φιλοτιμίαν εἰς βαθμὸν, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ στρατιωτικὴ ποινικὴ νομοθεσία, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως καὶ νὰ μὴ δύναται πλέον ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀξιωματικὸς δυνάμενος νὰ γείνῃ παράδειγμα εἰς τοὺς ὁπλίτας εἰς ὁμοίας περιστάσεις, τότε ὁ συνταγματάρχης τὸν καλεῖ νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του ἐντὸς 24 ὡρῶν, καὶ ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του καὶ νὰ φύγῃ ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, χάνων καὶ σύνταξιν καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς προηγουμένως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐστερεώθη ἡ πειθαρχία εἰς τὸν Γερμανικὸν στρατὸν, ὅστις εἶναι σήμερον τὸ πρότυπον τῶν στρατῶν τοῦ κόσμου. Ἡμεῖς δὲν ἐπιδιώκομεν αὐτὰ τὰ μέσα, ἵνα ἐμπεδώσωμεν τὴν πειθαρχίαν· ἐπιδιώκομεν μέσα πολὺ ἠπιώτερα. Ἀλλὰ ἐπιδιώκοντες τοιαῦτα μέσα δὲν θέλομεν νὰ ἐξισώσωμεν, ὡς πρὸς τὰς ἀμοιβὰς καὶ τὰς ἀπολαυὰς τὸν ἀξιωματικὸν τὸν δειλὸν, τὸν θρασὺν, τὸν αὐθάδη, ὁ ὁποῖος δὲν συλλογίζεται ὅτι εὑρίσκεται ἀπέναντι τοῦ ἀνωτέρου του, νὰ τὸν ἐξισώσωμεν, λέγω, πρὸς τὸν καλὸν ἀξιωματικόν. Ὅταν παρεκτρέπωνται οἱ ἀξιωματικοί, πρέπει νὰ τιμωρῶνται αὐστηρῶς, ὥστε νὰ μὴ ἔχωσι καὶ τὰ εὐεργετήματα, ἅτινα ἔχουσιν οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ τηροῦντες σέβας πρὸς τοὺς ἀνωτέρους των, οἱ ἔχοντες φιλοτιμίαν καὶ ὄντες ἕτοιμοι νὰ θυσιάσωσι τὴν ζωήν των ὑπὲρ τῆς πατρίδος. (Εὖγε! ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§159Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Λυποῦμαι πολὺ, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐνῷ εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι ἤθελεν ἀποδεχθῇ τὸ δίκαιον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινα, ἠθέλησε νὰ σχετίσῃ τοῦτο μὲ τὰς διατάξεις τῶν νόμων τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ καὶ νὰ φέρῃ ὡς βάσιν τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατεύματος. Ἐγὼ μετὰ λύπης ὁμολογῶ, ὅτι ἐν τῷ Ἑλληνικῷ στρατεύματι δὲν ὑπάρχει δυστυχῶς πειθαρχία, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἴπω πρὸς αὐτὸν, ὅτι ἡ πειθαρχία ἐλλείπει, διότι οἱ ἀνώτεροι οἱ διέποντες τὴν τύχην τοῦ στρατεύματος δὲν δύνανται νὰ ἐπιβάλωσι τὴν πειθαρχίαν εἰς αὐτό. Οἱ ὑποδεέστεροι ἔχουσι τὸ καθῆκον νὰ σέβωνται καὶ ὑπακούωσιν εἰς τοὺς ἀνωτέρους των, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀνώτεροι ὀφείλουσι νὰ συμπεριφέρωνται πρὸς τοὺς ὑποδεεστέρους κατὰ τρόπον μὴ δίδοντα ἀφορμὴν παραπόνων καὶ ἐξαναγκάζοντα τοὺς ὑποδεεστέρους νὰ ἀσεβῶσι πρὸς τοὺς ἀνωτέρους. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι μέχρι σήμερον, ἐὰν διεσαλεύθη ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος, διεσαλεύθη ἕνεκα τῶν ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπηνέχθησαν εἰς τὸν στρατόν. Δὲν θέλω νὰ φέρω παραδείγματα. Ἀλλὰ δὲν θὰ δυνηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀναφέρῃ μίαν ἔστω καὶ μόνην ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκαν οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ κατ’ ἀξιωματικῶν, καὶ τὴν ὁποίαν τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια δὲν κατέρριψαν εἰς τοὺς δρόμους. Καὶ τοῦτο διατί; Διότι οὐδεὶς μέχρι σήμερον ἐκ τῶν κατὰ καιροὺς Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐσκέφθη νὰ περιβάλῃ τὰς ὑπουργικὰς ταύτας ἀποφάσεις διὰ διατάξεως τοιαύτης, ὥστε νὰ μὴ παρέχηται εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τὸ δικαίωμα νὰ καταφεύγῃ ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν Δικαστηρίων.

§160Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν μοὶ λέγετε, ὁ Λαΐνας ἔπραξε τὸ καθῆκόν του εἰς τὴν Κούτραν; Καὶ ὅμως τὸν ἠθώωσαν τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια!

§161ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὰ Δικαστήρια ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δικάζουν κατ’ οὐσίαν.

§162Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ φέρῃ παράδειγμα, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ ὑπομνήσω τὸ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἔλαβε χώραν ἐνταῦθα· τότε ἀνέλαβον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ λοχαγοῦ Ταγαρᾶ, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἔκθεσιν τῶν προϊσταμένων του, ὅτι ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του ἐν πολέμῳ· ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ τότε καὶ νῦν, παρέπεμψεν αὐτὸν ἐνώπιον Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον τὸν ἔθεσεν εἰς ἀποστρατείαν. Ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος, καταφυγὼν εἰς τὰ Δικαστήρια, ἐκέρδισε τὴν δίκην, καὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, λαμβάνων μόνον τὸν μισθόν του καὶ ἐξακολουθῶν νὰ μισθοδοτῆται ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἐπὶ 3 ἤδη περίπου ἔτη. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος μὲ εἶχε παρακαλέσει νὰ κάμω λόγον εἰς τὴν Βουλήν,—διότι δυστυχῶς καὶ ἡ Βουλὴ κατήντησε Δικαστήριον,—καὶ ἀνέγνωσα τότε τὴν περὶ αὐτοῦ ἔκθεσιν. Ὁ ἀξιωματικὸς λοιπὸν ἐπανῆλθε δυνάμει τῆς ἀποφάσεως ταύτης. Ἀλλὰ τί συνέβη; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν διέταξε τὴν παραπομπὴν αὐτοῦ ἐκ νέου ἐνώπιον Συμβουλίου, ὅπως διέταξε τὴν παραπομπὴν ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἵτινες δυνάμει ἀποφάσεων τῶν Δικαστηρίων ἐπανῆλθον ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς ἀποστρατείας ἢ τῆς ἀποτάξεως εἰς τὸ πρώην καθεστώς. Καὶ τί συνέβη; Οἱ μὲν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι, λόγῳ δειλίας ἢ ἀνικανότητος, δὲν εἶχον τὸ θάρρος νὰ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τῶν Ἀνακριτικῶν Συμβουλίων, ἀπῆλθον ἐκ τοῦ στρατοῦ, ὁ ἀξιωματικὸς ὅμως ἐκεῖνος, ὁ λοχαγὸς Ταγαρᾶς, ἔχων τὸ θάρρος, τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ ἔχῃ δυνάμει τῆς ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκθέσεως, παρουσιάσθη ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου, καὶ τοῦτο ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασίν του, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ στράτευμα· καὶ ἐπανῆλθε πράγματι εἰς τὸν στρατὸν καὶ ὑπηρετεῖ ἤδη ὡς λοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔπραξε τὸ ἀδίκημα αὐτό...

§163Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι ἐγώ, τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον.

§164Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Εἰς τὸ ὁποῖον ὅμως ὑμεῖς παρεπέμψατε αὐτόν· καὶ εἰς τὴν διαταγήν, ἣν συνετάξατε, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀναφέρετε τοὺς λόγους τῆς παραπομπῆς τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου ἐνώπιον τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ εἰρημένος ἀξιωματικὸς εἶχε τοιαύτην ἔκθεσιν ὑπὲρ ἑαυτοῦ, ποῦ ἐστηρίχθητε καὶ παρεπέμψατε αὐτὸν ἐνώπιον τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου;

§165Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Ἀπὸ ποῖον εἶχε τὴν ἔκθεσιν ταύτην;

§166Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἀπὸ τὸν διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐπολέμησεν ὡς ἥρως. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, ποῖος ἦτο ὁ διοικητής.

§167Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἶναι ὁ Βρετός!

§168Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐὰν αὐτὸς ἦναι δειλὸς καὶ εὑρίσκηται ἐν ὑπηρεσίᾳ, τοῦτο δὲν εἶναι συστατικὸν διὰ τὸ στράτευμα. Δὲν εἶναι δυνατόν, Κύριοι, νὰ παρουσιάσωμεν δάφνας τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, διότι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αὐταὶ δυστυχῶς εἶναι σπανιώταται. Λοιπὸν ἂς ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν παραπέμπῃ ἀξιωματικὸν ἐνώπιον Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν προϊσταμένων ὑπηρεσιῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι μεγαλείτερον, ἤτοι νὰ ἀνευρίσκῃ καὶ νὰ ἐλέγχῃ τὰς πράξεις τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, καὶ διὰ τοῦτο ἔδωκεν εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα ὁ νόμος νὰ μεταρρυθμίζῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου ὑπὲρ τοῦ ἐγκαλουμένου ἀξιωματικοῦ. Λοιπὸν ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ εἰρημένος λοχαγὸς καὶ παρουσίασεν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου, ἀποδεικνύει ψευδῆ τὴν ἔκθεσιν τὴν ὑποβληθεῖσαν μεταγενεστέρως. Τί ἔπρεπε νὰ πράξῃ ὁ κ. Ὑπουργός; Μελετῶν τὰ ἔγγραφα, τὴν δικογραφίαν ὁλόκληρον, ἀντὶ νὰ ὑποβάλῃ Διάταγμα ἀποστρατείας, ἔπρεπεν ὄχι μόνον νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασιν ὑπὲρ τοῦ ἐγκαλουμένου ἀξιωματικοῦ, ἀλλὰ καὶ νὰ παραπέμψῃ τὸ Συμβούλιον ἐκεῖνο εἰς ἕτερον Συμβούλιον, διότι δὲν συνεμορφώθη πρὸς τοὺς νόμους. Ἀλλὰ τοιοῦτον θάρρος δὲν ἔχουσιν οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ λέγω καὶ θὰ τὸ λέγω ἐφ’ ὅσον ζῶ. Ἐγὼ δὲν περιμένω τίποτε ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, οὔτε φοβοῦμαι οὔτε θὰ κολακεύσω τινά. (Εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Εὐχαριστῶ πολύ, ἀλλὰ σᾶς δηλῶ, ὅτι δὲν δέχομαι εὔσημα.

§169ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀποδίδονται τὰ εὔσημα εἰς τὰ λεγόμενα, ἐὰν δὲν τὰ δέχησθε προσωπικῶς.

§170Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Τὸ παράδειγμα τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι ἀποδεικνύει τὸ βάσιμον τῶν λόγων μου. Ἠδυνάμην δὲ νὰ σᾶς φέρω καὶ πλεῖστα ἄλλα παραδείγματα. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἀνέφερε πρὸ ὀλίγου παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἤμην παιδάριον ἀκόμη, μαθητής. Τὸ παράδειγμα τοῦτο εἶναι ἡ ἀπόταξις τοῦ συνταγματάρχου Πλέσσα. Ὁ συνταγματάρχης Πλέσσας ἠξεύρετε διατὶ ἐτέθη εἰς ἀπόταξιν; διὰ μίαν ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν ἀπέστειλε πρὸς τὸν τότε βουλευτὴν Ζηνόπουλον, ὅτε ἦτο Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὁ Δημήτριος Γρίβας. Ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη ἐθεωρήθη σοβαρὸν πειθαρχικὸν παράπτωμα, καὶ ἕνεκα ταύτης ἐτέθη εἰς ἀπόταξιν. Ὁ ἀείμνηστος Δημήτριος Γρίβας, ὅστις εἶναι γνωστόν, τίς ἦτο ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τίς ἦτο ὡς ἄτομον, —καὶ τὸ λέγω, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν ὑπῆρχε στρατιωτικὴ πειθαρχία, —ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ ἐγένετο μονόχειρ, καὶ ἐν τούτοις ἐξηκολούθει ὑπηρετῶν ἐν τῷ στρατεύματι, οὐδεὶς δ’ ἐτόλμησε ποτὲ νὰ θέσῃ χεῖρα ἐπ’ αὐτοῦ. Διατί; Διότι καὶ αὐτοὶ οἱ ἀνώτεροι ἵσταντο μετὰ σεβασμοῦ ἀπέναντι ἐκείνου. Νομίζετε ὅτι ἦτο παράπτωμα σοβαρὸν ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς ἀπόταξιν ὁ συνταγματάρχης Πλέσσας; Ὄχι! ἀλλὰ μ’ ὅλα ταῦτα ἐτέθη εἰς ἀπόταξιν. Κατέφυγεν ὅμως εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ ἐκέρδισεν· ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία ἢ μᾶλλον οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς δὲν εὐηρεστήθησαν νὰ δώσωσιν εἰς αὐτὸν τὸν βαθμόν του, μολονότι ἄλλοι ἀξιωματικοὶ ἐπανῆλθον ἐκ τῆς ἀποτάξεως εἰς τὴν ἐνέργειαν, διότι δυστυχῶς ἐγένετο διάκρισις μεταξὺ τούτων καὶ ἐκείνου. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εἴπω, ὅτι πρέπει ἐν πρώτοις νὰ ὑποβάλῃ νόμον, —τοῦτο δὲ φρονῶ, ὅτι εἶναι καὶ ἔργον ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως, —ἵνα ἐν τῷ μέλλοντι, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖ ἡ ἀπόφασις τῶν Ἀνακριτικῶν Συμβουλίων, μὴ ὑποβάλλωνται Βασιλικὰ Διατάγματα καὶ ἀποστρατεύωνται ἢ ἀποτάσσωνται ἀξιωματικοί, πρὶν ἢ ζητηθῇ ἡ γνώμη τοῦ Ἀρείου Πάγου ἢ ἑτέρου ἀνωτάτου Συμβουλίου, καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν τὸν ἐγωϊσμὸν ἡμεῖς οἱ στρατιωτικοί, ὅτι εἴμεθα νομοθέται, ὅτι εἴμεθα ἀλάνθαστοι δικασταί. Ἐὰν δὲ ὁ Ἄρειος Πάγος ἀποφανθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σχετικῶν ἐγγράφων, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἀπόταξιν ὁ ἀξιωματικός, τότε νὰ τίθηται. Καὶ ἰδοὺ διατί. Διότι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι οὐδὲν Δικαστήριον θὰ δεχθῇ τὴν ἀγωγὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου κατόπιν γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου ἢ ἑτέρου ἀνωτάτου Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἡμεῖς ποῦ στηρίζομεν τὴν ἀπόφασιν; εἰς τὴν γνώμην ἑνὸς εἰσηγητοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἴτε ἐμοῦ εἴτε ἄλλου τινὸς ἀξιωματικοῦ!

§171Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§173Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐὰν δὲν κατορθώσωμεν νὰ θέσωμεν τοιοῦτον φραγμὸν εἰς τὸν νόμον περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, οὐδεμία ἀπόφασις Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου θὰ ἔχῃ ἰσχὺν, ἀλλὰ πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ ἀποστρατευόμενοι θὰ ἐπανέρχωνται μὲ μείζονα δικαιώματα, ἐνῷ ἄλλως ὁ μὴ ἔχων δίκαιον ἀξιωματικὸς δὲν θὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ καταφύγῃ ἐνώπιον ἀνωτέρου Δικαστηρίου καὶ νὰ παρακαλέσῃ, ὅπως ἐκδοθῇ ἀπόφασις ὑπὲρ αὐτοῦ.

§174ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγετε.

§175Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Τὴν γνώμην μου ἐκφράζω. Λυποῦμαι πολύ, διότι ἠναγκάσθην νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου· ἀλλ’ ἐκτύπησε πολὺ κακῶς εἰς τὰ ὦτά μου ἡ ἰδέα περὶ πειθαρχίας τοῦ στρατεύματος. Ὑποθέτω, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς πειθαρχίας, καὶ μάλιστα δύναμαι νὰ εἴπω χωρὶς ὑπερβολὴν, ὅτι κατεδιώχθην δι’ ὑπέρμετρον ζῆλον περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐμῶν καθηκόντων· δὲν κατεδιώχθην ποτὲ δι’ ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, ἀλλὰ παρεπέμφθην δὶς ἐνώπιον τοῦ Στρατοδικείου, παρὰ τὸν νόμον, καίτοι διετέλουν ἐν συνταγματικῇ ἀδείᾳ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα γίνονται σήμερον, ἀλλ’ ὅταν ἐπιτρέπηται νὰ λαμβάνωσι χώραν τοιαῦτα, τότε δύναται νὰ ὑπάρξῃ αἰτία, ἡ ὁποία διασαλεύει τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατεύματος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ὁποῖον διακρίνει ζῆλος καὶ ἀκρίβεια περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, νὰ κατορθώσῃ σήμερον διὰ διοικητικῶν μέτρων καὶ διὰ τῆς θέσεως αὑτοῦ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν πειθαρχίαν, χωρὶς νὰ κολακεύῃ οὔτε νὰ κολακεύηται ἀπὸ κανένα, καὶ ἂς ἦναι βέβαιος, ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ στρατοῦ, διότι πᾶς φέρων στέμμα ἐπὶ τῆς κεφαλῆς του, πᾶς, ὅστις θ’ ἀποφασίσῃ νὰ θυσιάσῃ τὸν στρατιωτικόν του βίον, στερούμενος τῶν πάντων, θὰ ἐκφράσῃ πρὸς αὐτὸν εὐγνωμοσύνην, καὶ θὰ μείνῃ τὸ ὄνομά του ἀίδιον εἰς τὸ στράτευμα· νὰ μὴ ἐπικαλῆται δὲ παραδείγματα προγενέστερα, ἀλλ’ ὡς βάσιν νὰ ἔχῃ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τοῦ ἑαυτοῦ καθήκοντος, καὶ ἂς ἦναι βέβαιος, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἦναι Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ὡς στρατηγὸς θὰ κατέχῃ τὴν πρώτην βαθμίδα, καὶ θὰ ἦναι ὑπέρτερος καὶ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην τοῦ χαρτοφυλακίου τοῦ Ὑπουργοῦ.

§176Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀναγκάζομαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ δευτερολογήσω, ὄχι διὰ νὰ ἐξακολουθήσω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, — διότι ἐγὼ φρονῶ ἐν πεποιθήσει, ὅτι κατόπιν τῶν ὅσα εἶπον ἤδη ἡ συζήτησις εἶναι ἐξηντλημένη, — ἀλλὰ λαμβάνω ἐκ νέου τὸν λόγον, μόνον ὅπως δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ παράδειγμα, ὅπερ ἔφερεν εἰς βάρος μου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου, δὲν εἶναι ἀκριβές. Διότι ἰδοὺ τί συνέβη μὲ τὸν λοχαγὸν Ταγαρᾶν. Μετὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897 ἀπεφασίσθη νὰ συσταθῇ μία μεγάλη ἐπιτροπὴ ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐθεωροῦντο ὑπεράνω πάσης κατηγορίας. Τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης πρόεδρος ἦτο ὁ κ. Γεώργιος Μαυρομιχάλης, ὑποστράτηγος, μέλη δὲ ἦσαν ὁ νῦν ἐν ἀποστρατείᾳ ὑποστράτηγος κ. Μπαϊρακτάρης, ὁ συνάδελφος κ. Κ. Γρίβας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ ἕτεροι ἀξιωματικοὶ διακεκριμένοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ κρίνωσι τοὺς ἀξιωματικούς, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, ὅτι ὑστέρησαν κατὰ τὸν πόλεμον. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη εἶχεν ἐντολὴν νὰ ἐξελέγξῃ τὴν διαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τὸν πόλεμον, καὶ τοὺς μὲν πράξαντας πλειότερον τοῦ καθήκοντός των νὰ προτείνῃ δι’ ἀμοιβὴν, διὰ δὲ τοὺς ὑστερήσαντας καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν κοινὴν φράσιν, τὸ ἔκοψαν λάσπη ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ, νὰ ζητήσῃ τιμωρίας. Μεταξὺ λοιπὸν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προὐτάθησαν πρὸς τιμωρίαν, ἦτο καὶ ὁ λοχαγὸς Ταγαρᾶς.

§177ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀδίκως.

§178Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἐξακολουθήσω τὴν ὁμιλίαν μου, καὶ κατόπιν θὰ ἴδητε, ἂν δικαίως ἢ ἀδίκως παρεπέμφθη εἰς Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον. Ἡ ἐπιτροπὴ ταυτοχρόνως ὥριζε τὴν ἀμοιβὴν διὰ τοὺς πρώτους, καὶ τὴν ποινὴν τὴν ἐπιβλητέαν εἰς τοὺς ἄλλους, καὶ ἔλεγεν, ὡς πρὸς τὴν ποινὴν, ἄλλοι μὲν νὰ τιμωρηθῶσι πειθαρχικῶς, δηλαδὴ νὰ τιμωρηθῶσι μὲ φυλάκισιν, ἄλλοι νὰ τεθῶσιν εἰς ἀργίαν διὰ προσκαίρου παύσεως, ἄλλοι εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως, ἄλλοι νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, καὶ ἄλλοι νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, δηλαδὴ εἰς τὴν τακτικὴν ἀνάκρισιν. Αὐταὶ ἦσαν αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα μὴ θεωρηθῇ ὅτι μεροληπτεῖ ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς, ἢ ὅτι καταδικάζει ἀδίκως τὸν ἄλλον, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἠκολούθησεν ἀκριβῶς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία, ὡς σᾶς εἶπον, ἀπηρτίζετο ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, τῶν πλέον διακεκριμένων. Μεταξὺ λοιπὸν αὐτῶν τῶν προτάσεων ἔλαβον καὶ τὴν πρότασιν νὰ παραπέμψω τὸν λοχαγὸν Ταγαρᾶν εἰς Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον. Τί ἠθέλετε νὰ πράξω; νὰ τὸν ἐξαιρέσω; νὰ μὴ τὸν παραπέμψω εἰς Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον; Τὸν παρέπεμψα λοιπὸν εἰς Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον. Κατόπιν πιθανὸν νὰ ἔλαβον χώραν ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σᾶς διηγήθη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου). Ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου ἔχει τις τὸν λόγον;

§180Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον τροποποιεῖ, ἀνασκευάζει καὶ συμπληροῖ τοὺς προϋπάρχοντας νόμους περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν νομίζω ἄσκοπον νὰ ὑποδείξω μίαν ἀτέλειαν τοῦ νόμου ΑΒʹ, τοῦ τροποποιοῦντος τὸν νόμον ΡΟΗʹ καὶ τροποποιουμένου διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ἡ ὁποία προσέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου κατὰ τὴν διεξοδικὴν, οὕτως εἰπεῖν, μελέτην τοῦ νομοσχεδίου. Ὑποβάλλω τὴν γνώμην μου, καὶ ἂν αὕτη κριθῇ ὀρθὴ, ἂς ἐπενεχθῇ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν ἡ δέουσα τροποποίησις ἢ μᾶλλον διόρθωσις τῆς ὑφισταμένης διατάξεως, ἥτις εἶναι ἀνακριβής. Τὸ ἄρθρον 6 § βʹ τοῦ νόμου ΑΒʹ, τοῦ τροποποιοῦντος τὸν προγενέστερον νόμον ΡΟΗʹ, λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ θέσις τοῦ εἰς ἀργίαν διὰ προσκαίρου παύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως μετατεθέντος ἀξιωματικοῦ δὲν πληροῦται, ἐν ὅσῳ ὁ ἀξιωματικὸς διατελεῖ εἰς τὴν τοιαύτην ἀργίαν.» Οἴκοθεν ἐννοεῖται, ὅτι, ἀφοῦ ἡ θέσις τοῦ εἰς ἀργίαν διὰ προσκαίρου παύσεως τιθεμένου ἀξιωματικοῦ δὲν πληροῦται, ἡ θέσις τοῦ εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως μετατιθεμένου ἀξιωματικοῦ πληροῦται. Εἶναι φυσικὸν ἐπακολούθημα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρουσιάζεται ἓν κενόν, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἀνεφάρμοστον αὐτὴν ταύτην τὴν διάταξιν. Καὶ διὰ νὰ καταστῶ καταληπτός, λέγω, ὅτι ἡ θέσις τοῦ εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως μετατιθεμένου ἀξιωματικοῦ πληροῦται· πληρουμένης δὲ τῆς θέσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὁ εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως τιθέμενος ἀξιωματικὸς τίνα θέσιν καταλαμβάνει, ἐπανερχόμενος εἰς τὴν ἐνέργειαν; Ὡς ἔχει ἡ διάταξις, ὁ ἀξιωματικὸς μένει μετέωρος. Πρὸς ἄρσιν τοῦ ἀτόπου τούτου καὶ λειτουργίαν τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου ΑΒʹ, ὅπερ ἀποβαίνει ἀνεφάρμοστον, συνέταξα τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Βουλῆς. Ἡ τροπολογία αὕτη, ἥτις, ἐὰν γείνῃ δεκτή, πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ἄρθρον 6 ἐν τῷ συζητουμένῳ νομοσχεδίῳ, ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 6 § βʹ τοῦ ΑΒʹ νόμου τῆς 5 Ἰουνίου 1882 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἡ θέσις τοῦ εἰς ἀργίαν διὰ προσκαίρου παύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως μετατεθέντος ἀξιωματικοῦ δὲν πληροῦται, ἐν ὅσῳ ὁ ἀξιωματικὸς διατελεῖ εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην· πληροῦται ὅμως ἡ τοῦ εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως. Ὁ εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως τεθεὶς ἀξιωματικός, ἀνακαλούμενος εἰς τὴν ἐνέργειαν καὶ μὴ ἔχων θέσιν, μεταβαίνει εἰς τὴν κατάστασιν τῆς διαθεσιμότητος, μέχρις οὗ χηρεύσῃ θέσις, ἣν δικαιωματικῶς καταλαμβάνει, κατὰ λόγον ἀρχαιότητος.» Ἐὰν ἡ διάταξις αὕτη μελετηθῇ ἐπισταμένως, πέποιθα ὅτι ἀσφαλῶς ἡ τροποποίησις θὰ κριθῇ ἐπιβαλλομένη.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας.» Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§182Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, Κύριοι, φέρει τὸν βαρύτερον τίτλον, διότι ἐπιβάλλει τὴν μεγαλειτέραν ὑποχρέωσιν εἰς τὸν πολίτην· εἶναι ὁ βαρύτερος φόρος, διότι, ὡς γνωστόν, εἶναι ὁ φόρος τοῦ αἵματος, ὃν πᾶς πολίτης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παρέχῃ εἰς τὴν πατρίδα. Ἐὰν δὲν εἴχομεν, ὡς ἔθνος καὶ ὡς Κράτος, τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας πάντες γνωρίζομεν, πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν, οἵτινες δὲν ἔτυχον ἔτι τῆς ἐλευθερίας, ἐὰν δὲν εἴχομεν διπλασίας τὰς ὑποχρεώσεις, διότι διὰ θυσιῶν καὶ ἐκείνων ἀπεκτήσαμεν ἡμεῖς οἱ ὀλίγοι τὸ πολύτιμον τῆς ἐλευθερίας δῶρον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπέκτησαν αὐτοὶ εἰσέτι, — διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον δὲν ἀκούεται γενικὸν παράπονον κατὰ τοῦ φόρου τοῦ αἵματος, διὰ τὸν λόγον τοῦτον οἱ πολῖται προσέρχονται καὶ ἀποτίνουσι τὸν φόρον τοῦτον, — ἐάν, λέγω, δὲν ὑπῆρχον αἱ ὑποχρεώσεις αὗται αἱ ἱεραί, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἦτο ἀρτία, ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ ἤμην ὑπὲρ μονίμου στρατοῦ, ἀλλὰ θὰ συνηγόρουν ὑπὲρ συστήματος ὁμοίου πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἑλβετία. Ἔχομεν ὅμως τοιαύτας ὑποχρεώσεις ἐθνικάς, ὥστε ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ ἐξακολουθήσωμεν τηροῦντες μόνιμον στρατόν, καὶ ἐπιβάλλοντες τὴν γενικὴν στρατολογίαν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ θητείας, νομίζω, ὅτι καὶ τὸ συμφέρον τὸ στρατιωτικὸν καὶ τὸ συμφέρον τὸ οἰκονομικὸν τοῦ Κράτους ἐπιβάλλει, ὅπως ἡ θητεία ᾖ ὅσον τὸ δυνατὸν βραχυτέρα. Ἡ βραχύτης τῆς θητείας καθιστᾷ δυνατὸν νὰ ἐκγυμνασθῶσιν ὅσον οἷόν τε πλείονες ἄνδρες, συγχρόνως δὲ μὲ ὀλιγωτέρας δαπάνας, διότι δυστυχῶς δὲν εὑρισκόμεθα εἰς οἰκονομικὴν κατάστασιν εὐάρεστον. Διὰ τοῦτο, ἀφοῦ σήμερον καὶ εἰς αὐτὰ τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη, εἰς ἐκεῖνα ἀκριβῶς, τὰ ὁποῖα καταγίνονται κυρίως περὶ τὴν στρατιωτικὴν διοργάνωσιν, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Γαλλίᾳ πλεῖστοι στρατιωτικοὶ ἔχουσι κηρυχθῆ ὑπὲρ τῆς μονοετοῦς θητείας, καὶ φέρουσι λόγους καὶ παραδείγματα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα πείθουσι πάντα, ὅτι ἡ μονοετὴς θητεία εἶναι ἐπαρκὴς, ὅπως ἐκγυμνασθῇ ὁ στρατιώτης καὶ καταστῇ ἱκανὸς πρὸς μάχην, ἀφοῦ, λέγω, σήμερον, μεγάλα ἔθνη, μεγάλους στρατοὺς ἔχοντα, ἀποδέχονται τὴν μονοετῆ θητείαν, ἢ εἰς τὰ πρόθυρα τυγχάνουσι τῆς ἀποδοχῆς αὐτῆς, νομίζω ὅτι εἰς ἡμᾶς τοὺς μικροὺς καὶ τοὺς πτωχοὺς ἐπιβάλλεται ἡ μονοετὴς θητεία.

§183Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἔχομεν.

§184Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δηλαδὴ ἔχομεν διετῆ, καὶ ταύτην διατηρεῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, μέ τινας ἀδείας. Ἡ μονοετὴς θητεία μετὰ τῶν τακτικῶν κατ’ ἔτος γενικῶν γυμνασίων ἀρκεῖ διὰ τὴν ἐκγύμνασιν τοῦ στρατιώτου. Ὀφείλω δὲ νὰ προσθέσω, ὅτι, ἐνῷ εἶμαι ἐνθουσιώδης ὑπὲρ τῆς μονοετοῦς θητείας, εἶμαι καὶ ὑπὲρ τῆς διατάξεως περὶ τῶν γενικῶν γυμνασίων, τῶν ἐτησίων, διότι εἶναι ὁ μόνος τρόπος τῆς ἀρτίας ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας· δι’ αὐτῶν κυρίως ἐπιτυγχάνεται ἡ ἐκγύμνασις τῶν στρατιωτῶν, τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες δυστυχῶς δὲν εὑρίσκονται παρ’ ἡμῖν, ὑπὸ ἔποψιν ἀσκήσεως, εἰς τελείαν κατάρτισιν, οὐχὶ ἐξ ἰδίου αὐτῶν σφάλματος, ἀλλὰ διότι δὲν ἔχουσι τὰ μέσα, ἵνα ἐκγυμνασθῶσιν. Ἀφοῦ σᾶς ὡμολόγησαν ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι πλὴν τοῦ σχολείου στρατιώτου δὲν ἐγένοντο ἀσκήσεις λόχου, τάγματος, συντάγματος κλπ., πῶς θέλετε νὰ ἐκγυμνασθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ νὰ ἐφαρμόσωσι τὰς θεωρητικὰς γνώσεις των, διὰ νὰ ἀναμνησθῶσιν ὅ,τι ἔμαθον; Εἰς τὰς ἀσκήσεις ὑστερεῖ μεγάλως ὁλόκληρον τὸ σῶμα τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν δυστυχῶς. Ἡ ὥρα, Κύριοι, εἶναι τοιαύτη, ὥστε μακρηγορία ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς θητείας δὲν ἐπιτρέπεται. Ἐάν ποτε νομίσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι θὰ ᾖναι κατάλληλος ἡ ὥρα νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ θέματος τούτου τῆς στρατολογίας, περὶ τῆς μονοετοῦς θητείας ἢ τῆς μακρᾶς θητείας, τότε βεβαίως θὰ δυνηθῶμεν ἐπὶ ὥρας νὰ συζητήσωμεν. Ἤδη ἐγώ, συνεπὴς καὶ πρὸς ὅσα ὑπεσχέθημεν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν ἐκλογῶν ὑπὲρ τῆς μονοετοῦς θητείας, κηρύσσομαι ὑπὲρ ταύτης, καὶ δὲν ἀναμένω ἢ τὴν εὐκαιρίαν, ὅπως κατορθώσω νὰ γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπόσχεσιν περὶ βραχείας θητείας, ὀφείλω νὰ ἐξαιρέσω τὸν ἀξιότιμον στρατηγὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν· ὁ στρατηγός, ὁμολογῶ, διεμαρτύρετο καὶ τότε· λέγω δὲ τοῦτο, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι ὁ στρατηγὸς ὑπεσχέθη τι μεθ’ ἡμῶν, καὶ μετέβαλε γνώμην νῦν, γενόμενος Ὑπουργός. Καὶ τότε, ὅτε ἡμεῖς ὑπεσχέθημεν, καὶ ἰδιαιτέρως καὶ δημοσίᾳ διεμαρτύρετο, λέγων ὅτι αὐτὸς δὲν συμφωνεῖ, διότι αὐτὸς, ὡς ἀνώτερος ἀξιωματικός, φρονεῖ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ μονοετὴς θητεία. Ἀλλὰ τὸ σοβαρώτατον τοῦτο ζήτημα θὰ συζητήσωμεν, ὡς προεῖπον, ἐν καιρῷ. Ἤδη ἐπιλαμβάνομαι τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας κρίνω ἀναγκαίας, ἁπάσας ἀθρόως, κατ’ ἄρθρον, καὶ οὕτω νὰ προβῶ καὶ ἀναπτύξω ὅλας τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἤδη, ὡς εἶδον εἰς τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη τροποποιημένον, ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς δύο ἢ τρεῖς ἐκ τῶν συστάσεων, αἵτινες ἐγένοντο ὑπ’ ἐμοῦ· ἀπεδέχθη τὸ περὶ τοῦ χρόνου τῆς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἀνακοπῆς τῆς ἀποφάσεως τῆς ἀπαλλακτικῆς τῶν Συμβουλίων. Ἔθεσεν ὅριον διετές, καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, διότι ὁμολογουμένως διετία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ χρονικὸν ὅριον, ἀφοῦ διετὴς παραμένει ἡ θητεία. Ἠλάττωσε τὸ ποσὸν τοῦ ἀντισηκώματος τῶν ὀρφανῶν, ἀλλ’ ἀτυχῶς πολὺ ὀλίγον, ἀπὸ 400 εἰς 305 δραχμὰς δι’ ἕκαστον· καὶ περὶ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσω, ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ σχετικὸν ἄρθρον. Εἰς τὸ ἄρθρον 27, τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, περιλαμβάνεται διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ μὴ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων, ὅσοι δηλώσωσιν αὐτοβούλως, ὅτι δὲν τυγχάνουσιν ἐγγεγραμμένοι, καὶ ζητήσωσι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καθ’ ἑαυτῶν, αὐτοὶ ἀναγράφονται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος. Ἀφομοιοῖ δυστυχῶς αὐτοὺς πρὸς ἐκείνους, οἵτινες δολίως ἀποκρύπτουσιν ἑαυτοὺς ἐκ τῶν δηλώσεων· δηλαδὴ ἀφομοιοῖ τοὺς ἐν τῷ ἄρθρῳ 27 πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἄρθρῳ 30. Οἱ εἰς τὸ ἄρθρον 30 εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀποκρύπτουσιν ἑαυτοὺς (ἀναγινώσκει): «Οἱ παραλειφθέντες ἐκ τῶν στρατολογικῶν καταλόγων παρελθόντων ἐτῶν ἀνακαλυπτόμενοι ἐγγράφονται ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἀμέσως ἑπομένου μετὰ τὴν ἀνακάλυψιν τῆς παραλείψεως ἔτους, οἱανδήποτε καὶ ἂν ἔχωσιν ἡλικίαν». Βεβαίως τὴν στρατεύσιμον ἡλικίαν ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον. Ὀρθὸν καὶ δίκαιον. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνακαλύπτουσιν, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων ἐν ἀγνοίᾳ τῶν καὶ ἄνευ ὑπαιτιότητός των, καὶ προλαμβάνουσι νὰ δηλώσωσι τοῦτο, καὶ ζητοῦσι τὴν ἐγγραφὴν ἑαυτῶν, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τιμωρηθῶσι. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ διὰ τοῦτο ἐγένετο, διὰ νὰ ἀρθῇ ἓν ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον δὲν περιελαμβάνετο ἐν τῷ νόμῳ, τὸ ὁποῖον ὅμως ἐγίνετο τακτικῶς παρὰ τῶν ἐνεργούντων τὰ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης ἁρμοδίων. Τὸ ἄρθρον, λέγω, αὐτὸ ἐγένετο πρὸς τὸν σκοπόν, ὅταν ὁ πολίτης φθάσῃ εἰς τὴν ἡλικίαν τοῦ 21 ἔτους καὶ δηλώσῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος, νὰ ἐγγράφηται ἄνευ ποινῆς, κανονικῶς, καὶ νὰ κληρῶται ὡς οἱ συνομήλικοί του· διότι τὸ νὰ ἐγγράφηται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ πίνακος εἶναι, Κύριοι, μεγάλη ποινή, στερεῖται οὗτος πολλῶν εὐεργετημάτων.

§185ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κάμνει διάκρισιν τὸ ἄρθρον, λέγον; «ἐὰν δὲ ἡ ἐγγραφὴ γένηται μετὰ τὴν ὁριστικότητα τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου, οὗτοι ἐγγράφονται ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἐπιόντος ἔτους ἐπιμελείᾳ καὶ ἀτομικῇ εὐθύνῃ τοῦ νομάρχου.»

§186Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω πότε θὰ γείνῃ· δὲν τάσσεται προθεσμία ἐνεργείας τῷ νομάρχῃ. Ἐὰν ὁ πολίτης δηλώσῃ εὐθὺς ὡς συμπληρώσῃ τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας του, αὐτὸς δίκαιον εἶναι νὰ μὴ ἐγγράφηται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος, διότι δὲν πρέπει νὰ ἦναι ὑπεύθυνος ὁ πολίτης διὰ τὴν ὁριστικότητα ἢ μὴ τοῦ καταλόγου καὶ τὴν μὴ ἐγγραφὴν τοῦ ὀνόματός του ἐν αὐτῷ, ἀφοῦ ἐμπροθέσμως ἐδήλωσε. Τοῦτο δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ πολίτου· τοῦτο ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐνεργήσωσι τὰ τῆς ὑπηρεσίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγγραφὴν εἰς τὸν στρατολογικὸν πίνακα. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ὁριστικῶς τὸ ἄρθρον 27 πρέπει νὰ δίδῃ εἰς τὸν πολίτην αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ ἀποσύρῃ τὸν κλῆρον αὐτοῦ, καὶ νὰ κληρῶται κανονικῶς, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι κληρωτοί, ἀπολαύων πάντων τῶν εὐεργετημάτων τοῦ νόμου, ὡς οἱ λοιποὶ συνομήλικοί του, διότι αὐτὸς αὐτοβούλως ἐδήλωσε καὶ δὲν ἐδολιεύθη τὸν νόμον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 30, ἀφοῦ προστεθῇ ἡ λέξις «στρατεύσιμον», μετὰ τὴν λέξιν «ἡλικίαν», δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ μένῃ ὅπως ἔχει. Τὸ ἄρθρον 32 ὑποχρεοῖ πάντας τοὺς ἀπαλλαγέντας καὶ ἐξαιρεθέντας νὰ ἔχωσι πιστοποιητικὸν τῶν ἁρμοδίων στρατιωτικῶν ἀρχῶν, βεβαίως ἐπὶ χαρτοσήμου. Ἀλλ’ οὕτω θὰ ὑποχρεωθῶσιν εἰς νέαν φορολογίαν. Δὲν εἶναι δὲ μόνον ἡ φορολογία τοῦ χαρτοσήμου τῶν 2 δραχμῶν, ἀλλὰ θὰ δημιουργηθῇ καὶ ἄλλη φορολογία, εὐνόητος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, δύναται νὰ προσθέσῃ μετὰ τὸ «πιστοποιητικὸν» τὰς λέξεις «ἐπὶ ἁπλοῦ χάρτου»· νὰ δίδῃ δηλαδὴ ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ μίαν πιστοποίησιν, μίαν ἔνδειξιν, οὐχὶ ὅμως ἐπὶ χαρτοσήμου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀπαλλαγὰς τοῦ ἄρθρου 33, ἐγὼ, Κύριοι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἔχω ῥιζικὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, αὐτὴν ἀκριβῶς, τὴν ὁποίαν ἤδη καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἐφήρμοσαν, καὶ νομίζω, ὅτι ἐφέτος ἢ τὸ ἐρχόμενον ἔτος θὰ ἦναι ἡ πρώτη ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος τούτου, ἤτοι τῆς γενικῆς στρατολογίας ἄνευ ὅρων, διότι ἄνευ ἐξαιρέσεως οὐδεμιᾶς, ἄνευ ἀπαλλαγῆς οὐδεμιᾶς θὰ ἔχητε ἀφ’ ἑνὸς τὴν ἄκραν ἰσότητα, τὴν ὁποίαν ἰδίως, σχεδὸν μέχρις ἐλαττώματος, ἀγαπᾷ ὁ Ἕλλην (ἡ δὲ ἰσότης αὕτη ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς γενικῆς στρατολογίας, ἄνευ ἀπαλλαγῶν, ἄνευ ὅρων), θὰ ἔχητε δὲ καὶ τὸ προσὸν, ὅτι, ὅταν ἔλθητε εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀντισηκωμάτων, ἐπειδὴ πάντες θὰ ὑποκύψωσιν εἰς τὰ ἀντισηκώματα, καθόσον θὰ τύχωσιν ἄλλων εὐεργετημάτων, ὡς θὰ εἴπω κατόπιν καὶ ὡς περιέχει καὶ ὁ νόμος, δὲν ἔχετε καμμίαν ἀνάγκην νὰ αὐξήσητε τὰ ἀντισηκώματα, διότι ἔχετε πάντας ὑποχρέους εἰς ὑπηρεσίαν τριῶν μηνῶν, καὶ ἑνὸς ἔτι μηνὸς διὰ τὰ γενικὰ γυμνάσια, ἤτοι εἰς τεσσάρων μηνῶν ὑπηρεσίαν. Θὰ ἔχητε οὕτω γεγυμνασμένους πάντας ἀνεξαιρέτως, μετὰ τεσσάρων δὲ μηνῶν ὑπηρεσίαν, μετὰ τὰ γενικὰ γυμνάσια, θὰ λαμβάνωσι τὴν ἔνδειξίν των, ὅτι ἀπολύονται ὡς διαθέσιμοι, ἢ ὅπως ἄλλως θέλετε, θὰ καταβάλλωσιν ἕν ὡρισμένον ἀντισήκωμα, καὶ θὰ ἀπέρχωνται εἰς τὰς ἑστίας των. Τὰ ἀντισηκώματα δὲ θὰ μένωσιν εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον ἀκριβῶς, εἰς τὸ ὁποῖον ἦσαν. Ἐὰν δὲ κρίνητε εὔλογον, δύνασθε, ἀφαιροῦντες τὴν ἄλλην φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ἑτοιμάζετε διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, ν’ ἀφιερώσητε εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο τὰ ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων προερχόμενα, δύνασθε καὶ μικράν τινα αὔξησιν νὰ κάμητε εἰς τὰ ἀντισηκώματα, ὥστε τὸ ποσὸν τῶν ἀντισηκωμάτων νὰ φθάνῃ εἰς τὸ ποσὸν τῆς ὑπηρεσίας τῆς φορολογίας τῆς ἄλλης, ἣν θέλετε νὰ ἐπιβάλητε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐὰν ὅμως τὸ ἄρθρον μείνῃ ὡς ἔχει, νομίζω ὅτι ἡ ὑποχρέωσις τῶν ἀδελφῶν τῶν ἐχόντων ἰδίαν οἰκογένειαν ἐγγάμων ὀρφανῶν δὲν εἶναι ὀρθὴ ὑπὸ ἔποψιν γενικὴν τοῦ Κράτους, τῆς κοινωνίας. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, νὰ ἐνθαρρύνωμεν διὰ παντὸς τρόπου ἐν Ἑλλάδι τὸν γάμον, καὶ πᾶσα διάταξις — ἐν τῷ νόμῳ εὐτυχῶς διατηρεῖτε τὴν διάταξιν περὶ τῶν διαθεσίμων ἐγγάμων κατὰ 10% — πᾶσα, λέγω, διάταξις, ἥτις συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ἐνθαρρύνῃ τὸν γάμον, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διατηρῆται καὶ, εἰ δυνατὸν, νὰ ἐπιτείνηται.

§187Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§188Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μάλιστα.

§189Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι κατὰ λάθος ἔχει παραλειφθῇ ἡ παράγραφος αὕτη, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι ῥητῶς ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει λέγεται, ὅτι καταργοῦνται αἱ ἀπαλλαγαὶ τῶν μόνων υἱῶν ζώντων πατέρων, μὴ ἀνικάνων πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν. Δὲν ἔχει ἄλλην κατάργησιν. Συνεπῶς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἐδαφίου γʹ δὲν πιστεύω νὰ εἶχε σκοπὸν νὰ τὴν ἀπαλείψῃ. Μήπως, ἐπαναλαμβάνω, ἔχει παραλειφθῆ κατὰ λάθος;

§190Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εὔχομαι νὰ ἦναι λάθος· ἀρκεῖ νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀναγραφῇ ἡ διάταξις. Τὸ ἐδάφιον ζʹ τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ νομοσχεδίου λέγει, ὅτι «ἀπαλλάσσεται ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀποθανόντος ἐν τῷ στρατῷ», ἐνῷ ἡ διάταξις τοῦ νόμου φέρει, ὅτι καὶ τοῦ ἀποθανόντος ἐν ἀναρρωτικῇ ἀδείᾳ ἢ ἐπὶ τραύματι ἐν διατεταγμένῃ ὑπηρεσίᾳ κλπ. ὁ ἀδελφὸς ἀπαλλάσσεται. Ὑμεῖς ἀφαιρεῖτε αὐτὴν τὴν διάταξιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναρρωτικὴν ἄδειαν, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ μὴ περιληφθῇ ἡ διάταξις αὕτη, διότι ἐγὼ αὐτὸς πολλάκις ἔχω ἐντύχει περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας, ἐνῷ ὁ στρατιώτης διετέλει ἐν ἀναρρωτικῇ ἀδείᾳ, ἀπεβίωσεν. Ἄλλοτε δὲν ὑπῆρχεν ἡ διάταξις αὕτη, ἐτέθη δὲ κατόπιν, διὰ νὰ προλάβῃ ἀκριβῶς τοιαῦτα ἀδικήματα. Τώρα ἀφαιρεῖτε πάλιν τὴν περίπτωσιν ταύτην τῆς ἀναρρωτικῆς ἀδείας. Νομίζω ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον, διότι ἀναντιρρήτως ὁ ἀποβιώσας ἐν ἀναρρωτικῇ ἀδείᾳ εἶναι στρατιώτης. Ὡς πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ τραύματος ἐν διατεταγμένῃ ὑπηρεσίᾳ, νομίζω ὅτι εἶναι μεγαλείτερον τὸ ἄδικον μετὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897. Ἐνῷ πρὸ τοῦ πολέμου εἴχομεν διάταξιν, ὅτι ὁ τραυματίας ἢ καταστὰς ἀνίκανος εἰς διατεταγμένην ὑπηρεσίαν ἐδημιούργει λόγον ἀπαλλαγῆς εἰς τὸν ἀδελφόν του, ἤδη, ἐὰν ἐτραυματίσθη πολεμῶν καὶ κατέστη ἀνίκανος πρὸς ἐργασίαν, καὶ θεραπεύηται καὶ διατηρῆται ὑπὸ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, δὲν δημιουργεῖ λόγον ἀπαλλαγῆς εἰς αὐτόν! Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ ἐδάφιον τοῦτο. Εἶναι μεγαλειτέρα ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον πρὸς τοὺς ὑπηρετήσαντας κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου καὶ καταστάντας ἀνικάνους ἕνεκα διατεταγμένης ὑπηρεσίας, εἴτε ἐν τῷ πολέμῳ εἴτε εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν διατεταγμένην. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ ἀντικαθίσταται ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ νόμου, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ. Τὸ προτεινόμενον νέον ἄρθρον 34 πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ παλαιοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀλλ’ ὁ ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ στρατολογικῷ ἐλέγχῳ ἢ ὁ ἀναλαβὼν ἐθελουσίαν ὑποχρέωσιν, εἰς ὃν μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ τακτικοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἢ μετὰ τὴν κατάταξίν του ἐπέλθωσιν οἱ ἐν τοῖς ἐδαφίοις αʹ, βʹ καὶ γʹ τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρω ἄρθρου ἐνδιαλαμβανόμενοι λόγοι ἀπαλλαγῆς, πέμπεται τῇ αἰτήσει του καὶ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν ἐφεδρείαν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ, ἐὰν ὑπηρέτησε τρεῖς τοὐλάχιστον μῆνας, εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν δὲ, ἐὰν ὑπηρέτησεν ἔλαττον τῶν τριῶν μηνῶν.» Τί συμβήσεται, ἐὰν δὲν ὑπηρέτησε ποσῶς; Περὶ αὐτοῦ δὲν μεριμνᾷ τὸ νομοσχέδιον. Μεσολαβεῖ μεταξὺ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς κατατάξεως χρονικόν τι διάστημα. Ὁ λόγος τῆς ἀπαλλαγῆς ἐγεννήθη μεταξὺ τῆς τοῦ τακτικοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἐνεργείας καὶ τῆς ἐνάρξεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ κληρωτοῦ. Ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ κατέστη ὀρφανὸς μόνος, ἢ πρεσβύτερος κλπ. Αὐτὸς τί θὰ γείνῃ; Δὲν θὰ ἔχῃ δικαίωμα ἀπαλλαγῆς; Ποῦ θὰ τεθῇ; Θὰ τεθῇ εἰς τὴν ἐθνοφρουράν; Θὰ τεθῇ εἰς τὴν ἐφεδρείαν; οὐδὲν λέγει ὁ νόμος! Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ οὕτως, ὥστε νὰ περιληφθῶσι καὶ οὗτοι, παραπεμπόμενοι εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Ἀφοῦ θέτει εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν ἐκείνους, οἵτινες ὑπηρέτησαν ἔλαττον τῶν τριῶν μηνῶν, ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν ὑπηρέτησαν ποσῶς, δὲν πρέπει νὰ τεθῶσιν ἐκεῖ;

§191Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Λέγει διὰ τοὺς ἀπαλλασσομένους.

§192Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι, δὲν τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, βεβαίως θὰ διορθωθῇ, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ διορθωθῇ.

§193Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διορθωθῇ. Ὑπάρχει ἄλλο ἄρθρον, καθ’ ὃ ὁ ἀπαλλασσόμενος μεταβαίνει εἰς τὴν ἐθνοφρουράν.

§194Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ. Ὁ ἀπαλλασσόμενος ὑπὸ τῶν τακτικῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Ἀλλ’ οἱ ἀποκτῶντες λόγους ἀπαλλαγῆς μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων εἶναι ἄλλη τάξις. Λοιπὸν τί θὰ γείνωσιν αὐτοί; Τὸ ἄρθρον 33 μεριμνᾷ περὶ τῶν εἰς τὰ τακτικὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια ὑποβαλλομένων αἰτήσεων κληρωτῶν· τὸ ἄρθρον 34 μεριμνᾷ περὶ τῶν μετὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν τακτικῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων καθισταμένων ὀρφανῶν, ἀνικάνων πατέρων κλπ.

§195Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πάλιν τῇ ἐνεργείᾳ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων θὰ γείνῃ, ὅπως καὶ σήμερον. Τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον κρίνει περὶ τῶν λόγων τῆς ἀπαλλαγῆς, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὸ ὁποῖον παραπέμπεται ἡ ἀπόφασις τοῦ ἐκτάκτου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἀποφαίνεται.

§196Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι· μὲ συγχωρεῖτε. Συγχέετε τοὺς μὴ αἰτησαμένους ἐμπροθέσμως τὴν ἀπαλλαγήν των παρὰ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, ἀλλὰ κεκτημένους λόγους ἀπαλλαγῆς πρὸ τῆς κληρώσεως, πρὸς τοὺς μετὰ τὴν κλήρωσιν καταστάντας ἀπαλλακτέους, εἰς οὓς καὶ μόνους ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 34, καὶ περὶ ὧν ὁμιλῶ νῦν. Γίνεται ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τάσσει τὸν κληρωτὸν αὐτὸν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, λέγει ὁ νόμος ὁ ἰσχύων. Ἀλλὰ σήμερον, ἀντὶ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ὅστις τάσσει πάντας τούτους εἰς ὑπηρεσίαν ἐφεδρείας, τὸ νομοσχέδιον διαιρεῖ αὐτοὺς εἰς ὑπηρετήσαντας πλέον τοῦ τριμήνου καὶ εἰς ὑπηρετήσαντας ἔλαττον τῶν τριῶν μηνῶν· ἀλλὰ διὰ τοὺς μὴ ὑπηρετήσαντας, ἀποκτῶντας δὲ λόγους ἀπαλλαγῆς, ποσῶς δὲν μεριμνᾷ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μεριμνήσῃ.

§197Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ θὰ ἦναι ἀνυπότακτοι, ἀφοῦ δὲν ὑπηρέτησαν.

§198Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπηρέτησαν, θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν.

§199Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως, ἀφοῦ οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητος ἰδίας δὲν ὑπηρέτησαν, οὐδ’ ἐπῆλθεν ἔτι ἡ ἡμέρα τῆς κατατάξεως. Δὲν ἐπιδέχεται συζήτησιν αὐτό· εἶναι παρόραμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διορθωθῇ, ἔχω δὲ πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἐπιφέρῃ τὴν διόρθωσιν. Τὸ ἄρθρον 35, ὡς τροποποιεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, λέγει: «Αἱ ἀνωτέρω ἀπαλλαγαὶ δὲν ἰσχύουσι διὰ τὰ θετὰ τέκνα, ὡς καὶ διὰ τὰ μὴ ἐκ νομίμου γάμου προερχόμενα.» Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μετὰ συγκινήσεως εἶδον τὴν προσθήκην ταύτην εἰς τὸ ἄρθρον, διότι ἡ ὑπηρεσία μέχρι τοῦδε ἐπέβαλλε τὸ ὑπόδειγμα τοῦ πιστοποιητικοῦ αὐθαιρέτως, καὶ ἐν αὐτῷ ἐτίθετο τὸ «ἐκ νομίμου γάμου», χωρὶς ἐν τῷ νόμῳ νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη διάταξις. Ἐν Ἑλλάδι, ἕνεκα πολλῶν λόγων, καὶ ἰδίως ἕνεκα τῆς μεγάλης δυσχερείας τῆς διαζεύξεως καὶ τοῦ πολυδαπάνου αὐτῆς, ὑπάρχουσι πολλαὶ οἰκογένειαι, αἵτινες δὲν εἶναι μὲν ἐν τῇ τυπικῇ νομιμότητι, ἀλλὰ ζῶσιν ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ, τεκνοποιοῦσαι δ’ ἀφθόνως, εἶναι χρησιμώταται εἰς τὴν κοινωνίαν, καὶ ἔχουσι καὶ αὗται δικαιώματα εἰς προστασίαν τινά. Εἰσὶ δὲ καί τινα ὄντα δυστυχῆ, ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο, τὰ ὁποῖα κατ’ οὐδὲν πταίουσιν, ἂν εὑρίσκωνται εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν ἀναφέρονται. Τὴν γυναῖκα ἔχομεν εἰς πολὺ ἥττονα τοῦ ἀνδρὸς θέσιν ἐν Ἑλλάδι· ἠμεριμνήσαμεν ὅλως περὶ αὐτῆς· οὐδεμία περὶ αὐτῆς σοβαρὰ μέριμνα ἐλήφθη, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἐκπαίδευσιν εἰς ἥττονα θέσιν ἔχομεν αὐτήν, ἀρνηθέντες αὐτῇ τὴν δημοσίαν μέσην ἐκπαίδευσιν, οὔτε ἄλλως νομοθετικῶς ἐμεριμνήσαμεν περὶ αὐτῆς, λύοντες τὰ δεσμά, καὶ αἴροντες τὴν ἀνισότητα. Δὲν ζητῶ βεβαίως σήμερον νὰ ψηφισθῇ νόμος περὶ ἀναζητήσεως τῆς πατρότητος· δὲν εἶναι ἀκόμη καιρὸς διὰ τὴν Ἑλλάδα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ταύτην μεταρρύθμισιν, ἀφοῦ ἄλλα Κράτη, μᾶλλον ἡμῶν προηγμένα εἰς τὴν ὑπὲρ τῆς γυναικὸς νομοθετικὴν μέριμναν, δὲν προέβησαν ἔτι. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ἀφοῦ τῶν ἄλλων Κρατῶν νόμοι ἔχουσι διάταξιν, δυνάμει τῆς ὁποίας προστατεύονται τὰ τέκνα, τὰ ὁποῖα τυγχάνουσι στηρίγματα οἰκογενειῶν, — soutiens de familles, ὡς λέγεται ἐν τῷ Γαλλικῷ νόμῳ, — διατὶ ἡμεῖς νὰ ἐπιτιθέμεθα, οὕτως εἰπεῖν, κατ’ αὐτῶν, καὶ ἀποτόμως καὶ ἐπιδεικτικῶς νὰ καταδιώκωμεν τὰ ἀτυχῆ αὐτὰ πλάσματα; Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν ὄχι μόνον νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις αὗται, ἀλλ’ εἰ δυνατόν, νὰ περιληφθῇ καὶ διάταξις περὶ ἀπαλλαγῆς ὡρισμένου ἀριθμοῦ, 5–10%, ὑποστηριγμάτων οἰκογενείας. Διατὶ ἀπὸ μίαν ἀτυχῆ γυναῖκα, ἀτυχήσασαν καθ’ ὅλον αὐτῆς τὸν βίον, ἥτις ἔχει ἕνα μόνον υἱὸν, ὁ ὁποῖος τὴν διατρέφει καὶ τὴν ὑποστηρίζει ἐργαζόμενος, καὶ ἥτις ἔχει καὶ θυγατέρας ἀγάμους ἐκ μεταγενεστέρου γάμου της, ἀφαιρεῖτε τὸ στήριγμα τῆς οἰκογενείας, καὶ ὑποχρεωτικῶς τὸ κατατάσσετε ἐν τῷ στρατῷ; διότι, χωρὶς νὰ πταίῃ αὐτὸς ὁ δυστυχὴς, δὲν ἐτελέσθησαν οἱ νόμιμοι τύποι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς γεννήσεώς του, ἢ πρὸ τῆς γεννήσεώς του; Ἡ ἀνισότης καὶ ἡ ἀδικία εἶναι μεγάλη! Διὰ τοῦτο ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν θὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου ταύτην. Τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 41, ὡς τροποποιεῖται, παρέχει δικαίωμα ἀναβολῆς κατατάξεως «καὶ εἰς τοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν, ἐφ’ ὅσον διατελοῦσι μαθηταί». Ἔχει καλῶς ἕως ἐδῶ. Ἀλλὰ μετὰ τὴν λέξιν «μαθηταὶ» προστίθεται «ἢ εἰς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους». Τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀναβολῆς κατατάξεως εἰς τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους εἶναι ὀλίγον δυσνόητον. Νομίζω ὅτι καὶ δι’ αὐτούς, ὡς καὶ διὰ τοὺς εἰς πᾶσαν ἄλλην ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, πρέπει νὰ ἀπαιτῆται νὰ ἦναι γεγυμνασμένοι ἐν τῷ στρατῷ. Ἀλλ’ ὅ,τι παρέχετε εἰς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους οὐ μόνον ἀκατανόητον εἶναι, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ὀρθὸν, διότι ἀκριβῶς αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι ἔχουσιν ἀνάγκην στρατιωτικῆς συντάξεως, ἀσκήσεως καὶ πειθαρχίας.

§200Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅλας αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις παρακαλῶ νὰ τὰς διατυπώσητε ἐγγράφως καὶ νὰ μοὶ τὰς στείλητε, ἵνα τὰς μελετήσω μὲ τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν πεῖραν τῶν πραγμάτων, καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ σᾶς εἴπω, τί παραδέχομαι καὶ τί δὲν παραδέχομαι.

§201Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μάλιστα, θὰ ὑποβάλω ἐγγράφους τροπολογίας, ὅσας ὑποθέτω ὅτι θὰ δεχθῆτε, διότι αὗται δὲν μεταβάλλουσι τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου. Παραδέχομαι, Κύριοι, διάφορα ἄλλα ἄρθρα, ἐπὶ τῶν ὁποίων κρίνω περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψω. Τοῦτο μόνον ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἐγὼ προσωπικῶς — δὲν γνωρίζω ἂν ἔχω πολλοὺς τῶν συναδέλφων ὑποστηρικτὰς — εἶμαι ὑπὲρ τῆς διατάξεως τῆς συγκεντρώσεως τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν. Ἡ πεῖρα ἡ προηγουμένη μὲ ἔχει πείσει, ὅτι εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ καὶ τῆς ἐπαρχίας καὶ καλλίτερον λειτουργεῖ ὁ νόμος καὶ καλλίτερον ἐφαρμόζεται, καὶ πλείονες εἶναι ἐκεῖνοι, εἰς οὓς δύνανται νὰ καταφύγωσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἵνα λάβωσι συμβουλὰς ἁγνὰς, χωρὶς νὰ ὑποκύψωσιν εἰς ἐκμετάλλευσιν, καὶ ὀλιγωτέρα πολὺ εἶναι ἡ δαπάνη τοῦ Κράτους· ἐὰν δὲ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου περὶ καταργήσεως πάσης ἀπαλλαγῆς, τότε κλήρωσις δὲν θὰ γίνεται, ἀλλὰ μόνη ἡ ἐπιθεώρησις τῶν στρατευσίμων, τῶν τε ἱκανῶν καὶ τῶν μὴ ἱκανῶν. Ἤδη ἔρχομαι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, αἵτινές εἰσι φορολογικαὶ οὐ μόνον αἵματος, ἀλλὰ καὶ χρήματος. Εἶναι τὰ ἄρθρα 35–38, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουσι τὰ ἀντισηκώματα καὶ τὰς χρηματικὰς ποινάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 23, ἐκεῖ καθορίζεται τὸ ποσὸν τῶν διαθεσίμων· ὅλοι ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀφαιροῦνται ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀπαλλαγέντων κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον, ἤδη γίνονται διαθέσιμοι κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτό. Κατόπιν φθάνομεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ τροποποιεῖται τὸ ἄρθρον 121 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, καὶ ὑποχρεοῦνται οἱ κληρωτοὶ εἰς τὴν κατάθεσιν ἀντισηκωμάτων, καὶ ὁρίζονται καὶ τὰ ποσά. Ὅτε τὸ πρῶτον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡμίλει κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐπιβαλλομένην μεγάλην φορολογίαν, εἶπεν, ὅτι ὑπολείπεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ περίσσευμα ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου καί τινων χιλιάδων δραχμῶν, — 200,000, νομίζω — μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ὅλων τῶν οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι πραγματικαὶ οἰκονομίαι, καὶ τὰς ὁποίας ὡμολόγησε καὶ αὐτὸς, ὅτι δὲν εἶναι τοιαῦται. Ἀλλὰ δὲν ἤρκει αὐτὸ, διότι ὡμολόγησεν ἐπίσης ὁ ἴδιος, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ ἔχῃ ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις ἰσοτίμους, ἑπομένως ἀπαλείφεται καὶ αὐτὸ τὸ περίσσευμα. Ἀλλὰ θὰ ἔχῃ καὶ ἔλλειμμα, προσεῖπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὸ δὲ ἔλλειμμα θὰ προέλθῃ, διότι ἔχει προβλέψει ὡς ἔσοδον 1,400,000 δραχμὰς ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων καὶ τῶν χρηματικῶν ποινῶν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, καὶ δὲν θὰ εἰσπράξῃ οὔτε τετρακοσίας χιλιάδας. Ἑπομένως θὰ ἔχῃ ἔλλειμμα συνεπείᾳ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀπαλασσομένων ἓν ἑκατομμύριον, πρὸς δὲ ἕτερα δύο ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ καὶ περὶ στρατολογίας. Τότε τῷ παρετήρησα, ὅτι, ἐὰν ψηφισθῶσι τὰ ἀντισηκώματα, ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν θὰ ἔχῃ ἐλάττωσιν, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας θὰ ἔχῃ αὔξησιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδυσπίστησε, καὶ ὑπεσχέθην νὰ φέρω τὴν κατάστασιν τὴν ἐμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ εὑρίσκω, ὅτι θὰ ἔχωμεν αὔξησιν εἰσπράξεως, τὸν παρεκάλεσα δὲ νὰ φέρῃ καὶ αὐτὸς τὴν ἰδικήν του πρὸς παραβολήν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 121, ὡς ἦτο ἐν ἀρχῇ, ἔχομεν ἐν ὅλῳ περίπου 10,500 ἀπαλλασσομένους. Ἐξ αὐτῶν οἱ 4,614 μένουν ὡς ἀπαλλασσόμενοι, οἱ δὲ λοιποὶ προσκαλοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσι, τασσόμενοι κατὰ τὸ ἄρθρον 23 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ τροποποιοῦν τὸ ἄρθρον 81 τοῦ νόμου, ὡς διαθέσιμοι. Ἑπομένως ἔχομεν ἀναμφισβητήτως 4,614 ἀπαλλασσομένους. Ἂν αὐτοὶ ἐπλήρωνον δραχμὰς 400 ἕκαστος, ὡς ἦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ εἴχομεν ποσὸν 1,845,600 δραχμῶν ἐξ ἀντισηκωμάτων· ἤδη ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία, κατόπιν διαμαρτυρίας ἐμοῦ εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 400 δραχμῶν εἶναι ὑπερβολικὸν, καὶ ἠλάττωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν αὔξησιν τῶν ἀντισηκωμάτων εἰς 305 δραχμάς. Καὶ αὐτὴ θὰ ἦναι ἡ διάταξις ἡ ἰσχύουσα διὰ τὸ μέλλον. Ἑπομένως διὰ τῶν 305 δραχμῶν θὰ ἔχωμεν ἔσοδον 1,453,410 δραχμῶν. Ἂν ἡ εἴσπραξις αὕτη ὑποδιαιρῆται εἰς ἕκτα ἢ πέμπτα, αὐτὸ εἶναι ἀδιάφορον, ἡ πραγματικὴ εἴσπραξις παρ’ ἑκάστου ὀρφανοῦ ἢ ὁπωσδήποτε ἀπαλλασσομένου ἀνέρχεται εἰς 305 δραχμὰς, ἐνιαυσίως δὲ 4,614 πολῖται θὰ ὑποχρεῶνται νὰ πληρώσωσι τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος περίπου ἑκατομμυρίου δραχμῶν. Οὐδεμία ἀμφιβολία χωρεῖ, ὅτι θὰ ὑποχρεῶνται εἰς τὴν πληρωμὴν ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τούτου, ἀδιάφορον, ἂν θὰ καταβάλλωσιν εἰς δόσεις τὸ ποσὸν τοῦτο, διότι, καὶ κατὰ τμήματα ἂν ὑποδιαιρέσητε τὰς εἰσπράξεις ταύτας, δὲν θὰ εὕρητε διαφοράν, ἐκτὸς ἂν ἐννοῆτε τὰς δόσεις ἐντόκους! Ἀλλὰ μὴ ἀπαλλασσόμενοι κατὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, καίτοι ἀπηλλάσσοντο ἄλλοτε, παραπέμπονται μετὰ ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν εἰς τὴν διαθεσιμότητα. Πόσοι εἶναι οἱ διαθέσιμοι νῦν, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον; Ἐγὼ ἀπέβλεψα εἰς τὰς καταστάσεις τὰς ἐνιαυσίους,—ἔχω δὲ σειρὰν τοιούτων καταστάσεων, ἐκδεδομένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μέχρι τοῦ τελευταίου ἔτους,—καὶ εἶδον ὅτι κυμαίνεται ὁ ἀριθμὸς μεταξὺ 2800 ἢ 3000 καὶ πλέον· ἐγὼ ἔλαβον ὡς μέσον ὅρον τὰς 3,000 διαθεσίμων, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον· ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον οἱ διαθέσιμοι αὐξάνουσι καταπληκτικῶς, διότι πάντες οἱ πρώην ἀπαλλασσόμενοι, περὶ τοὺς 6,500, στερούμενοι τῆς ἀπαλλαγῆς διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὑποχρεωτικῶς εἶναι διαθέσιμοι μετὰ ἕξ μῆνας, ἂν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν συμπληρῶνται τὰ κενὰ ἐξ ἀνυποτάκτων· ἡ διάταξις αὕτη μάλιστα θὰ μᾶς ὠφελήσῃ κατόπιν εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῶν ἀνυποτάκτων· διότι, καθ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ἀνυπότακτοι, ἡ διάταξις ἡ νέα, ἡ ὁποία ὑπῆρχε καὶ ἄλλοτε εἰς παλαιότερον νόμον στρατολογικὸν, ἐπιβάλλει, ὅπως αὐτοὶ οἱ ἀνυπότακτοι συμπληρῶνται διὰ τῶν διαθεσίμων. Τὰ κενὰ ἐξ αὐτῶν συμπληροῦνται διὰ τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ εὑρισκομένων. Αὐτοὶ δὲ θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνυποτάκτων, διότι εἶναι ὑπηρεσιακὴ διάταξις· εἶναι ὀλίγον οὐχὶ ἴσως ἐπαινετὴ ὑπὸ ἠθικὴν ἔποψιν, δὲν εἶναι ποιητικὴ, ἀλλὰ βεβαίως εἶναι πρακτική, διότι καθιστᾷ ἐνδιαφερομένους καὶ τοὺς ἰδίους κληρωτοὺς καὶ τοὺς συγγενεῖς αὐτῶν καὶ πάντας τοὺς φίλους καὶ ἐνδιαφερομένους ὑπὲρ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ μείνῃ ἐν τῷ στρατῷ ἕνεκα ἑνὸς ἄλλου ἀνυποτάκτου· ἑπομένως καθιστᾷ πάντας τοὺς ἐνδιαφερομένους συνεργάτας πρὸς σύλληψιν τοῦ ἀνυποτάκτου, οὕτω δὲ καὶ κενὰ δὲν μένουν ἐν τῷ στρατεύματι καὶ οἱ ἀνυπότακτοι ἀνακαλύπτονται καὶ συλλαμβάνονται. Συγχρόνως δὲ τοῦτο ἔχει καὶ ἄλλο καλὸν, ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν πολλοὺς ἀνυποτάκτους, ἑπομένως θὰ ἔχωμεν πλείονας διαθεσίμους, καὶ οἱ διαθέσιμοι αὐτοὶ θὰ ἀπολύωνται· οἱ δὲ διαθέσιμοι καταβάλλουσιν ἀπολυόμενοι καὶ χρῆμα, ἤτοι 160 δραχμὰς ἕκαστος.

§202Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πόσους διαθεσίμους ὑπολογίζετε ὅτι θὰ ἔχωμεν;

§203Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Ἔχω τὸν ὑπολογισμόν. Εὑρίσκω ὅτι ἔχετε διαθεσίμους σήμερον περὶ τὰς 2,015, πληρώνοντας, διότι εὗρον εἰς κατάστασίν τινα εἰσπράξεις 322,000 δραχ. ἐκ διαθεσίμων. Λοιπὸν 322,000 δραχ. εἰσπράξεις εἶναι εἰσπράξεις ἐκ διαθεσίμων, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωσαν,—διότι εἶναι καὶ πολλοὶ μὴ πληρώσαντες καὶ ὑπηρετοῦντες, διότι δὲν ἔχουσι τὰ μέσα νὰ πληρώσουν,— διαιρῶ διὰ τοῦ 160, καὶ εὑρίσκω, ὅτι ὑπάρχουσι 2,015. Μὲ τοὺς μὴ πληρώσαντας καὶ ὑπηρετοῦντας ἐν γένει, ἐν συνόλῳ ὑπολογίζω, ὅτι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ἔχομεν 3,000 διαθεσίμους· κατὰ τὸν νέον νόμον προστίθενται 6,500, ἀλλὰ ἐγὼ λαμβάνω 6,000, καὶ 3,000 γίνονται 9,000. Ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι αἱ 3,000 ἐκ τῶν 9,000 μεταβαίνουσιν εἰς διετῆ ὑπηρεσίαν πρὸς πλήρωσιν κενῶν ἐξ ἀνυποτάκτων, καίτοι τοῦτο δὲν εἶναι βέβαιον, θὰ ἔχωμεν 6,000 διαθεσίμους, καὶ θὰ ἔχωμεν τόσους, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρατήσητε ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ τὴν πληθὺν τῶν πολιτῶν, τοὺς ὁποίους καλεῖτε διὰ τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, διότι προστίθενται 6,500 δίς· ἔχετε δ’ ἀμέσως 13,000.

§204Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ποῖοι εἶναι αἱ 6,500;

§205Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. 6,500 εἶναι οἱ ἀπαλλασσόμενοι κατὰ τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα, καὶ μὴ ἀπαλλασσόμενοι πλέον, κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὑμῶν, ἀλλὰ διαθέσιμοι.

§206Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. 4,303.

§207Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. 4,614 εἶναι οἱ ἀπομένοντες ἀπαλλασσόμενοι καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§208Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι· οἱ ἀπαλλασσόμενοι.

§209Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μάλιστα, οἱ ἀπαλλασσόμενοι. Οἱ μὴ ἀπαλλασσόμενοι, οἱ ἐξαιρούμενοι τῆς ἀπαλλαγῆς, οὕτως εἰπεῖν, ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ὑμεῖς ὑποχρεώνετε νὰ ὑπηρετήσωσι, δηλαδὴ οἱ πρῶτοι ἢ πρεσβύτεροι υἱοί, οἱ ἔχοντες ζῶντα πατέρα κλπ.· οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὸ ἐδάφιον εʹ τοῦ ἄρθρου 33 εἶναι 4,593, οἱ δὲ τοῦ ἐδαφίου δʹ τὸ ἥμισυ, διότι ἐξαιρεῖτε, ὅπως σᾶς εἶπε καὶ ὁ κ. Μονοκροῦσος, τὸν μόνον υἱὸν ζῶντος πατρὸς ἀνικάνου, ἀλλ’ ἀφίνετε ἄνευ ἀπαλλαγῆς τὸν πρεσβύτερον· ἑπομένως ἔχομεν ἐκεῖ τὸ ἥμισυ. Ἐὰν ἡ τάξις αὕτη ἀνέρχηται εἰς 1515, ὅπως πράγματι συμβαίνει, τὸ ἥμισυ εἶναι 750. Ἀλλ’ ἔχετε καὶ ἀπὸ τοὺς ὀρφανοὺς ἐν μέρος, τοὺς ὁποίους δὲν ἀπαλλάσσετε, τοὺς ἔχοντας πρεσβυτέρους ἐγγάμους ἀδελφοὺς κλπ. Αὐτοὺς ὑπολογίζω ἐγὼ εἰς 900.

§210Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§211Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δηλαδὴ ἔλαβον 2,900, ὅσοι εἶναι οἱ ἀπαλλασσόμενοι τοῦ ἐδαφίου γʹ, καὶ ἀφήρεσα τὸ τρίτον.

§212Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Γίνονται ὅλοι;

§213Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Γίνονται ὅλοι 6,500.

§214Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ εὑρίσκω 5,667. Ἂς δεχθῶμεν 6,000.

§215Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. 6,000, καὶ 3,000 οἱ διαθέσιμοι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, γίνονται 9,000. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι 9,000 διαθέσιμοι θὰ ἦναι πάντοτε, ἀλλὰ 3,000 θὰ πληρώσωσι τὰ κενά. Ἑπομένως ἔχετε 6,000 διαθεσίμους, τοὺς ὁποίους θὰ ἀπαλλάξητε.

§216Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Οἱ ὁποῖοι προστιθέμενοι εἰς τὰς 6,000, αἱ ὁποῖαι κατατάσσονται σήμερον, δίδουσι 12,000.

§217Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§218Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πῶς ὄχι; Αὐτὸς εἶναι ὁ ὑπολογισμός. Θὰ ἔχωμεν, ἀντὶ δυνάμεως 6,500, ὅσους ἔχομεν σήμερον, — διότι ἡ ἀπογραφὴ μᾶς δίδει 6,500—θὰ ἔχωμεν 12,500.

§219Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι 6,500.

§220Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σήμερον κατατάσσονται 6,500.

§221Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. 7,500.

§222Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. 6,500. Πρόκειται νὰ ἔχωμεν 15,000. Ἀπὸ ποῦ θὰ πάρωμεν, παρακαλῶ, τὰς ἄλλας 8,500; Αὐτὸ νὰ ἐξηγήσητε, καὶ δὲν τὸ ἐξηγήσατε ἕως τώρα, καίτοι ἐζήτησα τὴν πληροφορίαν ταύτην ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας. Τακτικὴ δύναμις κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μας θὰ ἦναι 15,000 ἄνδρες κατ’ ἔτος.

§223Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κατ’ ἔτος;

§224Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως. Ὁλικὴ δύναμις τὸ πρῶτον ἑξάμηνον 30,000.

§225Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θὰ ἔχητε στρατιώτας 30,000;

§226Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις.

§227Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἄνευ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν;

§228Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἔδωκα σημείωμα, καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐξάγεται, ὅτι ἐν συνόλῳ ὁ στρατὸς θὰ ἔχῃ 30,000 ἄνδρας.

§229Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐν συνόλῳ.

§230Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. 15,000 λοιπὸν κατ’ ἔτος.

§231Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι.

§232Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως.

§233Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πόσοι εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοί, κύριε Πρωθυπουργέ; Εἶναι πολλοί;

§234Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐκ τῶν 15,000 πόσοι θὰ ἐξαιρῶνται;

§235Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω πόσοι εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ὑπαξιωματικοί. Εἶναι πλείονες τῶν 6,000.

§236Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρῶτον θὰ ἀφαιρέσητε τοὺς δεκανεῖς ὅλους, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐξ ἀπογραφῆς. Μὲ ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς θὰ φθάσητε εἰς 31,000. Ἐγὼ ὑποθέτω τακτικῶς κατατασσομένους 14,000, καὶ σᾶς ἐρωτῶ: ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν σήμερον 7,000 κατατασσομένων καὶ τῶν 14,000, οἱ ὁποῖοι θὰ καταταχθῶσι, πόθεν θὰ ληφθῇ; Καὶ δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς ὁ ἰδικός σας περὶ διαθεσίμων, ὅπως τοὺς ὑπολογίζετε, εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμος. Βάσιμος εἶναι μόνον ὁ πρῶτος ὑπολογισμός, ὅτι θὰ ἔχωμεν 4,303 ἀπαλλασσομένους. Αὐτοὶ θὰ καταβάλλωσι κατ’ ἔτος δραχμὰς 215,000· ἑπομένως εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1905 —διότι ὁ νόμος θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ πρώτης Δεκεμβρίου— θέλομεν ἔχει ἀναγραφὴν 215,000 δραχμῶν ἐξ αὐτῆς τῆς κατηγορίας· καὶ περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις μεταξὺ ἡμῶν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν δευτέραν κατηγορίαν, σᾶς λέγω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ὑπολογίσητε ὅπως ὑπολογίζετε, διότι, διὰ νὰ γείνῃ ἀκριβὴς ὁ ὑπολογισμὸς, πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν τοὺς πραγματικῶς κατατασσομένους, καὶ τοῦτο καθ’ ἕκαστον ἔτος θὰ ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ νόμου περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, καὶ ὅταν γνωρίζωμεν ποία θὰ ἦναι ἡ δύναμις αὕτη, τότε μόνον δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν, ἂν θὰ ἔχωμεν ἀριθμὸν διαθεσίμων, καὶ ἂν ὁ ἀριθμὸς οὗτος θὰ ἦναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ὑπολογίζετε· ἄλλως τε παρατηρῶ, ὅτι κατὰ τὸν ὑπολογισμόν σας δὲν κάμνομεν τίποτε διὰ τοῦ νόμου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, διότι ὁ τακτικὸς στρατὸς θὰ σύγκηται πάντοτε ἐξ 7,000 ἑκάστης ἀπογραφῆς, ἄρα 14,000 ἀνδρῶν. Αὐτὸ πρέπει νὰ σημειώσητε.

§237Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρωθυπουργέ, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι, ἐὰν θέλητε ν’ ἀποδείξητε, ὅτι δὲν θὰ εἰσπράττητε ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ ποσὸν πλέον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον λέγετε, βεβαίως δύνασθε. Ἐὰν σεῖς, ὡς Κυβέρνησις, ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δηλαδή, ζητήσητε νὰ κρατήσητε εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ πάντας τοὺς κληρωτούς, καὶ δὲν ὁρίσητε ποσὸν διὰ διαθεσίμους, ἔχητε δὲ χρήματα νὰ τρέφητε καὶ νὰ πληρώνητε ὅλον τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τῶν στρατιωτῶν, ὃν παρέχει ἄφθονον τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, δὲν θὰ εἰσπράξητέ τι ἐκ διαθεσίμων. Βεβαίως, ἂν δὲν διατάξητε ν’ ἀπολυθῶσι διαθέσιμοι, δὲν θὰ ἀπολυθῶσι, καὶ δὲν θὰ ἔχητε ποσὸν 960,000, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑπολογίζω ἐκ διαθεσίμων, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ σκληρὰ ἀνάγκη τῆς ἐλλείψεως χρημάτων καὶ αἱ ἀνάγκαι τῶν οἰκογενειῶν, αἵτινες θὰ στερηθῶσι κατὰ τὸ θέρος καὶ τὸν τρυγητὸν τῶν ὑποστηριγμάτων αὐτῶν, ἡ ἀνάγκη τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς θὰ σᾶς ἀναγκάσῃ ν’ ἀποστείλητε εἰς τὰς ἑστίας των πλείονας διαθεσίμους ἐκείνων, οὓς ἐγὼ ὑπολογίζω. Ἄλλως αὐτὴ ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ἔχετε προτάξει εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσηγάγετε καὶ τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ῥητῶς λέγει, ὅτι θὰ ἔχητε 30,000 ἄνδρας τὸ πρῶτον ἑξάμηνον, καὶ 15,000 ἄνδρας τὸ ἕτερον ἑξάμηνον· ἐὰν δὲ ὑπολογίσητε χονδρικῶς, ὅτι θὰ ἔχητε 30,000 ἄνδρας τὸ ἓν ἑξάμηνον καὶ 15,000 τὸ ἕτερον ἑξάμηνον, τί σημαίνει αὐτό; ὅτι ἐν συνόλῳ τὸ ἔτος δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε, ὅπως λέγετε, 30,000· θὰ ἔχητε 30,000+15,000=45,000. Τὸ ἥμισυ τῶν 45 χιλιάδων; 22,500 ἄνδρας ἐν ὅλῳ· ἀκριβῶς ὅσους σᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἔχητε τὸ νομοσχέδιόν σας περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ.

§238Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ. Περιπίπτετε εἰς σύγχυσιν μεγάλην. Ἔχομεν τὴν πρώτην ἀπογραφήν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς δώσῃ δύναμιν 14,000 ὡς ἔγγιστα, ἡ δὲ δευτέρα θὰ μᾶς δώσῃ ἄλλας 14,000· ἑπομένως θὰ ἔχωμεν κατὰ Δεκέμβριον, Ἰανουάριον, Φεβρουάριον, Μάρτιον, Ἀπρίλιον καὶ Μάϊον 30,000 ὑπὸ τὰς σημαίας. Ἔπειτα στέλλονται εἰς ἄδειαν οἱ τῆς πρώτης κλάσεως μετὰ τὸν Μάϊον, καὶ τοιουτοτρόπως ἔχομεν πραγματικὴν θητείαν 18 μηνῶν ἀντὶ 24. Ἀλλὰ τὸ νὰ ἔχωμεν πραγματικὴν θητείαν 18 μηνῶν ἀντὶ 24 δὲν ἀποδεικνύει ὅτι ἔχομεν διαθεσίμους, ἀποδεικνύει ὅτι στέλλομεν τοὺς στρατιώτας, τοὺς ἔχοντας ὑποχρεωτικὴν θητείαν, εἰς ἄδειαν ἐπὶ ἕξ μῆνας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀκρίβεια τοῦ πράγματος. Ἐὰν ὑμεῖς τώρα ὑπολογίζητε, ὅτι θὰ ἔχωμεν 45,000, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐν οἱᾳδήποτε στιγμῇ νὰ ἔχωμεν 45,000 μὲ πρόσκλησιν 14,000 κατ’ ἔτος;

§239Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ ἥμισυ τῶν 45,000 σᾶς εἶπον, ὅπως εὕρωμεν τὸν μέσον ὅρον τῶν ὑπηρετησάντων ἐντὸς ἑνὸς ἔτους.

§240Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τοῦτο θὰ ἦναι ἀπολύτως ἀδύνατον. Θὰ ἔχωμεν, ἐπαναλαμβάνω, 30,000 ἄνδρας ἐπὶ ἕξ μῆνας, ὅταν δηλαδὴ θὰ συμπίπτῃ καὶ αἱ δύο κλάσεις νὰ ὑπηρετῶσι, καὶ θὰ ἔχωμεν κατὰ τοὺς ἄλλους ἕξ μῆνας μόνον μίαν κλάσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§241Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τοὺς ἄλλους μῆνας, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἔχητε 15,000 μετὰ τὴν πρώτην Ἰουνίου;

§242Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως.

§243Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐξ αὐτῶν πόσοι θ’ ἀποστέλλωνται εἰς τὰς ἑστίας των; — διότι θὰ κρατήσητε διὰ τὴν φρουρὰν, τὴν χωροφυλακὴν καὶ λοιπά.

§244Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἐξ αὐτῶν τὸ νομοσχέδιον δίδει δικαίωμα νὰ στέλλωνταί τινες εἰς τὰς ἑστίας των, ἀλλὰ τοῦτο δὲν δυνάμεθα ἐκ τῶν προτέρων νὰ τὸ ὁρίσωμεν.

§245Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Θὰ ἔχητε ἕνα ὑπολογισμόν.

§246Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ὑπολογισμόν. Τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, ἐκ τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐκ περιστάσεων πολλῶν, τὰς ὁποίας οὐδεὶς δύναται ἐκ τῶν προτέρων νὰ προΐδῃ. Ἀλλὰ τὸ νὰ σταλῶσιν εἰς ἄδειαν καὶ πέραν τῶν μηνῶν τῶν ὡρισμένων δὲν τοὺς κάμνει διαθεσίμους. Διαθέσιμοι θὰ ἦναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι ὑπὲρ τὴν δύναμιν τὴν ὁρισθεῖσαν διὰ τοῦ νόμου περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Τοῦτο πρέπει νὰ ἠξεύρητε, καὶ ἑπομένως ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑπολογισμοί σας δὲν νομίζω ὅτι εἶναι βάσιμοι.

§247Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, κύριε Πρωθυπουργέ, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ οἱ ἰδικοί μας θὰ ἦναι ἀκριβέστεροι. Θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ πρῶτος ἀπολογισμός, ὁ τοῦ 1904 ἢ τοῦ 1905, ἀφοῦ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιόν σας ὡς νόμος τοῦ Κράτους, θὰ σᾶς ἀποδείξῃ, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω ἐγὼ, εἶναι ἡ ἀλήθεια, διότι ἡ πρώτη κατάστασις, ἡ ὁποία θὰ ἐκδοθῇ συμφώνως μὲ ταύτην τὴν κατάστασιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ σᾶς δίδῃ τὸ ποσόν τῶν ἀνυποτάκτων καὶ τῶν διαθεσίμων, θὰ σᾶς δίδῃ τὸ ποσὸν τῶν κληρωτῶν τῶν προσερχομένων καὶ προσελευσομένων, καὶ τότε θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ ἔχητε διαθεσίμους, πληρώνοντας ἀσφαλῶς, περὶ τὰς 6,000 ἄνδρας.

§248Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ τὸ εὔχομαι, διότι θὰ ἦναι τότε δυνατὸν νὰ ἐλαττώσωμεν τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους πολεμεῖτε.

§249Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἀγωνιζόμεθα. Ἀλλὰ σεῖς δὲν θέλετε νὰ τὸ ὁμολογήσητε, διὰ νὰ μᾶς ἐπιβάλητε φόρους.

§250Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν θὰ διευκρινηθῇ αὐτό.

§251Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς εἴμεθα εἰς αὐτὴν τὴν ἀντίθεσιν, ὅτι σεῖς μὲν προσποιεῖσθε, ὅτι δὲν πιστεύετε ὅτι θὰ εἰσπράξητε τόσον ποσόν...

§252Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὸ δὲν σᾶς τὸ εἶπον ἐγώ. Ἄρα δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ λέγητε.

§253Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἰσέλθω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν διάνοιάν σας, ὅπως εἰσέρχεσθε σεῖς εἰς τὴν ἰδικήν μου.

§254Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς εἶπον ὅτι προσποιεῖσθε. Ἄρα δὲν δίδω εἰς ὑμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε, ὅτι καὶ ἐγὼ προσεποιήθην.

§255Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καλά. Μὴ προσποιούμενος ὅτι δὲν ἐννοεῖτε...

§256Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§257Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Σεῖς λοιπόν, μὴ προσποιούμενος ποσῶς...

§258Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λαμπρά! (ἱλαρότης).

§259Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. .. μὴ προσποιούμενος ὅτι δὲν πιστεύετε ὅτι δὲν θὰ εἰσπράξητε τίποτε.

§260Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό, οὔτε τὸ λέγω· διότι ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 1,400,000 δραχμῶν θὰ μειωθῇ· θὰ ἦμαι δὲ εὐτυχής, ἐὰν μειωθῇ μόνον κατὰ 800,000. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ὑπελόγιζον 600,000 καὶ ὄχι 225,000, τὰς ὁποίας θέλετε νὰ παραστήσητε ὅτι εἶπον, καὶ ἑπομένως βλέπετε, ὅτι εἶναι διαφορά.

§261Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εὐτυχῶς ἔχω τὸν λόγον σας δημοσιευμένον ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν (ἀναγινώσκει). «... Καὶ ταῦτα ἐγένοντο πότε; (εἶναι ἡ ὁμιλία σας ἡ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ταμείου Ἀμύνης, νομίζω). Ὅτε δὲν ἐψηφίσθησαν εἰσέτι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας καὶ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ θὰ προσθέσητε κατ’ ἀνάγκην εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἕτερα 2 ἑκατομμύρια» (διότι πράγματι ἐν τῇ ἐκθέσει κατὰ λάθος ἦτο ἀναγεγραμμένη δαπάνη μόνον 1,200,000, καὶ σεῖς ἐβάλετε 2,000,000 εἰλικρινῶς), «μετὰ δὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐλαττώσητε ἐπαισθητῶς τὸ ἔσοδον τῶν ἀντισηκωμάτων, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἐν τοῖς ἐσόδοις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὡς ἀνερχόμενον εἰς 1,400,000· ἐκ τῆς ἐλαττώσεως λοιπόν, τὴν ὁποίαν ὑπολογίζω εἰς 1,000,000, ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων, ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, τῶν διὰ τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου προκαλουμένων, φερόμεθα ἀμέσως εἰς μίαν διαφορὰν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τριῶν ἑκατομμυρίων.» Αὐτὰ εἴπετε σεῖς, δὲν τὰ δημιουργῶ ἐγώ.

§262Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καλά.

§263Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως. Πολὺ ὀρθῶς. Διὰ νὰ ἦναι συνεπὴς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὸ νὰ ζητῇ φορολογίαν τόσων ἑκατομμυρίων, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑποθέτῃ καὶ νὰ πιστεύῃ, ὅτι ἀπὸ τὸν νόμον περὶ στρατολογίας δὲν θὰ εἰσπράξῃ τίποτε, ἢ μικρὰ πράγματα — 400,000 δραχμὰς μόνον. Ἐγὼ, Κύριοι, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐκ τῶν κληρωτῶν τῶν ἀπαλλασσομένων διὰ τῶν ἀντισηκωμάτων, τὰ ὁποῖα αὐξάνουσι τερατωδῶς καὶ ἀδίκως, — καὶ ἐναντίον τῆς αὐξήσεως ταύτης ἐγὼ ἔχω κηρυχθῆ καὶ κηρύσσομαι καὶ πάλιν, — ἐκ τῶν διαθεσίμων καὶ ἐκ τῶν ἀνυποτάκτων κληρωτῶν τῶν πληρωνόντων, θὰ ἔχωμεν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, ὡς τὰ ἐξέθεσα. Οἱ ἀνυπότακτοι κληρωτοὶ ἀνέρχονται συνήθως εἰς 6,000—τὸ ἔτος 1903 ἀνῆλθον, νομίζω, εἰς 6,700. — Ἐγὼ ὑπολογίζω ἐπὶ τοῦ ἑνὸς τετάρτου ἐξ αὐτῶν, διότι θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ σύλληψις αὐτῶν, θὰ ἐλαττωθῇ δηλαδὴ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνυποτάκτων, —δυστυχῶς αὐξάνει, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι θὰ μείνῃ ὁ αὐτὸς, — καὶ θὰ μείνωσι κληρωτοὶ ἀνυπότακτοι 6,500 περίπου. Ἐξ αὐτῶν, Κύριοι, πόσοι θὰ προσέλθωσιν ἢ θὰ συλληφθῶσιν, ἵνα ὑπηρετήσωσιν ἢ πληρώσωσιν; Ἐὰν λοιπὸν αὐτοὶ καταβάλωσι τὰ ἀντισηκώματα τὰ ἐπιβαλλόμενα, πρὸς δὲ δραχμὰς 300 ἐπὶ πλέον, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει δι’ ἄλλου ἄρθρου τὸ νομοσχέδιον, — καὶ ἐπιβάλλει μάλιστα διὰ τρόπου, ὁ ὁποῖος δεικνύει ὅτι θὰ φέρῃ μεγάλας δυσχερείας, — θὰ ἔχωμεν ποσὸν ἄνω τοῦ ἑκατομμυρίου. Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας. Ἐπιβάλλετε ποινὰς καὶ εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου καὶ εἰς τὸν ταμίαν διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν 300 δραχμῶν ἐντὸς μηνὸς, ἀφ’ ὅτου καταστῇ ὁ κληρωτὸς ἀνυπότακτος. Ὅταν σεῖς ἐπιβάλλητε λόγῳ προσθέτου ποινῆς 300 δραχμὰς, καὶ ὑποχρεώνητε τὸν διευθυντὴν τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου καὶ τὸν ταμίαν νὰ εἰσπράξωσιν αὐτὰς ἀμέσως μετὰ ἕνα μῆνα — ἐν πάσῃ εὐκαιρίᾳ, ὅταν παρουσιασθῇ ὁ ἀνυπότακτος, αὐτοὶ θὰ θελήσωσι νὰ εἰσπράξωσι τὰς 300 δραχμὰς, — εἶναι δυνατὸν νὰ προσέλθῃ ποτὲ ὁ ἀνυπότακτος; καὶ εἶναι δυνατὸν, ἐὰν προσέλθῃ ἢ συλληφθῇ, νὰ καταβάλῃ αὐτὸς ἀμέσως 300 δραχμὰς, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ποινῶν; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὸν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλετε, περὶ τῶν ἀνυποτάκτων παλαιῶν ἀπογραφῶν, ἐὰν ἐννοῶνται καὶ δι’ αὐτὰς τὰς ἀπογραφὰς αἱ 300 δραχμαὶ, — καὶ ἕνεκα τῆς ἰσότητος βεβαίως θὰ ἐπιβληθῶσι καὶ εἰς αὐτὰς, διότι πάντας, καὶ αὐτοὺς τοὺς ὑπηρετοῦντας ἀδίκως, οὕτως εἰπεῖν, λόγῳ ἀπορίας, ὡς μὴ δυναμένους νὰ καταβάλωσι τὰ πρὸς ἐξαγορὰν ἀπαιτούμενα, τοὺς ὑποχρεοῖ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸ ὑπὸ συζήτησιν διὰ ποινῆς προσθέτου 300 δραχμῶν. — Ἀλλ’ αὐτοὶ ὑπηρέτησαν ἐπὶ τριετίαν, διότι ἦσαν πάμπτωχοι, καὶ δὲν εἶχον νὰ καταβάλωσιν ἀντισηκώματα. Λοιπὸν προσθέτετε καὶ ἄλλας 300 δραχμὰς νὰ καταβάλωσιν, ὡς ποινὴν πρόσθετον ἀνυποτάκτου; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν· εἶναι ὑπερβολικὸν, εἶναι ἀπάνθρωπον, θὰ σᾶς φέρῃ δὲ μεγάλας δυσχερείας. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 38 τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ ἄρθρον 148 (τοῦ ἰσχύοντος νόμου) προστίθενται τὰ ἑξῆς: «Κληρωτὸς καθιστάμενος ἀνυπότακτος, συμφώνως πρὸς τ’ ἀνωτέρω, ἐκτὸς τῶν δι’ αὐτὸν προβλεπομένων ὑπὸ τῶν ἄρθρων 124, 152, 153 καὶ 154, ὑποβάλλεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ εἰς πληρωμὴν χρηματικοῦ τιμήματος δραχμῶν 300. Τὸ χρηματικὸν τοῦτο τίμημα, βεβαιούμενον ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Στρατολογικοῦ Γραφείου, εἰσπράττεται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ταμίου, συμφώνως τῷ νόμῳ περὶ εἰσπράξεων τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ὁ κληρωτὸς κηρύσσεται ἀνυπότακτος. Παράλειψις ἐκπληρώσεως τῶν ἀνωτέρω ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ Στρατολογικοῦ τινος Γραφείου ἀποτελεῖ παράπτωμα, ἐπισῦρον κατ’ αὐτοῦ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν.» Πῶς σᾶς φαίνονται αἱ δρακόντειοι αὗται διατάξεις; Ἔχετε νωπὸν παράδειγμα τὰ κατὰ τὴν πρὸ ὀλίγης ὥρας λήξασαν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Οἱ διευθυνταὶ τῶν Στρατολογικῶν Γραφείων θὰ τρέμωσι, μήπως διέλθωσιν ἀνυπότακτοι ἐκ τοῦ γραφείου των καὶ δὲν καταβάλωσι τὰς 300 δραχμάς. Ἀλλὰ προκαταβολικῶς θὰ καταβάλῃ 300 δραχμὰς ὁ ἀνυπότακτος, ἢ ἀφοῦ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ 3 ἔτη καὶ 3 μῆνας, ἕνεκα τῆς ἀνεχείας, θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ καὶ 300 δραχμάς! δὲν θὰ ἔχῃ ὅμως νὰ τὰς πληρώσῃ, καὶ θὰ μένῃ διαρκῶς εἰς τὸ στράτευμα, ἢ θὰ δυσκολεύηται, θ’ ἀδυνατῇ νὰ προσέλθῃ ἐκ τούτου. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἔχει ἀνάγκην ῥιζικῆς διορθώσεως. Ἐκ τῶν ἀνυποτάκτων μετὰ τὴν προσθήκην αὐτὴν τῶν 300 δραχμῶν ἐγὼ ὑπολογίζω εἴσπραξιν 1,033,000 δραχμῶν· ὥστε ὑπολογίζω—καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι οἱ ὑπολογισμοί μου εἶναι πολὺ μέτριοι, καὶ θ’ ἀποδείξωσι τοῦτο τὰ πράγματα,—ὅτι ἐν ὅλῳ θὰ ἔχητε νὰ εἰσπράξητε 3,298,000 δραχμάς. Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, ὅτε ἐπρόκειτο ἡ πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἐπρότεινεν εἷς συνάδελφος,—ὁ ἐκ Βονίτσης, νομίζω, —ὅπως τ’ ἀντισηκώματα καὶ ὅλαι αἱ εἰσπράξεις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας δοθῶσιν εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, ἠγέρθην καὶ ὑπεστήριξα τὴν πρότασιν ταύτην, διότι εἶχον ὑπολογίσει τὸ ποσὸν, καὶ εὕρισκον αὐτὸ ὑπερβαῖνον τὰ 3 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Εἶπον δὲ τότε, ὅτι ὁ πολίτης προσέρχεται, καὶ παρακαλεῖ μάλιστα, ὅπως καταβάλῃ τὰ ἀντισηκώματα καὶ ἀπαλλαγῇ τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως ὅ,τι τάχιον. Ἐνόμιζον δὲ, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ ἦτο ἀρκετὸν μὲ ἄλλας προσθήκας, τὰς ὁποίας ἔχετε εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἀμύνης, ὥστε νὰ μὴ λάβωμεν ἀνάγκην νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὰ τελωνεῖα αὔξησιν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς καὶ ἄλλους φόρους, οἷον ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν καὶ τοῦ ζύθου, μονοπώλια κλπ. Μάλιστα αὐτὴ εἶναι στρατιωτικὴ καθαρὰ εἴσπραξις, ὑπὲρ στρατιωτικοῦ σκοποῦ δυναμένη νὰ διατεθῇ. Ὑπολογίζω δὲ ἐξ ἰδίας καταστάσεως, —διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔφερεν ἔτι τὴν κατάστασιν τὴν ζητηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Δηλιγιάννη, — ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνυποτάκτων τῶν προγενεστέρων ἀπογραφῶν ἀνέρχεται εἰς 27,000 ἄνδρας.

§264ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πόσον τοῖς ἑκατὸν ὑπολογίζετε;

§265Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἔχω τὰς ἀπογραφὰς ἀπὸ τοῦ 1895 μέχρι τοῦ 1902. Ἐὰν ἐξ αὐτῶν ὑπολογίσητε, ὅτι θὰ προσέλθῃ τὸ ἓν τέταρτον, καίτοι ἐγὼ ὑπολογίζω ὅτι θὰ προσέλθωσι πλειότεροι, ἔχετε ποσὰ τερατώδη, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπραχθῶσιν.

§266Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀκόμη δὲν ἐψηφίσθη ὁ νόμος.

§267Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐψηφίσθη εἰς πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ θὰ ψηφισθῇ καὶ εἰς τρίτην, διότι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§268Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ὀνειρεύεσθε! Ὑμεῖς εἴπετε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ εἴσπραξις αὐτῶν τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐξ ἀνυποτάκτων, θὰ ἦναι εὐκολωτέρα, διότι αὐτοὶ θὰ προσέλθωσιν. Ἀλλὰ ἐὰν αὐτοὶ ἦναι ἀνυπότακτοι, δὲν θὰ προσέλθωσι. Μάλιστα μεταξὺ τῶν ἐσόδων ἓν τῶν σπουδαιοτάτων κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς σας εἶναι καὶ τὸ προερχόμενον ἐκ τῶν ἀνυποτάκτων, καὶ εἴπετε, ὅτι τὸ ἔσοδον τοῦτο θὰ γίνεται ἄνευ δαπάνης, διότι θὰ προσέρχωνται οἱ ἀνυπότακτοι. Ἀλλὰ προσέρχονται ἤδη καὶ οἱ νῦν ἀνυπότακτοι; Λοιπὸν ποῦ εἶναι ἡ προσέλευσις, ἡ τόσον ἑκουσία, ἀφοῦ ὑπολογίζετε τόσας χιλιάδας ἀνυποτάκτων;

§269Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἐπροσέξατε, καὶ μὲ τὴν εὐστροφίαν τοῦ πνεύματος νομίζετε ὅτι θὰ εὕρητε τρόπον ὑπεκφυγῆς.

§270Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μόλις ἀποδεικνύομεν τὸ λελανθασμένον τῶν σκέψεών σας, ἀποδίδετε τοῦτο εἰς τὴν εὐστροφίαν τοῦ πνεύματος!

§271Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἄλλο οἱ τακτικοὶ τῆς τρεχούσης ἀπογραφῆς ἀνυπότακτοι, καὶ ἄλλο οἱ τῶν προηγουμένων ἀπογραφῶν. Περὶ τῶν τακτικῶν σᾶς εἶπον, ὅτι οὗτοι ἀνέρχονται εἰς 6,800. Ἐκ τούτων τῶν 6,800 ὑπολογίζω μόνον 1,600 τοὺς προσερχομένους ἵνα ὑπηρετήσωσι καὶ πληρώσωσιν, ἤτοι ἐκ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῶν 6,811, οὓς ἡ κατάστασις ἀναφέρει ὡς ἀνυποτάκτους τοῦ 1903, ἐγὼ λαμβάνω πολὺ ὀλιγωτέρους, μόλις τὸ ¼ αὐτῶν, καὶ περὶ τούτων εἶπον, ὅτι θὰ προσέλθωσι νὰ καταταχθῶσιν, ἵνα ἀπαλλαγῶσι τῶν καταδιώξεων καὶ τῶν ἄλλων συνεπειῶν τοῦ νόμου, καταβάλλοντες τὰ ἀντισηκώματα τῆς ἐξαγορᾶς, ἐξ ὧν ὑπολογίζω δραχμὰς 1,033,000. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἴπετε. Τώρα πρόκειται περὶ τῶν παρῳχημένων ἀπογραφῶν· σᾶς εἶπον δὲ, ὅτι θὰ προσέλθωσιν οἱ ἀνυπότακτοι, καὶ τοῦτο ἐλπίζοντες ὑπεβάλετε ἰδιαίτερον νομοσχέδιον.

§272Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι ἐκ τῶν ἀνυποτάκτων δὲν δύνασθε νὰ ὑπολογίσητε τὸ ποσὸν αὐτὸ, διότι πρέπει νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ὀλίγοι θὰ προτιμήσωσι νὰ μείνωσιν ἀνυπότακτοι, ὅπως πληρώσωσι 300 δραχμάς.

§273Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὑπελόγισα τὸ τέταρτον μόνον.

§274Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι πολὺ περίεργον νὰ ὑπάρχωσι 20,000, οἱ ὁποῖοι θὰ δώσωσιν ἀνὰ 300 δραχμὰς, ἐνῷ δύνανται νὰ μὴ πληρώσωσι παρουσιαζόμενοι.

§275Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Περιλαμβάνετε καὶ τοὺς ἀνυποτάκτους τοῦ 1895 καὶ τοῦ 1896;

§276Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ μετ’ ἐκείνων, οἵτινες φρονοῦσιν, ὅτι καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ περιληφθῶσιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξαγορὰν καὶ τὴν ἀπότισιν τῶν χρηματικῶν ποινῶν. Οὗτοι ἔχουσι παραπεμφθῆ εἰς τὰ Στρατοδικεῖα. Ἐὰν δικασθῶσι καὶ ἀθωωθῶσι, διατὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ καταβάλωσι τὰ ἀντισηκώματα καὶ ἀπαλλαχθῶσι; Ἐὰν καταδικασθῶσι, θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς συνεπείας τοῦ νόμου· καὶ εὐλόγως. Ταῦτα εἶχον νὰ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς. Σᾶς βεβαιῶ δὲ, ὅτι ἐκ τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρό τινων ἡμερῶν, προέβην εἰς ὑπολογισμοὺς κατὰ μέσον ὅρον, καὶ εὗρον, ὅτι ἀκριβῆ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἶχον μὲ τὴν προγενεστέραν μελέτην ἐπὶ τῶν καταστάσεων, τὰς ὁποίας εἶχον ἀπὸ χρόνου εἰς τὴν βιβλιοθήκην μου. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται, ἀντὶ ἐπιβολῆς φόρων βαρυτάτων καὶ δυσαναλόγων, νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὰ ποσὰ τὰ εἰσπραχθησόμενα διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅταν τοῦτο ψηφισθῇ καὶ γένηται νόμος, καὶ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ὑπερβολικὴν φορολογίαν, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω ἀντιληφθῆ, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀδυνατεῖ νὰ καταβάλῃ καὶ τοὺς ἤδη ἐπιβεβλημένους φόρους, πολὺ δ’ ὀλιγώτερον δύναται νὰ καταβάλῃ καὶ νέους προσθέτους.

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1.

§278ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, κύριε Πρόεδρε. Δὲν βλέπετε πόσοι ἀπέμειναν;

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ κατόπιν.

§280Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§282ΑΛΕΞ. ΣΠ. Κ. ΡΩΜΑΣ. Ὁ κύριος Καναβὸς ἀποσύρει τὴν ἔνστασίν του.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§284Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Δεκαπέντε μόνον Βουλευταὶ συζητοῦμεν ἐπὶ τόσον σπουδαίου νομοσχεδίου!

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν ἔνστασίν σας;

§286Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πρέπει νὰ λύσητε τὴν συνεδρίασιν, ἀφοῦ βλέπετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλετε τοιαύτην ἔνστασιν, διότι ἐγὼ δὲν ἀντιλαμβάνομαι ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§288Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 1 μετὰ τὸ μεσονύκτιον).