1903.06.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13

Τῆς 20 Ἰουνίου 1903.

(Παρασκευή).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 6 καὶ 30′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ δασοκόμοι οἱ ὑποβαλόντες παραιτήσεις εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἕνεκα παραπόνων κατὰ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ δασονομικοῦ τμήματος, δι’ ὑπομνήματός των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ πράξῃ πᾶν ὅ,τι δύναται ὑπὲρ τοῦ κλάδου τούτου.

§2Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὕτη. (Ἀναγινώσκεται).

§3Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ ἀναφορᾷ των ἐκθέτουσιν οἱ δασοκόμοι οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν τῇ δασικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Κράτους καὶ τὰ ὁποῖα ἔδωσαν ἀφορμὴν νὰ ὑποβάλωσι τὰς παραιτήσεις των εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ἄξια μεγάλης προσοχῆς. Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρέπει σπουδαίως νὰ προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργείου. Πρόκειται περὶ ὁλοκλήρου προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει παραιτηθῆ, καὶ ἂν γείνουν αἱ παραιτήσεις αὐτῶν δεκταὶ, θὰ φέρωσιν ἀνωμαλίαν εἰς τὸν κλάδον τοῦτον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ σπουδαιότερος κλάδος τῆς Διοικήσεως, συνδεόμενος μὲ τὴν οἰκονομικὴν τοῦ Κράτους ὑπόστασιν. Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν αὐτοὺς νὰ παραιτηθῶσιν· ἐν τούτοις τὸ γεγονὸς εἶναι ἄξιον προσοχῆς· ἐπῆλθε δὲ τὸ γεγονὸς τοῦτο μετὰ τὴν παραίτησιν τῶν δασολόγων, ἤτοι τῶν ἐποπτῶν τῶν ἐντεταλμένων νὰ ἐποπτεύωσιν ἐπὶ ὡρισμένης ἐκτάσεως δάσους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι σπουδάσει εἰς τὴν Εὐρώπην ἐπὶ πολλὰ ἔτη, καὶ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ὁποίων τὸ Κράτος οὐκ ὀλίγα ἔχει δαπανήσει. Διὰ τῆς παραιτήσεως τῶν δασοκόμων καὶ τῶν ἐποπτῶν ἐπέρχεται τελεία ἀποσύνθεσις τοῦ κλάδου τούτου, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ οὐσιωδέστατος κλάδος τῆς Διοικήσεως. Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων παρῃτήθησαν. Διὰ τοῦτο πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί γνωρίζει περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ διὰ τίνας λόγους παρῃτήθησαν οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι.

§4Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀληθῶς ἡ παραίτησις τῶν δασολόγων, οἱ ὁποῖοι δαπάναις τῆς Κυβερνήσεως ἐξεπαιδεύθησαν ἐν Εὐρώπῃ, καὶ ἡ ἐπακολουθήσασα μετὰ τὴν παραίτησιν τούτων παραίτησις τῶν δασοκόμων παρουσιάζει ζήτημα πολλαχῶς σπουδαῖον. Εὐθὺς ὡς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐζήτησα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εὗρον αὐτὰ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Προχθές, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὸ πρῶτον παρουσιάσθησαν εἰς ἐμὲ μόνοι οἱ πέντε δασολόγοι καὶ μοὶ ὑπέβαλον ὑπόμνημά τι. Ἐζήτησα ἀπὸ τὴν διεκπεραίωσιν τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἔλαβον δὲ παρ’ αὐτῆς τὴν πληροφορίαν, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὁ προκάτοχός μου παρέλαβεν ἀποχωρῶν, ὑπῆρχον καὶ ταῦτα. Παρεκάλεσα νὰ γείνῃ ἔρευνα, ὅπως ἀνευρεθῇ ὁ σχετικὸς φάκελος μετὰ τὴν προσκόμισιν δ’ αὐτοῦ θέλω μελετήσει τὰ τοῦ θέματος τούτου καὶ θέλω προβῆ εἰς περαιτέρω ἐνεργείας.

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μετὰ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀμφιβάλλω, ἐὰν ὑπάρχουσι τὰ ζητούμενα ἔγγραφα. Σήμερον ἦλθον πρός με τρεῖς δασολόγοι, καὶ μὲ ἠρώτησαν, ἐὰν ὑπάρχουσιν αἱ παραιτήσεις, τὰς ὁποίας ἐπέδωκαν. Ἔδωκα εἰς αὐτοὺς τὸν φάκελον, τὸν ὁποῖον ἔχω, ἀλλὰ δὲν εὑρέθησαν ἐν αὐτῷ αἱ παραιτήσεις. Ἐνθυμοῦμαι ὅμως, ὅτι ἕνεκα δημοσιεύσεων, αἱ ὁποῖαι, ἐναντίον πάσης πειθαρχίας, ἔλαβον χώραν, ἔκρινα ὅτι προσῆκε νὰ προβῶ εἰς διοικητικὴν προανάκρισιν· ἔδωσα δὲ ἡμιεπίσημον ἐντολὴν πρὸς τὸν Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐνεργήσῃ τοιαύτην. Ἀλλὰ τὰ περὶ ὧν εἴρηται ἔγγραφα δὲν εἶναι μεταξὺ τῶν ἐγγράφων μου, μεταξὺ δ’ αὐτῶν ὑπάρχουσι μόνον ἓν ἢ δύο νομοσχέδια περὶ δασικῆς ὑπηρεσίας, πρὸς τούτοις δὲ νομίζω ὅτι ἔχω καὶ ἔκθεσίν τινα εἰς ἀπάντησιν τῶν δημοσιευθεισῶν αἰτιάσεων κατὰ τῆς δασονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§6Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὠφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ὅπως ἐρευνήσητε καὶ πάλιν τὰ ἔγγραφα, ἅτινα παρελάβετε ἐκ τοῦ Ὑπουργείου, ὅπως δὲ διευκολύνω ὑμᾶς, θέλω ἀποστείλει τὸν ἐπὶ τῆς διεκπεραιώσεως ὑπάλληλον εἰς τὸν τέως Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἐρευνήσῃ, μὴ τυχὸν ὑπάρχουσι παρ’ αὐτῷ τὰ ἔγγραφα ταῦτα.

§7Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἔρις καὶ διαφωνία προέκυψε μεταξὺ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τῆς διοικήσεως τῶν δασῶν καὶ τοῦ ὑποδεεστέρου προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, τουτέστι τῶν δασοκόμων, ἔρις ἥτις περιῆλθε καὶ εἰς δημοσιότητα διὰ τοῦ τύπου, καὶ ὅτι ἐπῆλθεν ἐν τέλει ἡ παραίτησις τῶν δασολόγων ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας, διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ὁποίων πολλὰ ἐδαπάνησε τὸ Δημόσιον. Τὴν παραίτησιν τῶν δασολόγων ἐπηκολούθησε καὶ ἡ παραίτησις τῶν δασοκόμων, προσωπικοῦ τουτέστι πολυαρίθμου, χρησιμωτάτου δὲ εἰς τὴν διοίκησιν τῶν δασῶν. Δὲν ἐξετάζω ποῖον ἐκ τῶν ἐριζόντων μερῶν ἔχει τὸ δίκαιον ὑπὲρ ἑαυτοῦ, ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἤτοι τὸ δασονομικὸν τμῆμα, ἢ τὸ ὑποδεέστερον προσωπικόν, τὸ ἀποτελούμενον ἀπὸ τοὺς δασολόγους καὶ τοὺς δασοκόμους· ἐκεῖνο ὅμως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ἡ μεγίστη σπουδαιότης, τὴν ὁποίαν τὸ ζήτημα ἐνέχει, εὐχαρίστως δὲ ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, δηλοῦντα πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπαρκῶς ἔχει ἐννοήσει τὴν σπουδαιότητα τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Διότι δι’ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, φαίνεται ὅτι σπουδαίαν θέλει καταβάλει μέριμναν, ἵνα ἀρθῇ τὸ σκάνδαλον, καὶ ἀποσοβηθῇ οὕτως ἡ ἀφορμὴ τῆς ζημίας, τῆς δυναμένης νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα. Διὰ τῆς παραιτήσεως τῶν δασολόγων καὶ τῶν δασοκόμων σπουδαιοτάτη ζημία ἐνδέχεται νὰ ἐπέλθῃ εἰς συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, εἰς συμφέροντα ἐκτεταμένου κλάδου τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, οἵα εἶναι ἡ διοίκησις τῶν δασῶν. Εἶναι λοιπὸν θέμα ἄξιον νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὀφείλοντος νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἀποτρέψῃ τὸν κίνδυνον, ὃν διατρέχουσι τὰ δημόσια συμφέροντα διὰ τῆς παραιτήσεως τῶν δασολόγων καὶ τῶν δασοκόμων. Εἶναι δὲ πρόδηλον ὁποῖα ἔσονται ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα εἰς τὴν διοίκησιν τῶν δασῶν. Ἐὰν ἡ παραίτησις τῶν δασολόγων καὶ τῶν δασοκόμων γείνῃ ἀποδεκτή, θέλει ἀνατεθῆ ἡ διοίκησις τῶν δασῶν εἰς τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἦτο ἀνατεθειμένη μέχρι τοῦδε· εἶναι δὲ γνωστόν, ὁποῖα ὑπῆρχεν ἡ κατάστασις τῶν δασῶν, πῶς διῳκοῦντο τὰ δάση, ὅτε ἡ φύλαξις αὐτῶν ἦτο ἐπιτετραμμένη εἰς τὰ ὄργανα ἐκεῖνα. Ἕνεκα τούτου ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ παροραθῇ τὸ γεγονός, καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἄμεσον καὶ ἀκεραίαν καταβάλῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, διότι σπουδαιότατα συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐνδέχεται νὰ πάθωσιν ἐκ τῆς κακῆς τροπῆς τοῦ ζητήματος τούτου.

§8Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, σχετικῶς πρὸς αἴτησιν περὶ ἀπονομῆς χάριτος, ἀποσταλεῖσαν πρό τινων ἡμερῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπὸ τοῦ Κ. Χατζηγάκη, ἀδελφοῦ τοῦ βουλευτοῦ Σωτ. Χατζηγάκη, καταδικασθέντος πρό τινος χρόνου ἐπὶ παρανόμῳ ὑλοτομίᾳ ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Τρικκάλοις Πλημμελειοδικῶν εἰς τετράμηνον φυλάκισιν. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν εὑρίσκει βασίμους τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται ἐν τῇ αἰτήσει ταύτῃ καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ ἀπονομὴ χάριτος, καὶ τί ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐνήργησε.

§9Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων συνάδελφος μὲ ἐπερωτᾷ περὶ ὑποθέσεως, περὶ τῆς ὁποίας οὐδεμία εἰσέτι ἐγένετο ἐνέργεια· συνεπῶς ἡ ἐπερώτησίς του εἶναι πρόωρος. Ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἠδύνατο ν’ ἀπευθυνθῇ κατόπιν ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Μ’ ὅλα ταῦτα, ἐπιθυμῶν νὰ εὐχαριστήσω τὴν περιέργειαν τοῦ κ. συναδέλφου, πληροφορῶ αὐτόν, ὅτι χθὲς ἡ ὑπηρεσία μοὶ εἰσήγαγε τοιαύτην αἴτησιν, ἀλλὰ στερούμενος τῆς πλήρους δικογραφίας, παρέπεμψα τὴν αἴτησιν εἰς τὸν ἁρμόδιον Εἰσαγγελέα, ὅπως μὲ πληροφορήσῃ περὶ τῶν συμβαινόντων, διότι ἀγνοῶ τὴν ὑπόθεσιν, καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας αὐτοῦ θὰ κανονίσω πᾶσαν περαιτέρω ἐνέργειάν μου.

§10Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω αὖθις τόσον ταχέως τὸν λόγον ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ζητημάτων, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ζητήματος, τοῦ ὁποίου πᾶσα ἀναβολὴ δύναται νὰ ζημιώσῃ ἄτομα, ἰδίως ὡς πρὸς τὰ κεκτημένα αὐτῶν δικαιώματα, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω. Ὡς καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον εἶπον, ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ ὁ νόμος ͵ΒΨʹ περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 10 αὐτοῦ, ἡ Γενικὴ ἐπιθεώρησις τοῦ στρατοῦ θέλει ἐκτελεῖσθαι ἅπαξ τοῦ ἔτους. Ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι ἡ παράγραφος αὕτη μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐπερωτήσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπιτακτικῶς ὁ νόμος ὥρισεν, ὅτι κατ’ ἔτος πρέπει νὰ γίνεται ἐπιθεώρησις παρὰ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, καθ’ ἣν χαρακτηρίζονται οἱ ἀξιωματικοὶ ὡς στάσιμοι ἢ προβιβάσιμοι, καὶ ἐκ τῶν προβιβασίμων συντάσσεται ὁ πίναξ, ὁ ὁποῖος χρησιμεύει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἐκτελῇ τοὺς προβιβασμοὺς, ὁσάκις χηρεύωσι θέσεις. Ἐννοεῖται ὅμως, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ χαρακτηρισθέντες ἅπαξ ὡς στάσιμοι κατὰ μίαν ἐπιθεώρησιν δὲν θέλουσι μείνῃ καὶ διὰ βίου στάσιμοι, καὶ διὰ τοῦτο ὁ νόμος προέβλεψεν, ὅπως κατ’ ἔτος γίνηται ἀναγκαστικῶς ἡ ἐπιθεώρησις, ὥστε καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐχαρακτηρίσθησαν εἰς προηγουμένην ἐπιθεώρησιν ὡς στάσιμοι, ἐὰν ἤδη κατέγιναν καὶ ἐξέμαθον τὰ καθήκοντά των, νὰ δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς προβιβάσιμοι κατὰ τὴν ἑπομένην ἐπιθεώρησιν. Ἑπομένως δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους πρέπει νὰ ἐκτελῆται ἐτησίως ἡ ἐπιθεώρησις τοῦ στρατοῦ· διότι, ἂν δὲν ἐκτελῆται, προσβάλλονται κεκτημένα δικαιώματα τῶν ἀξιωματικῶν, τὰ ὁποῖα πηγάζουσιν ἐκ τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ καὶ ἐκ τοῦ νόμου τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ὡς ἐπίσης καὶ ἐκ τοῦ νόμου περὶ προβιβασμῶν. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐπηρώτησα τὸν πρώην ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ἔλαβε μέρος καὶ ὁ νῦν ἀξιότιμος κύριος Πρωθυπουργὸς, καὶ ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἡ ἐπιθεώρησις πρέπει νὰ γίνεται ἐτησίως. Ἐπειδὴ δὲ μανθάνω, ὅτι ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι κεκηρυγμένος ὑπὲρ τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, καὶ βεβαίως πρέπει νὰ ἦναι ὑπὲρ αὐτοῦ, διότι ὁ νόμος οὗτος εἶναι εἰσέτι ἐν ἰσχύϊ, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται παραβίασις τῶν διατάξεων αὐτοῦ, ἐρωτῶ, ἐπειδὴ δὲν ἔγεινεν ἐπιθεώρησις κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον, θὰ ἀνεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παραβιασθῇ ὁ νόμος καὶ κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον; Ἐὰν ἐπιτραπῇ νὰ παραβιάζωνται οἱ νόμοι ἐκ τῶν ἄνω, τότε ταχέως θὰ ἴδωμεν αὐτοὺς παραβιαζομένους καὶ ἐκ τῶν κάτω, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀφίνω νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ τ’ ἀποτελέσματα. (Εὖγε! Εὖγε!)

§11Κ. ΓΡΙΒΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν προλαλήσαντα. Προσεχῶς θὰ δοθῇ ἡ διαταγὴ πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς Γενικῆς ἐπιθεωρήσεως.

§12ΦΩΤ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ διατάξητε τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἀνοίξῃ τὰ παράθυρα τῆς αἰθούσης. Ἤθελον δὲ παρακαλέσει, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, νὰ μεταβληθῶσιν αἱ ὧραι τῆς συνεδριάσεως, νὰ ἄρχηται ἡ συνεδρίασις τὴν 8ην πρωϊνὴν ὥραν, διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ σῶμα ὑγιὲς, ἵνα ἐργαζώμεθα· δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ ἐργαζώμεθα ἐν τῇ καμίνῳ ταύτῃ. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως ὁρίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν 8ην πρωϊνὴν ὥραν διὰ τὴν ἔναρξιν τῶν συνεδριάσεων.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μοσχούλα.

§14Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀναγνωρίζω ὅτι ὁ προλαλήσας εἶναι ἰατρὸς, καὶ βεβαίως ἡ γνώμη του στηρίζεται ἐπὶ ἰατρικῶν γνώσεων καὶ παρατηρήσεων. Ἀλλὰ ὁ λόγος, ὅτι τὴν πρωΐαν εἶναι ὀλιγωτέρα θερμότης, δὲν εἶναι ὀρθός· διότι τὴν ἐννάτην καὶ δεκάτην πρωϊνὴν ὥραν ὑπάρχει ἀκριβῶς ἡ μεγαλειτέρα ἔνστασις θερμότητος, θὰ ἦναι δὲ ἀνιαρὰ ἡ ἐργασία, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν καὶ μετὰ μεσημβρίαν, μέχρι τῆς πρώτης ἢ τῆς δευτέρας ὥρας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ ν’ ἀφήσωμεν τὰς ὥρας τῶν συνεδριάσεων ὡς ἔχουσι, διότι αἱ ἑσπεριναὶ ὧραι εἶναι δροσερώτεραι.

§15Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως, ὅτι αἱ πρωϊναὶ ὧραι εἶναι δροσερώτεραι. Καὶ ἄλλοτε ἡ Βουλὴ εἰργάζετο τὴν πρωΐαν, ἐκτάκτως δὲ μόνον παρετείνετο ἡ συνεδρίασις πέραν τῆς μεσημβρίας.

§16ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν γνωρίζω ποῖος λόγος ὑπηγόρευσε τὴν ἀντίκρουσιν τῆς προτάσεώς μου. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ἔχομεν ὥραν ἀναψυχῆς, καὶ ὡς ἄνθρωποι, ἔχοντες σῶμα, ὑποφέρομεν, καὶ πρέπει ν’ ἀπολαμβάνωμεν ἀναψυχῆς. Ἐνταῦθα τὸ ἑσπέρας εὑρισκόμεθα ὡς ἐν καμίνῳ, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν ὡς πρέπει. Δὲν ἐνόμιζον δὲ, ὅτι ἤθελεν ὑπάρξει ἀντίρρησις εἰς τὴν πρότασίν μου. Ἂν ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἐμελέτησε τοὺς σχετικοὺς ὅρους τῆς ὑγιεινῆς, δύναμαι νὰ τῷ δώσω μαθήματα.

§17ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ὑπάρχῃ ἄλλος λόγος, δι’ ὃν πρέπει νὰ προτιμήσωμεν τὰς πρωϊνὰς ὥρας ἀπὸ τὰς ἑσπερινάς· διότι, ἂν ὑπάρχῃ τοιοῦτος λόγος, μοὶ φαίνεται ὅτι εἰλικρινῶς ἔπρεπεν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι νὰ τὸν εἴπωσιν· ἂν ὅμως ἦναι λόγοι ὑγιεινῆς, τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος τυγχάνει καὶ ἰατρός, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι βάσιμοι· διότι τὰς ἑσπερινὰς ὥρας συνεδριάζομεν ἐν περισσοτέρᾳ ἀνέσει παρὰ τὴν πρωΐαν, διότι τὸ ἑσπέρας ἔχομεν δρόσον, ἐνῷ τὴν πρωΐαν θὰ ἔχωμεν τὸν καύσωνα τῆς ἡμέρας. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἕτερος λόγος, πρέπει νὰ μᾶς τὸν εἴπωσιν εἰλικρινῶς.

§18ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὲν προτείνομέν τι νέον, διότι δὲν ὑπάρχει παράδειγμα ἐργασίας τῆς Βουλῆς κατὰ μῆνα Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον. Ἐν τοιαύτῃ ἐποχῇ πάντοτε αἱ συνεδριάσεις ἐγίνοντο τὴν πρωΐαν, διότι τὸ ἑσπέρας μόνον δύναταί τις νὰ λάβῃ ὀλίγην ἀναψυχήν. Διὰ τοῦτο αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ γίνωνται τὰς πρωϊνὰς ὥρας, ὅτε ὁ καιρὸς εἶναι δροσερός. Τοῦτο προτείνομεν χάριν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ οὐχὶ δι’ ἕτερον λόγον, ὡς ἠθέλησε νὰ ὑπαινιχθῇ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου Βουλευτής.

§19Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὅλως νέον τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ὀλυμπίας, διότι οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἐλήφθη τοιαύτη ἀπόφασις· ἐὰν δὲ τοῦτο ἐγένετό ποτε, ἡ Βουλὴ ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν ἕνεκεν ἐπειγούσης ἐργασίας, ὅτε συνεδρίαζε καὶ μετὰ μεσημβρίαν καὶ τὴν πρωΐαν· ἀλλὰ τοιοῦτόν τι, ὡς τὸ σήμερον προτεινόμενον, δὲν ἐπροτάθη ἄλλοτε, οὐδ’ ἐλήφθη παρομοία ἀπόφασις. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἄλλος τις λόγος ἀπόκρυφος, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου Βουλευτής, ὑπαγορεύων τὸ προτεινόμενον μέτρον, ἔπρεπε νὰ τὸν εἴπωσιν, ἵνα τὸν μάθωμεν καὶ ἡμεῖς. Θὰ ἐδικαιολογεῖτο ἴσως τὸ πρᾶγμα, ἂν ἐπροτείνετο νὰ συνεδριάζωμεν δὶς τῆς ἡμέρας· ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν ἐπροτάθη, ἐπροτάθη δὲ νὰ συνέρχηται ἡ Βουλὴ τὴν πρωΐαν μόνον, διότι δῆθεν αἱ πρωϊναὶ ὧραι εἶναι δροσερώτεραι. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν μετεωρολογικῶς καὶ φυσικῶς ποῖαι ὧραι εἶναι δροσερώτεραι, ἴσως δ’ ἔπρεπε νὰ ἐρωτήσωμεν περὶ τούτου καὶ τὸ Ἀστεροσκοπεῖον Ἀθηνῶν· ἐκ πείρας ὅμως γνωρίζομεν, ὅτι κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας αἱ ἀκτῖνες τοῦ ἡλίου μεταβάλλουσι τὸ Βουλευτήριον εἰς ἀληθῆ κάμινον. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν ἐν ἀνέσει νὰ συνεδριάζωμεν κατὰ τὰς πρωϊνὰς καὶ ἰδίως τὰς μεσημβρινὰς ὥρας; Καὶ ἐνῷ οὐδείς λόγος ὑπάρχει, ἵνα συνεδριάζωμεν τὰς πρωϊνὰς ὥρας, ὑπάρχει ἕτερος λόγος, δι’ ὃν πρέπει νὰ συνεδριάζωμεν μετὰ μεσημβρίαν. Ἡ Βουλὴ ἕνεκα τῶν πολλῶν ἐργασιῶν της ἔχει ἀνάγκην νὰ παρατείνῃ τὰς συνεδριάσεις της ἐπὶ πολλὰς συνεχεῖς ὥρας. Ποῦ δὲ θέλομεν εὕρει τὰς ὥρας αὐτάς, ἐὰν συνεδριάζωμεν τὴν πρωΐαν; Ἀληθὲς μὲν εἶναι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ προβαλὼν τὸ μέτρον, προτείνει νὰ συνέρχηται εἰς συνεδρίασιν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ὀγδόην πρωϊνὴν ὥραν, ἀλλὰ γνωρίζομεν ποίαν σημασίαν ἔχουσιν οἱ ὁρισμοὶ ὥρας πρὸς ἔναρξιν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ληφθῇ ἀπόφασις διὰ τὴν ὀγδόην πρωϊνὴν ὥραν, θὰ ἔχωμεν ἀπαρτίαν τὴν δεκάτην, ἂν οὐχὶ καὶ πέραν τῆς δεκάτης, ἤτοι δύο ὥρας μετὰ τὴν ὡρισμένην, ὡς συμβαίνει καὶ σήμερον, ἴσως δὲ καὶ μετὰ μεγαλειτέρας δυσκολίας, καθόσον καὶ οἱ κύριοι Βουλευταὶ, ὡς ἄνθρωποι καὶ οἰκογενειάρχαι, ἔχουσι τὰς οἰκογενειακάς των καὶ τὰς ἐπαγγελματικάς των ἀσχολίας, εἰς ἃς χρησιμοποιοῦσι τὰς πρωϊνὰς ὥρας. Ἐὰν ἀρχίζῃ δὲ ἡ συνεδρίασις τὴν δεκάτην ὥραν, δὲν θὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ χρόνον περισσότερον τῶν δύο ὡρῶν, ἵνα προβαίνῃ εἰς ἐκτέλεσιν τῶν ὀργάνων της. Διὰ ταῦτα ἐπιβάλλεται νὰ μὴ μεταβάλωμεν τὴν ὥραν τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων, καὶ συνεπῶς ἀντιτίθεμαι κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ὀλυμπίας, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν παραδεδεγμένην τάξιν.

§20Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων κ.κ. Μερλοπούλου καὶ Μαυρομιχάλη δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἢ ὀλιγίστας λέξεις. Πλὴν τοῦ λόγου τῆς ὑγιεινῆς, ὅστις ἐπιβάλλει νὰ μὴ μένωμεν ἐργαζόμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὰς καυστικωτέρας ὥρας τῆς ἡμέρας, ὑπάρχει καὶ τὸ ζήτημα τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ὅπως κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας φροντίζωμεν καὶ περὶ τῶν ὑποθέσεων καὶ τῶν συμφερόντων τῶν συνεπαρχιωτῶν μας, ἐργασία ἥτις δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ κατὰ τὰς ἑσπερινὰς ὥρας, ὅτε ἅπαντα τὰ γραφεῖα ἀργοῦσι, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο θέλετε ἀναλάβει μεγάλην εὐθύνην ὑμεῖς, οἱ ὁποῖοι θέλετε νὰ περιορίσητε τοὺς Βουλευτὰς καθ’ ὅλας τὰς ἐργασίμους ὥρας ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου. Δὲν γνωρίζετε καὶ δὲν ἐννοεῖτε, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι προσφέρομεν μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ἔθνος, ἐκπληροῦντες τὰ ἔργα μας τὰ βουλευτικὰ κατὰ τὰς ὥρας τῆς νυκτὸς, καὶ διαθέτοντες τὰς ὥρας τῆς ἡμέρας διὰ τὰς ἄλλας ἐργασίας, εἰς ὑποθέσεις τῶν συμπολιτῶν μας; καὶ δὲν συλλογίζεσθε, ὅτι, ἂν ἀποφασίσωμεν νὰ συνεδριάζωμεν τὴν πρωΐαν, δὲν θὰ γίνεται τίποτε ἄλλο ἢ νὰ ἔχωμεν εἰς διαρκῆ κίνησιν τοὺς ἵππους τῶν ὑπουργικῶν ἁμαξῶν πρὸς ἀνεύρεσιν καὶ προσαγωγὴν τῶν εἰς διαφόρους ἐργασίας μεταβαινόντων Βουλευτῶν; Διὰ ταῦτα φρονῶ, ὅτι αἱ ὧραι τῶν συνεδριάσεων δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῶσι. Νὰ προσπαθήσωμεν μόνον νὰ προσερχώμεθα τὴν ὡρισμένην ὥραν, τὴν 5 ἢ τὴν 4· ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει οἱ κύριοι Βουλευταὶ δὲν προσέρχωνται, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ἐφαρμόζῃ τὸ ἄρθρον 18 τοῦ Κανονισμοῦ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερός τις τὸν λόγον;

§22ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§23Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐὰν ἐπιμένωσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασίς των, παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ διὰ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἀποδέχεται τὴν γενομένην πρότασιν, ὅπως μεταβληθῇ ἡ ὥρα τῶν συνεδριάσεων.

§25ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐγένετο ἡ παράκλησις νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, ὅπως ἡ Βουλὴ ἄρχηται τῶν ἐργασιῶν της κατὰ τὴν 8ην πρωϊνὴν ὥραν, λέγουσι Ναὶ οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§27Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ προτείνας εἰς τὴν Βουλὴν τὸ μέτρον προέτεινε ν’ ἀρχίζῃ ἡ συνεδρίασις τὴν 8ην π. μ. ὥραν, νὰ διακόπτηται δὲ τὴν 1 μ. μ.

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὁρίζεται ὥρα λήξεως τῆς συνεδριάσεως.

§29ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν περιέλαβον εἰς τὴν πρότασίν μου ὥραν διακοπῆς ἢ λήξεως. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Μιχ. Στεφανίδου καὶ Γ. Ραδινοῦ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 204. Ὑπὲρ τῆς προτάσεως 127, κατ’ αὐτῆς 77. Ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ὀλυμπίας κ. Μόσχουλα ἐγένετο δεκτή. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς ἀπὸ τῆς αὔριον νὰ προσέρχωνται εἰς συνεδρίασιν τὴν ὀγδόην πρωϊνὴν ὥραν.

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 7 καὶ 30′ μ. μ.).