1903.05.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 82

τῆς 23 Μαΐου 1903.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Δ. Ράλλη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 6 καὶ 20′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφον τοῦ δημάρχου Παρευηνίων, ὑποβάλλοντος ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ αἴτησιν τῶν κατοίκων τοῦ δήμου περὶ ἀποσπάσεως αὐτοῦ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας καὶ προσαρτήσεως εἰς τὴν τῆς Τριχωνίας. Ὡσαύτως ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Τριπόλεως, παρακαλούντων νὰ ἐξακολουθήσωσιν αἱ ἐργασίαι πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ Γεωργικοῦ Σταθμοῦ ἐν Τριπόλει. Ὡσαύτως αἴτησιν τῆς Ὄλγας Σπυρ. Δελλαπόρτα, ἱκετευούσης ν’ ἀπονεμηθῇ βασιλικὴ χάρις εἰς τὸν κατάδικον σύζυγόν της. Ὡσαύτως αἴτησιν τοῦ καταδίκου Νικολάου Ζαναρδέλη, ἱκετεύοντος νὰ τῷ ἀπονεμηθῇ βασιλικὴ χάρις.

§2Π. ΜΑΝΕΤΑΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς Τριπόλεως διὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου ἀνακοινωθείσης ἀναφορᾶς, ἣν ἀπέστειλαν καὶ πρὸς ἡμᾶς, παραπονοῦνται, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διέταξε τὴν παῦσιν τῶν ἐργασιῶν πρὸς οἰκοδομήν τοῦ Γεωργικοῦ Σταθμοῦ Τριπόλεως, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναστείλῃ τὸ μέτρον τοῦτο. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἵνα συζητήσωμεν, ἐὰν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀπόφασίς του αὕτη.

§3Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθῶς ἄπορον, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διενοήθη νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ὅπερ εἶχε προχωρήσει ἐπὶ πολύ. Ἡ τοιαύτη ἀναστολὴ εἶναι πρόξενος ζημίας, διότι μένει ἐκκρεμὲς οἰκοδόμημα, δι’ ὃ ἐδαπανήθησαν πολλὰ χρήματα· ἀλλὰ καὶ πολὺ ὑλικὸν εἶναι συγκεντρωμένον ἐκεῖ, ὅπερ θὰ διαρπαγῇ, καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ ἀποζημίωσιν εἰς τὸν ἐργολάβον τῆς οἰκοδομῆς. Ἐκτὸς δὲ τούτου τὸ ἔργον εἶναι τοσοῦτον χρήσιμον, καὶ οἱ κάτοικοι προβάλλουσιν ἐν τῇ αἰτήσει των τοιούτους λόγους ὑπὲρ τῆς χρησιμότητος καὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ ἔργου, ὥστε ἀπορῶ, ἐπαναλαμβάνω, πῶς ἡ Κυβέρνησις διενοήθη νὰ τὸ σταματήσῃ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ, διὰ τίνας ἀντιθέτους λόγους προέβη εἰς τὴν παῦσιν τῶν ἐργασιῶν, συγχρόνως δὲ νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη.

§4ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀκριβῶς τοῦτο καὶ ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. συνάδελφον, νὰ ζητήσῃ τὴν κατάθεσιν τῶν σχετικῶν ἐγγράφων· διότι, ἂν κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα, θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι δὲν ἐγένοντο ὅσα ἔργα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὑπῆρχε καὶ ἄλλος λόγος, ἐξ οὗ ἐκρίναμεν, ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς ἡμᾶς νὰ καταργήσωμεν τὸν Σταθμόν, ὁ λόγος, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐν τῷ αὐτῷ νομῷ νὰ ὑπάρχωσι δύο Γεωργικοὶ Σταθμοί· ἦτο δ’ οὗτος ὁ δεύτερος Γεωργικὸς Σταθμὸς, ὁ ἱδρυθεὶς ἐν τῷ νομῷ. Ὡς ἐκ τούτου ἠγέρθησαν μεγάλαι ἀπορίαι παρὰ τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ ἠναγκάσθην νὰ σταματήσω τὸ ἔργον, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ὁ ἐργολάβος ἐκηρύχθη ἔκπτωτος, ὡς μὴ ἐκτελέσας τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως.

§5Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν λόγον τῆς νομιμότητος, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐγένετο ἄλλοτε μακρὰ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κύριος Τριανταφυλλᾶκος ἀπέδειξεν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, ὅτι ἡ ἀντίρρησις περὶ τοῦ νομίμου τῆς συστάσεως Γεωργικοῦ Σταθμοῦ ἐν Τριπόλει ἦτο ἀνυπόστατος. Ὁ νόμος ἀπαγορεύει νὰ ἱδρύωνται πλέον τοῦ ἑνὸς Σταθμοῦ εἰς τὸν αὐτὸν νομόν, ἀλλ’ εἶχεν ἱδρυθῆ προηγουμένως ὁ Σταθμὸς τῆς Βυτίνης, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ νόμου ῥητῶς διατηρεῖται. Ἑπομένως ἡ διάταξις τοῦ νόμου οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ Σταθμοῦ Τριπόλεως. Πρὶν δὲ προβῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν παῦσιν τῶν ἐργασιῶν ὤφειλε νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ἡ γνώμη του αὕτη ἦτο ὀρθή, καὶ μόνον ἂν ἐπείθετο περὶ τῆς νομιμότητος αὐτῆς, ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς τὴν παῦσιν τῶν ἐργασιῶν. Περὶ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ ἐργολάβου οὐδεμίαν ἔχω γνῶσιν· παρακαλῶ δὲ νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, ὅπως συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπανειλημμένως ἐδήλωσε συμπαθείας ὑπὲρ τῆς Τριπόλεως, ἃς ὅμως δὲν εἴδομεν πραγματοποιουμένας. Ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν δήλωσιν διὰ τὴν δαπάνην τῆς κατασκευῆς τῶν φυλακῶν, ἀλλ’ οὐδὲν ἔπραξεν. Ὡσαύτως τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Τριπόλει παραμένει ἐν ἐκκρεμότητι. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς συμπαθείας, τὰς ὁποίας ἔχει ὑπὲρ τῆς Τριπόλεως, ἥτις ἄλλως δύναται νὰ θεωρηθῇ καὶ ὡς ἰδιαιτέρα πατρὶς αὐτοῦ.

§6ΛΑΜΠΡΟΣ Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὑποβάλλω, κύριε, Πρόεδρε, ἀναφορὰν τῶν κατοίκων καὶ ἀμπελοκτημόνων τοῦ χωρίου Κορωπὶ τοῦ δήμου Κρωπίας, οἱ ὁποῖοι παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῶν συμφερόντων αὐτῶν κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως περὶ μονοπωλίου τῆς σταφίδος, συμφώνως πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὰς γενομένας πρὸ ἡμερῶν, περὶ τῶν ἀμπελοκτημόνων ὅλου τοῦ Κράτους.

§7ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην. Σχετικῶς δὲ πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο ἔλαβον καὶ ἐπιστολὴν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Πειραιῶς, διὰ τῆς ὁποίας μὲ παρακαλοῦσι νὰ ψηφίσω τὴν σύμβασιν τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος, διότι τὰ συμφέροντα τῶν ἀμπελοκτημόνων ταυτίζονται μὲ τὰ συμφέροντα τῶν ἐμπόρων Πειραιῶς. Συνεπῶς πάντες οἱ Βουλευταὶ Ἀττικῆς θέλομεν ψηφίσει τὴν σύμβασιν τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος.

§8Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι αἱ ἀνακοινώσεις αὗται τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων βλάπτουσι τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως περὶ μονοπωλίου τῆς σταφίδος, διότι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑταιρείας τοῦ Μονοπωλίου, βλέποντες τὸν ἐνθουσιασμὸν τῶν κατοίκων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, βλέποντες τὰ διάφορα τηλεγραφήματα τῶν Συλλόγων ὑπὲρ αὐτῆς, δὲν θὰ ἐνδώσωσιν εἰς τὰς διαφόρους προτάσεις καὶ τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν πρὸς βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Ἐγὼ, ὡς καὶ χθὲς ἀνέφερα, ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Σύρου ὑπὲρ τῆς συμβάσεως. Οἱ ἔμποροι Σύρου μεγάλως ἐνδιαφέρονται καὶ ἀμέσως καὶ ἐμμέσως, διότι πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, 200 περίπου καταστηματάρχαι, κατάγονται ἐκ Πελοποννήσου καὶ ἔχουσι συμφέρον νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, καὶ ὡς σταφιδοκτήμονες καὶ ὡς ἔμποροι. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πάντα ταῦτα δὲν πρέπει νὰ ἀνακοινῶνται εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ληφθῇ δὲ ἀπόφασις, ὅπως τοῦ λοιποῦ οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀνακοινῶνται τηλεγραφήματα τοιαῦτα, οὔτε ἡμεῖς νὰ ἀνακοινῶμεν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ καταργήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι!

§10ΤΗΛ. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὸ ζήτημα, ὅπερ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἀπασχολεῖ τὴν Βουλὴν, δι’ οὗ ἐπιδιώκεται ἡ ἐξασφάλισις τοῦ κυριωτέρου προϊόντος τοῦ Κράτους, εἶναι ζήτημα μεγάλης σπουδαιότητος καὶ ὑψίστης ζωτικότητος διὰ τὸν τόπον. Συνεπῶς ἐξ ἴσου ἐνδιαφέρονται περὶ αὐτοῦ πᾶσαι αἱ ἐπαρχίαι αἵ τε σταφιδοφόροι καὶ αἱ μὴ τοιαῦται. Ἐν τούτοις αἱ μὴ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλέγεται καὶ ἡ ἐπαρχία Ἰθάκης, — ἥτις ἐλαχίστην ποσότητα σταφίδος παράγει, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἔχει ἄμεσον ἐνδιαφέρον περὶ τῆς ἐπιψηφίσεως ἢ μὴ τῆς συμβάσεως, — ἠρεμώτερον κρίνουσι τὰ πράγματα καὶ μετὰ μεγίστης προσοχῆς καὶ ἐνδιαφέροντος παρακολουθοῦσι τὰς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις, ὅπως σχηματίσωσιν ἀσφαλῆ γνώμην καὶ δυνηθῶσι νὰ ὑποβάλωσι ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ὦσιν οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως καὶ οἱαιδήποτε αἱ τροπολογίαι τῶν κυρίων συναδέλφων, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρίδῃ προτάσεις γενομένας παρ’ ἄλλων Ἑταιρειῶν, ἐὰν μάλιστα πεισθῇ, ὅτι αἱ προτάσεις αὗται δυνατὸν νὰ ἦναι συμφέρουσαι εἰς τὴν χώραν. Πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν διὰ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ ἐγένοντο προτάσεις ξένης Ἑταιρείας, τῆς ὁποίας οἱ ὅροι ἐφάνησαν εἰς ἡμᾶς τόσον καταπληκτικῶς εὐνοϊκοί, ὥστε παρὰ τοῖς πλείστοις προὐκάλεσαν μειδιάματα δυσπιστίας. Ὁμολογῶ δὲ, ὅτι καὶ ἐγὼ δὲν ἤθελον πιστεύσει εἰς τὰς προτάσεις ταύτας, ἐὰν δὲν ἐγίνοντο ὑπὸ ἐγκρίτου συναδέλφου. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνέλαβεν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τῆς ἐν Παρισίοις Πρεσβείας, ἀλλ’ οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἀνεκοίνωσε περὶ τούτου εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔλαβε τὴν ἀναμενομένην ἀπάντησιν, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ τι τὸ κωλῦον, νὰ ἀνακοινώσῃ αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν.

§11ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὴν προχθὲς Τρίτην ὁ ἐν Παρισίοις πρέσβυς μοὶ ἐτηλεγράφησεν, ὅτι ἕνεκα τῶν παρεμπεσασῶν ἑορτῶν, τῆς Κυριακῆς καὶ τῆς Πεντηκοστῆς, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἴδῃ τὸν κύριον Μπίλλερ ἢ μόλις τὴν Τρίτην. Ὁ κύριος Μπίλλερ τῷ εἶπεν, ὅτι ἦλθεν εἰς συνεννόησιν μετὰ Γερμανικοῦ τινος καταστήματος, τὸ ὁποῖον, ὡς αὐτὸς λέγει, εἶναι πρωτίστης τάξεως, ἀλλὰ δὲν ἐγνώριζεν, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ὑπεγράφη καὶ ὑπεβλήθη ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς ὁμάδος, ὅτε ἐτηλεγράφησε πρὸς τὸν κ. Πετιμεζᾶν· ἀναμένει ἐν τούτοις μέχρι τῆς 29 Μαΐου (10 Ἰουνίου) ἀπάντησιν τοῦ Γερμανικοῦ καταστήματος. Ὡς δὲ ἐτηλεγράφησεν ὁ κ. πρέσβυς, ὁ κ. Μπίλλερ εἶναι ἐργολάβος δημοσίων ἔργων, φαίνεται δὲ, ὅτι ἐξετέλεσε καὶ ἔργα ἀρκούσης σημασίας. Τὴν ἀπάντησιν ταύτην τοῦ πρέσβεως ἔλαβον τὴν Τετάρτην, ὅτε ἤργει ἡ Βουλή, χθὲς δὲ δὲν μοὶ ἐγένετο σχετικὴ ἐπερώτησις, καὶ οὕτω δὲν ἀνεκοίνωσα αὐτήν. Ἐὰν θέλητε δὲ, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ καταθέσω τὸ τηλεγράφημα τοῦτο εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§12Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἵνα εἰς τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν — ἂν δὲν δύναται εἰς τὴν σημερινὴν — καταθέσῃ τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀπέστειλε πρὸς τὸν ἐν Παρισίοις πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος, καὶ τὴν ἀπάντησιν τούτου, διότι ἔχω νὰ κάμω ἀνακοίνωσιν σχετικήν.

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰσάγω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δαπάνης 21,000 δραχμῶν πρὸς κατασκευὴν ἀναχώματος ἐπὶ τοῦ χειμάρρου Πορταϊκοῦ πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ ἐν τῷ νομῷ Τρικκάλων χωρίου Πόρτας».

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἐγγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει κατὰ τὴν σειράν του. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 482).

§15Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀποκρίνομαι δὲ καὶ εἰς ἐρώτησιν, ἣν μοὶ ἀπηύθυνε χθὲς ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Σμολένσκης, ἐὰν ἐγένετο μειοδοτικὴ δημοπρασία διὰ τὴν προμήθειαν τῆς νομῆς τῶν κτηνῶν τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν, ἤτοι τοῦ σανοῦ καὶ τῆς κριθῆς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 34 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, «πᾶσα διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἐπικρατείας συμφωνία γίνεται διὰ δημοσίου διαγωνισμοῦ»· ἀναγράφονται δὲ αἱ περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἐπιτρέπεται δι’ ἐργασίας ἢ διὰ μετακομίσεις ἢ προμηθείας νὰ μὴ τηρῆται ἡ εἰρημένη διάταξις, ἐὰν ἡ δαπάνη δὲν ὑπερβαίνῃ τὰς 1000 δραχμάς· ὡσαύτως, ὅταν διὰ τὰς προμηθείας, μετακομίσεις καὶ ἐργασίας αἱ περιστάσεις ἀπαιτῶσι νὰ μένωσιν ἄγνωστοι, ἀλλὰ πάντοτε τῇ ἐγκρίσει τοῦ Βασιλέως· ὡσαύτως, ὅταν τὰ ἀντικείμενα, περὶ τῆς προμηθείας τῶν ὁποίων πρόκειται, ἔχωσιν ἕνα μόνον κάτοχον, ἢ δι’ αὐτὰ ὑπάρχει προνόμιον ἐφευρέσεως. Καὶ ἄλλαι ὑπάρχουσιν ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ εἰς οὐδεμίαν τῶν κατηγοριῶν τούτων τῶν ἐξαιρέσεων ὑπήγετο ἡ προμήθεια τῆς νομῆς τῶν κτηνῶν τῆς φρουρᾶς, ἤτοι τῆς κριθῆς καὶ τοῦ σανοῦ. Διὰ τοῦτο προεκηρύχθη δημοπρασία διὰ τὴν προμήθειαν αὐτῶν, καὶ ἐγένετο τῇ ἐπιμελείᾳ τοῦ Φρουραρχείου, κατὰ τὴν ἀπὸ 18 Ἀπριλίου ἀναφορὰν αὐτοῦ· κατὰ τὰ διὰ ταύτης δὲ ὑποβληθέντα πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας, αὕτη ἐπανελήφθη κατὰ τρεῖς συνεχεῖς ἡμέρας, ἀλλ’ οὐδεὶς παρουσιάσθη, ἵνα μειοδοτήσῃ. Ἡ ἔλλειψις πάσης προσφορᾶς κατὰ τὰς δημοπρασίας ταύτας ἐνεδείκνυεν ἡμῖν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προσδοκῶμεν ν’ ἀποκτήσωμεν ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου εἴχομεν ἀνάγκην· κατὰ συνέπειαν ἐδέχθημεν προσφορὰς γενομένας δι’ ἀναφορῶν. Καὶ ταῦτα περὶ σανοῦ. Ὡσαύτως, κατὰ τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 11639 καὶ ἀπὸ 18 Ἀπριλίου ἀναφορὰν τοῦ Φρουραρχείου Ἀθηνῶν, ἐγένετο δημοπρασία πρὸς προμήθειαν κριθῆς· κατὰ τὰ ὑποβληθέντα δὲ δι’ αὐτῆς πρακτικὰ, ἐγένετο δημοπρασία τὴν 28 Μαρτίου, μηδενὸς προτείναντος τιμήν τινα, ὡς καὶ τὴν 29 Μαρτίου καὶ τὴν 30 τοῦ μηνὸς αὐτοῦ, μηδενὸς παρουσιασθέντος, ὡς καὶ τὴν 13 Ἀπριλίου, καθ’ ἣν ὡσαύτως οὐδεὶς παρουσιάσθη. Οὕτως εἰς οὐδεμίαν περιεπέσαμεν παράβασιν τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐξετελέσαμεν τὰς διατάξεις αὐτοῦ, οὐδὲ παρέβημεν αὐτὸν, δεχθέντες προσφοράς. Ἴσως δ’ εἶναι περιττὸν καὶ νὰ ἐξηγήσω, ὅτι δὲν ὑπῆρχε καὶ ἄλλος τρόπος, ἵνα προμηθευθῶμεν τὴν νομὴν τῶν κτηνῶν, ἢ ὁ τρόπος οὗτος τῶν δι’ ἀναφορῶν προσφορῶν, διότι ἡ ἀποτυχία ἡ ἐπανειλημμένη τῶν γενομένων δημοπρασιῶν ἀπεδείκνυεν, ὅτι ὑπῆρχε συνεννόησις, ποιά τις δρᾶσις πρὸς ματαίωσιν πάσης δημοπρασίας, ὅπως ἐπιβληθῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὡρισμέναι τιμαί. Οὕτω δ’ ἠναγκάσθημεν ν’ ἀποδεχθῶμεν ἰδιωτικὰς προσφορὰς, διότι μόνον δι’ αὐτῶν ἤθελε καταστῆ δυνατὸν νὰ προμηθευθῶμεν τὸν σανόν. Καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἀπετάθημεν, ζητήσαντες νὰ προμηθευθῶμεν ἐκεῖθεν τὸν σανόν. Ἀλλὰ τὰς τοιαύτας ἐνεργείας ἡμῶν, ὅπως κατορθώσωμεν τὴν προμήθειαν τοῦ σανοῦ, δὲν πρέπει ν’ ἀφηγηθῶμεν, οὐδ’ ὁ στρατηγὸς ἐνδιαφέρεται νὰ μάθῃ.

§16Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐνδιαφερόμεθα ἡμεῖς.

§17Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ καταθέσητε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰ πρακτικὰ τῶν δημοπρασιῶν τοῦ 1900, τοῦ 1901 καὶ 1902;

§18Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν θέλητε, σᾶς φέρω αὐτά. Ἐγὼ περιωρίσθην νὰ πληροφορήσω τὸν ἐπερωτήσαντα, ὅτι δὲν παρέβημεν τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§19Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἔχετε εἰς τὸν φάκελον τὰς διαταγὰς τὰς σχετικὰς, ἃς ἐξεδόσατε;

§20Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω τὸν φάκελον τῶν διαταγῶν, ἀλλ’ αὗται, νομίζω, δὲν σᾶς ἐνδιαφέρουσι.

§21Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν τὰ πιστεύω, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συμβῶσιν· ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ γίνηται λόγος.

§22Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ὀφείλω χάριν, διότι ἐδώκατε ἀφορμὴν νὰ καταδειχθῇ, ὅτι δὲν παρέβην τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Ἐζητήσαμεν νὰ προμηθευθῶμεν τὸν σανὸν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, ἀποταθέντες πρὸς τὰς ἀστυνομίας Χαλκίδος, Κορίνθου, Ἄργους, Μεσολογγίου, Θηβῶν, καὶ ἐζητήσαμεν νὰ μᾶς πληροφορήσωσιν, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθευθῶμεν ἐκεῖθεν σανὸν διὰ τὴν τροφὴν τῶν κτηνῶν τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν, ποία δὲ εἶναι ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐκείναις ἡ τρέχουσα τιμή. Ὁ ἀστυνόμος Χαλκίδος μοὶ ἔδωκε τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ προμηθευθῶμεν, ἀλλὰ μόνον 500,000 ὀκάδας· ἐξ ἄλλων δ’ ἐπαρχιῶν ἐζητοῦντο τιμαὶ ὑπερβολικαὶ, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ προσθέσωμεν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς. Προσεφύγομεν διὰ τοῦτο καὶ εἰς ἄλλον τρόπον, ὅπως οἰκονομήσωμεν τὴν ἀνάγκην, καὶ ἐπεφορτίσαμεν ἕκαστον Σῶμα στρατοῦ νὰ προμηθευθῇ διὰ δημοπρασίας τὴν νομὴν διὰ τὰ κτήνη αὐτοῦ, εἰκάζοντες, ὅτι καὶ τὸ ποσὸν τῆς νομῆς ἤθελεν εὑρεθῆ εὐκολώτερον, καὶ ἡ δαπάνη θὰ ἦτο ὀλιγωτέρα, ἐὰν ἐμερίζετο εἰς μερίδας, διότι ἤθελον παρουσιασθῆ πολλοὶ, προσφέροντες μικρὰ ποσά. Τὰ Σώματα τοῦ στρατοῦ διεκήρυξαν δημοπρασίας, ἀλλ’ οὐδεμία παρήγαγεν ἀποτέλεσμα· εἷς δὲ μόνον, ὁ κύριος Κουμάνταρος, παρουσιάσθη, προτείνας τιμὴν λεπτῶν 27¼ διὰ μικρὸν ποσὸν, ὅσον ἐπήρκει διὰ τὴν νομὴν μόνον τῶν κτηνῶν τοῦ τρίτου πυροβολικοῦ συντάγματος. Ἀλλὰ καὶ ἑτέρα δυσκολία παρεστάθη, ἂν ἐπρομηθευόμεθα ὅλον τὸν σανὸν, ὅτι δὲν εἴχομεν ἀποθήκας πρὸς ἀποθήκευσιν αὐτοῦ. Προσεκαλέσαμεν τότε τοὺς διοικητὰς τῶν Σωμάτων καὶ ἠρωτήσαμεν, ἂν ὑπάρχουσιν ἀποθῆκαι, ἀλλὰ πάντες ἀνέφεραν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν, εἷς δὲ τῶν σωματαρχῶν ἐπρότεινε νὰ κατασκευάσωμεν τώρα ἀποθήκας τοιαύτας· διὰ τοῦτο ὠφείλομεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐπρομηθεύθημεν τὸν σανὸν, ἀναλαβόντος τὴν προμήθειαν αὐτοῦ μὲν τοῦ κ. Γεωργακοπούλου, τῆς κριθῆς δὲ τοῦ κ. Καναβαριώτου. Ὁ κ. Κουμάνταρος προσέφερε τὴν αὐτὴν τιμὴν τῶν λεπτῶν 27 καὶ ¼, ἀλλὰ μόνον διὰ τὸ τρίτον σύνταγμα τοῦ πυροβολικοῦ, διὰ τοῦτο προὐτιμήσαμεν τὸν κ. Καναβαριώτην, ὅστις ἀνέλαβε τὸ ὅλον.

§23Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐδημοσιεύθη ἡ διακήρυξις τῆς δημοπρασίας ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», κατόπιν δὲ προσεκαλέσατε τοὺς σωματάρχας τῆς φρουρᾶς τῶν Ἀθηνῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐκεῖ συνενοήθητε μετ’ αὐτῶν περὶ τοῦ τρόπου τῆς προμηθείας.

§24Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι. Ἐκαλέσαμεν τοὺς σωματάρχας, ἵνα ἐρωτήσωμεν αὐτοὺς, ἂν ἔχουσιν ἀποθήκας ἀρκετῆς χωρητικότητος διὰ τὸν σανόν.

§25Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καὶ νὰ μὴ προβῶσιν εἰς τὴν προμήθειαν;

§26Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§27Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κατόπιν τῆς ἐκθέσεως ταύτης, πῶς συμβαίνει νὰ ἐμπεριέχωνται εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 25527 διαταγήν σας τὰ ἑπόμενα; «Ἐξαντληθείσης τῆς προμηθείας τοῦ σανοῦ, ἐντέλλομαι ὑμῖν, κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 15715 διαταγῆς ἡμῶν ἀπὸ 13 Ἀπριλίου ἐ. ἔ., νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἐνέργειαν μειοδοτικῆς δημοπρασίας διὰ τὴν προμήθειαν τῆς κριθῆς.» Ἐξεδώκατε τοιαύτην διαταγήν;

§28Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτετε, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε, εἶναι πλαστόν;

§29Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα, εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ πῶς ἐγένετο ἡ δημοπρασία τοῦ σανοῦ;

§30Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο χωριστὰ ἀπὸ τὴν κριθήν. Ἔχετε πεποίθησιν εἰς τὰ ἔγγραφα;

§31Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὰ δὲν ἀνάγονται εἰς τὴν ἐπερώτησιν.

§32Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κάμνω μίαν παρατήρησιν, ἣν ἤκουσα ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Κερκύρας. Δύνασθε νὰ μὲ ἐλέγξητε, ἐὰν παρέβην τὸν νόμον, ἐὰν ἐγένοντο καταχρήσεις, ἐὰν ἐγένετο προμήθεια ἐπὶ τιμῇ ἀνωτέρᾳ· ἀλλὰ τί εἶπον εἰς τοὺς σωματάρχας καὶ πῶς ἐνήργησα, δὲν ὑπόκειται εἰς τὸν ὑμέτερον ἔλεγχον, διότι ἔχω τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου.

§33Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ μάθω, ἂν ὁ τρόπος τῆς δημοπρασίας ἦτο κανονικός.

§34Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι τρόπος αὐτός! Δὲν δεχόμεθα νὰ θέτητε ὑπὸ ἀνάκρισιν τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§35Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω (θόρυβος).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐρώτησίν σας. Παρακαλῶ, καθήσατε. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ διακόπτητε. Ἂν θέλητε νὰ λάβητε τὸν λόγον, θὰ τὸν λάβητε κατόπιν. (Διάλογοι θορυβώδεις μεταξὺ Σμολένσκη καὶ Δαούτη).

§37Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε!

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§39Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐν πρώτοις, κύριοι Βουλευταί, δὲν ἠθέλησα ἐγὼ νὰ ἐλέγξω τὴν πορείαν τῆς ἐνεργείας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐγὼ ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διὰ νὰ ἔχω τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα, ἵνα ὁμιλήσω. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ ἐπέτρεψε τὴν ἐρώτησιν· ἀλλ’ ἐνῷ ἀπηυθυνόμην πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐσηκώθησαν τὰ πρωτοπαλλήκαρα!... (διαμαρτυρίαι καὶ θόρυβος ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως).

§40Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Δὲν εἴμεθα πρωτοπαλλήκαρα, εἴμεθα Βουλευταί. Σᾶς σεβόμεθα, ἀλλ’ ὀφείλετε καὶ σεῖς νὰ σέβησθε τὴν θέσιν σας καὶ τοὺς ἄλλους Βουλευτὰς (θόρυβος).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, παρακαλῶ. Ἡ ἀφορμὴ ἐδόθη ὑπὸ τοῦ ἀγορεύοντος, ὁ ὁποῖος ὠνόμασε Βουλευτὰς πρωτοπαλλήκαρα.

§42Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐὰν ἡ φράσις αὕτη δὲν ἤρεσεν, ἐγὼ δὲν δυσκολεύομαι νὰ τὴν ἀντικαταστήσω.

§43Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι κοινοβουλευτική.

§44Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐν τούτοις ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Ἐνῷ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ἐρωτήσω, καὶ οὐδόλως ἠγανάκτησε διὰ τὴν ἐρώτησιν, τινὲς τῶν κ. Βουλευτῶν διὰ τρόπου ἐπιβλητικοῦ—διὰ νὰ μὴ χαρακτηρίσω τὸν τρόπον ἄλλως πως—ἠθέλησαν νὰ μοὶ ἐπιβληθῶσι. Δηλῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι δὲν εἶμαι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ ποτὲ ἀφορμὴν εἰς δυσάρεστα περιστατικά· ἀλλὰ δηλῶ ἐπίσης, ὅτι δὲν εἶμαι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δέχομαι νὰ μοὶ ἐπιβληθῇ τις κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ἐὰν ἐνομίσατε, Κύριοι, ὅτι θὰ μοὶ περιορίσητε τὸν λόγον διὰ τοιαύτης συμπεριφορᾶς.

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. Οὐδεὶς διενοήθη νὰ σᾶς περιορίσῃ τὸν λόγον.

§46Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Θὰ ἦτο πολὺ τολμηρόν.

§47Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. .. σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι πολὺ ἀπατᾶσθε. Εἶμαι ἕτοιμος νὰ σεβασθῶ πάντα ἄνθρωπον συμπεριφερόμενον ὅπως πρέπει· ἀλλ’ εἶμαι ἕτοιμος ἐπίσης νὰ βάλω εἰς τὴν θέσιν του πάντα ἄνθρωπον ἐξερχόμενον τῶν ὁρίων τῆς καλῆς συμπεριφορᾶς. (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἐζήτησα λοιπὸν ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὰ στοιχεῖα τῆς ὑπηρεσίας, διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἐγὼ, ὅτε ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν, ἐδήλωσα, ὅτι δὲν πιστεύω νὰ ἔλαβον χώραν τὰ πράγματα, ὅπως παρεστάθησαν. Δι’ αὐτὸ παρεκάλεσα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δώσῃ πληροφορίας καὶ νὰ καταθέσῃ καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Ἐζήτησα λοιπὸν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, καὶ παρεκάλεσα τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἕνεκα τοῦ ἐπιγενομένου θορύβου κατῆλθε τοῦ βήματος χωρὶς νὰ δώσῃ τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας, δὲν ἔλαβα δὲ τὸν καιρὸν νὰ μελετήσω καὶ τὰ ἔγγραφα τοῦ φακέλου αὐτοῦ. Λοιπόν, ἀφοῦ δὲν ἔλαβον τὰς πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι θὰ τὰς λάβω ἄλλοθεν, θὰ λάβω δὲ γνῶσιν καὶ τοῦ φακέλου αὐτοῦ, καὶ κατόπιν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μοὶ δώσῃ τὸν λόγον, ἵνα ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀναπτύξητε τὴν ἐπερώτησίν σας.

§49Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, καλὸν εἶναι, καὶ ἐπὶ τῇ αἰτήσει τῇ ἐμῇ, νὰ προσαχθῶσιν αἱ αἰτούμεναι πληροφορίαι, ὡς καὶ αἱ πληροφορίαι περὶ τῶν προμηθειῶν τῶν προηγουμένων ἐτῶν, διότι βεβαίως δὲν πρόκειται ἀπόψε νὰ γείνῃ συζήτησις.

§50Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ τὴν ἐπιθυμίαν σας θέλω ἐκπληρώσει, δηλαδὴ θέλω καταθέσει πληροφορίας περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς τιμῆς, εἰς ἣν ἠγοράσθη ὁ σανὸς κατὰ τὸ 1901 καὶ 1902...

§51Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὰ πρακτικὰ τῶν δημοπρασιῶν.

§52Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. Καὶ δὲν ἐνοχλοῦμαι παντάπασιν, ἐὰν θελήσητε νὰ λάβητε τὸν λόγον καὶ ἐκθέσητε τὴν γνώμην σας ἐπὶ τούτου, διότι θέλω καὶ ἐγὼ σᾶς φέρει ἀριθμοὺς, διὰ τῶν ὁποίων θέλω ἀποδείξει, ὅτι αἱ προμήθειαι τοῦ 1903 διαφέρουσι κατὰ 600 χιλιάδας δραχμὰς ἀπὸ τὰς προμηθείας τοῦ ἔτους 1902.

§53Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπεκτείνω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας βουλευτὴς κ. Τσαμαδός, καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ κατατεθῇ σημείωμα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ μίαν δεκαετίαν, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1892 μέχρι τοῦ 1902, ἵνα κρίνωμεν, ἂν κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ αἱ τιμαὶ εἶναι αἱ αὐταὶ, καὶ κατὰ τί παρεβιάσθησαν. Τὸ σημείωμα θέλει μᾶς βεβαιώσει, ποῖαι ἦσαν αἱ τιμαὶ τῆς κριθῆς καὶ τοῦ σανοῦ κατὰ τὸ εἰρημένον διάστημα.

§54ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις. Ἐγὼ ζητῶ νὰ κατατεθῶσι πληροφορίαι ὄχι μόνον περὶ τῶν εἰδῶν, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλων τῶν προμηθειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐχρησίμευσαν εἰς τὸ στράτευμα, δηλαδὴ ἐρέας, ἀρβυλῶν κλπ., ἀπὸ τοῦ 1892 μέχρι σήμερον, ἤτοι καθ’ ὅλην τὴν δεκαετίαν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ὑποβάλητε ἐγγράφως τὴν αἴτησίν σας. Ὁ κύριος Ροῦφος ἔχει τὸν λόγον.

§56Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους συναδέλφους ἐκ Πατρῶν καὶ πρὸς ἐμὲ ἀπηυθύνθη τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ζητῶ τὴν ἄδειαν νὰ ἀναγνώσω. Ἰδοὺ τί λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐκ Πατρῶν, 23 Μαΐου 1903. Χθὲς νύκτα, ἐπὶ προφάσει ὅτι μὲ ζητεῖ ἀστυνόμος Καλφακᾶκος διά τινα πληροφορίαν, ὡδηγήθην ἀστυνομίαν, ἐνεκλείσθην μπουδροῦμι, ἀπαγορευθείσης μοι πάσης ἐπικοινωνίας. Μοὶ ἐδηλώθη εἶτα, ὅτι καθειργνύομαι, ἵνα προσαχθῶ ἑπομένην, καὶ ἐξετασθῶ ὡς μάρτυς ἀνακριτῇ Οἰκονόμῳ. Πολιτεία Καλφακάκου πρός τε κοινωνίαν καὶ εἰδικῶς πρὸς ἐμέ, γνωστὴ ὑμῖν, ἐξηγεῖ εὐνόητον σκοπὸν σκανδαλώδους καθείρξεως, ἐγειράσης ἀγανάκτησιν ἄλλων ἀρχῶν καὶ κοινωνίας. Πέποιθα ἀκουσθῇ Βουλὴν εὔλογος διαμαρτυρία σας. Ἀνδρέας Μεταξᾶς.» Τὸ τηλεγράφημα φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Ἀνδρέου Μεταξᾶ, διευθυντοῦ καὶ ἰδιοκτήτου τῆς ἐφημερίδος «Νέου Αἰῶνος» τῶν Πατρῶν. Δὲν ἔχω λόγους προσωπικοὺς, ἵνα συμπαθῶς διάκημαι πρὸς τὸν ὑπογράψαντα τὸ τηλεγράφημα· αἱ διαμαρτυρίαι του ὅμως εἶναι δίκαιαι, καὶ διὰ τοῦτο κρίνω πρέπον ν’ ἀπασχοληθῇ ἡ Βουλή, διότι ὁ κ. Καλφακᾶκος οὐχὶ τὸ πρῶτον νῦν ἐγένετο ἥρως ὁμοίων σκηνῶν ἐν Πάτραις.

§57ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίνα βαθμὸν φέρει;

§58Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἶναι ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ. Ἦτο ἀστυνόμος καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ κ. Ζαΐμη, καὶ διὰ βοῆς ἀπεπέμφθη ἐκεῖθεν. Τελευταῖον ὅμως ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν ἀγνοίᾳ βεβαίως διατελῶν τῶν συμβάντων ἐκεῖ, τὸν ἐτοποθέτησεν ἐκ νέου ἐν Πάτραις. Ἐκ τηλεγραφήματος τοῦ ἐν Ἀθήναις ἀνταποκριτοῦ τοῦ «Νέου Αἰῶνος», καταχωριζομένου ἐν τῷ σημερινῷ φύλλῳ αὐτοῦ, πληροφοροῦμαι, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔλαβε γνῶσιν τῆς καταγγελλομένης πράξεως, καὶ θὰ προβῇ εἰς τὴν τιμωρίαν τοῦ εἰρημένου ἀστυνόμου. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν του, ἀλλὰ θὰ τὸν παρακαλέσω ν’ ἀπομακρύνῃ τὸ ταχύτερον τὸν ἀστυνόμον αὐτὸν ἐκ Πατρῶν, ἵνα μὴ γείνῃ ἥρως καὶ πάλιν νέων σκηνῶν.

§59Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Νομίζω καὶ ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι προφανῶς συμβαίνει παρανομία, διότι ἐπρόκειτο περὶ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστός, καὶ ἠδύνατο κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ εἰδοποιηθῇ, ἵνα μεταβῇ εἰς τὴν ἀνάκρισιν. Ἐὰν τὸν εἰδοποίει ἡ Ἀστυνομία, βεβαίως θὰ μετέβαινεν· ἀλλὰ καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ συλληφθῇ καὶ ὁδηγηθῇ εἰς τὴν ἀνάκρισιν, ἠδύνατο νὰ συλληφθῇ ἐν καιρῷ ἡμέρας καὶ οὐχὶ τὴν νύκτα, νὰ κρατηθῇ μίαν ὁλόκληρον νύκτα εἰς τὴν ἀστυνομίαν, ἵνα προσαχθῇ τὴν ἑπομένην ἡμέραν εἰς τὴν ἀνάκρισιν!

§60Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαβεβαιῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν καὶ ἐγώ, ὅτι ὁ ἀστυνόμος αὐτὸς ἔχει προσωπικοὺς λόγους ἐναντίον τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἐφημερίδος «Νέου Αἰῶνος» κ. Μεταξᾶ, διότι τὸ παρελθὸν ἔτος ἐπετέθη κατ’ αὐτοῦ ξιφήρης ἐν τῷ θεάτρῳ, καὶ μόλις κατώρθωσεν ὁ Εἰσαγγελεὺς μετὰ μεγίστης δυσκολίας νὰ τὸν σώσῃ ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ ἀστυνόμου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεταθέσῃ ἐκεῖθεν τὸν ἀστυνόμον τοῦτον.

§61ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ μὲ παρακαλέσητε, κύριοι συνάδελφοι, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἤδη τὸν ἀνεκάλεσα. Δὲν ἐγνώριζον τὰ προηγούμενα τοῦ εἰρημένου ἀστυνόμου καὶ τί εἶχε διαπράξει ἐν Πάτραις· ταύτην τὴν στιγμὴν τὰ ἔμαθον. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον ὁ κ. Ῥοῦφος καὶ οἱ λοιποὶ ἐκ Πατρῶν συνάδελφοι, ἔσπευσα δ’ ἀμέσως νὰ ἀνακαλέσω ἐνταῦθα τὸν ἀστυνόμον, καὶ θὰ πράξω τὸ καθῆκόν μου.

§62Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τὸ τηλεγράφημα ἔλαβον καὶ ἐγώ· ἐπειδὴ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ ἔλαβε καὶ αὐτὸς καὶ ὅτι θὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, διὰ τοῦτο κρίνω περιττὸν νὰ λάβω τὸν λόγον.

§63Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μικρὰς παρατηρήσεις ἔχω ἐπί τινων ἄρθρων τῆς συμβάσεως περὶ μονοπωλίου τῆς σταφίδος, τὰς ὁποίας καὶ καταθέτω, παρακαλῶ δὲ νὰ διαβιβασθῶσι πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μετὰ τῶν ἄλλων.

§64Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔν τινι ἐφημερίδι πρωϊνῇ ἀναγράφεται σήμερον συνέντευξις ἑνὸς τῶν συντακτῶν αὐτῆς μετ’ ἐμοῦ, ἐν ᾗ περιέχεται φράσις, χαρακτηρισμὸς περὶ συναδέλφου ἡμῶν, τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν βουλευτοῦ κυρίου Γούναρη, ὃν χαρακτηρισμὸν θεωρῶ καθῆκον νὰ καταγγείλω ὡς ἀνακριβῆ. Ἦλθεν ὁ συντάκτης τῆς εἰρημένης ἐφημερίδος εἰς συνέντευξιν μετ’ ἐμοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ἐν τῇ συνεντεύξει ὑπεστήριξε μεταξὺ ἄλλων, ὅτι τὸ Κράτος δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ, ἵνα ἐπιβάλῃ τὸ μονοπώλιον εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας. Τῷ παρέστησα, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἐπιβάλλει αὐτό, ἀλλ’ ὅτι ἐξ ἐναντίας πάντες οἱ σταφιδοκτήμονες εἶναι ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου, ὅτι θέλουν, ὅτι ζητοῦσιν αὐτό· τοὐλάχιστον τοῦτο ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι ἀπ’ ἀρχῆς καὶ σήμερον. Μοὶ παρετήρησε τότε, ὅτι ὁ κ. Γούναρης εἶναι ἐναντίος· ἀπήντησα, ὅτι ὁ κ. Γούναρης δὲν εἶναι παραγωγός, καὶ ἐξηκολούθησα ἐπὶ ἄλλων. Σήμερον δημοσιεύεται, ὅτι ἐγὼ δῆθεν εἶπον, ὅτι ὁ κ. Γούναρης εἶναι ἀντιπρόσωπος τῶν ἐμπόρων τῆς σταφίδος. Τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, οὔτε εἶπον οὔτε εἶχον ἀφορμὴν νὰ εἴπω· τοσοῦτο δὲ μᾶλλον ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην νὰ εἴπω τοῦτο, διότι, συνεργασθεὶς ἐπὶ πολλὰς συνεδριάσεις μετὰ τοῦ κυρίου Γούναρη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐπὶ τῆς συμβάσεως τοῦ μονοπωλίου, ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ γνωρίσω τὸ ἀκραιφνὲς αὐτοῦ ἐνδιαφέρον καὶ τὸν ζῆλον ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν παραγωγῶν, καὶ νὰ ἐκτιμήσω τὰς μεγάλας αὐτοῦ προσπαθείας καὶ τὴν ἐργασίαν, ὅπως ἡ σύμβασις ἐξέλθῃ τῶν χειρῶν τῆς ἐπιτροπῆς ὅσον τὸ δυνατὸν πληρεστέρα καὶ ἐπωφελεστέρα ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Λοιπόν, μὴ ἔχων καμμίαν ἀφορμὴν, δὲν ἠδυνάμην κατὰ συναδέλφου νὰ ἐκφέρω τοιαύτην φράσιν. Τὴν γνώμην ἐμοῦ ταύτην καὶ εἰς τὴν ἐφημερίδα ἀνεκοίνωσα σήμερον καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἤδη λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω, θεωρῶν, ὅτι ἐκτελῶ ὄντως ἓν καθῆκον, καὶ αἰσθανόμενος συγχρόνως τὴν εὐχαρίστησιν, ὅτι μοὶ δίδεται ἀφορμή, ἵνα βεβαιώσω δημοσίᾳ τὰ αἰσθήματα ταῦτα ἐκτιμήσεως καὶ ὑπολήψεως πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον. (Εὖγε! εὖγε!).

§65Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Χαίρω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου ἀποδεικνύει διὰ τῆς ἤδη γενομένης ὁμιλίας του ὡς καὶ διὰ τῆς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν σήμερον μοὶ ἀπηύθυνεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ σκέπτηται ἢ ὅπως ἐξεδήλωσε πρὸς ἡμᾶς, ὅτι σκέπτεται. Δὲν ἦτο δυνατὸν Βουλευτὴς τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Δεληγεώργη νὰ διαβεβαιώσῃ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον προφανέστατα ἀντίκειται εἰς τὴν ἀλήθειαν, καὶ εἶναι ἀπορίας ἄξιον καὶ λυπηρὸν, ὅτι ἐνίοτε οἱ δημοσιογράφοι, ἄνευ προθέσεως βεβαίως, ἀλλοιοῦσι τὴν ἔννοιαν τῶν λεγομένων πολλάκις εἰς αὐτοὺς ὑπὸ διαφόρων πολιτευομένων.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας εἰδικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 3409.59 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1902». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς δευτέραν συζήτησιν, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 114 καὶ 115 νομοσχέδια εἶναι δύο ἕτεραι πιστώσεις. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ν’ ἀναγνωσθῶσι;

§67ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§68Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ ἀπευθύνω παρατήρησιν;

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ.

§70Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐζήτησα τὴν ἄδειαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἵνα ποιήσωμαι παρατήρησιν, ἢ ἀνακοίνωσιν. Κατὰ τὴν περὶ μονοπωλίου τῆς σταφίδος σύμβασιν, ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἤθελε ψηφισθῆ ἡ σύμβασις, ἔχει μεγάλην σημασίαν, διότι, ἂν δὲν ψηφισθῆ πρὸ τῆς πρώτης Ἰουνίου, λύονται αἱ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουσιν οἱ συμβληθέντες μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐκπληρώσωσιν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Οὕτω μέχρι τῆς 18 Ἰουλίου ὀφείλουσιν οἱ τῆς Ἑταιρείας ν’ ἀνακοινώσωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐγγυηθῆ διὰ τὴν κατάθεσιν τῶν 500 χιλιάδων λιρῶν, αἵτινες ἀποτελοῦσι τὸ ἥμισυ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου τῆς Ἑταιρείας, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τῆς συμβάσεως οἱ ἐγγυηταὶ οὗτοι πρέπει νὰ ἦναι τῆς ἐγκρίσεως τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ἂν ἡ σύμβασις δὲν ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς 1/14 Ἰουνίου, ἡ προθεσμία αὕτη δύναται νὰ παραταθῇ αἰτήσει τῆς Ἑταιρείας διὰ Β. Διατάγματος. Ἀλλὰ κατὰ μῆνα Ἰούλιον λήγει ἡ περίοδος τῶν ἐργασιῶν διὰ τὰς τραπεζιτικὰς καὶ χρηματιστικὰς ἐργασίας. Ἑπομένως, ἐὰν οἱ τῆς Ἑταιρείας δὲν ἦναι ὑπόχρεοι μέχρι τῆς 18 Ἰουλίου ν’ ἀνακοινώσωσι τοὺς ἐγγυωμένους διὰ τὴν καταβολὴν τῶν 500 χιλιάδων λιρῶν, ἵνα ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἐγκρίνῃ τὴν ἐγγύησιν αὐτῶν, τότε ἐπέρχεται ἡ περίοδος τῆς ἀργίας τῶν τραπεζιτικῶν καὶ χρηματιστικῶν πράξεων, ἥτις διαρκεῖ καθ’ ὅλον τὸ θέρος καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον τοῦ φθινοπώρου, θέλει δὲ κατασταθῆ ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον, καὶ ἑπομένως ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ σύμβασις ἐπὶ τῆς συγκομιδῆς τοῦ ἔτους 1903, καὶ ἂν ἤθελε ψηφισθῆ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὑπάρχει συμφέρον νὰ μὴ χαλαρώσωμεν τὴν ὑποχρέωσιν, ἣν κατὰ τὴν σύμβασιν ἀναλαμβάνει ἡ Ἑταιρεία, ἵνα μέχρι τῆς 18 Ἰουλίου προτείνῃ τοὺς ἐγγυωμένους τὴν κατάθεσιν τῶν 500 χιλιάδων λιρῶν· ἀλλὰ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις μέχρι τῆς 1/14 Ἰουλίου. Καθ’ ὅλας τὰς παρελθούσας ἡμέρας ἐξηκολούθησαν αἱ συζητήσεις, καθ’ ἃ δὲ συνήγαγον, δὲν ἐπροτάθη κατ’ αὐτὰς ὡρισμένως καὶ καταφανῶς γνώμη κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς συμβάσεως, ἐπροτάθησαν μόνον γνῶμαι πρὸς βελτίωσιν διαφόρων ὅρων, ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ συμβάσει, ἀλλ’ οἱ προτείναντες αὐτὰς, διὰ νὰ τὰς ὑποστηρίξωσι, προέβησαν εἰς μακρὰς ἀναπτύξεις, κατηναλώθησαν δὲ πᾶσαι αἱ μέχρι τοῦδε διαρρεύσασαι ἡμέραι. Χθὲς ἐλέχθη, ὅτι αἱ γνῶμαι πᾶσαι, αἱ ὁποῖαι προὐτάθησαν ὑπὸ τῶν ἀγορευσάντων, ἔμελλον νὰ τυπωθῶσιν, ἵνα δυνηθῶμεν αὔριον τὸ βραδύτερον νὰ προβῶμεν εἰς συνεννοήσεις πρὸς τὴν Ἑταιρείαν, καὶ κατανοήσωμεν ἂν αὕτη εἶναι διατεθειμένη ν’ ἀποδεχθῇ πάσας ταύτας τὰς γνώμας, ἤ τινας τούτων, καὶ τίνας, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀκούσῃ τὸ πόρισμα τῶν συνεννοήσεων καὶ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς συμβάσεως ὅ,τι ἤθελεν ἐγκρίνει. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι λάβει τὸν λόγον, νὰ μὴ ἐκταθῶσιν ἐπὶ τοσοῦτον, νὰ μὴ παρατείνωσι τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ δυνηθῶμεν οὐδὲ αὔριον νὰ προβῶμεν εἰς τὰς μετὰ τῆς Ἑταιρείας συνεννοήσεις, νὰ περιπέσωμεν δὲ πλέον εἰς τὴν Δευτέραν, ἤτοι εἰς τὴν 26 Μαΐου. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύναται νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις κατὰ τὸ διάστημα τῶν πέντε ἡμερῶν; Ἐπειδὴ δὲ ὑπέλαβον, ὅτι ἠδυνάμην νὰ φέρω εὐθύνην τινὰ, ἐὰν δὲν ἀνεκοίνουν ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν, ποιοῦμαι τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην, ὅπως ἡ Βουλὴ γνωρίζῃ, ποῖαι θέλουσιν εἶσθαι αἱ συνέπειαι τῆς βραδύτητος καὶ τῆς ἐκκρεμότητος τῆς συμβάσεως μέχρις ἢ καὶ πέραν τῆς πρώτης Ἰουνίου. Βεβαίως ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν θέλει παντάπασι τὴν σύμβασιν, ἢ ὅτι δὲν θέλει νὰ ἐφαρμοσθῇ αὕτη κατὰ τὸ 1903, ἀλλὰ νὰ μείνῃ διὰ τὸ 1904· ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι οὐ μόνον ὅταν πράττωσιν, ἀλλὰ καὶ ὅταν δὲν πράττωσιν, ἐπέρχονται ἀποτελέσματα. Ποῖα εἶναι τ’ ἀποτελέσματα; Ἔκρινα ὅτι ἔπρεπε νὰ ποιήσωμαι αὐτὰ γνωστὰ εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα γένηται ἐν γνώσει αὐτῶν καὶ πράξῃ ὅ,τι ἐγκρίνει, διότι ἕκαστος πρέπει νὰ ὑπέχῃ τὴν εὐθύνην δι’ ὅσα πράττει καὶ δι’ ὅσα παραλείπει νὰ πράξῃ.

§71Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἦτο πλέον καιρὸς, ἵνα ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ποιήσηται πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο πρὸ μικροῦ. Γνωρίζετε πάντες, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ὁ κόσμος ὁ σταφιδικὸς ἀναμένει ἀνυπομόνως μίαν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Φρονῶ δὲ, ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, πάντες ἔχομεν τροπολογίας, καὶ προφορικὰς καὶ ἐγγράφους, ἐγὼ δὲ ἠρκέσθην εἰς τροπολογίας διαφόρων ἄρθρων, πολλὰς δ’ ἐξ αὐτῶν θὰ ὑποστηρίξω κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ πείσωμεν καὶ τὸν κόσμον, ὅτι ἀπὸ σήμερον ἡ σύμβασις εἰσῆλθεν εἰς σοβαρὰν συζήτησιν. Ἐπὶ τόσας ἡμέρας συζητοῦμεν. Ἐὰν νομίζωμεν, ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ μονοπώλιον τῆς σταφίδος, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν κατ’ ἀρχὴν τὴν σύμβασιν· ἐὰν δὲ τοὐναντίον, ν’ ἀπορρίψωμεν αὐτὴν, καὶ νὰ ληφθῇ ἄλλο μέτρον διὰ τὴν ἐφετεινὴν ἐσοδείαν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Εἶναι καὶ ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι, ἵνα λάβωσι τὸν λόγον ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μέχρι τοῦδε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν, ὑπῆρξαν πᾶσαι σπουδαῖαι, σπουδαιόταται, καὶ βεβαίως θὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα περιορίσωμεν τὸν λόγον.

§73Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ περιορίσωμεν τὸν λόγον εἰς οὐδένα. Νὰ ἐρωτηθῇ μόνον ἡ Βουλή, ἂν δέχεται κατ’ ἀρχὴν τὴν σύμβασιν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἂν δέχεται, χρειάζεται νὰ ἔχῃ λήξει ἡ συζήτησις. Ὥστε δὲν ὑπάρχει θέμα. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφισθῶσιν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν αἱ δύο πιστώσεις;

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς πρώτην συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ χορηγίας εἰδικῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 36,435.90 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1902. 2) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 107,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1902).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως μονοπωλίου τῆς σταφίδος. Προηγουμένως θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὅπως αἱ τρεῖς πιστώσεις, αἱ ἀναγνωσθεῖσαι σήμερον, προταχθῶσι πάλιν αὔριον, ἵνα ψηφισθῶσιν εἰς τρίτην καὶ δευτέραν συζήτησιν. Ἐπίσης εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῆς ἀνανεώσεως τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ παρελθουσῶν χρήσεων. Εἶναι ὑπηρεσιακὸν καὶ ἐπείγει.

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον θὰ τεθῶσι πρῶται αἱ τρεῖς πιστώσεις καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, κατόπιν δὲ, ἂν δὲν προέλθωμεν εἰς ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἡ ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν.

§79Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῆς συμβάσεως περὶ μονοπωλίου τῆς σταφίδος, φρονῶν, ὅτι τοῦτο δὲν ἀντιτίθεται εἰς τὰς φιλελευθέρους ἀρχάς, τὰς καθιερωθείσας ὑπὸ τοῦ Συντάγματος· διότι, ἐφ’ ὅσον παραδεχόμεθα, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῆς προστασίας τῶν ἡμετέρων προϊόντων, θὰ ἦτο περίεργον, ἐὰν ἐφρονοῦμεν, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκαθιδρύσωμεν τὸ μονοπώλιον, τὸ ὁποῖον βασίζεται ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀκριβῶς ἀρχῆς, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Πολιτείας ἐν τῇ διανομῇ καὶ τῇ χρήσει τοῦ πλούτου, καὶ τῆς ὑποκαταστάσεως τῆς θελήσεως τῆς ἐλευθέρας τοῦ ἀτόμου διὰ τῆς θελήσεως, τῆς μᾶλλον πεφωτισμένης, τῆς Πολιτείας. Φρονῶ, ὅτι μᾶλλον συμβάλλομεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς περὶ τοῦ μονοπωλίου συμβάσεως, ἀκολουθοῦντες τὴν σύστασιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ σιωπῶντες, ἵνα τὸ ταχύτερον ἡ σύμβασις γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ὅπερ εἶναι ἡ ἐπιθυμία σύμπαντος τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου. Πρὸς τοῦτο δὲ καταθέτω ἐγγράφους παρατηρήσεις, αἵτινες, ἂν γείνωσιν ἀποδεκταί, φρονῶ, ὅτι θὰ συμβάλωσιν εἰς τὸν τελειότερον καταρτισμὸν τῆς συμβάσεως, ἐν τῷ συμφέροντι καὶ τῶν παραγωγῶν καὶ τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν καὶ τῆς χώρας ὁλοκλήρου. Τὰς προτάσεις μου ὑπογράφει καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπουκαούρης.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον. Πρέπει νὰ ὑποβάλητε παρατηρήσεις μόνον, διότι ἐπὶ τῆς συζητήσεως πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Κεφαλᾶς.

§81Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μάλιστα, παρατηρήσεις.

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ τυπωθεῖσαι γνῶμαι, παρατηρήσεις καὶ προτάσεις δὲν μοὶ ἐδόθησαν ἀκόμη.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐξετυπώθησαν ἀκόμη, κύριε Πρόεδρε. Παρήγγειλε τὸ Γραφεῖον, νὰ προβῇ ἀμέσως τὸ Τυπογραφεῖον εἰς τὴν ἐκτύπωσιν, ἀλλ’ ὁ ἐργοστασιάρχης τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου ἀπήντησεν, ὅτι ἦτο ἀδύνατος ἡ ἐκτύπωσις ἐντὸς τῆς σήμερον. Αὔριον ἀφεύκτως θὰ ἦναι τυπωμέναι.

§84Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ καταθέσω παρατηρήσεις καὶ συστάσεις περὶ βελτιώσεως τῆς συμβάσεως, τὰς ὁποίας προτείνει ὁλόκληρος ὁ κτηματικὸς κόσμος Αἰγιαλείας, πέμψας μοι πρὸς ἀνακοίνωσιν τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει): «Κύριον Πρόεδρον Κυβερνήσεως, Ἀνδρέαν Παναγιωτόπουλον, Κωνστ. Ἀσημακόπουλον βουλευτὰς, Ἀθήνας. Κτηματικὸς κόσμος Αἰγιαλείας θεωρεῖ ἐπιβλαβεῖς καὶ τροποποιητέους τοὺς ἑξῆς ὅρους τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως, καὶ παρακαλεῖ: Πρῶτον. Νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Ἑταιρεία εἰς παραλαβὴν ὡρισμένου ἐξ ἑκάστης ποιότητος ποσοῦ, ὡς καὶ ἀρχικῶς αὕτη ἐπρότεινε καὶ ἀπεδέχθη. Δεύτερον. Νὰ περιορισθῇ ἡ παραγωγὴ Αἰγιαλείας εἰς τρεῖς ποιότητας, ὅσας καὶ παράγει, καὶ μὴ ἀφομοιωθῇ αὕτη πρὸς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, ἀφοῦ γνωστὸν τυγχάνει, ὅτι ἐξαιρετικὴν αὕτη ἔχει θέσιν ἐν τῷ ἐμπορίῳ, καὶ ὅτι, ἵνα ἐπιτύχῃ τούτου, ἀκολουθεῖ ἴδιον σύστημα καλλιεργείας, ἐλαττοῦν οὐσιωδῶς τὴν κατὰ στρέμμα παραγωγὴν αὐτῆς. Τρίτον. Νὰ αὐξηθῶσιν αἱ τιμαὶ τῆς παραγωγῆς Αἰγιαλείας, καθόσον πασίγνωστον, ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἐκ τῆς παραγωγῆς Αἰγιαλείας, πωλοῦσα αὐτὴν εἰς τὰς ἀνωτέρας τιμὰς, θέλει ἔχει κέρδος δραχμῶν τριακοσίων πεντήκοντα κατὰ χιλιόλιτρον ἐπὶ πλέον τοῦ ὑπ’ αὐτῆς διδομένου. Τέταρτον. Νὰ διατηρηθῇ ἡ μάρκα VOSTITSA, κτηθεῖσα διὰ μακρᾶς καὶ ἐντίμου ἐργασίας καὶ πολλῶν θυσιῶν, ἀνεγνωρισμένη ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ περιφρουρουμένη διὰ νόμου ὑπὸ τῆς Πολιτείας, ἵνα, ἐν ἀποτυχίᾳ τῆς Ἑταιρείας, μὴ ἀπολέσωμεν τὴν κεκτημένην ἡμῶν πελατείαν. Πέμπτον. Νὰ βελτιωθῇ ὁ τρόπος τῆς διαιτησίας καὶ τοῦ δειγματισμοῦ τῶν ποιοτήτων. Ἕκτον. Νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ δωρεὰν παροχὴ τῇ Ἑταιρείᾳ τοῦ πέραν τῶν 320 ἑκατομμυρίων ποσοῦ, ὅπερ πληρώνεται ὑπὸ τῶν παραγωγῶν. Ἕβδομον. Νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ τιμὴ τοῦ φράγκου. Ὑποκύπτων δὲ ὁ κτηματικὸς κόσμος Αἰγιαλείας εἰς τὸν νόμον τῆς ἀλληλεγγύης, καὶ ἀναγνωρίζων, ὅτι τὸ μονοπωλιακὸν, ὡς καὶ πᾶν ἄλλο τεχνητὸν σύστημα, συμφυεῖς ἔχει ἐν ἑαυτῷ τὰς εἰς βάρος ὁμάδος τινὸς ἤ τινων ἀδικίας, ἀποδέχεται ἀγογγύστως τὴν θυσίαν μεγίστων συμφερόντων, ἀλλὰ δικαιοῦται νὰ ἀξιοῖ, ἵνα καὶ οἱ ἄλλοι, ὑπὲρ ὧν αἱ θυσίαι γίνονται, ὑποστηρίξωσι τὰ ἡμέτερα δίκαια, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ καὶ μὴ γείνῃ αὕτη ἀδίκημα, ἐπιβαλλόμενον διὰ τῆς βίας τῇ μειονοψηφίᾳ ὑπὸ τῶν πλειονοψηφιῶν. Οἱ κτηματίαι Αἰγιαλείας Χρ. Χριστοδουλόπουλος, Π. Παναγόπουλος, Ι. Ζωγράφος, Χρ. Λαμπούδης, Χ. Δεσποτόπουλος, Ι. Μπιτσᾶκος, Χ. Χρυσανθόπουλος. Σ. Μ. Σταυρόπουλος, Κ. Ν. Καρβέλας, Π. Ζουρόπουλος, Β. Θ. Τσιμένης, Π. Στρουμπούλης, Ἀθ. Παπαθανασόπουλος, Ἀντώνιος Παπαμιχαὴλ, Βασίλειος Χριστοδουλόπουλος, Ε. Μ. Χρυσανθακόπουλος, Κων. Ἀντωνόπουλος, Α. Ἰωάννου, Γ. Ἰωάννου, Παν. Βαρβίας, Ι. Βασιλειάδης, Ι. Παναγιώτου.» (Ἔπονται τετρακόσιαι περίπου ὑπογραφαί). Τὰς προτάσεις ταύτας ἀποστέλλει ὁ κτηματικὸς κόσμος Αἰγιαλείας. Βλέπων τὰ ἐν τῇ πρώτῃ στήλῃ τοῦ τηλεγραφήματος ὀνόματα, πείθομαι, ὅτι τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἐκφράζει τὸ φρόνημα ἂν μὴ τῆς παμψηφίας τῶν κτηματιῶν Αἰγιαλείας, πάντως ὅμως μεγίστης πλειονοψηφίας, ἐὰν ὑπάρξῃ που φωνή τις ἐναντία πρὸς τοῦτο, διότι καὶ ἐκεῖ ἴσως δὲν εἶναι πάντες σύμφωνοι. Τὰς προτάσεις ταύτας θέλω ὑποστηρίξει, ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς συμβάσεως, κυρίως οὐχὶ ἵνα ἐπεκταθῶ εἰς τὰς λεπτομερείας αὐτῆς, ἀρκούντως ἐξονυχισθείσης, ἀλλ’ ἵνα πείσω τὴν Βουλὴν, ὅτι τινὲς τῶν προτεινομένων ὅρων οὐ μόνον συντελοῦσιν εἰς τὴν ἀσφάλειαν τῶν συμφερόντων τῆς Αἰγιαλείας, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἔρεισμα ἀκριβῶς ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ἐὰν ἠδυνάμην τὴν στιγμὴν ταύτην, θὰ συνέχιζον τὴν ὁμιλίαν μου. Δυστυχῶς ὅμως προηγοῦνται ἄλλοι ἐμοῦ, καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐξακολουθήσω κατόπιν.

§85Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ παρατηρήσεις τινάς, ἀφορώσας εἰς τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν, παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, ἀλλ’ ἰδίως ἐκ τοῦ Συνδέσμου τοῦ Γεωπονικοῦ, ὁ ὁποῖος ἑδρεύει ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι, τῷ Ξυλοκάστρῳ, καὶ ὁ ὁποῖος, μετὰ προηγουμένην ἐμβριθῆ μελέτην τῆς συμβάσεως καὶ ὥριμον σκέψιν, προέβη εἰς παρατηρήσεις τινάς, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε καὶ πρὸ ἡμερῶν πρὸς ὑμᾶς. Αἱ παρατηρήσεις αὗται ἀφορῶσι κυρίως ἐπὶ τῶν καθέκαστα τῆς συμβάσεως, θέλουσι δὲ χρησιμεύσει, ὅπως ἐπὶ τὸ ἐπωφελέστερον λειτουργήσῃ ἡ σύμβασις, ὅταν αὕτη ἐφαρμοσθῇ. Θὰ παρακαλέσω νὰ τυπωθῶσιν, ὅπως καὶ αἱ ἄλλαι.

§86Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς ζητήσαντας τὸν λόγον νὰ ἦναι σύντομοι, διότι ἀρκετὰ ἤκουσεν ἡ Βουλή, καὶ πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ, ἂν δέχεται κατ’ ἀρχὴν τὴν σύμβασιν, ἵνα οὕτω ψηφισθῇ αὕτη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ φέρω καὶ ἐγὼ παρατηρήσεις τινάς.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κεφαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§88Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω μίαν τῶν μεγάλων σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, ἔχω καθῆκον νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος, καὶ ἐλευθέρως νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπ’ αὐτῆς. Εὐτυχῶς οἱ προαγορεύσαντες ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀξιότιμοι συνάδελφοι μὲ ἀπαλλάττουσι τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἐκταθῶ πολὺ. Διὰ τοῦτο θὰ περιορισθῶ νὰ εἴπω ὀλίγα. Ἡ προαγγελλομένη πλουσία παραγωγὴ σταφίδος τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους καὶ τὸ μέγα ἀπόθεμα τοῦ παρελθόντος εἶχον ἐμβάλει πρὸ πολλοῦ εὐλόγως εἰς σοβαρὰς ἀνησυχίας τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς περὶ ἐπικειμένης ἐπιδεινώσεως τῆς σταφιδικῆς κρίσεως· πρῶτος δ’ ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐγείρω τὴν ἀσθενῆ φωνήν μου καὶ παραστήσω τὴν δεινὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον περιέλθει αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν σύντονον καὶ σπουδαίαν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ὅτι ἀπόλυτος ἀνάγκη παρίσταται νὰ ληφθῇ μέτρον δυνάμενον ν’ ἀποσοβήσῃ τὴν ἐπαπειλουμένην κρίσιν. Δύο μέτρα ἐνεδεικνύοντο ὑπὸ τῶν πραγμάτων· ἀφ’ ἑνὸς τὸ ἀπροσδιόριστον τοῦ ποσοστοῦ τοῦ παρακρατήματος, διότι παρετηρήθη, ὅτι τὸ περιωρισμένον ποσοστὸν τοῦ παρακρατήματος δὲν ἀφῄρει κατὰ τὰ εὔφορα ἔτη ἅπαν τὸ πλεονάζον ποσὸν τῆς παραγωγῆς, καὶ συνεπῶς δὲν ἐπέφερε τὴν ἐπιδιωκομένην ἰσορροπίαν μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, ἕνεκα δὲ τούτου καὶ τῶν ἀδιαλείπτων προσφορῶν τῶν ἐμπόρων ἐπήρχοντο αἱ ῥαγδαῖαι ἐκπτώσεις τῶν τιμῶν καὶ ὁ ἐξευτελισμὸς αὐτῶν· ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀπαγόρευσις τῆς περαιτέρω ἐμφυτεύσεως, διότι ὄντως αἱ ἐξακολουθοῦσαι ἐμφυτεύσεις τῶν σταφιδοφυτειῶν ἦσαν μία τῶν σπουδαιοτέρων αἰτιῶν τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς. Καὶ τὰ δύο ταῦτα μέτρα ἔλαβε σπουδαίως ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐπὶ τούτῳ συστᾶσα ἐπιτροπὴ ἐκ Βουλευτῶν καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν ἀπεδέξατο ταῦτα. Ἐνῷ λοιπὸν ὁ σταφιδικὸς κόσμος εὑρίσκετο εἰς βαθυτάτην συγκίνησιν καὶ εἰς ἀπόγνωσιν ὡς ἐκ τῆς ἀπορρίψεως τῶν μέτρων τούτων, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ βελτιώσωσι τὴν θέσιν αὐτοῦ καὶ ἀποσοβήσωσι τὴν ἐπαπειλουμένην κρίσιν, παρουσιάσθη ἡ ὁμὰς τῶν Ἄγγλων κεφαλαιούχων, ἥτις ἔκαμε προτάσεις πρὸς τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, οὗτος δὲ, ἐκ τῶν πληροφοριῶν, ἃς ἔσχε περὶ τῆς σοβαρότητος καὶ τῆς καλῆς πίστεως τῶν ὑποβαλόντων τὰς προτάσεις ταύτας, ἐπείσθη νὰ προβῇ εἰς διαπραγματεύσεις, ἀποτέλεσμα τῶν ὁποίων ὑπῆρξεν ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἡ ἀπελπιστικὴ θέσις, εἰς τὴν ὁποίαν διετέλουν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ ἕνεκα τῆς ἀπορρίψεως τῶν προεκτεθέντων μέτρων, ἔφερεν αὐτοὺς εἰς θέσιν, ὥστε μετὰ ζωηροῦ ἐνθουσιασμοῦ ν’ ἀποδεχθῶσι τὸ μονοπώλιον, καίτοι οὐδόλως εἶχον μελετήσει αὐτὸ, καίτοι δὲν ἐγνώριζον τοὺς ὅρους αὐτοῦ, ἀλλ’ εὗρον τοῦτο ὡς ἄγκυραν σωτηρίας, καὶ διὰ τοῦτο θερμαὶ ἐκδηλώσεις ἤρξαντο ὑπὲρ αὐτοῦ ἀμέσως, καταλήξασαι δυστυχῶς κατόπιν, ἕνεκα τῶν ἀσυνέτων καὶ ματαίων ἀντιδράσεων τοῦ ἐμπορίου, εἰς τὰς γνωστὰς σοβαρὰς ἐξεγέρσεις. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, Κύριοι, συνιστᾶται τὸ μονοπώλιον τῆς σταφίδος, καὶ ἀνατρέπεται ἄρδην τὸ μέχρι τοῦδε κρατοῦν ἄθλιον σύστημα τῆς ἐμπορίας τοῦ πολυτίμου προϊόντος ἡμῶν, ὅπερ οἱ πλεῖστοι τῶν σταφιδεμπόρων ἀσυνειδήτως ἐξεμεταλλεύοντο, καὶ διὰ τῆς νοθείας καὶ τῶν προπωλήσεων ἔφερον αὐτὸ εἰς τὴν δεινὴν καὶ κρίσιμον θέσιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν, Κύριοι, ἐναντίος τῶν μονοπωλίων, διότι τὰ μονοπώλια, περιστέλλοντα τὸν ἐλεύθερον ἀνταγωνισμὸν, καὶ περιορίζοντα τὸ ποσὸν τῶν προσφερομένων προϊόντων, ἀποσκοποῦσι νὰ καταπιέσωσι τὴν κατανάλωσιν, ἵνα ἐπιτύχωσιν ἐπαύξησιν τιμῶν· ἀλλὰ τὸ μονοπώλιον, τὸ ὁποῖον σήμερον διὰ τῆς συζητουμένης συμβάσεως καθιεροῦται, οὐδόλως ἔχει αὐτὸν τὸν σκοπόν. Τὸ μονοπώλιον τοῦτο, Κύριοι, δὲν σκοπεῖ νὰ περιορίσῃ τὸ προσφερόμενον ποσὸν τοῦ προϊόντος, τοὐναντίον δ’ ἔχει συμφέρον νὰ ἐπιδιώξῃ διὰ παντὸς τρόπου, ὅπως ἐπεκτείνῃ τὴν κατανάλωσιν αὐτοῦ καὶ κατορθώσῃ, ἵνα ὁλόκληρον τὸ παραγόμενον ποσὸν τῆς σταφίδος δύνηται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἐξαγωγήν· ἐπίσης οὐδόλως σκοπεῖ νὰ καταπιέσῃ τὴν κατανάλωσιν, ἐπιβάλλον εἰς αὐτὴν ὑπερβολικὰς τιμάς· διότι διὰ τῆς συμβάσεως ἡ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνει ῥητὰς καὶ ὡρισμένας ὑποχρεώσεις, ὅπως τὸ προϊὸν τοῦτο πωλῇ εἰς τιμὰς λογικὰς καὶ ἱκανοποιητικάς, σχετικῶς πρὸς τὴν κατανάλωσιν, μὴ ὑπερβαινούσας, ὡς προχθὲς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς ἐβεβαίωσε, τὰς σήμερον ἐπικρατούσας τιμάς. Διὰ τοῦ πρωτοφανοῦς τούτου ὀργανισμοῦ, Κύριοι, δύο τινὰ ἐπιτυγχάνομεν· ἀφ’ ἑνὸς τὰ μεγάλα κέρδη, τὰ ὁποῖα ἀπερροφοῦντο ὑπὸ τῶν πολυαρίθμων καὶ πολυωνύμων μεσαζόντων προσώπων ἐν τῇ παραγωγῇ καὶ τῇ καταναλώσει, περιέρχονται εἰς τὴν παραγωγήν, διότι καθορίζονται διὰ τῆς συμβάσεως τιμαὶ σχετικῶς ἱκανοποιητικαὶ διὰ τοὺς κτηματίας, ἢ τοὐλάχιστον καλύπτουσαι ἐντελῶς τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, τὰς παραγωγικὰς τουτέστι δαπάνας, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἐκλείπει καὶ ἡ νοθεία, τὴν ὁποίαν ἐνήργει τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον καὶ ἡ ὁποία ἦτο αἰτία τοῦ περιορισμοῦ τῆς καταναλώσεως, ἐνῷ σήμερον διὰ τοῦ μονοπωλίου θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ βελτίωσις καὶ ἐξευγένισις τῆς ποιότητος, τοῦθ’ ὅπερ θὰ συντελέσῃ σπουδαίως εἰς τὴν ἐξάπλωσιν τῆς καταναλώσεως τοῦ προϊόντος. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, Κύριοι, κηρύσσομαι ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου· ἀλλὰ δὲν ἀποκρύπτω, ὅτι εὑρίσκω καὶ ἐγὼ ὅρους τινὰς χρῄζοντας βελτιώσεως. Διὰ τοῦτο θὰ δώσω σημείωμα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα μὴ μακρηγορήσω. Πρὶν ἔτι περατωθῶσιν αἱ διαπραγματεύσεις καὶ πρὶν ἔτι ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις, ὡς ἐκ τῶν δισταγμῶν, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐξέφρασε κατά τινα συνεδρίασιν, συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ μονοπωλίου κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς κ. Πετιμεζᾶς, πεισθέντες ἐκ τῶν σχετικῶν τούτων δηλώσεων, ὅτι θὰ ἦναι ἀδύνατος ἡ ἐφαρμογὴ ἐφέτος τοῦ μονοπωλίου, καὶ φρονοῦντες ὅτι ἔδει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ περὶ τοῦ ἀποθέματος τοῦ παρελθόντος, ὑπεβάλομεν νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ὑποχρεοῦται νὰ ἀγοράζῃ τὸν σταφιδόκαρπον πρὸς 140 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, τὸ μὲν ἵνα ἀποσοβηθῇ ἡ ἐπαπειλουμένη κρίσις καὶ ῥυθμισθῶσι τιμαὶ ἱκανοποιητικαὶ διὰ τοὺς κτηματίας, τὸ δέ, ἵνα ἐκλείψῃ τὸ ἀπόθεμα, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ φέρῃ εἰς πολὺ δυσχερῆ καὶ ἐπιζήμιον θέσιν τὴν λειτουργίαν τοῦ μονοπωλίου. Εὐτυχῶς ἡ περίπτωσις αὕτη ἀπησχόλησε σπουδαίως τὸν κ. Πρωθυπουργόν, καὶ οὗτος, ὡς ἐβεβαίωσε κατά τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων, προῆλθεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς ἐπίτευξιν δανείου 5,000,000 δραχμῶν, ἵνα δι’ αὐτοῦ καὶ διὰ τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν σπουδαῖον τοῦτον σκοπόν.

§89Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπον ἐγὼ αὐτό;

§90Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Ὁ κύριος Γούναρης εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῷ ἀνεκοίνωσεν αὐτό, ἐβεβαιώσατε δὲ καὶ ὑμεῖς τοῦτο.

§91Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον, ὅτι μελέτη μόνον γίνεται· λεπτομερείας δὲν εἶπον εἰς τὴν Βουλήν.

§92Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Μάλιστα· εἴπετε, ὅτι γίνεται μελέτη.

§93Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πᾶσα μελέτη, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι αὕτη, εἴτε αὐτὴ, διὰ τὴν ὁποίαν ἀσχολούμεθα, εἴτε ἐκείνη, ἧς ἐμνήσθη ὁ κύριος ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς, θὰ χρησιμεύσῃ μόνον διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν συνωμολογήθη μὲν ἡ σύμβασις καὶ ἐκυρώθη, δὲν ἐγένετο δὲ δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ κατὰ τὸ 1903. Καὶ δὲν γνωρίζω μὲν, τί φρονεῖ ὁ κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς, ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ μέτρον δὲν θὰ ἦναι διαρκὲς, διότι ἄλλως θὰ ἔχωσι σοσιαλισμόν.

§94Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Αὐτὸ εἶπον ἀκριβῶς, ὅτι, ἐπειδὴ ἐξεφράσατε δισταγμὸν, ὅτι ἐφέτος ἐνδέχεται νὰ μὴ λειτουργήσῃ τὸ μονοπώλιον, διὰ τοῦτο τὸ μέτρον ἐπεβάλλετο, ἵνα προληφθῇ ἡ κρίσις. Πέποιθα, ὅτι ἡ Ἑταιρεία θέλει ἀποδεχθῆ εὐκόλως τὰς ὑποδεικνυομένας ὑπὸ τῆς Βουλῆς βελτιώσεις, ἵνα οὕτω κατασταθῇ ὡς οἷόν τε ἀρτία ἡ σύμβασις καὶ προστατευθῶσιν ἐν δικαίᾳ ἀναλογίᾳ τὰ συμφέροντα τῶν τε παραγωγῶν καὶ τῆς Ἑταιρείας.

§95ΧΑΡΙΛ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Δὲν κηρύττετε περατωμένην τὴν συζήτησιν, κύριε Πρόεδρε;

§96Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι ὁ κ. Παναγιωτόπουλος καὶ ἄλλοι, ἵνα ὁμιλήσωσι.

§97ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τότε καλλίτερον νὰ διακόψωμεν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′. (Γίνεται διακοπὴ, ὥρᾳ 8 καὶ 7′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ. μ.)

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Σπυρίδων Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§100ΣΠΥΡ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐσκόπουν, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ λάβω τὸν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς περὶ μονοπωλίου τῆς σταφίδος συμβάσεως, προτιθέμενος νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ συνόλου αὐτῆς, διότι ἐπεθύμουν, ἵνα τὴν ἐμὴν γνώμην καὶ τὴν ἐμὴν ψῆφον ῥυθμίσω μετὰ τὴν ἐξέτασιν καὶ διύλισιν ὅλων τῶν ζητημάτων, ἅτινα ἤθελον ἐκτυλιχθῆ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν καθέκαστα τῆς συμβάσεως. Ἐσκόπουν δὲ τοῦτο, διότι δὲν γνωρίζω, μετὰ τὸν ἀτυχῆ ἡμῶν πόλεμον, ζήτημα σπουδαιότερον καὶ ἐθνικώτερον τούτου, τὸ πικρὸν δ’ ἐκείνου ἀποτέλεσμα ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἡμῖν παράδειγμα, ὅπως νηφαλιώτερον σκεπτώμεθα καὶ δρῶμεν ἐπὶ ἐθνικῶν τοὐλάχιστον ζητημάτων, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἀποφάσεις ἡμῶν δέον νὰ ἐμπνέῃ εἷς ἱερὸς σκοπὸς, εἷς ἐμπνευσμένος πόθος, τὸ κοινόν τε καὶ ἐθνικὸν ἐνδιαφέρον. Ἐνώπιον τούτου πᾶσα ἑτέρα σκέψις πρέπει νὰ ὑποχωρήσῃ, διότι πᾶσα ἑτέρα σκέψις τείνει εἰς τὸ νὰ καταργήσῃ τὴν ἐπικυριαρχίαν τοῦ συνόλου καὶ ἀντικαταστήσῃ αὐτὴν διὰ τῆς ἐπικυριαρχίας τοῦ ἀτόμου. Καταργουμένης δὲ τῆς ἐπικυριαρχίας τοῦ συνόλου τῆς κοινωνίας, ἐφ’ ἧς ἐρείδεται τὸ κῦρος τῆς Πολιτείας, παύει ἡ εὐημερία τοῦ ἀτόμου καὶ καταστρέφεται ὁ ἑνωτικὸς σύνδεσμος τῆς Πολιτείας, ὃν ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συγκρατήσωμεν, καὶ θὰ συγκρατήσωμεν, ὅταν νηφαλιώτερον σκεπτώμεθα καὶ δρῶμεν, ὅταν μετὰ θάρρους καὶ εὐσυνειδησίας λέγωμεν τῷ λαῷ τὴν πικρὰν ἀλήθειαν (καὶ οὐχὶ ὅταν ἐπιτηδείως δημοκοποῦντες ἐκμεταλλευώμεθα αὐτὸν), ὅταν τοῦτον μαινόμενον συγκρατῶμεν ἐκ τοῦ ὀλέθρου, εἰς ὃν ζητεῖ νὰ ῥίψῃ τὸν τόπον, ὅταν, λέγω, συγκρατῶμεν αὐτόν, ἔστω καὶ μὲ θυσίαν οὐχὶ πλέον τῆς δημοτικότητος ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς ὑπάρξεώς μας, ὅταν δὲν κηρυττώμεθα ὑπὲρ μέτρων, ἅτινα ἐντεῦθεν ἐπισήμως ἀποτροπιαζόμεθα, ὡς ἀπαίσια καὶ τερατώδη, ὅταν δὲν ὑποχωρῶμεν, ἀνακρούοντες πρύμναν πρὸ τῆς πρώτης πνοῆς τῆς ἀντιδημοτικότητος. Καὶ ἐνῷ, Κύριοι, ἡ συναίσθησις τοῦ ὕψους τοῦ φλέγοντος τούτου ζητήματος μὲ καθίστα τοσοῦτον περίφροντιν, ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πάνυ ὀρθῶς, ζητεῖ τὴν σύμπραξιν πάντων τῶν δυναμένων νὰ προσφέρωσί τι, ἔστω καὶ πόρρωθεν. Καὶ ἡ γνώμη αὐτοῦ, Κύριοι, ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ πρόσκλησις τοῦ σεβαστοῦ καὶ εὐγενοῦς ἀρχηγοῦ μου κ. Θεοτόκη εἰς τὸ νὰ προσφέρωμεν πάντες τὴν σύμπραξιν ταύτην κατὰ πεποίθησιν καὶ ἀσχέτως πάσης πολιτικῆς ἀπόψεως, μὲ φέρει ἐπὶ τὸ βῆμα, ἵνα ὑποβάλω ὑμῖν, δειλῶς ὅμως, καὶ τὰς ἐμὰς γνώμας. Λέγω δειλῶς, Κύριοι, διότι τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα ἀπαιτεῖ τοιαύτην καὶ τηλικαύτην ποικιλίαν γνώσεων, ὥστε ἑκάστη τούτων ὡς ἰδία ἐπιστήμη δύναται νὰ θεωρηθῇ. Ποία ἐμπορία εὐρύτερον καὶ ἐθνικώτερον τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος δύναται νὰ ὑπάρξῃ; ἢ ποῖον προϊόν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις ποικιλωτέρων καὶ περισσοτέρων βιομηχανικῶν κλάδων; ἢ ποῖος γεωργικὸς κλάδος ἔχει ἀνάγκην εὐρυτέρων γνώσεων καὶ μεγαλειτέρων μέσων τοῦ τῆς σταφίδος; Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου, ποῖον προϊόν, εἴτε γεωργικὸν εἴτε βιομηχανικόν, δύναται νὰ καταστήσῃ τοσοῦτον εὐαίσθητον τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς τε κοινωνίας καὶ τῆς Πολιτείας, ὅσον ἡ σταφὶς ἡμῶν; καὶ τέλος, τίς θέλει προσφέρει μεγαλειτέραν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον τῆς τοῦ δυναμένου νὰ ἀνοίξῃ αὐτῷ τὰς ἐπισήμους πύλας τοῦ κόσμου; Ποῖον δ’ ἑπομένως ἄλλο προϊόν μεγαλειτέραν σημασίαν τούτου δύναται νὰ ἔχῃ, ὑπὸ γεωργικὴν, βιομηχανικὴν καὶ ἐμπορικήν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν καὶ πολιτικὴν ἔποψιν; Ἰδοὺ Κύριοι, οἱ λόγοι, οἵτινες μὲ καθιστῶσι δειλόν, ἀλλὰ καὶ οἵτινες πρέπει νὰ καταστήσωσι καὶ ὑμᾶς τοιούτους, προκειμένου ν’ ἀποφανθῆτε ἐπὶ μέτρων ἐθνικῶς πλέον θιγόντων τήν τε πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς πατρίδος ἡμῶν. Διότι τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος, Κύριοι, δὲν εἶναι ζήτημα κοινοτήτων, οὔτε ζήτημα τοπικισμοῦ. Ἄν δὲ ἡγεμόνες κραταιῶν καὶ ἐνδόξων Κρατῶν τρέχωσιν ἀνὰ τὴν ὑφήλιον καὶ τὴν Παλαιστίνην πρὸς ὑποστήριξιν ἀτομικῶν συμφερόντων Ἑβραίων μὲν, ἀλλ’ ἀποίκων ὑπηκόων των, ἂν ἡ ἐμπορία ῥυθμίζῃ τὴν πολιτικὴν τῶν μεγάλων Κρατῶν, ἡμεῖς, οἱ μηδὲν δυνάμενοι, ἂς περιφρουρήσωμεν τοὐλάχιστον τὸ μόνον πολύτιμον προϊόν, ὃ ἡ φύσις ἐδωρήσατο ἡμῖν, καὶ ἂς μὴ ῥίψωμεν τὰ ἅγια τοῖς κυσὶ ἀντὶ πινακίου φακῆς. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ λόγοι οὗτοι κατέστησάν με τοσοῦτον περίφροντιν, ἐὰν οἱ λόγοι οὗτοι πρέπῃ νὰ διευθύνωσι τὰς σκέψεις καὶ ἀποφάσεις ἡμῶν, αἱ δηλώσεις τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ εὐγενοῦς ἀρχηγοῦ μου κυρίου Θεοτόκη μὲ φέρουσιν ἐπὶ τὸ βῆμα, ἵνα ὑποβάλω ὑμῖν σκέψεις τινάς, ὡς μέλος Κοινοβουλίου, αἰσθανόμενον τὰς ἐθνικὰς αὐτοῦ ὑποχρεώσεις, σκέψεις ἀντιπροσώπου σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, ποθοῦντος νὰ συντελέσῃ πάσῃ δυνάμει ὑπὲρ τῆς προόδου τοῦ τόπου αὐτοῦ καὶ τῆς εὐημερίας τῶν συμπολιτῶν του, σκέψεις τέλος σταφιδοπαραγωγοῦ, πεῖραν πικρὰν τῆς τύχης τοῦ προϊόντος τούτου σχόντος. Φειδόμενος ὅμως τοῦ πολυτίμου ὑμῶν χρόνου, καὶ ἀκολουθῶν τὴν γνώμην τοῦ σεβαστοῦ μοι ἀρχηγοῦ κυρίου Θεοτόκη, περιορίζομαι νὰ ὑποβάλω ὑμῖν σήμερον, ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ἰωάννου Νικολαΐδου, ἐγγράφως τὰς σκέψεις ἡμῶν, ἐπιφυλασσόμεθα δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν καθέκαστα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν σχετικὴν ἀνάπτυξιν, ἂν παραστῇ πρὸς τοῦτο ἀνάγκη. Δηλῶ δὲ, ὅτι δὲν θὰ ψηφίσω οὔτε τὴν ἀρχὴν οὔτε τὸ σύνολον τῆς συμβάσεως, ἂν μὴ αἱ βάσεις τῶν σκέψεών μου ἤθελον γείνῃ ἀποδεκταί.

§101Ν. Γ. ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Ἐσκόπουν, κύριοι Βουλευταί, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς συμβάσεως τοῦ μονοπωλίου ἐν ἐκτάσει, ἀλλὰ πειθόμενος εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ σεβαστοῦ μοι ἀρχηγοῦ, βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας κ. Θεοτόκη, περιωρίσθην νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις μόνον ἐγγράφους, αἵτινες καὶ κατετέθησαν ἤδη εἰς τὸ Προεδρεῖον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ ἀναπτύξω διὰ τοῦ λόγου τινὰς ἐξ αὐτῶν, διότι μόνον διὰ λίαν μακροσκελοῦς ὑπομνήματος θὰ ἠδύναντο καλῶς νὰ ἐννοηθῶσι καὶ δικαιολογηθῶσι· δυστυχῶς ὅμως τοιαῦτα ὑπομνήματα οὔτε νὰ διατυπωθῶσιν εἶναι εὔκολον, ἀλλ’ οὔτε ὑπάρχει καιρὸς, ἵνα μελετηθῶσι. Συνεπῶς ζητῶ τὴν εὐμενῆ προσοχήν σας ἐπὶ τῶν παρατηρήσεών μου τούτων, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ γείνωσι δεκταὶ αὗται ὑπό τε τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑταιρείας. Ἐν πρώτοις ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς συμβάσεως τοῦ μονοπωλίου, θεωρῶν ὅτι δι’ οἱουδήποτε τρόπου πρέπει νὰ σωθῇ ὁ παραγωγὸς ἐκ τῆς δουλείας, εἰς ἣν εὑρίσκεται σήμερον ἕνεκα τοῦ ἀθλίου τρόπου τῆς ἐμπορίας τοῦ εἴδους τούτου καὶ τῆς ἀσυνειδήτου τοκογλυφίας· ἀλλὰ σῳζόμενος ἐκ τῆς μιᾶς δὲν πρέπει νὰ περιπέσῃ εἰς ἑτέραν εἰκοσαετῆ, — ἀναγκαστικὴν ταύτην — καὶ θὰ ἐμπέσῃ εἰς ἑτέραν δουλείαν, ἂν μὴ τροποποιηθῶσιν ἄρθρα τινὰ τῆς συμβάσεως, ἐξασφαλίζοντα αὐτῷ τὸν τρόπον τῆς προσφυγῆς αὐτοῦ εἰς τὴν διαιτητικὴν ἐπιτροπὴν καὶ τῆς ἐν ταχυτάτῳ χρόνῳ ἐκδόσεως δικαίας ἐπὶ τῶν παραπόνων του ἀποφάσεως, ὅπως μὴ ἀναγκάζηται πιεζόμενος νὰ παραδίδῃ τὸ προϊὸν αὐτοῦ εἰς οἱανδήποτε τιμὴν τῇ Ἑταιρείᾳ. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς κατ’ ἄρθρον παρατηρήσεις. Ἡ πρώτη παρατήρησις ἀφορᾷ τὰς ἀναφερομένας ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 προθεσμίας, ἃς παραχωρεῖ ἡ σύμβασις τῇ Ἑταιρείᾳ. Ἐν αὐτῷ ἀναφέρεται, ὅτι ὁ χρόνος τῆς συστάσεως τῆς Ἑταιρείας δὲν δύναται νὰ ᾖ μεταγενέστερος τῆς 18/31 Μαρτίου 1904, κατόπιν ὁ χρόνος τῆς πρὸς δημοσίαν ἐγγραφὴν ἐκδόσεως τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου δὲν δύναται νὰ ᾖ μεταγενέστερος τῆς 17/30 Ἀπριλίου 1904, ἡ δὲ καταβολὴ τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου λιρῶν γενήσεται τὸ βραδύτερον τὴν 1/14 Ἰουλίου 1904. Φρονῶ, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Ἑταιρεία προτείνει ν’ ἀναλάβῃ τὸ μονοπώλιον καὶ τώρα ἀκόμη, ἤτοι μετὰ δύο μῆνας, — διότι βεβαίως προτείνει τοῦτο σοβαρῶς, — δύναται πολὺ περισσότερον νὰ περιορίσῃ τὰς εἰρημένας προθεσμίας καὶ δεχθῇ τοὐλάχιστον νὰ συντομευθῶσιν αὗται κατὰ δύο μῆνας, ἡ τελευταία δηλονότι νὰ λήγῃ τὴν 1/14 Ἰουλίου 1904. Τοιουτοτρόπως, ἐν περιπτώσει ἀποτυχίας τοῦ μονοπωλίου, — ὅπερ οὐδεὶς εὔχεται, — θὰ ἔχωμεν τοὐλάχιστον τὸν καιρὸν νὰ λάβωμεν τὰ κατάλληλα νομοθετικὰ ἢ ἄλλα μέτρα καὶ μὴ μείνωμεν ἐν ἐκκρεμότητι μέχρι τῆς 1/14 Ἰουλίου τοῦ 1904 ἐκτεθειμένοι οὕτως εἰς τὸ ἄγνωστον. Τὴν τροπολογίαν μου ταύτην ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν δικαίαν ὑμῶν κρίσιν. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 6 ἐδαφίῳ βʹ ἀναφέρεται, ὅτι «ἐπιτρέπεται ἡ μετὰ προηγουμένην πρὸς τὴν Ἑταιρείαν δήλωσιν ἀντικατάστασις τῶν ὑφισταμένων σταφιδαμπέλων διὰ νέων τοιούτων ἴσης ἐκτάσεως ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἢ ἄλλου ἐδάφους τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας». Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἐνταῦθα ἡ ἑξῆς περίοδος: «ὡς καὶ ἡ ἀναφύτευσις τῶν ἐκριζωθεισῶν πρὸ δύο ἐτῶν τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦ κυροῦντος τὴν παροῦσαν σύμβασιν νόμου, ὀφείλοντος ὅμως τοῦ ἰδιοκτήτου νὰ δηλώσῃ τὴν πρόθεσίν του ταύτην πρὸς τὴν Ἑταιρείαν ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως.» Ὁ λόγος τῆς προσθήκης ταύτης εἶναι ὁ ἑξῆς. Πλεῖστοι κτηματίαι ἔχουσιν ἐκριζώσει τὰς σταφιδαμπέλους των μὲ τὸν σκοπὸν νὰ φυτεύσωσι νέας μετὰ παρέλευσιν δύο ἐτῶν, καλλιεργοῦσι δὲ προσωρινῶς δημητριακοὺς καρποὺς, ἢ ἄλλα προϊόντα, ὅπως κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἡ γῆ ἀναλάβῃ τὰς ἰδιότητας, αἵτινες ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἀναφύτευσιν τῶν σταφιδαμπέλων. Ἐὰν λοιπὸν τοῦτο ἀπαγορευθῇ διὰ τῆς συμβάσεως, ὡς ἔχει ψηφιζομένης, οἱ ἄνθρωποι οἱ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας εὑρισκόμενοι θὰ στερηθῶσιν ἀδίκως τοῦ δικαιώματος των τούτου, πρᾶγμα ἀπᾷδον εἰς ὅλας τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου τῆς ἰδιοκτησίας. Ἤδη ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, κύριοι Βουλευταί, ἐπικαλούμενος καὶ τὴν μέριμναν τοῦ σεβαστοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ καθορίζοντος τὰς τιμὰς τοῦ σταφιδοκάρπου τῶν Ἰονίων νήσων. Ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, τὸ ἄρθρον 9 ἀσχολεῖται περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, κατατάσσον εἰς τὴν τάξιν τῶν κατηγοριῶν δʹ, εʹ καὶ ϛʹ τὸ προϊὸν τῆς Ἑπτανήσου, ἐνῷ εἰς τὰς κατηγορίας ταύτας ἀναγράφονται ἐπαρχίαι, αἵτινες παράγουσι σταφιδόκαρπον κατωτέρων ποιοτήτων, πωλουμένων εἰς πολὺ κατωτέρας τιμάς...

§102ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δύνασθε νὰ μᾶς ὀνομάσητε τὰς ἐπαρχίας ταύτας;

§103Ν. Γ. ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Αἱ σταφίδες τῶν Γαργαλιάνων, Κυπαρισσίας, Πύργου, Μεσολογγίου κλπ. εἰσὶ κατωτέρας ποιότητος. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ Κεφαλληνία παράγει σταφιδόκαρπον πωλούμενον εἰς εἰδικὰς ἀγορὰς, ὡς εἰς Ὁλλανδίαν, Βέλγιον καὶ εἰς πλεῖστα μέρη τῆς Γερμανίας, εἰς τιμὴν κατὰ εἰκοσιπέντε φράγκα κατὰ χιλιόλιτρον μεγαλειτέραν τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος τῶν εἰρημένων ἐπαρχιῶν. Ἐν τούτοις ἐν τῇ συμβάσει συνανεμίχθησαν καὶ ὑπήχθησαν εἰς τὰς αὐτὰς κατηγορίας, καίτοι, ὡς εἶπον, ἡ σταφὶς τῆς Κεφαλληνίας, ἕνεκα τῆς γλυκύτητος αὐτῆς, ἐτιμᾶτο ἄλλοτε δύο ἕως τρία σελίνια κατ’ ἀγγλικὸν στατῆρα πλέον τῶν ἄλλων, ἀλλὰ καὶ σήμερον ἔτι, καίπερ μὴ ἐπιμελουμένη, τιμᾶται κατὰ 20 φράγκα κατὰ χιλιόλιτρον πλέον τῶν παραγομένων ἐν ταῖς ῥηθείσαις περιφερείαις. Τούτου ἕνεκεν ἐπάναγκες θεωρῶ, εἴτε νὰ ὁρισθῇ ἰδία κατηγορία διὰ τὴν σταφίδα τῆς Ἑπτανήσου, εἴτε νὰ ταχθῇ αὕτη εἰς τὴν γʹ, δʹ καὶ εʹ κατηγορίαν, ἀντὶ τῆς δʹ, εʹ καὶ ϛʹ. Ἀλλὰ καὶ ἕτεροι σπουδαῖοι λόγοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν. Ἐν παραδείγματι, ἡμεῖς σήμερον παραδίδομεν τὴν σταφίδα εἰς ἀγγλικὰς λίτρας 1000, ἐνῷ διὰ τῆς συμβάσεως, ὑπαγόμενοι εἰς τὸ μέτρον τῶν ἑνετικῶν λιτρῶν, θὰ παραδίδωμεν μὲ τὰς αὐτὰς τιμὰς 1050 λίτρας σταφίδος· δηλαδὴ ἡ σύμβασις, ἀντὶ νὰ καλλιτερεύσῃ, θὰ ἐπεδεινώσῃ τὴν θέσιν μας, διότι ὑποθέτω, ὅτι ἐνοήσατε τὴν διαφορὰν, ἥτις εἶναι κατάδηλος. Ἕτερος ἐπίσης λόγος τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν τῆς ἡμετέρας σταφίδος εἶναι ὁ ἑξῆς. Ἡ Ἑπτάνησος, ὡς γνωρίζετε, πληρώνει σήμερον τὸν φόρον της πρὸς τὸ Δημόσιον ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς σταφίδος, ἤτοι 20,70 τοῖς ἑκατὸν, ὡς θὰ πληρώνῃ καὶ κατὰ τὴν σύμβασιν. Ὕψιστον λοιπὸν συμφέρον ἔχει καὶ τὸ Κράτος νὰ αὐξηθῶσιν αἱ τιμαὶ αὐτῆς, διότι, ὅσον αὐταί εἰσιν ἀνώτεραι, τόσον περισσότερα θὰ εἰσπράττῃ τὸ Κράτος. Π. χ. ἐὰν πωλήσωμεν τὴν σταφίδα πρὸς 170 φράγκα τὴν χιλιάδα, τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ 20,70 τοῖς ἑκατὸν ἐκ τῶν φρ. 170, θὰ εἰσέπραττε δὲ βεβαίως ὀλιγώτερον, ἂν ἡ τιμὴ αὐτῆς ὡρίζετο εἰς 150 ἢ 135 φράγκα. Εἶναι εὐνόητος ἡ διαφορὰ, καὶ σημαντικῶς θὰ ὠφεληθῇ τὸ Κράτος ἐκ τῆς ἀνατιμήσεως τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος τῶν Ἰονίων νήσων. Ἀλλ’ οὔτε ἡ Ἑταιρεία, κύριοι Βουλευταὶ, ζημιοῦται, διότι ἔχει τὸ πλεονέκτημα, ὅτι πληρώνουσα δι’ ἡμᾶς ἐξαγωγικὸν δασμὸν, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 18 τῆς συμβάσεως, ῥητῶς λέγοντος, ὅτι «τοὺς κειμένους ἐπὶ τῆς σταφίδος δημοσίους, δημοτικοὺς καὶ λιμενικοὺς φόρους καταβάλλει ἡ Ἑταιρεία», πληρώνει πολὺ ὀλιγώτερον ἀφ’ ὅσον πληρώνουν ὅλα τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἦτο μάλιστα δίκαιον, νὰ ἀπέδιδεν ἡ Ἑταιρεία εἰς τοὺς Ἑπτανησίους παραγωγοὺς τὴν διαφορὰν τοῦ δασμοῦ τὴν μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν καὶ τῆς Ἑπτανήσου, πάντως ὅμως εἶναι ἀδιαφιλονικήτως δίκαιον νὰ αὐξηθῶσιν αἱ τιμαὶ τοῦ προϊόντος τῶν Ἰονίων νήσων. Ἡ διαφορὰ ἄλλως τε τοῦ δασμοῦ, ὃν θὰ πληρώνουν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ τῶν Ἰονίων νήσων, ψηφιζομένης, ὡς ἔχει, τῆς συμβάσεως, θέτει ἡμᾶς εἰς θέσιν τοιαύτην, ὥστε ἀντὶ ὠφελείας νὰ ὑποστῶμεν βλάβην ἐκ τοῦ μονοπωλίου. Αἱ παρατηρήσεις αὗται, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δὲν ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἅπαντες οἱ Βουλευταὶ τῶν Ἰονίων νήσων πολὺ θὰ λυπηθῶσι, μὴ δυνάμενοι νὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ δώσωσι λευκὴν ψῆφον εἰς τὴν σύμβασιν, διότι διὰ ταύτης προσγίγνεται μέγα ἀδίκημα εἰς ἐπαρχίας παραγούσας 40 ἑκατομμύρια λίτρας ἐτησίως, καὶ οὐδὲν ἄλλο ἐχούσας εἰσόδημα. Ἑτέρα παρατήρησις, δευτερευούσης μὲν, ἀλλ’ ἐπίσης σοβαρᾶς σημασίας, εἶναι ἡ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14. Ἐν τῷ ἐδαφίῳ ὀγδόῳ τοῦ ἄρθρου 14 ἀναφέρεται, ὅτι «ἐν περιπτώσει προσφυγῆς εἰς τὴν διαιτησίαν, παρακρατεῖ ἡ Ἑταιρεία 15% ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ἐκτιμητῶν αὐτῆς ὁρισθέντος τιμήματος τῆς παραλαμβανομένης ὑπ’ αὐτῆς σταφίδος μέχρις ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως». Διατὶ ὅμως, ἐρωτῶ, νὰ παρακρατῇ 15%, καὶ οὐχὶ τὰ 2%, ἅτινα ὁρίζει ἡ σύμβασις ὡς ποινὴν κατὰ τοῦ πωλητοῦ, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ διαιτησία ἀποβῇ κατ’ αὐτοῦ; Δὲν φρονεῖτε, ὅτι ἐξασκεῖται πίεσίς τις ἐπὶ τοῦ πωλητοῦ διὰ τῆς ὑπερόγκου ταύτης παρακρατήσεως; Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἐπίσης ἄρθρου ἑτέρα παρατήρησις εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἐν τῷ ἑβδόμῳ ἐδαφίῳ αὐτοῦ ἀναφέρεται, ὅτι «ἡ προσφυγὴ εἰς τὴν διαιτησίαν γίνεται ὑπὸ τῶν μερῶν διὰ δηλώσεως τοῦ ἐκτιμητοῦ, καταχωριζομένης εἰς τὸ βιβλίον τῶν ἀποφάσεων τοῦ διαιτητοῦ», ἀπὸ δὲ τῆς δηλώσεως ταύτης ἐντὸς ἑπτὰ ἡμερῶν, κατὰ τὸ ἐδάφιον ἔνατον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 14, ὀφείλει νὰ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς διαιτητικῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἡ προθεσμία αὕτη ἄρχεται, ὡς εἴπομεν, ἀπὸ τῆς καταχωρίσεως τῆς δηλώσεως ἐν τῷ βιβλίῳ. Φρονῶ ὅτι δέον νὰ προστεθῇ μετὰ τὴν λέξιν «διαιτητοῦ» ἡ λέξις «αὐθημερὸν», διότι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῶσι πλεῖσται δηλώσεις, καὶ ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος νὰ ἀναβάλῃ ἐς αὔριον τὴν καταχώρισιν, τοιουτοτρόπως δὲ αἱ ἑπτὰ ἡμέραι, ἐντὸς τῶν ὁποίων δέον νὰ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις, νὰ μὴ ἀρχίζωσι ποτέ. Εἶναι ἐπίσης ἐπάναγκες, ἐν τέλει τοῦ ἐδαφίου ἐνάτου τοῦ ἄρθρου 14 νὰ προστεθῇ ἡ φράσις: «Παρελθούσης τῆς προθεσμίας ταύτης ἀπράκτου, ἡ Ἑταιρεία ὑπόκειται εἰς ποινὴν 5 δραχμῶν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν βραδύτητος ἐπὶ 1000 λιτρῶν.» Διότι τί θὰ κάμῃ ὁ παραγωγὸς, ἂν βραδύνῃ ἡ ἔκδοσις τῆς ἀποφάσεως ἐπὶ δύο μῆνας λ. χ. ἢ καὶ πλέον; Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16 ἡ τροπολογία μου ἀναφέρει, ὅτι ἡ πληρωμὴ εἰς χρυσὸν δέον νὰ γίνεται δι’ ἐπιταγῆς ἐπὶ ἀνεγνωρισμένων Τραπεζῶν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 23 ἐγένοντο πλεῖσται παρατηρήσεις. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ἀντὶ τῆς φράσεως «ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ παραγωγὴ καταδειχθῇ μικροτέρα τῶν 250 ἑκατομμυρίων κλπ.», θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐτίθετο ἡ φράσις: «ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ παραγωγὴ ἔτους τινὸς καταδειχθῇ μικροτέρα τοῦ ἀναγκαιοῦντος διὰ τὴν κατανάλωσιν ποσοῦ, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς καταναλώσεως τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν...» κλπ. Ἤδη ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ σπουδαίου ζητήματος. Εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς ζήσαντας ἐν Ἀγγλίᾳ ἢ τοὺς γινώσκοντας τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ τὸν ἀγγλικὸν χαρακτῆρα, οἵαν σπουδαίαν ἀσκοῦσιν ἐπιρροὴν καὶ δύναμιν ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου ἐν γένει τὰ διάφορα σωματεῖα καὶ αἱ διάφοροι corporations. Ὡς γνωρίζετε καὶ ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἐκ τῶν δημοσιευθέντων ἐν τῷ τύπῳ, τὸ σωματεῖον τῶν Ἄγγλων παντοπωλῶν (grocers), ἐξ 80 χιλιάδων μελῶν συγκείμενον, διὰ τοῦ προέδρου αὐτοῦ διεμήνυσεν, ὅτι κακῶς θὰ διατεθῶσιν οἱ Κύριοι οὗτοι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ μονοπώλιον τῆς σταφίδος. Εἶναι ἀνάγκη τάχα νὰ εἴπῃ τις, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν ἄνευ μερίμνης τινὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, δὲν πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν κατανάλωσιν τοῦ πρωτίστου προϊόντος τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν αὐθαίρετον διοίκησιν τῆς Ἑταιρείας, κινδυνεύοντες οὕτως, ἐν ᾗ περιπτώσει ἀποτύχῃ τὸ μονοπώλιον, νὰ εὕρωμεν κλειστὰς τὰς θύρας τῆς καταναλώσεως; Ἐκ τῶν σκέψεων τούτων ὁρμώμενος, ὑπέβαλον τὰς ἐπὶ τῶν ἄρθρων 24, 25 καὶ 28 παρατηρήσεις μου, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῶσιν αὗται σπουδαίως ὑπ’ ὄψιν. Ἡ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 30 τροπολογία μου σκοπὸν ἔχει τὴν διαγραφὴν τῆς φράσεως «ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι ἐφικτόν», διὰ λόγον εὐνόητον. Ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ τεθῇ ῥητῶς ἡ φράσις: «πάντες δὲ οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἑταιρείας, ἐκτὸς ἐν ἀνάγκῃ τῶν διευθυντῶν καὶ διαχειριστῶν, ἔσονται Ἕλληνες, ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν»...

§104ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διατὶ μόνον ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν;

§105Ν. Γ. ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Χάριν αὐτῆς τῆς Ἑταιρείας, διότι οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἔχουσιν εἰδικότητά τινα εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἐπιμένω. Τὸ ἄρθρον 31 ἀσχολεῖται ἐν ἐδαφίῳ τετάρτῳ περὶ τῶν ἐργοστασίων ξυλίνων κιβωτίων. Νομίζω, ὅτι ἔδει νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Ἑταιρεία, ἐν τοῖς σταφιδικοῖς κέντροις, ἔνθα ἡ παραγωγὴ ὑπερβαίνει τὰ 10 ἑκατομμύρια, νὰ συστήσῃ τοιαῦτα ἐργοστάσια. Θεωρῶ περιττὸν τὸ ἄρθρον 40, οὗτινος προτείνω τὴν ἀπάλειψιν, διότι ἐκ τῆς ἀσαφείας αὐτοῦ δυνατὸν νὰ γεννηθῶσι πράγματα εἰς τὸ μέλλον. Ἀντ’ αὐτοῦ δὲ κρίνω εὔλογον νὰ προστεθῇ ἄρθρον, προβλέπον περὶ τῆς τύχης τῶν ἀκινήτων τῆς Ἑταιρείας, οἷον ἐργοστασίων, ἀποθηκῶν κλπ., μετὰ τὸ πέρας τοῦ διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως παρεχομένου προνομίου. Ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, ἐθεώρησα ἐπάναγκες νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλὴν, ἐκπληρῶν τὸ καθῆκόν μου, ὡς ἀντιπρόσωπος σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, πρὸς ἐπιψήφισιν τῶν ἐγγράφως ὑποβληθεισῶν παρατηρήσεών μου. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι κρίνω δίκαιον νὰ ληφθῶσιν αὗται ὑπ’ ὄψιν, καὶ νὰ συστήσω τῷ σεβαστῷ κ. Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπιστήσῃ ἰδίως τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν τιμῶν τοῦ προϊόντος τῶν Ἰονίων νήσων. Θεωρῶ, ὅτι ἀδικοῦνται οἱ συμπολῖταί μου παραγωγοὶ ἐκ τοῦ ἐξευτελιστικοῦ τῶν ἐν τῇ συμβάσει τιμῶν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς τιμὰς ἑτέρων ἐπαρχιῶν, μειονεκτουσῶν πολὺ κατὰ ποιότητα· ἕνεκα τοῦ λόγου δὲ τούτου παρακαλῶ νὰ εἰσακουσθῶσιν αἱ παρατηρήσεις μου, καὶ οὕτω νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ἐν συνειδήσει νὰ δώσω λευκὴν ψῆφον ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου, ὡς διακαῶς ἐπιθυμῶ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§107Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ μὴ πιστευθῇ παρ’ ὑμῶν, ὅτι μὲ ἤγαγεν ἐπὶ τὸ βῆμα κακόβουλον σημερινὸν τηλεγράφημα, δημοσιευθὲν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἐμπρός», καὶ τὸ ὁποῖον μέμφεται ἡμᾶς, τοὺς Βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας Ἄργους, ἐπὶ ἀκηδίᾳ καὶ ἀφασίᾳ, σχετικῶς μὲ τὴν συζητουμένην σύμβασιν τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος, ἥτις δὲν προστατεύει τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας μας, ἀλλὰ καὶ ἀδικεῖ μάλιστα αὐτήν, καθόσον πολὺ προγενεστέρως, ἤτοι ἀπὸ προχθές, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τοῦ ἐπισήμου σημειώματος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὅστις ἤδη μὲ ἐκάλεσε, ὁμιλησάντων τῶν πρὸ ἐμοῦ δηλωσάντων. Ἄλλως τε οὐδ’ ἐγὼ οὐδ’ ἄλλος τις τῶν ἀγαπητῶν μοι τῆς ἐπαρχίας Ἄργους συναδέλφων Βουλευτῶν ἐστοχάσθημεν ποτέ, ὅτι θὰ παρίστατο ἀνάγκη νὰ μᾶς ὑπομνήσῃ τὰς ὑποχρεώσεις μας, ὧν πλήρη ἔχομεν καὶ τὴν γνῶσιν καὶ τὴν συναίσθησιν, ὁ πρῶτος τυχαῖος ἀνώνυμος ἀνταποκριτής. Αἰτῶν συγγνώμην διὰ τὴν παρέκβασιν, Κύριοι, εἰσέρχομαι εἰς τὸ θέμα μου. Ἡ γνώμη, ἡ ἐξενεχθεῖσα, τοῦ νὰ ὑποβάλωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐγγράφως τὰς προτάσεις καὶ τροποποιήσεις των ἐπὶ τῆς συζητουμένης συμβάσεως, δὲν ἔδωκε τὰ προσδοκώμενα εὐάρεστα ἀποτελέσματα, καθόσον μετὰ τοῦτο εὑρέθημεν πρὸ ἀληθοῦς κατακλυσμοῦ τοιούτων ἐγγράφων προτάσεων καὶ τροποποιήσεων, προωρισμένων νὰ δυσχεράνωσιν ἀσφαλῶς τὸ ἔργον τῶν διαπραγματεύσεων. Καὶ διὰ τοῦτο ἐγώ, ὁ μὴ δυνάμενος νὰ λέγω, κατὰ τὸ τηλεγράφημα, ἀλλὰ καὶ κατὰ μείζονα λόγον μὴ δυνάμενος νὰ γράφω, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον, ἀφοῦ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω εἰς μίαν μικρὰν σταφιδικὴν τοῦ Κράτους γωνίαν. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἀνάγκαι ἐπιτακτικαί, ἀνάγκαι σοβαραί, ἀνάγκαι ἐπείγουσαι ἐπιβάλλουσιν εἰς πάντας ἡμᾶς νὰ λάβωμεν μίαν ὁριστικὴν ἐπὶ τέλους ἀπόφασιν περὶ τοῦ ζητήματος τῆς σταφίδος, ὄχι μόνον διότι πρόκειται περὶ τοῦ κυριωτέρου καὶ μᾶλλον πλουτοφόρου προϊόντος τῆς χώρας μας, ἡ ἐξασφάλισις τοῦ ὁποίου θὰ σώσῃ τοὺς δυσφοροῦντας γεωργικοὺς πληθυσμούς, καὶ τὴν ἐν γένει τοῦ Κράτους οἰκονομικὴν κατάστασιν θὰ βελτιώσῃ καὶ προαγάγῃ, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον διότι θ’ ἀπαλλαγῇ καὶ ἡ Πολιτεία ἀπὸ τὴν διηνεκῆ καὶ ἀδιάλειπτον περὶ αὐτοῦ μέριμναν, καὶ θὰ δυνηθῇ νὰ στρέψῃ, ὡς ἔχει ὑποχρέωσιν, τὴν προσοχήν της καὶ ἐπὶ ἄλλα ἐπίσης ζωτικὰ ζητήματα, δεόμενα τῆς μερίμνης καὶ προστασίας αὐτῆς, ὡς ἀφορῶντα ὕψιστα τοῦ Κράτους συμφέροντα. Διότι μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ δέκα καὶ πλέον τώρα ἔτη πᾶσαν τὴν προσοχήν της καὶ πᾶσαν τὴν μέριμνάν της ἐκεῖ ἔχει προσηλώσει, εἰς τρόπον μάλιστα, ὥστε ἄστοργος νὰ φαίνηται εἰς τοὺς ἄλλους μεγάλους γεωργικοὺς πληθυσμούς, τοὺς οὐχὶ ὀλιγώτερον πάσχοντας. Δὲν ἕπεται ὅμως ποσῶς, ὅτι αἱ τοιαῦται ἐπιτακτικαὶ ἀνάγκαι πρέπει νὰ μᾶς παρασύρωσιν εἰς τὴν ἐκδοχὴν καὶ ἐπιψήφισιν οἱουδήποτε μέτρου ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἐνασκουμένης πιέσεως, πρὸς τὴν ὁποίαν φρονῶ, ὅτι καὶ καθῆκον καὶ συμφέρον ἔχομεν νὰ τηρήσωμεν στάσιν ἀδιάφορον, καὶ μόνον πρὸς τὴν ὀρθὴν καὶ εἰλικρινῆ σκέψιν νὰ προσκολληθῶμεν. Οἱ θρῆνοι καὶ αἱ διαμαρτυρίαι τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων δίκαιον εἶναι νὰ μᾶς συγκινῶσιν, ἄδικον ὅμως νὰ μᾶς παρασύρωσι, καὶ μάλιστα μέχρι τοῦ βαθμοῦ νὰ μᾶς ὑφαρπάσωσι τὴν γνώμην. Οὐδὲ ἀρκεῖ τὸ γεγονός, ἐπειδὴ τὸ μονοπώλιον τῆς σταφίδος κρίνεται κατ’ ἀρχὴν ὡς ἡ σώτειρα σανίς, νὰ προβῶμεν σπεύδοντες καὶ ἀβασανίστως εἰς τὴν ἐπιψήφισιν συμβάσεως, ἥτις δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ —καὶ τὸ εὔχομαι ὁλοψύχως—ἡ ἀφετηρία τῆς μελλούσης τοῦ τόπου εὐδαιμονίας, δυνατὸν ὅμως νὰ ἦναι καὶ τὸ πρῶτον καὶ μέγα ὀλίσθημα, ὅπερ νὰ ῥίψῃ καὶ αὐτὸ τὸ πολύτιμον προϊόν καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος εἰς τὴν ὑποδούλωσιν. Ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ ἔξω καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, παντοῖαι ῥίπτονται γνῶμαι, καὶ πολλαὶ προβάλλονται προτάσεις καὶ τροποποιήσεις ἐπὶ θεμελιωδῶν τῆς συμβάσεως διατάξεων. Εὐτύχημα, ὅτι ταύτας δὲν ἀποστέργει ὁ πρακτικὸς νοῦς τῶν χειριζομένων τὸ ζήτημα, τὰς ἐνεργείας τῶν ὁποίων ἐπιστέφει καὶ ὁ πόθος καὶ ἡ γνῶσις τοῦ καλοῦ, ἡ μεγαλειτέρα ἐγγύησις διὰ τὴν εὐόδωσιν τοῦ ὅσον ἐπωφελοῦς, τόσον καὶ δυσχεροῦς τούτου ἔργου. Αἱ γνῶμαι αὗται ἂς ἐξετασθῶσιν, ἂς μελετηθῶσιν, ἂς βασανισθῶσι, καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἂς ἀποφασίσωμεν ὁριστικῶς ὅ,τι συμφέρει καὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὸ προϊόν. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, θεωρῶ τολμηρὸν νὰ ἐπιζητήσω νὰ ἐξενέγκω γνώμας, ἢ νὰ ποιήσωμαι τροποποιήσεις εἴτε ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως εἴτε ἐπὶ τοῦ ἐν γένει μηχανισμοῦ αὐτῆς, εἰσερχόμενος εἰς τὰς λεπτομερείας, καθόσον εἰς τοῦτο πρέπει νὰ προέχῃ ἡ γνώμη τῶν εἰδημόνων καὶ εἰδικῶς ἀσχολουμένων. Καὶ τούτου ἕνεκα θὰ ἀρκεσθῶ νὰ ὑποβάλω σκέψεις μου τινὰς καὶ τροποποιήσεις ἀπαραιτήτους, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν σταφίδα τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας, διὰ τὴν ὁποίαν διαβλέπω ζημίας προκυπτούσας, καὶ κινδύνους ἀναφαινομένους ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως, ὡς ἔχει, τῆς συζητουμένης συμβάσεως. Καὶ πρῶτον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάταξιν τῆς μαύρης σταφίδος, παρατηρῶ, ὅτι αὕτη δὲν ἐγένετο ἐν τῷ δικαίῳ τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ ποιοῦ μέτρῳ, συμπεριληφθεῖσα εἰς τὰς κατηγορίας εʹ καὶ ϛʹ τοῦ ἄρθρου 9 τῆς συμβάσεως. Ἡ τοιαύτη σταφὶς τῆς ἐμῆς ἐπαρχίας εἶναι ὁμοία πρὸς τὴν καλὴν καὶ τὴν δευτερεύουσαν Αἰγίου. Καὶ ὅτι οὕτως ἔχει, τεκμαίρεται, τὸ μὲν ἐκ τοῦ ὅτι πωλεῖται ἐν Αἰγίῳ, ὑπὸ τῶν ἐκεῖ ἐμπόρων ἀγοραζομένη, τὸ δὲ ἐκ τοῦ ὅτι οὐδέποτε ἐπωλήθη καὶ κατὰ τὰ πλέον δύσκολα ἔτη ἔλαττον τῶν ἑκατὸν ὀγδοήκοντα δραχμῶν κατὰ χιλιάδα...

§108Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πόσον ποσὸν τοιαύτης σταφίδος παράγει ἡ ἐπαρχία σας;

§109Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τὸ ἑκατομμύριον... Ἂν δὲ ἤθελέ τις μοὶ προβάλει ὡς δικαιολόγημα τῆς τοιαύτης κατατάξεως τὸ σχετικῶς μικρὸν τῆς παραγομένης ποσότητος, εἰς τοῦτον ἤθελον ἀντιλέξει, ὅτι, ἀκριβῶς διότι δὲν πρόκειται περὶ μεγάλου ποσοῦ, προσήκει, καὶ ἡμεῖς νὰ ἐνδιαφερώμεθα περισσότερον, καὶ ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία νὰ φανῇ πλειότερον ἐνδοτικὴ, ἀφοῦ ἄλλως τε συντρέχει καὶ τὸ ποιὸν τῆς σταφίδος μας. Ἔλεγον λοιπὸν, ὅτι ὁ μαῦρος σταφιδόκαρπος τῆς ἐπαρχίας Ἄργους προσομοιάζει πρὸς τὸν τοῦ Αἰγίου, τὸν περιλαμβανόμενον εἰς τὴν τρίτην καὶ τετάρτην κατηγορίαν, εἰς ἃς προτείνω νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ὁ ἡμέτερος. Δευτέραν παρατήρησιν ποιοῦμαι τὴν ἑξῆς. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 10 τῆς συμβάσεως, προκειμένου περὶ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ τόπου τῶν κέντρων παραλαβῆς τῆς σταφίδος (ἀποθηκῶν), ἀναγράφεται καὶ ἓν εἰς τὴν «ἐπαρχίαν Ἀργολίδος». Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ ἐργασθεῖσα ἐπὶ τῆς συμβάσεως ἐπιτροπὴ νὰ τῇ παρατηρήσω, ὅτι ἐπαρχία Ἀργολίδος δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον· ὑπάρχει ἐπαρχία Ἄργους, ὅπου καὶ πρέπει νὰ ἱδρυθῇ ἡ ἀποθήκη, διότι περὶ τοῦ προϊόντος αὐτῆς πρόκειται. Συνεπῶς προτείνω νὰ διορθωθῇ τὸ γεωγραφικὸν ἢ γραφικὸν λάθος, πρὸς ἀποφυγὴν ἐνδεχομένων παρερμηνειῶν ἐν τῷ μέλλοντι. Τρίτη καὶ τελευταία παρατήρησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἡ ἐπαρχία Ἄργους, ὡς πάντες καλῶς γνωρίζετε, παράγει καὶ ἕτερον εἶδος σταφίδος, τὴν ξανθὴν, τὴν καὶ σουλτανίναν ἐπιλεγομένην. Τὸ ὡραῖον τοῦτο προϊόν οὐδέποτε ἠνώχλησε τὴν Πολιτείαν, οὔτε κἄν ἐζήτησε τὴν συνδρομήν της· προήχθη τῇ ἐπιμελείᾳ καὶ φιλοπονίᾳ τῶν παραγωγῶν, οἵτινες μεγίστην τρέφουσι στοργὴν πρὸς αὐτό, οἵαν τρέφουσι καὶ πρὸς τὰ ποικίλα προϊόντα, ἅτινα καλλιεργοῦσι, μὴ περιορισθέντες — καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμήν των — ἐν τῇ διορατικότητί των εἰς τὴν καλλιέργειαν μόνον τῆς σταφίδος. Τὴν σταφίδα ταύτην ἐμπορεύονται μέχρι σήμερον ἐν Ἀγγλίᾳ οἱ ἐμπορευόμενοι καὶ τὴν μαύρην σταφίδα ἔμποροι, οἵτινες μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ μονοπωλίου θὰ ἐγκαταλείψωσι κατ’ ἀνάγκην τὸ ἐμπόριον τοῦτο, καὶ εἰς ἄλλα θὰ ἐπιδοθῶσιν ἔργα, ἤ, καὶ ἂν ἐξακολουθήσωσί τινες ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν σουλτανίναν, οὗτοι θὰ ὦσιν ἐλάχιστοι, καὶ συνεπῶς θὰ ἐκλείψῃ ἢ ἐπαισθητῶς θὰ μειωθῇ ὁ ἐμπορικὸς ἀνταγωνισμός, ὅστις προάγει τὴν διάδοσιν καὶ ἐξασφαλίζει τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν. Καὶ πολὺ φοβοῦμαι, μήπως μίαν καλὴν πρωΐαν περιέλθωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταφέρωμεν μόνοι τὸ προϊόν μας εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἄγνωστοι ἡμεῖς, εἰς τόπους ξένους, ἀγνοοῦντες τὸν τρόπον τῆς διαδόσεως καὶ καταναλώσεως, καὶ τῶν πρὸς τοῦτο μέσων στερούμενοι, ἢ θὰ τὴν ἀποστείλωμεν εἰς ἐμπόρους ἄλλων ἐμπορευμάτων, ἴσως ὑφασμάτων, ἴσως καὶ ψιλικῶν, ἢ — τὸ βεβαιότερον καὶ φοβερώτερον — θὰ τὴν παραδώσωμεν δεσμίαν ἄνευ ὅρων, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγγυήσεως εἰς τὸ Μονοπώλιον, ὅπερ, ὡς οὐδεμίαν ὑπέχον ἀπέναντι ἡμῶν ὑποχρέωσιν, ἐλάχιστα θὰ μεριμνᾷ διὰ τὴν προκοπὴν τοῦ προϊόντος, καὶ μόνη του προσπάθεια θὰ ἦναι, πῶς νὰ κερδοσκοπῇ εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν...

§110Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐξηγεῖτε, παρακαλῶ, διατὶ βλέπετε κίνδυνον εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν;

§111ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ ἐξήγησεν ἄριστα.

§112Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ ἐπαναλάβω, ἀξιότιμε συνάδελφε. Εἶπον, ὅτι τὴν σταφίδα τὴν σουλτανίναν ἐμπορεύονται μέχρι σήμερον ἐν Ἀγγλίᾳ — διότι ἐκεῖ καταναλίσκεται — οἱ αὐτοὶ ἔμποροι, οἵτινες ἐμπορεύονται καὶ τὴν συνηθισμένην Κορινθιακήν. Ἅμα τῇ ἐγκαταστάσει τοῦ Μονοπωλίου οἱ ἔμποροι αὐτοὶ θὰ παύσωσι πλέον τὸ ἐμπόριον ἀμφοτέρων τῶν σταφίδων, καὶ συνεπῶς ἡ περὶ ἧς πρόκειται σταφὶς θὰ μείνῃ ἀπροστάτευτος.

§113Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν γίνεται μονοπώλιον ἡ σουλτανίνα.

§114Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἐδῶ εἶναι ὁ κίνδυνος... Δὲν γνωρίζω, ἂν κατέστην καταληπτός.

§115Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Καταληπτότατος ἐγείνατε.

§116Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνόησα τὴν ἰδέαν σας.

§117Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εὐκρινὲς τὸ ζήτημα.

§118Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὃν χρόνον συνεζητεῖτο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἡ σύμβασις, οἱ Βουλευταὶ Ἄργους ἐποιησάμεθα διὰ τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προτάσεις, καὶ ἐζητήσαμεν νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ σταφὶς αὕτη εἰς τὴν σύμβασιν, διδομένης μιᾶς λογικῆς καὶ δικαίας τιμῆς, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οὐδέποτε αὕτη ἐπωλήθη ὀλιγώτερον τῆς 1½ δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν, εἰς πολλὰς δὲ περιστάσεις, ἵνα μὴ εἴπω τὰς πλειοτέρας, ἐπωλήθη πρὸς 2 καὶ 2½ δραχμάς, ἔφθασε δὲ καὶ 3. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἡ Ἑταιρεία δὲν ἀπεδέχθη τὰς προτάσεις μας, ἢ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔκαμεν εἰσήγησιν αὐτῶν, ὁπωσδήποτε ὅμως δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὴν σύμβασιν, ἐν ἄρθρῳ 35 τῆς ὁποίας ἀναγράφεται διάταξις, ἐπιτρέπουσα τῇ Ἑταιρείᾳ τὴν ἐμπορίαν τῆς σταφίδος ταύτης. Τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἐμπορίας εἶναι τὸ ἰσχυρότερον ὅπλον εἰς τὰς δεξιὰς χεῖρας τῆς Ἑταιρείας τοῦ Μονοπωλίου, ὥστε νὰ καταστήσῃ δοριάλωτον τὸ προϊόν μας, ἀφοῦ προηγουμένως τὸ ἀποξενώσῃ ἀπὸ τοὺς τυχὸν ἐπιθυμοῦντας νὰ τὸ ἐμπορεύωνται ἐκεῖ ὀλίγους ἐμπόρους, πολεμοῦσα τοῦτο διὰ τῶν μέσων καὶ τῶν κεφαλαίων, ἅτινα ἐν ἀφθονίᾳ θὰ διαθέτῃ, καὶ οὕτω θὰ δημιουργηθῇ καθεστώς, τὸ ὁποῖον τάχιον ἢ βράδιον θὰ σημάνῃ τὴν ἐκμηδένισιν τῆς ἀξίας τοῦ προϊόντος τούτου, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν τὴν καταστροφὴν τῆς παραγωγῆς, πρὸς μεγίστην ζημίαν τῶν καλλιεργητῶν τῆς ἐπαρχίας μου, οἵτινες, ἀφοῦ οὐδέποτε ἐζήτησαν τὴν συνδρομὴν τῆς Πολιτείας εἰς οὐδεμίαν αὐτῶν ἀνάγκην, δίκαιον εἶναι τώρα νὰ ἀξιώσωσιν, ὅπως τοὐλάχιστον μὴ ἀδικηθῶσιν. Ἡ μὴ ὑπαγωγὴ τῆς σουλτανίνας εἰς τὸ μονοπώλιον, καὶ ἡ ἀναγραφὴ τῆς διατάξεως τῆς ἐπιτρεπούσης ἁπλῶς τῇ Ἑταιρείᾳ τὴν ἐμπορίαν αὐτῆς, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγγυήσεως, εἶναι οἱ πραγματικοὶ κίνδυνοι διὰ τὴν σουλτανίναν, ὅπως ἡ κατάταξις τῆς μαύρης εἰς τὴν εʹ καὶ ϛʹ κατηγορίαν εἶναι ἡ προκύπτουσα ἐξ αὐτῆς ζημία. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον, ὑποβάλλω ἐγγράφως τὰς προτάσεις μας, σὺν τῇ προσδοκίᾳ, ὅτι ἀσφαλῶς αὗται θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅταν οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως τροποποιηθῶσι, καὶ τὸ Μονοπώλιον γείνῃ ἐπωφελὴς τοῦ Κράτους νόμος. (Εὖγε! καὶ χειροκροτήματα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παναγιωτόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§120Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σιγάλας ἔχει τὸν λόγον.

§122Ι. ΣΙΓΑΛΑΣ. Τώρα εἶναι πλέον ἀργά.

§123ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§125Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (ἐγείρεται, ἵνα ὁμιλήσῃ).

§126ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν κ. Γουναράκην). Ἄν θέλητε, νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§128Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον παρακαλῶ ν’ ἀρχίσωμεν ἐνωρίς, διὰ νὰ τελειώσωμεν. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ ἔρχωνται ἐνωρίτερον, νὰ ἀρχίζῃ ἡ συνεδρίασις τοὐλάχιστον εἰς τὰς 5. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 1 καὶ 25′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).