1903.03.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45

τῆς 11 Μαρτίου 1903.

(Τρίτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Δημ. Ράλλη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 30′ μ.μ. ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθές, τὸ δεύτερον λαβὼν τὸν λόγον, ἐποιησάμην ῥητὴν δήλωσιν, προκειμένου περὶ τοῦ ἀστυνόμου Ἐράνης,—ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἀναφέρεται ἐν τοῖς πρακτικοῖς—ὅτι οὐδένα ψόγον ἤθελον νὰ ἀπευθύνω κατὰ τοῦ ἀστυνόμου τούτου, καὶ ὅτι δὲν συμμερίζομαι τὰς γνώμας τῶν κτηνοτρόφων, οἵτινες ἀποδίδουσιν εἰς αὐτὸν τὸ ἄδικον. Παρακαλῶ ἑπομένως νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ παρατήρησίς μου αὕτη, καὶ νὰ προστεθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ἐν σελίδι τρίτῃ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοῖς πρακτικοῖς μνημονεύεται, ὅτι ὡμιλήσατε σχετικῶς· οὐδόλως ὅμως ἀναφέρεται, ὅτι κατεκρίνατε τὸν ἀστυνόμον Ἐράνης. Ἐν τούτοις, κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν σας, τὰ πρακτικὰ συμπληροῦνται οὕτω: «τοῦ βουλευτοῦ κ. Πονηροπούλου δηλώσαντος, ὅτι οὐδένα λόγον ἔχει νὰ ψέξῃ τὸν ἀστυνόμον Ἐράνης». Εἶσθε εὐχαριστημένος;

§4ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἀνδανίας τηλεγραφοῦσι, συνηγοροῦντες ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἀμφείας τηλεγραφοῦσιν ἐπίσης, συνηγοροῦντες ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος. Οἱ Γ. Κρητικός, Ζῆκος Μποζώνης καὶ Δ. Γαρδίκης, πρώην ἀστυφύλακες, τραυματισθέντες κατὰ τὸν πόλεμον, δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ζητοῦσι σύνταξιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§6Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν δήλωσιν, δι’ ἧς προτείνω μεταβολάς τινας εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1903. Αἱ μεταβολαὶ αὗται ἐπέρχονται, διότι, ἐνῷ προβαίνομεν εἰς τοὺς μῆνας, δὲν ἐψηφίσθησαν ἔτι οὐδὲ κἄν συνεζητήθησαν τὰ νομοσχέδια τὰ οἰκονομικὰ, ἐφ’ ὧν στηρίζεται ὁ Προϋπολογισμὸς, εἶναι δ’ ἕνεκα τούτου ἀνάγκη αὐξήσεως τῶν πιστώσεων κατὰ δραχμὰς 80,000. Ἐπίσης εἰσάγω νομοσχέδιον περὶ χορηγίας πιστώσεως διὰ τὸν μῆνα Μάρτιον, διότι προβαίνομεν εἰς τὸ τέλος τοῦ μηνὸς Μαρτίου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ· μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 238). Ὁ κύριος Καλαμάρης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§8Ι. Ν. ΚΑΛΑΜΑΡΗΣ. Διενεμήθη προχθὲς εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς πρότασις νόμου περὶ ἱδρύσεως Ἐμπορικῶν Σχολῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πάτραις. Καὶ εἶναι μὲν ἄξιοι συγχαρητηρίων οἱ ἀναλαβόντες τὴν πρωτοβουλίαν, ἵνα προτείνωσι θεσμὸν τόσον κοινωφελῆ καὶ πρακτικὸν· ἰδίᾳ, μοὶ φαίνεται ὅμως, ὅτι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ ὑπογράφαντες ταύτην κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι λίαν συγκεντρωτικὴ, περιέχουσα ἐν τοῖς καθέκαστα διατάξεις τὰ μάλιστα περιοριστικάς. Ἡ Σῦρος, ἐπὶ παραδείγματι, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, παρελείφθη ἐκ τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ νόμου, περιληφθεισῶν ἐκ πασῶν τῶν πόλεων τῆς Ἑλλάδος μόνον τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν Πατρῶν. Ὡς ἐκ τούτου θὰ παρακαλέσω τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν μάλιστα ἔχηται ἀληθείας ἡ ἐξώδικος πληροφορία, ἣν ἔλαβον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει σκοπὸν οὐ μόνον νὰ υἱοθετήσῃ τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν νόμου, ἀλλὰ καὶ—πλειοδοτοῦσα μάλιστα τρόπον τινὰ εἰς τοῦτο— νὰ παρουσιάσῃ προσεχῶς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ προνοῇ γενικώτερον μὲν ἐν τοῖς καθ’ ὅλου, λεπτομερέστερον δ’ ὅσον ἀφορᾷ ὡρισμένας περιπτώσεις τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου νομοθετήματος, θὰ παρακαλέσω, ἐπαναλαμβάνω, τὴν Κυβέρνησιν νὰ συμπεριλάβῃ εἰς τὰς πόλεις, ἐν αἷς προτίθεται νὰ ἱδρύσῃ Ἐμπορικὰς Σχολὰς, καὶ τὴν Σῦρον, καὶ μάλιστα πρωτίστως ταύτην, διότι νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ Σῦρος, καὶ λόγῳ τῆς ἱστορικῆς αὑτῆς ἐξελίξεως καὶ τῆς γεωγραφικῆς τοποθεσίας, καὶ λόγῳ τῆς ἐμπορικῆς αὑτῆς προόδου καὶ τῆς κοινωνικῆς ἀναπτύξεως, εἶναι ἐνδεδειγμένη, ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς ἕδρα Ἐμπορικῆς Σχολῆς. Καὶ ἴσως μὲν ἐκ τῶν ἱστορικῶν τούτων λόγων καὶ τῆς γεωγραφικῆς της θέσεως ἀποδεικνύεται, ὅτι ἔδει νὰ ἱδρυθῇ καθαρῶς Ναυτικὴ Σχολὴ κατὰ προτίμησιν ἐν Σύρῳ, φρονῶ ὅμως, ἀφοῦ πρόκειται νὰ συζητήσωμεν περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, ὅτι δυνάμεθα, διὰ νὰ μὴ ἐκφύγωμεν τοῦ ζητήματος, νὰ ἱδρύσωμεν καὶ ἐκεῖ εἶδός τι Ἐμποροναυτικῆς Σχολῆς, ἀφοῦ καὶ ἡ ναυτιλία ὑπάγεται εἰς τὸ ἐμπόριον, ὑπὸ τὴν γενικωτέραν τούτου ἔννοιαν. Ἡ ἀνάγκη δὲ πρὸς ἵδρυσιν μιᾶς τοιαύτης Σχολῆς, ἥτις καθίσταται πλέον ἐπιτακτικὴ ἐν Ἑρμουπόλει, καὶ ἡ πρὸς πρακτικωτέρας σπουδὰς τάσις τῆς νεολαίας τῆς νήσου ἀπεδείχθη καὶ πρό τινος ἀκόμη, ὅτε διὰ Β. Διατάγματος ἐθεωρήθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ διαρρυθμισθῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον αἱ παραδόσεις τοῦ ἐκεῖ Γυμνασίου, ὥστε πρὸς τοῖς γυμνασιακοῖς μαθήμασι νὰ διδάσκωνται καὶ στοιχειώδεις ἐμπορικαὶ γνώσεις. Ἡ ἀπαρχὴ ἐκείνη πρέπει σήμερον νὰ συντελεσθῇ οὕτως, ὥστε νὰ καταστῇ ἐπὶ τέλους δυνατὴ ἡ ἵδρυσις ἐν Σύρῳ Ἐμπορικῆς καὶ Ναυτικῆς Σχολῆς, ἥτις πολλαχῶς θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν ναυτιλίαν. Καὶ πρὸς τοῦτο μὲν ἔλαβον τὸν λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ συνάμα, ὅτι τὸ ἔπραξα, ὅπως ἔχω τὴν προτεραιότητα ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον προσεχῶς θέλει ἀπασχολήσει ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, σπεύδω νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ σημερινή μου ὁμιλία ἀποβλέπει κυρίως εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς πληροφορίας, ἣν ἀνέφερα καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ ὑποβάλῃ προσεχῶς ἴδιον νομοσχέδιον περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν. Ἤθελον δηλονότι νὰ ἐρωτήσω τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ἂν ὄντως ἔχει σκοπὸν νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι ἄλλως ὑποθέτω, ὅτι θὰ μοὶ ἦτο δυνατόν, ὅπως καὶ εἰς τοὺς ἄλλους ἀγαπητοὺς συναδέλφους, νὰ ὑποβάλωμεν σχετικὰς τροπολογίας καὶ μελέτας, αἱ ὁποῖαι νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως, ἐξασφαλιζομένης οὕτω, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἀκόμη τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως νόμου, Ἐμπορικῆς ἢ Ἐμποροναυτικῆς Σχολῆς καὶ ἐν Σύρῳ. Τὴν παράκλησιν ταύτην ὑποβάλλων εἰς τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, κολακεύομαι νὰ πιστεύω, ὅτι θέλει τὴν ἐστερνισθῆ καὶ ἐν τῇ μιᾷ καὶ ἐν τῇ ἄλλῃ περιπτώσει, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ εἴπω— πλειστάκις ἡ Σῦρος κατέδειξεν οὐ μόνον ὑπὸ τίνων αἰσθημάτων ἐμφορεῖται, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόσωπον τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐμφαντικώτερον πολλάκις ἐπαρκῶς τὸν ἐτίμησεν, οὕτως ὥστε νὰ δικαιῶται νὰ ἐλπίζῃ, ὅτι καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ εἰς ἄλλα ζωτικώτατα διὰ τὴν Σῦρον καὶ γενικοῦ ἐνδιαφέροντος ζητήματα θέλει τύχει τῆς ὑποστηρίξεως αὐτοῦ. Καὶ προκειμένου περὶ τῶν γενικῶν τούτων καὶ τοπικῶν διὰ τὴν Σῦρον ζητημάτων, μεταξὺ τῶν ὁποίων πρωτεύει τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς δεξαμενῆς ἐν Σύρῳ, θὰ εἶχον νὰ εἴπω καὶ ἄλλα τινά· ἀναβάλλω ὅμως τὸν ἐπ’ αὐτῶν λόγον διὰ προσεχῆ καὶ εὐθετώτερον χρόνον, ὅτε θέλουσιν εἶσθαι μᾶλλον ὥριμα πρὸς συζήτησιν τὰ θέματα ταῦτα. Ἓν μόνον δύναται ἴσως ν’ ἀντιταχθῇ εἰς ὅ,τι εἶπον ἐν σχέσει μὲ τὴν ἵδρυσιν τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν, ἡ δυσκολία περὶ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν καταλλήλων προσώπων, ἅτινα θὰ ἀναλάβωσι τὴν διδασκαλίαν τῶν ἐμπορικῶν καὶ ναυτικῶν μαθημάτων. Ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ πληρέστατα τὸ δεδικαιολογημένον τῆς ἀντιρρήσεως ταύτης, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι, ὅπως οὐδεὶς δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐκμάθῃ νὰ κολυμβᾷ χωρὶς νὰ ῥιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν πρότερον, τοιουτοτρόπως εἶναι ἀδύνατον ἄνευ τῆς προηγουμένης ἱδρύσεως τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν νὰ καταστῶσι τέλειοι οἱ διὰ τὴν διδασκαλίαν τῶν μαθημάτων τῆς Ἐμπορικῆς Σχολῆς προοριζόμενοι καθηγηταί. Ἄλλως τε ὑπάρχουσι καὶ σήμερον πρόσωπά τινα ἰδίως ἐν Σύρῳ, τὰ ὁποῖα καὶ εἰς τὸ Ναυτικὸν ἔχουσι διακριθῆ καὶ ἄλλας γνώσεις κέκτηνται πλέον ἢ ἐπαρκεῖς, ὅπως καὶ οἱ ἴδιοι ἀναδειχθῶσι, καὶ τὰς Σχολὰς καταστήσωσι, προϊόντος τοῦ χρόνου, ἀνταξίας τοῦ προορισμοῦ αὐτῶν καὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου.

§9Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Πολὺ δικαία, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἡ πρότασις, ἣν ἐποιήσατο ὁ κ. συνάδελφος. Τὴν γνώμην ταύτην ἔχω καὶ ἐγώ, καὶ πρό τινων ἡμερῶν κατέφυγον εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος μὲ διεβεβαίωσεν, ὅτι θὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ τῆς Σύρου. «Ἐὰν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου, μοὶ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος, ἐπιτρέψῃ τὴν ἵδρυσιν καὶ ἄλλων Ἐμπορικῶν Σχολῶν, βεβαίως θέλει ἱδρυθῆ τοιαύτη καὶ ἐν Σύρῳ». Τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισα καθῆκον ν’ ἀνακοινώσω πρῶτον εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον καὶ σήμερον εἰς τὴν Βουλήν.

§10Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἔχω γνώμην, ὅτι δὲν πρέπει οἱ συνάδελφοι κύριοι Βουλευταί, οἱ ἔχοντες νὰ προβάλωσι γνώμας ἢ προτάσεις, νὰ μὴ προτείνωσιν αὐτάς, ἐὰν δι’ αὐτῶν κανονίζωνται ὡρισμένα θέματα, περὶ τὰ ὁποῖά εἰσιν ὄντως παρασκευασμένοι. Οὐδὲ πρέπει νὰ ἀποτρέπωνται ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ ταῦτα, ἢ ἐργάζεται ἐπ’ αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν φρονεῖ, ὅτι εἶναι ἀλάθητος· ἔχει δ’ ἀνάγκην τῶν φώτων καὶ ἄλλων, οἱ δὲ συνάδελφοι δύνανται νὰ συμπληρώσωσι τὰ φῶτα τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Σύρου νὰ μὴ διστάσῃ ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς γνώμας αὐτοῦ καὶ ἀναπτύξῃ αὐτάς. Ἀληθῶς ἡμεῖς ἀσχολούμεθα εἰς παρασκευὴν νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, ἀλλ’ ἐνδέχεται τὸ ἔργον ἡμῶν νὰ συμπληρωθῇ διὰ τῶν φώτων τῶν κυρίων Βουλευτῶν, νὰ γείνῃ σκοπιμώτερον διὰ τῆς εἰσφορᾶς αὐτῶν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Βονίτσης κ. Γουλιμῆς ἔχει τὸν λόγον.

§12Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἑταιρεία τοῦ σιδηροδρόμου τῆς Βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος προέβαλε προτάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ ἐπεκτάσεως τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου τούτου μέχρι Καρβασαρᾶ καὶ Ἄρτης. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, τῇ πρωτοβουλίᾳ τῶν Βουλευτῶν Βάλτου καὶ τοῦ νῦν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, ὡς Βουλευτοῦ Ἄρτης, καὶ ἐμοῦ, εἶχε προκληθῆ ἡ τότε Κυβέρνησις νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ἔχει σκοπὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις ἐκείνας καὶ τὰς μελέτας. Καὶ αἱ μὲν μελέται κατετέθησαν, ἀλλ’ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχε δηλώσει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχεν ἀκόμη σκεφθῆ, ἢ δὲν εἶχεν ἀκόμη λάβει ἀπόφασιν, ἂν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις ἐκείνας. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τῆς ἐπεκτάσεως τῆς γραμμῆς τοῦ εἰρημένου σιδηροδρόμου φρονῶ ὅτι εἶναι σπουδαιότατον, διότι, ἀφοῦ τὸ Κράτος κατασκευάζει ἤδη τὴν γραμμὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, νομίζω ὅτι πρέπει καὶ ὁ ἕτερος τῶν σιδηροδρόμων τούτων νὰ ἐπεκταθῇ, ἵνα μὴ μένῃ τὸ Κράτος ἀνισοσκελές. Ὑπὸ στρατηγικὴν ἔποψιν, εἶναι περιττὸν νὰ ἐξάρω τὰ προτερήματα τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σιδηροδρόμου μέχρις Ἠπείρου· ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἀκόμη συμφερόντων γενικῶν τοῦ Κράτους, τὸ ἔθνος πρέπει νὰ σκεφθῇ, πόσον τὰ συμφέροντα ταῦτα θὰ ἐξυπηρετηθῶσιν, ἐὰν ἡ γραμμὴ φθάσῃ μέχρι τῶν Ἠπειρωτικῶν συνόρων καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἤπειρος κάμῃ χρῆσιν τοῦ σιδηροδρόμου τούτου. Ἀλλ’ ἐγὼ τονίζω ἰδίως τὴν στρατηγικὴν σημασίαν, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην εἶναι ἀναμφισβήτητα καὶ καταφανῆ τὰ πλεονεκτήματα τῆς ἐπεκτάσεως τῆς γραμμῆς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ εἰς τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔχει, τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, βεβαίως συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ ἐπέκτασις τῆς συγκοινωνίας, παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἁρμόδιον, νὰ δηλώσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν σκέπτονται νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις ταύτας, ἢ ποίαν ἀπόφασιν ἔχει ἡ Κυβέρνησις σχετικῶς μὲ τὰς προτάσεις ταύτας.

§13ΚΥΡΙΑΚ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὴν σημασίαν τοῦ ἔργου τούτου. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου γινώσκω μόνον τὸ ἑξῆς. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὑπεβλήθησαν μελέται εἰς τὸν προκάτοχόν μου, καὶ μέχρι τίνος σημείου αἱ μελέται αὗται ἔφθασαν. Γινώσκω μόνον, ὅτι πρόσωπόν τι, ἐμφανισθὲν ἐνώπιόν μου, μὲ παρεκάλεσε νὰ ἐπιτρέψω εἰς ἕνα μηχανικὸν εἰδικὸν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως μελετήσῃ τὴν γραμμὴν, καὶ εἰς τὸ πρόσωπον αὐτὸ ἀπήντησα, ὅτι θὰ ἐπιτρέψω εἰς τὸν μηχανικὸν νὰ μελετήσῃ τὴν ἐν λόγῳ γραμμήν.

§14Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πέρυσι προσεκομίσθησαν αἱ μελέται αὗται εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐλάβομεν γνῶσιν αὐτῶν. Ὥστε ὑπάρχουσι μελέται. Πιθανὸν νὰ μὴ ἐλάβετε γνῶσιν ὑμεῖς.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πονηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§16ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔν τινι τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς ἀνεκινήθη γενικῶς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ δηλώσῃ, ὅτι πλείονες τῶν 100 ἀστυνομικῶν περιφερειῶν εὑρέθησαν ἄνευ ἀξιωματικῶν ἀστυνόμων. Τοῦτο μοὶ ἐνεποίησεν αἴσθησιν, καὶ ἀνέμενον, ἐγὼ τοὐλάχιστον, νὰ ἀκούσω καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. πρώην ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ βεβαιώσῃ, διατὶ ὑπῆρξε τὸ κενὸν τοῦτο, καὶ δὴ κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν.

§17ΚΥΡΙΑΚ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς διακόψω;

§18ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§19ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν εἶπον πλείονες τῶν 100 ἀστυνομιῶν, — καὶ ἀπόδειξις εἶναι τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα δύνασθε νὰ ἀναγνώσητε· — εἶπον ὅτι 100 περίπου ἀστυνομίαι ἦσαν κεναί, ὅτι πλεῖσται ἀστυνομίαι δὲν εἶχον ἀξιωματικοὺς ἀστυνόμους.

§20ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν περὶ τὰς 100 ἀστυνομίαι εὑρέθησαν ἄνευ ἀξιωματικῶν ἀστυνόμων.

§21ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ εἶπον.

§22ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο μὲ φέρει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ἐπειδὴ εἶναι ζήτημα ἄξιον πολλῆς μελέτης, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ πίνακα τῶν ἀστυνομιῶν αὐτῶν, πρὸς δὲ τούτοις νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν μετὰ τὰς 24 Νοεμβρίου παρελθόντος ἔτους ὑπῆρξαν ἀστυνόμοι, οἵτινες διετάχθησαν νὰ παραμένωσι μέχρι νεωτέρας διαταγῆς ἐκτὸς τῶν ἑδρῶν αὐτῶν, εἰς ἄλλας πόλεις τοῦ Κράτους, καὶ εἰς τίνας πόλεις διέμενον, καὶ πρὸς τούτοις πόσοι ἀστυνομικοὶ ὑπάλληλοι, ἀξιωματικοὶ ἢ ὑπαξιωματικοί, ἢ καὶ ὁπλῖται ἀκόμη, μετετέθησαν ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης μέχρι σήμερον ἐκ τῶν ἀστυνομικῶν περιφερειῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Διότι φρονῶ, ὅτι τὸ τελευταῖον τοῦτο ἐρώτημα θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ἀνευρεθῶσι καὶ τὰ αἴτια ποιᾶς τινος διασαλεύσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐν ἀμφοτέραις ταῖς ἀστυνομίαις Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑπομνήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ὅτι ἀπὸ τῆς 25 παρελθόντος μηνὸς ὑπέβαλον ἐπερώτησιν περὶ τοῦ παρὰ τῷ Ταμείῳ Γόρτυνος διωρισμένου δημοσίου εἰσπράκτορος Ἰωάννου Κανελλοπούλου. Ἐν τῇ ἐπερωτήσει μου ἐκείνῃ ῥητῶς ἀναφέρονται ἀποφάσεις καταδικαστικαὶ τοῦ Πλημμελειοδικείου Τριπόλεως καὶ τῶν ἐν Σπάρτῃ συνέδρων, διὰ τῶν ὁποίων ἀπηγγέλθη κατὰ τοῦ εἰρημένου εἰσπράκτορος καὶ στέρησις τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων. Παρεκάλεσα δὲ τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ καὶ καταθέσῃ τὴν πληροφορίαν, ἐὰν τὰ καταγγελλόμενα ἢ τὰ γραφέντα ἢ τὰ θρυληθέντα κατὰ τοῦ δημοσίου αὐτοῦ ὑπαλλήλου εἶναι ἀκριβῆ. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς μέχρι σήμερον, ἴσως ἐκ κωλυμάτων τῆς ὑπηρεσίας, δὲν εὐηρεστήθη νὰ ἀπαντήσῃ· διότι δὲν δύναμαι ποτὲ νὰ ὑποθέσω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἔχει τὴν γνώμην, ἡ ὁποία ἐξηνέχθη ἐνταῦθα — χθές, νομίζω, ἢ προχθές, — παρ’ ἄλλου ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ, ὅτι πολλαὶ τῶν ἐπερωτήσεων τούτων ὑποβάλλονται ἐξ ἁπλῆς περιεργείας. Δὲν φρονῶ, ὅτι πιστεύει, ὅτι ἁπλῆ περιέργεια ὤθησε καὶ ἐμέ, ἢ πάντα ἄλλον ἀξιότιμον συνάδελφον, ἵνα ἀπευθύνω τοιαύτας ἐπερωτήσεις. Προκειμένου δὲ περὶ δημοσίου ὑπηρέτου, τὸν ὁποῖον βαρύνουσι τόσαι καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι ἀνατεθειμένη διαχείρισις δημοσίου πλούτου, ἡ ἐπερώτησις ἐγένετο ἐξ ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Διότι μὴ λησμονῶμεν, ὅτι πρόκειται περὶ δημοσίου εἰσπράκτορος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δὲν εὐηρεστήθη μέχρι τοῦδε νὰ παράσχῃ τὴν πληροφορίαν ταύτην, ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλω εἰδικὴν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλῶ αὐτὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ζητήσῃ καὶ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀντίγραφα τῶν ἀποφάσεων, αἵτινες ὡρισμένως, κατὰ ἀριθμὸν καὶ χρονολογίαν, ἀναφέρονται ἐν τῇ ἐπερωτήσει μου. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπερώτησίν μου.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ οὐσία τῆς ἐπερωτήσεως, ἣν ἀπηυθύνατε περὶ εἰσπράκτορος, ὅστις διατελεῖ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐνῷ κατεδικάσθη δι’ ἀποφάσεων τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων, ὧν τινες στεροῦσιν αὐτὸν μάλιστα τῶν δικαιωμάτων τοῦ ὑπηρετεῖν τὸ Κράτος, εἶναι σπουδαιοτάτη, οὐδεὶς δὲ ἦτο δυνατὸν νὰ διανοηθῇ, ἵνα χαρακτηρίσῃ αὐτὴν ὡς γενομένην ἐκ περιεργείας. Ἐγὼ ὑπέγραψα ὄντως διαταγὴν, διὰ τῆς ὁποίας προσεκάλεσα τὸν ἁρμόδιον ταμίαν νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ὁ καταγγελθεὶς ὡς καταδικασθεὶς κατεδικάσθη ἀληθῶς, ἵνα ἀμέσως ἀπολύσω αὐτὸν τῆς ὑπηρεσίας. Ἐζήτησα δὲ παρὰ τοῦ ταμίου νὰ μοὶ ἀναφέρῃ πρῶτον, ἂν ἐξετέλεσε τὴν διαταγὴν ταύτην, δεύτερον, ποῖαί εἰσιν αἱ περὶ τοῦ εἰσπράκτορος τούτου πληροφορίαι, τὰς ὁποίας συνέλεξεν, ἵνα μεταδώσω αὐτὰς εἰς τὴν Βουλὴν.

§24Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μετ’ ἀπορίας ἀνέγνων καὶ ἐγὼ, Κύριοι, εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῷ Ἐσωτερικῶν, κατά τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων, ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι, καθ’ ἣν ἡμέραν ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἑκατὸν περίπου ἀστυνομίαι τοῦ Κράτους ἦσαν κεναὶ ἀστυνόμων. Τὸ πρᾶγμα μοὶ φαίνεται ἐντελῶς ἄτοπον· διότι, ἐὰν ἡ μνήμη δὲν μὲ ἀπατᾷ, νομίζω ὅτι τὸ πολὺ 5 ἢ 6 ἀστυνομίαι εὑρέθησαν ἄνευ ἀξιωματικῶν κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, οὐδὲ ἦτο δυνατὸν ἄλλως νὰ γείνῃ, οὐδὲ νὰ ἀναλάβω ἐγὼ τὴν εὐθύνην κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ὅπως ὅλαι σχεδὸν αἱ ἀστυνομίαι τοῦ Κράτους διευθύνωνται ὑπὸ ὑπαξιωματικῶν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Μαυρομιχάλης βεβαίως διατελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ· ἀλλὰ τοιαύτας βεβαίως ἔλαβε πληροφορίας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας. Θὰ τὸν παρακαλέσω πολὺ νὰ λάβῃ ἀκριβεῖς πληροφορίας, καὶ ἂν εὑρίσκωμαι ἐν τῷ δικαίῳ, νὰ διορθώσῃ τὸ πρᾶγμα· ἄλλως νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν ὑπαρχουσῶν κενῶν ἀστυνομικῶν θέσεων.

§25ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ ἦσθε βέβαιος, ὅτι θὰ λάβω τὰς πληροφορίας αὐτὰς καὶ θὰ τὰς προσκομίσω εἰς τὴν Βουλὴν. Ὀφείλω ὅμως μίαν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ προλαλήσαντος Βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι προέβην εἰς ἀρκετὰς ἀστυνομικὰς μεταβολάς· τοῦτο ὅμως ἔπραξα ἕνεκα δύο λόγων, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι, ὅτι εἶχον παρατηρήσει, ὅτι πολλοὶ τῶν ἀστυνόμων εἶχον μείνει ὑπὲρ τὸ δέον ἔν τινι τόπῳ, ἐνόμισα δὲ, ὅτι, ἐπειδὴ οἱ ἀστυνόμοι οὗτοι εἶχον συνάψει καὶ σχέσεις ἐν τοῖς τόποις ἐκείνοις, ἔπρεπεν ὅσον τάχιστα νὰ τοὺς ἀπομακρύνω ἐκεῖθεν. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς. Ὡς γνωστόν, ὁ ἐκλογικὸς σάλος ὀξύνει τὸν πολιτικὸν ἀνταγωνισμόν, ἀτυχῶς δὲ πλεῖστοι τῶν ἀστυνόμων μετέσχον τοῦ πολιτικοῦ τούτου ἀνταγωνισμοῦ. Ἐνόμισα λοιπόν, ὅτι ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ὤφειλον ὅσον τάχιστα νὰ ἀπομακρύνω τοὺς ἀστυνόμους τούτους ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων προέβην ὁμολογουμένως εἰς ἀρκετὰς ἀστυνομικὰς μεταβολάς. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὰς μεταβολάς. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς τοποθετήσεις τῶν ἀξιωματικῶν ἀστυνόμων, ὀφείλω νὰ δηλώσω—πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστόν, καὶ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν μαρτυρίαν τῆς πτέρυγος ταύτης, —ὅτι τοὺς ἀστυνόμους τοποθετῶ μόνον τῇ ὑποδείξει τῆς ὑπηρεσίας.

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Μάλιστα, μάλιστα.

§27ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς πρὸς τὴν τελευταίαν ἐρώτησίν μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, προσθέτω ὀλίγας λέξεις μόνον. Οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχω, ὅτι ἐστάλη ἡ δέουσα πρὸς τὸν ἁρμόδιον ταμίαν διαταγή· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ταμίας εἶναι ὅλως ξένος τῶν ὑποθέσεων τούτων, καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὴν εὐκολίαν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Τριπόλει Πλημμελειοδικῶν, ἵνα παράσχῃ τὰς πληροφορίας, καὶ διὰ νὰ φθάσωμεν ταχύτερον εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σκοποῦμεν, ν’ ἀνακαλύψωμεν τουτέστι τὴν ἀλήθειαν, εἶναι προτιμότερον, μετὰ τὴν τελευταίαν ἐπερώτησίν μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, νὰ λάβωμεν τὴν ἀπάντησιν παρὰ τοῦ Εἰσαγγελικοῦ γραφείου Τριπόλεως, τὸ ὁποῖον, ὡς ἁρμοδιώτερον καὶ ἐνημερώτερον, δύναται νὰ μᾶς παράσχῃ ταύτην.

§28Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς εἷς συνάδελφος ἔφερε τὸ ζήτημα τῶν πλοηγῶν. Ἀληθῶς ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν ἔλλειψις τοιούτων σπουδαιοτάτη, καὶ μεγάλη ἐκ τούτου ζημία προσγίγνεται εἰς τὸ Κράτος· εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἄλλα ἔθνη εἰσπράττουσιν ἑκατομμύρια ἐκ τῶν δικαιωμάτων τῶν πλοηγῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ὑλικῆς ζημίας τοῦ Κράτους, ἡ χώρα ὑφίσταται συγχρόνως καὶ ἐθνικὸν τραῦμα, διότι πολλὰ πλοῖα, βασιλικὰ καὶ ἐμπορικά, ἀποφεύγουσι νὰ προσεγγίζωσιν εἰς τοὺς λιμένας μας ἕνεκα τῆς κακῆς ὑπηρεσίας τῶν πλοηγῶν. Δυστυχῶς οὔτε ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν ἀναγράφεται διάταξις, προβλέπουσα περὶ πλοηγῶν, οὔτε κανονισμός τις ὑπάρχει περὶ τούτων. Ἡ μέχρι τοῦδε ὑπηρεσία τῶν πλοηγῶν ἐξετελεῖτο παρ’ ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους διώριζεν τὰ ἑκάστοτε ἰσχύοντα κόμματα. Φαντασθῆτε εἰς ποίαν παραλυσίαν εὑρίσκετο τὸ σῶμα τοῦτο τῶν ὑπαλλήλων! Ὡς ἐκ τούτου ἠναγκάζοντο οἱ ἑκάστοτε εἰσερχόμενοι εἰς τοὺς λιμένας πλοίαρχοι νὰ μὴ δέχωνται αὐτούς, καὶ πολὺ δικαίως, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον σύγχυσις ἐπήρχετο ἐξ αὐτῶν, ἐκτὸς ὀλίγων καλῶν, ὡς τῆς Σύρου. Διότι ὑπῆρχον 2 ἢ 3 ἐπαγγελλόμενοι τὸν πλοηγόν, οἱ ὁποῖοι ὁμοῦ συγχρόνως ἐπλησίαζον τὸ ἀτμόπλοιον· τὸ ἀτμόπλοιον δὲν ἠδύνατο νὰ δεχθῇ τὸν πλοηγὸν αὐτόν, καὶ πολὺ δικαίως, διότι εἶναι συνηθισμένοι οἱ ξένοι πλοίαρχοι νὰ βλέπωσι τοὺς πλοηγοὺς μὲ ἰδίαν στολήν, καὶ τὰς λέμβους των μὲ ἰδιαίτερα χρώματα καὶ φερούσας εἰδικὸν σῆμα κατὰ τὴν ἡμέραν, καὶ διάφορον κατὰ τὴν νύκτα. Ἕνεκα δὲ τῆς καταστάσεως ταύτης οἱ πλοίαρχοι εἰσήρχοντο μὲ κίνδυνον εἰς τοὺς λιμένας. Διὰ τοῦτο φέρω καὶ ἐγὼ τὸ ζήτημα ἐνώπιον ὑμῶν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν πλοηγῶν. Κατὰ τὴν παλαιὰν Γαλλικὴν νομοθεσίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑλικὸν συμφέρον, τὰ δικαιώματα τῶν πλοηγῶν ἦσαν ἐπιβεβλημένα καὶ ὑποχρεωτικά· κατὰ δὲ τὸν Ἰταλικὸν Κώδικα τοῦ 1882, ὄχι μόνον εἶναι ὑποχρεωτικὰ τὰ δικαιώματα ταῦτα, ἀλλ’ ὀφείλει πᾶς πλοίαρχος, εἰσερχόμενος εἰς τὸν λιμένα, τοιοῦτον ὑπάλληλον νὰ παραλάβῃ· ὁ μὴ γνωρίζων δὲ καλῶς τὸν λιμένα πλοίαρχος εἶναι ἐξησφαλισμένος ἐκ τῶν προτέρων, διότι ὁ πλοηγὸς εἶναι εἰδικὸς καὶ τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ζήτημα τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔδωκε προσοχὴν, εἶναι μεγάλης σπουδαιότητος, διότι περὶ αὐτοῦ καὶ εἰς τὸ ἐν Βρυξέλλαις Συνέδριον τοῦ Ἐμπορικοῦ Δικαίου κατὰ τὸ 1888 πολὺς ἐγένετο λόγος, ἐφρόντισαν δὲ οἱ συνελθόντες ἐκεῖ Εὐρωπαῖοι νὰ ἐπιβάλωσιν εὐθύνην καὶ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν πλοίων. Διότι κατὰ τὸν ἐμπορικὸν ἡμῶν νόμον μόνος ὁ πλοίαρχος εἶναι ὑπεύθυνος διὰ πᾶσαν βλάβην, προερχομένην ἐκ τῆς ἀνεπιτηδειότητος ἢ ἀμελείας αὐτοῦ ἢ τοῦ πλοηγοῦ, ἀλλὰ τὸ Συνέδριον ὁμοφώνως ἀπεφάνθη, ὅτι ὄχι μόνον ὁ πλοίαρχος φέρει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, ἀλλὰ καὶ ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ πλοίου. Ἐν ᾧ λοιπὸν τοιαῦται λεπτομέρειαι ἀποφασίζονται ἐν Εὐρώπῃ περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν πλοηγῶν, δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι καιρὸς, ἵνα καὶ ἡ ἡμετέρα Κυβέρνησις σκεφθῇ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ φέρῃ νομοσχέδιον ἐν τῇ Βουλῇ; Μήπως εἶναι δύσκολον νὰ εὑρεθῶσι τοιοῦτοι πλοηγοί; Ἐν Ἰταλίᾳ κατὰ προτίμησιν διορίζονται πλοηγοὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ. Ἡμεῖς ἔχομεν πολλοὺς τοιούτους· ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν εἴχομεν, ἠδυνάμεθα νὰ καταρτίσωμεν σῶμα πλοηγῶν, ἐπιβάλλοντες πενταετῆ ὑπηρεσίαν, ἢ καὶ πλέον, εἰς τοὺς θέλοντας νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ σῶμα αὐτὸ, καὶ ἐξετάσεις ἐνώπιον ἐπιτροπῆς ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν ἀποτελουμένης καὶ διοριζομένης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον εἶναι, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν φροντίσῃ νὰ καταρτισθῇ εἰδικὸν σῶμα πλοηγῶν καὶ πρὸς ὠφέλειαν ὑλικὴν τοῦ Κράτους, καὶ ὅπως σώσωμεν τὰ ἑκάστοτε προσεγγίζοντα πλοῖα ἀπὸ διαφόρους κινδύνους. Ἄλλως καὶ ὁ σημερινὸς πολιτισμὸς δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἔρχωνται ξένα πλοῖα καὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ ὁδηγηθῶσιν εἰς οἱονδήποτε λιμένα καταλλήλως ὑπὸ ἀνεγνωρισμένου πλοηγοῦ.

§29Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀληθῶς τὸ ζήτημα, ὅπερ ἔθιξε χθὲς ὁ κ. ἐκ Σύρου συνάδελφος, πρὸς ὃν διαλογικῶς ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, χωρὶς νὰ ἀντιληφθῶμέν τι ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων. Ὅσα δὲ ἀνέπτυξεν ὁ ἕτερος ἐκ Σύρου συνάδελφος, ἐνδεικνύουσιν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη νὰ καταρτισθῇ ὡς οἷόν τε τάχιον τὸ κατάλληλον νομοσχέδιον. Δυστυχῶς τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν εἶμαι παρεσκευασμένος, ἵνα ὑποδείξω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν συνεργασίαν εἰδικῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι θέλουσι διαφωτίσει αὐτὸν πρὸς παρασκευὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ οὐδεμίαν θὰ εὕρῃ ἀντίδρασιν ἐν τῇ Βουλῇ, διότι εἶναι νομοσχέδιον καθαρῶς ὑπηρεσιακόν. Νομίζω δὲ, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὑπάρχει τοιαύτη τις ἐργασία πρὸ καιροῦ, γενομένη παρ’ ἄλλου Ὑπουργοῦ, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ διασκευάζων αὐτὴν ἐπὶ τὸ προσφορώτερον καὶ ἐπικαιρότερον νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ζητήσῃ νὰ περιβληθῇ αὕτη τὴν σάρκα τοῦ νόμου· διότι εἶναι μεγίστη ἡ εὐθύνη, τὴν ὁποίαν ὑπέχει ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας ἕνεκα τῆς ναυτικῆς ταύτης ἐλλείψεως. Συχνότατα παρετηρήθη, ὅτι συμβαίνουσι δυστυχήματα καὶ ἐν αὐτῷ τῷ λιμένι τοῦ Πειραιῶς καὶ ἐν ἄλλοις λιμέσι τοῦ Κράτους, ἰδίως δὲ ἐν ἐκείνοις, τοὺς ὁποίους ἕνεκα τοπικῶν γεωγραφικῶν λόγων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωσιν οἱ ξένοι πλοίαρχοι, οἱ εἰσερχόμενοι λόγῳ τῆς ναυτικῆς κινήσεως. Ἑπομένως εἶναι ἀπαραίτητον, ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῶν πλοηγῶν νὰ νομιμοποιηθῇ, νὰ ὁρισθῶσι δὲ προσόντα, τὰ ὁποῖα νὰ παρέχωσιν ὅλας τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις, ὅπως ἡ λειτουργία τῶν πλοηγῶν ἦναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζῃ εἰς τὸν ναυτικὸν κόσμον τὸν εἴσπλουν καὶ ἔκπλουν τῶν πλοίων, νὰ μὴ ἐκτίθηται δὲ καὶ τὸ Δημόσιον εἰς κινδύνους ἀποζημιώσεων ἕνεκα σφάλματος τῶν πλοηγῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον οὐδεμίαν ὑπέχουσιν εὐθύνην. Τὴν σύστασιν ταύτην, ἣν ποιοῦμαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐλπίζω ὅτι ἀσπάζονται πάντες οἱ συνάδελφοι, ὄχι μόνον οἱ καταγόμενοι ἐκ ναυτικῶν μερῶν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐκ μεσογείων ἕλκοντες τὴν καταγωγήν, διότι τὰ συμφέροντα αὐτῶν ταυτίζονται πρὸς τὰ τῆς ναυτικῆς κινήσεως τῆς χώρας.

§30Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὡς καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ὡμολόγησαν, ὑπάρχει κενὸν ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν. Δὲν ἔχομεν νόμον κανονίζοντα τὰ τῶν πλοηγῶν, ὑπὸ τὴν κυρίαν τῆς λέξεως σημασίαν. Ὁ πλοηγὸς εἶναι σχεδὸν ὑπάλληλος τῆς Πολιτείας, ἡ ἐργασία δὲ αὐτοῦ συνεπιφέρει εἰδικὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν οὗτος ὁδηγῇ εἴτε ξένον εἴτε ἡμέτερον πλοῖον. Ἵνα ὅμως ἀναδεχθῇ μία Κυβέρνησις τὴν τοιαύτην εὐθύνην, ὀφείλει νὰ ἔχῃ πλοηγοὺς μεμορφωμένους καὶ κεκτημένους ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα. Πρὸς τοῦτο δὲ χρειάζεται νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον οὐ μόνον νὰ ὁρίσῃ τὰ προσόντα, ἀλλὰ καὶ νὰ μεριμνήσῃ περὶ μορφώσεως πλοηγῶν διὰ διδασκαλίας καὶ ἐξασκήσεως αὐτῶν. Οἱ πλοηγοὶ δὲ οὗτοι, ὡς εἶπον, ἐκ τῶν προτέρων θὰ ἔχωσι χαρακτῆρα ἐπίσημον, καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν θὰ ἦναι ὡρισμένος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ζητήματος τῆς μορφώσεως τῶν πλοηγῶν, εἶναι καὶ ἄλλο ζήτημα, συνδεόμενον μὲ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἔργου τῶν πλοηγῶν, εἶναι δὲ ζήτημα φορολογικὸν τοῦτο. Διότι διὰ τῶν πλοηγῶν εἰσπράττει τὸ Δημόσιον πάντοτε παρ’ ἑκάστου τῶν πλοίων ποσὸν ὡρισμένον κατὰ τόννον, ὅπως εἰσπράττει τὰ λιμενικά, τὰ φαρικὰ κλπ. Ἑπομένως καὶ χάριν τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας ταύτης χρειάζεται νόμος, εἴτε ὁ αὐτός, ὁ ὁποῖος θὰ κανονίσῃ τὰ τῆς μορφώσεως τῶν πλοηγῶν, εἴτε ἰδιαίτερος. Τὸ ζήτημα λοιπὸν δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ἀλλὰ χρῄζει μελέτης. Πράγματι δὲ ὑπάρχει μελέτη τις· ἀλλ’ ἐκ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως αὐτῆς, ἣν ἐποιησάμην, εἶδον ὅτι περιέχει πολλὰς ἀτελείας, καὶ τὸ πλεῖστον δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ἐν γένει νομοθεσίαν μας. Δὲν ἔχω τὸ ὅλον σχέδιον, ἀλλ’ ἔχω περίληψιν αὐτοῦ. Τοῦτο ὅμως δὲν μὲ ἐμποδίζει νὰ συμφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν μετὰ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων περὶ τῆς σπουδαιότητος τοῦ ζητήματος. Θὰ μελετήσω δὲ τὸ ζήτημα, καὶ θὰ φροντίσω, ὅπως ἐν καιρῷ τῷ δέοντι ὑποβάλω νομοσχέδιον. Ἐπὶ τοῦ παρόντος, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, δὲν μὲ διαφεύγει τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον προσγίνεται ἕνεκα τῆς ἀταξίας τῆς λειτουργίας τοῦ ἔργου τῶν ὑπαρχόντων πλοηγῶν, διότι, ὡς γνωρίζω, σήμερον μετέρχεται τὸν πλοηγὸν πᾶς ὁ ἔχων δίπλωμα κυβερνήτου καὶ ὢν ἀνεκτὸς παρὰ τοῖς λιμεναρχείοις. Συμβαίνει δὲ ἀλλαχοῦ νὰ ἦναι ἔλλειψις, καὶ ἀλλαχοῦ νὰ ἦναι πληθώρα πλοηγῶν τοιούτων· ἐκεῖ δὲ, ὅπου εἶναι πληθώρα, συμβαίνουσι καὶ τὰ περισσότερα ἄτοπα, τὰ ὁποῖα περιέγραψε καὶ ὁ ἐκ Σύρου κ. συνάδελφος, ὡς ἐν Σύρῳ, Κερκύρᾳ, Πάτραις καὶ ἀλλαχοῦ. Εἶναι δὲ τοῦτο ἓν τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἰς τὴν ἐν γένει κίνησιν τῶν λιμένων, διότι εἰς τοὺς λιμένας δὲν ἔχομεν καὶ ἀστυνομίαν· ἔχομεν τοὺς λιμενάρχας, οἱ ὁποῖοι ὑποτίθεται, ὅτι πρέπει νὰ ὦσιν ἀστυνόμοι τοῦ λιμένος, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι ἐκ τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας ἡμῶν οὐδεμίαν ἔχουσιν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ περιορίζονται εἰς τὴν γραφικὴν ναυτικὴν ἐργασίαν, δὲν δύνανται ἑπομένως νὰ προλάβωσι τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται σήμερον ἐκ τῆς ἀτελείας ἢ ἐλλείψεως τῆς νομοθεσίας ἡμῶν, ὅπως δὲν ἔχουσιν ἐξουσίαν νὰ προλάβωσιν ἄτοπα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσιν εἰς τοὺς λιμένας. Τὴν πρόληψιν τῶν ἀτόπων τούτων ἐθεώρησα μᾶλλον κατεπείγουσαν ἀπὸ πᾶν ἄλλο μέτρον ἀφορῶν τὴν ναυτικὴν ἡμῶν κίνησιν, καὶ κατὰ προτίμησιν ἠσχολήθην εἰς σύνταξιν νομοσχεδίου ἀφορῶντος τὰς λιμενικὰς ἀρχὰς, διότι αὗται διέπονται ὑπὸ νομοθεσίας συνταχθείσης κατὰ τὸ 1834, ὅτε ἡ κίνησις τῶν λιμένων ἡμῶν ἦτο ἀσήμαντος, ὅτε ἡ ἀτμοπλοΐα ἦτο ἄγνωστος παρ’ ἡμῖν. Τὰς ἐλλείψεις ταύτας τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προχθὲς ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν παραλίων τοῦ Κράτους», θέλει διορθώσει, ἐὰν γείνῃ νόμος, καὶ θὰ προλάβῃ τὰ ἄτοπα τὰ συμβαίνοντα σήμερον. Καὶ περὶ πλοηγῶν δὲ ἀσχολοῦμαι, ἵνα ἑτοιμάσω νομοσχέδιον ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῆς ἄλλης νομοθεσίας. Νομίζω δὲ, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι δὲν ἔχουσι δίκαιον, νομίζοντες ὅτι δὲν ἔδωσα τὴν δέουσαν σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τῶν πλοηγῶν, διότι ἔδωσα σημασίαν, ἠθέλησα ὅμως μετὰ μελέτην νὰ θεραπεύσω τὸ κείμενον κακὸν ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν, καὶ νὰ μὴ ῥίψω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον ἀμελέτητον.

§31Α. Ι. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ μέρους τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Πύργου ἀπεστάλη ἐκεῖθεν πρὸς ὅλους τοὺς Βουλευτὰς Ἠλείας καὶ πρὸς ἐμὲ τὸ ἀκόλουθον τηλεγράφημα: «Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 962 ἐγγράφου τῆς Νομαρχίας τῆς 7 τρέχοντος μηνὸς ἀπεστάλησαν Ὑπουργείῳ ἅπαντα ψηφίσματα δήμων καὶ λιμενικῆς ἐπιτροπῆς περὶ καταργήσεως λιμενικοῦ φόρου καὶ ἀφομοιώσεως ἑνιαίῳ δημοτικῷ. Παρακαλοῦμεν ἐνεργήσατε πλησίον Κυβερνήσεως, καὶ τηλεγραφήσατε αὐθωρεὶ ἐπίσημον γνώμην καὶ ἀπόφασιν Κυβερνήσεως περὶ εἰσαγωγῆς οἰκείου νομοσχεδίου πρὸς ἐπιψήφισιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἵνα κανονίσωμεν τὴν πορείαν μας ἐντεῦθεν, διότι ἐξωδίκως πληροφορούμεθα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ζήτημα. Πρόεδρος Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ρουσόπουλος.» Διὰ τῶν ψηφισμάτων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων Ὠλένης, Λετρίνων καὶ Ὀλυμπίων προτείνεται ἡ κατάργησις τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον πληρώνει ὁ σταφιδόκαρπος, ἐξερχόμενος διὰ τοῦ λιμένος Κατακώλου, καὶ ἡ ἀντικατάστασις αὐτοῦ διὰ δημοτικοῦ φόρου, πληρωνομένου εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον τοῦ δήμου Λετρίνων, τοῦ δήμου τούτου ἀναλαμβάνοντος ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ λιμὴν τοῦ Κατακώλου εἴτε πρὸς ἑταιρείαν εἴτε πρὸς τὴν Τράπεζαν. Σκοπὸς τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ λιμενικοῦ φόρου εἶναι, ὅπως δοθῇ ζωή τις εἰς τὸν λιμένα Κατακώλου, ὁ ὁποῖος, ὑπάρχοντος τοῦ φόρου τούτου, μένει ἐν πλήρει ἐρημώσει, καθόσον προτιμῶσιν οἱ ἐμπορευόμενοι νὰ ἀποστέλλωσι τὸν σταφιδόκαρπον διὰ ξηρᾶς παρὰ διὰ θαλάσσης. Ὡς ἐκ τούτου τὰ οἰκεῖα Δημοτικὰ Συμβούλια ἐξέδωκαν ψηφίσματα, διὰ τῶν ὁποίων παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ περιεχόμενον τῶν ψηφισμάτων, καὶ ἀναλόγως τῶν εὐχῶν, τὰς ὁποίας ἐκφράζουν, νὰ συντάξῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§32ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὡς εἶχον ἀφορμὴν νὰ δηλώσω καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, δηλῶ καὶ αὖθις, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σπουδαῖον, τὸ ἔχω ὑπὸ μελέτην· ἐλπίζω δὲ, ὅτι μετ’ ὀλίγον θὰ δυνηθῶ νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πρωτοπαπαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§34Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος μηνὸς δι’ ἐγγράφου ἐπερωτήσεώς μου ἐζήτησα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὡρισμένας πληροφορίας, σχετιζομένας μὲ διάφορα δημόσια ἔργα. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἀρέσκομαι εἰς τὰς συχνὰς ἐπερωτήσεις, ἀφοῦ παρῆλθον ἀρκεταὶ ἡμέραι, καὶ ἐπληροφορήθην, ὅτι αἱ σχετικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου δὲν εἶχον εἰδοποιηθῆ περὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, εἶδον κατ’ ἰδίαν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, καὶ τῷ ὑπέμνησα ἐκ νέου τὴν ἐπερώτησίν μου, τῷ ἐνεχείρισα δὲ καὶ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἐν οἷς ἀνεγράφετο αὕτη. Δὲν ἠρκέσθην ὅμως εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἐπωφεληθεὶς τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν προχθὲς ὁ σεβαστὸς κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ δασῶν τῆς Θεσσαλίας, ἔκαμε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι δηλαδὴ οἱ Βουλευταὶ δύνανται νὰ προσέρχωνται εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ νὰ λαμβάνωσι τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ζητοῦσι, καὶ οὕτω ν’ ἀποφεύγωμεν τὴν μεταφορὰν ὀγκωδῶν φακέλων εἰς τὴν Βουλὴν, —λέγω δὲ τοῦτο, διότι παρουσιάσθην ποτὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ζητήσω πληροφορίας σχετικὰς μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς σμύριδος, ἀλλὰ μὲ ἀπέπεμψαν ἐκεῖθεν, καὶ μάλιστα ὄχι μὲ πολὺ εὔσχημον τρόπον,—ἐπωφεληθεὶς, λέγω, τῆς δηλώσεως ταύτης, μετέβην χθὲς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἀφοῦ ἐβεβαιώθην παρὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, ὅτι ἡ ἐπερώτησίς μου δὲν ἔφθασε μέχρις ἐκεῖ, ἐδήλωσα τὴν ἰδιότητά μου ὡς Βουλευτοῦ, καὶ ἐπεκαλέσθην τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐν τῇ Βουλῇ, ἵνα λάβω τὰς ἀναγκαιούσας μοι πληροφορίας· ἀμέσως ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης ἔθεσεν εἰς τὴν διάθεσίν μου ἔγγραφά τινα, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασισθεὶς ἠθέλησα χθὲς νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν ὡρισμένα γεγονότα, καὶ τοῦτο, ἵνα προλάβω τὴν ἐπικύρωσιν πράξεώς τινος τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἥτις θὰ ἐπέφερε σοβαρὰς ζημίας εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον τῆς ἐπαρχίας μου. Θὰ παραδεχθῇ δὲ, ὑποθέτω, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν εἶναι εἰδικὸς εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα, καὶ ὅτι πᾶσα συμβολὴ, σκοποῦσα ἁπλῶς νὰ τὸν φωτίσῃ ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, δύναται νὰ ἦναι ὠφέλιμος. Διὰ τοῦτο καὶ ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν, ὡς ἤκουσα νὰ λέγηται σήμερον, περὶ τὰς δύο καὶ ἡμίσειαν ὥρας, διότι, ὁμολογῶ, δὲν ἐφανταζόμην ἐγὼ, ὅτι ὡμίλησα πλέον τοῦ ἑνὸς τετάρτου. Ἕνεκα τῆς παννυχίδος τῆς χθὲς, δὲν εἶχον καιρὸν σήμερον νὰ ἀναγνώσω ἐφημερίδας, καὶ ἐξεπλάγην, μόλις ἔφθασα εἰς τὴν Βουλὴν, ἀκούων διαφόρους συναδέλφους νὰ μὲ συγχαίρωνται ὡς ἀρχικωλυσιεργόν! Ἐζήτησα νὰ μάθω, τί συνέβαινε, καὶ μοὶ εἶπον, ὅτι τὸ ἐπίσημον ὄργανον τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μοὶ ἀπέδωκε σήμερον τὸν τίτλον τοῦτον! Ἐπειδὴ λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ἐσκόπουν καὶ σκοπῶ μὲ πολλὰ τοιαῦτα ζητήματα νὰ ἀπασχολήσω ἑκάστοτε τὴν Βουλὴν,—ὑποθέτω δὲ, ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ παραδεχθῇ, ὅτι αἱ τοιαῦται συζητήσεις καὶ τὴν ὑπηρεσίαν δύνανται νὰ διαφωτίσωσι καὶ εἰς αὐτὸν νὰ ἦναι χρήσιμοι—καὶ ἐπειδὴ κατ’ οὐδένα λόγον ἐννοῶ νὰ λάβω τὸν τίτλον τοῦ κωλυσιεργοῦ, παρακαλῶ καὶ ὑμᾶς καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ μοὶ δηλώσητε, ἂν θεωρεῖτε, ὅτι χθὲς ἐκωλυσιέργησα, ἵνα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει σιωπήσω εἰς τὸ μέλλον.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι! ποτέ!

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι!

§37Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἔχει πληροφορίας ἀντιθέτους τοῦ ὅτι οὔτε πρὸ τῶν ἐκλογῶν οὔτε κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν οὔτε μετὰ τὰς ἐκλογὰς οὔτε μέχρι σήμερον διεσαλεύθη ἡ τάξις ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κραναίας, καθότι καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἡ ἐκλογὴ διενηργήθη νομίμως καὶ ἄνευ οὐδενὸς ἀτοπήματος. Πλὴν ὅμως, ἐνῷ οὐδεμία διασάλευσις τῆς τάξεως ἔλαβε χώραν καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα, οὔτε φυγόποινοι ὑπάρχουσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κραναίας, σῶμα εὐζώνων ἐκ τριάκοντα ἀνδρῶν, ἔχον ἐπὶ κεφαλῆς ἕνα ἐνωμοτάρχην, περιφέρεται εἰς τὰ διάφορα χωρία, καὶ μάλιστα εἰς τὸ χωρίον Βαλσαμάτα, καὶ, καθ’ ὅλην τὴν σημασίαν τῆς λέξεως, θύει καὶ ἀπολλύει· διότι, ἐνῷ δὲν ὑπάρχουν φυγόποινοι ἢ φυγόδικοι, ἐνῷ οὐδὲν συμβαίνει ἐν τῷ χωρίῳ ἐκείνῳ, εἰσῆλθον οἱ εὔζωνοι εἰς τὰς οἰκίας διαφόρων οἰκοκυραίων, ἔθραυσαν πιάτα, ἔσφαξαν κότταις καὶ ἀμνούς, ἐκτύπησαν μίαν γυναῖκα, καὶ εἰς ἄλλας βιαιότητας ἐξετράπησαν ἄνευ οὐδενὸς λόγου, ἐκτὸς ἐὰν αἰτία ὅλων τούτων εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς διὰ τενεκεδοκρουσίας οἱ κάτοικοι συνώδευσαν ἐκτὸς τοῦ χωρίου των ἕνα ἀντίπαλόν μας, συνοδευόμενον ὑπό τινος ὑπαλλήλου. Τοῦτο ἐγένετο ἀφορμὴ, ὅπως γείνῃ μήνυσις κατὰ διαφόρων ἀτόμων, κατὰ τῶν ὁποίων καὶ ἐξεδόθησαν ἐντάλματα συλλήψεως, κατόπιν δ’ ἐστάλη τὸ ἀπόσπασμα τῶν εὐζώνων διὰ νὰ συλλάβῃ τοὺς κακούργους! ἢ μᾶλλον ἵνα διαπράξῃ διάφορα κακουργήματα κατὰ τῶν πολιτῶν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἄρῃ τὸ σκάνδαλον τοῦτο, καὶ θὰ διατάξῃ τὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς μὴ ἀποστέλλῃ εἰς τὰ χωρία τοιαῦτα ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα ἐκτρέπονται εἰς τοιαύτας παρανόμους καὶ ἐκτρόπους πράξεις.

§38Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Φρονιμώτερον εἶναι νὰ συμβουλεύσητε τοὺς φυγοδίκους νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχήν.

§39Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ. Ἀλλ’ ἡμεῖς, κύριε Καλούτση, φυγοδίκους καὶ φυγοποίνους δὲν ἔχομεν, οὔτε ὑποστηρίζομεν, κατὰ συνέπειαν οὐδὲν ἔχομεν νὰ συμβουλεύσωμεν, ἐνῷ ἀπ’ ἐναντίας ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ὑποδεικνύουν τὰ τοιαῦτα, πιθανὸν νὰ ἔχωσιν (ἱλαρότης). Ἐκτὸς τούτου ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἑξῆς σύστασιν. Ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία ἀπὸ Σάμης εἰς Ἀργοστόλιον διενηργεῖτο πρὶν δι’ ἁμαξῶν, ἐννοεῖται δὲ, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἐξυπηρετοῦντο καθ’ ὁλοκληρίαν τὰ συμφέροντα τῶν ἐμπόρων καὶ λοιπῶν συμπολιτῶν μας. Δυστυχῶς ὅμως πρὸ μηνὸς ἡ τακτικὴ αὕτη μετεβλήθη, χάριν ἴσως οἰκονομίας, καὶ ἀντὶ νὰ γίνεται ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία δι’ ἁμαξῶν, ἢ τουλάχιστον δι’ ἐφίππων ταχυδρόμων, γίνεται δι’ ὀναρίων καὶ ἡμιόνων. Ἴσως καὶ αὐτὸ εἶναι μία πρόοδος! Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος βεβαίως ἔχει τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ φροντίζῃ διὰ τὴν ταχεῖαν ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἄρῃ τὸ ἄτοπον τοῦτο, διότι δὲν εἶναι δίκαιον, χάριν οἰκονομίας 10 ἢ 15 δραχμῶν κατὰ μῆνα, νὰ γίνεται τοιαύτη ἀδικία εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου σπαταλῶνται εἰς ἄλλα μέρη μεγάλα ποσὰ ἄνευ λόγου. Καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῆς σπατάλης ταύτης θὰ ἀναφέρω συγκεκριμένως τὸ ἑξῆς, πρὸς βεβαίωσιν τοῦ ὁποίου ἐπικαλοῦμαι πάντας τοὺς ἀξιοτίμους ἐξ Ἠλείας Βουλευτάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μεριμνῶν περὶ τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, ἐφρόντισε νὰ συστήσῃ τηλεγραφεῖον εἰς τὸ χωρίον Λάλα τοῦ δήμου Ὀλυμπίων τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας. Τὸ χωρίον Λάλα ἀπέχει τοῦ εἰς τὸν αὐτὸν δῆμον ὑπαγομένου χωρίου Δούκα 15 μόνον λεπτὰ τῆς ὥρας. Εἰς τὸ χωρίον Δούκα ὑπάρχει τηλεγραφεῖον, καὶ ἀφοῦ ὑπάρχει εἰς τὸ χωρίον Δούκα τηλεγραφεῖον, ἄρα δύναται νὰ ἐξυπηρετῇ καὶ τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Λάλα. Πιστεύω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ μὲ διαψεύσῃ, ὅτι ἡ ἀπόστασις ἀπὸ Λάλα εἰς Δούκα εἶναι 15 λεπτὰ τῆς ὥρας.

§40Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ σᾶς διαψεύσω ποτέ. Ἀληθέστατον.

§41Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Εὐχαριστῶ, κύριε συνάδελφε. Μ’ ὅλα ταῦτα διετάχθη ἡ σύστασις τοιούτου τηλεγραφείου ἐν Λάλα, τηλεγραφείου δηλαδή, τὸ ὁποῖον οὐδὲν ἔχει νὰ ἐξυπηρετήσῃ. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι εἰς τὴν Ἠλείαν σπαταλῶμεν, εἰς δὲ τὴν ἐπαρχίαν Κραναίας θέλομεν νὰ κάμωμεν οἰκονομίας. Καὶ τί οἰκονομίας; 15 δραχμῶν κατὰ μῆνα! καὶ ἀντὶ νὰ ἐκτελῆται ἡ ταχυδρομικὴ συγκοινωνία δι’ ἁμαξῶν, ὡς ἐγίνετο προηγουμένως, νὰ γίνεται μὲ γαϊδούρια! Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα, θέλει ἄρει τὸ ἄτοπον τοῦτο καὶ θέλει διατάξει νὰ ἐκτελῆται ἡ ὑπηρεσία τῆς ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Σάμης καὶ Ἀργοστολίου ὡς ἐξετελεῖτο πρίν, διότι δὲν πιστεύω νὰ θέλῃ νὰ καταδικάσῃ τὴν Κεφαλληνίαν καὶ τὸ ἐμπόριον αὐτῆς εἰς μαρασμόν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑποφέρομεν ἀπὸ ἔλλειψιν συγκοινωνίας, ὅτι ἐνίοτε δὲν ἔχομεν ἀτμόπλοιον ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα, ἵνα ἀναχωρήσωμεν ἐξ Ἀργοστολίου· εἶναι γνωστόν, ὅτι πολλάκις ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα δὲν ἔχομεν ἐφημερίδας τῶν Ἀθηνῶν. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμείνῃ εἰς τὸ οἰκονομικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα, οὐδὲν ἄλλο θὰ ἀποδείξῃ, εἰμὴ ὅτι θέλει ἐκ προθέσεως νὰ ἀδικῇ τὴν ἐπαρχίαν Κραναίας.

§42Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον.

§44Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σχετικόν, κύριε Πρόεδρε.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ κύριος Καλούτσης. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἐπειδὴ ὅλοι εἴμεθα κεκμηκότες, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ εἰσέλθωμεν ἐνωρὶς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν διακοπὴν καὶ ἐπανάληψιν τῆς συνεδριάσεως. Ὁ κύριος Καλούτσης ἔχει τὸν λόγον.

§46Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, ἐὰν πρόκειται νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τοπάλης ἔχει τὸν λόγον.

§48Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς καταστάσεις: 1) Κατάστασιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1902· ἂν δὲ ἦναι δυνατόν, μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1903. 2) Κατάστασιν τῶν ἐμβασμάτων διὰ τὸ γραμματόσημον εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1902, μὲ τὰς ἡμερομηνίας αὐτῶν. 3) Κατάστασιν λεπτομερῆ τῶν δαπανῶν ἐκ νομισματικῆς διαφορᾶς εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1902. 4) Κατάστασιν τῆς παραγωγῆς ἅλατος κατὰ τὰ πέντε τελευταῖα ἔτη, καὶ τοῦ 1902 συμπεριλαμβανομένου. Τὰς πληροφορίας ταύτας παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς οἷόν τε τάχιον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§50Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρὶν ἢ προβῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, εἰ δυνατόν, ἀπὸ τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἂν μετ’ ὀλίγον ἀναμένεται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, διότι ἡ ἐπερώτησίς μου ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἔλθῃ.

§52Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀναβάλλω λοιπόν, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἦναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργός.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μοσχούλας ἔχει τὸν λόγον.

§54Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πρὸ ἑνὸς περίπου μηνὸς εἶχον ὑποβάλει ἐγγράφους ἐπερωτήσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτουν πληροφορίας τινὰς, σχετικὰς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Δυστυχῶς, καίτοι ἔκτοτε παρῆλθε τόσος καιρὸς, αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι δὲν προσεκομίσθησαν ἔτι, ἐνῷ μᾶς εἶναι λίαν ἀναγκαῖαι διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι αὔριον θ’ ἀρχίσῃ.

§55Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ δὲν ἐβράδυνα νὰ καλέσω τὸν παρὰ τῇ Σταφιδικῇ Τραπέζῃ Βασιλικὸν Ἐπίτροπον καὶ νὰ ζητήσω παρ’ αὐτοῦ πληροφορίας· ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι μέχρι τοῦδε, καίτοι παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι, δὲν ἔλαβον ἀκόμη ἀπάντησιν. Ἅμα ὡς λάβω τὰς πληροφορίας, θέλω τὰς καταθέσει.

§56Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τοῦτο μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποθέσω, ὅτι σκοπίμως ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δὲν δίδει τὰς πληροφορίας ταύτας, διότι—ἐπαναλαμβάνω, κύριε Πρόεδρε,—παρῆλθεν εἷς μὴν, ἀφ’ ὅτου ὑπέβαλον τὸ πρῶτον τὰς ἐγγράφους ταύτας ἐπερωτήσεις μου. Νομίζω ὅτι ἐν διαστήματι ἑνὸς μηνὸς ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἠδύνατο νὰ συλλέξῃ τὰς πληροφορίας ταύτας, διότι ἐγὼ τότε οὐδὲν ἄλλο ἐζήτουν, εἰμὴ τὴν κατάθεσιν ὀνομαστικοῦ πίνακος τῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα διώρισεν ἀφ’ ἧς τὸ ἐνεστὼς Συμβούλιον ἀνέλαβε τὴν Διοίκησιν αὐτῆς, καὶ πληροφορίας σχετικὰς πρὸς τὴν διαχείρισιν ὡρισμένων σταφιδαποθηκῶν, τριῶν ἢ τεσσάρων. Ἀλλὰ καὶ ἄλλας πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα δι’ ἐγγράφου ἐπίσης ἐπερωτήσεώς μου πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος, δὲν ἔλαβον, καίτοι δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ λάβω ταύτας, ἀφοῦ δὲν ἔλαβον ἐκείνας.

§57Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Σήμερον τηλεγραφικῶς θέλω ἐπαναλάβει τὴν πρὸς τὸν Βασιλικὸν Ἐπίτροπον διαταγήν μου.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κουντουριώτης ἔχει τὸν λόγον.

§59Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὸ δικαίωμα τῶν ἐπερωτήσεων, κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι τὸ μέσον τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐξασκήσεως τοῦ κυβερνητικοῦ ἐλέγχου. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴν, εἶμαι δὲ συμφωνότατος πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως δὲν πρέπει νὰ περιορίζηται. Μόνον ἴσως πρέπει ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν, ἐξ ἰδίας θελήσεως, νὰ μὴ φέρῃ ζητήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀπασχολῶσι τὴν Βουλὴν κατὰ τρόπον κωλύοντα τὰς κυρίας αὐτῆς ἐργασίας.

§60Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§61Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὄχι, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀττικῆς, διότι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ κ. Πετιμεζᾶς καὶ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἐζητήσατε νὰ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Κραναίας!

§62Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, ὄχι! Διόλου! Ἐζήτησα μόνον τὸν λόγον σχετικῶς.

§63Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὁ λόγος αὐτὸς ἦσο τρόπον τινὰ περιορισμός. Οὕτως ἐγὼ ἐξέλαβον τοῦτο· ἡ πρόθεσίς σας δυνατὸν νὰ ἦτα διαφορετική.

§64Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σφάλλεσθε.

§65Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο μόνον· σεῖς θεωρεῖτε ὡς κωλυσιεργικὴν τάσιν πᾶσαν αἴτησιν Βουλευτοῦ, ὅπως λάβῃ πληροφορίας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὅπως ἀναπτύξῃ αὐτὰς καὶ παρουσιάσῃ τὴν γνώμην του ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σχετικῶς πρὸς τὴν δρᾶσιν τῆς Κυβερνήσεως. Τί ἔπραξεν ὁ ἐκ Νάξου συνάδελφος κ. Πρωτοπαπαδάκης;

§66ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν ἔχει ἀνάγκην συνηγόρου.

§67Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀνέπτυξε ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει σπουδαιότητα μεγάλην, ἀνέπτυξε ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὀφείλει νὰ ὁμολογήσῃ πρὸς αὐτὸν χάριτας, διότι ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὡς ἐκ τῆς ἐπιστημονικῆς αὐτοῦ μορφώσεως, —διότι εἶναι μηχανικός, εἶναι γνώστης τῶν πραγμάτων—ἐξέθεσε πράγματα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἦτο ἀνάγκη νὰ γνωρίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἴσως τὰ πράγματα αὐτὰ εἰς ἡμᾶς τοὺς ἄλλους, ἀκούοντας αὐτά, μὴ γνωρίζοντας ὅμως καὶ τοὺς τεχνικοὺς ὅρους, εἶναι ἀνιαρά, οὐχ ἧττον ὅμως εἶναι πράγματα λίαν οὐσιώδη, καὶ τὰ ὁποῖα ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν δύναται ἴσως νὰ ἀναπτύξῃ κατ’ ἰδίαν εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργούς· ὀφείλει ἑπομένως νὰ τ’ ἀναπτύξῃ ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅπως λάβῃ καὶ ἡ Βουλὴ γνῶσιν αὐτῶν καὶ ἐνδιαφέρον. Δὲν πρέπει λοιπὸν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Νάξου νὰ ἀποθαρρυνθῇ, ἂν ἔν τινι ἐφημερίδι ἀνεγράφη, ὅτι κωλυσιεργεῖ. Ἡ ἐν λόγῳ ἐφημερὶς βεβαίως εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν διερμηνεύει τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει ἐπὶ τούτου ἐκπεφρασμένην ἐντελῶς ἐναντίαν γνώμην, οὐδέποτε δὲ ἐδυσφόρησε, καὶ πάντοτε μετὰ προσοχῆς ἀκροᾶται πάντων, καὶ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους τινὲς ἐκ τῶν κυρίων τῆς πλειονοψηφίας θεωροῦσιν ἴσως ὡς κωλυσιεργοῦντας. Ἀλλὰ τὸ θέμα μου δὲν ἦτο τοῦτο. Ἐπρόκειτο νὰ ζητήσω παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πληροφορίας, ἄν, προκειμένου μετ’ ὀλίγον νὰ διενεργηθῇ ἐν Ἀθήναις Ἔκθεσις, ἡ ὁποία ἔλαβε χαρακτῆρα τρόπον τινὰ διεθνῆ, ἔχει ζητήσει ἡ Κυβέρνησις παρὰ τῶν διοργανωτῶν τῆς Ἐκθέσεως ταύτης τὰς δεούσας πληροφορίας, καὶ ἂν ἔχει μεριμνήσει περὶ πάντων τῶν ληπτέων μέτρων πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς τάξεως καὶ περὶ τῆς ἀσφαλείας τῶν μελλόντων νὰ εἰσαχθῶσιν ἐκθεμάτων. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὅσον φαίνεται. Ἡ Ἔκθεσις αὕτη ἔχει τεθῆ, νομίζω, ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς Α. Ὑψ. τῆς πριγκηπίσσης Σοφίας· ὡς ἐκ τούτου πολλοὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀλλοδαποὶ ἐδήλωσαν, ὅτι θὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν Ἔκθεσιν, ἢ ὅτι θ’ ἀποστείλωσι τὰ ἐκθέματα αὐτῶν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι διεθνεῖς Ἐκθέσεις, ἔστω καὶ ὑπὸ τύπον περιωρισμένον, εἰς ἄλλα Κράτη παρασκευάζονται ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ἀπὸ δύο καὶ τριῶν ἐτῶν, καὶ ἐν τούτοις, ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς Ἐκθέσεως, εἶναι ἀδύνατον, μὲ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτουσιν αἱ χῶραι ἐκεῖναι, ν’ ἀποφύγωσιν ἀτοπήματά τινα, ν’ ἀποφύγωσι παρεξηγήσεις. Ἀλλ’ εἰς τὰς μεγάλας χώρας τὰ ἀτοπήματα, καὶ ἂν συμβῶσι, δὲν ἔχουσι πολλὴν σημασίαν· ἂν συμβῶσιν ὅμως εἰς τὴν ἡμετέραν χώραν, θὰ ἀντηχήσωσι, βεβαιωθῆτε, πολὺ κακῶς διὰ τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι κατὰ τὰς προλαβούσας διαφόρους ἐνταῦθα Ἐκθέσεις, εἰς τὰ ἄλλοτε Ὀλύμπια, συνέβησαν διάφοροι καταχρήσεις· πράγματα τῶν ἐμπορευομένων, τῶν ἐκθετῶν, ἀπωλέσθησαν, καὶ οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, μὴ ἔχοντες παρὰ τίνος νὰ ζητήσωσιν ἀποζημίωσιν, ἀπεφάσισαν οὐδέποτε πλέον νὰ πατήσωσι τὸν πόδα αὐτῶν εἰς τοιαύτας ἐδῶ Ἐκθέσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας τὰ ἐκθέματά των, ἅτινα φιλοτίμως καὶ ἀφιλοκερδῶς εἶχον προσκομίσει, δὲν ἠδύναντο νὰ ἀναλάβωσιν ἀκέραια. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν ἔλαβεν αὐτὸς, ἢ ἂν ἐπέβαλεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ λάβῃ πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως ἡ Ἔκθεσις καταρτισθῆ καὶ διεξαχθῆ κατὰ τρόπον μὴ παρέξοντα λαβὴν εἰς μομφὰς ἐναντίον τῆς χώρας ἡμῶν.

§68Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Συγχρόνως θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελον τὸν σχετικὸν περὶ τῆς Ἐκθέσεως ταύτης, διότι εἶναι ἄπορον, πῶς διοργανίζεται τοιοῦτον ἐθνικὸν ἔργον ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τίποτε ὁ τόπος, καὶ παρουσιάζεται αἴφνης μίαν ἡμέραν, χωρὶς οὐδὲν νὰ μάθῃ τις περὶ αὐτοῦ, ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς Α. Ὑψηλότητος τῆς πριγκηπίσσης, διότι τοιαύτη συνήθεια ἐπεκράτησε, νὰ ζητῶμεν ἄνευ ἄλλης τινὸς ἐργασίας καὶ παρασκευῆς τὴν προστασίαν ἑνὸς ἐκ τῶν μελῶν τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας, καὶ μὲ αὐτὸ μόνον τὸ ἐφόδιον νὰ παρουσιαζώμεθα εἰς τὸ κοινόν! Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ πώλησις τῶν ἐκθεμάτων, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τίποτε καὶ ἡ Βουλή; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἄνευ γνώσεως τῆς Βουλῆς, ἄνευ συμμετοχῆς τοῦ Κράτους διὰ χρηματικῆς συνδρομῆς...

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὑπάρξῃ πίστωσις.

§70Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. .. δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ ἡ Ἔκθεσις αὕτη. Θὰ παρακαλέσω διὰ τοῦτο τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν σχετικὸν φάκελον.

§71ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἠξεύρω, ἂν ὑπάρχει τοιοῦτος φάκελος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ· μᾶλλον φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ, θέλω τὸν καταθέσει.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§73Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ὅπως λάβω τὴν τιμὴν νὰ συστήσω εἰς τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς νόμου, ψηφισθέντος κατὰ τὸ ἔτος 1897, καὶ ἔκτοτε μένοντος ἐκθέτου καὶ τελείως ἐγκαταλελειμμένου. Κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς τοῦ ἔτους 1895, ὅτε ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐτίμησε δι’ ἐπισκέψεώς του τὴν Τρίπολιν, ἐκ τῶν πολλῶν ἀναγκῶν αὐτῆς ἀνεγνώρισε μίαν, ὡς τὴν μᾶλλον ἐπείγουσαν, διότι ἀφορᾶ ὄχι μόνον τὴν ἀνθρωπινωτέραν δίαιταν τῶν φυλακισμένων, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑγείαν αὐτῆς ταύτης τῆς πόλεως. Ἐν τῷ κέντρῳ τῆς Τριπόλεως ὑπάρχουσιν αἱ φυλακαὶ τῶν ὑποδίκων καὶ καταδίκων, εὑρισκόμεναι ἔν τισι σταύλοις, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν Τούρκων ἴσως ᾠκοδομημένοις. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεγνώρισε τότε, ὅτι ὄχι μόνον ἀνθρωπίνη δὲν εἶναι ἡ δίαιτα τῶν φυλακισμένων, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑγεία τῆς πόλεως παραβλάπτεται, καὶ ἀνεγνώρισεν ὡσαύτως, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν θεραπείαν τῆς ἀνάγκης ταύτης. Μόλις ἐγένετο Πρωθυπουργὸς, κατὰ τὸ 1895, τῇ πρωτοβουλίᾳ αὐτοῦ εἰσήχθη καὶ ἐψηφίσθη νόμος ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὁ νόμος ΒΥΚΘʹ, δι’ οὗ ἐνεκρίθη πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως ἐκείνης πρὸς κατασκευὴν ἢ μᾶλλον πρὸς οἰκοδομὴν φυλακῶν ἐν Τριπόλει· ὁ νόμος αὐτός, καίτοι ἐδημοσιεύθη ἀπὸ τῆς 20 Μαρτίου τοῦ 1897 ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, μένει ἀνεφάρμοστος. Γνωρίζω τὸν νόμον αὐτὸν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ λάβῃ τὰ δέοντα μέτρα πρὸς σωτηρίαν ὄχι μόνον τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς διαιτωμένων, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς ὑγείας τῆς πόλεως Τριπόλεως.

§74Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀνάγκη τῆς οἰκοδομῆς κτιρίου, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς φυλακὴ ἐν Τριπόλει, εἶναι ὁμολογουμένως ἐκ τῶν ἐπιβεβλημένων, καὶ τοῦτο ἀνεγνώρισα, ὅτε ἐζήτησα νὰ προταθῇ νομοσχέδιον ἐν τῇ Βουλῇ περὶ οἰκοδομῆς τῶν εἰρημένων φυλακῶν. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο μετεβλήθη εἰς νόμον, ἀλλὰ πολιτικαὶ περιστάσεις παρημπόδισαν τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ μείνῃ ἀργὸς ὁ εἰρημένος νόμος, πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἐκτέλεσιν, διότι ὄχι μόνον θέλει συντελέσει εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς διαίτης τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένων, ἀλλὰ θέλει ἄρει καὶ τὴν ἑστίαν μολυσμάτων, τὴν ἐν ταῖς ὑπαρχούσαις φυλακαῖς συντηρουμένην ἐν τῷ μέσῳ τῆς Τριπόλεως, ἥτις εἶναι πόλις ἀξία τῆς προσοχῆς καὶ τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ τρίτη συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως 1) τῆς ἀπὸ 28 Φεβρουαρίου 1903 συμβάσεως μεταξὺ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, ἐξ ἄρθρων ἕξ, περὶ παρατάσεως τοῦ ἐκδοτικοῦ δικαιώματος αὐτῆς ἐν ταῖς ἑπτὰ Ἰονίοις νήσοις, 2) τῆς ἀπὸ 28 Φεβρουαρίου 1903 συμβάσεως μεταξὺ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἐξ ἄρθρων ἑπτά, περὶ παρατάσεως τοῦ προνομίου αὐτῆς καὶ περὶ ἐπεκτάσεως αὐτοῦ εἰς τὰς ἑπτὰ Ἰονίους νήσους ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ ἐκδοτικοῦ δικαιώματος τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης.» Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κύριος Δεληγεώργης ἔχει τὸν λόγον.

§76Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ γίνεται λόγος περὶ δύο τινῶν, περὶ μεταβιβάσεως τοῦ δικαιώματος ἐκδόσεως καὶ κυκλοφορίας τραπεζικῶν γραμματίων, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα, πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ δεύτερον περὶ ἐνδεχομένης ὁλικῆς ἢ μερικῆς συγχωνεύσεως τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης πρὸς τὴν Ἐθνικήν. Ἐν τῷ τρίτῳ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου 2 λέγεται: «Ἐν περιπτώσει συγχωνεύσεως μερικῆς ἢ ὁλικῆς, ὑποκαθίσταται αὐτοδικαίως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ σύνολον τῶν ἐκχωρουμένων δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν Βασ. Διατάγματος». Ἐρωτῶ, ἂν καὶ ἐν περιπτώσει μεταβιβάσεως δὲν θὰ ἐφαρμόζηται τὸ αὐτό; ἂν δηλαδὴ καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν θὰ θεωρῆται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὡς καταστᾶσα ἐκδοχεὺς ὅλων τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἰονικῆς, καὶ ὡς φέρουσα ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἔφερεν ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα. Συνεπῶς καλὸν θὰ ἦτο, ἂν αὐτὴ ἦναι ἡ ἔννοια, νὰ ἐπαναληφθῇ εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον καὶ ἡ περίπτωσις αὕτη. Διότι ἄλλως δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ γείνῃ διάκρισις τῆς περιπτώσεως τῆς μεταβιβάσεως ἀπὸ τῆς περιπτώσεως τῆς ὁλικῆς ἢ μερικῆς συγχωνεύσεως. Ἐπειδὴ θὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ διαφορά, ἴσως γεννηθῇ ἀπορία, ποία θὰ ἦναι ἐν περιπτώσει μεταβιβάσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰς σχέσεις τῶν δύο Τραπεζῶν. Ἐπιθυμῶ τὴν ἐξήγησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα τυγχάνει κατάστημα Τραπέζης προεξοφλητικῆς, ἀλλὰ καὶ κατάστημα Τραπέζης ἐκδοτικῆς, διότι ἔχει τὸ δικαίωμα ἐκδόσεως καὶ κυκλοφορίας τραπεζικῶν γραμματίων, καὶ προσέτι κατάστημα Τραπέζης δανειστικῆς, διότι τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα χορηγεῖ ἐπὶ ὑποθήκῃ εἴτε ἐπὶ γραμματίοις, ἀποτελοῦσι τὴν τρίτην κατηγορίαν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Ἡ μεταβίβασις δ’ ἑνὸς τῶν τριῶν τούτων δικαιωμάτων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ μεταβίβασις φέρ’ εἰπεῖν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως καὶ κυκλοφορίας τραπεζικῶν γραμματίων, ἢ ἡ μεταβίβασις τοῦ δικαιώματος τῶν προεξοφλήσεων εἶναι μερικὴ συγχώνευσις τῆς Ἰονικῆς μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§78Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως, διότι θὰ μείνῃ ὡς ἴδιον πρόσωπον ἡ Τράπεζα ἡ Ἰονική, διατηροῦσα μόνον τὰ τῶν προεξοφλήσεων καὶ τὰ τῶν κτηματικῶν δανείων· συγχώνευσις ὅμως δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ.

§79Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λέγω τοῦτο, διὰ νὰ δείξω, ὅτι δὲν ἀντιλέγω.

§80Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ δώσητε αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ὅτι περιλαμβάνεται.

§82Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, ὅτι ἡ πρώτη περίπτωσις τῆς παραχωρήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως καὶ κυκλοφορίας τραπεζικῶν γραμματίων δὲν ἐπιφέρει ποσῶς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προβλέπει τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2, τῆς συγχωνεύσεως τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης πρὸς τὴν Ἐθνικὴν, διότι αὐτὰ θὰ μείνωσιν εἰς ἐκεῖνο τὸ κατάστημα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ μεταβιβασθῶσι, θὰ μείνωσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι καλῶς ἔχει τὸ ἄρθρον.

§83Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν μεταβιβάσῃ ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα εἰς τὴν Ἐθνικὴν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει, τῆς ἐκδόσεως καὶ κυκλοφορίας τραπεζικῶν γραμματίων μέχρι τέλους τῆς περιόδου τοῦ 1920, θὰ συμμεταβιβάσῃ καὶ ὅλα τὰ δικαιώματα καὶ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει δυνάμει προηγουμένων συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι σήμερον τηροῦνται, δὲν καταργοῦνται, καίτοι παρατείνεται ὁ χρόνος τοῦ προνομίου αὐτῆς· αὐτὰ ὅλα θὰ συμμεταβιβασθοῦν μετὰ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως καὶ κυκλοφορίας τραπεζικῶν γραμματίων, τὸ ὁποῖον μετεβιβάσθη. Καὶ διὰ τοῦτο χθὲς τὴν ἑσπέραν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρουσίασεν αὐτὰς τὰς δύο νέας ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἔδωσεν εἰς αὐτὸν δι’ ἐπιστολῆς. Ὥστε εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ μεταβίβασις τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως καὶ κυκλοφορίας τραπεζικῶν γραμματίων μεταβιβάζει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὀψέποτε γείνῃ, καὶ ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ἐκ προηγουμένων συμβάσεων συμπαρομαρτοῦντα τῷ δικαιώματι αὐτῷ.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει περιελήφθησαν ἀκριβῶς αἱ διατάξεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, συνεπληρώθη δὲ ἡ σύμβασις διὰ συμπληρωματικῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ὑπεγράφησαν ὑπὸ τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ προστρέξητε εἰς τὸ ἄρθρον 2 τῆς συμβάσεως, ἵνα εὕρητε αὐτά.

§85Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀκριβῶς διότι ἀναφέρονται αὐτὰ, πρέπει ἐδῶ νὰ γείνωσιν αἱ παρατηρήσεις.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἁγυιᾶς κ. Μελᾶς προτείνει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, ἵνα τεθῇ ὡς δεύτερον ἄρθρον: «Ὑποχρεοῦται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ συστήσῃ, ἀντὶ τῶν πέντε ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 τῆς συμβάσεως ὁριζομένων πρακτορείων, δώδεκα τοιαῦτα, ἐξ ὧν δύο ἐν Ἑπτανήσῳ, πέντε ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ πέντε ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ὁ βουλευτὴς Τήνου κ. Σιγάλας προτείνει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 3: «Αἱ ὑπὲρ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐγγραφεῖσαι ὑποθῆκαι διατηροῦσι τὸ κῦρος αὐτῶν καὶ ἐν περιπτώσει πτωχεύσεως τοῦ δανεισθέντος, ἐφ’ ὅσον ἐνεγράφησαν τοὐλάχιστον δέκα ἡμέρας πρὸ τῆς ἐγγραφῆς τῆς περὶ πτωχεύσεως αἰτήσεως εἰς τὸ πινάκιον ἢ καὶ δελτίον τῶν αἰτήσεων πτωχεύσεων, καὶ ἂν ἔτι ἡ τυχὸν ἐκδιδομένη κατόπιν ἀπόφασις ἤθελεν ὁρίσει ἡμέραν προγενεστέραν τῆς ἐγγραφῆς τῆς ὑποθήκης ὡς ἡμέραν παύσεως τῶν πληρωμῶν.»

§87ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ τελευταία περίοδος τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 3, «καὶ ἂν ἡ ἀπόφασις ἤθελεν ὁρίσει ἡμέραν προγενεστέραν τῆς ἐγγραφῆς τῆς ὑποθήκης ὡς ἡμέραν παύσεως τῶν πληρωμῶν» πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ· διότι ὁ μόνος γνωρίζων τὴν κατάστασιν τοῦ ἐμπόρου ἐκ τῶν δανειστῶν εἶναι ἡ Τράπεζα.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Σιγάλα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὁ κύριος Δεληγεώργης προτείνει νὰ προστεθῇ ὡς τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 3 ἡ ἑξῆς: «Οἱ γραμματεῖς τῶν Δικαστηρίων, τῶν ἐκδόντων ἀποφάσεις περὶ κηρύξεως πτωχεύσεως, ὀφείλουσι νὰ πέμπωσιν ἐντὸς τῆς ἐπαύριον τῆς δημοσιεύσεως αὐτῶν τὸ βραδύτερον ἀποσπάσματα πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, συνῳδὰ πρὸς τὰ τοῦ ἄρθρου 444 τοῦ Ἐμπορικοῦ Νόμου. Γνωστοποιηθέντος τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τοῦ ἀποσπάσματος, ἢ κοινοποιηθείσης αὐτῇ τῆς ἀποφάσεως ὑπὸ παντὸς ἐνδιαφερομένου, ἡ Τράπεζα, ἐπὶ ποινῇ ἀκυρώσεως τῆς ὑποθήκης, δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν καταβολὴν τῶν χρημάτων, ἂν ταῦτα δὲν κατεβλήθησαν, καίτοι τὸ συμβόλαιον περὶ τοῦ ἐνυποθήκου δανείου συνετάχθη πρὸ τῶν δέκα ἡμερῶν τῶν πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἀποφάσεως.»

§89Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω, διὰ νὰ ἐξηγήσω τὴν προσθήκην. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὁσάκις πρόκειται νὰ χορηγήσῃ δάνειον ἐπὶ ὑποθήκῃ, θὰ φροντίσῃ νὰ προβῇ εἰς σύνταξιν προσυμφώνου, θ’ ἀναγράψῃ τὴν ὑποθήκην, καὶ θ’ ἀναμείνῃ νὰ ἴδῃ, ἂν ὑπάρχει ἕτερος δανειστὴς ἐνυπόθηκος· ὅταν δὲ βεβαιωθῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχει, ἐνεργεῖ τὸ δάνειον, καὶ λαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλῃ τὸ χρῆμα. Ὑποθέσατε, ὅτι γίνονται ταῦτα καὶ παρέρχονται δέκα ἡμέραι, ἀλλὰ μετὰ πέντε ἡμέρας δημοσιεύεται ἀπόφασις κηρύττουσα εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως τὸν ἔμπορον. Ἡ Τράπεζα τότε εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ καταβάλῃ τὸ χρῆμα εἰς τὸν πτωχεύσαντα ἔμπορον;

§90Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν δύναται ὁ πτωχεύσας νὰ συναλλαγῇ, οὔτε νὰ συνάψῃ συμβόλαια.

§91Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε πρέπει νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ ἑρμηνεία· διότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Τράπεζα μετὰ τὸ προσύμφωνον ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλῃ τὸ χρῆμα.

§92ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Δύναται εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον νὰ γραφῇ «πραγματικὸν δάνειον».

§93Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τί θὰ εἰπῇ πραγματικὸν δάνειον; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν κάμνει πραγματικὰ δάνεια.

§94Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν μου.

§95Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἀποσύρω τὴν ἰδικήν μου.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αἱ τροπολογίαι τῶν κυρίων Δεληγεώργη καὶ Κοκκέβη ἀποσύρονται. Ὁ βουλευτὴς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κ. Στελλάκης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 3. Προτείνει, ὅπως μετὰ τὴν φράσιν «ἐγγραφεῖσαι ὑποθῆκαι» προστεθῶσιν αἱ λέξεις «μετὰ δάνειον τότε πραγματοποιούμενον». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§97Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, «ἐὰν ἡ Ἐθνικὴ ἢ ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα ἀναβάλῃ τὴν ἐπίσπευσιν τοῦ πλειστηριασμοῦ, δύναται πᾶς ἄλλος δανειστὴς τοῦ ὀφειλέτου νὰ προβῇ εἰς κατάσχεσιν ἀναγκαστικὴν καὶ ἐκτέλεσιν, εἰδοποιῶν περὶ τούτου τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν κλπ.» Ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, θὰ ἔχωμεν δύο πλειστηριασμοὺς τὴν αὐτὴν ἡμέραν, καὶ θὰ χωρήσωσι δύο διαδικασίαι. Εἶναι ἀληθές, ὅτι παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον 32 τοῦ νόμου ΦΚΣʹ τῆς 1 Ἀπριλίου 1859, ἀλλὰ καὶ οὕτω δὲν διασαφηνίζεται τὸ ζήτημα. Διὰ τοῦτο ἐνταῦθα νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ τροποποίησις, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ αὖθις, ἂν δὲν συναινέσῃ καὶ ὁ ἕτερος πιστωτής.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 32 τοῦ νόμου τοῦ 1859 λύει τὴν ἀπορίαν σας.

§99Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Ἀναβάλλει ἡ Τράπεζα τὴν ἐκτέλεσιν, ἀλλ’ ἀμέσως ἔρχεται εἰς συνεννόησιν ὁ ὀφειλέτης μετὰ τῆς Τραπέζης. Τότε τί πρέπει νὰ γείνῃ;

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε μίαν τροπολογίαν.

§101Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ ἀπορία, ἡ ὁποία γεννᾶται, ὅτι δυνατὸν ἐκ τῆς κακῆς ἐκφράσεως τοῦ ἄρθρου παραλλήλως νὰ βαίνωσι δύο ἐκτελέσεις, δὲν εἶναι εὔλογος, διότι ῥητῶς πρόκειται διὰ μίαν ἐκτέλεσιν. Καὶ λέγει τὸ ἄρθρον «μὴ κωλυομένης καὶ ταύτης νὰ συνεχίσῃ καὶ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκτέλεσιν κατὰ τὸ ἄρθρον 32 τοῦ ἀπὸ 11 Ἀπριλίου 1859 ΦΚΣʹ νόμου περὶ Τραπέζης.» Διὰ τοῦ ὁρισμοῦ «τὴν ἐκτέλεσιν» καθορίζεται, ὅτι μία ἐκτέλεσις ὑπάρχει, ὄχι δύο. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἕτερον, βεβαίως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην ἔχει δίκαιον· ἀλλ’ ἐὰν ἡ Τράπεζα θέλῃ νὰ μετέλθῃ τὴν διαγωγὴν ταύτην, ματαιοῦσα τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἑτέρου δανειστοῦ διὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἀναβολῶν, ὑποθέτω ὅτι ὑπόκειται εἰς ἀποζημιώσεις.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον; (Διατυποῦται τροπολογία).

§103Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἑξῆς προσθήκη εἰς τὸ τέλος: «τῇ προηγουμένῃ εἰδοποιήσει πρὸς τὸν ἐπισπεύδοντα, ὅπως ἀπόσχῃ οὗτος τῆς ἐπιχειρουμένης παρ’ αὐτοῦ ἐκτελέσεως.»

§104Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἑξῆς προσθήκην: «μὴ δυναμένης νὰ ἀναβάλῃ καὶ αὖθις τὴν ἐκτέλεσιν ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ πιστωτοῦ.»

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, τί θὰ γείνῃ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν πληρωθῇ ἡ Τράπεζα.

§106Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Ἡ Τράπεζα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐκπροσωπεῖ καὶ τὸν ἕτερον δανειστήν, ὁ ὁποῖος ἐπισπεύδει. Ἐν ὅσῳ ὅμως δὲν πληρωθῇ ὁ ἕτερος, διότι ἱκανοποιουμένη ἡ Τράπεζα ἀναβάλλει, τί θὰ γείνῃ οὗτος; Δὲν πρόκειται περὶ δολίας ἐνεργείας τῆς Τραπέζης, ἀλλὰ περὶ δολίας ἐνεργείας τοῦ ὀφειλέτου.

§107Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἕτερον κενὸν ὑπάρχει ἐν τῷ ἄρθρῳ. Λέγει «εἰδοποιῶν περὶ πούτου τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν». Ἀλλὰ τὴν Ἰονικήν;

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατωτέρω ὁρίζεται, ὅτι «αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου ἐφαρμόζονται ἐπὶ πάσης Τραπέζης, ἐχούσης τὸ δικαίωμα τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ͵ΒΠΓʹ τῆς 31 Μαΐου 1882.»

§109Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ «ἢ τὴν Ἰονικὴν», διότι ἐκ τῆς προσθήκης τῆς γενομένης ἐν ἀρχῇ τοῦ ἄρθρου «ἢ ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα» ἀποδεικνύεται, ὅτι παρελείφθη ἐκ τῆς περιστάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μαντινείας ὑπέδειξε.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ λέξις «Ἰονική»: ἀρκεῖ νὰ λείψῃ ἡ λέξις «Ἐθνική».

§111Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κάλλιον εἶναι ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ λέξις «Ἐθνικὴ» διὰ τῆς λέξεως «ἐπισπεύδουσαν».

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 4 διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «Ἐὰν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἢ ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα, ἐπιληφθεῖσα ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως, ἀναβάλῃ τὴν ἐπίσπευσιν τοῦ πλειστηριασμοῦ, δύναται πᾶς ἄλλος δανειστὴς τοῦ ὀφειλέτου νὰ προβῇ εἰς κατάσχεσιν ἀναγκαστικὴν καὶ ἐκτέλεσιν, εἰδοποιῶν περὶ τούτου τὴν ἐπισπεύδουσαν Τράπεζαν, μὴ κωλυομένης καὶ ταύτης νὰ συνεχίσῃ καὶ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκτέλεσιν κατὰ τὸ ἄρθρον 32 τοῦ ἀπὸ 11 Ἀπριλίου 1859 ΦΚϚʹ νόμου περὶ Τραπέζης.» Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου ἐφαρμόζονται ἐπὶ πάσης Τραπέζης, ἐχούσης τὸ δικαίωμα τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως ἐπὶ ἐνυποθήκων ἀκινήτων, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ͵ΒΠΓʹ τῆς 31 Μαΐου 1882.»

§113ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γιαννουσίου: «μὴ δυναμένης νὰ ἀναβάλῃ καὶ αὖθις τὴν ἐκτέλεσιν ἄνευ τῆς συναινέσεως τοῦ πιστωτοῦ.»

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Γιαννουσίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς τροποποιηθὲν ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5.

§117ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 5. Καταθέσεις παρὰ τῷ ταμείῳ τῶν τίτλων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος δύνανται νὰ γίνωνται ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ ἀναπαλλοτριώτου, μὴ προσαπαιτουμένης τῆς ἀποδοχῆς τῶν ὑπὲρ ὧν αὗται, ἢ τῶν νομίμως ἐκπροσωπούντων αὐτούς: 1) δημοσίων χρεωγράφων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, 2) μετοχῶν καὶ ἐντόκων ὁμολογιῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὀνομαστικῶν καὶ ἀνωνύμων, 1) αἰτίᾳ προικός, 2) ὑπὲρ ἀνηλίκων καὶ ἀπηγορευμένων, 3) ὑπὲρ ἱδρυμάτων εὐαγῶν καὶ φιλανθρωπικῶν καταστημάτων, ὑπὲρ κοινοτήτων καὶ ἱδρυμάτων δημοσίας τάξεως καὶ πρὸς ὑπηρεσίαν κληροδοτημάτων. Ὁ ὅρος τοῦ ἀναπαλλοτριώτου ἰσχύει καὶ κατὰ παντὸς τρίτου, εἶναι δὲ ἄκυρος πᾶσα ἐκποίησις ὑπὸ τοῦ δικαιούχου ἢ κατάσχεσις κατ’ αὐτοῦ τῶν οὕτω κατατεθειμένων ὁμολογιῶν καὶ μετοχῶν. Οἱ δικαιοῦχοι καὶ οἱ νόμιμοι τοιούτων ἀντιπρόσωποι δικαιοῦνται νὰ εἰσπράττωσι τὰ μερίσματα καὶ τοὺς τόκους, καὶ νὰ εἰσπράττωσι τὰ κατατεθειμένα χρεώγραφα κατὰ τὴν λῆξιν, τῇ συμπράξει τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ ἀντικαταστάσει αὐτῶν δι’ ἑτέρων χρεωγράφων ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἀναφερομένων. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ καταθέσεων ὑπὲρ ἀνηλίκων, ἀπηγορευμένων, ἢ αἰτίᾳ προικὸς, ἡ διάρκεια τοῦ ἀναπαλλοτριώτου ὑφίσταται μέχρις ἐνηλικιώσεως, ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως, θανάτου τῶν ἀνηλίκων ἢ ἀπηγορευμένων, ἢ λύσεως τοῦ γάμου, ἐκτὸς ἂν ἡ κατάθεσις ἤθελεν ἐνεργηθῆ διὰ βραχυτέραν προθεσμίαν, ἢ ὑπὸ αἱρέσεις ἢ ὅρους προτέρας ἀποδόσεως ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει. Ἡ κατάσχεσις ἀπαγορεύεται μέχρις ἀποδόσεως εἰς τὸν δικαιοῦχον. Πᾶσα ἄλλη κατάθεσις δύναται νὰ ἦναι ἐπὶ προθεσμίᾳ ἢ διαρκής. Αἱ ἀνωτέρω περὶ ἀναπαλλοτριώτου διατάξεις δὲν τροποποιοῦσι τὰς κειμένας διατάξεις τῶν νόμων ὡς πρὸς τὸ κῦρος τοῦ ἐνεργήσαντος τὴν κατάθεσιν.»

§118Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Νομίζω ὅτι τοῦ ἄρθρου τούτου ἡ διάταξις δύναται νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ ἄλλων τίτλων· νομίζω ὅτι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, εἶναι πολὺ περιοριστικόν· διατὶ νὰ ἐπιβάλληται εἰς τὸν Α ἢ τὸν Β, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ συστήσῃ προῖκα διὰ τὴν κόρην του, νὰ καταθέσῃ μόνον αὐτὰ τὰ χρεώγραφα ἢ τὰς μετοχὰς ἢ ὁμολογίας, τὰς ὁποίας ἀναφέρει τὸ ἄρθρον τοῦτο, καὶ ν’ ἀποκλείσητε εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ καταθέτῃ τίτλους ἄλλων Τραπεζῶν ἢ ἑταιρειῶν, τοὺς ὁποίους τυχὸν ἔχει; Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐξαναγκάσητε τὸν θέλοντα νὰ ἐνεργήσῃ τὴν τοιαύτην κατάθεσιν νὰ ἐκποιήσῃ τὰς ὁμολογίας αὑτοῦ ἢ μετοχάς, καὶ ἴσως διὰ τῆς ἐκποιήσεως ταύτης νὰ ἀπολέσῃ μέρος τῆς περιουσίας του. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει τὸ ἄρθρον νὰ τροποποιηθῇ.

§119Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου πρόκειται περὶ ἑκουσίας καταθέσεως, οὐχὶ δικαστικῆς· ἑπομένως ἡ ἐπίκλησις ζημίας τῶν διαφόρων καταθετῶν, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι περιορίζεται ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως εἰς ὡρισμένα χρεώγραφα, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πραγματική, δὲν νομίζω ὅτι ὁ περιορισμὸς αὐτὸς ζημιοῖ τινα· ἔχω δὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἰδιαίτερος ὑπάρχει λόγος, ὅπως περιορισθῇ κυρίως εἰς τὰ χρεώγραφα τὰ Ἑλληνικὰ τὰ εἰς χρυσὸν, διότι ἡ τάσις ἡμῶν πρέπει νὰ ἦναι, πῶς νὰ συγκεντρώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα χρεώγραφα τοιαῦτα τῶν εἰς χρυσὸν δανείων τῶν ἐθνικῶν, τῶν ὑπαγομένων ὑπὸ τὸν Διεθνῆ Ἔλεγχον, καὶ πῶς νὰ ἔχωμεν εἰς Ἑλληνικὰς χεῖρας περισσότερα καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου, περιορίζοντες δηλαδὴ τοὺς ἔχοντας νὰ καταθέσωσι χρήματα νὰ τὰ ἐνδύωσιν εἰς αὐτοὺς τοὺς τίτλους· διότι αἱ καταθέσεις αὗται δὲν εἶναι ἔντοκοι· δὲν πρόκειται περὶ καταθέσεως χρημάτων, πρόκειται περὶ καταθέσεως τίτλων, ἡ Τράπεζα δὲ μόνον θὰ ἐπιφορτίζηται τὴν εἴσπραξιν τῶν τόκων καὶ τῶν μερισμάτων. Νομίζω μάλιστα, ὅτι πρέπει νὰ σαφηνισθῇ ἡ ἔκφρασις τοῦ ἄρθρου εἰς τὴν τρίτην παράγραφον, ἐν τῇ ὁποίᾳ λέγει: «οἱ δικαιοῦχοι καὶ οἱ νόμιμοι τούτων ἀντιπρόσωποι δικαιοῦνται νὰ εἰσπράττωσι τὰ μερίσματα καὶ τοὺς τόκους, καὶ νὰ εἰσπράττωσι τὰ κατατεθειμένα χρεώγραφα κατὰ τὴν λῆξιν» κτλ. Πρέπει νὰ εἴπωμεν «κατὰ τὴν ἐξαγοράν». Αὐτὴν τὴν διάταξιν περιέχει καὶ ὁ νόμος ὁ καταστατικὸς τῆς Τραπέζης.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν μετὰ τὴν λέξιν «λῆξιν» τὰς λέξεις «κλήρωσιν ἢ ἐξαγοράν». Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κουντουριώτου.

§121Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὴν διετύπωσα μάλιστα. Ἀκριβῶς, διότι πρόκειται περὶ ἑκουσίας καταθέσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν περιορίσῃ τις εἰς ὡρισμένα χρεώγραφα.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ ἑκουσίας ὅμως πρόκειται.

§123Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Μίαν λέξιν θὰ ἀπαντήσω, ὡς πρὸς τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς εἶπεν. Ἴσως ὑπὸ ἐθνικὴν ἔποψιν τὸ πρᾶγμα ἔχει σημασίαν, — δὲν τὸ ἠρνήθην, — ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸς λόγος νὰ ἀδικήσωμεν τὰ ἄτομα, τὰς Ἑταιρείας, τὰς ἐπιχειρήσεις ἐν γένει, ὅταν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐνσπείρωμεν τὴν δυσπιστίαν εἰς τοὺς τίτλους αὐτῶν· διότι ἀποκλείοντες αὐτοὺς τί ἄλλο πράττομεν ἢ νὰ λέγωμεν, ὅτι αἱ μετοχαὶ τῶν Ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν, τῶν Σιδηροδρόμων, τῶν Τραπεζῶν δὲν παρέχουσιν ἀσφάλειαν, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δεκταὶ διὰ τοιούτου εἴδους καταθέσεις; Τοῦτο, Κύριοι, θέλει καταφέρει τραῦμα καίριον εἰς ὅλας τὰς πλουτολογικὰς ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔδωκαν εἰς τὴν χώραν ἡμῶν τὴν ὤθησιν πρὸς τὴν πρόοδον, διὰ τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ὑπερηφανευώμεθα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰς Ἑλληνικὰς χεῖρας συγκέντρωσιν τῶν Ἑλληνικῶν χρεωγράφων, ταῦτα δυνάμεθα καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ συγκεντρώσωμεν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἦναι εἰς καλλιτέραν θέσιν τὸ Κράτος ἡμῶν· ἀλλὰ διὰ νὰ ὠφελήσωμεν εἰς τὸ μέλλον τὸ Κράτος, δὲν εἶναι λόγος, ὅτι πρέπει νὰ ἀδικήσωμεν τὰ ἄτομα· διότι ἀδικοῦντες αὐτὰ καὶ ἐξαντλοῦντες αὐτὰ, ἐξαντλοῦμεν αὐτὸ τὸ Κράτος· ὁ σκοπός μας δὲ δὲν εἶναι αὐτός. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι εἰς ταῦτα συμφωνεῖ καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὅστις ἔφερε τὸν λόγον αὐτὸν, ὅπως πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι καλῶς ἔχει τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναντιρρήτως περιοριστικόν. Εἶναι λοιπὸν εὔλογον νὰ γείνῃ ἐλαφρὰ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ μὴ στέρξῃ. Ἔχομεν μάλιστα μετοχὰς Ἑταιρειῶν ἰσχυροτάτων, Ἑταιρειῶν, τῶν ὁποίων οἱ τίτλοι εἶναι τόσον ἐξησφαλισμένοι καὶ τόσον περιφρουρημένοι, ὥστε κατ’ οὐδὲν ὑπολείπονται τῶν ἐθνικῶν χρεωγράφων καὶ τῶν μετοχῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Διατὶ νὰ μὴ δεχθῶμεν καὶ ταύτας;

§124Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε. Ὁσάκις πρόκηται περὶ καταθέσεως τίτλων ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ ἀναπαλλοτριώτου, εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ θεσμὸς, ὁ νῦν τὸ πρῶτον παρ’ ἡμῖν εἰσαγόμενος, λειτουργεῖ, λαμβάνεται πάντοτε πρόνοια νὰ κατατίθηνται τίτλοι ἀσφαλείας πληρεστάτης. Ἑλληνικὴ Βουλὴ νομοθετοῦσα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀπονείμῃ εἰς τὴν φερεγγυότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους τὴν ἀπαιτουμένην εὐλάβειαν. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει γείνῃ διάκρισις μεταξὺ χρεωγράφων Ἑλληνικῶν πληρωτέων εἰς χρυσὸν καὶ χρεωγράφων Ἑλληνικῶν πληρωτέων εἰς τραπεζογραμμάτια, εὐλόγως δύναται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ δυσπιστεῖ πρὸς ὡρισμένους τίτλους, ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἐκδεδομένους. Τοῦτο λέγω πρὸς ἀπάντησιν εἰς τὴν γενομένην πρότασιν τοῦ ἐντίμου ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, ὅστις συνέστησε τὴν παραδοχὴν, ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ ἀναπαλλοτριώτου, μόνον τῶν εἰς χρυσὸν ἐξοφλητέων Ἑλληνικῶν χρεωγράφων. Θὰ ἀπονείμωμεν τότε ἀσφάλειαν εἰς ὡρισμένους τίτλους Ἑλληνικοὺς, διότι διατελοῦσιν ὑπὸ ξενικὸν ἔλεγχον, δὲν θὰ ἀναγνωρίσωμεν δὲ τὴν φερεγγυότητα καὶ τὴν πλήρη ἀσφάλειαν τοῦ τίτλου, ἐὰν ὑπὸ τὴν τοιαύτην ἐγγύησιν δὲν παρίσταται. Νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τοιαύτην διάκρισιν. Ἀπαντῶν δὲ εἰς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς, ζητῶν, ὅπως εἰς τὴν τάξιν τῶν καταθετέων χρεωγράφων περιληφθῶσι καὶ αἱ ὁμολογίαι τῶν ἀνωνύμων σιδηροδρομικῶν Ἑταιρειῶν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ διατὶ ὄχι καὶ τῆς «Πανελληνίου»;

§126Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Ὁμολογίας δὲν ἔχει ἡ «Πανελλήνιος». Εἶναι ἐπιχείρησις ναυτική, ἔχουσα μόνον μετοχικὸν κεφάλαιον.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀνώνυμοι μετοχαί;

§128Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν Ἀγγλίᾳ εἶναι δεκτὰ τὰ χρεώγραφα αὐτά, καθόσον εἶναι ἐνυπόθηκα. Τὰ λεγόμενα debentures εἶναι δεκτά, ταῦτα δὲ εἶναι ἐνυπόθηκοι ὁμολογίαι τῶν Σιδηροδρομικῶν Ἑταιρειῶν. Παρ’ ἡμῖν ὅμως δὲν ἔχομεν ἀκόμη τὸν τύπον τῶν τοιούτων ὁμολογιῶν διαδεδομένον, δὲν εἶναι δὲ εἰσέτι βέβαιον, ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ ἐπιχειρήσεις προήχθησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ παρέχωσι τὴν ἀπόλυτον ἀσφάλειαν, τὴν ὁποίαν ὁ νομοθετῶν περὶ τοιούτων πραγμάτων, ὀφείλει νὰ ἐπιδιώξῃ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, προνοήσασα περὶ τῶν τίτλων τῶν δημοσίων, καθὼς καὶ περὶ τῶν τίτλων, τοὺς ὁποίους ἐκδίδει ἡ Ἐθνικὴ τῆς Ἑλλάδος Τράπεζα ὑπὸ τὰς γνωστὰς ἐγγυήσεις, ὑφ’ ἃς ἐκδίδει αὐτούς, περιωρίσθη ἐντὸς τοῦ δικαίου, καὶ ὅτι ὁ κύκλος ὁ διαγραφεὶς ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 δὲν πρέπει νὰ εὐρυνθῇ.

§129Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ τῆς ἀσφαλείας κακῶς παρενεβλήθη ἐν τῇ συζητήσει τοῦ ἄρθρου, ἐν τῇ συζητήσει περὶ τῶν τίτλων, οἱ ὁποῖοι πρέπει ν’ ἀποτελέσωσι τὴν κατάθεσιν, περὶ τῆς ὁποίας πραγματεύεται τὸ ἄρθρον. Ἐὰν βεβαίως πρόκειται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀσφαλείας νὰ ὁρίσωμεν τοὺς τίτλους, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ, οἱ προλαλήσαντες ἔχουσι δίκαιον. Ἀλλὰ ἐγὼ τὸ ζήτημα προέβαλον ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ὀρθήν, καὶ ἡ ὁποία, γινομένη δεκτή, διόλου δὲν ἐκφράζει ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης πρὸς τοὺς ἄλλους τίτλους τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι, ἀφ’ ἧς ὁ ἔλεγχος ἐπεβλήθη, ἡ Διεθνὴς Ἐπιτροπὴ ἐργάζεται κυρίως καὶ πρὸ πάντων διὰ τοὺς τίτλους τοὺς εἰς χρυσὸν τῶν δανείων τῶν ἀπὸ τοῦ 1881 μέχρι τοῦ 1893 ἐκδεδομένων. Λοιπὸν συμφέρον ἔχει ἰδιαίτερον ὁ τόπος, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τῶν ἄλλων τίτλων, συμφέρον ἰδιαίτερον καὶ τὸ Κράτος, εἰ δυνατόν, ὅλαι αἱ δωρεαὶ καὶ ὅλα τὰ κληροδοτήματα, ὅλαι αἱ οἱαιδήποτε καταθέσεις, ὅσαι ὑπηρετοῦσι διάφορα εὐαγῆ, φιλανθρωπικὰ ἢ ἄλλα δημόσια ἱδρύματα, νὰ συνίστανται μᾶλλον ἐκ τοιούτων τίτλων εἰς χρυσὸν τῶν δανείων τῶν ὑπεγγύων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐνασκεῖται ὁ ἔλεγχος. Ὑπὲρ τούτου καὶ ἄλλοτε ἡ Βουλὴ ἐξεφράσθη, ὅτι εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότεροι τοιοῦτοι τίτλοι νὰ περιέλθωσιν εἰς χεῖρας Ἑλλήνων, ἰδίως ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ εἰς καταθέσεις παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης δυνάμεθα νὰ παραγάγωμεν, εἰσάγοντες καὶ ἄλλους τίτλους, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι καὶ ἐξ αὐτῶν δύναται ἀσφαλῶς ἡ Τράπεζα νὰ δέχηται καταθέσεις, ἢ διάφοροι δωρεοδόχοι καὶ κληροδόχοι νὰ καταρτίζωσι τὰς δωρεὰς καὶ κληροδοσίας των. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ὅστις μὲ ἠνάγκασε νὰ ἐπιμείνω, ὅπως μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Καλογερόπουλε, πῶς διατυποῦτε τὴν τροπολογίαν σας;

§131Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τροπολογίαν, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω. Θεωρῶ ὅτι τὸ κείμενον, ὅπως ἔχει καὶ ὅπως ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ κ. Γραμματέως, πρέπει νὰ μείνῃ.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε εἶσθε σύμφωνος μὲ τὸν κύριον Δεληγεώργην;

§133Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· διότι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς ζητεῖ, τὰ χρεώγραφα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου νὰ ἦναι δεκτὰ μόνον ὅταν ἦναι ἐξοφλητέα εἰς χρυσόν.

§134Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§135Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐτόλμων νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προβῶμεν καὶ ὀλίγον περαιτέρω, νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ κατατίθηνται καὶ τίτλοι καὶ χρεώγραφα ξένα.

§136ΦΩΝΑΙ. Ὄχι! ὄχι!

§137Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, Κύριοι, νὰ σᾶς ἐξηγήσω, διατὶ λέγω τοῦτο. Βεβαίως ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀφείλουσι νὰ δείξωσιν, ὅτι οὐδόλως δυσπιστοῦσι πρὸς χρεώγραφα, οἷα τὰ χρεώγραφα τοῦ Κράτους καὶ αἱ μετοχαὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης... (Διάλογοι).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ προσελκύσεως.

§139Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ ἐξακολουθήσω;

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, παρακαλῶ.

§141Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Βεβαίως ἐπαναλαμβάνω, ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀφείλουσι νὰ καταδείξωσιν, ὅτι ἔχουσι πλήρη ἐμπιστοσύνην καὶ πρὸς τὰ χρεώγραφα καὶ πρὸς τὰς ὁμολογίας τοῦ Δημοσίου, καθὼς καὶ πρὸς τὰς μετοχὰς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ μὴ προσελκύσωμεν καὶ ξένα χρεώγραφα, τουλάχιστον, ἃς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ εἴπω, ἐπίσης ἀσφαλῆ πρὸς τὰ προμνησθέντα, ὡς εἶναι ὡς τὰ consolidés τὰ Ἀγγλικὰ, ἡ Γαλλικὴ ράντα καὶ αἱ μετοχαὶ τῆς Γαλλικῆς Τραπέζης ἢ ἄλλων ὁμοτίμων Τραπεζῶν. Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἰδιαίτερόν τινα λόγον, κύριε Πρόεδρε, συνιστῶν τοῦτο· ἔχομεν συμφέρον, καὶ συμφέρον ἐθνικὸν μέγα, αἱ περιουσίαι τῶν ὁμογενῶν εὐαγῶν καθιδρυμάτων καὶ τῶν κοινοτήτων τῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν ὅμορον ἐπικράτειαν νὰ κατατίθηνται ἐν Ἑλλάδι.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιορίζομεν τὴν ὑπηρεσίαν, ἐννοεῖτε, οὕτω πως.

§143Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Μάλιστα. Δυστυχῶς τὰ περισσότερα ἐκ τῶν εὐαγῶν αὐτῶν καθιδρυμάτων ὑπέστησαν μεγάλας ἀπωλείας χρηματικὰς, διότι εἶχον χρεώγραφα ἡμέτερα καὶ μετοχὰς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, αἱ ὁποῖαι ὑπέστησαν διακυμάνσεις φοβερὰς κατὰ τὰ ἀτυχῆ οἰκονομικὰ συμβάντα τοῦ Κράτους· οὕτω λοιπὸν πολλὰ ἐκ τῶν καθιδρυμάτων αὐτῶν ἐτοποθέτησαν τὰ κληροδοτήματα καὶ τὰς περιουσίας των εἰς χρεώγραφα ξένα. Διατὶ αὐτὰ τὰ χρεώγραφα τῶν εὐαγῶν καθιδρυμάτων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν ὅμορον ἐπικράτειαν, νὰ μὴ ἦναι ἐν Ἀθήναις κατατεθειμένα, ἀκριβῶς παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, καθ’ ἃς ἦναι Ἀγγλικὰ ἢ Γαλλικὰ χρεώγραφα ἢ Αἰγυπτιακὰ ἢ Αὐστριακὰ; πρὸς τί δὲ ὁ περιορισμὸς αὐτὸς τῆς θελήσεως τοῦ ἀτόμου;

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τῆς ὑπηρεσίας.

§145Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Καὶ τῆς ὑπηρεσίας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτείνω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς; Διατυπώσατέ την. Διότι πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὅπως δήποτε εἷς φραγμός.

§147Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Πρέπει νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς, καὶ νὰ περιορισθῇ ἡ ἐλευθερία τῆς καταθέσεως ἀκριβῶς εἰς ἐλάχιστα ξένα χρεώγραφα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Κουντουριώτη.

§149Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, διότι ἦλθε νὰ ὑποστηρίξῃ τοιαύτας ἰδέας, οἵας πρὸ ὀλίγου ὑπεστήριξεν, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος, ὅστις τυγχάνει διοικητικὸς σύμβουλος εἰς πλείστας Τραπέζας καὶ πιστωτικὰ ἱδρύματα. Καὶ ὅταν αὐτὸς ὁ δυνάμενος νὰ κρίνῃ περὶ τῆς θέσεως τῶν Ἑταιρειῶν καὶ τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν, ἀποφαίνηται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, βεβαίως πρέπει νὰ πεισθῶμεν, ὅτι καὶ ἡ «Πανελλήνιος Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρεία» καὶ ἡ Βιομηχανικὴ Τράπεζα καὶ ἡ Ἰονικὴ καὶ ὁ Σιδηρόδρομος Πελοποννήσου, οὐδεμίαν παρέχουσιν ἐγγύησιν, αἱ δὲ μετοχαί των δὲν εἶναι ἄξιαι νὰ χρησιμεύσωσιν, ὅπως ἀπασχολήσωσι τὰ κεφάλαια ἡμῶν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, καθορίσατε τὴν ἰδέαν σας.

§151Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιλάβωμεν, ἂν ὄχι μετοχὰς, τοὐλάχιστον ὁμολογίας Σιδηροδρόμων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀσφαλέσταται, εἶναι ὅπως καὶ αὐταὶ αἱ μετοχαὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅπως αἱ ὁμολογίαι αἱ κτηματικαὶ κλπ. Ὑπάρχουσιν αἱ μετοχαὶ τῆς Ἑταιρείας τῶν ὑπεγγύων προσόδων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι καὶ παρέχουσιν ὅλα τὰ ἐχέγγυα, τὰ ὁποῖα παρέχουσιν αἱ κτηματικαὶ ὁμολογίαι καὶ αἱ μετοχαὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Διὰ τίνα λόγον, παρακαλῶ, νὰ ἀποκλείσωμεν τὰ χρεώγραφα ταῦτα; Θὰ παρεκάλουν τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ καὶ τὸ συμφέρον τῶν ἀτόμων καὶ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, κύριε Πρόεδρε.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Κωνσταντόπουλε.

§153Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἐπεμβῶ εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ εἴδους τῶν τίτλων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ κατατίθηνται. Φρονῶ ὅτι καλῶς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἰδίως μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος Βουλευτὴς ἔδωκε.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε δηλαδὴ ὑπὲρ τοῦ περιορισμοῦ.

§155Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ὅμως ἄλλην παρατήρησιν νὰ ὑποβάλω. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, αἱ καταθέσεις γίνονται ὑπὲρ τριῶν σκοπῶν· πρῶτον ὑπὲρ προικός. Νομίζω ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι δύνανται νὰ γείνωσι καταθέσεις εἴτε ὑπὲρ συσταθείσης προικός, δοθείσης μετὰ τέλεσιν γάμου, εἴτε ὑπὲρ προικὸς δοθησομένης ἐν περιπτώσει τελέσεως γάμου.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἰτία προικός.

§157Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, κύριε Πρόεδρε, τότε τὸ ἐδάφιον δʹ, καθ’ ὃ «ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ καταθέσεων ὑπὲρ ἀνηλίκων, ἀπηγορευμένων, ἢ αἰτία προικὸς, ἡ διάρκεια τοῦ ἀναπαλλοτριώτου ὑφίσταται μέχρις ἐνηλικιώσεως, ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως, θανάτου τῶν ἀνηλίκων ἢ ἀπηγορευμένων, ἢ λύσεως τοῦ γάμου», χρήζει συμπληρώσεως· διότι, ἂν πρόκηται περὶ συντελεσθείσης προικὸς, ἡ λύσις τοῦ γάμου βεβαίως αἴρει τὸ ἀναπαλλοτρίωτον· ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ συσταθησομένης προικός, περὶ προικός, ἡ ὁποία θὰ ληφθῇ ἐν περιπτώσει τελέσεως γάμου, τὸ ἀναπαλλοτρίωτον πότε παύει;

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν περιπτώσει ἀποκαταστάσεως.

§159Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἂν δὲν ἀποκατασταθῇ;

§160Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι τὸ ἐδάφιον δʹ κατόπιν τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ ἀναγνωσθέντος μέρους λέγει: «ἐκτὸς ἐὰν ἡ κατάθεσις ἤθελεν ἐνεργηθῆ διὰ βραχυτέραν προθεσμίαν, ἢ ὑπὸ αἱρέσεις ἢ ὅρους προτέρας ἀποδόσεως ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει». Ἡ κατάθεσις πρὸς σύστασιν προικὸς εἶναι ὑπὸ αἵρεσιν· καὶ ἂν δὲν πραγματοποιηθῇ ὁ γάμος, ἐννοεῖται ὅτι ἡ ἀπόδοσις ἐπέρχεται, διότι ἐματαιώθη ἡ αἵρεσις. Ἄρα ἔχει διατυπωθῆ τὸ πρᾶγμα.

§161Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος προέτρεξε νὰ μὲ διακόψῃ χωρὶς ἀκριβῶς νὰ ἀντιληφθῇ τὴν ἰδέαν μου. Καταθέτω χρήματα ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ δοθῶσιν ἐν περιπτώσει συστάσεως προικός, ἐν περιπτώσει γάμου. Ὁ γάμος ὅμως δὲν ἐπέρχεται, καὶ ἡ νύμφη γίνεται πεντηκοντοῦτις· πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἀναπαλλοτρίωτον, καὶ νὰ λαμβάνῃ μόνον τὰ εἰσοδήματα, ἐνῷ δυνατὸν νὰ λάβῃ τὸ χρῆμα καὶ νὰ λαμβάνῃ περισσότερα εἰσοδήματα; Πρέπει λοιπὸν νὰ προστεθῇ: «ἢ μετὰ παρέλευσιν τόσων, ἐτῶν ἢ ὅταν φθάσῃ εἰς ὡρισμένην ἡλικίαν». Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Ἐν τῷ ἑπομένῳ ἐδαφίῳ, τῷ τελευταίῳ, ὑπάρχει ἡ φράσις «πᾶσα ἄλλη κατάθεσις δύναται νὰ ἦναι ἐπὶ προθεσμίᾳ ἢ διαρκής». Αὐτὴ ἡ διάταξις παρέλκει. Ἡμεῖς πραγματευόμεθα μόνον περὶ τῶν καταθέσεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται πρὸς ὡρισμένον σκοπόν· περὶ τῶν ἄλλων καταθέσεων δύναται νὰ γείνῃ ὅ,τι θέλουν οἱ συμβαλλόμενοι.

§162Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔχωμεν τὴν αἵρεσιν δεκτὴν εἰς τὴν σύστασιν τοῦ ἀναπαλλοτριώτου, δύναται δὲ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐματαιώθη ἡ αἵρεσις, ἡ περίπτωσις, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Κωνσταντόπουλος ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, δὲν δύναται βεβαίως νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κρατεῖ ἐπὶ τῶν ἀκινήτων τῶν διδομένων λόγῳ προικὸς καὶ διὰ τοῦ προικοσυμφώνου κηρυσσομένων ἀναπαλλοτριώτων, δύναται νὰ γείνῃ καὶ ἐπὶ τῶν κατατιθεμένων ὑπὸ τὸν ὅρον συστάσεως προικὸς χρεωγράφων, καὶ δύναται ν’ ἀναληφθῶσιν αὐτά, ἐὰν κατόπιν ματαιωθῇ ὁ γάμος.

§163Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καταθέτει, Κύριοι, εἷς πατήρ, διὰ νὰ τὰ λάβῃ ἡ κόρη του, ὅταν ἔλθῃ εἰς γάμον. Παρέρχονται 30 ἢ 40 ἔτη· τὰ χρήματα τί θὰ γείνουν; Θὰ μείνουν κατατεθειμένα μέχρις ὅτου ἀποθάνῃ ἐκείνη ἡ κόρη;

§164Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι σεβαστὴ ἡ διάταξις τοῦ πατρὸς, ἂν τοιοῦτον ὅρον τάξῃ ὁ πατήρ.

§165Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Τὸ «αἰτία προικὸς» δὲν εἶναι ἡ περίπτωσις, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ κ. συνάδελφος· τὸ «αἰτία προικὸς» εἶναι, ὅτι συνιστᾶται ἤδη ἡ προῖξ, καὶ διὰ τῆς καταθέσεως γίνεται ἡ σύστασις. Διὰ τοῦτο, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τοιαύτης ἑρμηνείας τοῦ νομοσχεδίου, ἔχει καλῶς τὸ ἐδάφιον, διότι προβλέπει περὶ λύσεως τοῦ γάμου, ὅπερ ἐξαντλεῖ τὴν περίπτωσιν, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ. Τώρα εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ἀτελείας, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἐπὶ τοιούτῳ σκοπῷ κατάθεσις, ἡ ὁποία νὰ ἐξακολουθῇ καὶ μετὰ τὴν ἐνηλικίωσιν τῆς κόρης μέχρι τοῦ γάμου της. Ὅταν τεθῇ τοιαύτη διάταξις, τότε πρέπει νὰ τεθῇ καὶ ἡ διάταξις περὶ ματαιώσεως τῆς αἱρέσεως.

§166Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν πρόκηται περὶ μελλούσης προικός, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ λύσεως τοῦ ἀναπαλλοτριώτου.

§167ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ ἄρθρον τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, ἀποδεικνύει, ὅτι ἀναλόγως τῆς προόδου καὶ ἀναπτύξεως τῶν κοινωνικῶν σχέσεων, γίνονται ἐπαισθηταὶ καὶ ἀνάγκαι, αἵτινες ἄλλοτε δὲν ὑπῆρχον. Τὸ ἄρθρον τοῦτο θίγει νομοθεσίαν παρ’ ἄλλοις Κράτεσι σαφῶς καὶ ἐκτεταμένως ὡρισμένην. Τοῦτο εἶναι μία ἀπαρχὴ πρὸς συμπλήρωσιν νομοθεσίας, ἥτις παρ’ ἡμῖν εἶναι ἀτελής. Νομίζω, ὅτι σήμερον εἶναι ἀδύνατον, ὅσον καὶ ἂν ἐπιμείνωμεν, νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τελείως. Ἐπειδὴ γίνεται ἀρχὴ τοιαύτης νομοθεσίας, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο πρακτικὸν νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν εἴτε ἡ Κυβέρνησις, εἴτε Βουλευταί, εἴτε ἐν τῇ Συνόδῳ ταύτῃ, εἴτε ἐν ἄλλῃ, νὰ φέρωσι τροπολογίαν περὶ συμπληρώσεως τῶν βεβαίως μὴ πλήρων, πρὸς πληρεστέραν λειτουργίαν τοῦ νέου νομοθετήματος. Διότι βεβαίως δὲν εἶναι μόνον τὰ χρεώγραφα τοῦ Κράτους, καὶ αἱ μετοχαὶ καὶ αἱ ὁμολογίαι τῆς Τραπέζης, ἅτινα πρέπει νὰ ληφθῶσι ὑπ’ ὄψιν. Εἰς ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη εἶναι καὶ ὁμολογίαι σιδηροδρόμων, λιμένων καὶ ἄλλων ἔργων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνεγνωρισμένα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων θεωροῦνται ὅτι δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὴν τοποθέτησιν χρημάτων ὀρφανῶν, τὰ λεγόμενα placements de mineurs. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι πρακτικώτερον νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει σήμερον.

§168Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐνταῦθα, καὶ ἡ ὁποία θ’ ἀνακοινωθῇ καὶ εἰς τὴν Τράπεζαν, δύναται νὰ φωτισθῇ ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος, ὅπως ποιήσηται χρῆσιν τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῷ προτελευταίῳ ἐδαφίῳ. Ἐκεῖ τί λέγεται; (ἀναγινώσκει): «Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ καταθέσεων ὑπὲρ ἀνηλίκων, ἀπηγορευμένων, ἢ αἰτίᾳ προικὸς, ἡ διάρκεια τοῦ ἀναπαλλοτριώτου ὑφίσταται μέχρις ἐνηλικιώσεως, ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως, θανάτου τῶν ἀνηλίκων ἢ ἀπηγορευμένων, ἢ λύσεως τοῦ γάμου, ἐκτὸς ἂν ἡ κατάθεσις ἤθελεν ἐνεργηθῆ διὰ βραχυτέραν προθεσμίαν». Ἂν λοιπὸν πρόκειται περὶ κόρης μὴ νυμφευθείσης, ὁ ὑπάλληλος θὰ ἐρωτήσῃ τὸν καταθέτην, δυνάμει τῆς τελευταίας περικοπῆς «ἐκτὸς ἂν ἡ κατάθεσις ἐνεργηθῇ διὰ βραχυτέραν προθεσμίαν». Θὰ ἐρωτήσῃ αὐτόν: «Τί ἐννοεῖτε; ἐπὶ πόσον χρόνον θέλετε ἡ κατάθεσις ἐπὶ σκοπῷ συστάσεως προικὸς νὰ ἦναι ἀναπαλλοτρίωτος;» Καὶ τοιουτοτρόπως ἐν τῷ πρακτικῷ τῆς καταθέσεως θὰ ὑπάρχῃ ἐγγεγραμμένη ἡ τοῦ καταθέσαντος θέλησις.

§169Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Θὰ ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἡ ἑξῆς τροπολογία, διασαφηνίζουσα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πάντες ἀποδεχόμεθα, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ, ὄχι μόνον περὶ συστάσεως ἤδη προικός, ἀλλὰ καὶ περὶ μελλούσης προικός, καὶ ὄχι μόνον ὑπὲρ ἐνηλίκου, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἀνηλίκου. Μετὰ τὸ «αἰτίᾳ προικὸς» νὰ προστεθῇ «ἢ ἐπὶ σκοπῷ συστάσεως τοιαύτης». Μετὰ δὲ τὰς λέξεις «ἡ διάρκεια τοῦ ἀναπαλλοτριώτου ὑφίσταται μέχρις ἐνηλικιώσεως» νὰ προστεθῇ: «ἢ συμπληρώσεως τοῦ τριακοστοῦ ἢ τεσσαρακοστοῦ ἔτους (ἢ ἄλλου ἔτους) τῆς ἡλικίας των.»

§170Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τρεῖς ὡρισμένας περιπτώσεις, τὴν σύστασιν προικός, τὴν κατάθεσιν ὑπὲρ ἀνηλίκων καὶ ἀπηγορευμένων, καὶ τρίτον ὑπὲρ ἱδρυμάτων εὐαγῶν καὶ φιλανθρωπικῶν καταστημάτων. Αὐτὰς τὰς τρεῖς περιπτώσεις τὰς καθορίζει, ἀλλὰ δὲν περιορίζει τὰς καταθέσεις εἰς τὰς τρεῖς ταύτας περιπτώσεις, διότι ἐν τῇ προτελευταίᾳ παραγράφῳ ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ διάρκεια τοῦ ἀναπαλλοτριώτου ὁρίζεται διὰ βραχυτέραν προθεσμίαν ὑπὸ τοῦ καταθέτου. Ἡ διάταξις αὕτη, ἡ ὁποία ἴσως ἠδύνατο νὰ διατυπωθῇ σαφέστερον, βεβαίως δὲν ἀφορᾷ τὴν σύστασιν προικός, διότι ἡ σύστασις προικὸς εἶναι γνωστὸν ποία εἶναι. Δὲν δύναται λοιπὸν νὰ ἔχῃ ἄλλον σκοπὸν, εἰμὴ τὴν κατάθεσιν χρεωγράφων ἀναπαλλοτριώτων, ὑπὸ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ὁ καταθέτων θέλει ὁρίσει, εἴτε πρὸς τὸν σκοπὸν συστάσεως προικός, εἴτε πρὸς περίθαλψιν κατὰ τὸ γῆρας, εἴτε ὑπὸ οἱανδήποτε ἄλλην περίπτωσιν ὁ καταθέτων ἤθελεν ὁρίσει. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἴσως ἤθελεν εἶσθαι καλλίτερον νὰ καθωρίζετο τὸ πρᾶγμα, πρὸς ἀποφυγὴν δυσκολιῶν.

§171ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ μείνῃ ὡς ἔχει.

§172Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν ὁποῖον διακρίνει πρακτικὸν πνεῦμα, κατενόησε τὸ ζήτημα καὶ τὸ ἔθεσεν ἐκεῖ, ὅπου ἔπρεπε νὰ τεθῇ, ὡς πρὸς τὰς ὁμολογίας τὰς κατατεθησομένας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Περὶ τούτου ὑποβάλλομεν ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μπαλτατζῆ τροπολογίαν, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατενόησε σαφῶς τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ ἐννοῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει βάσιν πάντοτε τὰς τρεῖς αὐτὰς περιπτώσεις, τὴν προῖκα, τοὺς ἀνηλίκους καὶ τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα...

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τῶν κυρίων Κουντουριώτου καὶ Μπαλτατζῆ ὑποβληθεῖσα τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ἔχει ὡς ἑξῆς. Μετὰ τὰς λέξεις «βʹ) μετοχῶν καὶ ἐντόκων ὁμολογιῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὀνομαστικῶν καὶ ἀνωνύμων» νὰ προστεθῇ: «καὶ ἄλλων ἀξιῶν, ὁρισθησομένων διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου τῇ προτάσει τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν.» Αὕτη εἶναι ἡ μόνη τροπολογία. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§174Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω καὶ ἐγὼ ἑτέραν τροπολογίαν, καὶ δὴ ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 5. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ πρώτη καὶ ἡ τετάρτη παράγραφος εἶναι εἰς καταφανῆ ἀντίθεσιν πρὸς ἀλλήλας.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀκούσωμεν.

§176Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην παράγραφον ἐπιτρέπεται ἡ κατάθεσις εἰς τὴν Τράπεζαν ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ ἀναπαλλοτριώτου: 1) αἰτίᾳ προικὸς 2) ὑπὲρ ἀνηλίκων καὶ ἀπηγορευμένων. Τὸ «αἰτίᾳ προικὸς» εἶναι ὅρος λίαν περιληπτικός. Ἐὰν δὲ δεχθῶμεν μίαν ἐξήγησιν τοῦ ὅρου τούτου, θὰ ἴδωμεν, ὅτι «αἰτίᾳ προικὸς» σημαίνει σύστασιν μελλούσης προικός. Ἀντιθέτως πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι σημαίνει συσταθεῖσαν ἤδη προῖκα, ἐγὼ νομίζω, ὅτι «αἰτίᾳ προικὸς» (dotis causa) σημαίνει τὴν περίστασιν τῆς μελλούσης προικός. Ἐὰν λοιπὸν τοιαύτη ἦναι ἡ νομικὴ ἔννοια τῆς φράσεως, εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὴν τετάρτην παράγραφον. Διότι τί λέγει ἡ τετάρτη παράγραφος; «Ἡ διάρκεια τοῦ ἀναπαλλοτριώτου ὑφίσταται μέχρις ἐνηλικιώσεως, ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως, θανάτου τῶν ἀνηλίκων ἢ ἀπηγορευμένων, ἢ λύσεως τοῦ γάμου». Λοιπὸν ἔχει σχέσιν ἡ περίπτωσις τῆς καταθέσεως ἐν τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ συστηθῇ προὶξ πρὸς τὴν περίπτωσιν τῆς λύσεως τοῦ γάμου.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐθαιρέτως ἀπεδόθη εἰς τὴν φράσιν «αἰτία προικὸς» ἀλλοία ἔννοια ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔχει. Μίαν ἔννοιαν ἔχει· πρόκειται περὶ γάμου, καὶ κατατίθεται ἡ προίξ, ἡ ὁποία χαρακτηρίζεται ἀναπαλλοτρίωτος, ὡς καὶ τὸ ἀκίνητον.

§178Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ. Ἐὰν ὁ ὅρος «αἰτία προικὸς» ἦναι περιληπτικὸς καὶ ἐννοῇ καὶ τὰς δύο περιπτώσεις...

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§180Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ ἐξήγησις, νομίζω, ἐδόθη, ὅτι ἐννοεῖ καὶ τὰς δύο περιπτώσεις· τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν τὰ κατατιθέμενα θέλουσι χρησιμεύσει διὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἤθελε συσταθῆ προίξ, καὶ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν θέλουσι χρησιμεύσει διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῆς ταύτης τῆς προικός. Ἔχομεν δύο περιπτώσεις ἐντελῶς διακεκριμένας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει καὶ ὁ ὅρος «αἰτία προικὸς» νὰ συμπληρωθῇ ἐξηγούμενος. Προτείνω δὲ νὰ ἐξηγηθῇ οὕτω· πρῶτον, χάριν συστάσεως προικός, ἢ χάριν συντηρήσεως προικός...

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει συντήρησις προικός.

§182Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. καὶ δεύτερον, εἰς τὴν τετάρτην παράγραφον ἀντιστοίχως νὰ ἐπέλθωσιν αἱ διατάξεις αὗται, ἵνα ἀντιστοιχῶσι πρὸς τὰς διατάξεις τῆς πρώτης παραγράφου· «μέχρι τῆς τελέσεως τοῦ γάμου ἢ τῆς λύσεως τοῦ γάμου». Οὕτω πως ἔχομεν πλῆρες σύστημα, περιλαμβάνον καὶ τὰς δύο περιπτώσεις· καὶ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν τὰ κατατιθέμενα θέλουσι χρησιμεύσει μίαν ἡμέραν, ἵνα συστηθῇ προίξ, καὶ τὴν ἑτέραν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ταῦτα κατετέθησαν, συσταθείσης ἤδη τῆς προικός, ἵνα συντηρηθῇ ἡ προίξ.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μερλοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μερλοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὅπως ἔχει...

§184Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἑρμηνευθῇ, ἂν ἐννοοῦμεν προῖκα συσταθεῖσαν ἤδη, διότι τὸν γάμον τὸν ὑπεθέσαμεν γενόμενον, καὶ μόνον διὰ τοιαύτην περίπτωσιν θὰ δεχθῇ καταθέσεις ἡ Τράπεζα.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται νὰ γείνῃ γάμος, καὶ πρόκειται σύστασις προικός, settlement.

§186Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ψηφοφορία, κύριε Πρόεδρε.

§187Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Αἰτία προικός. Παρακάτω πρέπει νὰ λέγῃ «τελέσεως ἢ λύσεως τοῦ γάμου.»

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τῶν κυρίων Γ. Μπαλτατζῆ καὶ Ι. Κουντουριώτου, ἣν ἠκούσατε. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῶν κυρίων Μπαλτατζῆ καὶ Κουντουριώτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§189ΦΩΝΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀντίθετον. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Πολὺ καλά. Ἀπερρίφθη ἡ τροπολογία. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§191ΙΩΑΝ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον (θόρυβος).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε τὸ ἄρθρον 5. Ἔχομεν τὸ ἄρθρον 6. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 6). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους κατέθηκε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἑνὸς δωδεκατημορίου διὰ τὸν τρέχοντα μῆνα Μάρτιον. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Αὔριον πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως θὰ ἦναι τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 7 καὶ 30′ μ. μ.)