1903.03.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 41

τῆς 6 Μαρτίου 1903.

(Πέμπτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Δημ. Ράλλη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον Κρωπίας τῆς Ἀττικῆς διὰ ψηφίσματός του ἐκφράζει πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν εὐχὴν ὑπὲρ καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἄριος τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν διὰ ψηφίσματός του ἐκφράζει τὴν εὐχὴν ὑπὲρ διατηρήσεως τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου. Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαμηδίου κατάδικος Γ. Καστανιώτης δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν ζητεῖ νὰ τῷ ἀπονεμηθῇ βασιλικὴ χάρις. Ὁ κύριος Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὸν διεξοδικὸν λόγον, ὅστις ἐγένετο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως καὶ τὴν προτροπὴν τοῦ κ. Προέδρου, ὅπως υἱοθετήσω αὐτὸ, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω τὸ συνταχθὲν ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου καθηγητοῦ Ξενοφῶντος Ψαρᾶ καὶ ἐπεξεργασθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν προτελευταίαν Σύνοδον τῆς παρελθούσης Περιόδου νομοσχέδιον, μετὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Μομφερράτου. Τὸ νομοσχέδιον ἐμελετήθη τότε ἀρκούντως ὑπὸ ἐπιτροπῆς πολυμελοῦς τῆς Βουλῆς. Ἴσως δὲν εἶναι τέλειον, διότι ἀνθρώπινον εἶναι τὸ ἔργον, πάντως ὅμως εἶναι τελειότερον τῆς νομοθεσίας τῆς διεπούσης παρ’ ἡμῖν τὰ τῆς ἐκτελέσεως. Μόνον αἱ Σκανδιναυικαὶ χῶραι, ἡ Σουηδία καὶ Νορβηγία, καὶ αὐτὴ ἡ Δανία ἔχουσιν ἀρχαιοτέραν Πολιτικὴν Δικονομίαν τῆς ἡμετέρας, ἥτις εἶναι ἡ Γαλλικὴ Δικονομία καὶ ἡ ὁποία ἐν Γαλλίᾳ ἐν πολλοῖς μετερρυθμίσθη· ὅλα δὲ τὰ Κράτη τὰ Εὐρωπαϊκὰ ἔχουσι νεωτέραν Πολιτικὴν Δικονομίαν. Ἡ Ρουμανία μετερρύθμισε τὴν Πολιτικὴν της Δικονομίαν κατὰ τὸ 1898, καὶ ἐν Γαλλίᾳ δὲ εἶχε πρὸ πολλοῦ συνταχθῆ σχέδιον περὶ μεταρρυθμίσεων, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ, φαίνεται, βαίνουσι τὰ πράγματα ὅπως παρ’ ἡμῖν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι ἔχει καιρὸν, παρακαλῶ νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§3Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας καὶ συμπολίτης μου ὑπέβαλεν, ὑπεβλήθη εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ νομικοῦ τμήματος τοῦ Συλλόγου «Παρνασσοῦ», τὸ ὁποῖον διεξῆλθεν ἓν πρὸς ἓν τὰ ἄρθρα αὐτοῦ, καὶ συνέταξε νέον σχέδιον, πληρέστερον τοῦ εἰσαχθέντος. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ζητήσῃ ἀντίτυπα τούτου, τὸ ὁποῖον ἐτυπώθη, ὥστε νὰ λάβωσι γνῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταί.

§4Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἐργασίαν τοῦ νομικοῦ τμήματος τοῦ «Παρνασσοῦ» ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, καθὼς καὶ τὰς γνωμοδοτήσεις ἄλλων σωματείων.

§5Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομικὸν τμῆμα τοῦ «Παρνασσοῦ» ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ γράφει, ὅτι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς· ἑπομένως τὸ ἔργον αὐτοῦ εἶναι μεταγενέστερον. Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ Πολιτικῆς Δικονομίας, παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου, ἥτις κατὰ τὴν γνώμην μου θεραπεύει σπουδαίαν ἔλλειψιν τῆς Πολιτικῆς ἡμῶν Δικονομίας. Πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου 585 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ μὴ ῥητὴ ἄρνησις τῶν ἰσχυρισμῶν τῶν διαδίκων θεωρεῖται ὡς ὁμολογία αὐτῶν. Τὸ ἄρθρον τοῦτο δίδει ἀφορμὰς εἰς πολλὰς καταχρήσεις. Δυσχεραίνει τὰς ἐργασίας τῶν δικηγόρων, ὡς καὶ τὰς τῶν δικαστῶν, ὑποβαλλομένων εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διεξέρχωνται μακρὰς προτάσεις πρὸς ἀνεύρεσιν τῶν ἀποκρουστέων ἰσχυρισμῶν, καὶ συνεπάγεται πολλάκις ἀπώλειαν τοῦ δικαίου ἕνεκα παραδρομῶν, ὡς καὶ ἐκ τῆς δολίας παρεμβολῆς τοιούτων ἰσχυρισμῶν. Ἡ ὑποβαλλομένη πρότασις νόμου προλαμβάνει τὰς τοιαύτας καταχρήσεις, περιορίζουσα τὸ τεκμήριον τῆς ὁμολογίας μόνον ἐν τῇ περιπτώσει παραλείψεως πάσης ἀπαντήσεως.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 206). Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Χαράλαμπος Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§7Χ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οἱ συμπολῖταί μου Λαμιεῖς, Κύριοι, δικαίως παραπονοῦνται διὰ τὸν ἀποκλεισμόν τῆς πόλεώς των ἐκ τῆς ἀμέσου συγκοινωνίας διὰ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς —Λαρίσης. Τὰ παράπονά των συμμερίζονται καὶ πάντες οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καὶ ὁλοκλήρου τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος. Πάντες οὗτοι, ὅσον καὶ ἂν βασανίζωσι τὸν νοῦν των, δὲν δύνανται νὰ εὕρωσι λόγον ἀποχρῶντα διὰ τὸν τοιοῦτον ἀποκλεισμόν. Ἡ Λαμία εἶναι ἡ μόνη ἀξία λόγου πόλις, τὴν ὁποίαν συναντᾷ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα αὑτῆς ἀπὸ Ἀθηνῶν μέχρι Λαρίσης, θὰ ἦναι δὲ ἡ μόνη πρωτεύουσα νομοῦ, ἐὰν καταργηθῇ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1899 καθιερωθεῖσα νέα διοικητικὴ διαίρεσις, καὶ νομοῦ μάλιστα περιλαμβάνοντος τέσσαρας ὅλας ἐπαρχίας, ὁποῖαι αἱ τῆς Φθιώτιδος, Λοκρίδος, Παρνασσίδος καὶ Δωρίδος, ἔπρεπε δὲ διὰ τοῦτον καὶ μόνον τὸν λόγον νὰ μὴ ἀποκλεισθῇ αὐτὴ ἐκ τῆς ἀμέσου συγκοινωνίας διὰ τοῦ εἰρημένου σιδηροδρόμου. Ἡ οἰκονομία, ἥτις θὰ ἐπέλθῃ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης, ἐὰν συντελεσθῇ αὐτὸς ὡς ἐχαράχθη ἀρχῆθεν, εἶναι ἀναξία λόγου, ἀπέναντι τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ὄχι μόνον ἡ Λαμία, καὶ ἡ ἐπαρχία καὶ ὁ νομός, ὧν αὐτὴ εἶναι πρωτεύουσα, ἀλλὰ καὶ ἡ χώρα ὁλόκληρος καὶ τὸ Κράτος αὐτὸ, διότι ἡ Λαμία ἀκριβῶς, ὡς πρωτεύουσα μεγάλου νομοῦ, πρέπει νὰ συγκοινωνῇ σιδηροδρομικῶς ἀμέσως πρὸς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῆς Διοικήσεως. Ἐκτὸς τούτου ἡ Λαμία εἶναι κέντρον ἐμπορικὸν, ἔνθα τελοῦνται ἐτησίως δύο μεγάλαι πανηγύρεις, μία τὸ ἔαρ καὶ μία τὸ φθινόπωρον, εἰς τὰς ὁποίας συρρέει κόσμος πολὺς, καὶ διεξάγεται μέγα ἐμπόριον, ἰδίως γεωργικῶν καὶ κτηνοτροφικῶν προϊόντων, προσκομιζομένων ἐκεῖσε ἐκ τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος καὶ τῶν πέριξ αὐτοῦ ἐπαρχιῶν, προσέτι δὲ ἐκ Θεσσαλίας καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς Μακεδονίας. Ἡ Λαμία ἐπὶ πλέον εἶναι κέντρον οἰκονομικὸν τριῶν ἐπαρχιῶν εὐφόρων, αἵτινες καλλιεργοῦσιν εἰς μεγάλας ποσότητας δημητριακοὺς καρποὺς καὶ καπνόν, καὶ τρέφουσι κτήνη καὶ ποίμνια πολλὰ, παράγοντα ἔρια, βούτυρον καὶ τυρὸν, καὶ περικλείουσιν εἰς τοὺς κόλπους των πλούσια μεταλλεῖα καὶ ὀρυχεῖα, ὡς δύναται νὰ μαρτυρήσῃ σὺν ἄλλοις καὶ ὁ γνωστὸς πλέον εἰς τὸ Πανελλήνιον ἔντιμος κ. Τσαμούρας, ἢ μᾶλλον ὁ καλός του φίλος, ὡς ἀπεκάλεσεν ἑαυτὸν εἰς πρώην Ὑπουργός τῶν Ναυτικῶν. Ἀπέναντι δὲ τοιούτων συμφερόντων, τὰ ὁποῖα μέλλει νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὁ σιδηρόδρομος Λαρίσης, διερχόμενος διὰ Λαμίας, νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ μικρὰ οἰκονομία, ἥτις θὰ προκύψῃ, ἐὰν διέλθῃ αὐτὸς μακρὰν τῆς Λαμίας; Ἐὰν νομίζητε, Κύριοι, ὅτι ἡ οἰκονομία αὕτη πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἐπὶ θυσίᾳ τόσῳ μεγάλων συμφερόντων, οἷα τὰ μέχρι τοῦδε ὑποδειχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ, τότε ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι οὔτε λέγεται οἰκονομία, ἀλλ’ εἶναι ἀληθὴς σπατάλη. Ἴσως ὅμως ἤθελέ τις ἀντείπει, ὅτι τὰ τοιαῦτα συμφέροντα ἀντίκεινται ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν στρατηγικὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς διὰ τὴν χώραν ἡμῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν διεθνῆ ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν, τὴν ὁποίαν μέλλει νὰ ἐξυπηρετήσῃ, καὶ ὅτι ἕνεκα τῶν δύο τούτων λόγων πρέπει ἡ γραμμὴ αὐτοῦ νὰ συντομευθῇ διὰ παντὸς τρόπου. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι μόνον ὁ ἐπιπολαίως ἐξετάζων τὰ πράγματα δύναται νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν στρατηγικὴν σημασίαν τὴν δίοδον τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος σιδηροδρόμου διὰ Λαμίας, καὶ νὰ φαντασθῇ, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος οὗτος θὰ ἀναλάβῃ τὴν διεθνῆ ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ τῆς Ἑσπερίας Εὐρώπης καὶ τῆς ἀπωτάτης Ἀνατολῆς, ὡς ἐνόμισάν τινες ἄλλοτε παρ’ ἡμῖν. Οἱ ἀρχαῖοι, Κύριοι, ἔλεγον «τὸ δὶς ἐξαμαρτεῖν οὐκ ἀνδρὸς σοφοῦ»· καὶ τὴν σήμερον δὲ ὑπάρχει ἐν χρήσει ἡ παροιμία «τὰ παθήματα μαθήματα». Ἂν δὲ θέλωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἀρυσθῶμεν τὰ ἀναγκαῖα διδάγματα ἐκ τῶν παθημάτων μας καὶ ν’ ἀποφύγωμεν ἐν τῷ μέλλοντι τὰ λάθη τοῦ παρελθόντος, ἅτινα περιήγαγον ἡμᾶς εἰς τὰ ἀτυχήματα τοῦ 1897, ἀνάγκη πᾶσα νὰ μεταβάλωμεν σύστημα ἐπιστρατεύσεως, νὰ φροντίσωμεν δὲ σοβαρῶς καὶ περὶ τῆς ἀμύνης τῆς χώρας ἡμῶν, ἵνα μὴ ἐν καιρῷ νέου πολέμου ἐπέλθῃ πάλιν ἡ σύγχυσις ἐκείνη, καθ’ ἣν συγκεντρούμενοι οἱ ἐπίστρατοι εἰς τὴν Πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους, ἢ καὶ ἀποστελλόμενοι ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν μεθόριον γραμμὴν, περιεπλανῶντο ἐπὶ ἑβδομάδας καὶ ἐνίοτε ἐπὶ μῆνας γυμνοὶ καὶ ἀνυπόδητοι, ἕως ὅτου εὕρωσι τὰ σώματά των καὶ καταταχθῶσιν εἰς αὐτά· ἵνα μὴ μετὰ τὰς πρώτας ἥττας ὁ στρατός μας, στερούμενος δευτέρας ἀμυντικῆς γραμμῆς, ἀποβάλῃ τὸ θάρρος καὶ τρέπηται ἀπὸ φυγῆς εἰς φυγήν. Ὄπως δ’ ἀποφύγωμεν, Κύριοι, τὰ λάθη τοῦ παρελθόντος ὀφείλομεν ἐν πρώτοις, μιμούμενοι ἐν τούτῳ τὸ παράδειγμα τῶν ἄλλων λαῶν, νὰ καθιερώσωμεν καὶ ἡμεῖς ἐν Ἑλλάδι στρατιωτικὰς περιφερείας ἐχούσας κέντρα μετ’ ἀποθηκῶν ὑλικοῦ πολέμου, εἰς τὰ ὁποῖα προσερχόμενοι οἱ ἐπίστρατοι νὰ ἐνδύωνται καὶ κατατάσσωνται εἰς τὰ σώματά των, μεθ’ ὃ, συντεταγμένοι καὶ ἑτοιμοπόλεμοι καθ’ ὅλα, νὰ ἀπέρχωνται εἰς συνάντησιν τοῦ ἐχθροῦ. Οὕτω καὶ μόνον δὲν θὰ ἐπισυμβῇ πάλιν ἐν τῷ μέλλοντι ἡ μεγάλη ἐκείνη σύγχυσις ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως, ἥτις ἐν ἔτει 1897 εἶχε τόσον φοβερὰς συνεπείας δι’ ἡμᾶς. Ἀλλ’ ἂν καθιερώσωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος στρατιωτικὰς περιφερείας, ἓν τῶν κυριωτάτων κέντρων αὐτῶν θὰ ἦναι ἐξ ἅπαντος ἡ Λαμία, ἥτις ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον τοῦτον δὲν πρέπει νὰ μένῃ μακρὰν τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης, ἀφοῦ ὁ σιδηρόδρομος οὗτος θὰ ἔχῃ κατ’ ἐξοχὴν στρατηγικὴν σημασίαν διὰ τὴν χώραν ἡμῶν. Περὶ τούτου δὲν δύναται, νομίζω, νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη. Πρέπει κατ’ ἀνάγκην νὰ διέλθῃ αὐτὸς διὰ τοιούτου στρατιωτικοῦ κέντρου, ὡς θὰ ἦναι, ὡς εἴδομεν ἤδη, ἡ Λαμία. Καὶ θὰ ἐπέλθῃ μὲν οὕτω μικρά τις ἀργοπορία, περιοριζομένη εἰς λεπτά τινα τῆς ὥρας, ἀλλ’ ἡ ἀργοπορία αὕτη θὰ ἦναι ἀσήμαντος, παραβαλλομένη πρὸς τὴν ἀργοπορίαν, ἡ ὁποία θὰ ἐπέρχηται ἐν καιρῷ ἐπιστρατεύσεως, ἂν ἡ Λαμία συγκοινωνῇ δι’ ἰδιαιτέρας σιδηροδρομικῆς διακλαδώσεως τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης, ὡς ἐκ τῆς ἐπιβιβάσεως καὶ τῆς ἀποβιβάσεως τῶν ἐπιστράτων ἀπὸ σιδηροδρόμου εἰς σιδηρόδρομον, ὅταν θὰ μεταβαίνωσιν εἰς Λαμίαν πρὸς κατάταξιν εἰς τὰ σώματά των καὶ ἐντεῦθεν θὰ ἐπιστρέφωσι συντεταγμένοι καὶ ἑτοιμοπόλεμοι εἰς τὸν σιδηρόδρομον Λαρίσης, ὅπως δι’ αὐτοῦ κατευθυνθῶσιν εἰς τὸ θέατρον τοῦ πολέμου. Θὰ παρίσταται δηλαδὴ οὕτω πὼς ἀνάγκη διπλῆς ἐπιβιβάσεως καὶ ἀποβιβάσεως διὰ τοῦ σιδηροδρόμου κατὰ τὴν μετάβασιν καὶ ἀναχώρησιν ἐκ Λαμίας καὶ δι’ αὐτοὺς καὶ διὰ τὸ ὑλικὸν τοῦ πολέμου· ἐννοεῖ δ’ ἕκαστος, ὁποία ἀργοπορία θὰ ἐπέρχηται ἐντεῦθεν ἐν καιρῷ πολέμου. Ὀφείλομεν, Κύριοι, κατὰ τὸ παράδειγμα τῶν ἄλλων λαῶν νὰ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς πρόνοιαν περὶ ἀμύνης τῆς χώρας, ἀφοῦ ἄλλως ἐπείσθημεν ἐκ τοῦ πολέμου τοῦ 1897, ὅτι δύναται ὁ ἐχθρὸς εὐκόλως νὰ εἰσβάλῃ εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, διασπῶν τὴν πρώτην ἀμυντικήν μας γραμμὴν, καὶ νὰ τρέψῃ εἰς φυγὴν ἀκατάσχετον τὸν ἡμέτερον στρατὸν, ὅταν οὗτος δὲν ἔχῃ νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν σκέπην καὶ προστασίαν ἄλλης ἀμυντικῆς γραμμῆς. Διὰ τοῦτο ἔπρεπε καὶ πρὶν νὰ εἴχομεν δευτέραν ἀμυντικὴν γραμμὴν, τὴν ὀροσειρὰν τῆς Ὄθρυος μέχρι τοῦ Δομοκοῦ. Ἀφ’ ὅτου ὅμως διὰ τῆς τελευταίας μεταρρυθμίσεως τῶν συνόρων ἡ παρὰ τὴν Θεσσαλίαν μεθόριος ἡμῶν γραμμὴ ἀπώλεσε πᾶσαν ἀξίαν ἀμυντικὴν διὰ τὴν ἡμετέραν χώραν, ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς νὰ μεριμνήσωμεν συντόνως περὶ τῆς δευτέρας ταύτης ἀμυντικῆς γραμμῆς τῆς Ὄθρυος μέχρι τοῦ Δομοκοῦ. Ἀλλὰ τῆς τοιαύτης ἀμύνης κυριώτατον ἔρεισμα θὰ ἦναι ἡ Λαμία, ἥτις καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον οὐδαμῶς οὐδέποτε πρέπει νὰ μείνῃ μακρὰν τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης. Τοσαῦτα, Κύριοι, εἶχον νὰ παρατηρήσω ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς στρατηγικῆς σημασίας τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης. Ἐξ αὐτῶν ἐλπίζω νὰ πεισθῇ ἕκαστος, ὁπόσον ἄδικον ἔχουσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι εἰς τὴν τοιαύτην σημασίαν τοῦ σιδηροδρόμου ἀντιστρατεύεται δῆθεν ἡ δίοδος αὐτοῦ διὰ Λαμίας. Ὡς τὰ πράγματα αὐτὰ μαρτυροῦσιν, ἡ δίοδος αὕτη οὐ μόνον δὲν προσκρούει εἰς τὴν στρατηγικὴν σημασίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ ἐπιβάλλεται ὑπ’ αὐτῆς, ἐκτὸς ἐὰν ἐγὼ πλανῶμαι, ὡς μὴ στρατιωτικός· ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην τῶν ἀξιοτίμων ἐκείνων συναδέλφων, οἵτινες εἰδικώτερον ἀσχολοῦνται περὶ τὰ στρατιωτικά.

§8Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§9ΧΑΡ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπολείπεται ἤδη δι’ ὀλίγων νὰ διασκεδάσω τὴν πλάνην, τὴν ἀπαντῶσαν παρὰ πολλοῖς, ὡς πρὸς τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ὁ σιδηρόδρομος ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς διεθνοῦς ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας. Ἡ τοιαύτη, Κύριοι, σημασία δὲν ἐξαρτᾶται ἐξ ἡμῶν καὶ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς γείτονος ἐπικρατείας, τῆς Τουρκίας, διὰ τῶν χωρῶν τῆς ὁποίας διερχόμενος ὁ σιδηρόδρομος Λαρίσης πρόκειται νὰ ἑνωθῇ μετὰ τῶν σιδηροδρόμων τῆς Ἑσπερίας Εὐρώπης. Ἀλλ’ ὡς γινώσκετε πάντες, ἡ Τουρκία ἀνθίσταται διὰ παντὸς τρόπου εἰς τὴν τοιαύτην ἕνωσιν· ἐὰν δέ ποτε ἐξαναγκασθῇ εἰς αὐτὴν, βεβαίως δὲν θὰ δεχθῇ νὰ γείνῃ διὰ τῆς συντομωτέρας καὶ φυσικωτέρας ὁδοῦ, ἥτις εἶναι ἡ ἄγουσα ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν παρὰ τὴν Θεσσαλονίκην σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Τόψιν, ἀλλὰ δι’ ἄλλης ὁδοῦ, ἀγούσης διὰ Καστορίας– Μοναστηρίου εἰς Σκόπεια, ἵνα τοιουτοτρόπως διασώσῃ τὴν διεθνῆ ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν ὑπὲρ τῆς Θεσσαλονίκης, ὅπως δι’ αὐτῆς διεξάγηται ἡ διεθνὴς ταχυδρομικὴ συγκοινωνία μεταξὺ τῆς Ἑσπερίας Εὐρώπης καὶ τῶν Ἀνατολικῶν Ἰνδιῶν, διεκπεραιουμένη ἐκεῖθεν διὰ τοῦ Σουὲζ καὶ τῆς Ἐρυθρᾶς Θαλάσσης. Τὴν συγκοινωνίαν ὅμως ταύτην θὰ ἀναλάβῃ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ὁ μέλλων νῦν νὰ κατασκευασθῇ σιδηρόδρομος ἀπὸ Ἰκονίου εἰς Βαγδάτιον παρὰ τὸν Περσικὸν κόλπον, δι’ οὗ αὐτὴ θὰ συντομευθῇ οὐχὶ ὥρας, ἀλλ’ ἡμέρας ὁλοκλήρους. Ὡσαύτως συντομωτέρα διὰ τὴν ἀπωτάτην ἰδίως Ἀνατολὴν θὰ ἦναι ἡ συγκοινωνία διὰ τοῦ σιδηροδρόμου τῆς Σιβηρίας, ὅταν μάλιστα συμπληρωθῶσιν αἱ διακλαδώσεις του ἐν τῇ Σινικῇ μέχρι Κορέας. Δι’ αὐτῆς θὰ ἐξυπηρετῆται καὶ ἡ συγκοινωνία τῆς Ἰαπωνίας. Ἄν τις πάντα ταῦτα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, θὰ συνομολογήσῃ μετ’ ἐμοῦ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀναλάβῃ ὁ σιδηρόδρομος Λαρίσης τὴν διεθνῆ ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ τῆς Ἑσπερίας, τῶν Ἰνδιῶν καὶ τῆς ἀπωτάτης Ἀνατολῆς. Ὡς παρατηρεῖτε, Κύριοι, τὰ ἐπιχειρήματα τὰ προβαλλόμενα κατὰ τῆς διόδου τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης διὰ Λαμίας ἐλέγχονται ἕωλα καὶ ἀσύστατα ὅλως, μένουσι δὲ ἀκαταγώνιστοι οἱ λόγοι οἱ συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς διόδου ταύτης. Διὰ τῶν πραγμάτων ἐλέγχονται ἀνυπόστατοι παντάπασιν οἱ λόγοι, δι’ οὓς ὁ μακαρίτης Τρικούπης καὶ ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Κερκύρας ἀπεφάσισαν ν’ ἀποκλείσωσι τὴν Λαμίαν ἐκ τῆς ἀμέσου συγκοινωνίας μετὰ τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης. Ἀλλ’ εἶναι καιρὸς, νομίζω, ἔτι, ἵνα ἐπανορθωθῇ τὸ μέγα αὐτὸ σφάλμα, μεταρρυθμιζομένης τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου οὕτως, ὥστε νὰ διέλθῃ αὕτη διὰ Λαμίας. Βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ οὕτως αὔξησίς τις δαπάνης, ἀλλ’ ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι ἀναξία ὅλως λόγου, παραβαλλομένη πρὸς τὰ μεγάλα συμφέροντα, τὰ οἰκονομικά, πολιτικὰ καὶ στρατηγικά, ἅτινα θὰ ἐξυπηρέτει ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος μεταρρύθμισις τοῦ σιδηροδρόμου. Ἐγὼ, Κύριοι, ὑποβάλλων τὴν εὐχὴν καὶ τὴν σύστασιν τῶν συμπολιτῶν μου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι καὶ ἐκείνη καὶ αὕτη θὰ εὕρωσιν αὐτὴν δικαίαν ἐν πᾶσι, καὶ θὰ σπεύσωσι νὰ ἐπανορθώσωσι τὸ μέγα ἀδίκημα, τὸ προσγινόμενον οὐ μόνον εἰς τὴν Λαμίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ εἰς τὸν νομόν ὁλόκληρον, ὧν αὐτὴ εἶναι πρωτεύουσα. Τὸ ἀδίκημα αὐτὸ πρέπει τοσοῦτο μᾶλλον νὰ ἐπανορθωθῇ, καθόσον οὕτω πως μέλλουσι νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν, ὡς ἀπέδειξα ἤδη, καὶ τόσον μεγάλα συμφέροντα τῆς χώρας καὶ τοῦ Κράτους καθόλου.

§10Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δύο λέξεις σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος κ. Βουλευτής. Καὶ ἄλλοτε, ὅτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον Βουλευτής τις ἐκ Φθιώτιδος ὡμίλησε περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς διελεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου ἐκ Λαμίας, εἶχον λάβει τὸν λόγον, ὅπως ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς σπουδαιότητος τῆς γραμμῆς ταύτης ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν. Ὡς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας κ. Βουλευτής, ἡ Λαμία, ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν ἐξεταζομένη, πράγματι εἶναι ἐπίκαιρος, καὶ ἐνδείκνυται ὡς θέσις, δι’ ἧς ἔπρεπε νὰ διέλθῃ ὁ σιδηρόδρομος Λαρίσης. Ἡ Λαμία, ὑπὸ ἀμυντικὴν ἔποψιν, κεῖται ἐπὶ τῆς ἀμυντικῆς γραμμῆς, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ στρατὸς ὁ Ἑλληνικός, ὑπὸ δὲ ἐπιθετικὴν ἔποψιν κεῖται ἐπὶ τῆς βάσεως τῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ στρατοῦ. Ὑφ’ ὅλας λοιπὸν τὰς ἐπόψεις ἡ Λαμία, κειμένη ἐντεῦθεν τῆς Ὄθρυος, ἀποτελεῖ ἓν τῶν σπουδαιοτάτων ἐρεισμάτων τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐνδείκνυται ὡς τὸ κέντρον τοῦ ἐφοδιασμοῦ ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις τοῦ στρατοῦ, καὶ ὑπὸ τεχνικὴν ἔποψιν. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιηθῇ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμή, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ ὡρίμως περὶ τοῦ μέλλοντος ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν, καὶ μὴ ἀφήσῃ νὰ παρέλθῃ ἡ περίστασις, καὶ, εἰ δυνατόν, νὰ διορθωθῇ ἡ τοιαύτη παράλειψις, διότι ὁμολογουμένως ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν ἡ διέλευσις τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης διὰ τῆς Λαμίας θέλει τὰ μέγιστα συντελέσει εἰς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας.

§11Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Οὐδ’ ὑπάρχει δευτέρα γνώμη.

§12Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχέδια καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν μηχανικῶν, ἐφ’ ὧν ἐβασίσθη ἡ ὑπηρεσία, ἐμποδίζουσα νὰ διέλθῃ ἡ γραμμὴ διὰ Λαμίας, ἵνα ἐξετάσωμεν κατὰ βάθος τὸ ζήτημα καὶ ἴδωμεν, τίνες οἱ λόγοι οἱ ἐπιβαλόντες τὴν παρέκκλισιν τῆς γραμμῆς.

§13Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἢ προσθέσω τινὰ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος συνάδελφος περὶ τῆς διελεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἐκ Λαμίας, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου παρουσιάσθησαν πάντες οἱ Βουλευταὶ Φθιώτιδος καὶ ἐξῃτήσαντο παρ’ αὐτοῦ, ὅπως μελετήσῃ μετὰ τῶν ἁρμοδίων τὴν διέλευσιν τῆς σιδηροδρομικῆς ταύτης γραμμῆς διὰ Λαμίας, ἤθελον, λέγω, παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ποιήσηται τὰς δεούσας ἐνεργείας παρὰ τῷ ἁρμοδίῳ τμήματι καὶ νὰ δηλώσῃ ὁποίαν ἀπάντησιν ἔχει νὰ δώσῃ σήμερον εἰς τὴν Βουλήν. Πρὶν ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν δύναμαι νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καθόσον ἀρκετὰ ὁ κ. ἐκ Φθιώτιδος συνάδελφος ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα τοῦτο ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, καὶ ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν καὶ ὑπὸ ἔποψιν ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας, ἐὰν ὁ σιδηρόδρομος διέλθῃ διὰ τῆς πόλεως Λαμίας.

§14ΚΥΡΙΑΚ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον τόσον εὐγλώττως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔφερεν ἐπὶ τοῦ βήματος, εἶναι βεβαίως μεγάλης σημασίας ζήτημα, καὶ ἐνδιαφέρει ὄχι μόνον αὐτὸν, ἀλλὰ καὶ ὅλους ἡμᾶς. Ἀλλ’ ἀτυχῶς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἐξαρτᾶται ἐντελῶς ἀπὸ ἡμᾶς, διότι, καθὼς δὲν ἀγνοεῖτε, εἶναι ἀφ’ ἑνὸς ζήτημα χρηματικὸν ἀρκετὰ σημαντικὸν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ζήτημα τεχνικὸν καὶ ζήτημα ταχύτητος, προκειμένου μάλιστα περὶ σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, ἥτις ἔχει διεθνῆ σημασίαν. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ πολλὰ ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις χρήζει μεγάλης μελέτης, ὁμολογῶ δὲ, ὅτι δὲν ἔλαβον τὸν καιρὸν νὰ μελετήσω ταύτην ἐπαρκῶς, καὶ συνεπῶς οὐδὲν θετικὸν δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§15Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Βεβαίως καθῆκον ἔχομεν νὰ ἀναμείνωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μελέτης τῶν ἁρμοδίων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ εἶτα νὰ ἐπενέγκωμεν τὰς κρίσεις μας. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν δύο ἀποριῶν, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξέφρασεν, ὅτι εἶναι ζήτημα δαπάνης καὶ ζήτημα ταχύτητος, καὶ ἑπομένως πρὶν ἢ τὰ δύο ταῦτα ζητήματα λυθῶσι δὲν δύναται ὁριστικῶς ν’ ἀποφασισθῇ ἡ διέλευσις τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς διὰ τῆς Λαμίας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω εἰς αὐτὸν, ὅτι, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δαπάνης, ἡμεῖς παρεστήσαμεν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ὅτι δὲν ἐμμένομεν εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τῆς διελεύσεως διὰ τῆς πόλεως Λαμίας, ὅπως ἐκεῖθεν διὰ τῆς ὀροσειρᾶς τῆς Ὄθρυος εἰσέλθῃ εἰς τὰ ἐδάφη τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ ζητοῦμεν νὰ τροποποιηθῇ ἡ γραμμὴ καὶ νὰ διέλθῃ διὰ τοῦ χωρίου Φραντζῆ, οὐχὶ πρὸς τὸ χωρίον Μπεκῆ, ἀλλὰ πρὸς τὴν Λαμίαν, καὶ ἐκεῖθεν ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν διακλάδωσιν Λαμίας–Μπεκῆ, ὁπόθεν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ Θεσσαλικὰ ἐδάφη. Διὰ τὴν τροποποίησιν ταύτην, παρατηρῶ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι κατ’ ἀκριβεῖς πληροφορίας, ἃς ἔχομεν, ἡ δαπάνη δὲν θὰ ἦναι μείζων τῶν 200 ἕως 300 χιλιάδων δραχμῶν. Ἡ διαφορὰ δὲ τῆς ταχύτητος δὲν θὰ ἦναι πλέον τῶν δέκα λεπτῶν τῆς ὥρας. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν ἡ τροποποίησις, ἡ γενησομένη ἀπὸ τοῦ χωρίου Φραντζῆ εἰς τὴν πόλιν Λαμίαν, εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἕνεκα τῶν ἀνωμαλιῶν τοῦ ἐδάφους. Διὰ τοῦτο εἶπον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ διατάξῃ, ὅπως ταχέως γένηται ἡ μελέτη αὕτη, καὶ ἂν ἐκ τῆς μελέτης ταύτης πεισθῆ ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ κατασκευὴ τῆς γραμμῆς ταύτης, τότε δὲν πιστεύω ποτὲ, οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ ἂν ἦναι, ὅτι ἕνεκα τῆς ἀπαιτηθησομένης δαπάνης 200 χιλιάδων δραχμῶν καὶ τῆς μειώσεως τῆς ταχύτητος κατὰ 10 πρῶτα λεπτὰ θὰ θελήσῃ νὰ ζημιώσῃ μίαν πόλιν μεγάλην, μὴ στέργουσα νὰ διέλθῃ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ ἐκεῖθεν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κουντουριώτης ἔχει τὸν λόγον.

§17Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς πληροφορίας· πρῶτον, ἂν τὸ κατάστημα Βασιλειάδου ἐν Πειραιεῖ ἔχει ἀνειλημμένην ὑποχρέωσιν νὰ τοποθετήσῃ τὰ ταχυβόλα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἤδη παραγγελθῆ ἐν Γαλλίᾳ καὶ εἶναι ἕτοιμα, καὶ δεύτερον, ἂν ἡ ξυλεία, τὴν ὁποίαν ὁ πρώην ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς κ. Βουδούρης ἔφερεν, ὅπως ἐπισκευασθῇ τὸ κατάστρωμα τοῦ θωρηκτοῦ «Ὕδρας», εὑρίσκεται σώα ἐν Ναυστάθμῳ, καὶ ἂν πρόκειται ἐντὸς ὀλίγου τοιαύτη ἐργασία νὰ ἐκτελεσθῇ, διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, τὸ κατάστρωμα τοῦ θωρηκτοῦ «Ὕδρας», τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἦναι πάχους 7 ἑκατοστῶν, ἐκ τῆς χρήσεως ἐφθάρη, ἔχει δὲ φθάσει εἰς τὰ 3 ἑκατοστά, πλεῖστα δὲ ἐλάσματα ἔχουν πάθει καταστροφὴν, καὶ ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη ταχίστης ἐργασίας, ὅπως μὴ ἐπέλθῃ περαιτέρω ζημία καὶ καταστροφή. Τὰς πληροφορίας ταύτας θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς καὶ ἐκείνας, τὰς ὁποίας εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ᾐτησάμην, καὶ αἱ ὁποῖαι παραδόξως μέχρι σήμερον δὲν κατετέθησαν. Πιθανὸν νὰ μὴ μετεβιβάσθη ἐκ τοῦ Προεδρείου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ αἴτησίς μου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ νὰ διαβιβασθῶσι τὰ σημειώματά μου διὰ τὰς αἰτουμένας πληροφορίας, διότι μοὶ ἀναγκαιοῦσιν αὗται εἰς προσεχῆ ὁμιλίαν, ἣν θέλω κάμει περὶ τῶν θεμάτων, περὶ τῶν ὁποίων ἐζήτησα ἐπισήμους πληροφορίας.

§18Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος, δηλαδὴ ἂν τὸ ἐργοστάσιον Βασιλειάδου ἔχει ὑποχρέωσιν πρὸς τοποθέτησιν τῶν ταχυβόλων, θέλω πληροφορήσει τὴν Βουλὴν προσεχῶς. Νομίζω ὄχι, ἀλλὰ δὲν εἶμαι βέβαιος. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ζητήματος, τοῦ τῆς ξυλείας, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ξυλεία αὕτη ὑπάρχει ἐν τῷ Ναυστάθμῳ. Ὑπῆρχε μικρὰ ἔλλειψις ὀλίγων κυβικῶν μέτρων, ἅτινα παρηγγέλθησαν ἤδη, πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγκαιοῦντος πρὸς ἐπίστρωσιν τοῦ καταστρώματος τοῦ θωρηκτοῦ «Ὕδρας». Θέλει δὲ γείνῃ ἡ ἀντικατάστασις τοῦ καταστρώματος ἐν τῷ Ναυστάθμῳ μετὰ τὴν ἐπάνοδον τοῦ θωρηκτοῦ «Ὕδρας» ἀπὸ τοῦ ταξειδίου, τὸ ὁποῖον θὰ κάμῃ, ἵνα καθαρισθῇ εἰς δεξαμενὴν Εὐρωπαϊκήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς πληροφορίας τὰς σχετιζομένας μὲ διαφόρους δαπάνας, ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐλήφθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διέταξα δὲ νὰ γείνωσιν οἱ ἀναγκαῖοι πίνακες, οἱ ὁποῖοι θὰ κατατεθῶσι προσεχῶς. Ἤδη καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας ζητηθείσας ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κέας κ. Ἱερομνήμονος, ἤτοι ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐπεθεώρησε τὰ ἀτμόπλοια τῆς Νέας Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρείας, ὡς καὶ τὰ τῆς Πανελληνίου Ἑταιρείας. Καταθέτω ἑπτὰ τοιαύτας ἐκθέσεις, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ ἔκθεσις ἡ ἀφορῶσα τὸ «Πανελλήνιον», τὴν ὁποίαν εἰδικῶς ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτής.

§19Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πρὶν ἀναχωρήσουν τὰ πλοῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰς πληροφορίας αὐτάς;

§20Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐλπίζω.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§22Κ. Α. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἔχω, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον οἷοντε συντομώτερον, καὶ θὰ παρακαλέσω καὶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, καὶ τὴν Βουλήν, καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ ἀκούσητε εὐμενῶς. Εἶναι γνωστόν, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1871 ἐξεδόθησαν δύο νόμοι, ἐπονομασθέντες εὐεργετικοὶ, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἀπεδείχθη, δικαιούμενοι μᾶλλον τοῦ τίτλου καταθλιπτικοὶ, οἱ νόμοι περὶ διανομῆς καὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς. Κατὰ τοὺς νόμους τούτους πᾶς κάτοχος ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν, ἢ καὶ πᾶς μὴ κάτοχος ἀσκεπῶν γαιῶν, ἐδικαιοῦτο διὰ δηλώσεώς του νὰ γείνῃ ἰδιοκτήτης. Τουτέστι διὰ τοῦ νόμου τούτου ἀφ’ ἑνὸς ὁ δηλωτὴς ὑπεχρεοῦτο σὺν τῇ δηλώσει του εἰς προκαταβολήν τινα, κατόπιν δὲ ὑπεχρεοῦτο νὰ καταβάλῃ τὸ τίμημα τῶν γαιῶν διὰ δόσεων, αἱ ὁποῖαι ὡρίσθησαν ἀκριβῶς εἰς τοὺς νόμους τούτους, ἀφ’ ἑτέρου τὸ Δημόσιον ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκδώσῃ τὰ παραχωρητήρια, νὰ καὶ προβῇ εἰς τὴν κατάταξιν καὶ ἐκτίμησιν τῶν γαιῶν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ χρέους τῶν δηλωτῶν, ὅπως οὗτοι πιστωθῶσι διὰ τῶν παγίων δόσεων, ὡς τὰς ὀνομάζει ὁ νόμος. Ἀτυχῶς ὅμως φαίνεται ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις αὗται τοῦ Δημοσίου ἦσαν ὑπέρτεραι τῶν δυνάμεων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου, καὶ ἔκτοτε ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἠδυνήθη νὰ προβῇ εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς, καὶ μέχρι σήμερον ἀκόμη ὑπάρχουσι δηλωταί, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουσι τὴν τύχην αὐτῶν ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου. Ἐξεδόθησαν μετὰ τοὺς εὐεργετικοὺς τούτους νόμος διάφοροι νόμοι, παρατείναντες τὴν προθεσμίαν τῶν δηλώσεων, κατὰ τὸ δὲ ἔτος 1878 ἐξεδόθη ὁ νόμος ΨΜΔʹ, ὅστις κυρίως λέγει τὰ ἑξῆς. Ἐπειδὴ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ μᾶλλον ἐπειδὴ τὸ Δημόσιον δὲν δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβεν ἀπέναντι τῶν δηλωτῶν ἐθνικῶν γαιῶν, θεσπίζει ὁ νόμος, ὅτι πᾶς δηλωτής, δυνάμει τοῦ νόμου τούτου, εἶναι ὑπόχρεως εἰς καταβολὴν προσωρινῶν δόσεων μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν τὸ Δημόσιον θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὰ χρέη τῶν δηλωτῶν πρὸς αὐτό. Δυνάμει τοῦ νόμου τούτου ὑπεχρεώθησαν οἱ δηλωταὶ εἰς προσωρινὰς δόσεις, ἀποτελουμένας ἐκ δρ. τεσσάρων κατὰ στρέμμα διὰ τὰς φυτείας, καὶ δρ. 1 καὶ 50/00, νομίζω, διὰ τὰς γαίας τὰς ἀσκεπεῖς. Ἀλλὰ, κύριοι Βουλευταί, μέχρι τίνος σημείου χρόνου οἱ δηλωταὶ θὰ ὑποχρεῶνται νὰ καταβάλλωσι τὰς προσωρινὰς ταύτας δόσεις; εἰς τὸν νόμον δὲν ὁρίζεται. Βεβαίως ἡ προϋπόθεσις τοῦ νόμου εἶναι, ὅτι αἱ προσωριναὶ αὗται δόσεις — καὶ ἐπὶ τούτῳ ὠνομάσθησαν προσωριναί, — θὰ ἐξακολουθήσωσι πληρωνόμεναι ὑπὸ τῶν δηλωτῶν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καθ’ ἣν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου θὰ δυνηθῇ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν τῶν δηλωτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον. Παρήλθον καὶ παρήρχοντο τὰ ἔτη, ἀλλ’ ὅμως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἠδύνατο ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της, μέχρις οὗ μεταγενέστερος ἐξεδόθη νόμος, τοῦ 1885, ὁ ὁποῖος, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ νεωτέρου νόμου, τοῦ 1893, καθορίζει, ὅτι ἐκ τῶν προσωρινῶν δόσεων, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ Δημόσιον θὰ δυνηθῇ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν τῶν δηλωτῶν, τὰ ἡμίση τούτων ἐπὶ τῶν φυτειῶν καὶ τὰ ⅜, νομίζω, ἐπὶ τῶν γαιῶν θὰ λαμβάνωνται μόνον ὑπ’ ὄψιν, τὰ δὲ ὑπόλοιπα σιωπηλῶς μένουσιν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐξεδόθησαν πολλὰ παραχωρητήρια, πλεῖστα παραχωρητήρια ἐκοινοποιήθησαν εἰς τοὺς κατόχους, οὗτοι δὲ, καίτοι ὁ νόμος τοῖς ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ παραιτηθῶσι τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν, βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραιτηθῶσι, διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἔχυσαν ἱδρῶτας διὰ τὴν καλλιέργειαν αὐτῶν, καὶ ὁριστικῶς ἐχρεώθησαν διὰ τῶν προσωρινῶν δόσεων, καὶ ὁριστικῶς ἐγένοντο ὀφειλέται ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου. Ἔκτοτε, κύριοι Βουλευταὶ, ἐκτὸς ὀλίγων ἐπαρχιῶν, ὅπου τὰ τελευταίως ἱδρυθέντα συνεργεῖα ἠδυνήθησαν νὰ ἐπιτελέσωσι τὰς ἐκκαθαρίσεις, εἰς τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ ἐπαρχία Δωρίδος, ἐξ ἧς ἐκλέγομαι, ἐξακολουθοῦσι νὰ πληρώνωσι τὰς προσωρινὰς δόσεις εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε δυνάμει τῶν ἀρχικῶν εὐεργετικῶν νόμων πρὸς αὐτούς, καὶ δυνάμει τῆς ὁποίας συμβάσεως προέβησαν εἰς τὰς δηλώσεις. Φρονῶ δὲ, ὅτι μία ἐπιμελὴς ἔρευνα θέλει ἀνακαλύψει, ὅτι πολλοὶ τῶν δηλωτῶν ἔχουν πληρώσει τὰ χρέη ὁλόκληρα, τινὲς δὲ τῶν δηλωτῶν ἔχουν πληρώσει καὶ πλέον τῶν ὀφειλομένων, καὶ ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖ τὸ Δημόσιον νὰ χρεώνῃ αὐτοὺς μὲ τὰς προσωρινὰς δόσεις, καὶ ἐξακολουθοῦν οἱ εἰσπράκτορες νὰ εἰσπράττωσι παρὰ πτωχῶν δηλωτῶν τὰς προσωρινὰς αὐτὰς δόσεις! Ἀλλὰ, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν εἶναι τοῦτο μόνον τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἐπῆλθεν ἐκ τῆς ἀμελείας — διότι δὲν θέλω νὰ εἴπω ἀνικανότητος τῆς ἁρμοδίας ἀρχῆς, ἢ μᾶλλον ἐκ τῶν ἐλλείψεων τοῦ ὅλου διοικητικοῦ συστήματος, (τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει, οὐδὲ θέλω νὰ μεμφθῶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐπὶ τούτῳ, διότι ἀληθῶς οὐδεμίαν εὐθύνην φέρει ἐπὶ τούτῳ· δὲν εἶναι μόνον τὸ ἐλάττωμα τοῦτο, ἢ δὲν εἶναι μόνον τὰ ἐπιβλαβῆ ταῦτα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον ἐκ τῶν νόμων ἐκείνων τοῦ 1871, οἱ ὁποῖοι νόμοι καὶ σήμερον ἀκόμη παρὰ πολλῶν κρίνονται εὐεργετικοί· μεταγενέστερος ἐπῆλθε νόμος, ὁ νόμος, νομίζω, τοῦ 1885, ὁ ὁποῖος καθορίζει, ὅτι, εἰς ἣν περίστασιν τὸ Δημόσιον διὰ καταμετρήσεως καὶ εἰς ἣν περίστασιν τὸ Δημόσιον ἐκ καταγγελίας ἄλλου μανθάνει, ὅτι εἷς δηλωτὴς κατέχει πλέον τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ δηλωθέντος τεμαχίου γῆς, αὑτὸς ὑποχρεοῦται, δυνάμει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ἐκείνου, ὑποχρεοῦται πρῶτον εἰς καταβολὴν τοῦ διπλοῦ τῶν προσωρινῶν δόσεων, εἴτε ἐνεμήθη εἴτε μὴ, ὑποχρεοῦται ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου νὰ μὴ ἔχῃ ἀξίωσίν τινα, ἂν τὸ Δημόσιον ἀποκόψῃ ἐξ οἱασδήποτε πλευρᾶς τοῦ κτήματός του ἓν ὁσονδήποτε μέρος, ὡς ἐπὶ πλέον κατεχόμενον, ὑποχρεοῦται νὰ μὴ ἔχῃ καμμίαν ἀξίωσιν κατὰ τοῦ Δημοσίου διὰ τὰς τυχὸν βελτιώσεις, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν εἰς τὸ ἐπὶ πλέον τοῦτο μέρος, ἀκόμη δὲ τὸ Δημόσιον δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ τὸν ἀποβάλῃ διοικητικῶς ἐκ τοῦ μέρους τούτου. Ταῦτα δὲ πάντα, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἐνομοθετήθησαν ἐκ τῆς προνοίας τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῶν συμφερόντων αὐτοῦ. Τὸ Δημόσιον, μὴ ἔχον ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὑτοῦ, μὴ ἔχον ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ ὄργανα αὑτοῦ, ἠθέλησε μόνον νὰ περιφρουρήσῃ τὰ δημόσια συμφέροντα, ἠμέλησε δὲ καθ’ ὁλοκληρίαν τῶν συμφερόντων τῶν κτηματιῶν, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἀποτελοῦσι τὰ νεῦρα ἑκάστης Πολιτείας· ἤδη δὲ δυνάμει τοῦ νόμου τούτου ἐδημιουργήθη ἑτέρα πληγή, ἡ πληγὴ τῶν πλεονασμάτων, περὶ τῆς ὁποίας θὰ ἔχωσι πεῖραν ὅσοι κατάγονται ἐξ ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχουσιν ἐθνικαὶ γαῖαι. Διάφοροι γεωμέτραι, ὄχι βεβαίως ὅλοι, προσκεκολλημένοι εἰς τὰς Ἐφορείας ἐκείνων τῶν ἐπαρχιῶν, ἐν αἷς ὑπάρχουσιν ἐθνικαὶ γαῖαι, ἀτενίζοντες εἰς τὸν ἀμητὸν τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων, ὠθοῦσι πάντοτε τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους, ἢ προκαλοῦσι διαταγὴν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου, διὰ νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας, ἐν αἷς κεῖνται αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι, πρὸς καταμέτρησιν δῆθεν τῶν πλεονασμάτων. Τί δὲ ἐπέρχεται, κύριοι Βουλευταί, γνωρίζετε ἴσως μόνον ὅσοι κατάγεσθε ἐκ τοιούτων ἐπαρχιῶν. Οἱ γεωμέτραι οὗτοι μεταβαίνουσιν ἐκεῖ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν τοῦ τυχόντος, χωρὶς κἄν νὰ ζητήσωσι τοὺς τίτλους τῶν ἰδιοκτητῶν, χωρὶς κἄν νὰ λάβωσι λεπτομερεστέρας πληροφορίας, συντάσσουσι πρωτόκολλα ἐπικαρπίας. Καίτοι δὲ ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι κατὰ τῶν πρωτοκόλλων αὐτῶν δύνανται οἱ κάτοχοι καὶ οἱ ἰδιοκτῆται νὰ φέρωσιν ἀντιρρήσεις, ὅτι δὲν βεβαιοῦται φόρος ἐκ τῶν πρωτοκόλλων αὐτῶν, ἐν τούτοις τινὲς ἔφοροι, ἐπιμελούμενοι δῆθεν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, προβαίνουσιν εἰς βεβαίωσιν τοῦ φόρου, καὶ οἱ ταμίαι ἀμέσως προβαίνουσιν εἰς τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τούτου. Ἀνάστατος, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἡ ἐπαρχία Δωρίδος ἐκ τοιούτων πρωτοκόλλων, ἴσως δὲ καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι. Ὅλα δὲ ταῦτα διατὶ συμβαίνουσι; διὰ τὴν ἔλλειψιν στοιχειώδους προνοίας τῆς Διοικήσεως, διὰ τὴν ἔλλειψιν ἀδικαιολογήτου, ἂν μοὶ ἐπιτρέπητε, ἀκηδίας—καὶ ἴσως δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ καὶ βαρύτερον—ἐκ μέρους τῆς Διοικήσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις—καί, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐννοῶ νὰ μεμφθῶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διότι μόλις ὀλίγους μῆνας ἔχει ἐπὶ τὴν ἀρχὴν,—ἐὰν πᾶσα Κυβέρνησις, θέλω νὰ εἴπω, εἶχε τὴν πρόνοιαν, ταχέως νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὰ χρέη τῶν δηλωτῶν αὐτῶν διὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, καὶ διὰ τῶν μηχανικῶν καὶ ἐργοδηγῶν νὰ καταστρώσῃ σχεδιογραφήματα τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν, οἱ ἀτυχεῖς οὗτοι κάτοχοι τῶν ἐθνικῶν γαιῶν δὲν θὰ εὑρίσκοντο εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον, καθ’ ἣν, χωρὶς νὰ ἔχουν ἰδιοκτησίαν, εἶναι ἐκτεθειμένοι πάντοτε εἰς τὰς καταδιώξεις τοῦ εἰσπράκτορος καὶ τῶν γεωμετρῶν. Ἐμνήσθην, κύριοι Βουλευταί, προηγουμένως ἑνὸς νόμου εἰσαχθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἀληθῶς, ἐφαρμοζόμενος, ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Συνεστήθησαν τότε, δυνάμει τοῦ νόμου τούτου, ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ λεγόμενα συνεργεῖα, τὰ ὁποῖα εἶχον τὸν σκοπὸν τοῦτον, νὰ καθαρίσωσι τέλος τὸν κυκεῶνα αὐτόν, διὰ νὰ ἐμφαίνωνται ἐκ τῶν δημοσίων βιβλίων οἱ ὀφειλέται, καὶ τί ὀφείλει ἕκαστος, ἐπὶ τέλους νὰ χρεωθῶσιν οἱ ὀφειλέται διὰ παγίων δόσεων, ἵνα μὴ ἐξακολουθῶσι νὰ πληρώνωσι τὰς προσωρινὰς δόσεις, ἀφοῦ μέχρι σήμερον, κατὰ πρόχειρον λογαριασμόν, τὸν ὁποῖον ἔκαμα, πολλοὶ ἔχουσι πληρώσει διὰ τῶν προσωρινῶν δόσεων περισσότερα παρὰ ὅσα ἤθελον πληρώσει, ἐὰν ἐχρεοῦντο διὰ παγίων δόσεων. Καὶ ἐν τούτοις εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξακολουθῶσι νὰ πληρώνωσι τὰς προσωρινὰς δόσεις, μέχρι τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν θὰ γείνῃ ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ χρέους αὐτῶν, ἐξ αὐτῶν δὲ τὸ ἥμισυ ἐπὶ τῶν φυτειῶν καὶ τὰ ⅖ ἐπὶ τῶν ἀσκεπῶν γαιῶν θὰ ἐκπεσθῇ. Ἔφερε τὸν νόμον ἐκεῖνον ἡ τότε Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν ἐφηρμόσθη εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, δὲν συνεστήθησαν ἀτυχῶς εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας συνεργεῖα, ἐν δὲ τῇ ἐπαρχίᾳ Δωρίδος οὐδὲ εἷς ὑπάλληλος προσεκολλήθη εἰς τὴν Ἐφορείαν, διὰ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὰ χρέη ταῦτα. Φρονῶ—καὶ ἐπὶ τούτῳ ποιοῦμαι τὴν παράκλησιν σήμερον πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν—ὅτι εἶναι εὔκολον, ὅτι δὲν εἶναι ἀδύνατον τοὐλάχιστον, διὰ τῆς προσκολλήσεως ἑνὸς εἰδικοῦ ὑπαλλήλου παρὰ τῇ Ἐφορείᾳ Δωρίδος νὰ ἐκκαθαρισθῶσι τὰ χρέη τῶν δηλωτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, νὰ χρεωθῶσι διὰ παγίων δόσεων οἱ δηλωταὶ, καὶ νὰ γνωρίζωσι πλέον τί ὀφείλουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, ἀφοῦ ἄλλως τε, ἀτυχῶς, δὲν δύνανται πλέον νὰ ἐπικαλεσθῶσι καὶ ἕν εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον ἠδύναντο νὰ ἐπικαλεσθῶσι δυνάμει νόμου ψηφισθέντος ἐπίσης τῇ προτάσει τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, τοῦ νόμου, λέγω, περὶ ἀνανεώσεως καὶ διαγραφῆς τῶν χρεῶν, καθόσον ἔληξεν ἤδη ἡ προθεσμία ἐκείνη, διότι καὶ πάλιν ἐξ ἀμελείας τῆς ἁρμοδίας Διοικήσεως τότε δὲν εἶχεν ἀποσταλῆ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Δωρίδος ὑπάλληλος ἐν τῷ ταμείῳ, ὅστις νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν. Ἡ ἐπαρχία Δωρίδος, κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι ἐπαρχία ἀναντιρρήτως πτωχή· ἀλλὰ μέχρι σήμερον δὲν ἠνώχλησε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῶν φωνῶν αὐτῆς περὶ ἀναστολῆς τῶν φόρων, ἢ περὶ μὴ πληρωμῆς φόρων, καίτοι πολλάκις αἱ ἐσοδεῖαι αὐτῆς κατεστράφησαν, καίτοι πολλάκις ἡ κτηνοτροφία αὐτῆς ὑπέστη ἀληθῆ συμφοράν. Δὲν ἠνώχλησε δὲ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, διότι, νομοταγὴς πάντοτε, ἐννοεῖ νὰ πληρώνῃ τοὺς φόρους, καὶ δὲν θέλει νὰ λάβῃ μέρος εἰς σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ τοὐλάχιστον δύναμαι νὰ ἀποκαλέσω ἀναρχικὸν, τῆς μὴ πληρωμῆς τῶν φόρων, ἢ τῆς ἀναστολῆς τῶν φόρων ἐν πάσῃ ἐπαρχίᾳ. Ἀπέναντι ὅμως τούτου νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ τὴν εὔλογον ἀξίωσιν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἀποστολῆς ἑνὸς ὑπαλλήλου αὐτῆς εἰς τὴν Ἐφορείαν Δωρίδος, ἵνα μάθωσιν ἐπὶ τέλους οἱ ἐνδιαφερόμενοι κάτοικοι αὐτῆς, τί ὀφείλουσι πρὸς τὸ Δημόσιον, καὶ πόσον χρόνον ἀκόμη πρέπει νὰ πληρώνωσι προσωρινὰς δόσεις εἰς τὸ Δημόσιον, ἢ ἐν τέλει, ἀφοῦ καθαρισθῇ τὸ χρέος ἑκάστου δηλωτοῦ, νὰ γνωρίζουν οὗτοι ἐν πάσῃ περιστάσει, ἂν ἐξώφλησαν ἢ δὲν ἐξώφλησαν, ἢ ἔχουσι νὰ πληρώσωσι τοῦτο ἢ ἔχουσι νὰ πληρώσωσιν ἐκεῖνο. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ ἄλλου ζητήματος, κύριε Πρόεδρε, ἐπικαλοῦμαι τὴν σύντονον μέριμναν τοῦ ἀξιοτίμου καὶ σεβαστοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Ἐὰν ἤθελον ἐνταλθῆ οἱ γεωμέτραι εἴτε τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας εἴτε τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος — διότι ἀτυχῶς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Δωρίδος δὲν ὑπάρχει γεωμέτρης — νὰ καταστρώσωσιν ἕν τέλειον σχεδιογράφημα τῆς πεδιάδος τοῦ Μόρνου, — διότι ἐν τῇ πεδιάδι ταύτῃ κυρίως κεῖνται αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι — θὰ ἠδύνατο κάλλιστα νὰ ἀνακαλυφθῇ, ἂν πράγματι ὑπάρχουσι πλεονάσματα· καὶ ἂν πράγματι ἀνεκαλύπτοντο πλεονάσματα, ἡ γνώμη μου εἶναι νὰ μὴ ἐφηρμόζοντο αἱ διατάξεις αἱ αὐστηραὶ τοῦ νόμου τοῦ 1885, διότι ἐν πάσῃ περιστάσει, ἐὰν εἷς δηλωτὴς 2 στρεμμάτων καταλάβῃ ἐκ κακοῦ ὑπολογισμοῦ, ἢ ἔστω καὶ ἐξ ἰδιοτελείας, ἕν στρέμμα, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποστῇ τὰς αὐστηρὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ὁρίζει ὁ νόμος τοῦ 1885· δύναται δι’ ἑνὸς συμπληρωματικοῦ παραχωρητηρίου νὰ γείνῃ κύριος καὶ τοῦ στρέμματος τούτου, ἵνα πληρώσῃ καὶ ἐπὶ τοῦ στρέμματος τούτου ὅ,τι θὰ πληρώσῃ ἐπὶ τῶν δύο ἄλλων στρεμμάτων, καὶ νὰ μὴ ἴδῃ τὸ κτῆμα ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχυσε τόσους ἱδρῶτας, περιερχόμενον εἰς τρίτον, ἢ νὰ μὴ τὸ πληρώσῃ πολὺ ἀκριβά.

§23ΑΡΙΣΤΟΤ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ εἰκοσαετίας, κύριε Πρόεδρε, οὐδὲν ἄλλο βλέπομεν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ἐπαρχίᾳ ἢ μηχανικοὺς καὶ τοὺς σχετικοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἐφορείας καταμετροῦντας τὰς γαίας πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἐγκαταστήσωσι τοὺς δηλωτάς. Δυστυχῶς ὅμως ἔκτοτε οὐδεμία τελικὴ ἐργασία ἐγένετο μέχρι σήμερον. Ἐκ τῆς ἀδρανείας τῶν διαφόρων ἀρχῶν προέκυψαν πολλὰ κακά· οἱ δηλωταὶ δὲν εἶναι ἐνήμεροι εἰς τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὸ Δημόσιον, καὶ σήμερον τί βλέπομεν; 3000 περίπου ἐντάλματα ὑπάρχουσιν εἰς χεῖρας τῆς ἐξουσίας κατὰ ὀφειλετῶν πρὸς τὸ Δημόσιον· οὗτοι δὲ, μὴ δυνάμενοι ν’ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ἄλλας, ἐπὶ πλέον ἔχουσι καὶ τὴν ἀμφιβολίαν, ἂν αἱ γαῖαι, αἱ δηλωθεῖσαι ὑπ’ αὐτῶν, ἀνήκουσι πράγματι εἰς αὐτοὺς, διότι κατάταξις μέχρι σήμερον δὲν ἐγένετο ὁριστικὴ, καὶ ἑπομένως ἀμφιβάλλουσιν, ἂν πρέπει νὰ καταβάλωσι τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἀναλάβει ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου. Εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μέτρα αὐστηρὰ, νὰ διατάξῃ τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους νὰ μεταβῶσι καὶ εἰς τὴν ἡμετέραν ἐπαρχίαν καὶ προβῶσιν εἰς τὴν κατάταξιν τῶν διαφόρων δηλώσεων, νὰ ἀνασταλῇ δὲ προσωρινῶς ἡ καταδίωξις τῶν ὀφειλετῶν ἐκ τῆς ὑποχρεώσεως τῶν δηλώσεων, καὶ μετὰ τὴν κατάταξιν αὐτῶν νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν εἴσπραξιν τὸ Δημόσιον, διότι, νομίζω, τότε μόνον εἶναι δίκαιον οἱ ὀφειλέται οὗτοι τοῦ Δημοσίου νὰ πληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των. Ἑπομένως θερμῶς καὶ ἐγὼ συνιστῶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν ἐπαρχίαν· ἐὰν δ’ εἶναι δύσκολον νὰ τοποθετηθῶσι συνεργεῖα, τοὐλάχιστον νὰ στείλῃ δύο μηχανικοὺς πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ κατατάξωσι τὰς διαφόρους δηλώσεις.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἁλμυροῦ κ. Μπαλτατζῆς δι’ ἐγγράφου ἐπερωτήσεώς του ζητεῖ διαφόρους πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τῆς δουλείας, ἣν ἔχει τὸ Δημόσιον ἐπὶ τῆς χορτονομῆς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἁλμυροῦ. Ὁ ἐργολάβος δημοσίων ἔργων Βασίλειος Κόττας δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν ζητεῖ νὰ κατακυρωθῇ ἐπ’ ὀνόματι αὐτοῦ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου τοῦ Μαρασλείου Διδασκαλείου. Θ’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὡς ἁρμόδιον.

§25ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δυνάμεθα νὰ μάθωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τί ἐγένετο διὰ τὴν δημοπρασίαν τῆς κατασκευῆς τοῦ Μαρασλείου Διδασκαλείου; Διότι ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν, κατὰ τὴν διακήρυξιν, πρόκειται νὰ ἐγκριθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας, καὶ τὸ Δημόσιον, ἢ μᾶλλον τὸ Διδασκαλεῖον, πρόκειται νὰ ζημιωθῇ 25 ἕως 30 χιλιάδας δραχμάς.

§26Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν παράκλησίν μου, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακας ἐμφαίνοντας τὰς προξενικὰς εἰσπράξεις τῶν τελευταίων ἐτῶν, ὡς καὶ καταστάσεις τινὰς σχετικὰς πρὸς τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπειδὴ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ὑποθέτω ὅτι θὰ συζητηθῇ τὸ προξενικὸν νομοσχέδιον, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ βραδύνῃ νὰ ὑποβάλῃ τὰς πληροφορίας ταύτας.

§27ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω 11 νομοσχέδια περὶ κυρώσεως συμβάσεων μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ διαφόρων ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ καὶ θέλουσιν ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθμὸς 207–217).

§29ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Καλαμῶν κ. Φλέσσα περὶ τοῦ δημάρχου Ἀλαγωνίας, τὴν ὑποβληθεῖσαν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 26 Φεβρουαρίου.

§30Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τριῶν ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἂν ἀληθεύει ἡ εἴδησις περὶ διαπραγματεύσεων πρὸς κατασκευὴν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς μεταξὺ Πατρῶν–Καλαβρύτων–Τριπόλεως. Ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην.

§31Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σήμερον, ἐξ ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἐκ Λαρίσης, πληροφοροῦμαι, ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ χωρίου Πέτρας τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης, εἰσβαλὼν μετὰ πολλῶν ὁπλοφόρων εἰς τὸ χωρίον Χατζήμισι τοῦ Δημοσίου, κατέλαβε περὶ τὰ ὀκτακόσια στρέμματα γαιῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὸ Δημόσιον. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ταῦτα συνέβησαν, καὶ νὰ καταθέσῃ, εἰ δυνατόν, καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε στρατιωτικὴν δύναμιν, ἵνα ἐξαναγκάσῃ τὸν εἰσβαλόντα νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸ χωρίον τοῦτο.

§32Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ζητήσω πληροφορίας ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου, καὶ θ’ ἀνακοινώσω αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν. Μέχρι τοῦδε οὐδεμίαν πληροφορίαν ἔχω περὶ τούτου.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§34Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα τὸν ζητεῖτε. Ὁρίστε. Δὲν εἶναι καμμία παραγραφή.

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον. Κ. Γεράκης. Ἀναβάλλω δι’ αὔριον.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης. Ὁ κύριος Τοπάλης ἔχει τὸν λόγον.

§38Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ἀγγελόπουλος, ἀγορεύων χθὲς ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, ἐζήτησεν — ὡς καὶ πολλοὶ τῶν Βουλευτῶν τῶν παρακαθημένων ἐν τῇ πτέρυγι ταύτῃ ἔπραξαν — κατάλογον τῶν τραυματισθέντων καὶ δαρέντων ὑπὸ διαφόρων ὀργάνων τῆς ἀρχῆς, ὡς καὶ ὑπὸ διαφόρων ῥοπαλοφόρων τοῦ ἐπιτυχόντος ὑποψηφίου, καὶ ἠπόρει μάλιστα, ὅτι δὲν ὑπεβλήθη μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κατάλογος οὗτος ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν ἐκείνων, οἵτινες ὑπεστήριξαν τὸ μὴ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης. Τὸν κατάλογον τοῦτον προθύμως, καὶ διότι εἶδον τὴν ἐπιμονὴν ἰδίως τοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, θέλω ἀναγνώσει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἰδίᾳ ἵνα ὑπάρχωσι τὰ κατ’ αὐτὸν εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Οἱ τραυματισθέντες καὶ δαρέντες κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκλογὴν Αἰγίνης ἀνέρχονται εἰς 54. Εἶναι δὲ οἱ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Γεώργιος Ι. Φουρναράκος, Κωνστ. Καλαμάκης, Σπυρίδων Β. Μουτσᾶτσος πλοίαρχος, Δημ. Ἠλίας ἢ Μπῆτρος, Σπῦρος Φύσσας, Βασίλ. Φύσσας, Μιχ. Γκίκας πλοίαρχος, Ἀντων. Ν. Καμπανάος, Παναγῆς Γ. Σημαντώνης, Γεώργιος Παναγ. Καλαμάκης, Ἀπόστολος Λαβούτας, Ἀντ. Γ. Ἀληφαντῆς, Νικόλαος Μάδης, Τζίτζης ἢ Μπέμπισης, Νικόλ. Θεοδώρου, Κωνστ. Μαλτέζος...»

§39Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Μαλτέζος τραυματίας!

§40Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Δαρείς.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§42Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Πρὸ παντὸς θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ διακόπτητε· νὰ ἦσθε δὲ βέβαιος, ὅτι ὅ,τι λέγομεν ἐνταῦθα τὸ ἠρύσθημεν ἢ ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ἢ ἐξ ἰδίας ἡμῶν ἀντιλήψεως. Βεβαίως τὰ ὀνόματα εἶναι ἄγνωστα εἰς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, καὶ οὐδεμίαν σημασίαν ἔχουσιν, ἀναγινωσκόμενα. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναγραφῶσι ταῦτα ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τοὺς μεταγενεστέρους πλήρης ἡ εἰκὼν τῆς διεξαχθείσης ἐκλογῆς. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων): «Γεώργιος Σ. Σακελλίων, Σπῦρος Σακελλίων, Παναγῆς Μουτσᾶτσος, Σταῦρος Χαλδᾶκος, Διον. Χαρτοφύλαξ, Δημήτριος Καζιτώρης, Εὐάγγελος Σ. Πέπας πλοίαρχος, Σωτήριος Πρωτονοτάριος, Ἀργ. Κ. Λαζάρου, Δημ. Α. Λαζάρου, Π. Ν. Μαλτέζος, Δημ. Ν. Πέπας ἰατρός, Σωτήρ. Ἐλ. Λεούσης δικηγόρος, Ε. Σημαντώνης, Κ. Τζίτζης, Ἰωάννης Τζίτζης, Διον. Καλαμάκης, Ἀντώνιος Καλαμάκης, Κωνστ. Καλαμάκης, Ἰω. Κ. Πετρίτης, Γ. Α. Λαδᾶς, Κυρ. Ροδάκης, Λεωνίδας Μπήλιος, Λ. Κουκούλης, Στ. Α. Μπέσης, Α. Π. Χατζῆ–Ἀντωνίου, Α. Μπόγρης, Ἀνδρ. Μπέσης, Παντ. Γρυπαῖος, Π. Ροδίτης, Νικόλ. Πανώργιος, Α. Μυτιληναῖος, Ἀν. Τζανῆ Σκέλας, Νικ. Π. Γιαννούλης, Γρ. Δ. Μπῆτρος, Γεώργ. Μεθανίτης, Δημ. Γιαννίτσης.») Ἐκ τούτων ἐγὼ εἶδον πολλοὺς δαρέντας καὶ τραυματισθέντας. Ἐνθυμοῦμαι δὲ τοὺς ἑξῆς, τῶν ὁποίων ἐκράτησα καὶ τὰ ὀνόματα. Τοῦ Φουρναράκη ἡ μύτη εἶχε κατακοπῆ, καὶ αἱμόφυρτον τὸν εἶδον κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς. Περὶ τούτου δὲ τοῦ πολίτου, προϊόντος τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ πρώτου τμήματος, ὅταν θὰ διαλάβω, θὰ εἴπω καὶ ἕτερον ἐπεισόδιον. Εἶδον τὸν Φύσαν, τοῦ ὁποίου ἡ χεὶρ ἦτο σοβαρῶς τετραυματισμένη, εἶδον τὸν Κανάκην, ὁ ὁποῖος σπρωχθεὶς διὰ τῶν κοντακίων τῶν εὐζώνων ἔπεσε καὶ ἔθραυσε τὴν κεφαλήν του· εἶδον τὸν ἰατρὸν Πέπαν δερόμενον ἐνώπιόν μου· τὸν δικηγόρον Λεούσην τὸν εἶδον ἅπαντες δερόμενον, τὸν εἶδε δὲ εὐτυχῶς καὶ ὁ συγγενής του καὶ συνάδελφός μας κ. Χαλκιόπουλος, ἐπανελθόντα ἐξ Αἰγίνης, καὶ τὸν Δευτεραῖον δαρέντα ἐνώπιον τῶν ὀμμάτων τοῦ κ. Σιγάλα, ὡς καὶ ὁ ἴδιος κ. συνάδελφος ἀνέφερε. Βεβαίως ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς δύναται μετὰ τῆς διακρινούσης αὐτὸν χαριτολογίας νὰ διαψεύσῃ καὶ ταῦτα, καὶ νὰ θέσῃ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν εἰλικρίνειαν ἡμῶν· διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅλοι, ὅσοι ἐγνωρίσαμεν τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν καὶ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος εἶναι χαριτολόγος, ἀτυχῶς δ’ ἐνίοτε ὑπὲρ τὸ δέον τοιοῦτος. Παρετηρήθη δὲ ἰδίως, ὅτι, ὁσάκις ἐλλείπῃ αὐτῷ ἔδαφος πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἐπιχειρημάτων του, τότε ἡ χαριτολογία του ἐξυψοῦται εἰς βαθμὸν ἀνέφικτον, καὶ ὅσον φεύγει τὸ ἔδαφος τῆς συζητήσεως ὑπὸ τοὺς πόδας του, τόσον ἐπέρχεται ἀκάθεκτος καὶ αὔξουσα ἡ γνωστὴ χαριτολογία αὐτοῦ. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ἔκαμε κατάχρησιν τῆς χαριτολογίας ταύτης, καὶ ἔπαιξεν ἐν οὐ παικτοῖς· διότι τὸ ζήτημα ἡμεῖς, Κύριοι, τὸ θεωροῦμεν σοβαρώτατον. Διὰ νὰ κατέλθωμεν εἰς Αἴγιναν τέσσαρες Βουλευταί, καὶ διὰ νὰ ἔλθωμεν ἐνταῦθα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἀπασχολῶμεν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τόσας ἡμέρας, ἔχομεν τὴν συναίσθησιν, ὅτι πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου ζητήματος, πρόκειται περὶ τῆς γνησίας τοῦ λαοῦ ἀντιπροσωπείας, πρόκειται περὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ, τὰ ὁποῖα κατεπατήθησαν ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας σκαιῶς καὶ βαναύσως, πρόκειται περὶ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ τῆς Αἰγίνης, αἵτινες, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐσφαγιάσθησαν κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκλογὴν τῆς νήσου ἐκείνης. Καὶ ὕστερον ἀπ’ αὐτὰ ἔρχεται ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς καὶ λέγει πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ἐπλάσαμεν μυθιστόρημα, τὸ ὁποῖον ἤλθομεν νὰ διηγηθῶμεν πρὸς ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος τῆς Βουλῆς! Ἀλλά, Κύριοι, μήπως ἡμεῖς πάντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐνώπιον ὑμῶν μετὰ τὴν ἐκλογὴν διηγήθημεν, δὲν διεβιβάζομεν τηλεγραφικῶς πρὸ τῆς ἐκλογῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Καὶ θὰ ἀναγνώσω πρὸς ὑμᾶς τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἐστείλαμεν πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἅμα τῇ ἐνάρξει τοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ ἅμα ὡς ἀντελήφθημεν τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχε τεθῆ εἰς ἐνέργειαν ἐκεῖ, ἵνα ἀποκλεισθῶσι τὰ μέρη, ὅπου ὁ ὑποψήφιος κ. Βενιζέλος ἐπλειονοψήφει. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἐστείλαμεν πρὸ τῆς ἐκλογῆς, διὰ νὰ κρίνητε, κύριοι Βουλευταί, ἀσφαλῶς καὶ δικαίως. Τὰ ἐστείλαμεν τὴν πρωΐαν τοῦ Σαββάτου, παραμονῆς τῆς ψηφοφορίας (ἀναγινώσκει): «Κυρίους Ὑπουργοὺς Ἐσωτερικῶν καὶ Δικαιοσύνης Ἀθήνας. «Ἐνταῦθα κρατεῖ πλήρης τρομοκρατία ἐπὶ τῷ ἐκλογικῷ ἀγῶνι. Ἅπασαι ἀρχαὶ ἀπὸ ἡμερῶν ἐτέθησαν ὑπὸ διαταγὴν ὑποψηφίου Καναβαριώτου, οὗτινος τὸ κόμμα καὶ οἱ πολυάριθμοι ῥοπαλοφόροι, οὐ μόνον ἀφινόμενοι ἀνενόχλητοι, ἀλλὰ καὶ συντρεχόμενοι ὑπὸ τῶν ἀρχῶν, ἀποκλείουσι φίλους ὑποψηφίου Βενιζέλου, ἀπειλοῦντες, δέροντες, πληγώνοντες. Ἀρχαὶ ἐπεμβαίνουσαι παρέχουσιν ἐμμέσως καὶ ἀμέσως πᾶσαν προστασίαν παράνομον καὶ αὐθαίρετον εἰς διαδηλωτὰς καὶ μπράβους Καναβαριώτου, ἐνῷ φίλους Βενιζέλου συλλαμβάνουσιν ἀναιτίως καὶ ἀφοπλίζουσιν ἢ φυλακίζουσιν ἐνταῦθα, ἢ ἀποστέλλουσιν ὑπὸ συνοδείαν Ἀθήνας. Χθὲς ἑσπέρας φίλους Βενιζέλου, μεταβαίνοντας διὰ θαλάσσης μὲ Χρηστομᾶνον εἰς χωρίον Πέρδικα, ἐπυροβόλησαν φυγόδικοι, ἀναγκάσαντες αὐτοὺς νὰ ἐπιστρέψωσιν ἐνταῦθα, χωρὶς νὰ ἐπικοινωνήσωσι μετὰ φίλων κατοίκων Πέρδικας. Ματαίως ἐζητήθη συνοδεία παρὰ στρατιωτικοῦ ἐπόπτου, ἵνα μεταβῶσιν ἀσφαλῶς φίλοι Βενιζέλου Πέρδικαν. Τοὐναντίον σήμερον ἰδίους φίλους Βενιζέλου, μεταβάντας εἰς Πέρδικαν, λέμβος Λιμεναρχείου ἠθέλησεν ἀναγκάσῃ βίᾳ νὰ ἐπιστρέψωσι. Φυγόδικος Ζαφειρίου, ἐμποιῶν τρόμον φιλησύχοις κατοίκοις, περιφέρεται ψηφοθηρῶν, καὶ αὔριον, ὡς πληροφορούμεθα, μεταβαίνει Ἀγκίστρι, διευθύνῃ ἐκλογήν. Μ’ ὅλας παραστάσεις μας καὶ ἐνεργείας μας, πλὴν τῆς ἀγρίας καὶ ἀχρείας ταύτης καταστάσεως, προβλέπομεν νοθείας, ἀποκλεισμοὺς καὶ συμπλοκάς. Ἐκ καθήκοντος διαμαρτυρόμεθα ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ καταστάσει, εἰς ὑμᾶς δ’ ἐναπόκειται νὰ λάβητε ἅπαντα τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως διεξαχθῇ ἐλευθέρως καὶ ἀνεπηρεάστως ἡ ἐκλογὴ, ἥτις, ὡς διεξάγεται, ἀποτελεῖ στίγμα διὰ τὴν χώραν μας. Οἱ βουλευταὶ Α. Στυμφαλιάδης, Ι. Σιγάλας, Φ. Γιαννακόπουλος, Κ. Τοπάλης.» Οὔτε ἦτο δυνατόν, κύριοι Βουλευταί, νὰ μεταχειρισθῶμεν ἰδίᾳ τὴν τελευταίαν ταύτην φράσιν, πλάττοντες μυθιστόρημα, ἐὰν τὰ γεγονότα δὲν ἦσαν ἀληθέστατα καὶ σοβαρώτατα. Καὶ ἀμέσως τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, ἐπειδὴ τὰ πράγματα ὠξύνθησαν, ἐκρίναμεν ὅτι ὠφείλομεν ἐκ καθήκοντος νὰ ἀποστείλωμεν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ ἀκόλουθον τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει) «Κύριον Ὑπουργὸν Ἐσωτερικῶν. Ἀθήνας. Ὅ,τι προείπομεν διὰ τοῦ προηγουμένου τηλεγραφήματος, ἐγένετο ἤδη. Χωρία Πέρδικα καὶ Σφενδοῦρι ἀπεκλείσθησαν σήμερον ὑπὸ ὁπλοφόρων Καναβαριώτου. Φίλοι Βενιζέλου, ἀποπειραθέντες διὰ δευτέραν φορὰν ν’ ἀποβιβασθῶσιν ἐκεῖ, ἵνα φέρωσι Βενιζελικοὺς κατοίκους εἰς Αἴγιναν, ἀπεκρούσθησαν ὑπὸ φυγοδίκων καὶ λοιπῶν φίλων Καναβαριώτου, οἵτινες ὑπὸ τὰ ὄμματα χωροφυλάκων ἀπέκλεισαν κατοίκους εἰς οἰκίας των, καὶ παρεμποδίζουσι πᾶσαν ἐπικοινωνίαν. Στρατιωτικὸς ἐπόπτης, ἀντὶ πάσης συνδρομῆς, ἠπείλησεν εἰς δικαίας παραστάσεις μας ν’ ἀντιτάξῃ καθ’ ἡμῶν ἔνοπλον δύναμιν. Ἡ κατάστασις, κύριε Ὑπουργὲ, εἶναι ἐπαισχύντως ἀπελπιστική. Οἱ βουλευταὶ Κ. Τοπάλης, Α. Στυμφαλιάδης, Ι. Σιγάλας, Φ. Γιαννακόπουλος.» Καὶ πρὸς τὸν ἀρχηγόν μας κ. Ἀλέξανδρον Ζαΐμην ἐτηλεγραφοῦμεν πρὸ τῆς ἐκλογῆς τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κύριον Ἀλέξανδρον Ζαΐμην Ἀθήνας. «Ἐνταῦθα τελοῦνται ἀκατονόμαστοι ἐπεμβάσεις ἐκ μέρους τῶν ἀρχῶν ὑπὲρ Καναβαριώτου. Φοβούμεθα δι’ αὔριον ἀποκλεισμοὺς καὶ συμπλοκάς. Ἐγνωρίσαμεν ταῦτα Ὑπουργείοις Ἐσωτερικῶν καὶ Δικαιοσύνης. Ἐὰν δὲν λάβῃ χώραν ἀσύστολος ἀποκλεισμός, ἐπιτυχία Βενιζέλου εἶναι βεβαία.» «Κ. Τοπάλης.» Καὶ ὄντως ἦτο βεβαία ἡ ἐπιτυχία τοῦ κυρίου Βενιζέλου. Ὅ,τι εἶπον εἰς ὑμᾶς οἱ συνάδελφοι, ὅτι δηλαδὴ ἐκ τῶν 180 καταστημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν Αἰγίνῃ, μόνον 10 ἕως 12 ἦσαν φίλα πρὸς τὸν κ. Καναβαριώτην, εἶναι ἡ πλήρης ἀλήθεια. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν ἐντεῦθεν νὰ διατυπώσωμεν τὰ τῆς καταστάσεως τῆς Αἰγίνης ὑπὸ ἐκλογικὴν ἔποψιν πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Ἡμεῖς, Κύριοι, ὑψοῦμεν φωνήν, ὑπεραμυνόμενοι τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ κατὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀσυστόλως συνετελέσθη κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, καὶ ὁ ὁποῖος προητοιμάσθη ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς. Ὀκτὼ ἡμέρας περίπου πρὸ τῆς ἐκλογῆς, Κύριοι, ἐλάβομεν τὴν εἴδησιν, ὅτι ἐν Αἰγίνῃ εἶχε καταστρωθῆ σχέδιον ὁλόκληρον ὑπὸ τοῦ ὑποψηφίου Καναβαριώτου, βοηθουμένου ὑπὸ τῶν ἀρχῶν τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν φρούρησιν τῆς χώρας, ὅπως ἀποκλεισθῶσιν οἱ ἐκλογεῖς ὅλων τῶν μερῶν ἐκείνων, ἐν οἷς ὁ κ. Βενιζέλος ἐπλειονοψήφει. Αἱ ἐκεῖθεν εἰδήσεις μᾶς διεβεβαίουν οὕτω περὶ τῶν ἐκεῖ τελουμένων, ὥστε ὑπελάβομεν καθῆκον ἡμῶν νὰ μεταβῶμεν εἰς Αἴγιναν, ὅπως παρακολουθήσωμεν τὴν κατάστασιν ταύτην, καὶ ἀποτρέψωμεν τὴν καταπάτησιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐξανέστησάν τινες τῶν κυρίων Βουλευτῶν, διότι μετέβημεν εἰς Αἴγιναν, καὶ ἐθεώρησαν παράδοξον τὸ μέτρον τοῦτο, διότι Βουλευταὶ τῆς Ἑλλάδος μετέβησαν εἰς μίαν γωνίαν αὐτῆς, ὅπου διεξήγετο ἐκλογή, καὶ διεξήγετο κατὰ τοιοῦτον πεισματώδη τρόπον, ὡς ἤδη ἀνέφεραν ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἐθεώρησαν, λέγω, παράδοξον τοῦτο, ὡσεὶ μὴ ἐπετρέπετο εἰς Βουλευτὴν ἐπαρχίας τινὸς νὰ μεταβῇ εἰς ἄλλην, ἐν ᾗ διενεργεῖται ἐκλογή. Καὶ ἐνθυμοῦμαι κατὰ τὴν τελευταίαν δημοτικὴν ἐκλογὴν ἐν Βόλῳ, ὅτι παρίστατο κατὰ τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ὁ ἀξιότιμος πρώην συνάδελφος κ. Φλογαΐτης, ὁ κατ’ ἐξοχὴν θεματοφύλαξ τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν, καὶ οὐ μόνον ἔλαβε μέρος ἐνεργὸν ὑπὲρ τοῦ λαϊκοῦ ὑποψηφίου ἐκεῖ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ ἐκλογικοῦ κέντρου ἐξεφώνησε λόγον, διερμηνεύσας τὰς ἰδέας αὐτοῦ, καὶ προτρέψας νὰ ψηφίσωσι τὸν λαϊκὸν ὑποψήφιον, ὃν ἔκρινε κατάλληλον διὰ τὴν πόλιν τοῦ Βόλου. Βεβαίως οὔτε ἐγὼ οὔτε οἱ φίλοι μου ἐξανέστησαν διὰ τοῦτο, οὔτε ἐπῆλθεν ἰδέα εἰς τὸν νοῦν ἡμῶν νὰ ἐκδιώξωμεν τὸν κ. Φλογαΐτην ἐκ τοῦ Βόλου. Ἀλλ’ ἀνησύχησέ τινας, φαίνεται, εἴτε τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης εἴτε ἄλλων ἐνδιαφερομένων ἐμμέσως, καὶ διὰ τοῦτο ἐπετέθησαν τόσον δριμέως κατὰ τῶν Βουλευτῶν ἐκείνων, οἵτινες μεταβάντες εἰς Αἴγιναν ἦλθον ἐδῶ καὶ κατήγγειλαν τὰ τελεσθέντα. Ἀλλὰ μήπως ὁ Φλογαΐτης μόνος μετέβη εἰς ξένην ἐπαρχίαν, ἵνα ψηφοθηρήσῃ ἢ ἐνισχύσῃ φίλους του, ἢ ἐκθέσῃ τὰς ἰδέας του; Κατὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογὰς τῆς 17 Νοεμβρίου μήπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ τότε Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Βουλευτὴς Οἰτύλου καὶ ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν μετέβησαν εἰς Βόλον, ὅπως ἐνισχύσωσι τὸν κομματικὸν ἐκεῖ συνδυασμόν τῶν; Μήπως δὲν προσεπάθησαν παντὶ σθένει νὰ ἐνισχύσωσι τοὺς φίλους των, καὶ νὰ μειώσωσι τὴν δύναμιν τοῦ ἐμοῦ συνδυασμοῦ; Μετέβησαν δὲ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ὑπουργοῦ, καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος ἠδύνατο καὶ 10 Μάζηδες καὶ 10 Χονδροδήμους, ἂν ἤθελε, νὰ διαθέσῃ, ὅπως ἐνισχυθῇ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του. Ἀλλ’ οὔτε εἰς τὴν ἐμὴν διάνοιαν οὔτε εἰς τὴν διάνοιάν τινος ἐκ τῶν φίλων μου ἐπῆλθεν ἡ ἰδέα ν’ ἀποδοκιμασθῇ ἡ ἐκεῖ μετάβασις τοῦ τότε ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοῦ σεβαστοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, οὔτε ἐγεννήθη ποτὲ ἐν τῇ ψυχῇ μου ἡ μεταμέλεια ἐκείνη, ἣν ἐξέφερε προχθὲς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Τροιζηνίας, ἢ καὶ ὁ ἄλλος Βουλευτὴς, ὁ τῆς Αἰγίνης, ὅτι ἔπταισαν, διότι μᾶς ἀφῆκαν νὰ φύγωμεν σῶοι, καὶ ἐθλίβησαν ἐπὶ τούτῳ. Οὔτε ἦτο δυνατὸν τοιαύτη ἱερόσυλος μεταμέλεια νὰ γεννηθῇ ἐν τῇ ψυχῇ μου, οὔτε νὰ ἐξενεχθῇ τοιαύτη γνώμη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ συναδέλφων. Καὶ ἀπορῶ, πῶς μόνος ὁ κ. Βουλευτὴς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἠγέρθη καὶ διεμαρτυρήθη διὰ τὴν ἀσεβῆ φράσιν, ἥτις ἠκούσθη ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης.

§43Ε. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Ἠπατήθητε, κύριε Βουλευτά.

§44Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Καλά. Ἡμεῖς, Κύριοι, δὲν παραπονούμεθα διὰ τὰ ληφθέντα κυβερνητικὰ μέτρα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Αἰγίνης. Δὲν θέλομεν νὰ χαρακτηρίσωμεν τὸ ζήτημα ὡς πολιτικὸν, οὔτε ν’ ἀποδώσωμεν μομφὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Οὐδόλως. Δὲν παραπονούμεθα, διότι ἀντεκατεστάθη ὅλον τὸ προσωπικὸν τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων τῆς νήσου ἐν διαστήματι ἑνὸς μηνὸς, οὔτε διότι μετετέθησαν ὁ λιμενάρχης, ὁ εἰρηνοδίκης κλπ., οὔτε διότι ἀντικατεστάθησαν τὰ μέλη τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς καθὼς καὶ οἱ λιμενοφύλακες καὶ οἱ ὑγειονομοφύλακες, οἵτινες ἦσαν ὑπάλληλοι καὶ ἠδύναντο νὰ μετατεθῶσι. Δὲν παραπονούμεθα διόλου ἐπὶ τούτοις, διότι γνωρίζομεν, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις προβαίνει εἰς τοιαύτας μεταβολὰς πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν φίλων της. Καὶ δὲν θὰ ἐθεωρούμεθα σπουδαιολογοῦντες, ἐὰν μὲ τοιαύτας ἐνστάσεις παρουσιαζόμενοι, ἐζητοῦμεν ν’ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης, ὅπως δὲν ἐσπουδαιολόγουν ἐκεῖνοι, οἵτινες παρουσιάσθησαν πρὸ μηνὸς ἐνταῦθα, ζητοῦντες διὰ τοιούτους λόγους τὴν ἀκύρωσιν τῆς πρώτης ἐκλογῆς Αἰγίνης, λόγους οἱ ὁποῖοι ἦσαν προσχήματα, μόνον ἵνα ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη, ἧς εἶχεν ἀποφασισθῆ ἐκ τῶν προτέρων ἡ ἀκύρωσις. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι ἐπὶ τῆς τελευταίας ἐκλογῆς. Ἐν Αἰγίνῃ ὑπάρχουσι δύο ἐκλογικὰ τμήματα, τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον. Καὶ εἰς μὲν τὸ πρῶτον ψηφίζουσιν οἱ κάτοικοι Αἰγίνης καί τινες τῶν χωρικῶν, εἰς δὲ τὸ δεύτερον οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων· ὑπάρχει δὲ καὶ τμῆμα ἐξοχικὸν ἐπὶ τῆς νήσου Ἀγκιστρίου, τὸ ὁποῖον ἀριθμεῖ ἐλαχίστους ψηφοφόρους. Ἦτο προφανὴς ἡ δύναμις τοῦ κ. Βενιζέλου ἐν τῷ πρώτῳ καὶ τῷ δευτέρῳ ἐκλογικῷ τμήματι, ἐνῷ ἦτο προφανὴς ἡ δύναμις τοῦ κυρίου Καναβαριώτου ἐν τῷ τμήματι τοῦ Ἀγκιστρίου. Ἀμέσως λοιπὸν ἐγένετο σκέψις, κατὰ τίνα τρόπον νὰ ἐκφοβήσωσιν ἀφ’ ἑνὸς τοὺς κατοίκους τῆς Αἰγίνης, τοὺς φίλους τοῦ κ. Βενιζέλου, ἵνα μὴ μεταβῶσι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς νὰ ψηφίσωσι, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ν’ ἀποκλείσωσιν ἀπὸ ἡμερῶν καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς τὰ χωρία, ὥστε νὰ μὴ δυνηθῶσι νὰ μεταβῶσι καὶ ψηφίσωσιν οἱ φίλοι τοῦ κ. Βενιζέλου. Ἀπεκλείσθη λοιπὸν τὸ χωρίον Πέρδικα, καθ’ ὃν τρόπον οἱ συνάδελφοι κ. κ. Σιγάλας καὶ Στυμφαλιάδης ἀνέφεραν ὑμῖν, δὲν ἐστάθη δὲ δυνατὸν εἰς τοὺς φίλους τοῦ κ. Βενιζέλου, τοὺς ἀποσταλέντας ἐκεῖσε πρὸς ἐνθάρρυνσιν ἐξ Αἰγίνης, οὔτε νὰ πλησιάσωσι πρὸς τὴν Πέρδικαν, ὅπως λύσωσι τὴν πολιορκίαν καὶ φέρωσι τοὺς κατοίκους νὰ ψηφίσωσιν εἰς τὸ ἐκλογικόν των τμῆμα Αἰγίνης, ὅπου ψηφίζουσιν. Ἀπεκλείσθη ὡσαύτως τὸ χωρίον Μεσαγρὸ, καὶ ὡς ἐκ τούτου, καθ’ ὃν τρόπον ἀφηγήθη ὁ κ. Στυμφαλιάδης, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ψηφίσωσιν ἐπίσης ἐν τῇ πόλει τῆς Αἰγίνης οἱ κάτοικοι τοῦ Μεσαγροῦ, ἐξ ὧν τινες μὲν ψηφίζουσιν εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα, τινὲς δὲ εἰς τὸ πρῶτον. Οἱ δὲ κάτοικοι τῆς Αἰγίνης ἀπὸ ἡμερῶν, Κύριοι, ἐδέροντο, ἐφυλακίζοντο ἢ ἀφωπλίζοντο. Καὶ ἂς μὴ θελήσωμεν, Κύριοι, νὰ ἐπιδείξωμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀκαίρους παλληκαρισμοὺς, διότι ἔχομεν παραδείγματα ἐκ τῆς ἱστορίας μας, ὅτι, ὅπου ἡ στρατιωτικὴ δύναμις ἠθέλησε νὰ ἐπιβληθῇ, ἐκεῖ κατίσχυσε τοῦ λαοῦ, νοσφισθεῖσα τὰ δικαιώματα αὐτοῦ. Ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς χρόνους παλαιοτέρους, πρὸ τῆς Μεταπολιτεύσεως, θὰ ἴδητε, Κύριοι, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ δύναμις, ὅπου ἠθέλησεν, ἠδυνήθη νὰ ἐπιβληθῇ, καὶ ὑπὸ τὰ κοντάκια τῶν εὐζώνων ὑπεχώρουν οἱ πολῖται, μὴ ψηφίζοντες, καὶ ἀφίνετο εἰς τοὺς εὐζώνους καὶ τὰς στρατιωτικὰς ἀρχὰς νὰ ἐκπληρῶσι τὸ ἔργον τῶν ἐκλογέων. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι καὶ ἐν Αἰγίνῃ ἦτο δυνατὸν 250 εὔζωνοι, οἵτινες ἐτέθησαν ὑπὸ τὰς διαταγὰς ἑνὸς ἐνωμοτάρχου.

§45Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ λοχαγοῦ Καμπάνη.

§46ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἐζήτησεν ἐνίσχυσιν ὁ ἐνωμοτάρχης, ἀλλά.

§47ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποῖος ἐνωμοτάρχης;

§48Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὁ Μάζης.

§49ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἶναι γνωστός. Εἶναι τὸ ὄργανον τοῦ πρώην συναδέλφου σας κ. Τριανταφυλλάκου, ὁ ὁποῖος καὶ τὸν προήγαγε!

§50Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Θὰ ἦτο λοιπὸν ἄπορον, ἐὰν ἐν μικρᾷ νήσῳ, ὡς ἡ φιλήσυχος Αἴγινα, οἱ 250 εὔζωνοι, βοηθούμενοι καὶ ὑπὸ πολλῶν ῥοπαλοφόρων, στρατολογηθέντων ἐξ Ἀθηνῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐμπνεύσωσι τὸν τρόμον εἰς τοὺς φίλους τοῦ ἀντικυβερνητικοῦ ὑποψηφίου. Τοῦτο ἀντελήφθημεν ἅμα ὡς ἐπατήσαμεν τὸ ἔδαφος τῆς Αἰγίνης. Καὶ οὐ μόνον κατώρθωσαν τοῦτο, ἀλλ’ ἐπιτηδείως κατὰ τὰς γενομένας μικροσυμπλοκὰς, τὰς ἀπαραιτήτους εἰς ἐκλογὰς μεταξὺ τῶν διαφόρων κομμάτων, κατώρθωσαν, ὥστε βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον νὰ ἀφοπλίσωσιν ὅλους τοὺς φίλους τοῦ κ. Βενιζέλου, οὐδὲ ῥάβδους ἐπιτρέποντες, τὰς ὁποίας ἀφῄρεσαν ἀπὸ τῶν χειρῶν των, καὶ οὕτως ἔμειναν οἱ φίλοι τοῦ κ. Βενιζέλου ἐντελῶς ἄοπλοι ἀπέναντι τῶν ἀντιπάλων των πανόπλων! Ἦλθε, Κύριοι, ἡ ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἐνῷ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν τῆς 17 Νοεμβρίου ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 1907 ψηφοφόροι, πόσοι, νομίζετε, ἐψήφισαν κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς 16 Φεβρουαρίου; 1134, ἤτοι ὀκτακόσιοι περίπου ψηφοφόροι ὀλιγώτερον! Καὶ ἐνῷ οἱ 800 ψηφοφόροι ἔλειψαν, Κύριοι, ἐκ τῶν τμημάτων ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπλειονοψήφει ὁ ἀξιότιμος κ. Βενιζέλος, ἐκ τῶν τμημάτων δηλαδὴ πρώτου καὶ δευτέρου τῶν ἐν Αἰγίνῃ, πόσοι ἔλειψαν ἐκ τοῦ Ἀγκιστρίου, ὅπου ἐπλειονοψήφει ὁ κ. Καναβαριώτης; Νομίζω, ὅτι ἐψήφισαν καί τινες περισσότεροι ἐκείνων, οἵτινες ἐψήφισαν κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς 17 Νοεμβρίου.

§51Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου;

§52Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Καὶ διϊσχυρίσθη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὅτι ἔφυγαν τὰ καΐκια καὶ μετέβησαν διὰ τὴν σπογγαλιείαν. Ἀλλ’ ἐπικαλοῦμαι, Κύριοι, τοὺς Βουλευτὰς τῶν σπογγαλιευτικῶν ἐπαρχιῶν, ἵνα διαβεβαιώσωσιν, ὅτι οὐδέποτε πρὸ τοῦ τέλους Μαρτίου τὰ σπογγαλιευτικὰ πλοιάρια ἐγκαταλείπουσι τὰς θαλάσσας τῆς Ἑλλάδος.

§53ΕΥΑΓΓ. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι αὐτούς.

§54Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην τοῦ κ. Κουντουριώτου. Ἐκτὸς δ’ αὐτοῦ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὸν κ. Τσαμαδὸν, ἐὰν τὰ σπογγαλιευτικὰ πλοιάρια δὲν ἀναχωροῦσι πρὸ τοῦ τέλους Μαρτίου.

§55Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα.

§56Ε. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Τὰ τῆς Αἰγίνης ἀναχωροῦσι πρὸ τῶν Ὑδραϊκῶν.

§57Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἀλλ’ ὁ κύριος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶπε πρὸς ἡμᾶς, ὅτι οὐδεὶς ψηφοφόρος ἔλειψεν ἐν Ἀγκιστρίῳ διότι τοῦτο κατοικεῖται ὑπὸ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, ὅστις δὲν ἐπιδίδεται εἰς τὴν σπογγαλιείαν. Ἀλλ’ οἱ κάτοικοι τοῦ Μεσαγροῦ καὶ τῆς Παληόρραχης καὶ τοῦ Σφενδουρίου, οἱ κατ’ ἐξοχὴν ἀγρόται, ἐνασχολοῦνται εἰς τὴν σπογγαλιείαν; Πῶς λοιπὸν ἔλειψαν καὶ πῶς ἐξηφανίσθησαν οὗτοι κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς 16 Φεβρουαρίου; Διότι, ἐνῷ ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς 17 Νοεμβρίου ἐψήφισαν 213 ἀγρόται, κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς 16 Φεβρουαρίου πόσοι, νομίζετε, ἐψήφισαν; 116, ἤτοι τὸ ἥμισυ τῶν πρότερον ψηφοφορησάντων, ὅπως ἐν τῷ πρώτῳ ἐκλογικῷ τμήματι ἐψήφισαν οἱ ἡμίσεις ἐκείνων, οἵτινες ἐψήφισαν κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς 17 Νοεμβρίου. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου κ. Βισβίζη, ὁμιλοῦντος περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βʹ τμήματος. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν ταύτην). Καὶ ἔρχεται οὕτως ἡ ἔκθεσις ἑνὸς ἐκ τῶν καλλιτέρων δικαστῶν τοῦ Κράτους, τοῦ κ. Βισβίζη, ὁ ὁποῖος ἐπικυροῖ τὰ λεγόμενα ὑπ’ ἐμοῦ, καὶ ἐπεξηγεῖ κατὰ τίνα τρόπον οἱ ἀγρόται οὗτοι ψηφοφόροι, οἱ ὁποῖοι δὲν μετέβησαν εἰς τὰς παραλίας τῆς Ἀφρικῆς ἕνα ἢ δύο μῆνας πρὸ τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν τὰ σπογγαλιευτικὰ πλοιάρια ἀναχωροῦσιν, ἐπεξηγεῖ, λέγω, κατὰ τίνα τρόπον ἐξηφανίσθησαν καὶ δὲν παρουσιάσθησαν ἵνα ἀσκήσωσι τὰ δικαιώματά των τὰ ἐκλογικά...

§58ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Διαφωνεῖτε κατὰ 50% εἰς τὸν ἀριθμόν.

§59Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Μὲ ποῖον;

§60ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Μὲ τὸν κύριον Βισβίζην.

§61Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Κύριε Στεφανίδη, ἔχετε τὴν συνήθειαν νὰ διακόπτητε πολλάκις· ὅστις δὲ διακόπτει πολλάκις, νὰ ἦσθε βέβαιος, ὅτι 90% κάμνει διακοπὰς ἀστόχους. Ἀφήσατε νὰ διηγηθῶ τὰ συμβάντα ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ἴσως εἶμαι νεώτερός σας κατὰ τὴν ἡλικίαν, ἀλλὰ βεβαίως ἔχω περισσοτέραν βουλευτικὴν πεῖραν. Λοιπὸν ἀναφέρει ὁ κ. Βισβίζης (ἀναγινώσκει): «... Δέκα ἐκλογεῖς μετὰ τοὺς ῥιφθέντας πυροβολισμοὺς φοβηθέντες ἐπέστρεψαν εἰς τὰ ἴδια, ἄλλοι δὲ, φοβηθέντες τὰς ἀπειλὰς τοῦ Ζαφειρίου» — δὲν πρόκειται περὶ τῶν πυροβολισμῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν ἀπειλῶν, τὰς ὁποίας ὁ Ζαφειρίου μετὰ τῶν ὁπλοφόρων του διέσπειρε πρὸ ἡμερῶν ἀνὰ τὰ διάφορα χωρία — «ἄλλοι δὲ, φοβηθέντες τὰς ἀπειλὰς τοῦ Ζαφειρίου καὶ τῶν ἀκολούθων, οἵτινες τὴν νύκτα περιήρχοντο τὰ χωρία», — δὲν πρόκειται περὶ τοῦ Μεσαγροῦ μόνον — «καὶ ἠπείλουν τοὺς φίλους τοῦ κ. Βενιζέλου, ἔμειναν εἰς τὰ χωρία των καὶ δὲν ἐψήφισαν». Καὶ αὐτοὶ, οἵτινες δὲν ἀπεφάσισαν νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰ χωρία των, προστιθέμενοι εἰς αὐτοὺς ἢ εἰς ἐκείνους, οἵτινες διεσπάρησαν ἐκ τῶν πυροβολισμῶν, ἀποτελοῦσι τὸν ἀριθμὸν 116 ἢ 110...

§62ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀναγνώσατε τὸ ὅλον τῆς ἐκθέσεως, διότι καταλήγει εἰς συμπέρασμα.

§63Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο. (Ἀναγινώσκει τὸ τέλος...(γέλωτες). Αὐτὸ εἶναι τὸ τέλος τῆς ἐκθέσεως.

§64Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κατὰ τοῦ Ζαφειρίου ὑπῆρχεν ἔνταλμα;

§65Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Βεβαιότατα. Τὴν ἱστορίαν καὶ τῆς φυλακίσεως τοῦ Ζαφειρίου, καὶ τῆς ἀποφυλακίσεως αὐτοῦ δι’ ἐγγυήσεως, καὶ τοῦ νέου ἐγκλήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσε μετὰ τὴν δι’ ἐγγυήσεως ἀποφυλάκισίν του, τὴν 30 Νοεμβρίου, ἐπειδὴ ὁ κ. Σιγάλας τὴν ἀφηγήθη ἐν ἐκτάσει, δὲν τὴν ἐπαναλαμβάνω.

§66Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τί ἱστορίαι εἶναι αὗται;

§67Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Εἶναι ἱστορίαι διάφοροι μικραί, τὰς ὁποίας βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ φέρωμεν εἰς τὴν Βουλήν, διότι καὶ ἡμεῖς δὲν εἴμεθα βέβαιοι περὶ αὐτῶν. Τὰς διηγοῦντο ἐν ταῖς ἐκλογικαῖς ἡμέραις, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἴχομεν πεποίθησιν μεγάλην, διὰ τοῦτο δὲν τὰς ἐφέρομεν εἰς τὴν Βουλήν· ἄλλως ἠδυνάμεθα σωρείαν τοιούτων παραβάσεων νὰ προσκομίσωμεν. Ἔλεγον, ὅτι ὁ Ζαφειρίου περιήρχετο τὴν Αἴγιναν, καὶ συνέτρωγε μετὰ τοῦ Μάζη, ὅτι τὴν νύκτα διαρκῶς ἐψηφοθήρει, μεταβαίνων ἀπὸ οἰκίας εἰς οἰκίαν, ὅτι περιήρχετο τὰ χωρία καὶ ἠπείλει διαφοροτρόπως τοὺς χωρικούς. Ταῦτα ὅμως, ὡς μὴ στηριζόμενα ἐπὶ ἐκθέσεων, καὶ ἐπὶ μαρτυριῶν ἀνθρώπων ἀναμφισβητήτου κύρους, δικηγόρων, ἰατρῶν, ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἀναμεμιγμένοι τόσον μὲ τὸν πολιτικὸν σάλον καὶ τὴν πολιτικὴν διαμάχην τὴν τοπικὴν, δὲν ἀναφέρομεν, διότι δὲν νομίζομεν ὡς ἀναμφισβητήτου ἀληθείας.

§68Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πρὸ πόσου καιροῦ ἐξεδόθη τὸ ἔνταλμα κατὰ τοῦ Ζαφειρίου;

§69Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Μόλις ἀπεφυλακίσθη, ἐξετέλεσε τὸ δεύτερον ἔγκλημα κατὰ τοῦ Σωτηρίου Ἰωάννου. Ὅτι δὲ εἶναι φυγόδικος, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι προσῆλθεν ὁ ἄνθρωπος εἰς τὰς ἀρχὰς τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐκλογῆς, ἀφοῦ ἐξετέλεσε τὰ ἐκλογικά του καθήκοντα! Καὶ μένει, Κύριοι, τὸ Αʹ τμῆμα, ὅπου ἀπεκλείσθησαν οἱ πλειότεροι ψηφοφόροι, οἵ τε διαμένοντες ἐν Αἰγίνῃ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν εἰς Αἴγιναν ἐξ Ἀθηνῶν.

§70Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἰς τὴν προηγουμένην ἐκλογὴν τί πρόσωπον διεδραμάτισεν ὁ Ζαφειρίου;

§71Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Εὐτυχῶς τότε ἦτο φυλακισμένος· ἤμην δὲ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ δὲν θὰ ἐπέτρεπον ποτὲ νὰ ἀποφυλακισθῇ. Λοιπὸν ἀπὸ τῆς ὀγδόης πρωϊνῆς ὥρας, Κύριοι, ὅτε ἤρξατο ἡ ψηφοφορία ἐν τῷ πρώτῳ ἐκλογικῷ τμήματι, μοὶ ἀνηγγέλθη, ὅτι ἐδεικνύετο τοιαύτη τάσις καὶ ἐπήρχετο τοιοῦτος συνωστισμὸς πρὸ τοῦ Αʹ ἐκλογικοῦ τμήματος, ὥστε ἤδη κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην τῆς πρωΐας ἀπέβαινε δυσχερέστατον εἰς τοὺς φίλους τοῦ κυρίου Βενιζέλου νὰ ψηφοφορήσωσιν. Ἀμέσως μετέβην εἰς τὸ τμῆμα, — καὶ ἦτο ἡ πρώτη καὶ ἡ τελευταία φορά, καθ’ ἣν εἰσῆλθον εἰς τὸ τμῆμα, — ἵνα παραστήσω ταῦτα εἰς τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον καὶ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν αὐτοῦ, ὅπως προλάβῃ τυχὸν ἀπευκταῖα γεγονότα. Μόλις ἔφθασα εἰς τὸ τμῆμα, διέκρινα εἰς τὴν θύραν, διὰ τῆς ὁποίας εἰσήρχοντο οἱ θέλοντες νὰ ψηφοφορήσωσιν, ὁμάδα φωνασκούντων καὶ ἐξηγριωμένων πολιτῶν. Τότε μ’ ἐπλησίασεν ὁ ἰατρός κ. Πέπας, καὶ μοὶ λέγει: «Πρὸς Θεοῦ! μὴ προχωρεῖτε, διότι ἔχουσιν ἀπόφασιν νὰ σὲ δείρουν!» Δὲν ἠθέλησα νὰ εἰσέλθω διὰ τῆς θύρας ἐκείνης, κατόπιν τῆς ἀναγγελίας ταύτης τοῦ Πέπα, καὶ ἔκαμψα τὴν γωνίαν τοῦ σχολείου, ἵνα εἰσέλθω διὰ τῆς θύρας, ὅθεν ἐξήρχοντο οἱ ψηφοφόροι, ἀλλ’ ἐκεῖ ἠμποδίσθην ὑπὸ τοῦ φρουροῦντος εὐζώνου νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ τμῆμα. Ἐπικαλοῦμαι τότε τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον, ὅστις ἔρχεται πρὸς ἐμέ, καὶ διατάσσει τὸν εὔζωνον νὰ μὲ ἀφήσῃ πρὸς στιγμὴν νὰ εἰσέλθω· ὁ εὔζωνος λέγει «Δὲν τὸν ἀφίνω». — «Εἶμαι ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος». — «Δὲν ἀκούω κανένα παρὰ μόνον τὸν ἀξιωματικόν»!

§72Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχε τοιαύτην διαταγήν, νὰ ἐμποδίζῃ τὴν εἴσοδον εἰς τοὺς εἰσερχομένους, ναὶ ἢ ὄχι;

§73Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Κύριε Ἀγγελόπουλε, ὁμιλῶ πρὸς εἰδότας, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ ὄργανα, καὶ οἱ ὁπλῖται καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ ἀξιωματικοί, κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, ἰδίως ἐντὸς τοῦ τμήματος, εἶναι ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου.

§74ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· οὐδεμίαν ἐξουσίαν ἔχει ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος. Ἀπορῶ, πῶς διέλαθεν ὑμᾶς ὁ νόμος.

§75Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ἐκάλεσε τότε τὸν ἀξιωματικόν, καὶ μόνον τῇ παρεμβάσει τοῦ ἀξιωματικοῦ ἠδυνήθην νὰ εἰσέλθω. Ἀνέφερα τοῦτο, Κύριοι, διότι τὰ αὐτὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα διετύπωσα ἐγώ, διετύπωσε καὶ ὁ ἀνώτερος δικαστικὸς ἐπόπτης, ὁ ὁποῖος οὐδόλως εἰσηκούετο ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν, καὶ ὅτε ἠθέλησε νὰ δώσῃ διαταγάς, οὐδόλως ἐξετελέσθησαν αὗται, οὐδ’ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, καίτοι ἔκαμε γνωστὸν, ὁποῖος ἦτο. Καὶ λέγει ὁ ἀνώτερος δικαστικὸς ἐπόπτης, ὁ κ. Φάραγγας. — (Ἀναγινώσκει ἀπόσπασμα τῆς ἐκθέσεως αὐτοῦ). Καὶ λέγω ταῦτα, οὐχὶ διὰ νὰ ἔλθω εἰς ἐπίρρωσιν τῶν ὑπὸ τοῦ δικαστικοῦ ἐπόπτου λεγομένων, ἀλλ’ ἁπλῶς ἵνα καταδείξω, ὁποία ἦτο ἡ συμπεριφορὰ τῶν στρατιωτικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἄλλο εἶχον ὑπ’ ὄψει, εἰμὴ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον τοῖς ἦτο προδιαγεγραμμένον. Εἰσῆλθον λοιπὸν εἰς τὸ τμῆμα, καὶ ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου· ἐνῷ δὲ συνδιελεγόμην μετὰ τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, ἤκουσα καὶ ἀντελήφθην τὸ ξυλοκόπημα τοῦ ἀτυχοῦς ἰατροῦ Πέπα. Ἀφοῦ κατέστησα ταῦτα γνωστὰ εἰς τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον, καὶ ἀφοῦ ἀντελήφθην τῆς καταστάσεως τῆς ἐκτὸς τοῦ τμήματος, — ἥτις ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν ἐγίνετο χείρων — μετέβην παρὰ τῷ κυρίῳ Χονδροδήμῳ, καὶ διεμαρτυρήθην, εἰπὼν εἰς αὐτὸν, ὅτι μετὰ ἡμίσειαν ἢ τὸ πολὺ μετὰ μίαν ὥραν εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ψηφοφορία ἐν τῷ πρώτῳ τμήματι. Ἦσαν δὲ παρόντες πλεῖστοι, διότι ἐκ τῶν τάσεων, αἱ ὁποῖαι διεβλέποντο εἰς τὰς ὁμάδας ἐκείνας, αἵτινες περιεφέροντο ἢ ἵσταντο ἔξωθεν τοῦ τμήματος καὶ παρὰ τὰς θύρας αὐτοῦ, καὶ ἐκ τῆς ἀπροθυμίας τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν, ὅπως ἐπιβληθῶσιν πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως, ἔβλεπον, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου ἤθελε καταστῆ ἀδύνατον νὰ ψηφίσουν ἄλλοι ἢ μόνον ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἐπέτρεπον τὰ ἄτακτα ἐκεῖνα στοιχεῖα. Ὁ κ. Χονδροδῆμος μοὶ ἀπήντησε δι’ ἀοριστολογιῶν, προφασισθείς, ὅτι μεταβαίνει εἰς τὸ τμῆμα, ἵνα λύσῃ τὴν πολιορκίαν· ἀλλ’ ἀμέσως μετ’ ὀλίγον μοὶ ἀνεκοινώθη, ὅτι εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ εἰσέλθῃ Βενιζελικός, ἵνα ψηφίσῃ, εἰς τὸ τμῆμα. Καὶ ἰδοὺ πῶς τοῦτο ἐπετυγχάνετο. Ἦσαν δύο ὁδοί, αἱ ὁποῖαι ἔφερον εἰς τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα, δύο δὲ καὶ αἱ θύραι τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος, διὰ τῆς μιᾶς τῶν ὁποίων εἰσήρχοντο, διὰ τῆς ἄλλης δὲ ἐξήρχοντο οἱ ψηφοφόροι. Ἀμέσως δι’ ὁμάδων κατηρτισμένων ὑπὸ ῥοπαλοφόρων, φίλων τοῦ κυρίου Καναβαριώτου, κατελήφθησαν αἱ δύο ὁδοί, κατελήφθησαν καὶ αἱ θύραι τοῦ τμήματος· οὕτω δὲ, καὶ ἄν τις ψηφοφόρος Βενιζελικὸς κατώρθωνε, γλυτώνων τὸ ξυλοκόπημα νὰ διαλάθῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἐν ταῖς ὁδοῖς ῥοπαλοφόρων τούτων, καὶ νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος, ἦτο βέβαιον, ὅτι θὰ ἀπεκρούετο κακὴν κακῶς ὑπὸ τῶν περιφρουρούντων αὐτό, καὶ βεβαίως δὲν θὰ κατώρθου νὰ ἐξέλθῃ σῶος εἰς τὴν ὁδόν. Ἐὰν δὲ διὰ μυρίων προσπαθειῶν καὶ κινδύνων κατώρθου τις ἐκ τῶν φίλων τοῦ κ. Βενιζέλου νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ τμῆμα καὶ νὰ ψηφίσῃ, ἦτο πλέον ἢ βέβαιον, ὅτι ἐξερχόμενος θὰ ἐλάμβανε τὰ ἀντίποινα τῆς τόλμης του ταύτης. Ἐνῷ ἡ δῆθεν αὕτη ψηφοφορία ἐξηκολούθει κατ’ αὐτὸν τὸν ὁμαλὸν, ὡς βλέπετε, τρόπον, ἔρχεται ὁ «Ἀστὴρ», ἀτμόπλοιον ναυλωμένον ὑπὸ τῶν φίλων τοῦ κ. Βενιζέλου — προηγουμένως εἶχε προσεγγίσει τὸ ἄλλο ἀτμόπλοιον τῆς γραμμῆς, ὅπερ ὁμολογουμένως ἔφερεν οὐκ ὀλίγους ψηφοφόρους τοῦ κ. Καναβαριώτου, οἱ ὁποῖοι ἀνενόχλητοι, ἐν ἀλαλαγμοῖς καὶ ζητωκραυγαῖς, συνοδευόμενοι ὑπὸ τῶν διαφόρων μπράβων καὶ ῥοπαλοφόρων, μετέβησαν καὶ ἐψήφισαν, ὡς ἔπρεπεν. — Ὅτε λοιπὸν ἔφθασεν ὁ «Ἀστὴρ» καὶ συνεκεντρώθησαν οἱ ἐλθόντες ἐκλογεῖς Αἰγίνης, φίλοι τοῦ κ. Βενιζέλου, ἵνα ἐνασκήσωσι τὸν ἐκλογικὸν αὐτῶν δικαίωμα, τότε ὁ κ. Χονδροδῆμος παρουσιάσθη πρὸ αὐτῶν καὶ τοῖς λέγει: «δὲν ἐπιτρέπεται συσσωματωμένοι νὰ μεταβῆτε νὰ ψηφίσητε, διότι εἶναι φόβος, μήπως διασαλευθῇ ἡ δημοσία τάξις.» Τότε ὁ πράκτωρ, ὁ κ. Παπαλεονάρδος — θὰ διαταχθῶσιν, ὑποθέτω, διοικητικαὶ ἀνακρίσεις, πρὶν ἢ ἡ Δικαιοσύνη ἀναλάβῃ τὸ ἔργον της, καὶ δι’ αὐτὸ ἀναφέρω τὰ ὀνόματα ταῦτα, ὀνόματα ἐντίμων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἕτοιμοι νὰ καταθέσουν πάντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα λέγω, ὅταν ἐξετασθῶσιν εἴτε ὑπὸ τῆς διοικητικῆς εἴτε ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, — τότε, λέγω, ὁ κύριος Παπαλεονάρδος ἔξαλλος προέβη πρὸ τῆς ὁμάδος τῆς ἐκλογικῆς, καὶ εἶπε πρὸς τὸν κύριον Χονδροδῆμον: «ἤλθομεν νὰ ἐνασκήσωμεν τὰ ἐκλογικά μας δικαιώματα, καὶ ὀφείλετε νὰ μᾶς ἐξασφαλίσητε τὴν ἐνάσκησιν αὐτῶν.» Μετά τινας ἄλλας φράσεις ὁ κύριος Χονδροδῆμος, βλέπων ὅτι εἶχεν ἄδικον, πλησιάζει καὶ λέγει χαμηλῇ τῇ φωνῇ πρὸς τὸν ἰατρὸν Φουντούλην καὶ πρὸς ἕτερον ἐργοστασιάρχην ἐκ Πειραιῶς: «τί θέλετε σεῖς εἰς αὐτὴν τὴν ὀχλοβοήν; δὲν λυπᾶσθε τὰ παιδιά σας; δὲν λυπᾶσθε τὰ κορμιά σας; τί θέλετε καὶ ἀναμιγνύεσθε;» — Ἀναφέρω ὀνόματα γνωστὰ εἰς τοὺς πλείστους τῶν συναδέλφων. — Ἀλλ’ ἐκεῖνοι ἐπέμενον, καὶ ὁ κ. Χονδροδῆμος ἀνεχώρησε, μεταβαίνων εἰς τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα δι’ ἄλλης ὁδοῦ, συστήσας νὰ μείνωσιν ἐκεῖ οἱ ψηφοφόροι τοῦ κ. Βενιζέλου, καὶ ἀνὰ 5 νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὸ τμῆμα καὶ ψηφίζωσιν· ἔταξε δὲ μεταξὺ τῶν ψηφοφόρων τῶν ἐλθόντων ἐξ Ἀθηνῶν καὶ τῶν ἄλλων Αἰγινητῶν, τῶν φωνασκούντων φίλων τοῦ κ. Καναβαριώτου, μίαν φρουρὰν ἐκ 30 περίπου εὐζώνων, ἵνα ἐμποδίσῃ σύγκρουσιν τυχὸν μεταξὺ αὐτῶν· ἀλλ’ ἡ φρουρά, ἅμα ὡς ἀπῆλθεν ὁ κ. Χονδροδῆμος, ἀμέσως ἐπιδεικτικῶς ἀνεχώρησε.

§76Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσοι ἦσαν οἱ ψηφοφόροι;

§77Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Περὶ τοὺς 250· ἀλλ’ οἱ ῥοπαλοφόροι τοῦ κ. Καναβαριώτου ἦσαν περισσότεροι, οἵτινες καὶ ἀμέσως μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῆς φρουρᾶς ἤρχισαν τοὺς πυροβολισμοὺς καὶ τοὺς λιθοβολισμούς, καὶ τοῦτο, ἐννοεῖται, διέλυσε τὴν πολυάριθμον ὁμάδα τῶν φίλων τοῦ κ. Βενιζέλου, ἥτις ἦλθε νὰ ψηφίσῃ καὶ οὐχὶ νὰ πολεμήσῃ. Τοῦτο δὲ ἀναφέρει καὶ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, τοῦ ὁποίου θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν. (Ἀναγινώσκει αὐτήν). Βεβαίως μετὰ τοὺς πυροβολισμοὺς καὶ τὰς ἀλλεπαλλήλους προσβολὰς κατὰ τῶν ψηφοφόρων φίλων τοῦ κ. Βενιζέλου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μείνῃ τις ἐκεῖ, καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Βενιζέλου, μετὰ τὸ πρακτικόν, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω, ἐγκατέλιπε τὴν κάλπην τοῦ ὑποψηφίου κ. Βενιζέλου. (Ἀναγινώσκει). Ὅπερ ἔσπευσεν οὗτος νὰ ἀναγγείλῃ καὶ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τηλεγραφικῶς. Ἀλλὰ, Κύριοι, πλὴν τῶν λόγων τούτων, πλὴν τῶν ἐκθέσεων τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, πλὴν τῶν μαρτυριῶν, τὰς ὁποίας προσηγάγομεν, ἔχομεν ὑπ’ ὄψει καὶ ἔγγραφον διαμαρτυρίαν πεντακοσίων περίπου πολιτῶν τῆς ἐπαρχίας Αἰγίνης, οἵτινες ὑπέγραψαν, ὅτι ἀπεκλείσθησαν τῆς ἐνασκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος. — Εἶναι δὲ αἱ ὑπογραφαί των ἐπικεκυρωμέναι ὑπὸ τοῦ δημάρχου. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ ἀμφιβολία ἔτι περὶ τούτων, ὡς πρὸς τὸν ἀποκλεισμόν, καὶ ἀφοῦ μᾶς προέβαλον τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τὰ Αἰγινητικὰ πλοῖα ἀνεχώρησαν εἰς τὰ παράλια τῆς Ἀφρικῆς διὰ τὴν σπογγαλιείαν, ἵνα οὕτως ἀποδείξωσιν, ὅτι ἔλειπε τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ, εἶπον καὶ ἕτερόν τι, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἠθέλομεν πιστεύσει τὴν πρόωρον ταύτην ἀναχώρησιν τῶν πλοίων, εἶπον ὅτι ὁ δήμαρχος κ. Πέπας ἐγκατέλιπε τὸν κ. Βενιζέλον κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς!

§78Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι κατὰ τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν καὶ τὰ δύο κόμματα δὲν ἐνόμισαν πρέπον νὰ ἐξοδεύσωσι χρήματα, ἀλλ’ ὅτι ἦλθον πολλοὶ ψηφοφόροι ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς.

§79Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἀναφέρω μόνον τοῦτο, ὅτι 250 ψηφοφόροι ἔφθασαν εἰς Αἴγιναν.

§80Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ αὐτῷ ἀτμοπλοίῳ ἤμην καὶ ἐγώ· δὲν ἦσαν οὔτε 30 ψηφοφόροι.

§81Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἀφοῦ ἦλθον ψηφοφόροι τοῦ κ. Καναβαριώτου διὰ τοῦ ἀτμοπλοίου τῆς τακτικῆς γραμμῆς, διατὶ ἐπιμένετε, ὅτι ὁ κύριος Βενιζέλος, δὲν μετέφερε καὶ αὐτὸς ψηφοφόρους; Τούτους δὲ μετέφερεν οὐχὶ διὰ τοῦ ἀτμοπλοίου, ἐφ’ οὗ ἐπέβαινεν ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἀτμοπλοίου «Ἀστέρος», ὡς προεῖπον. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐπείσθη ἡ Βουλή, καὶ ὅτι ἀρκοῦσαί εἰσιν αἱ ἀποδείξεις, ὅτι ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ Αἰγίνης ἐγένετο ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, ὅτι ὁ δήμαρχος Αἰγίνης ἐγκατέλιπε τὸν κ. Βενιζέλον, τίς οἶδεν ὑπὸ τίνων αἰτίων ἐλαυνόμενος, — ἴσως ὑπὸ κυβερνητικῆς ἐνεργείας, — ὅτι δύο ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἠρνήθη τὸν φίλον του Βενιζέλον. Εὐτυχῶς ἕνεκα τῆς χθεσινῆς ἀναβολῆς ἐδόθη καιρὸς εἰς τὸν δήμαρχον τοῦτον νὰ ἀναγνώσῃ τὰ λεχθέντα ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἔγραψε πρὸς ἐμὲ ἐπιστολὴν, δι’ ἧς βεβαιοῖ τὴν πρὸς τὸν κ. Βενιζέλον φιλίαν του. (Ἀναγινώσκει τὴν ἐπιστολήν). Τὴν ἐπιστολὴν ταύτην παραδίδω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ἵνα βεβαιώσῃ τὸ γνήσιον τῆς ὑπογραφῆς. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἐνησκήθη ὑπὸ τῶν ὀργάνων τοῦ κ. Καναβαριώτου τοιαύτη πίεσις καὶ τοιοῦτος τρόμος, ὥστε διεδόθη μεγίστη τρομοκρατία· ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς γεγονὸς, ἵνα κρίνητε περὶ τῆς ἀγριότητος τῶν ῥοπαλοφόρων καὶ τῶν στρατιωτῶν· καθ’ ἑνὸς πολίτου, τοῦ ὁποίου ἐσχίσθη ἐκ τῶν ῥαβδισμῶν ἡ ῥὶς, κειμένου χαμαὶ, ἐξηκολούθουν οἱ εὔζωνοι νὰ καταφέρωσι τοὺς ὑποκοπάνους τῶν ὅπλων των, ὅτε δὲ ἡ δυστυχὴς μήτηρ αὐτοῦ, κατοικοῦσα ἐκεῖ πλησίον, ἔτρεξεν, ἀκούσασα τὰς κραυγάς του, ἵνα σώσῃ τὸν υἱόν της, ἐκτυπήθη καὶ αὐτὴ διὰ τῶν ὑποκοπάνων τῶν εὐζώνων! Καὶ ἵνα δώσω ὑμῖν ζωηροτέραν εἰκόνα τῆς καταστάσεως, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ σύζυγος τοῦ προέδρου τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς κ. Καλούδη, γυνὴ ἀξιότιμος καὶ οὐχὶ περιωρισμένου νοός, βλέπουσα τὴν ἔκρυθμον αὐτὴν κατάστασιν, ἔσπευσεν εἰς τὸ τμῆμα, νομίζουσα ὅτι κινδυνεύει ὁ σύζυγός της, καὶ ὀλοφυρομένη προσεπάθει νὰ πείσῃ τὸν σύζυγόν της νὰ φύγῃ ἐκ τοῦ τμήματος, ἵνα σωθῇ ἡ ζωή του! Τοσοῦτος δὲ ἦτο ὁ τρόμος, ὅστις διῆκε καθ’ ἅπασαν τὴν πόλιν, ὥστε πλείονες τῶν 500 ψηφοφόροι δὲν προσῆλθον εἰς τὰς κάλπας. Εἶμαι διὰ τοῦτο βέβαιος, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ποτὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ θελήσῃ νὰ υἱοθετήσῃ τοιαύτην ἐκλογήν. Ἂν ἔπραξε τὸ σφάλμα νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν ἀκύρωσιν τῆς πρώτης ἐκλογῆς Αἰγίνης ὡς ζήτημα πολιτικόν, — ἐξ οὗ ἀτόπου προέκυψαν τὰ σημερινὰ ἀτοπήματα, διότι τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα ἐνεθαρρύνθησαν, — πιστεύω ὅτι σήμερον δὲν θὰ περιπέσῃ εἰς μεγαλείτερον σφάλμα. Ἐγὼ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἀδύνατον εἶναι ἡ Κυβέρνησις νὰ υἱοθετήσῃ τοιαύτην ἐκλογήν, καὶ ὅτι θὰ τὴν ἀφήσῃ ἔκθετον οὐχὶ μόνον εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν στιγματισμὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἥτις πρέπει νὰ ἐπέλθῃ αὐστηρὰ τιμωρός. Ὀφείλει δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν τιμωρίαν τῶν τοιαύτας καὶ τοσαύτας παρανομίας διαπραξάντων· καὶ ἂν δὲν τὸ πράξῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, θὰ τὸ πράξῃ βεβαίως πᾶσα ἄλλη Κυβέρνησις ἐρχομένη εἰς τὰ πράγματα, τιμωροῦσα τὰς ἀρχὰς ἐκείνας, αἵτινες δὲν ἐσεβάσθησαν τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ. Ἡμεῖς δὲ, Κύριοι, εἰς τοὺς ὁποίους ὁ λαὸς ἐνεπιστεύθη τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ἐλευθερίας αὐτοῦ, βεβαίως ἐν παντὶ ζητήματι, ἀλλ’ ἰδίως ὅταν πρόκηται περὶ τοιούτων, ὀφείλομεν νὰ ὑψωθῶμεν ὑπεράνω παντὸς κομματικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ἵνα προασπίσωμεν τὰ προσβαλλόμενα δικαιώματα, τὰς καταπατουμένας ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ. Ἡμεῖς, Κύριοι, οἱ καὶ τῆς Αἰγίνης Βουλευταί, — διότι δὲν ὑπάρχει σήμερον Βουλευτὴς Αἰγίνης νόμιμος, καὶ ἡμεῖς, ὄντες Βουλευταὶ τῆς Ἑλλάδος, ἀντιπροσωπεύομεν καὶ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, — ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ καθησυχάσωμεν τὴν ἐξεγερθεῖσαν συνείδησιν τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων ἐκλογέων, καὶ δι’ αὐτῶν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τοῦ ὁποίου βεβαίως ἡ συνείδησις ἐξηγέρθη, καὶ ὁ ὁποῖος ἀναμένει νὰ μάθῃ, ἐὰν ὄντως δύναται ἐλευθέρως καὶ ἀνενοχλήτως τοῦ λοιποῦ νὰ ἐνασκήσῃ τὰ πολιτικὰ αὐτοῦ δικαιώματα. Διότι, Κύριοι, διὰ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης ἠνοίχθη βάραθρον πρὸ τῶν ποδῶν ὅλων ἡμῶν, καὶ ἂν σήμερον εἰς τὸ βάραθρον τοῦτο ἔπεσεν ἡ πλειονοψηφία τῆς Αἰγίνης καὶ ὁ ὑποψήφιος κ. Βενιζέλος, νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι αὔριον ἐπαρχίαι ἄλλαι καὶ ὑποψήφιοι ἄλλοι θὰ πέσωσιν ἐπίσης εἰς τὸ αὐτὸ βάραθρον. Καὶ ἡμεῖς, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἑπόμενον νὰ πέσωμεν εἰς αὐτὸ, ὁσηδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ πλειονοψηφία, τῆς ὁποίας θὰ ἀπολαύωμεν τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως ἐξεταζομένου τοῦ πράγματος, ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ἀνεπηρέαστον τὴν ψῆφον ἡμῶν, ὅταν πρόκηται περὶ τοιούτου ἱεροῦ δικαιώματος τοῦ λαοῦ. Ἡμεῖς εἴμεθα ἐνταῦθα δικασταί, συνεδριάζομεν ὡς δικαστικὸν σῶμα, ὀφείλομεν ἑπομένως νὰ χρησιμεύωμεν ἡμεῖς ὡς τύπος καὶ ὑπογραμμὸς πρὸς τὴν ἀρχὴν ἐκείνην τὴν δικαστικὴν, τὴν ἐνασκοῦσαν διαρκῶς τὰ δικαστικὰ καθήκοντα, καὶ τὴν ὁποίαν διαρκῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μετ’ αὐστηρότητος ἐλέγχομεν. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἤμεθα αὐστηροὶ τιμηταί, ὀφείλομεν πρῶτον νὰ χρησιμεύσωμεν ἡμεῖς ὡς τύπος καὶ ὑπογραμμὸς ἀπονομῆς πλήρους καὶ ἀκεραίας δικαιοσύνης. Δὲν ἀνατρέχω, Κύριοι, εἰς σκοτεινοὺς παρελθόντας χρόνους, καθ’ οὓς ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Κράτους, ἤτοι τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν ἀπεφασίζοντο ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ἵσταμαι εἰς τελευταῖον γεγονὸς, ἐπισυμβὰν πρὸ εἴκοσιν ἐτῶν ἐν Ζακύνθῳ, κατὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἐκεῖ διάφοροι Ἀντζουλῖνοι καὶ Μάζηδες καὶ ἄλλοι τοιαύτης ὑποστάσεως ἄνθρωποι ἠθέλησαν νὰ παραβιάσωσι τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ, καὶ ἐνόθευσαν τὴν ψῆφον αὐτοῦ, καὶ ἠνάγκασαν τὸν λαὸν τῆς Ζακύνθου, — ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δειλὸς λαὸς, Κύριοι, — τὸν ἠνάγκασαν νὰ διέλθῃ ὑπὸ τὰ κοντάκια οὐ μόνον τῶν εὐζώνων, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔτρεξαν ἐκεῖ ἐπικουρικῶς πρὸς καταπίεσιν τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἠγέρθη, Κύριοι, τιμωρὸς αὐστηρὸς τότε τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν, καὶ ἐζήτησεν εὐθύνην ἀπὸ τοὺς ἐνόχους, καὶ ἐπέβαλεν εἰς αὐτοὺς αὐστηροτάτας ποινάς, τοιαύτας ποινάς, ὥστε ἔκτοτε ἐπὶ εἰκοσαετίαν ἤδη, Κύριοι, ἐξησφαλίσθη ἡ ἀκριβὴς καὶ ἀμερόληπτος ἐνάσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ ἡμῶν δικαιώματος. Μὴ θελήσητε, Κύριοι, διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν νὰ ἀνακόψητε τὴν πρόοδον ταύτην, ἡ ὁποία συνετελέσθη εἰς τὰ ἐκλογικὰ ἡμῶν πράγματα, ἀλλὰ συντελέσατε νὰ περιφρουρηθῶσι τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ, ἵνα δυνάμεθα καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ λέγωμεν, ὅτι ὄντως ἔχομεν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, ἡ ὁποία ἀπορρέει ἐκ τῆς ἐλευθέρας καὶ ἀνεξαρτήτου θελήσεως τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. (Χειροκροτήματα ἐξ ἀριστερῶν).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§83Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε.

§84Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν πρόκηται νὰ ὁμιλήσητε διὰ μακρῶν, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλήν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ διακόψῃ τὴν συνεδρίασιν τώρα, διότι εἴμεθα ἠναγκασμένοι τινὲς τῶν Ὑπουργῶν νὰ ἀπέλθωμεν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς ἐνάτης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρα 7 μ.μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρα 9 καὶ 30′ μ. μ.)

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ καταλάβωσι τὰς ἕδρας των. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ἔχει τις ἀντίρρησιν;

§87ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§89Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§90ΦΙΛ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεφύγετε ὅμως νὰ κάμητε λόγον περὶ τῶν δικαστικῶν ἐκθέσεων.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φωτήλας ἔχει τὸν λόγον.

§92ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν ἐλέχθη καὶ ἐπανελήφθη, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐνασκεῖ δικαστικὰ καθήκοντα, καὶ ἀληθῶς δικαστικὰ καθήκοντα ἔδει νὰ ἐνασκῇ κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν. Δυστυχῶς ὅμως παρετηρήθη κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐνασκεῖ ἐπακριβῶς δικαστικὰ καθήκοντα. Παρετηρήσαμεν — καὶ δὲν τὸ λέγω οὔτε διὰ τὴν μίαν πτέρυγα οὔτε διὰ τὴν ἑτέραν — παρετηρήσαμεν, ὅτι μᾶλλον κανονίζει τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν τὸ πολιτικὸν συμφέρον, καὶ ὄχι ἡ πεποίθησις, τὴν ὁποίαν μορφώνει ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ δικαίου ἢ ἀδίκου, περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ ἀκύρου οἱασδήποτε ἐκλογῆς.

§93Ν. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπόδειξις ἡ ἐκλογὴ Καλαβρύτων.

§94ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ ἡ ἐκλογὴ Καλαβρύτων. Ὅπως θέλετε. Ἐὰν, κύριοι Βουλευταί, ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων τῶν πολιτικῶν πρέπῃ ν’ ἀκολουθῶμεν τὰς γνώμας τῶν ἡγετῶν ἡμῶν, δι’ ἓν μόνον ζήτημα δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκολουθῶμεν τὴν γνώμην αὐτῶν, διὰ τὸ ζήτημα τοῦ κύρους ἢ τοῦ ἀκύρου τῶν ἐκλογῶν, διότι εἶναι ζήτημα, ἐφ’ οὗ ἑδράζονται ὅλαι αἱ ἐλευθερίαι αἱ πολιτικαί, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας. Γνωρίζομεν, τί ἐγίνετο ἄλλοτε, ἐπὶ τῆς παρελθούσης δυναστείας. Εἴχομεν τότε κανονικὴν καὶ τελείαν λειτουργίαν τῆς δικαιοσύνης, ἀγαθωτάτην διοίκησιν, οἰκονομικὴν διαχείρισιν ἄμεμπτον, πλήρη ἀσφάλειαν. Ἕν μόνον δὲν ὑπῆρχεν, ἡ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν, ἡ ἐλευθέρα ἐνάσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, παρορῶν πάντα τὰ ἄλλα ἀγαθά, προετίμησε νὰ ἐπαναστατήσῃ, νὰ καταργήσῃ τὴν δυναστείαν τοῦ Ὄθωνος διὰ μόνον τὸν λόγον τῆς ἐλευθέρας ἐνασκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Τόσον σπουδαῖον καὶ μέγα ἐθεώρησε τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνασκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος, ὥστε δὲν ἰσοφάρισε πρὸς αὐτὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅλα τὰ ἀγαθὰ, ἅπερ ἀνέφερα, τῆς καλῆς διοικήσεως, τῆς εὐρύθμου λειτουργίας τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς οἰκονομικῆς εὐεξίας· δὲν ἰσοφάρισεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν εὐεργετικὴν δρᾶσιν τῆς δυναστείας τοῦ Ὄθωνος ἀπέναντι τῆς παραβιάσεως τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐνασκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Μετὰ τὴν Μεταπολίτευσιν καὶ τὴν ἔλευσιν τῆς νέας δυναστείας τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα ἐνασκεῖται ἐλευθέρως. Παρετηρήθη μόνον, ὅτι καθ’ ἕν χρονικὸν διάστημα Κυβέρνησίς τις ἠθέλησε νὰ παραβιάσῃ τὴν ἐλευθέραν ἐνάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος, ἀλλ’ ἀμέσως ἐπελήφθη ἡ δικαστικὴ ἐξουσία τῆς ἀνορθώσεως τοῦ παραβιασθέντος ἐκλογικοῦ νόμου, αὐστηρῶς τιμωρήσασα τὰς παραβάσεις. Καὶ σᾶς ἀνέφερεν ὁ προαγορεύσας πόσον αὐστηρῶς ἐτιμωρήθησαν ἐν Πάτραις παρὰ τῆς Δικαιοσύνης οἱ ἐν Ζακύνθῳ παραβιάσαντες τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ μακαρίτου Βούλγαρη. Τῆς ἀνωμάλου ταύτης καταστάσεως ἐπὶ τῆς κυβερνήσεως Βούλγαρη πεῖραν ἔλαβε καὶ αὐτὸς ὁ νῦν Πρωθυπουργός. Ἀπέστειλεν ἡ Κυβέρνησις Βούλγαρη εἰς Γορτυνίαν στρατιωτικὴν δύναμιν, ἵνα ἀποκλείσῃ τὸν νῦν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ ἐνῷ οὗτος εἶχε μεγίστην δύναμιν ἐν Γορτυνίᾳ, καὶ ἠδύνατο νὰ ἀντιτάξῃ βίαν κατὰ τῆς βίας καὶ νὰ ἐκλεχθῇ Βουλευτὴς, ὡς πάντοτε, προετίμησε, διὰ νὰ μὴ διαταραχθῇ ἡ τάξις, διὰ νὰ μὴ ἐπέλθωσι συγκρούσεις, διὰ νὰ μὴ χυθῇ αἷμα, προετίμησε, λέγω, νὰ ἀποσυρθῇ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος. Δέον, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ ἤμεθα λίαν προσεκτικοὶ περὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνασκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος, ὅταν δὲ πρόκηται νὰ ἐκδικάσωμεν μίαν ἐκλογὴν καὶ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ κύρους αὐτῆς, πρέπει νὰ ἤμεθα λίαν αὐστηροὶ, ἀπονέμοντες ἑκάστῳ τὸ δίκαιον. Τί λέγομεν, ὅταν μανθάνωμεν ὅτι δικαστής τις ἢ Δικαστήριον ἐν πλήρει συνειδήσει κηρύττει ἀθῷον τὸν ἔνοχον, ἢ ἔνοχον τὸν ἀθῷον; Τί δὲ θὰ εἴπωσιν, ὅταν ἡμεῖς, ἔχοντες καταφανεῖς ἀποδείξεις περὶ τοῦ νόθου μιᾶς ἐκλογῆς, δὲν ἀποφασίζωμεν, ὡς ἀκέραιοι δικασταὶ, ἀλλ’ ἀκολουθοῦντες ἰδίας σκέψεις, ἴδια συμφέροντα, ἰδίους ὑπολογισμούς, καὶ ἀκούοντες τοὺς ἡγέτας ἡμῶν, δὲν ἀποδίδωμεν τὸ δίκαιον, ἀλλὰ λέγωμεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος, ἀναλόγως τῶν πολιτικῶν συμφερόντων, ἅτινα ἔχομεν; Δὲν πρόκειται δὲ περὶ μιᾶς μεμονωμένης ἐκλογῆς. Ἐὰν καθιερώσωμεν τοιαύτην ἀρχὴν, ἐπικυροῦντες μὴ νομίμους ἐκλογὰς, καὶ ἀκυροῦντες νομίμους, ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ Κοινοβούλιον. Δύναταί τις ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπάρχουσι θεσμοὶ, ὅτι λειτουργεῖ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα; Μάτην φωνάζομεν ὑπὲρ τῶν θεσμῶν, ὑπὲρ τῆς λειτουργίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ. Πρέπει ὡς πρὸς τοῦτο νὰ ἤμεθα ἀνεξάρτητοι, διότι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἴδιον ἡμῶν συμφέρον, σύμφωνον πρὸς τὸ δίκαιον καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων.

§95Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν Καλαβρύτων δὲν ἐλάβομεν αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν.

§96ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐκ λόγων φιλοδοξίας ἀφίνομεν τὰ ἴδια συμφέροντα, καὶ ἐγκαταλείποντες τὰς οἰκογενείας μας, ἀγωνιζώμεθα ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ἵνα ἀποκτήσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν συμπολιτῶν μας, μόλις δὲ κατορθώσωμεν ν’ ἀποκτήσωμεν αὐτήν, ἐκλεγόμενοι Βουλευταί, ἔρχεται μία πλειονοψηφία, ἡ ὁποία λέγει πρὸς ἕνα ἐξ ἡμῶν, θυσιάσαντα πρὸς τοῦτο τὴν περιουσίαν του καὶ τὴν ἡσυχίαν του: «δὲν εἶσαι νόμιμος Βουλευτής»! Καὶ ὅ,τι πάσχει σήμερον ὁ Α δύναται νὰ πάθῃ αὔριον ὁ Β ἢ ὁ Γ.».

§97Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ πάθητε καὶ σεῖς εἰς τὰ Καλάβρυτα.

§98ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων. Ἄλλως ἠδύνασθε τότε νὰ λάβητε τὸν λόγον, καὶ θὰ ἐβλέπετε, ἂν ἦτο ἔγκυρος ἢ ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη.

§99Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ θεωρίαι σας εἶναι γενικαί.

§100ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὅταν, Κύριοι, ἐκδικάζηται τὸ ἔγκυρον οἱασδήποτε ἐκλογῆς, πρόκειται περὶ τοῦ ἰδίου ἡμῶν συμφέροντος· τὸ ζήτημα δὲν ἔχει πολιτικὴν χροιὰν, τὸ ζήτημα δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Κυβέρνησιν· εἶναι καθαρῶς δικαστικόν, ἀφορᾷ εἰς τὴν νόμιμον κατάρτισιν τοῦ Κοινοβουλίου, ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου, οὐδεὶς δὲ πρέπει νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι εἶναι ζήτημα κυβερνητικόν, ὅτι εἶναι ζήτημα ἔχον πολιτικὸν χαρακτῆρα. Πρέπει πάντες νὰ συλλογισθῶμεν, ὅτι, ἂν σήμερον πρόκηται περὶ τοῦ κ. Βενιζέλου, αὔριον θὰ πρόκηται περὶ τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου ἢ περὶ ἄλλου τινός. Ἀλλ’ ἀφίνοντες — ἵνα μὴ μακρηγορῶμεν — τὰς θεωρίας ταύτας, ἂς ἔλθωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἐκλογὴν Αἰγίνης. Εἶναι νόμιμος αὕτη ἢ οὔ; Καθορᾶτε, Κύριοι, ὅτι, ἑνὸς ἀτόπου δοθέντος, μυρία ἕπονται. Διηνεργήθη ἡ ἐκλογὴ Αἰγίνης κατὰ τὰς γενικὰς ἐκλογὰς, καὶ ἦλθε τότε ἡ Βουλή, ὁρμωμένη ἐκ πολιτικῶν σκέψεων, καὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ Αἰγίνης. Διὰ ποίους λόγους; — ἐρωτῶ τὸν κ. Ἀγγελόπουλον. — Διότι διωρίσθησαν δύο ὑπάλληλοι, διότι ἐχαράχθη μικρά τις ὁδὸς, διότι ὁ τέως Πρωθυπουργὸς κ. Ἀλέξανδρος Ζαΐμης ἐπεσκέφθη τὴν νῆσον τῆς Αἰγίνης, ἵνα ἴδῃ τὴν σεβαστὴν μητέρα του καὶ τὴν ἀδελφήν του...

§101Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δι’ ἄλλους λόγους, τοὺς ὁποίους παραλείπετε.

§102ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ἤκουσά τι σπουδαῖον τότε. Ἀλλ’ ἠκούσατε σεῖς, ὅτι παρεβιάσθη ἡ ἐλευθέρα θέλησίς τινος, ὅτι ἐρραπίσθη τις, ὅτι ἀπεκλείσθησαν ἐκλογεῖς τότε;

§103Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένοντο ὄργια.

§104ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀλλὰ τότε, ἐπαναλέγω, ἡ Βουλὴ, ὁρμωμένη ὄχι ἐκ τῆς ἀρχῆς τοῦ δικαίου, ἀλλ’ ἐκ λόγων πολέμου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Ζαΐμη, εἶπεν ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἦτο ἄκυρος, καὶ διετάχθη νέα ἐκλογή. Ἂς ἐξετάσωμεν καὶ ἂς συγκρίνωμεν τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον τότε κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, μὲ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσι σήμερον. Καὶ ἐρωτῶ ὅλους ὑμᾶς, νὰ μοὶ εἴπητε κατὰ συνείδησιν, πότε διενηργήθη νομίμως ἡ ἐκλογὴ, τότε ἢ σήμερον; Ἀλλ’ ὁ προαγορεύσας εἶπεν, ὅτι ὅλα τὰ λεχθέντα καὶ ὅλοι οἱ ἰσχυρισμοὶ ἀξιοτίμων Βουλευτῶν εἶναι ὀνειροπολήματα!

§105Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι Βουλευτής;

§106ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. .. ὅτι εἶναι ὄνειρα φαντασιώδη, ὄνειρα θερινῆς νυκτός.

§107Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Χειμερινῆς.

§108ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὅπως θέλετε. Ἠκούσατε, ὅτι ὁ ἥρως ὅλων τῶν ὀργίων τῶν γενομένων ἐν Αἰγίνῃ κατὰ τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν ἦτο ὁ Ζαφειρίου, ὁ ἐπίφοβος αὐτὸς ἄνθρωπος εἰς τὴν κοινωνίαν τῆς Αἰγίνης, ὁ πολλάκις ἐγκληματήσας καὶ δυνάμενος νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων ἐκείνων. Ὁ Ζαφειρίου ἐμπνέει τὸν τρόμον ὄχι μόνον ἐν Αἰγίνῃ, ἀλλὰ καὶ ἐν Ἀθήναις.

§109Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Αὐτὸ εἶναι πράγματι ὄνειρον θερινῆς νυκτός.

§110ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ Ζαφειρίου λοιπὸν ἐκεῖνος.

§111Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§112ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἆ! ἆ!

§113Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἔπρεπεν, ἀντὶ νὰ φωνάζητε «ἆ! ἆ!», νὰ ἐλεινολογήσητε τὴν κατάστασιν.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ κύριος Βουλευτὴς διὰ τὰς ἀποδοκιμασίας αὐτάς.

§115Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ ἔβλεπα τοὺς φωνάζοντας «ἆ! ἆ!»· καὶ ἂν εἶχον τὸ θάρρος, θὰ ἐφαίνοντο. Ἀφοῦ ὅμως δὲν ἔχουν τὸ θάρρος, ἂς φωνάζουν. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Πρόεδρε, μίαν διακοπήν...

§116ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀποκλεισμοῦ τοῦ Κοινοβουλίου!

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καταγγέλλετε σπουδαῖον γεγονός!

§118ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Εἴχετε δώσει ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἄδειαν εἰς ἄνθρωπόν τινα, δι’ ὃν ἐζητήσαμεν ἡμεῖς ταύτην, ὅπως εἰσέλθῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Εἶδον δὲ καὶ τὴν ἄδειάν σας ἐπὶ ἐπισκεπτηρίου. Τὸν ἄνθρωπον τοῦτον δὲν ἀφίνουσι νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ὑπάρχει δὲ εἰς τὴν εἴσοδον ὁ ἐνδιαφερόμενος Βουλευτὴς Αἰγίνης, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὴν εἴσοδον εἰς αὐτόν.

§119Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Αὐτὸς διευθύνει σήμερον!

§120Δ. ΒΕΝΙΕΡΑΤΟΣ. Ἀπηγόρευσαν καὶ εἰς ἐμὲ νὰ εἰσέλθω.

§121ΕΠ. Ν. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σεῖς δὲν μοὶ εἴπετε, ὅτι ἠμπόδισαν ἄνθρωπον τοῦ κυρίου Τραυλοῦ καὶ ὄχι σᾶς;

§122Δ. ΒΕΝΙΕΡΑΤΟΣ. Δὲν συνηθίζω νὰ ψεύδωμαι.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπαίτιος ὑπάλληλος θὰ ἀπολυθῇ ἀμέσως.

§124Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Διευθύνει ὁ Καναβαριώτης τὴν εἴσοδον τοῦ Βουλευτηρίου!

§125ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἀναμφισβητήτως ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Βουλῆς τὴν ἑσπέραν ταύτην ἰσχύουσι διαταγαὶ ὅλως διαφορετικαὶ τῶν διαταγῶν αὐτοῦ.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὸ τίνος παραβιάζονται αἱ διαταγαί μου;

§127ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὑπὸ προσώπων ἱσταμένων εἰς τὴν θύραν καὶ μὴ ἐπιτρεπόντων τὴν εἴσοδον εἰς ἐκείνους, εἰς οὓς εἶχε δοθῆ ἐγγράφως ἄδεια τοῦ κ. Προέδρου, ὅπως εἰσέλθωσι. Μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων τούτων ἦτο καὶ εἷς ὑπάλληλός μου, τὸν ὁποῖον ἔστειλα ἐκ τῆς οἰκίας μου εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως μάθῃ καὶ μὲ εἰδοποιήσῃ, ἂν ἐπανελήφθη ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις, καὶ εἰς ὃν δὲν ἐπετράπη ἡ εἴσοδος. Ἐπανῆλθον εἰς τὸ Βουλευτήριον, καὶ εἶδον πράγματι, ὅτι πρόσωπα ξένα τῆς ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς ὑπῆρχον εἰς τὴν θύραν, παρεμποδίζοντα τὴν εἴσοδον.

§128Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ παρατηρῶ, ὅτι ἐναντίον τῶν διαταγῶν τοῦ Προέδρου ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι εἰς τὴν εἴσοδον, μὴ ἐπιτρέποντες αὐτήν, κατὰ διαταγὴν τοῦ Καναβαριώτου.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὴν τάξιν τῆς Βουλῆς εἶναι τεταγμένος ὁ Πρόεδρος, καὶ ἔδωκε διαταγὰς εἰς τὸν ἀξιωματικὸν νὰ ἐκτελέσῃ τὰ τοῦ Κανονισμοῦ, δηλαδὴ νὰ εἰσέρχωνται οἱ ἔχοντες εἰσιτήριον· ὁ ὑπάλληλος δὲ, ὅστις ἐφέρθη ἀσεβῶς πρὸς τὸν κ. Βενιεράτον, ἀμέσως ἀπελύθη.

§130ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν τὸν ἐγνώριζε!

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν ἐγνώριζεν ἢ δὲν τὸν ἐγνώριζεν, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψίς μου.

§132ΕΠ. Ν. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Προκαλῶ τὸν κ. Βενιεράτον νὰ εἴπῃ ὅ,τι εἶπεν εἰς ἐμέ, ὅτι ἠμπόδισαν ἄνθρωπον τοῦ κ. Τραυλοῦ καὶ ὄχι κ. τὸν Βενιεράτον.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθήσατε, παρακαλῶ, τὴν ἀγόρευσίν σας, κύριε Φωτήλα.

§134ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ τελέσας ὅλα τὰ ἐκλογικὰ ὄργια ἐν Αἰγίνῃ εἶναι ὁ Ζαφειρίου, ὅστις εἶναι ἄνθρωπος, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἄλλοτε ἐγένετο συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ. Συνελήφθη ἄλλοτε, πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ἐγκληματῶν ἐν μέσαις Ἀθήναις, καὶ ἐξηγέρθη τότε ἡ Ἀντιπολίτευσις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ μακαρίτου Τρικούπη, καὶ ἐπηρώτησε τὴν Κυβέρνησιν, πῶς συνελήφθη ὁ Ζαφειρίου καὶ ἐταράχθη ὅλη ἡ Βουλή, ὅτι ἀπεστερήθη ὁ ἄνθρωπος τῆς προσωπικῆς του ἐλευθερίας, διότι δὲν ἐγνώριζεν ἡ Βουλὴ τὴν ἐγκληματικήν του ἱστορίαν, καὶ ἠναγκάσθη τότε ὁ κ. Μπουφίδης νὰ κάμῃ μακρὸν περὶ αὐτοῦ λόγον. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἓν μέρος τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Μπουφίδου (ἀναγινώσκει). Αὐτὸς εἶναι ὁ Ζαφειρίου, περὶ οὗ ἐγένετο λόγος κατὰ τὸ 1893! Ὁ Ζαφειρίου ἀνέλαβε τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα κατὰ τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν ἐν Αἰγίνῃ· ἦτο, ὡς ἠκούσατε, προφυλακισμένος δυνάμει ἐντάλματος, καὶ ἐζητήθη ἡ δι’ ἐγγυήσεως ἀπόλυσίς του· ἀπολυθεὶς δὲ, μετέβη εἰς Αἴγιναν, ὅπου διέπραξε νέον ἔγκλημα, δι’ ὃ ἐξεδόθη κατ’ αὐτοῦ ἔνταλμα προφυλακίσεως. Ποῖον ἦτο τὸ ἔργον τῶν ἀρχῶν, τὸ ἔργον τῆς δημοσίας δυνάμεως, τὸ ἔργον τῆς ἀστυνομίας; Νὰ φροντίσῃ διὰ παντὸς τρόπου, προκειμένου περὶ τῆς ἡσυχίας ὁλοκλήρου νήσου, νὰ συλλάβῃ τὸν Ζαφειρίου, ἀφοῦ εἶχον ἐγερθῆ καὶ παράπονα, ὅτι ἠπείλει τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι ἕνεκα αὐτοῦ δὲν ἐτόλμων οἱ χωρικοὶ νὰ κατέλθωσιν εἰς τὴν πόλιν. Ἀλλ’ αἱ ἀρχαὶ οὐδὲν ἔπραξαν, καὶ ὁ Ζαφειρίου ἦτο κύριος τοῦ πεδίου! Ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν εἶναι πάλη, καὶ εἰς αὐτὴν πρέπει νὰ ἦναι ὅλοι ἕτοιμοι, εἶναι πάλη ἠθική, πάλη νόμιμος, οὐχὶ πάλη ἐγκληματική! Τί ἔπρεπε νὰ πράξῃ ὁ κ. Βενιζέλος; Ἔπρεπε, λέγουσι, νὰ ὁπλίσῃ ἄλλους ἐγκληματίας, καὶ νὰ ἀντιτάξῃ βίαν εἰς τὴν βίαν, ἵνα χυθῇ αἷμα. Καὶ τότε μόνον ἴσως θὰ παρεδέχετο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος! Ἠκούσατε, ὅτι εἷς πολίτης, φίλα φρονῶν τῷ κ. Βενιζέλῳ, ὁ Χρηστομᾶνος, ἠθέλησε νὰ μεταβῇ εἰς τὸ χωρίον Πέρδικα, καὶ ὅτε πρῶτον μετέβη διὰ λέμβου, ἀπεκρούσθη διὰ πυροβολισμῶν· ἠθέλησε νὰ μεταβῇ καὶ ἐκ δευτέρου, ἀλλ’ εὑρέθη εἰς τὸν λιμένα τῆς Αἰγίνης λέμβος πολεμικοῦ πλοίου, — καὶ εἶναι ἄπορον, πῶς εὑρέθη λέμβος πολεμικοῦ πλοίου, ἀφοῦ ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον πλοῖον. — Ἡ λέμβος αὕτη παρηκολούθησε τὸν κ. Χρηστομᾶνον, καὶ τοῦ ἠμπόδισε τὴν ἀποβίβασιν· ὅτε δ’ ἐπὶ τούτῳ ἔκαμε παραστάσεις ὁ ἐκεῖ παρατυχὼν ἔντιμος Βουλευτὴς Κορινθίας, παρέλαβε τὸν Χρηστομᾶνον ἡ πολεμικὴ λέμβος, ἵνα τὸν μεταφέρῃ, ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν ἠδυνήθη οὗτος ν’ ἀποβιβασθῇ, διότι ἔξωθεν ἤρχισαν οἱ πυροβολισμοί, καὶ ἠναγκάσθη ὁ Χρηστομᾶνος νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν λιμένα Αἰγίνης, χωρὶς νὰ τολμήσουν οἱ ἐκλογεῖς τοῦ χωρίου Πέρδικα νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν πόλιν, ἵνα ψηφίσωσι. Ταῦτα εἶναι γεγονότα ἀναφερόμενα εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τίποτε τὸ γεγονὸς αὐτό! εἶναι ὄνειρον! Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἕτερον, τὸ τοῦ Μεσαγροῦ. Εἰς τὸ χωρίον αὐτὸ μετέβη ὁ κ. Στυμφαλιάδης, διότι ἐκεῖ εἶχε διαδοθῆ, ὅτι εἶχε στρατοπεδεύσει ὁ Ζαφειρίου, καὶ ἠπείλει τοὺς ἐκλογεῖς, καὶ οὐδεὶς ἐτόλμα νὰ μεταβῇ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας. Τὴν φήμην ταύτην δὲν ἤθελε νὰ πιστεύσῃ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐν Αἰγίνῃ στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἀλλὰ προσεποιήθη ὅτι τὴν πιστεύει, καὶ ἀπέστειλε τὸν ἀξιωματικὸν κ. Μιχάλον, τοῦ ὁποίου ἔπλεξε τὸ ἐγκώμιον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς. Πολὺ ἐπεθύμουν νὰ ἀναγνώσῃ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιωματικὸς Μιχάλος ἔπεμψεν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τεμάχιά τινα, ἵνα πεισθῇ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὀνείρου, ἀλλὰ περὶ πραγματικῶν γεγονότων σπουδαίων, ἐμποιησάντων φόβον καὶ τρόμον εἰς ὅλους τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου ἐκείνου. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ κ. Μιχάλος. Ἐν ἀρχῇ ἔχει τὸ ἱστορικόν, πῶς μετέβη, ὅτε ἤκουσε πυροβολισμούς, κατόπιν δὲ λέγει τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει περικοπὴν τοῦ ἐγγράφου). Λέγει ὁ κ. Μιχάλος, ὅτι ὄχι ἕξ, ἀλλὰ εἷς μόνον ἀνὴρ ἐὰν ἦτο, τόσον φιλήσυχοι, τόσον δειλοὶ εἶναι οἱ κάτοικοι, ὥστε δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας! Καὶ κατωτέρω ὁ κ. Μιχάλος δέχεται, ὅτι ὄχι ἕξ, ἀλλὰ πολλοὶ ὁπλοφόροι ὑπ’ αὐτὸν τὸν Ζαφειρίου, ὅστις ἐνέπνεε τὸν φόβον καὶ τρόμον, εἶχον καταλάβει τὴν ὁδόν, εἶχον κάμει ὁδοφράγματα, καὶ μόλις ἐφάνησαν οἱ ἐκλογεῖς τοῦ κόμματος τοῦ κ. Βενιζέλου, ἐπετέθησαν κατ’ αὐτῶν, ἐπυροβόλησαν, καὶ τοὺς διέλυσαν. Καὶ λέγει αὐτὰ ὁ ἀξιωματικὸς Μιχάλος, τὸν πανηγυρικὸν τοῦ ὁποίου ἔπλεξεν ὁ κ. Ἀγγελόπουλος! Κατόπιν δὲ τούτων σᾶς λέγει ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, ὅτι αὐτὰ εἶναι ὀνειροπολήματα ἐν τῇ φαντασίᾳ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν! Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, εἶναι ὄνειρα αὐτὰ ἢ εἶναι πραγματικὰ γεγονότα, ἢ εἶναι ὁ φόβος καὶ τρόμος, τὸν ὁποῖον ἐνέπνευσεν ὁ Ζαφειρίου εἰς τοὺς ἐκλογεῖς, καὶ ὁ ὁποῖος ἠμπόδισεν αὐτοὺς νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας;

§135Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ἠκούσαμεν νὰ τὰ λέγῃ ὁ κ. Μιχάλος αὐτά.

§136ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀκούσατε τὴν ἔκθεσίν του. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, παραδόσατε εἰς τὸν κ. Γραμματέα τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ὅπως τὴν ἀναγνώσῃ.

§137ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν).

§138ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ἐκ τοῦ ἀναγνωσθέντος ἐγγράφου τοῦ ἐντίμου καὶ χρηστοῦ αὐτοῦ ἀξιωματικοῦ ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐγένετο ἀποκλεισμός, ὅτι οἱ χωρικοὶ ἐκλογεῖς δὲν ἐτόλμων νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, ὅτι ὁ πανικὸς διεχύθη εἰς ὅλα τὰ πέριξ χωρία. Ἔρχεται δὲ καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, ἡ ὁποία ἐπιβεβαιοῖ ὅλα τὰ γεγονότα ταῦτα, καὶ νομίζω, ὅτι ἐν τέλει τῆς ἐκθέσεως ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος λέγει, ὅτι πολλοὶ ἐκλογεῖς δὲν ἐψηφοφόρησαν, καὶ ἄλλοι, δειλιάσαντες, δὲν μετέβησαν διόλου εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας. Καὶ σᾶς ἀναγινώσκω τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, ἵνα ἴδητε, ἂν εἶναι ὄνειρα αὐτά, ἢ πράγματι ἐπῆλθε πανικός, καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν αὐτὴν τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφισάντων κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογὴν καὶ τῶν ψηφισάντων κατὰ τὴν τελευταίαν, διαφορὰν ὀκτακοσίων περίπου ψήφων. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου). Ἔχομεν λοιπὸν τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, περὶ τοῦ χαρακτῆρος τοῦ ὁποίου καὶ τῆς εἰλικρινείας τοῦ ὁποίου οὐδεμία δύναται νὰ γεννηθῇ ὑπόνοια, ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, ὁ ὁποῖος βεβαιοῖ, ὅτι καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ὑπ’ αὐτοῦ ὁδηγηθέντων ψηφοφόρων τινὲς ἐκ φόβου δὲν ἐψηφοφόρησαν, ἄλλοι δ’ ἀπέμειναν εἰς τὰ χωρία των, φοβηθέντες τὰς ἀπειλὰς καὶ κακώσεις τοῦ Ζαφειρίου καὶ τῶν ὁπλοφόρων αὐτοῦ. Αὐτὰ ἐγένοντο εἰς τὰ χωρία. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν, τί ἐγένετο εἰς τὴν πόλιν. Ἠκούσατε —καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον τὸ γεγονὸς—ὅτι ὁλόκληρον ἀτμόπλοιον εἶχε μισθώσει ὁ κύριος Βενιζέλος, ὅτι περὶ τοὺς 200 ἕως 250 μετέβησαν εἰς τὴν νῆσον τῆς Αἰγίνης. —Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἐν τῷ ἀτμοπλοίῳ ἐκείνῳ ἦτο καὶ ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Ἀγγελόπουλος, ἀλλ’ ἤκουσα, ὅτι δὲν ἦτο εἰς τὸ ἀτμόπλοιον ἐκεῖνο, ἀλλ’ εἰς ἕτερον ἀτμόπλοιον, εἰς τὴν «Ὕδραν». — Προσῆλθον οἱ ψηφοφόροι ἐκεῖνοι, ἵνα ψηφίσωσι, καὶ ὡδηγήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Χονδροδήμου εἰς μίαν μάνδραν· ἐκεῖ ἡ φρουρὰ τοὺς ἐγκατέλειψε, καὶ ἐπετέθησαν κατ’ αὐτῶν οἱ ῥοπαλοφόροι τοῦ κ. Καναβαριώτου. Ἀλλ’ εἷς εἶχε τὸ θάρρος νὰ προσέλθῃ εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας, ὁ κύριος Λεούσης· ἐψήφισε καὶ ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ ναοῦ· μόλις ὅμως ἐξῆλθε τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος, ἐδάρη ἀνηλεῶς! Ἤρκεσε τὸ γεγονὸς τοῦτο, διὰ νὰ τρέψῃ εἰς φυγὴν ὅλους τοὺς λοιποὺς ψηφοφόρους τοῦ κυρίου Βενιζέλου, μὴ προστατευομένους ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως. Αὐτὰ εἶναι ὄνειρα, ἢ εἶναι γεγονότα, ἢ εἶναι ἀλήθειαι, κύριοι Βουλευταί; Εἶναι ἰσχυρισμοὶ, τοὺς ὁποίους προβάλλουσι μόνον οἱ Βουλευταὶ οἱ μεταβάντες ἐκεῖ καὶ ἀντιληφθέντες τῆς καταστάσεως τῆς ἐκλογικῆς, ἢ εἶναι γεγονότα, τὰ ὁποῖα βεβαιοῦνται ἐπισήμως; Ἀλλ’ ἂς ἀναγνώσωμεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἑτέρου δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, καὶ ἐξ αὐτῆς, Κύριοι, ἂς μορφώσωμεν πεποίθησιν, ἂν θέλωμεν εὐσυνειδήτως νὰ κρίνωμεν, ἂν θέλωμεν νὰ πράξωμεν ὅ,τι τὸ δίκαιον ὑπαγορεύει. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ ἕτερος δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος τοῦ Βʹ τμήματος. (Ἀναγινώσκει μέρος τῆς ἐκθέσεως). Σᾶς λέγει, Κύριοι, ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, ὅτι κατεδιώκοντο, ὅτι ἐδέροντο οἱ φίλοι τοῦ κυρίου Βενιζέλου ἐνώπιον αὐτῆς τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, καὶ βεβαιοῖ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ δύναμις ἠδιαφόρει! Τί περισσότερον ἔπρεπε νὰ γείνῃ; Πῶς ἔπρεπε νὰ βεβαιωθῇ ὁ ἀποκλεισμός; πῶς ἔπρεπε νὰ διεγερθῇ ὁ πανικός; Τί περισσότερον ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἐκ μέρους τῶν ὀργάνων τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως; Καὶ τὰ γεγονότα ταῦτα τὰ βεβαιοῖ αὐτὸς ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, κύριοι Βουλευταί. Καὶ παρακάτω ἔχει πολὺ περισσότερα. (Ἀναγινώσκει). Περιττὸν νὰ σᾶς κουράσω, κύριοι Βουλευταί, ἀναγινώσκων ὅλην τὴν ἔκθεσιν. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως ὅμως βεβαιοῦται, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ ἠδιαφόρει, ὅτι ἐνίσχυε τοὺς ὀπλοφόρους τοῦ Καναβαριώτου, ὅτι δὲν ἐπροστάτευε τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι διεχύθη ὁ πανικὸς, καὶ ὅτι πάντες ἐτράπησαν εἰς φυγήν. Καὶ μετὰ τὰ γεγονότα ταῦτα, τὰ ὁποῖα βεβαιοῦσιν ἀμφότεροι οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη νομίμως, ὅτι εἶναι ἔγκυρος; Καὶ δυνάμεθα ἡμεῖς, κύριοι Βουλευταί, νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας, λέγοντες περὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ὅτι εἶναι ἔγκυρος; Τότε ποία ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος; Ἠκυρώσαμεν τὴν πρώτην ἐκλογήν, ἐπαναλέγω, διότι ἐχαράχθησαν δρόμοι, διότι διωρίσθησαν 3 ὑπάλληλοι, καὶ ἤδη, ὅτε οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, οἱ μόνοι ἁρμόδιοι, βεβαιοῦσιν, ὅτι ἄνθρωποι ἐδάρησαν ἀνηλεῶς...

§139Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι ἤκουσαν.

§140ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι· ἀντελήφθησαν. Ἀντελήφθη, λέγει ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος. Θέλετε νὰ ἀναγνώσω ὁλόκληρον τὴν ἔκθεσιν πάλιν;

§141Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει, τί τῷ ἀνέφεραν.

§142ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι. Λέγει ὅτι ἀντελήφθη, ὅτι ἐδάρησαν, ἀντελήφθη ὅτι κατεδιώκοντο, ἀντελήφθη ὅτι ἐδάρη εἷς, συνέλαβε δὲ καὶ παρέδωκε τὸν δείραντα εἰς ἕνα εὔζωνον...

§143Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδάρη εἷς!

§144ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀντελήφθη ὅτι ἐδάρη εἷς, παρέδωκε δὲ τὸν συλληφθέντα δράστην εἰς τὸν εὔζωνον, καὶ ὁ συλληφθεὶς ἐγένετο ἄφαντος!

§145Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Καὶ ὁ εὔζωνος ἐγένετο ἄφαντος.

§146ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ ὁ εὔζωνος ἐγένετο ἄφαντος καὶ ὁ συλληφθεὶς, καὶ οὐδεὶς ἐπρόσεχεν εἰς τὴν φωνὴν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, βεβαιοῖ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἤκουσεν. Αὐτὸς βεβαιοῖ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως.

§147Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ, ὅτι ἐδάρη εἷς ἄνθρωπος, τὸ ἤκουσε μόνον.

§148ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ ὅτι παρεδόθη ὁ δείρας αὐτὸν εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀρχὴν, καὶ ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς ἠλευθερώθη.

§149Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ ὁποία δὲν ἠδύνατο νὰ τὸν κρατήσῃ, ἀφοῦ δὲν εἶχεν ἔνταλμα.

§150ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀφοῦ ἦτο ἐπ’ αὐτοφώρῳ, καὶ τὸν παρέδιδεν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς! Καὶ μετὰ τοιαῦτα ὄργια, κύριοι Βουλευταὶ, δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ, ὅτι εἶναι νόμιμος ἡ ἐκλογὴ, ἀφοῦ ἠκυρώσαμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Βενιζέλου διὰ ψύλλου πήδημα, διὰ τὸ τίποτε; Κύριοι Βουλευταὶ, ἐὰν θελήσωμεν νὰ κρίνωμεν, ὅπως ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου εἶπον, ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως, ἂς εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι νόμιμος· ἀλλ’ ἐὰν θελήσωμεν νὰ κρίνωμεν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας, ἐὰν θελήσωμεν νὰ κρίνωμεν ὑπὲρ τῶν θεσμῶν τῆς χώρας, ἐὰν θελήσωμεν νὰ κρίνωμεν ὑπὲρ τῆς κανονικῆς καὶ ἐλευθέρας λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος, τοῦ ὁποίου βάσις εἶναι ἡ ἐλευθέρα ἐνάσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος, τότε πάντες θὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη δὲν εἶναι νόμιμος, δὲν εἶναι ἔγκυρος. Δὲν ἔχει, κύριοι Βουλευταὶ, τὸ ζήτημα καθόλου πολιτικὴν χροιὰν, καὶ ἀπ’ ἀρχῆς ἐδηλώθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι κατὰ τὸ ἔργον τῆς ἐξελέγξεως ἡ Βουλὴ ἐνασκεῖ δικαστικὰ καθήκοντα, ἡ ψῆφος ἡμῶν δὲν ἔχει καθόλου πολιτικὸν χαρακτῆρα. Ἐὰν λοιπὸν, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, συμφώνως πρὸς τὰς ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, συμφώνως πρὸς τὰ γενόμενα, τὰ ὁποῖα ἀφίνουσι φωνὴν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος, ἀποφανθῶμεν, βεβαίως δὲν ἐκφράζομεν διὰ τοῦτο δυσπιστίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δικάζομεν κατὰ τὸ δίκαιον καὶ τὸ νόμιμον. Καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι λάτρης τῶν θεσμῶν, εἶναι λάτρης τῆς κανονικῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος, εἶναι λάτρης τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, καὶ αὐτὸς πρῶτος, πιστεύω, θὰ εἴπῃ, ὅτι ἐκλογὴ, ἡ ὁποία παρουσιάζει τόσα ἐλαττώματα, ἡ ὁποία παρουσιάζει τόσας ἁμαρτίας, κατὰ τῆς ὁποίας ὑπάρχουσι τόσαι ἀποδείξεις παρανομίας, ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι ἄκυρος. Ἄλλως, Κύριοι, χάριν ἡμῶν αὐτῶν, εἶναι λογικὸν, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀγωνίζεται τις ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, νὰ κοπιᾷ, νὰ μοχθῇ, νὰ ἀποκτᾷ τὴν ἀγάπην καὶ ἐμπιστοσύνην τῶν συμπολιτῶν του, καὶ νὰ ἔρχηται ἡ Βουλὴ νὰ λέγῃ πρὸς αὐτὸν, ὅτι δὲν εἶναι νόμιμος Βουλευτὴς, καὶ ἔπειτα νὰ ἔρχηται ἄλλος διὰ τοιούτων μέσων, δι’ ἐκβιάσεων, δι’ ἀπειλῶν, διὰ κακώσεων, διὰ τῆς ἐμπνεύσεως τοῦ πανικοῦ, γεγονότων βεβαιουμένων ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἀρχήν, νὰ ἐκλέγηται κατὰ τοιοῦτον τρόπον Βουλευτής, καὶ νὰ λέγῃ πρὸς αὐτὸν ἡ Βουλὴ, ὅτι εἶναι νόμιμος Βουλευτής; Δύναται οὕτω νὰ ὑπάρξῃ πολίτευμα; δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐλευθερία; δύναται νὰ ὑπάρξῃ νόμιμος συγκρότησις τοῦ Κοινοβουλίου; Ἔχομεν δὲ τρανοτάτην ἀπόδειξιν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἐνεπνεύσθη ὁ πανικός. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογὴν ἐψήφισαν 800 καὶ πλέον ἐκλογεῖς περιπλέον. Ἡ τελευταία ἐκλογὴ διενηργήθη μετὰ πείσματος, μετὰ φανατισμοῦ· ἀτμόπλοια πλήρη ἐκλογέων ἀνεχώρησαν διὰ τὴν νῆσον τῆς Αἰγίνης. Διατὶ 800 ἐκλογεῖς δὲν ἐψήφισαν; διατὶ δὲν ἐψήφισαν οἱ 250 ἐκλογεῖς, οἱ μεταβάντες εἰς τὴν νῆσον τῆς Αἰγίνης; Διότι, κύριοι Βουλευταί, ἅμα ὡς ἐψήφισεν ὁ δικηγόρος Λεούσης, ἐδάρη· διότι οἱ ἐκλογεῖς ἐκεῖνοι ἐγκατελείφθησαν ἀπροστάτευτοι ἀπέναντι τῆς θελήσεως τῶν ῥοπαλοφόρων τῆς μερίδος τοῦ κ. Καναβαριώτου, καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι εἶπον, ὅτι «ἡμεῖς δὲν ἤλθομεν ἐδῶ διὰ νὰ πολεμήσωμεν, ἤλθομεν διὰ νὰ ἐνασκήσωμεν ἐλευθέρως τὸ ἐκλογικόν μας δικαίωμα», καὶ ἀπεσύρθησαν. Καὶ ἠκούσατε ὅτι τὴν 4ην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν τῆς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας εἰσῆλθον εἰς τὸ ἀτμόπλοιον καὶ ἀνεχώρησαν. Εἶπεν ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, ὅτι ἔπρεπεν ὁ ὑποψήφιος βουλευτὴς κ. Βενιζέλος νὰ παρίσταται, ἔπρεπε νὰ ἀγωνίζηται, ἔπρεπε νὰ μάχηται. Μὲ ποίους νὰ ἀγωνισθῇ; Ἔπρεπεν ὁ κ. Βενιζέλος νὰ ὁπλίσῃ ῥοπαλοφόρους; ἔπρεπεν ὁ κ. Βενιζέλος νὰ φέρῃ εἰς τὴν πατρίδα του φυγοδίκους, οἱ ὁποῖοι νὰ καταδιώκωσι τοὺς ἐκλογεῖς; Αὐτὸς εἶναι ὁ ἐκλογικὸς ἀγών; Κύριοι Βουλευταί, σᾶς ἱκετεύω, ἐν ὀνόματι τοῦ νόμου, ἐν ὀνόματι τῆς ἀληθείας, ἐν ὀνόματι τῆς δικαιοσύνης, ἐν ὀνόματι τοῦ συμφέροντος ὑμῶν αὐτῶν καὶ τοῦ Κοινοβουλίου, νὰ δώσητε τὴν ψῆφόν σας συμφώνως μὲ τὴν συνείδησίν σας, ἀκυροῦντες τὴν ἐκλογὴν τῆς Αἰγίνης.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στάϊκος ἔχει τὸν λόγον.

§152Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, κύριε Πρόεδρε. (Καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ, ἐγγεγραμμένοι ἵνα ὁμιλήσωσι, δηλοῦσιν ἐπίσης, ὅτι παραιτοῦνται τοῦ λόγου).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζέρβας.

§154ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Τὸ χάσμα εἶναι μέγα καὶ μεγάλου πλάτους ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς Ἑλλάδος ἠδύναντο, ὥς τινες ἰσχυρίσθησαν, νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τῇ χρήσει καὶ ἐπεμβάσει τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως τῆς χώρας, τῇ νοθείᾳ τοῦ φρονήματος τοῦ ἐλευθέρου λαοῦ τῆς Ἑλλάδος. Σήμερον ὅμως, ὅτε τὰ πολιτικὰ ἤθη εἶναι διάφορα τῶν πολιτικῶν ἠθῶν ἐκείνων, σήμερον, ὅτι αἱ περιστάσεις δὲν εἶναι οἷαι αἱ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, δὲν νομίζω, ὅτι προσήκει νὰ ἀνέρχωνται ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐκ περιτροπῆς πάντες οἱ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ἀγορεύσαντες νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι αἱ ἐπεμβάσεις κατὰ τὴν ἐν Αἰγίνῃ ἐκλογὴν ἐστηρίχθησαν πᾶσαι εἰς τὴν βίαν τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως. Καὶ πότε; σήμερον, ὅτε ἡ στρατιωτικὴ δύναμις ἀποτελεῖ σῶμα στρατιωτικὸν συντεταγμένον, βασιζόμενον ἐπὶ τῆς ἰσχύος τῶν στρατιωτικῶν κανόνων, σήμερον, ὅτε τὸ στράτευμα εἶναι εἰς την περιωπήν του, σήμερον, ὅτε ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀξιωματικούς, οἵτινες εἶναι εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των! Καὶ εἰς τί βασισθέντες ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς Μιχάλος διέπραξεν ὄργια; Ἔχουσι καθῆκον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν φρουρὰν Αἰγίνης, νὰ διαμαρτυρηθῶσιν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, νὰ ὑψώσωσι φωνὴν, καὶ νὰ ἐμπνεύσωσι τὴν πεποίθησιν, ὅτι κατὰ τοσοῦτον δύνανται νὰ ἦναι ἀληθεῖς αἱ παρεκτροπαὶ, ὅσον δύναται νὰ ἦναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ σῶμα τὸ στρατιωτικὸν τὸ ἐν Αἰγίνῃ προέβη εἰς τὰς παρεκτροπὰς ἐκείνας, καὶ ὅτι ὠλιγώρησεν εἰς τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐζητοῦντο ἐνισχύσεις ἐκ μέρους τοῦ κόμματος τοῦ Βενιζέλου, καὶ ὅτι δὲν ἔδωκε προσοχήν. Βεβαίως ἡ στρατιωτικὴ δύναμις ὤφειλε νὰ σπεύσῃ καὶ ἔσπευσεν, ὅτε ἐζητήθη ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἐμόρφωσα τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς νὰ κάμῃ βίαν, ὁπόταν ἔχῃ τοιούτους ἡγέτας καὶ οἱ στρατιωτικοὶ ὀργανισμοὶ διαγράφωσι μίαν πορείαν, ἡ ὁποία ἄγει εἰς τὸ ὕψος καὶ τὸ μεγαλεῖον τῆς Ἑλλάδος.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον; Κηρύσσω τὴν συζήτησιν περατωμένην. Κύριοι, θὰ προκαλέσω ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης. Τὸ ζήτημα θὰ τεθῇ θετικῶς· ἀλλὰ γεννᾶται ἓν προκαταρκτικὸν ζήτημα, γεννᾶται τὸ ζήτημα, κατὰ πόσον θὰ μετάσχωσιν εἰς τὴν ψηφοφορίαν οἱ δύο Βουλευταὶ οἱ ἀνακηρυχθέντες, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἡ ἐκλογὴ δὲν ἐξηλέγχθη ἔτι, ὁ Βουλευτὴς Καρδίτσης καὶ ὁ Βουλευτὴς Τριχωνίας. Κατ’ ἐμὲ, οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι οἱ μὴ ἐξελεγχθέντες Βουλευταὶ ἔχουσι δικαίωμα νὰ μετάσχωσι τῆς ψηφοφορίας. Καὶ τὴν γνώμην ταύτην στηρίζω εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 6 καὶ 7 τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸ ἄρθρον 6 λέγει: «Οἱ βουλευταὶ δὲν ψηφοφοροῦσιν ὑπὲρ τῶν ἰδίων ἐκλογῶν, λαμβάνουσιν ὅμως μέρος εἰς τὴν συζήτησιν». Τὸ ἄρθρον λοιπὸν αὐτὸ λέγει, ὅτι ἐπὶ τῶν ἰδίων αὐτῶν ἐκλογῶν δὲν ψηφοφοροῦσι. Τὸ ἄρθρον 7 ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐπαναληπτικὰς ἐκλογὰς, λέγον ὅτι, «ἂν ἐντὸς τῆς Βουλευτικῆς Περιόδου συμπέσῃ νὰ γείνωσι κατὰ μέρος νέαι ἐκλογαὶ, ἡ ἐξέλεγξις αὐτῶν ἐνεργεῖται ὑπὸ τῶν τμημάτων, εἰς ἃ τὸ πρῶτον παρεπέμφθησαν κατὰ τὸ ἄρθρον 3 αἱ ἐκλογαὶ αὗται». Τὸ ἄρθρον 7 σταματᾷ μόνον εἰς τὴν προεξέλεγξιν ἐνώπιον τῶν τμημάτων. Ἀναγκαίως λοιπὸν θ’ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 6, προκειμένου περὶ ἐξελέγξεως ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, καὶ ἑπομένως εὑρίσκω, ὅτι οἱ μὴ ἐξελεγχθέντες Βουλευταὶ, ἔχοντες τὸ τεκμήριον τὸ ἐκ τῆς ἀνακηρύξεως αὐτῶν, δικαιοῦνται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν, ὅταν πρόκηται περὶ τῆς ἐξελέγξεως ἄλλης ἐκλογῆς, ὄχι περὶ τῆς ἰδικῆς των. Ἡ γνώμη μου αὕτη προσεπικυροῦται ἐκ τοῦ συγγράμματος τοῦ Poudra «droit parlementaire». Ἐκεῖ εὑρίσκομεν τὰ προηγούμενα τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, ἐν σελίδι 415. (Ἀναγινώσκει)... Κατωτέρω δὲ, τὴν 10 Ἰουλίου 1869, ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅτι οἱ Βουλευταὶ, ὧν δὲν ἐξηλέγχθησαν αἱ ἐκλογαὶ, θέλουσι γίνεσθαι δεκτοὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν καὶ μετὰ τὴν συγκρότησιν τῆς Βουλῆς. Ἡ ἀπόφασις αὕτη ἔλαβε θέσιν ἐν τῷ Κανονισμῷ τῷ γενομένῳ δεκτῷ παρὰ τοῦ Corps Legistatif ἐν ἄρθρῳ 6. Συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην ταύτην, κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς των ἐν τῷ καταλόγῳ, οἱ Βουλευταὶ Τριχωνίας καὶ Καρδίτσης, τῶν ὁποίων δὲν ἐξηλέγχθησαν ἔτι αἱ ἐκλογαὶ, θὰ κληθῶσι νὰ ψηφοφορήσωσιν. Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§156Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μάλιστα. Ἐγὼ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἰς τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν συμφωνεῖ πρὸς τὰ παραδεδεγμένα ὑπὸ τοῦ Κοινοβουλίου παρ’ ἡμῖν· διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἐν τῷ Κανονισμῷ ὑπάρχει κενόν τι, ἀκριβῶς ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἐν τῷ Κανονισμῷ δὲν γίνεται λόγος, τί θέλει συμβῆ ἐν ᾗ περιπτώσει θέλει ἐξελεγχθῆ βουλευτική τις ἐκλογὴ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος· ἀλλ’ ὡς παρ’ ἡμῖν ἰσχύουσι τὰ τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ ὡς ἡρμηνεύθησαν, ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων οὐδενὸς ἄλλου ζητήματος δύναται νὰ ἐπιληφθῇ ἢ μόνον τοῦ ζητήματος τῶν ἐξελέγξεων· ἐπανειλημμένως δ’ ἐγένετο περὶ τούτου ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὅτι οὕτω πως διαιρεῖται ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς κατὰ τὰ δύο αὐτὰ στάδια, τὸ πρὸ τῶν ἐξελέγξεων καὶ τὸ μετὰ τὰς ἐξελέγξεις. Αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἀφορῶσι τὸ στάδιον τὸ πρὸ τῶν ἐξελέγξεων, διότι περὶ αὐτοῦ πραγματεύονται τὰ ἄρθρα ταῦτα, τὸ ἕκτον καὶ τὸ ἕβδομον. Καὶ ἀληθῶς κατὰ τὸ στάδιον τὸ πρὸ τῶν ἐξελέγξεων ὑπάρχει ἀναπόδραστος ἀνάγκη νὰ ψηφοφορήσωσι καὶ ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων δὲν ἐξηλέγχθησαν αἱ ἐκλογαί· ἀλλὰ μόλις καταρτισθῇ τὸ Σῶμα καὶ ἀρχίσῃ τὸ δεύτερον στάδιον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὑπάρχει, κατὰ τὴν κρατήσασαν ἀρχὴν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, διάκρισις μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν, τῶν ὁποίων τὰς ἐκλογὰς εὗρεν ὁ καταρτισμὸς τοῦ Σώματος ἐξεληλεγμένας, καὶ τῶν Βουλευτῶν, τῶν ὁποίων τὰς ἐκλογὰς εὗρεν ἐκκρεμεῖς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐν τῷ Γαλλικῷ Κανονισμῷ, τῷ ψηφισθέντι κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1870, ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις, ἐπιτρέπουσα τὴν ψηφοφορίαν εἰς τοὺς Βουλευτάς, ὧν αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐξηλέγχθησαν καὶ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος· ἀλλὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπῆρχε κενόν, καὶ ἐκυμαίνετο ἡ νομολογία· ὑπῆρχε γνώμη, ὅτι πρέπει νὰ ψηφοφορῶσιν, ὑπῆρχεν ὅμως καὶ ἐναντία γνώμη. Φαίνεται μάλιστα ἐκ τοῦ τρόπου τῆς ἐκφράσεως τοῦ ἑρμηνευτοῦ, ὅτι ὑπῆρχεν ἀμφισβήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ διὰ τοῦτο γίνεται ἡ παρατήρησις, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν, τὴν ληφθεῖσαν τὸ 1869, ἀνεγράφη ἐν τῷ Κανονισμῷ τοῦ 1870 ἄρθρον ῥητόν, σύμφωνον μὲ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν. Κατὰ τὸ 1869 λοιπὸν καὶ ἐκεῖ μέχρι τῆς ἀναγραφῆς εἰδικοῦ ἄρθρου ὑπῆρχε κενόν, ὅπως ὑπάρχει καὶ παρ’ ἡμῖν. Ἐκεῖ ὅμως δὲν ὑπῆρχον τὰ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν, δὲν ὑπῆρχεν ἡ νομολογία τῆς Βουλῆς, οἵα ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν διὰ τὰς πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Σώματος ἐργασίας τῆς Βουλῆς.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναπτύξατε, παρακαλῶ, αὐτό, τὸ τῆς νομολογίας ταύτης.

§158Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Οὐδὲν παράδειγμα ὑπάρχει, κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ ἐψηφοφόρησαν Βουλευταί, ὧν αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐπεκυρώθησαν μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος, καὶ ἂν ἀκόμη ἐπρόκειτο περὶ ἐξελέγξεως ἄλλης ἐκλογῆς. Πάντοτε οὕτως ἡρμηνεύθη ὁ Κανονισμός, ὥστε νὰ μὴ καλῶνται εἰς ψηφοφορίαν οἱ Βουλευταί, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ εἶχον γείνῃ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν τὸν Γαλλικὸν δύνανται νὰ λάβωσι μέρος εἰς ψηφοφορίαν καὶ ἐπὶ νομοθετικοῦ θέματος, ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν δὲν καλοῦνται οἱ Βουλευταί, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐξηλέγχθησαν, νὰ ψηφοφορήσωσιν. Οὐδέποτε ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Κοινοβουλίου ἐθεωρήθη, ὅτι ἔχουσι δικαίωμα νὰ ψηφοφορήσωσιν οἱ Βουλευταί, ὧν αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἔχουσιν ἐξελεγχθῆ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος. Τοῦτο εἶναι νομολογία παγιωτάτη, διότι ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι παράδειγμα ἀντίθετον.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἀλλ’ ἔλθετε εἰς τὸ ἄρθρον 6.

§160Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀρκεῖ ὅτι εἴμεθα εἰς τοῦτο σύμφωνοι, ὅτι παρ’ ἡμῖν οἱ Βουλευταί, ὧν αἱ ἐκλογαὶ δὲν εἶχον ἐξελεγχθῆ κατὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος, δὲν ἐκλήθησαν ποτὲ νὰ ψηφοφορήσωσιν ἐπὶ νομοθετικοῦ ἔργου. Ὁ κ. Πρόεδρος μοὶ ὑπενθυμίζει πάλιν τὸ ἄρθρον 6 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 6 πραγματεύεται εἰδικῶς περὶ τῆς περιπτώσεως, καθ’ ἣν καλοῦνται οἱ Βουλευταὶ εἰς ψηφοφορίαν κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Σώματος. Εἶναι πασιφανὲς, ὅτι τὸ ἄρθρον ἀφορᾷ εἰς τὸ πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Σώματος στάδιον, διότι ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ πραγματεύονται αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 6 καὶ 7· ἑπομένως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἀντιταχθῇ ἴσως, θὰ ἦτο, ὅτι εἰς οἱονδήποτε χρονικὸν σημεῖον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κληθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἀποφασίσῃ περὶ ἐξελέγξεως ἐκλογῆς, ὑποτίθεται ὅτι ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐξελέγξεως· ἀλλ’ εἶπον, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ εἶναι ἤδη ἐξεληλεγμέναι καὶ ἐπικεκυρωμέναι, καὶ ἐκείνων τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ πρόκειται νὰ ἐξελεγχθῶσι μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος, ὑπάρχει μία διαφορά, τὴν ὁποίαν αὐτὸ τὸ Κοινοβούλιον καθιέρωσε διὰ μακρᾶς καὶ παγίας νομολογίας, ὑπάρχει μία διαφορὰ, ἀρκετὰ μὲν λεπτή, ἀλλ’ ἀρκετὰ νοητή, ὅτι δὲν θεωροῦνται τελείως Βουλευταὶ ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἔχουσιν ἐξελεγχθῆ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος, ἐνῷ τοὐναντίον οἱ ἄλλοι Βουλευταὶ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς εἶναι πλέον οἱ ἀναμφισβήτητοι ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι παρ’ ἡμῖν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρατήσῃ τὸ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς καθιερούμενον, μέχρις ὅτου διὰ ῥητῆς διατάξεως ἐφαρμοσθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν τοῦτο. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται ἀπόφασις καὶ μεταβολὴ τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν δὲν ὑπάρχει κανὲν προηγούμενον, τοὐναντίον δὲ ὑπάρχουσι πολλὰ προηγούμενα κυροῦντα τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, διότι ἀπειράκις εὑρέθη ἡ Βουλὴ εἰς παρομοίαν περίπτωσιν, δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ἄλλην λύσιν.

§161Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Δὲν προεκλήθη ποτὲ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τούτου.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μετὰ πάσης ἡσυχίας δέον νὰ συζητηθῇ.

§163Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἔλεγον, ὅτι οὐδέποτε προεκλήθη...

§164Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Τότε δὲν ὑπάρχει νομολογία.

§165Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. .. διότι οὐδέποτε ἐγεννήθη ἀξίωσις παρ’ οὐδενὶ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς, ὅπως ψηφοφορήσῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι Βουλευτὴς μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος.

§166Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ ὑπάρχει ἡ νομολογία;

§167Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὸ λέγω.

§168Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἀρνητική.

§169Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις, κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε, ὅτι εἶναι καὶ ἀρνητικὴ νομολογία· διότι ἀρνητικὴ εἶναι ἡ νομολογία τοῦ νὰ μὴ δύναται ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων νὰ ἐπιληφθῇ κανενὸς ἄλλου ζητήματος, τοῦ νὰ μὴ ἔχῃ τὸν ἔλεγχον τῶν κυβερνητικῶν πράξεων. Οὐδαμοῦ ἀναγράφεται ἐν τῷ Κανονισμῷ διάταξις κανονίζουσα ὅτι ἡ Βουλὴ χωρίζεται εἰς δύο διακεκριμένας Βουλάς· τοὐναντίον μάλιστα, καὶ ὁ Κανονισμὸς καὶ τὸ Σύνταγμα ἐνισχύουσι τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν συνέλθῃ ἡ Βουλή, ἔχει αὕτη ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ἀπονέμει εἰς αὐτήν, ἑπομένως ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου· καὶ ἂν ἠθέλομεν νὰ ἑρμηνεύσωμεν τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν Κανονισμὸν αὐστηρῶς, ἠθέλομεν δεχθῆ, ὅτι καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν ἔχει ἡ Βουλὴ ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν συνεκλήθη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως καὶ ἀνεγνώσθη τὸ Διάταγμα καὶ ἔγεινεν ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς· ἀλλ’ ἐν τούτοις ἀπέναντι τῆς τοιαύτης κατ’ ἐμὲ καταφανοῦς ἐννοίας καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἐθεωρήθη πρέπον παρ’ ἡμῖν, — καὶ πρέπον ἐθεωρήθη κατὰ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἰσχύῃ νῦν ὡς καθεστώς, — ὅτι ἡ Βουλὴ πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Σώματος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιληφθῇ οὐδενὸς ἄλλου θέματος, καὶ τὴν ἀρχὴν ταύτην τηροῦμεν ἀπαρεγκλίτως, καὶ τὴν ἐπικαλούμεθα ἑκάστοτε. Τὸ ἠκούσατε πρὸ ἡμερῶν, ὅτε εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν. Ἠγείρετο τότε εἷς τῶν κυρίων Βουλευτῶν καὶ ἤθελε νὰ ὑποβάλῃ ἐπερώτησιν· διὰ βοῆς πάντες ἐλέγομεν, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτό, διότι δὲν κατηρτίσθη ἀκόμη τὸ Σῶμα. Ποῦ τὸ εὕρομεν αὐτό; εἰς ποίαν διάταξιν ἀναγεγραμμένον; Εἰς οὐδεμίαν διάταξιν. Ἀλλ’ εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἡμῶν βίου, τὸ ὁποῖον καθιέρωσε τὰς ἀρχὰς ταύτας. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο θέλομεν προκληθῆ νὰ λύσωμεν καὶ τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται. Ἐὰν δὲ ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο θελήσωμεν νὰ τὸ λύσωμεν, οὐδεμία δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία, ὅτι ἐκεῖνοι, ὧν αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἔχουσιν ἐξελεγχθῆ μέχρι τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Σώματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφοφορήσωσιν οὔτε εἰς νομοθετικὴν ἐργασίαν οὔτε εἰς ἐξελεγκτικήν. Καὶ διὰ τοῦτο ἠρώτησα προηγουμένως: ἐὰν συμβῇ νὰ προβῶμεν εἰς πρᾶξιν νομοθετικήν, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ψηφοφορήσωσιν οἱ Βουλευταὶ οὗτοι; Ἀπήντα δὲ ὁ φίλος μου κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής: «Ἄλλο εἶναι τὸ νὰ ψηφίσωσιν εἰς νομοθετικὴν ἐργασίαν». Λέγω εἰς αὐτόν, — καὶ μὲ ἐννοεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς — ὅτι δὲν εἶναι ἄλλο, εἶναι τὸ αὐτό. Ἐὰν ἔχωσι τὸ δικαίωμα τοῦ ψηφίζειν, ἔχουσι τὸ δικαίωμα ἀπόλυτον. Καὶ τοιοῦτο δικαίωμα ἀπόλυτον ἔχουσιν ἐν τῷ Γαλλικῷ Κανονισμῷ. Ἐν τῷ Γαλλικῷ Κανονισμῷ ἐτέθη ἡ διάταξις ἀπεριόριστος· ὁ Βουλευτής, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκλογὴ δὲν ἔχει ἐξελεγχθῆ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ ὄχι μόνον εἰς τὰς ἐξελεγκτικὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς νομοθετικάς· καὶ ἂν δεχθῶμεν ἡμεῖς, ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα οἱ τοιοῦτοι Βουλευταὶ νὰ ψηφίζωσιν εἰς τὰς ἐξελεγκτικὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, τὰς τυχὸν παρουσιασθησομένας κατὰ τὸ στάδιον τοῦ βίου τῆς Βουλῆς, βεβαίως θὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζωσι καὶ εἰς τὰς νομοθετικὰς ἐργασίας. Ἐπειδὴ ὅμως καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην ἀκόμη διαγινώσκω, ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς εἶναι σύμφωνον πρὸς ὅσα λέγω, ἤτοι ὅτι δὲν δύνανται νὰ μετάσχωσιν οἱ τοιοῦτοι Βουλευταὶ εἰς τὰ νομοθετικὰ ἔργα τῆς Βουλῆς, ἵνα ἦμαι συνεπής, πρέπει νὰ δεχθῶ, ὅτι οὐδὲ εἰς τὰς ἐξελεγκτικὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζωσι, διότι τοιοῦτον, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ παρ’ ἡμῖν κοινοβουλευτικοῦ βίου, τοιαύτη εἶναι ἡ ἀνέκαθεν σταθερά — ἔστω καὶ ἀρνητικῶς — νομολογία τῆς Βουλῆς· οὔτε ὑπάρχει προηγούμενον ἀντίθετον. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ψηφοφορία εἰς τοὺς δύο κυρίους Βουλευτάς, ὧν αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐξηλέγχθησαν.

§170Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§171Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τολμηρὸν ἴσως εἶναι, κύριε Πρόεδρε, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐγὼ ἐπὶ ἀντικειμένου τοιούτου· ἀλλὰ δύο μόνον λέξεις θὰ εἴπω. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὅτε παρεδόθη εἰς αὐτὸν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ τμήματος καὶ τὴν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλήν, εἶπεν ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν θέτει τὸ ἀντικείμενον τοῦτο εἰς τὴν πρώτην σειρὰν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐρωτῶ, ἐπειδὴ ἀκόμη δὲν γνωρίζω τὸν Κανονισμόν: εἶναι πράγματι ἀπόρροια διατάξεώς τινος τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν νὰ τίθηται πρώτη;

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Πρόκειται περὶ συγκροτήσεως τοῦ Σώματος, καὶ πᾶν ὅ,τι ἀποβλέπει εἰς τὴν συγκρότησιν τοῦ Σώματος ἀναγκαίως προτάσσεται.

§173Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Λοιπὸν ἡ ἀναγκαία πρόταξις ἔχει καὶ ἕνα σκοπόν, νὰ καταστήσῃ δηλονότι τὸν Βουλευτήν, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκλογὴ πρόκειται νὰ ἐξελεγχθῇ, ὅσον οἷόν τε ταχύτερον νόμιμον.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀντιπρόεδρον κ. Ἰωάννην Ἀντωνόπουλον νὰ ἔλθῃ νὰ μὲ ἀντικαταστήσῃ, διότι θὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. (Προσελθὼν καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Ἀντωνόπουλος).

§175Δ. ΡΑΛΛΗΣ (ἀπὸ τοῦ βήματος). Πρὸ παντὸς ἐπιθυμῶ νὰ βεβαιωθῆτε, Κύριοι, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ κερδοσκοπίας ψηφοφορικῆς, ὅτι, ἂν ἔθηκα τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὸ ἔθηκα, διότι ἐπείσθην ἀκραδάντως, ὅτι ἤθελον στερήσει δύο συναδέλφους δικαιώματος, τὸ ὁποῖον χορηγεῖ εἰς αὐτοὺς ἡ ἐκλογὴ, ἡ ἀνακήρυξις καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Ὄταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς ψήφου, θέλετε ἴδει, ὅτι δὲν ἀπέβλεψα εἰς κερδοσκοπίαν. Κατ’ ἐμὲ, οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λυθῇ ὑπὲρ τῶν συναδέλφων τῶν μὴ ἐξελεγχθέντων. Μὴ λησμονεῖτε, Κύριοι, τὸ μέγα ἀξίωμα, ὅτι ὑπὲρ τῶν Βουλευτῶν ὑπάρχει τὸ τεκμήριον, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν εἶναι ἔγκυρος, μόνον δὲ διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς ἀκυροῦται, καὶ τότε τὸ τεκμήριον καταπίπτει. Ἐντεῦθεν ἀναμφισβητήτως μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἤθελεν ἐπέλθει ἡ ἀκυρωτικὴ ψῆφος τῆς Βουλῆς, οἱ Βουλευταί, ὧν ἡ ἐκλογὴ δὲν ἐξηλέγχθη ἔτι, χαίρουσι πλήρη τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὅμως περιορίζονται ἐκ τῆς ῥητῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Κανονισμοῦ. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀντέλεξαν εἰς τὴν γνώμην, ἣν ἐξέφρασα ὡς Πρόεδρος, ἴσως χωρὶς νὰ θέλωσι συγχέουσι δύο στάδια, τὸ στάδιον τὸ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς καὶ τὸ στάδιον τὸ πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Βουλῆς, συγχέουσι τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ Βουλευτὴς μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος, καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχει πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Σώματος. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα ὑπὲρ τῶν δύο αὐτῶν Βουλευτῶν τὸ δικαίωμα νὰ λάβωσι μέρος εἰς ψῆφον ἢ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἀφορῶσαν εἰς ἔλεγχον ἢ νομοθετικὰ ἔργα· ἐζήτησα ὑπὲρ αὐτῶν νὰ λάβωσι μέρος εἰς ἐξέλεγξιν. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων. Ἡ θέσις αὐτῶν εἶναι ὁμοία πρὸς ἐκείνην τῶν Βουλευτῶν τῶν τελευταίων ἐκλογῶν. Ὑποθέσατε, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀκόμη εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων, καὶ ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος, ὅτι ὅλαι αἱ πρὸ τῆς Φθιώτιδος ἐπαρχίαι ἔχουσιν ἐξελεγχθῆ καὶ τὰ πληρεξούσια ὅλων τῶν Βουλευτῶν αὐτῶν ἔχουσιν ἐπικυρωθῆ, καὶ ὅτι ὑπολείπονται αἱ ἐκλογαὶ Τυρνάβου, Ὕδρας καὶ Ψαρῶν. Εἶναι ὡς νὰ ἐλέγομεν πρὸς τοὺς Βουλευτὰς τῶν ἐπαρχιῶν τούτων: «Ἐπειδὴ ἤδη κατωρθώθη νὰ ὑπάρξῃ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν ἐκ Βουλευτῶν, ὧν αἱ ἐκλογαὶ ἐξηλέγχθησαν ἤδη καὶ ἐπεκυρώθησαν, καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶσθε ἐκ τούτου ἀναγκαῖοι πρὸς καταρτισμὸν τῆς ἀπαρτίας, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσητε.» Ἀκριβῶς ἡ θέσις, εἰς ἣν εὑρίσκονται νῦν οἱ συνάδελφοι, ὧν ἡ ἐκλογὴ δὲν ἐξηλέγχθη ἔτι, εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν θέσιν, εἰς ἣν ἤθελον εὑρεθῆ οἱ συνάδελφοι, ὧν τὰ ὀνόματα ὑπάρχουσι κατὰ τὴν σειρὰν τῶν ἐπαρχιῶν εἰς τὸ τέλος τοῦ καταλόγου, μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν, ἢ τῶν πλείστων ἐξ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ὑπάρχει νομολογία. Ἡ νομολογία εἶναι ἀκριβῶς ἀντίθετος. Μὴ συγχέετε τὸ στάδιον τὸ μετὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Σώματος· χθὲς καὶ προχθὲς σεῖς αὐτοὶ ἐδέχθητε νὰ ὁρκισθῶσι δύο ἢ τρεῖς Βουλευταὶ, ἐνῷ ἐγὼ ἀκριβῶς ἐδίστασα νὰ καλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν Αἰγίνης, ἵνα ὁρκισθῇ, καὶ ἐκράτησα αὐτὸν ἐπὶ δύο ἡμέρας χωρὶς νὰ ὁρκισθῇ. Μετὰ ταῦτα ὅμως, συνειδὼς τὸ σφάλμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσα, ἀναγνοὺς καὶ τὰ σχετικὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος καὶ τὰ τοῦ Κανονισμοῦ, ἐπείσθην, ὅτι εἶχε δικαίωμα νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον ὁ Βουλευτὴς οὗτος, καίπερ ὄντος κατηρτισμένου τοῦ Σώματος. Καὶ τί σημαίνει ὁ ὅρκος; σημαίνει, ὅτι ὁ ὁρκιζόμενος περιβάλλεται διὰ τῶν δικαιωμάτων ὅλων τοῦ Βουλευτοῦ, καθ’ ὅσον ταῦτα δὲν περιορίζονται ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ.

§176Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ λέγει καὶ ὁ ὅρκος αὐτός.

§177Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι καὶ ὁ ὅρκος τὸ λέγει. Λοιπὸν, ὅταν ἔρχωνται οἱ Βουλευταὶ καὶ δίδωσι τὸν ὅρκον, ὅτι θὰ ἐκτελέσωσι τὰ καθήκοντά των, ἓν τῶν καθηκόντων αὐτῶν εἶναι καὶ τὸ νὰ μετάσχωσι τῆς ψηφοφορίας κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν. Ἄλλως τὸ καθῆκον τῶν ὁρκισθέντων ἤδη θὰ ἦτο μόνον νὰ παρίστανται ἐδῶ ὡς σκιαὶ τοῦ Μάκβεθ, νὰ περιφέρωνται ἐν τοῖς διαδρόμοις, ἢ νὰ συζητῶσιν ἐπὶ τῶν ἰδίων αὐτῶν ἐκλογῶν! Ἀλλ’ ἀκριβῶς τοῖς δίδει τὸ δικαίωμα τὸ ἄρθρον 6 τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ψηφίζωσιν ἐπὶ πάσης ἐκλογῆς, πλὴν τῆς ἰδίας αὐτῶν ἐκλογῆς. Δὲν ψηφίζουσι δὲ ὑπὲρ τῆς ἰδίας αὐτῶν ἐκλογῆς, ἐνῷ λαμβάνουσιν μέρος εἰς τὴν ἐπ’ αὐτῆς συζήτησιν. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν, ἀντίθετον πρὸς τὴν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἠθέλησε νὰ ἀνακαλύψῃ ἐν τῷ Κανονισμῷ ἓν κενὸν, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ὑπάρχει. Ἐὰν ἐσταμάτησε τὸ ἄρθρον 7, προκειμένου περὶ ἀναπληρωματικῶν ἐκλογῶν, εἰς τὸ στάδιον τῆς προεξελέγξεως ὑπὸ τοῦ τμήματος, ἔπραξε τοῦτο διότι τὰ λοιπὰ ἔπρεπε νὰ τελεσθῶσιν ὡς ὁρίζουσι τὰ προηγούμενα ἄρθρα. Τὸ ἄρθρον 7 λέγει: «Ἐὰν ἐντὸς τῆς Βουλευτικῆς Περιόδου συμπέσῃ νὰ γείνωσι κατὰ μέρος νέαι ἐκλογαὶ, ἡ ἐξέλεγξις αὐτῶν ἐνεργεῖται ὑπὸ τῶν τμημάτων, εἰς ἃ τὸ πρῶτον παρεπέμφθησαν κατὰ τὸ ἄρθρον 3 αἱ ἐκλογαὶ αὗται.» Καὶ ἐρωτᾷ τις: «τόσον ὁ σοφὸς ἀληθῶς συντάκτης τοῦ Κανονισμοῦ αὐτοῦ, τόσον μωρὸς ἦτο ἐν ταυτῷ, ὥστε νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, τί ἤθελε γείνῃ μετὰ τὴν προεξέλεγξιν τοῦ τμήματος;» Ἀλλ’ ἡ σκέψις του ἦτο ἁπλουστάτη· προεξελεγχθείσης τῆς ἐκλογῆς ὑπὸ τοῦ τμήματος, ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων. Καθορίζονται δὲ τότε τὰ δικαιώματα τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ τοῦ ἄρθρου 6, τὸ ὁποῖον λέγει: «Οἱ Βουλευταὶ δὲν ψηφοφοροῦσι μὲν ὑπὲρ τῶν ἰδίων αὐτῶν ἐκλογῶν, λαμβάνουσιν ὅμως μέρος εἰς τὴν συζήτησιν.» Καὶ θέλετε νὰ ἴδητε ἔτι καταφανέστερον, ἔτι καταδηλότερον τὸ ἄτοπον τῆς γνώμης σας; Ὑποθέσατε, ὅτι πρόκειται περὶ 120 ἢ 118 ἐπαναληπτικῶν ἐκλογῶν...

§178Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἢ ὅτι παρῃτήθησαν 118 Βουλευταί.

§179Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτοὶ δὲν ἔχουσι δικαίωμα ψήφου. Ἐκ τούτου δὲ θὰ σταματήσητε καὶ θὰ φθάσητε εἰς ἄλλην σκέψιν, ὅτι μὴ ὑπαρχόντων ἀρκετῶν Βουλευτῶν ἡ Βουλὴ ἀπαρτίζεται ἐξ ἐλάττονος ἀριθμοῦ τοῦ ἡμίσεος πλέον ἑνός. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα προλαμβάνουσιν αἱ σκέψεις αὗται, τὰς ὁποίας ἐν τῇ κεφαλῇ μου καὶ τῷ πνεύματί μου ἐφρόντισα νὰ συστηματοποιήσω, πρὶν ἢ προβάλω γνώμην, ἡ ὁποία ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται ἀντίθετος πρὸς τὰ παρ’ ἡμῖν παραδεδεγμένα, ἀλλὰ πράγματι δὲν εἶναι ἀντίθετος. Δὲν ὑπῆρξε ποτὲ τοιαύτη περίπτωσις, περίπτωσις τριῶν ἐπαναληπτικῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι νὰ ἔρχωνται εἰς μίαν συνεδρίασιν, ὡς εὑρισκόμεθα σήμερον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔσχεν ἀφορμὴν ἡ Βουλὴ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Πρόκειται περὶ ζητήματος, ὅπερ τὸ νῦν πρῶτον γεννᾶται, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, χάριν τῆς ἀρχῆς, νὰ τὸ λύσῃ.

§180Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴν, ὡς ἐπίσης διαφωνῶ ἔν τισι καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ Βουλευτὴς, τοῦ ὁποίου δὲν ἐγένετο εἰσέτι ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς, μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Προεδρείου ἔχει τὸ δικαίωμα οὐ μόνον νὰ συζητῇ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς του καὶ νὰ ψηφίζῃ ἐπὶ ἄλλων ἐκλογῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ μέρος καὶ εἰς νομοθετικὴν ἐργασίαν. Οὐδαμοῦ δ’ εὑρίσκω διάταξιν ἀπαγορεύουσαν τοῦτο. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ Βουλευτὴς τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ κυρίως λαμβάνει ἐκ τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ, καὶ δυνάμει τῆς ψήφου ταύτης εἰσέρχεται εἰς τὸ Βουλευτήριον· ὅπως δ’ ἐξέλθῃ αὐτοῦ, ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐνόσῳ ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν ἔχει ἐκδοθῆ, ἔχει ὁ Βουλευτὴς ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ἀπορρέοντα ἐκ τῆς ψήφου, ἡ ὁποία καὶ μόνη δίδει αὐτῷ τὸ δικαίωμα, ἵνα τὰ δικαιώματα ταῦτα ἐνασκήσῃ. Καὶ ἑπομένως εἶμαι μᾶλλον ἀπόλυτος τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Βουλῆς, πολλῷ δὲ πλέον ἀπόλυτος τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λεβαδείας. Νομίζω δὲ, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν λύεται ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Κανονισμοῦ, διότι τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν ἔχει, νὰ ἀπαγορεύσῃ εἰς τὸν Βουλευτήν, περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁποίου πρόκειται, νὰ ψηφίσῃ ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς του. Αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος σκοπὸς τοῦ ἄρθρου 6, καὶ τὸ ζήτημα δὲν λύεται ὑπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ λύεται ὑπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀναμφισβητήτου, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ Βουλευτοῦ προέρχεται ἐκ τῆς ἐκλογῆς, καὶ ὅτι τὸ τεκμήριον εἶναι τοιοῦτον, ὥστε δίδει εἰς αὐτὸν πάντα τὰ δικαιώματα μέχρις ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, καταστρεφούσης τὸ τεκμήριον τοῦτο. Νομίζω λοιπόν, ὅτι οἱ δύο Βουλευταὶ, τῶν ὁποίων δὲν ἐγένετο εἰσέτι ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς, δικαιοῦνται πληρέστατα νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν ταύτην.

§181Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, εἶμαι πλέον ἀπόλυτος κατὰ θεωρητικὴν γνώμην καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀνέπτυξα τὸ ζήτημα, στηριχθεὶς εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, τὸ κρατοῦν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν συνέστη παρ’ ἡμῖν καὶ ἐδημιουργήθη τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Ποία εἶναι ἡ ἐμὴ γνώμη, θὰ τὴν ἀκούσητε ἀμέσως· ἀλλὰ πρόκειται περὶ γνώμης θεωρητικῆς, γνώμης, ἡ ὁποία εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς τὴν συνεχῆ καὶ ἀδιάλειπτον γνώμην, ἣν ὡς ἀρχὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καθιέρωσαν αἱ παραδόσεις τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἥν, ἐπαναλέγω, συνέστη τὸ Κοινοβούλιον. Ἀλλὰ πρὸ τούτου ἐπιθυμῶ νὰ δώσω διασάφησιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, διότι οὗτος περισσότερον παντὸς ἄλλου μὲ γνωρίζει, καὶ ἑπομένως εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποθέσῃ ποτὲ, ὅτι προεκάλεσα τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξ ἄλλου λόγου ἢ ἐκ τῆς πεποιθήσεως, ἣν ἔχω, ὅτι αἱ παραδόσεις αἱ κοινοβουλευτικαὶ παρ’ ἡμῖν τοιαύτην καθιεροῦσι λύσιν. Ἤδη δὲ, ὑποθέτω, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας, θέλει πεισθῆ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ὅτι ἐγώ, ἀγορεύσας ὡς ἠγόρευσα, ἠγόρευσα ἀκριβῶς διότι τοιαύτη ἦτο ἡ πεποίθησίς μου περὶ τῶν παρ’ ἡμῖν κρατούντων...

§182Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπέθεσα ποτὲ ἄλλο τι.

§183Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. .. τοιαύτη δ’ ἦτο καὶ ἡ γνώμη, ἣν νομίζω ὅτι ἐφήρμοσε πάντοτε τὸ Κοινοβούλιον. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου θεωρητικῶς πρεσβεύω, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐκηρύχθη ἡ ἔναρξις τῆς Βουλῆς, οἱ Βουλευταὶ, ἔχοντες ὑπὲρ ἑαυτῶν τὸ τεκμήριον τῆς νομιμότητος μέχρις ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου, καὶ ὄντες Βουλευταὶ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, ἔχουσιν ὅλα τὰ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀπονεμόμενα αὐτοῖς δικαιώματα, ἑπομένως καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν. Ἔχω δὲ αὐτὴν τὴν γνώμην, ἀντιθέτως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ τὴν γνώμην ταύτην ἄλλοτε ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἀναπτύξωμεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Καὶ ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης τοιαύτην γνώμην ὑπεστήριξε, καὶ ἐγώ· ἀλλ’ οὐδ’ ἐκείνου ἡ γνώμη ἐγένετο ἀποδεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, οὐδ’ ἡ ἐμή. Ἑπομένως βλέπετε, ὅτι, προκειμένου περὶ θεωρητικῆς γνώμης, εἶμαι μᾶλλον ἀπόλυτος καὶ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας καὶ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Ἀλλ’ ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς, ὧν αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐξηλέγχθησαν κατὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος, νὰ ψηφίσωσι, διότι τοιαῦται ὑπῆρξαν αἱ παραδόσεις τοῦ ἡμετέρου Κοινοβουλίου· καὶ θὰ ἐπεκαλούμην τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις πάντοτε ὑπεστήριξεν, ὅτι οἱ Βουλευταί, ὧν αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐξηλέγχθησαν, οὐδὲν δικαίωμα ἐλέγχου δύνανται νὰ ἀσκήσωσιν, οὐδὲ δικαίωμα συμμετοχῆς εἰς νομοθετικὰ ἔργα ἔχουσι, διότι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἐκείνων, ὧν ἐξηλέγχθησαν αἱ ἐκλογαὶ, καὶ ἐκείνων, ὧν δὲν ἐξηλέγχθησαν. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι εἰς τοὺς Βουλευτάς, ὧν πρόκειται ἤδη νὰ ἐξελεγχθῶσιν αἱ ἐκλογαί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ψῆφος. Δὲν πρόκειται περὶ ὑπολογισμοῦ πολιτικοῦ, διότι οὐδεμίαν ἔχουν σημασίαν μία ἢ δύο ψῆφοι, ἀλλὰ περὶ τοῦ ζητήματος, ἂν κατὰ τὰ κρατοῦντα παρ’ ἡμῖν εἶναι ὀρθόν· διότι καὶ τὰ τοῦ Γαλλικοῦ Κανονισμοῦ τοῦτο ἀποδεικνύουσιν, ὅτι δὲν ἐπετρέπετο ἡ ψηφοφορία ἄνευ ῥητῆς διατάξεως, καὶ διὰ τοῦτο ἐψήφισαν ἐκεῖ ῥητὴν διάταξιν· ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τοιαύτην. Ἂν πρόκηται νὰ προταθῇ τοιαύτη, βεβαίως θέλω ψηφίσει ὑπὲρ αὐτῆς, ἀλλ’ ἂν θέλωμεν νὰ τηρήσωμεν τὰς παραδόσεις τῆς ἡμετέρας Βουλῆς, πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι οἱ Βουλευταί, ὧν αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐξηλέγχθησαν, δὲν ψηφοφοροῦσιν οὐδ’ ἐπὶ νομοθετικῶν οὐδ’ ἐπὶ ἑτέρων ζητημάτων. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὑπεστήριξε παράδοξον γνώμην, ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζωσι, προκειμένου περὶ ἐξελέγξεως ἐκλογῶν, ἀλλ’ οὐχὶ ἐπὶ ἑτέρου ζητήματος. Τὴν γνώμην ταύτην εὑρίσκω μὴ ὀρθήν. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζωσι περὶ ὅλων τῶν ζητημάτων, διότι τότε θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἀρχικῶς ἀνέπτυξα, τουτέστιν, ὅτι ὁ Βουλευτής, ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἐξελέχθη, καὶ ἐκηρύχθη ἡ ἔναρξις τῆς Συνόδου, ἔχει ὅλα τὰ δικαιώματα, ἅτινα τὸ Σύνταγμα χορηγεῖ εἰς αὐτόν. Δὲν γνωρίζω, τίνα γνώμην ἔχει ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὃν γνωρίζω ὡς τηρητὴν τῶν παραδόσεων, καὶ ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω αὐτήν.

§184Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§185Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§186Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, φρονῶ, ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, εἶναι ἡ μόνη ὀρθή, ὅτι δηλαδὴ οἱ ἐκλεχθέντες ἐν ἐπαναληπτικῇ ἐκλογῇ, μέχρι τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς των δὲν δύνανται νὰ ἀναμιχθῶσι ποσῶς εἰς τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς, δύνανται ὅμως νὰ λάβωσι μέρος εἰς ψηφοφορίας ἀφορώσας τὴν ἐξέλεγξιν ἄλλων ἐκλογῶν. Τὰ προηγούμενα, κύριε Πρόεδρε, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθησαν, ὡς ἠκούσατε, ἦσαν ὀλίγον συγκεχυμένα, καὶ ἄνευ ἰδιαιτέρας αὐτῶν μελέτης δὲν θὰ δυνηθῇ τις εὐκόλως νὰ σχηματίσῃ γνώμην, πῶς συνέβησαν. Ἑπομένως, ἀντὶ τῶν προηγουμένων, νομίζω προτιμότερον νὰ ἐξετάσῃ τις θεωρητικῶς, πῶς πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα. Ἀναντιρρήτως τεκμήριον ὑπάρχει ὑπὲρ τῶν Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξελέχθησαν, ὅτι εἶναι νόμιμοι Βουλευταί· ἀλλ’ ὁ ἡμέτερος Κανονισμὸς δὲν ἠρκέσθη εἰς τὸ τεκμήριον τοῦτο, τὸ ἐκ τῆς ἐκλογῆς προκῦπτον, εἰς τὴν ἀνακήρυξιν τοῦ Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ἀπήτησε ῥητῶς, πρὶν ἢ ἐπιληφθῶσιν οἱ Βουλευταὶ τῆς ἐξασκήσεως τῶν καθηκόντων αὐτῶν, νὰ βεβαιωθῇ ἐν τῇ Βουλῇ τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς των διὰ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν. Διὰ τοῦτο πρὸ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν οὐδεὶς τῶν Βουλευτῶν δύναται νὰ προβῇ εἰς οἱανδήποτε πρᾶξιν, ἀποτελοῦσαν ἐξάσκησιν τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων, οὔτε εἰς ἐπερώτησιν, οὔτε εἰς ἔλεγχον, οὔτε εἰς νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ἴσως εἰς ἄλλα Κοινοβούλια ἄλλως ἔχει τὸ πρᾶγμα· εἰς τὸ Ἀγγλικὸν π.χ. οἱ Βουλευταί, ἅμα ὡς εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Κοινοβούλιον ἔχουσι πλήρη τὴν ἄσκησιν τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων, μέχρις οὗ ἤθελε τυχὸν ἐπέλθει ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς των. Παρ’ ἡμῖν ὅμως ἄλλως, ὡς γνωστὸν, ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἤτοι ἀπαιτεῖται νὰ προηγηθῇ ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς, ἵνα ἀποκτήσῃ ὁ Βουλευτὴς τὴν ἱκανότητα νὰ ἀναμιχθῇ εἰς βουλευτικὰ ἔργα καὶ ἐν γένει εἰς καθήκοντα βουλευτικά. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν κυρίως βουλευτικῶν καθηκόντων καὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ὑπάρχει διαφορά. Ὅπως ἐν τῇ ἐνάρξει τῆς Περιόδου πάντες οἱ Βουλευταὶ ἔχουσι δικαίωμα νὰ συμπράξωσιν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, καὶ οὐχὶ μόνοι ἐκεῖνοι, ὧν αἱ ἐκλογαὶ ἐπεκυρώθησαν, οὕτω πρέπει νὰ ἔχωσι τὸ αὐτὸ δικαίωμα καὶ οἱ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς ἐκλεγόμενοι. Διότι, ὅπως παρετηρήθη ἤδη, Κύριοι, ἐνδέχεται νὰ ἦναι μέγας ὁ ἀριθμὸς τῶν οὕτως ἐκλεγομένων Βουλευτῶν, νὰ ἀνέρχηται εἰς τριάκοντα ἢ τεσσαράκοντα, ἢ καὶ περισσοτέρους. Εἶναι ὀρθὸν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ ἐξελέγξωσι τὰς ἐκλογὰς αὐτῶν μόνοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς ἀνεγνωρίσθησαν ὡς Βουλευταὶ, χωρὶς νὰ ἔχωσι γνώμην περὶ αὐτῶν οἱ κατόπιν ἐκλεχθέντες; Ἄλλως τε, Κύριοι, διατὶ τάχα πρὸ τοῦ πέρατος τῆς γενικῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν πᾶς Βουλευτὴς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, καίτοι ἡ ἐκλογή του εἶναι ἀμφίβολος, καίτοι κατόπιν δύναται νὰ κηρυχθῇ ἄκυρος ἡ ἐκλογή του, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχῃ τὰς ἐκλογὰς, νὰ στερῶνται δὲ τοῦ δικαιώματος τούτου οἱ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος ἐκλεχθέντες καὶ εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν εὑρισκόμενοι; Φρονῶ ὅτι ἡ ἐξέλεγξις τῶν τοιούτων ἐκλογῶν ἀποτελεῖ συνέχειαν τῶν πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Σώματος ἐξελέγξεων. Πᾶσα νέα ἐκλογὴ παραπέμπεται εἰς τὸ οἰκεῖον τμῆμα, ἵνα ἐπέλθῃ ἡ ἐξέλεγξις αὐτῆς καθ’ ὃν τρόπον διαγράφει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, προκειμένου περὶ γενικῶν ἐκλογῶν· ἑπομένως ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Σώματος ἐκλεχθεὶς Βουλευτὴς, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ὁ μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Σώματος ἐκλεχθείς. Ἐπεκαλέσθησαν ὑπὲρ τῆς ἀντιθέτου γνώμης τὸ παράδειγμα τῶν Βουλευτῶν, ὧν ἡ ἐκλογὴ κατέστη ὑπόδικος, διότι ἡ Βουλὴ διέταξε περὶ αὐτῶν ἀποδείξεις. Οἱ τοιοῦτοι βεβαίως οὐδὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῶσιν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν εἰς αὐτοὺς ἐδόθη τοιοῦτον δικαίωμα, κακῶς ἐδόθη, διότι αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀκόμη Βουλευταί. Τὸ ἐκ τῆς ἐκλογῆς τεκμήριον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται τὸ δικαίωμα τοῦ μετέχειν τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, ἐκλείπει, ὅταν ἡ Βουλὴ διατάσσῃ ἀπόδειξιν, διὰ νὰ πεισθῇ, ἂν εἶναι νόμιμος ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν ἢ ὄχι. Ἑπομένως νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, εἶναι ἡ μόνη ὀρθὴ γνώμη.

§187Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Κανονισμὸς βεβαίως ῥητῶς τὸ ζήτημα, ὅπερ συζητοῦμεν, δὲν λύει, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι οὐδὲν κενὸν ὑπάρχει. Ἐν ἀρχῇ ὁ Κανονισμὸς, ἐν τῷ Αʹ κεφαλαίῳ, πραγματεύεται τὰ περὶ ἐξελέγξεως τῶν Βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ δὲ τούτῳ ὁ Κανονισμὸς ἐκανόνισεν ὄχι μόνον τὰ κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, δηλαδὴ πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ ὁριστικοῦ Προεδρείου, ἀλλὰ δι’ ὅλην τὴν Βουλευτικὴν Περίοδον. Δὲν λέγει μὲν τοῦτο, ἀλλὰ περιττὸν νὰ τὸ εἴπῃ· διότι δὲν ἐννοῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν, ἀφοῦ ἠδύνατο νὰ συμβῇ, καὶ μία καὶ δύο καὶ δέκα ἐκλογαὶ νὰ ἐξελεγχθῶσι μετὰ ταῦτα διαρκούσης τῆς Περιόδου, νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἄρθρον ἐν τῷ Κανονισμῷ περὶ αὐτῶν τῶν ἐκλογῶν, τῶν μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἀναγκαίως λοιπὸν πρέπει νὰ ἐπεκτείνωμεν τὰ περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν ἄρθρα τοῦ Κανονισμοῦ ἐπὶ ὅλων τῶν ἐκλογῶν, αἵτινες λαμβάνουσι χώραν κατὰ τὸ διάστημα τῆς Βουλευτικῆς Περιόδου. Ἀλλ’ ὁ ἔντιμος ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς προέβαλεν ὡς ἐπιχείρημα, ὅτι ἅπαξ καταρτισθείσης τῆς Βουλῆς παύει πλέον ἡ διαδικασία ἡ πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ ἡ κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐξελέγξεως ἐφαρμοσθεῖσα. Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον πιστεύει, ὅτι μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς στεροῦνται οἱ Βουλευταὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ ψηφίζειν πρὸ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν των; Τοῦτο ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἐξήγησεν οὐδὲ ἐστήριξεν ἐπί τινος νόμου. Νομίζει ὅτι, ἐπειδὴ οἱ Βουλευταὶ ἀπέκτησαν μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Βουλῆς τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν καὶ ἐλέγχειν, μετεβλήθησαν τὰ πράγματα. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀντιστρόφως ἐκλαμβάνω τὰ πράγματα, καὶ θεωρῶ ὅτι διὰ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν καὶ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Βουλῆς οἱ Βουλευταὶ ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐξασκεῖν τὰ δικαιώματα αὑτῶν, τοῦ νομοθετεῖν καὶ τοῦ ἐλέγχειν, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων καὶ πρὸ τῆς πλήρους ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν, ὅπως ἀπαιτεῖ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, δὲν ὑπάρχουσι. Δὲν εὑρίσκω, ὅτι εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν, τοὐλάχιστον ἐν τῷ πολιτεύματι ἡμῶν, ὅτι οἱ Βουλευταὶ ἐξέρχονται ἀπὸ τῶν καλπῶν μὲ τὸ δικαίωμα πλῆρες καὶ ἐν ἐνεργείᾳ τοῦ νομοθετεῖν καὶ τοῦ ἐλέγχειν· διότι, ὡς ὀρθῶς παρετηρήθη, ὑπάρχει πρόληψις μόνον περὶ αὐτῶν, ὅτι εἶναι ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, μόνον δὲ μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς αὐτῶν καὶ τὴν ἀνακήρυξιν αὐτῶν ὡς νομίμων Βουλευτῶν καὶ ὡς ἐχόντων τὰ προσόντα ἐνασκοῦσι τὰ δικαιώματα τὰ νομοθετικὰ καὶ τὰ τοῦ ἐλέγχου. Λοιπὸν τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀποκτῶσιν οἱ Βουλευταὶ μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ τὸ ἀποκτῶσι χωρὶς νὰ στερῶσι τοὺς ἄλλους Βουλευτάς, τοὺς ἐκλεγομένους βραδύτερον, τοῦ δικαιώματος τοῦ μετέχειν καθ’ ὅλην τὴν Περίοδον τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐξελέγχειν τὰς ἐκλογάς, τὸ ὁποῖον παρέχει ὁ Κανονισμός, καὶ τοῦ μετέχειν διὰ τῆς ψήφου των εἰς τὴν ἐπικύρωσιν ἢ ἀκύρωσιν αὐτῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι ὀρθὴ πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἡ γνώμη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἡ ἀναγνωρίζουσα καὶ ἐν ἀρχῇ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων, τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Βουλευτάς, ὅπως μετέχωσι καὶ ψηφίζωσιν εἰς τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν. Τὰ προηγούμενα, δὲν λέγω, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνωνται πάντοτε ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ δύνανται νὰ λαμβάνωνται ἐνίοτε ὑπ’ ὄψιν διὰ νὰ ἐνισχύσωσι τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι ἀνευρίσκουσιν ἓν πρόσθετον ἐπιχείρημα εἰς τὴν πρᾶξιν τοῦ παρελθόντος· ἀλλὰ τὴν Βουλὴν οὐδόλως βεβαίως ὑποχρεοῦσι ταῦτα· καὶ νομίζω, ὅτι ὀρθοτέρα εἶναι ἡ γνώμη, μεθ’ ὅλα τὰ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα δύναταί τις νὰ ἐπικαλεσθῇ, ἡ γνώμη, ἥτις ἀναγνωρίζει εἰς τοὺς Βουλευτὰς τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν ἔχουσι, καὶ ἄνευ τοῦ ὁποίου μεταβάλλονται μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐξελέγξεων εἰς ἄψυχα ὄντα, μὴ ἔχοντα τὸ δικαίωμα οὐ μόνον τοῦ ἐλέγχειν, ἀλλὰ καὶ τοῦ ψηφίζειν εἰς τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν. Δὲν ἐννοῶ διατὶ, ἀφοῦ ἀπέκτησαν οἱ ἄλλοι Βουλευταὶ τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν καὶ τοῦ ἐλέγχειν, δὲν τὸ ἔχουσιν αὐτοί. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει σπουδαῖος λόγος, ὅστις νὰ συνηγορῇ ὑπὲρ τῆς ἐναντίας γνώμης, καὶ ἂν τυχὸν ἤθελε ζητηθῆ ἡ ψῆφος ἐμοῦ, θὰ ἦμαι ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ νὰ μετάσχωσι τῆς ψηφοφορίας καὶ οἱ μήπω ἐξελεγχθεισῶν ἐκλογῶν Βουλευταί.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐπὶ τῆς γνώμης τοῦ κυρίου Προέδρου προεβλήθη ἀντίρρησις, θὰ προκαλέσω τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἐὰν οἱ κύριοι Βουλευταὶ Καρδίτσης καὶ Τριχωνίας, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐξηλέγχθησαν ἔτι, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ δώσωσι ψῆφον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης. Οἱ παραδεχόμενοι λοιπὸν τὴν γνώμην, ὅτι οἱ Βουλευταὶ Καρδίτσης καὶ Τριχωνίας, τῶν ὁποίων αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἔχουσιν ἔτι ἐξελεγχθῆ, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ἀναστάσεως.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, ὅτι οἱ Βουλευταὶ Καρδίτσης καὶ Τριχωνίας, ὧν αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐξηλέγχθησαν ἔτι, δύνανται νὰ μετάσχωσι τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης...

§191ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Φιλίππου Γιαννακοπούλου καὶ Γεωργίου Καρπετοπούλου, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν τὸ ὅλον 193· ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς 103, κατὰ τοῦ κύρους 89, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ ἐκλογὴ ἐπεκυρώθη, καὶ ἀναγνωρίζεται βουλευτὴς Αἰγίνης ὁ κ. Εὐάγγελος Καναβαριώτης, κεκτημένος τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Πρόεδρος κ. Δημ. Ράλλης).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, καθήσατε μίαν στιγμήν. Πρόκειται περὶ τῆς ἀδείας καταδιώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Καναβοῦ, διότι ἐπείγει τὸ ζήτημα. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις. Ἔχομεν κατόπιν τὴν ἐκλογὴν Τριχωνίας, ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις.

§195Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Περὶ μὲν τῆς ἐκλογῆς Τριχωνίας δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, ἀλλὰ διὰ τὴν αἴτησιν ἀδείας καταδιώξεως ὑπάρχει.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ Παμφίας τῆς ἐπαρχίας Τριχωνίας. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος, προτείνοντος παμψηφεὶ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ Παμφίας τῆς Τριχωνίας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, καὶ νόμιμον βουλευτὴν τῆς ἐπαρχίας Τριχωνίας τὸν κ. Ἀθανάσιον Νικολίτσαν. Συζήτησις ἐπὶ τῆς αἰτήσεως ἀδείας πρὸς καταδίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Ναυπακτίας Ἰωάννου Καναβοῦ.

§197ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§198Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ ψηφοφορία;

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§200Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαιτεῖται μία ὥρα, κύριε Πρόεδρε, καὶ παρῆλθε τόσον ἡ ὥρα!

§201Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ματαιοπονία.

§202Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ;

§204Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§205ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον. Εἶναι ἀργά.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι εἶναι ἀργά, ἄλλο ζήτημα.

§207ΠΟΛΛΟΙ. Βεβαίως εἶναι ἀργά.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προτείνεται ἡ λύσις τῆς συνεδριάσεως. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 1 καὶ 30′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).