1903.02.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

τῆς 11 Φεβρουαρίου 1903.

(Τρίτη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 3 καὶ 30′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα ἐπιτροπῆς τοῦ λαοῦ Ἁγυιᾶς, παρακαλούσης τὴν Βουλὴν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῶν ἀμπέλων.

§2Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πάντα τὰ τοιαῦτα ἔγγραφα, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διατάξητε νὰ μοὶ διαβιβασθῶσι. Προσέτι καὶ αἱ ἐπερωτήσεις αἱ γενόμεναι κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας.

§3ΛΕΩΝ ΜΕΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον σήμερον τηλεγράφημα τῶν προυχόντων τῆς Ἁγυιᾶς, ὅμοιον πρὸς τὸ εἰς τὴν Βουλὴν ἀποσταλέν. Μετὰ τὰ χθὲς ὅμως ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λεχθέντα εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀγαπητοῦ ἐκ Μεγαρίδος συναδέλφου, θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐκθέσω ἐνταῦθα τὰς καταστρεπτικὰς διὰ τὴν ἀμπελουργίαν συνεπείας τῆς ἀνίσου, ἐπαχθοῦς καὶ ἀδίκου φορολογίας ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, ἥτις καθιερώθη διὰ τοῦ νόμου τῆς 5 Ἰουνίου 1899. Ἐν τούτοις παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν ἐμφαίνουσαν: αʹ) τὰς γενομένας κατ’ ἐπαρχίαν, ἔτος καὶ ποσὸν εἰς στρέμματα ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ΒΦΟΔʹ τῆς 5 Ἰουνίου 1899 δηλώσεις καταστροφῆς ἢ ἐγκαταλείψεως ἀμπέλων· βʹ) τὰς γενομένας δηλώσεις νέων ἀμπέλων· γʹ) τὰς ἐξακριβωθείσας ὡς ἐλλιπῶς δηλωθείσας, καὶ πόσα τὰ ἐκ τούτου πληρωθέντα πρόστιμα καὶ πρόσθετοι φόροι. Πρὸς τούτοις παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἀποσταλείσας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἀναφορὰς καὶ ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν περὶ τῆς ἀναστολῆς τοῦ φόρου, τῆς διαγραφῆς αὐτοῦ ἕνεκα καταστροφῆς τῶν ἀμπέλων, καὶ περὶ ἐπιβαρύνσεως τῶν κτηματιῶν ἐκ τῆς γενομένης κατανομῆς τοῦ φόρου ὑπὸ τῆς διὰ τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ νόμου ὁριζομένης ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη, ἣν καὶ ἐγγράφως θέλω ὑποβάλει, δὲν σκοπεῖ νὰ ὑπομνήσῃ τὰς ῥητὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἡ νῦν πλειονοψηφία ἀνέλαβεν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ περὶ τῆς καταργήσεως τῆς ἐπαχθοῦς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων. Τὸ σύστημα τοῦτο εἶχον καταδικάσει αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ διὰ τοῦτο γνωστὸν εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον τῆς ληξάσης Περιόδου ἐγένετο ἀπόπειρα πρὸς κατάργησιν τοῦ νόμου, τῇ συνεργίᾳ αὐτῶν τῶν εἰσηγητῶν τοῦ συστήματος, ἀναλογιζομένων τὰς συνεπείας τῆς ἀδίκου ταύτης φορολογίας. Ἐρρήθη καὶ ἐπιστεύθη γενικῶς, ὅτι τὸ σύστημα τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων ἤθελεν εἶσθαι τὸ μᾶλλον ἐπιθυμητὸν διὰ τοὺς ἐνδιαφερομένους ἀμπελοκτήμονας. Καὶ ὅμως τί ἀποδεικνύουσι τὰ πράγματα; Ἐὰν συγκρίνωμεν τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀμπέλων κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη πρὸς τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου κατὰ τὸ ἔτος 1896, βλέπομεν ὅτι ἀντὶ ἐνοχλήσεών τινων, ἃς ὑφίσταντο κατὰ τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου καὶ ὧν ἀπηλλάγησαν διὰ τοῦ νόμου τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, ὑπεβλήθησαν οἱ δυστυχεῖς ἀμπελοκτήμονες εἰς τριπλάσιον ἢ τετραπλάσιον φόρον. Οὕτω π. χ. οἱ ἀμπελοκτήμονες τοῦ δήμου Δωτίου, οἵτινες ἐπλήρωσαν κατὰ τὸ ἔτος 1896 δραχ. 4,593 διὰ φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου, ἐπλήρωσαν διὰ τοῦ νέου νόμου τὸ 1900 δραχ. 17,248, τὸ 1901 δραχ. 16,962, καὶ τὸ 1902 δραχ. 16,090. Ἡ αὐτὴ ἀκριβῶς ἀναλογία τοῦ τετραπλασιασμοῦ τοῦ φόρου παρουσιάζεται καὶ ἐν τῷ δήμῳ Εὐρυμενῶν. Ἀπόδειξις δὲ τοῦ ὅλως ἀσυμφόρου τῆς φορολογίας εἶναι καὶ ἡ ἀπόφασις, ἣν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἔλαβον οἱ ἀμπελοκτήμονες, τοῦ νὰ καταστρέψωσι τὰς ἀμπέλους αὐτῶν. Ἐκ τούτου δὲ προέρχεται καὶ ἡ ἐξακολουθητικὴ μείωσις τῶν δηλουμένων στρεμμάτων. Τὸ 1900 ἐδηλώθησαν ἐν τῷ δήμῳ Δωτίου 3715 στρέμματα, τὸ 1901 ἐδηλώθησαν 3654, τὸ δὲ 1902 ἐδηλώθησαν 3466. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἡ ἀμπελουργία φθίνει ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, καὶ καταστρέφεται ὁ κλάδος οὗτος τῆς γεωργίας. Ἡ ἀρκούντως σαφὴς δήλωσις, ἣν ἐποιήσατο χθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, εὐλαβὴς πρὸς τὰς ἐπαγγελίας αὑτῆς, ἐπιθυμεῖ νὰ διορθώσῃ τὸ γενόμενον κακόν. Φρονῶ δέ, ὅτι πρὸς τοῦτο αἱ παρ’ ἐμοῦ σήμερον ζητούμεναι στατιστικαὶ πληροφορίαι, ἐγκαίρως καταρτιζόμεναι, θέλουσι συμβάλει εἰς τὴν μελέτην καὶ ἐκπόνησιν τοῦ νέου νομοσχεδίου, ὅπερ πάντες ἐλπίζομεν, ὅτι δὲν θὰ παρουσιάζῃ πλέον τόσας ἀτελείας καὶ ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν καὶ ὡς πρὸς τὴν εἴσπραξιν, ἰδίᾳ δὲ ὡς πρὸς τὸ δίκαιον τῆς φορολογίας. Διότι φόρος ἐπαχθής, ὡς εἶναι ὁ τετραπλασιάσας τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου, καὶ ὅστις ἀναγκάζει τοὺς φορολογουμένους νὰ καταστρέψωσι τὴν φορολογουμένην ἐπιχείρησιν αὑτῶν, πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ μέτρον ἐσόδου καὶ οἰκονομίας τοῦ Κράτους. Θεωρῶ δὲ καθῆκόν μου νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁπόσον διὰ τῆς ἀναβολῆς τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ ἰσχύοντος συστήματος καθίστανται ὁλονὲν μᾶλλον δυσίατα τὰ δεινὰ τῆς τε παραγωγῆς καὶ τῶν χωρικῶν ἰδίᾳ πληθυσμῶν. Ἐκπληρῶν τὴν σήμερον δοθεῖσάν μοι ἐξ Ἁγυιᾶς ἐντολήν, συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμῶς τὴν ὅσον ἔνεστι ταχυτέραν ὑποβολὴν τοῦ νέου νομοσχεδίου.

§4Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. ἐξ Ἁγυιᾶς Βουλευτήν, ὅτι ἡ ἀκριβολογία εἶναι μεγίστη ἀρετὴ καὶ τῶν λεγόντων καὶ τῶν ἀκουόντων. Καὶ ταῦτα λέγω σχετικῶς μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ἐγὼ ἔδωκα ὑπόσχεσιν περὶ μεταβολῆς τῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων. Διότι ἐγὼ ἔδιδον ὑπόσχεσιν περὶ τῶν πραγμάτων, περὶ ὧν εἶχον πεποίθησιν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβάλωμεν ταῦτα ἀμέσως· ἀλλὰ προκειμένου περὶ φόρου, περὶ οὗ προηγουμένως πρέπει νὰ προπαρασκευασθῇ μελέτη, ὅπως κατορθωθῇ ἡ δέουσα μεταβολή, δὲν ἔδωκα τοιαύτας ὑποσχέσεις. Τὸ ἀκριβὲς εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθην εἰς ὑμᾶς χθές, εἰς τοῦτο δ’ ἐπιμένω καὶ ἡ περὶ τούτου ἐργασία γίνεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ προβαίνει. Βεβαίως δὲ θέλω συμπληρώσει τὴν ἐργασίαν ταύτην κατὰ τὸ ἀληθὲς συμφέρον τοῦ Κράτους.

§5ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σπουδαῖον γεγονὸς ἤθελε θεωρηθῆ τὸ ἑξῆς, συνδεόμενον σπουδαίως μὲ τὴν δημοσίαν ὑγείαν, ἴσως δὲ καὶ μὲ τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἐν τῷ χωρίῳ Δυρραχίῳ τοῦ δήμου Φαλαισίας τῆς Μεγαλοπόλεως πρὸ δύο μηνῶν καὶ ἐπέκεινα ἔχει ἐνσκήψει ἡ ἐπάρατος νόσος εὐλογία, ἡ ὁποία φέρει χαρακτῆρα λίαν κακοήθη, ἡ κοινῶς λεγομένη κακοβλογιά! Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον, δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἔχουν κατέλθει εἰς τὸν τάφον πλέον τῶν 25 ἀτόμων. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὸ χωρίον Δυρράχιον, τὸ μεγαλείτερον τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως, ἀποτελούμενον ἐκ 2000 κατοίκων, εὑρίσκεται εἰς τελείαν ἀπόγνωσιν, καὶ ἑκάστοτε ἐκεῖθεν διαβιβάζονται ἡμῖν διαμαρτυρίαι. Ἔλαβον τὴν τιμὴν τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαλοπόλεως συνάδελφός μου, νὰ μεταβῶμεν παρὰ τῷ κ. Ὑπουργῷ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ παρεκαλέσαμεν αὐτὸν νὰ λάβῃ συντόνως πρόνοιαν καὶ διατάξῃ τὰ δέοντα πρὸς περιστολὴν τοῦ κακοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πάνυ προθύμως διέταξε καὶ ἐστάλη τηλεγραφικὴ διαταγὴ πρὸς τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς, ὡς καὶ δαμαλὶς πρὸς δαμαλισμὸν καὶ ἀναδαμαλισμὸν τῶν κατοίκων: ἀλλὰ τὰ μέτρα ταῦτα ἀτυχῶς δὲν ἀπέβησαν ποσῶς τελεσφόρα, διότι νομίζω, ὅτι οὐδ’ ἔφθασαν κἄν μέχρι τοῦ χωρίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον κεῖται ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως περὶ τὰς 7 ὥρας μακρὰν, ἀπὸ τῆς πρωτευούσης δὲ τοῦ δήμου Λεονταρίου, τοῦ ὁποίου ἀποτελεῖ μέρος, περὶ τὰς 5 ὥρας. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος προβῇ εἰς τὴν λῆψιν συντόνων μέτρων, τὰ ὁποῖα νὰ περιστείλωσιν ἀποτελεσματικῶς τὸ κακόν. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ τὸ χωρίον ἐκεῖνο ἀπὸ δύο μηνῶν καὶ ἐπέκεινα, ὡς εἶπον, διατελεῖ ἐν ἀπολύτῳ ἀποκλεισμῷ, οἱ δὲ κάτοικοι αὐτοῦ εἰς οὐδεμίαν ἦλθον ἐπικοινωνίαν πρὸς οὐδὲν ἐκ τῶν πλησιοχώρων χωρίων, εἴτε τοῦ αὐτοῦ εἴτε ἄλλου δήμου, οὔτε πρὸς καμμίαν ἀρχὴν, ἕνεκα δὲ τούτου ἔχουν ἀποκλεισθῆ τοῦ δικαιώματος τῆς δηλώσεως τῶν ζώων, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ὑποχρεώσεών των, θὰ παρακαλέσω, λέγω, τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἀφ’ ἑνὸς δώσῃ παράτασιν τῆς προθεσμίας πρὸς δήλωσιν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Φαλαισίας.

§6ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐργασία τῆς καταμετρήσεως τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κτημάτων Στεφάνοβικ ἐκτελεῖται βραδύτατα, ἴσως ἕνεκα ἀνεπαρκείας τοῦ προσωπικοῦ, ὅπερ πρὸς ταύτην εἶναι ἐντεταλμένον. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ζητήματος μεγάλης σπουδαιότητος καὶ ὑψίστης ἐθνικῆς ὠφελείας, ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου ἄλλως γνωρίζω τὸ ὑπὲρ τῆς γεωργίας θερμὸν ἐνδιαφέρον, νὰ ἐκδώσῃ τὰς ἀναγκαίας διαταγὰς πρὸς τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους, ὅπως ἐπισπεύσωσι τὴν καταμέτρησιν, ἐν ἀνάγκῃ δὲ νὰ ἀναθέσῃ εἰς ἀξιωματικοὺς τοῦ Μηχανικοῦ τὴν ἐργασίαν ταύτην. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν γένει τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀκινήτων κτημάτων τῆς Ζαππείου περιουσίας. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπέβαλε νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων τούτων. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν θέλει νὰ υἱοθετήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νὰ καταρτίσῃ νέον τοιοῦτον καὶ ὑποβάλῃ αὐτὸ τάχιστα εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, διότι, ὡς καὶ προχθὲς καὶ πρὸ μικροῦ ἀκόμη εἶπον, πρόκειται περὶ ζητήματος ζωτικωτάτου, τὸ ὁποῖον σὺν τοῖς ἄλλοις θὰ καταστήσῃ 100 περίπου χιλιάδας ψυχὰς ἐλευθέρους πολίτας, μέλλοντας ν’ ἀφοσιωθῶσιν ὁλοψύχως εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς, καὶ ἑπομένως νὰ διπλασιάσωσι τὴν παραγωγὴν τῆς Θεσσαλίας, ἥτις, ὡς μὴ ὤφελεν, ἐγκατελείφθη ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς τὴν τύχην αὑτῆς, ἐνῷ ἠδύνατο καὶ δύναται νὰ γείνῃ ὁ σιτοβολὼν τῆς Ἑλλάδος ὅλης.

§7Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ, συμπληρῶν τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου, ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν προχθεσινήν μου ἐπερώτησιν ἀκριβῶς περὶ τῶν Στεφανοβικείων καὶ Ζαππείων κτημάτων. Θὰ προσθέσω δὲ δύο ἀκόμη λέξεις. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις τοῦ κ. Ζαΐμη διὰ τῶν συνεργείων, τὰ ὁποῖα κατήρτισε πρὸς καταμέτρησιν τῶν κτημάτων Στεφάνοβικ, ἐδαπάνησε — καὶ δαπανῶνται ἀκόμη — τόσον πολλὰ χρήματα, ὥστε, καὶ τετραπλάσιος ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ ἂν ἀπεσπᾶτο διὰ τὴν ἐργασίαν ἐκείνην, θὰ ἐδαπανᾶτο τὸ ἥμισυ μόνον τῶν χρημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι τὰ συνεργεῖα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, καθόσον καὶ ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομίας θέλει πεισθῆ, ὅτι τὰ συνεργεῖα εἶναι δαπανηρά.

§8ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ συνεργεῖα ἔχουσι σκοπὸν εὐρύτερον.

§9Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Γνωρίζω τοῦτο. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι δύνανται ν’ ἀντικατασταθῶσι δι’ ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ κοστίζωσι πολὺ ὀλιγώτερον εἰς τὸ Κράτος ἀφ’ ὅ,τι κοστίζουν τὰ συνεργεῖα αὐτά.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γουλιμῆς ἔχει τὸν λόγον.

§11Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἡ Ἀκαρνανία πρὸς τὸ Ἰόνιον πέλαγος ἔχει τρεῖς λιμένας, τοὺς λιμένας Ἀστακοῦ, Μύτικα καὶ Ζαβέρδας. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν τὸ Κράτος διὰ μεγάλης ἐπιχορηγήσεως πρὸς τὴν Παλαιὰν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρείαν διετήρει τὴν συγκοινωνίαν τῶν λεγομένων ἀγόνων γραμμῶν, ἡ Ἑταιρεία αὕτη προσήγγιζε διὰ τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῆς καὶ εἰς τοὺς τρεῖς ἐκείνους λιμένας, καὶ οὕτως ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ συγκοινωνία τῆς Ἀκαρνανίας μετὰ τῆς ἄλλης χώρας. Καὶ κατόπιν δὲ, ἀπό τινων ἐτῶν, ὅτε πάλιν ἡ Κυβέρνησις ἔδωκεν ἐπιχορήγησιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῶν ἀγόνων αὐτῶν γραμμῶν, ἔδωκε τοιαύτην καὶ διὰ τὴν προσέγγισιν καὶ εἰς τοὺς εἰρημένους λιμένας. Οἱ λιμένες οὗτοι εἶναι ὀλίγον μακρὰν τῆς ὁδοῦ, ἣν ἀκολουθοῦσι τὰ ἀτμόπλοια, μεταβαίνοντα εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν προσεγγίζουσιν εἰς αὐτοὺς ἄνευ ἐπιχορηγήσεως, διότι δὲν εἶναι ἄλλως καὶ μεγάλαι αἱ ὠφέλειαι τῶν ἑταιρειῶν, ὅπως ἐγκαταλίπωσι τὴν εὐθεῖαν καὶ συμφέρουσαν ὁδόν των, καὶ προσεγγίσωσιν εἰς τοὺς λιμένας αὐτούς. Ἀλλ’ οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι παράλιοι καὶ περιλαμβάνουσι τοὺς λιμένας αὐτούς, διὰ τῶν ὁποίων διεξάγεται τὸ εἰσαγωγικὸν καὶ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριόν των, δὲν δύνανται ἄνευ τῶν λιμένων αὐτῶν νὰ συγκοινωνῶσι μὲ τὴν ἄλλην χώραν, καὶ ἑπομένως ὁ ἀποκλεισμὸς αὐτῶν εἶναι πλήρης, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν δώσῃ ἐπιχορήγησιν, ἵνα προσεγγίζωσι τὰ ἀτμόπλοια εἰς τοὺς λιμένας αὐτούς. Μοὶ ἐγένοντο παραστάσεις παρὰ τῶν κατοίκων τῶν δήμων αὐτῶν, ὅτι ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. ἔπαυσεν ἡ προσέγγισις τῶν ἀτμοπλοίων τῆς Ἑταιρείας, ἥτις κατὰ τὰ ἄλλα ἔτη προσήγγιζε, λαμβάνουσα ἐπιχορήγησιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ὑποβάλλω ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως δηλώσῃ πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ τίνας λόγους διὰ τὸ παρὸν ἔτος κατήργησε τὴν διδομένην ἐπιχορήγησιν διὰ τὴν προσέγγισιν τῶν εἰρημένων ἀτμοπλοίων καὶ κατεδίκασε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς πλήρη ἀποκλεισμὸν τὴν ἐπαρχίαν Ἀκαρνανίας καὶ τὸ ἐμπόριον, τὸ ἐκτελούμενον διὰ τῶν λιμένων αὐτῶν, καὶ τὴν συγκοινωνίαν τῶν ἐπιβατῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι εἶναι οἰκονομία ἡ τοιαύτη κατάργησις τῆς ἐπιχορηγήσεως, τότε ἂς λάβῃ τὸ μέτρον νὰ ἀποπερατώσῃ τὰς ὁδούς, αἵτινες δύνανται νὰ συγκοινωνῶσι τοὺς λιμένας τῆς Ἀκαρνανίας ἢ μὲ τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν τῆς Βορειοδυτικῆς Ἑλλάδος, ἢ μὲ ἄλλους λιμένας. Διότι ἄλλως εἶναι πλήρης ὁ ἀποκλεισμός, καὶ δὲν δύναμαι ἢ νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐκ μέρους τῆς ἐπαρχίας μου διὰ τὸ ἄστοργον μέτρον, ὅπερ ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις δι’ αὐτήν.

§12Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὶν ἢ διαμαρτυρηθῆτε, νὰ δώσητε τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν, ἂν εἶσθε βέβαιος ὅτι ἐκηρύχθησαν εἰς ἀποκλεισμὸν οἱ λιμένες τῆς Ἀκαρνανίας;

§13Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Εἶμαι βεβαιότατος, διότι ἔπαυσεν, ὡς σᾶς εἶπον, ἡ δι’ ἀτμοπλοίων συγκοινωνία τῶν λιμένων ἐκείνων ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου.

§14Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διότι δὲν ὑπῆρχε σύμβασις συνωμολογημένη πέραν τῆς 1 Ἰανουαρίου.

§15Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ὑπῆρχε.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ἔληξε.

§17Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀνανέωσιν δὲν συμπεριελήφθησαν οἱ λιμένες οὗτοι.

§18Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἦσθε βέβαιος.

§19Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Εὔχομαι νὰ ἀπατῶμαι.

§20Ι. ΔΑΜΗΛΑΤΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἵνα μεριμνήσῃ ταχέως περὶ πληρώσεως τῆς Ἐπισκοπικῆς ἕδρας Καλαμῶν, ἡ ὁποία χηρεύει ἀπὸ ἑξαετίας, ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ μακαρίτου Παναρέτου, διότι τὰ πράγματα τῆς Ἐπισκοπῆς διοικοῦνται παρ’ Ἐπισκοπικῆς ἐπιτροπῆς, καθ’ ἧς πολλὰ παράπονα εἶχον ἐγερθῆ, ὥστε ἠνάγκασαν τὴν Ἱερὰν Σύνοδον νὰ τὴν ἀντικαταστήσῃ. Ὁ λαὸς τῶν Καλαμῶν κατ’ ἐπανάληψιν ἐζήτησε τὴν πλήρωσιν τῆς ἕδρας, ἀλλ’ ἀγνοῶ διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν προβαίνει εἰς τὴν πλήρωσιν ταύτης. Ἐστάλη μάλιστα πρὸς τοῦτο ἐκ Καλαμῶν καὶ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία παρουσιάσθη καὶ εἰς τὸν Βασιλέα καὶ εἰς τὸν κ. Θεοτόκην, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα ἔκτοτε μένει ἐκκρεμές.

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλω ἀνακοινώσει τὴν σύστασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἰς τὸν ἀσθενοῦντα Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§22Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Προκειμένου κατά τινα τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς νὰ φέρω τὸν λόγον περὶ τοῦ στρατοῦ, ἔχω ἀνάγκην πληροφοριῶν τινων, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἐμφαίνῃ: αʹ) Πόσοι ὁπλῖται ἐκ τῶν συνταγμάτων τοῦ πεζικοῦ καὶ τῶν εὐζώνων εἰσὶν ἀπεσπασμένοι εἰς τὰς Μοιραρχίας τοῦ Κράτους. βʹ) Πόσοι ἀξιωματικοὶ καὶ ὁπλῖται διατίθενται ἡμερησίως πρὸς φρούρησιν τῶν πολιτικῶν καὶ ποινικῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. γʹ) Εἰς πόσους ἀνῆλθον οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου ἀπαλλαγέντες κληρωτοὶ τῆς περυσινῆς ἀπογραφῆς, κεχωρισμένως κατ’ ἐδάφια (αʹ—ηʹ) καὶ δʹ) Πόσαι αἰτήσεις πρὸς κατάταξιν εἰς τὴν ἀστυφυλακὴν μένουσιν ἐκκρεμεῖς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ ὡσαύτως τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα, ἐμφαῖνον: αʹ) Πόσοι ἀξιωματικοὶ καὶ ἀνθυπασπισταὶ καθ’ ὅπλον καὶ κατὰ βαθμὸν ἐκτελοῦσι σήμερον ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν. βʹ) Πόσοι ἄνδρες (ἀστυφυλακῆς, χωροφυλακῆς καὶ ὁπλῖται τοῦ πεζικοῦ κεχωρισμένως) ὑπηρετοῦσιν ἤδη εἰς τὰς διαφόρους ἀστυνομίας. γʹ) Πόσοι ἀστυφύλακες ὑπηρετοῦσιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, καὶ δʹ) Πόσοι ἄνδρες εἰσὶ διατεθειμένοι εἰς τὴν μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τοὺς σταθμούς, πλὴν τῶν μεθορίων σταθμῶν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἐπιθυμῶ νὰ ἀπευθύνω ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πόσον ποσὸν μέχρι σήμερον ἔχει ἐκκαθαρισθῆ καὶ κατατεθῆ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ἐκ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Ἀβέρωφ, τοῦ προωρισμένου διὰ τὴν ἵδρυσιν Γεωργικῆς Σχολῆς ἐν Λαρίσῃ, ὅπως καὶ ὁ κατὰ τὴν λήξασαν Βουλευτικὴν Περίοδον ψηφισθεὶς εἰδικὸς νόμος ὥρισεν. Ἐὰν τὸ κατατεθειμένον ἤδη ποσὸν ἦναι ὄντως ἐπαρκές, ὡς νομίζω, ἂς εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ τὰ εἰκότα πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου, ὅπερ θέλει ἐξυπηρετήσει σπουδαίως τὴν βελτίωσιν τῆς γεωργίας τῆς χώρας. Νομίζω δέ, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι μεγάλως εὐκολύνεται ἡ ἵδρυσις τῆς Σχολῆς ταύτης ἐν Λαρίσῃ, καθόσον, κατὰ τὴν γνώμην τῶν εἰδικῶν, τῶν μεταβάντων πρό τινος χρόνου εἰς Λάρισαν καὶ ἐξετασάντων τὸ ἔδαφος, ἡ Σχολὴ αὕτη πρέπει νὰ ἱδρυθῇ ἐντὸς τοῦ κτήματος τοῦ Δημοσίου Ἄκ–Σεράϊ, τοῦ συνεχομένου πρὸς τὴν Λάρισαν, παρὰ τοῦ ὁποίου τὸ Δημόσιον θὰ λάβῃ καὶ θὰ χορηγήσῃ εἰς τὴν ἐν λόγῳ Σχολὴν τὰς ἀπαιτουμένας γαίας διὰ τὴν καλλιέργειαν καὶ τὰς λοιπὰς ἀνάγκας τῆς Σχολῆς, αἵτινες γαῖαι ἄλλως ἤθελον ἀγορασθῆ διὰ χρημάτων τοῦ κληροδοτήματος, τὸ ὁποῖον σπουδαίως ἤθελεν ἐλαττωθῆ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει. Ἐπίσης, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, σήμερον μοὶ διεβιβάσθη τηλεγράφημα τῶν κατοίκων τῶν χωρίων Σουλέτσι καὶ Μπουχλάρ, τοῦ δήμου Κραννῶνος τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης. Οἱ γεωκτήμονες καὶ καλλιεργηταὶ τῶν χωρίων τούτων παραπονοῦνται διὰ παρανόμους ἐνεργείας καὶ αὐθαιρεσίας τινὰς τοῦ νομαρχεύοντος Λαρίσης κ. Ζαχαροπούλου. Αἱ αὐθαίρετοι αὗται καὶ παράνομοι ἐνέργειαι τοῦ ὑπαλλήλου τούτου ἀναφέρονται εἰς ἀπόλυσιν ἀγροφυλάκων, οἵτινες, μολονότι ὑπεδείχθησαν διὰ πλειονοψηφίας κατὰ τὰς ἐνεργηθείσας νομιμώτατα κατ’ ἐπανάληψιν ἐκλογάς, ἐν τούτοις ὁ κύριος νομαρχεύων, ἀντὶ νὰ διορίσῃ τούτους, τοὺς ὁποίους οἱ καλλιεργηταὶ κατὰ τὸν νόμον ἐξέλεξαν, διώρισεν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἤθελεν αὐτός. Ἐπίσης ἄλλη παράνομος πρᾶξις καὶ ἐνέργεια τοῦ νομαρχεύοντος εἶναι, ὅτι ἔπαυσέ τινας παρέδρους τῆς ἐπαρχίας, χωρὶς νὰ ἔχῃ κανὲν δικαίωμα καὶ χωρὶς νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ οἰκεῖος δήμαρχος. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, μὲ τὴν παράκλησιν νὰ διαβιβασθῇ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εὐαρεστηθῇ οὗτος νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι νόμιμον, ἀνακοινώσῃ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐνεργείας του ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Τελευταῖον ἀπευθύνω ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπών...

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀσθενής.

§24Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. .. νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ τίνα λόγον ἀπέλυσε τὸν διδάσκαλον Ταξιλητάρην, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτει εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τῆς Ἰσραηλιτικῆς κοινότητος ἐν Λαρίσῃ. Ἐν τῷ σχολείῳ τούτῳ ὑπηρετοῦσιν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1883 δύο Ἕλληνες διδάσκαλοι, παραδίδοντες τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα, καὶ δύο ἕτεροι, Ἰσραηλῖται, διδάσκοντες τὰ Ἑβραϊκὰ γράμματα. Τοὺς διδασκάλους τούτους διορίζει καὶ μισθοδοτεῖ τὸ Κράτος, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐφέτος, πρὸ μηνὸς περίπου, ἀγνοῶ διὰ τίνας λόγους, — ἴσως διὰ λόγους οἰκονομικούς — ἐστέρησε τὴν εἰρημένην κοινότητα τοῦ ἑνὸς τῶν Ἑλλήνων διδασκάλων, καὶ τοιουτοτρόπως ἐγκατέλιπε τὴν διδασκαλίαν καὶ τὴν μόρφωσιν 130 ἐν ὅλῳ μαθητῶν εἰς ἕνα μόνον Ἕλληνα διδάσκαλον. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι καὶ παράνομον καὶ ἄδικον ἐντελῶς. Ἐλπίζω δέ, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἡ Ἰσραηλιτικὴ κοινότης ὑπέβαλε διαμαρτυρίας καὶ παράπονα περὶ τοῦ σοβαροῦ τούτου ζητήματος.

§25Κ. ΚΑΡΑΚΙΤΗΣ. Δὲν θὰ παρακαλέσω τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν σύστασιν τῆς Γεωργικῆς Σχολῆς Λαρίσης, ὄχι. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὡς καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν, ἂν ἡ ἐκκαθάρισις τῆς περιουσίας τοῦ ἀειμνήστου Ἀβέρωφ ἐπερατώθη, ἂν τὸ διατεθὲν ὑπ’ αὐτοῦ ποσὸν πρὸς ἀνέγερσιν τῆς ἐν Λαρίσῃ Γεωργικῆς Σχολῆς κατετέθη παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, καὶ ἂν ἐπὶ τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων ἀπεφασίσθη νὰ ἀνεγερθῇ ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος Σχολὴ ἐν τῷ ἐθνικῷ κτήματι «Ἄκ–Σεράϊ», τῷ μόλις ἀπέχοντι τοῦ κέντρου τῆς πόλεως Λαρίσης 5 λεπτὰ τῆς ὥρας, ὀνομαστῷ δὲ διὰ τὸ γόνιμον ἔδαφος καὶ περιζητήτῳ διὰ τὰ λιβάδιά του. Ἐὰν ταῦτα ἐξετελέσθησαν, τότε ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει, ἢ μᾶλλον τῇ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν θέλησιν τοῦ ἀειμνήστου Ἀβέρωφ, καὶ νὰ μὴ στερῇ εὐεργετικωτάτου ἔργου τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν τῆς Θεσσαλίας, καὶ δὴ τὴν πόλιν τῆς Λαρίσης. Ὡσαύτως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν σημασίαν τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Λαρίσης κυρίου Γιαννακίτσα περὶ ἀνασυστάσεως τῆς καταργηθείσης θέσεως ἐν τῇ Ἰσραηλιτικῇ Σχολῇ Λαρίσης, καὶ τὰ παράπονά μου, τὰ ὁποῖα ἐγκαίρως ἐποιησάμην αὐτῷ, καθόσον δὲν αἰσθάνομαι καμμίαν εὐχαρίστησιν, τὴν δοκιμασίαν τῆς μικρᾶς ταύτης ἀσκόπου καὶ ἐπιβλαβοῦς οἰκονομίας του νὰ δοκιμάσῃ ἡ ράχις μου. Δὲν ἐπιθυμῶ —καὶ τὸ λέγω ἀπροκαλύπτως καὶ ἀνερυθριάστως—νὰ ταφῶ ὑπὸ τὰ μαῦρα τῶν Ἰσραηλιτῶν εἰς μελλούσας ἐκλογάς. Ἀλλ’ ἆρά γε θὰ ἀποφύγω τὸν κίνδυνον τοῦτον; Δυστυχῶς, ὄχι, καθόσον ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἔνιοι τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, μὴ ἀρκούμενοι εἰς τὰ τῆς ἐπαρχίας των, ἐνόμισαν ὅτι ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἀναλάβωσι καὶ τὰ τῆς ἐπαρχίας μου. Οὕτω, κύριοι Βουλευταὶ, φίλοι αὐτῶν ὅλως ἀκατάλληλοι ἀντικατέστησαν τοὺς χρηστοὺς ἐργατικοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἐπαρχίας μου, οἵτινες (δηλ. οἱ παυθέντες), ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, δὲν εἶναι πολιτικοί μου φίλοι. Δὲν νομίζω πρέπον νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ ἀρκοῦμαι ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς ταῦτα. Διὰ τὴν ἐκλογὴν δὲ τῶν ἀγροφυλάκων τῶν χωρίων Μπουχλὰρ καὶ Σουλέτσι ὁ κ. Γιαννακίτσας νομίζω ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, διότι οἱ ἀγροφύλακες τοῦ χωρίου Μπουχλὰρ προτείνονται ὑπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου, τὴν δὲ ἐκλογὴν τῶν ἀγροφυλάκων τοῦ χωρίου Σουλέτσι καλῶς ποιῶν ὁ νομαρχεύων ἠκύρωσε, καθόσον τριάκοντα γεωργοί, μὴ κεκτημένοι ἀκίνητον περιουσίαν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ χωρίου Σουλέτσι, ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαλκιόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§27Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε, κύριοι Βουλευταὶ, κατὰ τὸ 1894 ἐπῆλθον οἱ καταστρεπτικοὶ σεισμοὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λοκρίδος, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ἐκτὸς τῶν ἄλλων καταστροφῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ κάτοικοι, — διότι συνέβησαν μεγάλαι καταστροφαὶ, — συνέβη καὶ ἑτέρα ἐπίσης σπουδαία καταστροφὴ, ἕνεκα τῆς ὁποίας θέλω ἐπικαλεσθῆ τὴν σύντονον μέριμναν καὶ προστασίαν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν μου. Ἕνεκα τῶν σεισμῶν, ὡς εἶπον, ἐπῆλθεν εἰς μεγάλας ἐκτάσεις ἐν Λοκρίδι καθίζησις τοῦ ἐδάφους, γαῖαι δὲ ἐθνικαὶ, δεδηλωμέναι δυνάμει τοῦ νόμου περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς ὑπὸ τῶν κατοίκων ἑνὸς χωρίου μικροῦ, τοῦ Κυπαρισσίου τοῦ δήμου Ἀταλάντης, διὰ τὰς ὁποίας γαίας εἶχον ἐκδοθῆ διά τινας μὲν τῶν δηλωτῶν παραχωρητήρια, δι’ ἄλλους δὲ δὲν εἶχον ἐκδοθῆ τοιαῦτα, αἱ γαῖαι, λέγω, αὗται ἐκαλύφθησαν ὑπὸ τῆς θαλάσσης καὶ ἔκτοτε διατελοῦσι κεκαλυμμέναι, καὶ βλέπομεν, Κύριοι, τὸ θέαμα, νὰ ὑπάρχωσιν ἐντὸς τῆς θαλάσσης καὶ δένδρα τινὰ, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐπὶ τῶν γαιῶν τούτων πεφυτευμένα, ὅλοι δὲ οἱ καρποὶ οἱ ἐσπαρμένοι νὰ καλυφθῶσιν ὑπὸ τῆς θαλάσσης. Δὲν πρόκειται ὅμως ἤδη νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ δηλωταὶ ἐκ τῆς ἀπωλείας τῶν γαιῶν των τούτων, ἀλλὰ ζητῶ μόνον τὴν ἀνόρθωσιν ἀδικίας. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Οἱ δηλωταὶ τῶν γαιῶν τούτων, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τῶν σεισμῶν κατεστράφησαν ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, καταδιώκονται ἀπὸ πολλοῦ καὶ νῦν ἔτι νὰ πληρώσωσιν ἐτησίας καὶ παγίας δόσεις ἀπὸ τοῦ ἔτους 1894 καὶ πρόσθετον φόρον καὶ τόκον διὰ τὰς ὑπὸ τῆς θαλάσσης καλυφθείσας γαίας! Φαντάσθητε, Κύριοι, ποία εἶναι ἡ θέσις αὐτῶν τῶν δυστυχῶν γεωργῶν καὶ καλλιεργητῶν! Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίᾳ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰς ἀναφορὰς τῶν εἰρημένων κατοίκων, οἵτινες ὑπέβαλον τοιαύτας πρὸ πολλοῦ χρόνου, τὰς ἐκθέσεις τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας καὶ ὅλων τῶν ἀρχῶν Λοκρίδος, διὰ τῶν ὁποίων ἐκθέσεων πιστοποιοῦνται ταῦτα πάντα, καὶ συνιστῶνται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ παρακαλέσω, λέγω, τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, ὅπως λάβῃ ἓν μέτρον σωτήριον δι’ αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς. Καὶ ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι οὐδὲν ἄλλο σωτήριον μέτρον εὑρίσκω ἐγὼ παρὰ νὰ εὐαρεστηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ συντάξῃ καὶ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπιψήφισιν, ὅπως ἀπαλλαγῶσιν οἱ δηλωταὶ οὗτοι τῶν εἰρημένων γαιῶν τῆς πληρωμῆς τοῦ ἀδίκου τούτου φόρου. Ὑποβάλλω ἔγγραφον τὴν ἐπερώτησίν μου, καὶ παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ τὴν ἀποστείλῃ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§28ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσαι εἶναι αἱ γαῖαι αὗται;

§29Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὅλον θὰ ἦναι περὶ τὰς 2,000 στρέμματα, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὅλαι αἱ γαῖαι αὗται δεδηλωμέναι. Καὶ ἂν δ’ ἔτι πρόκειται νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον ποσόν τι μικρὸν, φρονῶ, ὅτι ἐντὸς τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐναντία γνώμη περὶ τοῦ δικαίου τῆς συστάσεώς μου ταύτης. Ἐπίσης διὰ βραχέων θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἐγγράφου ἐπερωτήσεως ἐπὶ ἑτέρου ζητήματος σχετικοῦ. Ὅτε ἐγένοντο οἱ σεισμοὶ, ἅπας ὁ πεπολιτισμένος κόσμος καὶ οἱ ἁπανταχοῦ φιλάνθρωποι εἰσέφεραν διάφορα χρηματικὰ ποσὰ ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ παθόντων Λοκρῶν, ὡς δ’ ἐνθυμοῦμαι, κατὰ τὸ 1895, ὅτε ἤμην καὶ τότε Βουλευτὴς, ὑπῆρχον ἐν τοῖς ταμείοις τῆς Ἐθνικῆς καὶ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης περὶ τὰς 680,000 δραχμαὶ πρὸς διανομὴν ἢ πρὸς κατασκευὴν κοινωφελῶν ἔργων. Ἔκτοτε δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρακαθήσω ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, καὶ ἀγνοῶ τί ἐγένοντο τὰ χρήματα ταῦτα καὶ πῶς διετέθησαν, νῦν δ’ ἔχω ἐντολὴν τῶν συμπολιτῶν μου νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐν καιρῷ, ἀφοῦ λάβῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, ἂν ὑφίσταταί τις ἐπιτροπὴ, ἂν ὑπάρχουσι κεφάλαιά τινα, καὶ πόσα καὶ ποῦ εὑρίσκονται ταῦτα κατατεθειμένα, καὶ πῶς διετέθησαν τὰ μέχρι τοῦδε δαπανηθέντα. Καὶ τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην παραδίδω γραπτὴν, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει μεριμνήσει, ἵνα παράσχῃ τὰς ζητουμένας πληροφορίας.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§31Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι Βουλευταὶ, ἀναγνωρίζω πληρέστατα τὴν ἀνυπομονησίαν οὐ μόνον ὑμῶν, ἀλλὰ καὶ παντὸς τοῦ Πανελληνίου, ὅπερ ἀναμφιβόλως προσδοκᾷ, ὅτι νέα περίοδος πραγμάτων, νέα περίοδος μελετῶν ἐπιβάλλει τὴν ὑποβολὴν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου μέτρων συντελεστικῶν πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Τὴν ἀπαίτησιν ταύτην, Κύριοι, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀναγνωρίσασα πάντοτε ἡ μερὶς, μεθ’ ἧς συντάσσομαι καὶ συμπράττω ἐν τῇ Βουλῇ, ἐπηγγέλθη, ὅτι θέλει ὑποβάλει μέτρα κατάλληλα, δι’ ὧν θέλει δυνηθῆ, συμφώνως πρὸς τὰς δυνάμεις τὰς οἰκονομικὰς τῆς χώρας, νὰ διαρρυθμίσῃ τὰ τοῦ στρατοῦ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ δυνηθῇ οὗτος, ἂν μὴ ν’ ἀνταποκριθῇ πληρέστατα εἰς πάσας τὰς προσδοκίας, τὰς ὁποίας δικαίως θὰ ἐπεθύμει τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἴδῃ πραγματοποιουμένας ἐν ταῖς στρατιωτικαῖς δυνάμεσι τῆς χώρας, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ ἴδῃ τὰς πρώτας ἀρχὰς, τὰς πρώτας βάσεις, ἐφ’ ὧν βασιζόμενος ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατεύματος θέλει δυνηθῆ, προϊόντος τοῦ χρόνου, νὰ φθάσῃ ἡμέραν τινὰ — καὶ αὕτη νὰ ἦναι ὡς οἷόν τε συντομωτέρα — νὰ φθάσῃ, λέγω, εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐλπίσῃ, ὅτι τὰ συμφέροντα τῆς χώρας δὲν θέλουσι πλέον διακινδυνεύσει. Βεβαίως ὁ ἀτυχὴς πόλεμος, ὃν διεξηγάγομεν, πάντας ἐλύπησε τούς τε ἔσω καὶ ἔξω Ἕλληνας· ἀλλ’ εἶναι ἀφ’ ἑτέρου ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὰ ἐκ τοῦ πολέμου διδάγματα κατέστησαν ἐν ταὐτῷ ἐπιβλητικὴν τὴν ἀνάγκην τῆς λήψεως μέτρων πρὸς συγκρότησιν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας κατὰ τρόπον παρέχοντα τὴν ἐλπίδα τῆς ἀποτροπῆς ἐν τῷ μέλλοντι παρομοίων κινδύνων. Περὶ τῶν μέτρων τούτων ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέρος, ἐνόμισεν ὅτι ταχίστη ἐπεβάλλετο ἡ μέριμνα. Σήμερον δὲ ὑποβάλλω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς μέρος τῶν μέτρων τούτων, ἐλπίζων ὅτι μέχρι τῆς λήξεως τῆς Συνόδου ταύτης θέλω δυνηθῆ νὰ ὑποβάλω καὶ ἕτερα, ὑπὲρ ὧν ἐξαιτοῦμαι τὴν εὐμενῆ ὑμῶν ψῆφον. Γνωρίζετε, ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας δὲν ἐπιτρέπουσιν οὔτε μακρὰν θητείαν, ὡς εἰς ἄλλα Κράτη, οὔτε τὴν συντήρησιν μεγάλων δυνάμεων ἐπὶ μακρὸν ὑπὸ τὰ ὅπλα, διότι τοῦτο ἤθελε φέρει ταχέως τὴν οἰκονομικὴν ἐξάντλησιν τῆς χώρας καὶ συνεπῶς ἠθέλομεν ὑποχρεωθῆ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς μέτρα οἰκονομικὰ μειοῦντα τὰς στρατιωτικὰς αὐτῆς δυνάμεις. Διὰ τοῦτο ἀπαραίτητον ἐκρίθη, ὅπως ἡ γενικὴ στρατολογία, ἥτις ἐπ’ ἐσχάτων εἶχε καταντήσει λέξις κενὴ, τεθῇ ἐν ἐνεργείᾳ. Ἀλλ’ ἵνα ἔχωμεν γενικὴν στρατολογίαν, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν διάρκειαν τῆς θητείας· διότι, ὡς γινώσκετε, ἐὰν λάβητε τὸν μέσον ὅρον ἐκ τοῦ μητρώου τῶν ἀρρένων τῶν ἐγγεγραμμένων ἐπὶ μίαν πενταετίαν, ἐν αὐτοῖς ὁ μέσος ὅρος τούτων ἀνέρχεται εἰς 24,000 ἕως 25,000 ἄνδρας. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαλλασσομένων καὶ ἐξαιρουμένων οὐ μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ καὶ ἐν ἄλλοις ἔθνεσιν, ἰδίᾳ ἐν Γαλλίᾳ, δὲν ὑπερβαίνει τὴν ἀναλογίαν τῶν 30–35% ἐπὶ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν κληρωτῶν. Ἀφαιρουμένων τούτων, ἀπομένουσι 17,000 ἕως 18,000 ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουσι νὰ κληθῶσιν ὑπὸ τὰ ὅπλα ἀνεξαιρέτως. Ἐὰν οὗτοι ἤθελον διατηρηθῆ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἐπὶ μίαν διετίαν, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι θὰ εἴχομεν ὑπὸ τὰς σημαίας διαρκῆ δύναμιν 36,000 ἀνδρῶν, τὴν ὁποίαν ἀδυνατεῖ τὸ Κράτος νὰ συντηρήσῃ. Ἀλλὰ πλὴν τούτου πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν εἶναι ἀπαραίτητος ἡ διετὴς θητεία. Πρέπει νὰ εἴπω ὑμῖν, ὅτι καὶ εἰς τοὺς λαοὺς καὶ εἰς τοὺς στρατοὺς ἡ παράδοσις ἔχει μεγάλην δύναμιν. Διαφέρουσιν ὡς πρὸς τοῦτο τὰ Κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐσχηματίσθησαν ὑπὸ νέας ἰδέας, ἄνευ παραδόσεων ἐρριζωμένων, ὅπως εἶναι τὸ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἢ ἡ Ἑλβετία. Τὰς παραδόσεις τηροῦσι τὰ Κράτη ἐκεῖνα, ὅπου οἱ στρατοὶ ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἐθεωροῦντο βασιλικοί, ἡγεμονικοί, ὅπου μισθοφόροι στρατιῶται παρέμενον ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν. Ἀλλ’ ἀπὸ τῶν παραδόσεων ἐκείνων μέχρι σήμερον εἰς ὅλα τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη τὰ πράγματα μετεβλήθησαν, καὶ κατέληξαν εἰς διετῆ ἢ τριετῆ θητείαν. Τὰ Κράτη, ἐν ὅσῳ ἔχουσι τὰ μέσα νὰ δαπανῶσι πρὸς συντήρησιν στρατοῦ πολυχρονίου θητείας, εὐκόλως δὲν μεταβαίνουσιν εἰς τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην εἶναι τὸ ἁρμοδιώτερον, καὶ καθ’ ὃ ἀσκοῦνται ἐπαρκῶς οἱ μέλλοντες νὰ ἐπιτελέσωσι τὸ καθῆκόν των ὡς στρατιῶται ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης τοῦ Κράτους, δὲν κρατοῦνται δὲ ὑπὸ τὰ ὅπλα, εἰμὴ μόνον ὅσοι εἶναι ἀναγκαῖοι ἀπαραιτήτως διὰ τὰς συνήθεις ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ἄλλοτε ἐγένετο ἀπόπειρά τις ἐν Ἑλλάδι ἐξυπηρετήσεως τῆς ἰδέας ταύτης, διαιρεθέντος τοῦ στρατοῦ εἰς στρατὸν ἐκπαιδεύσεως καὶ εἰς στρατὸν ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ αὕτη δὲν ἔφερε τοὺς προσδοκωμένους καρπούς. Εἰς παρελθούσας Βουλευτικὰς Περιόδους μοὶ ἐδόθη, Κύριοι, πολλάκις ἀφορμὴ νὰ ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν, μειοῦντες τὸν χρόνον τῆς διαρκείας τῆς θητείας, καὶ ἀφ’ ἑτέρου μειοῦντες καὶ ἐκείνας τῶν περιστάσεων, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ νόμος ἐπιτάσσει τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν κληρωτῶν, αὐξάνομεν καθ’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀσκουμένων. Ἡ βάσις αὕτη εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία μὲ ὡδήγησεν εἰς τὴν σύνταξιν σχεδίου νόμου, δι’ οὗ τροποποιεῖται ὁ ἰσχύων περὶ στρατολογίας νόμος. Διὰ τῶν τροποποιήσεων τούτων δὲν θέλουσι προσέλθει πρὸς ἄσκησιν μόνον οἱ λόγῳ σωματικῆς ἀνικανότητος ἐξαιρούμενοι, οἱ δ’ ἔχοντες λόγους ἀπαλλαγῆς, ἀσκούμενοι ἐπὶ τετράμηνον καὶ μετὰ τοῦτο καταβάλλοντες τὸ ἐπιβαλλόμενον αὐτοῖς ἀντισήκωμα, θέλουσιν ἀπέρχεσθαι εἰς τὰς ἑστίας των. Ἀλλὰ δὲν εἶναι οὗτοι μόνον οἱ μετὰ τὴν τετράμηνον ἄσκησιν ἀπερχόμενοι, ἀλλὰ πρὸς τούτοις καὶ οἱ πλεονάζοντες τῆς τηρουμένης ὑπὸ τὰς σημαίας δυνάμεως, δυνάμεως ἥτις δὲν θέλει ὑπερβαίνει τὰς ἀπολύτους ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Οἱ τελευταῖοι οὗτοί εἰσιν οἱ διαθέσιμοι. Οὕτω δὲ ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως, καθ’ ἣν ἡ ἐφεδρεία τίθεται ἐπὶ ποδὸς πολέμου, τὸ στράτευμα δὲν θέλει πιέζεσθαι ὑπὸ πληθύος ἀγυμνάστων ἀνδρῶν, οὓς ὁ λαὸς ὀνομάζει ἀπαλλαγέντας καὶ οἵτινες δύνανται νὰ παραβληθῶσι πρὸς βαρεῖαν σφαῖραν δεδεμένην εἰς τοὺς πόδας τοῦ στρατοῦ. Ἄνδρες οὐδόλως ἀσκηθέντες, οὐδεμίαν ἔχοντες ἔννοιαν πειθαρχίας, οὐδὲ τὸ ὅπλον λαβόντες ποτὲ ἀνὰ χεῖρας, ὅσον καὶ ἂν ἐμπνέωνται ὑπὸ τοῦ αἰσθήματος τῆς φιλοπατρίας, δὲν δύνανται ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ στρατεύματος. Ἡ ἔλλειψις τῆς πειθαρχίας καθιστᾷ τὸν στρατὸν κυρίως οὐχὶ ἀξιόμαχον· διότι καλὴ εἶναι ἡ ἄσκησις, ἀλλὰ καλλίστη πάντων εἶναι ἡ πειθαρχία. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἀσκῶνται καὶ οὗτοι ἐπί τινα χρόνον. Διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται, ἔκρινα ὅτι ἐπεβάλλετο νὰ μεταβληθῇ καὶ ὁ χρόνος τῆς προσκλήσεως τῶν στρατευσίμων· κρατοῦντες δ’ ἐπὶ 16 μῆνας τοὺς στρατευσίμους ὑπὸ τὰς σημαίας, ἔχομεν ἐπὶ τέσσαρας μῆνας τὰς δύο ἡλικίας συνυπηρετούσας ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ. Οὕτω δὲ δυνάμενοι νὰ καλέσωμεν 18 χιλιάδας ἀνδρῶν, θὰ ἔχωμεν ὑπὸ τὰς σημαίας 36 χιλιάδας· καλούμενοι δὲ οὗτοι τὴν 1 Φεβρουαρίου ἑκάστου ἔτους, θέλουσι συνασκεῖσθαι μετὰ τῶν ἀπὸ τοῦ προηγουμένου ἔτους ὑπηρετούντων, μεταλαμβάνοντες τῆς τε ἐννοίας τῆς πειθαρχίας καὶ καθοδηγούμενοι εἰς τὰς ἀσκήσεις αὐτῶν. Τὸ ἀπὸ Φεβρουαρίου μέχρι τέλους Μαΐου τετράμηνον χρονικὸν διάστημα εἶναι διὰ τὸ κλῖμα ἡμῶν χρησιμωτάτη ἐποχὴ πρὸς ἄσκησιν, ὁ δὲ μὴν Μάϊος θέλει χρησιμεύσει διὰ γενικὰς ἀσκήσεις, μεθ’ ὃ οἱ τοῦ προηγουμένου ἔτους κληρωτοὶ θέλουσιν ἀπέλθει εἰς τὰς ἑστίας των, θέλουσι δὲ μετὰ τούτων συναπέλθει καὶ οἱ τυχόντες ἀπαλλαγῆς καὶ οἱ πλεονάζοντες διαθέσιμοι. Εἶμαι τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς στρατηγὸς Σμολένσκης διετύπωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἔχομεν ὑλικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον τιμῆς καὶ ἱκανὸν νὰ παράσχῃ εἰς τὸν τόπον ἐλπίδας βελτίονος μέλλοντος· ἀλλὰ τὸ ὑλικὸν τοῦτο,—καὶ ἐννοῶ τοὺς ἀξιωματικοὺς—ὅσον καὶ ἂν ἦναι καλὸν, δὲν δύναται νὰ μορφώσῃ ἡ κατ’ ἰδίαν μελέτη, ἀλλ’ ἀπαραίτητον εἶναι νὰ συμπληρωθῇ αὕτη διὰ τῆς ἐν τῷ πεδίῳ ἀσκήσεως, ὅπου ὁ ὀφθαλμὸς ἀσκεῖται καὶ ὁ νοῦς ἀντιλαμβάνεται τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας τοῦ διαστήματος καὶ τοῦ χρόνου. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὰ περὶ μεταβολῆς τοῦ στρατολογικοῦ νόμου καὶ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν νομίζω ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως ἐφεδρείαν ἠσκημένην. Ἵνα δὲ μὴ μακρηγορῶ, προσθέτω πρὸς συμπλήρωσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ τροποποιοῦν τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, θέλει ἐπακολουθήσει ἕτερον, τροποποιοῦν τὸν νόμον περὶ ἐφεδρείας. Ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ τῆς ἐφεδρείας, εἶναι τελείως ἀκατάρτιστα· εἶναι ἀνάγκη διὰ τὸν στρατὸν τὸν ἐφεδρικὸν, νὰ καταρτίσωμεν αὐτὸν κατὰ περιφερείας—περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις·—θέλομεν δὲ συνδυάσει τὰ πράγματα οὕτως, ὥστε ὁ στρατὸς ὁ ἐνεργὸς νὰ δύναται ἐν πάσῃ στιγμῇ νὰ ᾖ τὸ κέντρον, τὸ σημεῖον, περὶ τὸ ὁποῖον οἱ ἔφεδροι θέλουσι συγκεντρωθῆ. Καὶ τῆς μελέτης ταύτης τὰ πορίσματα θέλομεν εἰσαγάγει εἰς τὸν νόμον περὶ ἐφεδρείας. Ὅτι δέον νὰ δεχθῶμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἀρχὴν τῆς περιφερικῆς στρατεύσεως, εἶναι ἀναμφισβήτητον· καὶ ἔχομεν μὲν τὸ σπέρμα ταύτης ἐν τῷ στρατολογικῷ ἡμῶν νόμῳ, ἀνάγκη ὅμως νὰ ἐπεκταθῇ καὶ συμπληρωθῇ. Διὰ τῆς τοιαύτης τροπολογίας, —τὴν ὁποίαν δὲν ὑποβάλλω σήμερον, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν ἐλπίζω ἐντὸς ὀλίγου νὰ ὑποβάλω, —θέλομεν δυνηθῆ προσθέτως, ὀψέποτε θελήσωμεν νὰ καλέσωμεν ἡλικίας τινὰς πρὸς ἄσκησιν, νὰ καλέσωμεν αὐτὰς ἐν μιᾷ περιφερείᾳ, θέλομεν δυνηθῆ νὰ συγκαλέσωμεν αὐτὰς ἄνευ μεγάλης δαπάνης καὶ ἄνευ μεγάλης ἀπασχολήσεως ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτῶν. Εἶναι ἀνάγκη δὲ νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τούτου, διότι, εὐθὺς ὡς δυνηθῶμεν νὰ προμηθευθῶμεν νέον ὁπλισμὸν, δὲν ἀρκεῖ, ἵνα ἀσκήσωμεν δι’ αὐτοῦ τοὺς ἐν τῷ τακτικῷ στρατῷ ὑπηρετοῦντας, ἀλλὰ πρέπει καὶ τοὺς ἐφέδρους νὰ σπεύσωμεν νὰ ἀσκήσωμεν, οὐδὲ δυνάμεθα νὰ περιμείνωμεν ἐπὶ δεκαετίαν ὅλην, ἵνα διέλθωσιν ἐκ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ ὅλοι οἱ νέοι ἔφεδροι. Διὰ τοῦτο εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς τοιαύτης ἀσκήσεως. Ταῦτα λέγω ἐν συντόμῳ περὶ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖται ὁ περὶ στρατολογίας νόμος· ὅταν δὲ μελετηθῇ ὑφ’ ὑμῶν, θέλομεν τότε ἐπ’ αὐτοῦ συζητήσει...

§32ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλετε, μήπως σᾶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε ὀλίγας λέξεις, ἵνα μᾶς δώσητε μικρὰν νύξιν;

§33Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Μάλιστα. Καὶ σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μοὶ ἐδώκατε ἀφορμὴν νὰ τὸ ἐνθυμηθῶ. Γνωρίζετε ὅτι κατ’ ἔτος καλοῦμεν 11,000 περίπου ἄνδρας ὑπὸ τὰς σημαίας, τηροῦντες τούτους ἐπὶ δύο ἔτη, ἤτοι ἐπὶ 24 μῆνας. Δαπανῶμεν δι’ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν...ἂς εἴπωμεν τὸν ἀφῃρημένον ἀριθμὸν 24. Ἐὰν κρατήσωμεν αὐτοὺς, ὡς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προβλέπεται, 16 μόνον μῆνας, θὰ ἔχωμεν ἀκριβῶς δαπάνην διὰ τὴν ἐκγύμνασιν ἑκάστου στρατευσίμου 16, ἑπομένως ἔχομεν τὰ ⅔ τῆς δαπάνης. Ἐκ τῆς δαπάνης λοιπὸν, τὴν ὁποίαν ὑφιστάμεθα, ἵνα ἐκπαιδεύσωμεν τοὺς στρατευσίμους, θέλομεν ἔχει μείωσιν κατὰ ⅓. Τὸ ⅓ τοῦτο διαθέτοντες ὑπὲρ αὐξήσεως τῶν 11,000, ἤτοι λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ⅓ εἶναι περὶ τὰς 4,000, ἔχομεν ἀμέσως 15,000. Τοιουτοτρόπως ἄνευ αὐξήσεως δαπανῶν οὐδὲ κατὰ ἓν λεπτὸν δυνάμεθα νὰ αὐξήσωμεν τὸν στρατὸν κατὰ 4,000. Ἀπομένει εἰς ἡμᾶς ἡ ἄσκησις 3,000 εἰσέτι ἀνδρῶν. Λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἑκάστου ἀνδρὸς ἡ ἄσκησις, συντήρησις, ἱματισμὸς καὶ λοιπὰ στοιχίζει περὶ τὰς 800 δραχμὰς ἐτησίως, εἰς ἄλλα δὲ Κράτη 1000 καὶ 1200...

§34Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν;

§35Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὄχι. Μόνον περὶ τῶν στρατιωτῶν ὁμιλῶ, διότι δὲν ἔχομεν αὔξησιν στελεχῶν. Ἡ δαπάνη μάλιστα διὰ τοὺς ὁπλίτας εἶναι πολὺ ἐλάσσων τοῦ ποσοῦ τούτου... Θὰ εἴχομεν λοιπὸν διὰ τὴν προσθήκην ταύτην τῶν 3,000 ἀνδρῶν αὔξησιν δαπάνης 2,400,000 περίπου δραχ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ περὶ μειώσεως τοῦ ποσοῦ τούτου, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἶναι σημαντικὸν καὶ ἱκανὸν νὰ δειλιάσῃ πάντα ἐξ ἡμῶν, καὶ μάλιστα τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν προνοεῖ κατὰ τοῦτο, ὅτι μετὰ τὸ τετράμηνον δὲν παραμένει ὁλόκληρος ὁ ἀριθμὸς ἀνδρῶν, καθ’ ὃν ἐπαυξάνεται ἡ ἐτησία στράτευσις, ἀλλὰ μένει μόνον ὁ ἀριθμὸς ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἠθέλομεν κρίνει χρήσιμον διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας καὶ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐὰν λοιπὸν ἀρκεσθῶμεν εἰς ἕνα ἀριθμὸν 12,000 ἀνδρῶν, ἐπανερχόμεθα εἰς μίαν διάταξιν παλαιὰν περὶ τῶν διαθεσίμων, οὓς ἐκαλοῦμεν ἄλλοτε ἐπὶ τρίμηνον καὶ ἤδη καλοῦμεν ἐπὶ τετράμηνον, Τοιουτοτρόπως λοιπὸν ἡ δαπάνη θὰ περιορισθῇ εἰς ποσὸν, ὅπερ δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὸ ποσὸν τῶν 1,200,000 δραχμῶν...

§36ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὲν προστίθεται ἐνταῦθα ἡ δαπάνη ἡ προερχομένη ἐκ τῆς μειώσεως ἕνεκα τῆς μὴ εἰσπράξεως τοῦ ποσοῦ τῶν 1,350,000 περίπου, τὰς ὁποίας ἐτησίως, καὶ μάλιστα κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος 1902, εἰσεπράξατε ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ ἀπαλλαγῶν;

§37Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τοῦτο δὲν συμβαίνει, διότι αἱ ἀπαλλαγαὶ δὲν ἠλαττώθησαν εἰς βαθμὸν, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν ἀπαλλαγάς· μόνη διαφορὰ εἶναι, ὅτι δὲν ἀπαλλάσσονται ἐντελῶς. Θὰ ἔλθωσι πάντες νὰ ἀσκηθῶσι τὸ τετράμηνον· ἀλλὰ διατηροῦντες τὸ δικαίωμα νὰ ἐπανέλθωσι μετὰ τετράμηνον εἰς τὰς ἑστίας των δὲν θὰ ἀπολαύσωσι τοῦ εὐεργετήματος τούτου ἄνευ ἀντισηκώματος, τὸ ὁποῖον μένει πρὸς εἴσπραξιν. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἶναι ἄξιον πολλῆς μελέτης. Μετὰ τοῦτο ὑποβάλλω, Κύριοι, εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς ἕτερον νομοσχέδιον, «περὶ συστάσεως ταμείου ὑλικοῦ πολέμου». Τὸ ταμεῖον ὑλικοῦ πολέμου δὲν εἶναι νέα ἰδέα· ἀπὸ τοῦ 1891 εἶχεν ἤδη ἀναγγείλει τοῦτο εἰς τὴν τότε Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὁποίου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετῶ ὡς τμηματάρχης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἔκτοτε τὸ θέμα τοῦτο εἶχε μελετηθῆ. Ἡ ἀνάγκη συστάσεως ἰδιαιτέρου ταμείου πρὸς προμήθειαν τῶν ἀπαιτουμένων ὑλικῶν πολέμου εἶναι τόσον ἐρριζωμένη εἰς τὴν πεποίθησιν πάντων ἡμῶν, ὥστε περὶ τῆς ἀνάγκης ταύτης εἶναι περιττὸν νὰ ὁμιλήσω. Ὅτι ἀναμφισβητήτως ὁ ἑκάστοτε συντασσόμενος Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους δὲν δύναται νὰ μεριμνᾷ περὶ τῶν ἀναγκαίων προμηθειῶν ὑλικοῦ πολέμου μονίμως, εἶναι ἀναμφισβήτητον· ὁτὲ μὲν περιστάσεις ἀφορίας, ὁτὲ δὲ ἄλλοι λόγοι ἀναγκάζουσι τοὺς συντάσσοντας τὸν Προϋπολογισμὸν νὰ μὴ δύνανται νὰ θέσωσιν ἐν ἐνεργείᾳ τὴν ἐπιθυμίαν των νὰ περιλάβωσι δαπάνας διὰ τοῦτο, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, καὶ ἂν τοῦτο ἤθελε καταστῆ δυνατὸν καὶ ἂν οἱ συντάσσοντες τὸν Προϋπολογισμὸν ἤθελον πεισθῆ, ὅτι ἐπὶ μίαν σειρὰν ἐτῶν, δύο ἢ τριῶν ἐτῶν, θὰ ἠδύναντο νὰ περιλάβωσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσότητα 1,000,000 δι’ ὁπλισμὸν, δὲν δύναται νὰ προέλθῃ εἰς συμφωνίαν τὸ Κράτος σπουδαίας παραγγελίας ὁπλισμοῦ, διότι παραγγέλλον μικρὸν ἀριθμὸν ὅπλων δὲν θὰ ἐπιτύχῃ ὅρους ἐπωφελεῖς· δέον ἑπομένως νὰ προβῇ εἰς μεγάλην παραγγελίαν, εἰς τοιαύτην δὲ δὲν δύναται νὰ προβῇ, ἐν ὅσῳ δὲν γνωρίζει, ἂν μετὰ τρία ἢ τέσσαρα ἔτη θὰ δυνηθῇ νὰ περιλάβῃ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀνάλογον ποσόν. Εἰδικοὶ πόροι προβλέπονται, δι’ ὧν θέλει καταρτισθῆ τὸ ταμεῖον ὑλικοῦ πολέμου. Καὶ ὡς πρῶτος πόρος οὐσιωδέστατος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ὀνομασθῇ εἰσφορὰ τοῦ Κράτους. Ἡ εἰσφορὰ αὕτη βεβαίως θέλει ἀφαιρεθῆ ἀπὸ ἄλλας ἀνάγκας τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, εἶναι δὲ αὗται τὰ ἀντισηκώματα καὶ τὰ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τῆς στρατολογίας εἰσπραττόμενα. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἦτο τὸ μὲν παρελθὸν ἔτος 1,350,000 περίπου, τὸ τρέχον δ’ ἔτος ὑπελογίσθη εἰς 1,400,000. Ἐκ τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἔχω κάμει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλα, ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν θὰ μειωθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο σημαντικῶς. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν διερρυθμίσθη τὸ νομοσχέδιον, ἐλπίζω, ὅτι δὲν προκαλεῖ ἐλάττωσιν τῶν εἰσοδημάτων ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Παρέρχομαι ἄλλους τινὰς πόρους, οἱ ὁποῖοι ἐπίσης ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Κράτους διατίθενται, καὶ ἔρχομαι εἰς ἕτερόν τινα, ὁ ὁποῖος ὑποθέτω ὅτι δύναται νὰ ἦναι οὐσιώδης. Οὗτος εἶναι τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ τῆς πυρίτιδος. Εἶναι γνωστὴ, Κύριοι, ἡ αὔξησις τῆς καταναλώσεως, ἥτις λαμβάνει χώραν σήμερον ἐν πάσῃ Ἐπικρατείᾳ ἕνεκα τῆς ἀναπτύξεως τῶν οἰκοδομικῶν ἐργασιῶν. Αἱ οἰκοδομικαὶ ἐργασίαι, ἡ κατασκευὴ δημοσίων ἔργων, αἱ μεταλλευτικαὶ ἐργασίαι φέρουσι σήμερον τοιαύτην κατανάλωσιν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, κατὰ τὸ πλεῖστον μὲν μέρος εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, κατὰ μέγα δὲ μέρος κατασκευαζομένων ἐνταῦθα, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ ἐκ τοῦ μονοπωλίου τούτου ἔσοδον ἔσται σπουδαῖον. Δὲν δύναταί τις δὲ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἐργασία τῆς κατασκευῆς ἐκρηκτικῶν ὑλῶν εἶναι ἐκ τῶν ἐργασιῶν ἐκείνων, τὰς ὁποίας δὲν πρέπει νὰ θίξωμεν, ἵνα μὴ ἀποστερήσωμεν μέγαν κύκλον ἀνθρώπων τῆς ἐργασίας των, διότι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι πάλιν θέλουσιν ἀπασχοληθῆ, εἶναι δὲ ἀδιάφορον, ἂν θέλουσιν ἀπασχοληθῆ ὑπὸ τοῦ Α ἢ ὑπὸ τοῦ Β ἢ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι αἱ χεῖρες αὗται πάντοτε θέλουσιν ἀπασχοληθῆ. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ τεθῇ ἐν ἀμφιβολίᾳ, εἶναι τὸ περὶ τῶν κεφαλαίων τῶν διατεθειμένων μέχρι τοῦδε εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην. Τὰ κεφάλαια ταῦτα δὲν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ μᾶς ἀποτρέψωσιν ἀπὸ τῆς ἰδέας τοῦ νὰ εἰσαγάγωμεν τὸ μονοπώλιον τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ τῆς πυρίτιδος...

§38ΛΕΩΝ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ ἀποζημιώσεις θὰ ἦναι πολλαί;

§39Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Βεβαίως θὰ ληφθῇ πρόνοια· θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον ἰδιαίτερον, διότι δὲν δύναται τὸ παρὸν νομοσχέδιον νὰ προνοήσῃ περὶ τούτου. Ὁ τρόπος τῆς διαχειρίσεως τοῦ ταμείου τούτου περιγράφεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ...

§40Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ πόροι;

§41Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Περὶ τὰ 2,500,000.

§42ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἔχει ἄλλους πόρους;

§43Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἄλλους τινὰς ἀσημάντους. Ἐπίσης εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο μεταβαίνουσι τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι κατατεθειμένα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐξ ἄλλου νόμου, περὶ τὸ 1,000,000. Θὰ σᾶς προσθέσω ὀλίγας λέξεις ἀκόμη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διασκευὴν τοῦ νόμου, ὅτι προσεπάθησα, ὥστε ὁ νόμος οὗτος νὰ βαίνῃ παραλλήλως πρὸς τὸν ἕτερον νόμον, τὸν «περὶ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου», οὕτως ὥστε αἱ διατάξεις αὐτοῦ εἶναι κατά τι προσόμοιαι πρὸς τὰς διατάξεις ἐκείνου...

§44Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Παρακαλῶ. Λέγοντες «ὑλικοῦ», ἐννοεῖτε ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ, ἢ ἐν γένει παντὸς ὑλικοῦ;

§45Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ περιγράφει ποῖα εἶναι τὰ ὑλικὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ προμηθεύωνται ἐκ τοῦ ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου.

§46Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὲ συγχωρεῖτε; Ὁ νέος νόμος περὶ στρατολογίας πότε θὰ ἐφαρμοσθῇ;

§47Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ὁ νόμος ὁ ὑφιστάμενος, ὡς γνωρίζετε, ὑποχρεοῖ ἡμᾶς, ἀπὸ τοῦ ἑπομένου μηνὸς νὰ ἀρξώμεθα τῆς φροντίδος περὶ κληρώσεως. Γνωρίζετε ὅτι ἡ κλήρωσις γίνεται τὸν Ἀπρίλιον· συνεπῶς ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς σπουδῆς, μετὰ τῆς ὁποίας θὰ ψηφισθῇ ἢ ὄχι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἡ πρόνοια τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀναστείλῃ τὴν κλήρωσιν, ἥτις, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑποβάλλω, δὲν γίνεται κατὰ τὸν Ἀπρίλιον, ἀλλὰ κατὰ τὸν Αὔγουστον. Ὑπάρχουσι δὲ καί τινες μεταβολαὶ εἰς τὸν τρόπον τῆς κληρώσεως, καθιστῶσαι αὐτὴν εὐχερεστέραν καὶ ἧττον δαπανηράν· διότι, ὅσοι ὑπήρξατε Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, δύνασθε νὰ γινώσκητε, ὅτι μεγάλα ποσὰ ἐδαπανῶντο διὰ τὰς περιοδείας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων κλπ. Ὑπάρχουσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι καθιστῶσι τὴν κλήρωσιν οἰκονομικωτέραν, καὶ εὐκολύνουσι καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν...

§48Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ προσέρχωνται δὲ οἱ κληρωτοὶ πότε;

§49Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τὴν 1ην Φεβρουαρίου.

§50Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὥστε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1904.

§51Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ φροντίσωμεν ἐγκαίρως, ὥστε νὰ ἀναβληθῇ ἡ κλήρωσις τὸν Ἀπρίλιον, καὶ νὰ γείνῃ ἡ προσέλευσις τῶν κληρωτῶν κατὰ τὸν ἑπόμενον Φεβρουάριον. Περὶ αὐτοῦ ἔχω μεριμνήσει ἐπίσης ἐν ἰδιαιτέρῳ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλω εὐθὺς ὡς ἴδω, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ἀναστολὴ τῆς κληρώσεως. Εἴμεθα εἰς καιρόν. Θέλω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν κ. ἐκ Βονίτσης Βουλευτήν. Ἡ ἐρώτησις ὑμῶν, κύριε Βουλευτὰ, ἀποβλέπει εἰς τὸ ἀκόλουθον· μὴ τυχὸν πᾶσα δαπάνη σήμερον προβλεπομένη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ μεταβαίνῃ εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ ὑλικοῦ πολέμου. Ἀκριβῶς περὶ τούτου προενοήσαμεν. Ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον συνεζήτησα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κ. Πρόεδρος, καίτοι Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ ὑπεχρέωσεν ἀκόμη νὰ περιορίσω τὰ ὅρια τῶν προμηθειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωνται ἐκ τοῦ ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, καὶ ἐπέμεινεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα πλείονες ἐπιβαρύνσεις μείνωσιν εἰς τὸν τακτικὸν Προϋπολογισμόν· ἑπομένως προσεπαθήσαμεν, ὥστε ἀληθῶς ὑλικὸν πολέμου καὶ μόνον νὰ ἦναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ ταμεῖον τοῦ ὑλικοῦ πολέμου. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι εἶχον περιλάβει διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦ ⅛ τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ἐνιαυσίου ἠδύνατο νὰ διατεθῇ ὑπὲρ ἱππωνείας, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος εἶπεν, ὅτι αὐτὴ εἶναι τακτικὴ δαπάνη, καὶ πρέπει νὰ τὴν ἀφαιρέσωμεν. Ἤθελε νὰ καταστήσῃ μᾶλλον δυνατὴν τὴν λειτουργίαν τοῦ ταμείου πρὸς τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον συνιστᾶται, καὶ συνεμορφώθην μὲ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Προέδρου, καὶ ἀφήρεσα καὶ τὴν ἱππωνείαν. Ὥστε ἐλπίζω, ὅτι ἀποκρίνομαι ἀκριβῶς εἰς τὴν ἰδέαν ὑμῶν.

§52Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν ἄλλην ἐρώτησιν;

§53Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εὐχαρίστως.

§54Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Περὶ ὑπαξιωματικῶν λαμβάνετε πρόνοιαν; Περιορίζοντες τὴν θητείαν εἰς 11 μῆνας, νομίζετε, ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἔχητε τοὺς ἀναγκαίους ὑπαξιωματικούς;

§55Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, κύριε Βουλευτά. Ἠξεύρετε, ὅτι ἡ μακρὰ διαμονὴ ἐν τῷ στρατεύματι τῶν ὑπαξιωματικῶν ἠσφαλίσθη ἐν μέρει διὰ νόμων ψηφισθέντων κατὰ τὸ 1896. Διάφοροι εὐκολίαι, αἱ ὁποῖαι δίδονται εἰς τοὺς ἀνακατατασσομένους, ἐπιτρέπουσιν εἰς αὐτοὺς τὴν ἀνακατάταξιν· ἐὰν δὲ θέλωμεν νὰ ἀσφαλίσωμεν ἐπὶ μᾶλλον τὴν παραμονὴν αὐτῶν, πρέπει νὰ φροντίσωμεν καὶ περὶ ἱκανοποιήσεως αὐτῶν, καθ’ ὃν χρόνον οὗτοι ἀπέρχονται τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, ἤτοι ὅταν λαμβάνωσι τὴν σύνταξίν των. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἀκριβῶς ἡ θέσις ἐδῶ, ὅπου θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προνοήσωμεν περὶ τούτου· ἄλλως πάντοτε ἐδείχθη διατεθειμένη ἡ Βουλὴ ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ φρονῶ ὅτι καὶ ἄλλας τινὰς εὐκολίας θὰ θελήσῃ εὐχαρίστως νὰ δεχθῇ, προκειμένου νὰ ἀσφαλίσωμεν τὴν παραμονὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ στρατεύματι. Αὐτὴ εἶναι μέριμνα ἄσχετος πρὸς τὴν παροῦσαν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν. Μετὰ τὸ νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως ταμείου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου» ὑποβάλω εἰς ὑμᾶς, Κύριοι, νομοσχέδιον «περὶ σχηματισμοῦ ἀνωτέρων μονάδων τοῦ στρατοῦ». Ὅπως γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, ὑπάρχει ὀργανισμὸς κανονίζων τὰς διαφόρους μονάδας, αἵτινες σήμερον ὑφίστανται. Διὰ νόμου ψηφισθέντος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, καταργηθέντων τῶν Ἀρχηγείων, ἐκανονίσθησαν αἱ 3 Μεραρχίαι, 6 Ταξιαρχίαι καὶ ἡ Γενικὴ Διοίκησις τοῦ στρατοῦ. Ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὅστις προενόησε περὶ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Γεν. Διοικήσεως, συγχρόνως πραγματεύεται δύο διάφορα ζητήματα, τὸ ζήτημα τῆς ἐπιθεωρήσεως καὶ τὸ ζήτημα τῆς διοικήσεως τῶν μονάδων τούτων. Εἰς τὴν σύγχυσιν ταύτην, ἡ ὁποία δὲν εἶχε λόγον ὀργανικὸν, οὐδὲ λόγον ὕλης, παρέσυρε τὸν εἰσηγητὴν ἡ ἰδέα, ὅτι αὕτη θὰ ἦναι πάντοτε ἐν τῷ αὐτῷ προσώπῳ, ὅτι τὸ αὐτὸ πρόσωπον θὰ ἦναι ὁ διοικῶν τὸ στράτευμα καὶ ὁ ἐπιθεωρῶν τὸ στράτευμα. Διὰ τοῦτο συνεχώνευσεν ἐπὶ τὸ αὐτὸ δύο διάφορα καθήκοντα, τὸ τῆς ἐπιθεωρήσεως καὶ τὸ τῆς διοικήσεως. Ἐγὼ ἔκρινα, ὅτι τοιαύτη συνένωσις εἰς τὸν αὐτὸν νόμον δὲν εἶχε κανένα λόγον, καὶ ὅτι ἔδει νὰ χωρισθῶσι τὰ καθήκοντα ταῦτα, καὶ διὰ τοῦτο, Κύριοι, τὸ μὲν τῆς ἐπιθεωρήσεως ἐχωρίσθη, — καὶ περὶ τούτου ὑποβάλλω ἕτερον νομοσχέδιον — τὸ δὲ τῆς διοικήσεως ἢ τοῦ καταρτισμοῦ ἀνωτέρων μονάδων κανονίζεται δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου καταρτίζονται αἱ 3 Μεραρχίαι, κανονίζεται ὁ καταρτισμὸς Ταξιαρχιῶν τοῦ πεζικοῦ, διοικουμένων ὑπὸ τῶν ἀρχαιοτέρων τῶν συνταγματαρχῶν, καταργεῖται ἑπομένως ἡ δημιουργία τῶν 6 ὑποστρατήγων, περὶ ὧν προνοεῖ ὁ νόμος περὶ Γεν. Διοικήσεως, ὡς διοικητῶν τῶν Ταξιαρχιῶν, καὶ ἁπλοποιεῖται ὁ σχηματισμὸς τῶν μονάδων αὐτῶν κατὰ τρόπον ἀνάλογον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας καὶ πρὸς τὰς βλέψεις ἡμῶν. Δὲν σᾶς ἀρνοῦμαι, Κύριοι, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἠθέλετε δημιουργήσει 6 στρατηγούς, ἵνα προσθέσητε αὐτοὺς εἰς τοὺς 3 ἄλλους διοικητὰς τῶν Μεραρχιῶν καὶ εἰς ἕνα ἄλλον Πρόεδρον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ — δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἀνωτέρου ἀρχηγοῦ, τοῦ μέχρι σήμερον λεγομένου Γεν. Διοικητοῦ, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐμὸν ἀλλάσσει ὁ τίτλος, — σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἡ δεκὰς αὕτη τῶν στρατηγῶν μοὶ ἐνέπνεε τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν ἦτο ἢ μόνον ἀλαζονεία, κουφότης δυσανάλογος πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἔπρεπε νὰ ἦναι φειδωλότερον περὶ τὴν ἀπονομὴν τῶν τίτλων, καὶ ἔπρεπε νὰ ἐνθυμηθῶμεν, μετὰ πόσης δυσκολίας ὁ Ἑλληνισμὸς ἀπέδωκε τὸν τίτλον τοῦ στρατηγοῦ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὄντως ὡδήγησαν τὰ Ἑλληνικὰ στρατεύματα, ἵνα καταστήσωσι τὸ ἔδαφος τοῦτο ἐλεύθερον καὶ ἀνεξάρτητον (ἐπιδοκιμασίαι). Ἐνθυμηθῆτε, Κύριοι, ὅτι πολὺ βραδέως ἔλαβον τὸν τίτλον τοῦ στρατηγοῦ ὁ στρατηλάτης τῆς Πελοποννήσου Κολοκοτρώνης καὶ ὁ Καραϊσκάκης. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, Κύριοι, τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἤθελέ τις τολμήσει νὰ μὲ περιβάλῃ μὲ τὸν τίτλον τοῦ στρατηγοῦ, ἤθελον συναισθανθῆ δέος καὶ συστολήν, φοβούμενος νὰ περιβληθῶ τὸ ἔνδυμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μόλις ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπεφάσισε νὰ χορηγήσῃ εἰς τοιούτους ἄνδρας, οἷοι ἐκεῖνοι, ὧν ἐμνημόνευσα. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, θέλω νὰ ἦμαι φειδωλός. Ἀναγνωρίζων τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατεύματος, ὅτι δὲν δύνανται νὰ διοικηθῶσιν ἄλλως μονάδες στρατοῦ, ὡς εἶναι αἱ Μεραρχίαι, παρὰ ὑπὸ στρατηγῶν, ἀναγνωρίζω βεβαίως τὴν ἀνάγκην νὰ δημιουργήσω στρατηγούς, καὶ ἂν δὲν ἔχωμεν ὁμοίους πρὸς ἐκείνους, οὓς τὸ 1821 παρήγαγε, θὰ ἦναι ὅμοιοι πρὸς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ νεωτέρα γενεὰ παρήγαγεν. Ἀλλὰ πάντως περιορίζεται τὸ πρᾶγμα εἰς τοὺς 3 Μεράρχους. Τοῦτο, Κύριοι, θεωρῶ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποδεχθῇ ἡ Βουλὴ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ στρατεύματος. Εἶναι προτιμότερον νὰ θεωρῆταί τις, ὅτι φέρει τὸν τίτλον τοῦ συνταγματάρχου ἀξίως, παρὰ νὰ θεωρῆται ὡς ἐξ ἐπιεικείας στρατηγός. Διὰ τοῦτο, θέλων νὰ ἐπαναφέρω τὰ πράγματα ἐκεῖ, ὅπου τὸ πολίτευμα ἡμῶν ἐπιβάλλει, θέλων νὰ προσέρχηται ἐνώπιον ὑμῶν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μὲ ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν τῷ ἐπιβάλλει τὸ πολίτευμα ἡμῶν, νομίζω ὅτι, ἐὰν ἡ ἑνότης τῆς διοικήσεως εἶναι ἀπαραίτητος, ἐὰν ταύτην πρέπει νὰ διατηρήσωμεν — καὶ διὰ τοῦτο καταρτίζεται ὁ στρατὸς ὁ Ἑλληνικὸς εἰς μίαν στρατηγίαν, εἰς ἓν σῶμα στρατοῦ, corps d’ armée, ὡς θὰ ἔλεγον οἱ Γάλλοι, — ἐναπομένει ὅμως μία διοίκησις ἀνωτέρα τῶν τριῶν Μεραρχιῶν. Τούτου πλέον οὐδέν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἦναι συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα ὁ κεκλημένος νὰ διοικῇ ἐν ὀνόματι τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τὸ στράτευμα (ἐπιδοκιμασίαι), ὁ δὲ στρατηγός, ὁ τὴν στρατηγίαν διοικῶν θὰ ἦναι ὁ πρῶτος διοικῶν τὸ στράτευμα ἀμέσως ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἵνα ὦσιν ἀληθεῖς αἱ διαταγαὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, πρέπει νὰ ἀπορρέωσιν ἀπὸ τῆς συνειδήσεως τούτου, ἀπὸ τῆς πεποιθήσεως τούτου. Ἐὰν δὲν ἀπορρέωσιν ἀπὸ τῆς συνειδήσεως τούτου, ἐὰν δὲν ἀπορρέωσιν ἀπὸ τῶν πεποιθήσεών του, εἶναι ἀνάξιος νὰ κατέχῃ τὸ ἑδώλιον τοῦ Ὑπουργοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§56Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δόξα τῷ Θεῷ, ὅτι ἠκούσαμεν μίαν θαρραλέαν γνώμην!

§57Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, νομοταγὴς, ὡς εἶμαι, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξετέλεσα πιστῶς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον εὗρον πρὸ ἐμοῦ ἰσχύοντα, τὸν νόμον τῆς Γενικῆς Διοικήσεως· δὲν ἀντέστην εἰς αὐτὸν, οὐδὲ προσεπάθησα νὰ καταδολιευθῶ αὐτὸν, οὐδὲ νὰ τὸν ἀποφύγω διὰ πλαγιοδρομιῶν· ὄχι! Ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νόμους τῆς Πατρίδος, νὰ τὸν ἐφαρμόζω πιστῶς, ὡς εἶναι γεγραμμένος, κατὰ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ· ἀλλὰ δὲν ἠδυνάμην ν’ ἀφήσω, οὐδὲ μία ἡμέρα νὰ παρέλθῃ, χωρὶς νὰ ἔλθω ἐνώπιον ὑμῶν καὶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, νὰ διοικηθῇ ὁ στρατὸς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ διοικηθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὄχι διότι ἐγὼ δὲν θέλω, ἢ ὁ διάδοχός μου δὲν θὰ ἦναι εὐχαριστημένος, ἢ καὶ ὁ προκάτοχός μου δὲν ἦτο, ἀλλὰ διότι αἱ στρατιωτικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας εἶναι ὁ εἷς ποὺς, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ ἀσφάλεια τῆς χώρας, ὁ ἕτερος εἶναι αἱ ναυτικαὶ δυνάμεις· ὁ κατὰ θάλασσαν καὶ ὁ κατὰ γῆν στρατός. Ἀλλ’ ἐρωτήσατέ με, παρακαλῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐνέργεια, μελέτη, παρασκευὴ, ὅταν ὁ εἷς δὲν ἔχῃ καμμίαν δύναμιν νὰ πράξῃ τι, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; πῶς θέλετε ν’ ἀποταθῶ πρὸς τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ νὰ εἴπω αὐτῷ: «Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ μελετήσωμεν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀναγκαῖα μεταφορικὰ μέσα διὰ τὸ στράτευμα· πῶς θέλετε μὲ ἀσφαλίσει ἐν πάσῃ στιγμῇ, καὶ ποῖα μέσα θὰ μοὶ παράσχητε;» Τὴν ἐρώτησιν δὲν δύναμαι νὰ ὑποβάλω ὡς ἄτομον, ὡς Ὑπουργός; Ψιλὸς ὁ τίτλος τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ δὲν μοὶ παρέχει τὴν δύναμιν νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τοῦ συναδέλφου μου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Καθόλου! Ἵνα πρὸς τοῦτο προβῶ εἰς συνεννοήσεις ἀποτελεσματικὰς, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχω τὰ ὄργανά μου, τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἐπιτελικήν. Πῶς ἄλλως εἶναι δυνατὸν; Ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶναι τὰ ὄμματα, τὸ φῶς, οἱ ὀφθαλμοὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐγὼ, Κύριοι, θὰ κάμω μίαν παρέκβασιν. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κληθῶ παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς τμηματάρχης τοῦ προσωπικοῦ. Ἐν τῷ χρόνῳ, ὅστις μοὶ ὑπελείπετο ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ τμηματάρχου τοῦ προσωπικοῦ, ἐνόμιζον ὅτι καὶ ἐπὶ ἄλλων τινῶν θεμάτων ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἀσχοληθῶ. Παρεκάλεσα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ μοὶ ἔδωκεν, ἐξ ὧν καταλόγων εἶχε, πάσας τὰς πληροφορίας περὶ τῶν μεταγωγικῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Κράτος, ἁμαξῶν, κάρρων, διτρόχων, τετρατρόχων, ἡμιόνων, ἵππων καὶ καθεξῆς. Αὐτὰ εἶναι ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία καθαρῶς. Ἀλλὰ συγχρόνως καὶ παραλλήλως παρεκάλεσα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν νὰ μοὶ δώσῃ ὅλας τὰς πληροφορίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀπαιτούμεναι, ὅπως βεβαιωθῶ, ποίαν δύναμιν μεταγωγικὴν ἔχει ὁ ἐμπορικὸς ἡμῶν στόλος, ποίαν δύναμιν μεταγωγικὴν ἔχει ὁ Βασιλικὸς ἡμῶν στόλος, εἰς ἄνδρας, ἁμάξας, ἵππους, ὑλικὰ, ἀλλὰ καὶ συνάμα νὰ σκεφθῶ καὶ μελετήσω, ποῖα εἶναι τὰ ἀποβατικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ διαθέτῃ ὁ ἐθνικὸς στόλος. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ ληφθῇ πρόνοια, εἰμὴ διὰ συνεχοῦς, μακρᾶς καὶ συγχρόνου συνεργασίας τῶν Ὑπουργῶν; Ἐγὼ νομίζω ὅτι, ἂν δὲν ἔχῃ πλήρη τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐργάζεσθαι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν—ὡς δὲν τὴν ἔχει σήμερον, διότι ἡ ἐπιτελικὴ ὑπηρεσία ἀνήκει εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν,— ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων θὰ ἦναι ἄσκοπον νὰ ἀσχοληθῇ. Καὶ ἐν τούτοις τὰ θέματα ταῦτα εἶναι οὐσιωδέστατα διὰ τὴν τύχην καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας. Κρίνω περιττόν, Κύριοι, νὰ μακρηγορήσω. Ἐὰν μοὶ χρειασθῇ, θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἀλλὰ βεβαίως νομίζω, ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὸν πόθον τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὸν πόθον πάντων ὑμῶν, ὑποβάλλων σήμερον τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀρτίως καταρτίζεται ἡ ὑπηρεσία τῶν ἀνωτέρων μονάδων τοῦ στρατεύματος, ἀποκαθίσταται δὲ καὶ ἡ ἰσχὺς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν...

§58Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πῶς τὸ ἐπιγράφετε;

§59Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Νομοσχέδιον περὶ σχηματισμοῦ ἀνωτέρων μονάδων τοῦ στρατοῦ.

§60Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Λέγει ὀργανισμόν, κύριε Ὑπουργέ;

§61Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Θὰ σᾶς ὁμολογήσω τὴν ἀλήθειαν, κύριε συνάδελφε, ὅτι περὶ ὀργανισμοῦ ἔχω ὀλίγον ἐναντίαν γνώμην. Ἔχω τὴν γνώμην, κύριε συνάδελφε, ὅτι ὀργανώνειν θὰ εἰπῇ συναρμολογεῖν, συντάττειν πράγματα ὑπάρχοντα. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον χρῆμα δὲν ἔχομεν καὶ ἐφ’ ὅσον ἄνδρας δὲν ἔχομεν, δυνάμεθα νὰ ὀργανώσωμεν;

§62Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἔχομεν ὅμως συνταγματάρχας πολλούς, κύριε Ὑπουργέ.

§63Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μίαν μικρὰν ἐρώτησιν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ὀνομάζετε «περὶ σχηματισμοῦ ἀνωτέρων μονάδων τοῦ στρατοῦ», σχετίζεται μὲ τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι «ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει μέχρις ὁριστικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ»; Ὁ παρὼν νόμος, δηλαδὴ ὁ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ἰσχύει μέχρις ὅτου ψηφισθῇ ὁριστικὸς ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, ὅτε παύει πλέον λειτουργῶν ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως. Μὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς εἰσάγετε σήμερον, ὑφίσταται ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ὅπως ἔχει σήμερον;

§64Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀμέσως. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ἐγὼ εἰσάγω, ἀντικαθίσταται τελείως ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, καὶ καταργεῖται. Ὅσον ἀφορᾷ, Κύριοι, τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ἐλπίζω, ὅτι εἶσθε ὅλοι σύμφωνοι μετ’ ἐμοῦ, ὅτι πρῶτον μὲν πρέπει νὰ παρασκευάσωμεν τὴν ὕλην, κατόπιν δὲ νὰ ὀργανώσωμεν αὐτήν. Τὰ πράγματα, Κύριοι, ἀποκαθίστανται εἰς τὸ σημεῖον, εἰς ὃ νομίζω ὅτι ἦσαν πάντοτε, μέ τινα βελτίωσιν, ἂν τὴν ἐπέτυχον. Ἤδη ὑποβάλλω ἕτερον νομοσχέδιον, «περὶ ἐπιθεωρήσεως τοῦ στρατοῦ». Ἀρχόμενος τοῦ λόγου, ἢ μᾶλλον τῆς εἰσηγήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ὑπέβαλον πρὸ ὀλίγου, εἶπον πρὸς ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος προνοεῖ περὶ δύο πραγμάτων, περὶ τῆς Ἐπιθεωρήσεως καὶ περὶ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, διότι τὰ δύο αὐτὰ ἔργα συνέπιπτον ἐν τῷ αὐτῷ προσώπῳ. Ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ τὰ διαιρέσω. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐπιθεωρήσεως. Θὰ σᾶς παρακαλέσω δὲ νὰ μὲ ἀκούσητε ἐν ὀλίγαις λέξεσι. Τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ σκοπὸς δύο κυρίως ἔχει βάσεις, τὴν οἰκονομίαν χρήματος καὶ τὴν οἰκονομίαν χρόνου, τοῦ νὰ μὴ ἀποστερῆται εἰς μάτην τὸ στράτευμα χρόνου πολυτίμου πρὸς ἄσκησιν εἰς σκοπόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει κανένα λόγον. Κατὰ τὸν νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, κατ’ ἔτος ἐπετελεῖτο γενικὴ ἐπιθεώρησις, ἀλλ’ ἡ γενικὴ αὕτη ἐπιθεώρησις Κύριοι, ἔπρεπε τοὐλάχιστον — ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ μερικεύσω ὀλίγον τὴν ἐντύπωσιν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὅπως δήποτε ἐνδιαφέρονται εἰς τὰ περὶ τοῦ στρατοῦ, εἰς τοὺς στρατιωτικούς.

§65ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλοι! ὅλοι!

§66Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τοὺς ἐν αὐτῷ βιοῦντας, ἐννοῶ. Ἀπὸ τοῦ μηνὸς Μαρτίου μέχρι τοῦ Αὐγούστου, ἐπὶ ἓν ἑξάμηνον, ἅπαντα τὰ στελέχη τοῦ στρατεύματος, ἤτοι τὸ πνεῦμα τοῦ στρατοῦ, εὑρίσκονται ἐν καταστάσει ἐκρύθμῳ. Ἔχουσιν ἐξετάσεις. Τίς ἐξ ὑμῶν, ἔχων τέκνα, δὲν ἐνθυμεῖται τὴν νευρικὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ταῦτα εὑρίσκονται κατὰ τοὺς μῆνας Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον; Εἰς τοιαύτην κατάστασιν διετέλει ἐπὶ ἑξάμηνον τὸ στράτευμα! Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ τοιαύτη ἀπασχόλησις τοῦ στρατοῦ κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ἔτους ἦτο ἄδικος καὶ ἐντελῶς ἀτελεσφόρητος. Ἡ γενικὴ ἐπιθεώρησις ἐξετελεῖτο, ἀλλὰ σὺν τῇ γενικῇ ἐπιθεωρήσει συγχρόνως ἐγίνετο καὶ ἡ ἐπιθεώρησις τοῦ ὑλικοῦ καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τοῦ στρατεύματος καὶ παντὸς θέματος, τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ προσπέσῃ εἰς τὴν ἀντίληψιν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐνήργει τὴν ἐπιθεώρησιν. Ἀνάγκη ἐπεβάλλετο νὰ διακριθῶσι τὰ εἴδη τῆς ἐπιθεωρήσεως. Καὶ ἡ μὲν ἐπιθεώρησις, ἡ σκοπὸν ἔχουσα τὴν βεβαίωσιν τῆς καλῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ στρατοῦ, τοῦ τρόπου τῆς ἐκπαιδεύσεως αὐτοῦ, τοῦ τρόπου τῆς συντηρήσεως τοῦ ὑλικοῦ, τοῦ τρόπου τῆς νοσηλείας ἢ τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, δύναται νὰ γείνῃ ἐν πάσῃ ὥρᾳ, ἐν πάσῃ στιγμῇ, ὁσάκις τὸ διατάξῃ ὁ Ὑπουργὸς, ἢ ὁσάκις οἱ ἐπιτετραμμένοι ἤθελον κρίνει ἢ ἤθελον ζητήσει τὴν περὶ τούτου ἄδειαν. Ἀλλ’ ἡ γενικὴ ἐπιθεώρησις ἕνα λόγον ἔχει, τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ προβιβασμῶν νόμου. Ὁ περὶ προβιβασμῶν νόμος, Κύριοι, ἀπαιτεῖ προτάσεις πρὸς προβιβασμὸν τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ βαθμοῦ εἰς βαθμόν. Αἱ προτάσεις αὗται γίνονται διαδοχικῶς μὲν παρὰ τῶν κατωτέρων ἡγητόρων τῶν μονάδων, καταλήγουσι δὲ εἰς τὸν ἀνώτατον ἡγήτορα, τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητήν· ἀλλ’ αἱ μὲν προτάσεις τῶν κατωτέρων πολὺ ὀλίγον ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν, κατέληγε δὲ πάντοτε, ὥστε νὰ ἦναι ἀναγκαία ἡ γενικὴ ἐπιθεώρησις, καὶ ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητής, συνοδευόμενος ὑπὸ πολυτελεστάτου ἐπιτελείου, διήρχετο ἅπασαν τὴν χώραν, ὅπου ἂν Μεραρχία ὑπάρχῃ, ἢ λόχος ἀπεσπασμένος, διὰ νὰ βεβαιωθῇ περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται καὶ τὸ ὑλικὸν καὶ ἡ ὑγεία τοῦ στρατοῦ καὶ πᾶσαι αἱ ἄλλαι ὑπηρεσίαι, καὶ τῶν στελεχῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἡ μόρφωσις καὶ ἡ ἐκπαίδευσις. Ταῦτα ἤδη χωρίζονται. Ἡ μὲν γενικὴ ἐπιθεώρησις θέλει γίνεσθαι κατὰ διετίαν, διαταγῇ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τοῦτο ἵνα ἐπανέλθῃ τὸ κράτος τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἐπιθεώρησις θέλει γίνεσθαι ὑπὸ τοῦ ταξιάρχου, ὑπὸ τοῦ μεράρχου, τὰ δὲ ἀποτελέσματα θέλουσιν ὑποβάλλεσθαι εἰς τὸν στρατηγὸν, τὸν διοικητὴν τῆς Στρατηγίας, ὅστις, ἐὰν ἤθελε κρίνει, ὅτι τινὲς ἐκ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ἔλαβε, δὲν εἶναι πλήρεις, δὲν εἶναι ἀρκεταὶ, ἵνα φωτίσωσιν αὐτὸν, θέλει μετακαλέσει τὰ ἄτομα ἐκεῖνα παρ’ ἑαυτῷ ἐν Ἀθήναις, ἵνα ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἀνωτέρου διοικητοῦ τοῦ στρατεύματος, τοῦ στρατηγοῦ. Ἁπλοποιεῖται οὕτω καὶ περιστέλλεται κατὰ τὸ ἐφικτὸν ἡ μακρὰ ἐπασχόλησις, ἡ πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς γενικῆς ἐπιθεωρήσεως γενομένη, ἐπαρκὴς δὲ θεωρεῖται ἡ κατὰ διετίαν ἐκτέλεσις ταύτης, ἐπιτρεπούσης τὴν ἀκεραίαν καὶ ἀσφαλῆ ἐκτέλεσιν τοῦ περὶ προβιβασμῶν νόμου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς ἀποστρατεύσεως, ὡς καὶ τὰ τῆς καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ μέριμνα πρὸς ἐκτέλεσιν καὶ ἐφαρμογὴν αὐτῶν ἀνήκει, ἐν πάσῃ ὥρᾳ, εἰς τὸν ἡγέτην παντὸς ὀργανικοῦ τμήματος. Λαμβάνω ὅθεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον ὑμῶν νομοσχέδιον «περὶ ἐπιθεωρήσεως τοῦ στρατοῦ», ὅπερ σκοπεῖ τὸν περιορισμὸν τῶν δαπανῶν καὶ ὀλιγωτέραν ἐπασχόλησιν εἰς μάτην τῶν στελεχῶν.

§67Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑμεῖς θὰ ὁρίζητε;

§68Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἶναι ὁ στρατηγός. Ἀλλ’ εἶναι καὶ οἱ μέραρχοι, οἱ ἐπιθεωρηταὶ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ, οἵτινες ἐκτελοῦσιν ἐπιθεωρήσεις.

§69Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦ σώματος τοῦ στρατοῦ. Λοιπὸν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ σώματος θὰ ᾖναι ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητής;

§70Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ θὰ ἀποφαίνηται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωμῶν τῶν ὑπ’ αὐτόν.

§71Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Συνεπῶς συμπίπτει εἰς τὸ αὐτὸ πρόσωπον ἡ ἰδιότης καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατεύματος.

§72Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἂν αὐτὸς κωλύηται, θὰ ᾖναι ἄλλος.

§73Ι. ΚΑΦΤΑΝΤΖΟΓΛΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ διοικητὴς δὲν θὰ ταξειδεύῃ διόλου πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν σωμάτων;

§74Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὑποβάλλω, Κύριοι, ἕτερον νομοσχέδιον, «περὶ μορφώσεως τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς». Γνωρίζετε, Κύριοι, τὸν τρόπον, καθ’ ὃν καταρτίζονται τὰ στελέχη τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς. — Θὰ ᾖμαι σύντομος.—Διδάκτορες ἢ ἀπόφοιτοι τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου κατατάσσονται μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐνωμοτάρχου Αʹ ἢ Βʹ τάξεως· ἕτεροι, ἐκ τῶν τάξεων προαγόμενοι, ἐπίσης καθίστανται ἀξιωματικοί. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, Κύριοι, ὅτι οὕτω πως καταρτιζόμενοι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς, καίτοι ἔχουσι πολλὰ στοιχεῖα ἐπίζηλα, δὲν ἔχουσιν ὅμως ὅ,τι ἀπαιτεῖται, ἵνα ὦσι καλῶς στρατιωτικῶς κατηρτισμένοι. Διὰ τοῦτο ἱδρύεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου τμῆμα ἐκπαιδεύσεως τῶν ἐνωμοταρχῶν παρὰ τῇ Σχολῇ τῶν ὑπαξιωματικῶν, χωρὶς νὰ ἱδρυθῇ ἄλλη τις Σχολή, παρὰ μόνον ἓν τμῆμα ἐν αὐτῇ· οἱ αὐτοὶ καθηγηταί, οἱ διδάσκοντες τοὺς ὑπαξιωματικούς, θὰ διδάσκωσι καὶ τοὺς ἐνωμοτάρχας· ὁ αὐτὸς διοικητὴς θὰ τοὺς διοικῇ, ὁ αὐτὸς θὰ ἐφορεύῃ καὶ αὐτῶν. Συνεπῶς δὲν πρόκειται περὶ προσθήκης δαπάνης οὔτε λεπτοῦ. Οὕτω δοκιμαζόμενοι οἱ μέλλοντες ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς, ἐκπαιδευόμενοι στρατιωτικώτερον, θὰ ᾖναι χρησιμώτεροι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, παρὰ ὡς σήμερον καταρτίζονται. Ὑποβάλλω, Κύριοι, ἀκόμη ἕτερον νομοσχέδιον, «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ΑΝ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατιωτικοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων». Αὐτὸ σκοπὸν ἔχει τὴν περιστολὴν ὑπερβαλλούσης πολυτελείας, ἡ ὁποία κρατεῖ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Βεβαίως ἡ Σχολὴ τῶν Εὐελπίδων καὶ ἐν γένει αἱ στρατιωτικαὶ Σχολαὶ θὰ ᾖναι ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῶσι κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ᾖναι πρακτικωτέρα ἡ ἐκπαίδευσις τῶν μαθητῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι πολλαὶ θεωρίαι ἐν ταῖς Σχολαῖς ταύταις διδάσκονται καὶ ὀλίγη πρᾶξις. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι ζήτημα τῆς παρούσης στιγμῆς. Δὲν ἦτο δυνατὸν βεβαίως, ἐν τῷ βραχεῖ διαστήματι, καθ’ ὃ εἶμαι Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἔχω παρασκευάσει τόσην ἐργασίαν. Διὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω σήμερον εἰς τὴν Βουλήν, καταργεῖ μόνον δαπάνας ματαίας. Ἐπὶ παραδείγματι, εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τὰ Μαθηματικὰ διδάσκονται ὑπὸ δύο καθηγητῶν, ἡ Σχολὴ τῶν Εὐελπίδων ἔχει τρεῖς, διὰ δύο δὲ ἢ τριῶν ὡρῶν διδασκαλίαν καθ’ ἑβδομάδα λαμβάνουσι 250 καὶ 350 δραχμὰς μηνιαίως. Ὑποθέτω, ὅτι οὐδεὶς θὰ ἀξιοῖ, ἡ Σχολὴ τῶν Εὐελπίδων νὰ ἦναι ἀνωτέρα τῆς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐν τέλει ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1903». (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς αἰθούσης, χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 118–122). Ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον ὑπέβαλε σχέδιον ἀπαντήσεως. Παρακαλῶ, ἡ μειονοψηφία ἔχει σχέδιον ἰδικόν της νὰ ὑποβάλῃ;— διότι πρέπει νὰ ἐκτυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν ἀμφότερα τὰ σχέδια, ἵνα ἄρξηται αὔριον συζήτησις.

§76ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῇ ἀπόψε.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τῆς πλειονοψηφίας θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 123).

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὰς κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις, ἡ Βουλὴ πρὸ παντὸς ἀπαντᾷ εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον. Δυστυχῶς εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ συμμορφωθῶμεν πρὸς τὴν συνήθειαν ταύτην, διότι μόλις τῇ 7 Φεβρουαρίου κατωρθώθη νὰ κατατεθῇ ὁ Προϋπολογισμός, μετὰ τοῦτον δ’ εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον περὶ παροχῆς πιστώσεως δύο δωδεκατημορίων, ἵνα πληρωθῶσιν οἱ δικαιοῦχοι· ἑπομένως πρέπει ἀμέσως μετὰ τοῦτο νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σμολένσκης ἔχει τὸν λόγον.

§80Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κύριοι, ἡ πατριωτικὴ ὁμιλία τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ ὁμολογῶ, ὅτι μὲ συνεκίνησε, καὶ συγχαίρω αὐτὸν διὰ τὴν ὁμιλίαν του ταύτην καὶ διὰ τὰς πράξεις του. Γνωρίζω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν πρὸ πολλῶν ἐτῶν, καὶ ἐκ τῆς μεγάλης Κρητικῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1866 καὶ 1867, ὅπου ἤμεθα συναγωνισταί. Οὐδέποτε ἀμφέβαλλον, ὅτι ἤθελε παρουσιασθῆ ἐνώπιον ἡμῶν, οἷος παρουσιάσθη σήμερον. Λυποῦμαι ὅμως, ὅτι κατόπιν τοιαύτης ἀγορεύσεως εἶμαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω περὶ ἄλλου θέματος ἐντελῶς διαφορετικοῦ. Ἐπειδὴ τυγχάνω ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς, καὶ συνεπῶς ἔχω ὑποχρεώσεις πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς μου, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ ζητήματος ὄχι τόσον σοβαροῦ, ὅσον ἦτο ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός· ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ θίξω, σχετίζεται μὲ τὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος περιβάλλεται δι’ ἀξιωμάτων, διὰ τοῦτο ἀπεφάσισα νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ὁμιλήσω συντόμως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, ὄχι καθ’ ἑαυτὸ διὰ τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν, ὅσον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθημεν πρὸ τῶν ἐκλογῶν πρὸς τὸν λαὸν τῆς Ἀττικῆς. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι Βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς, ὅτι πρὸ τῶν ἐκλογῶν, περιοδεύοντες ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας ταύτης, ὑπεσχέθημεν πρὸς τοὺς ἀγροτικοὺς αὐτῆς πληθυσμοὺς τὴν ἐπιθυμητὴν ἐκ μέρους αὐτῶν κατάργησιν τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, καὶ ὅτε ἤμεθα εἰς τὸ χωρίον Μαρκόπουλον, ὁ νῦν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς κύριος Σκουζὲς ὡμίλησε καὶ ὑπεσχέθη τὴν κατάργησιν αὐτῆς. Ὡσαύτως καὶ ὁ νῦν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ὅτε ἤμεθα εἰς τὸ χωρίον τοῦτο, ὡμίλησε καὶ αὐτός, καὶ ὑπεσχέθη ἐπίσης τὴν κατάργησιν τῆς στρεμματικῆς φορολογίας.

§81Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς ἄλλο χωρίον ἦτο, ἀλλὰ δὲν βλάπτει. Εἰς τὸ Κορωπί.

§82Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἰς τὸ Κορωπί· καὶ μάλιστα ἐνθυμοῦμαι καὶ τὴν λεπτομέρειαν, ὅτι, ἐν ᾧ ὡμίλει πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς, ὑποσχόμενος τὴν κατάργησιν τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, εἷς ἐκ τῶν χωρικῶν, ζωηρὸς, δὲν ἠξεύρω ἐκ τίνος λόγου, εἶπε πρὸς ἡμᾶς: «Τί εἶναι αὐτὰ, ’ποῦ λέτε! Δὲν θὰ γείνουν αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέτε σήμερον. Ὅπως δὲν τὰ ἐξετέλεσαν οἱ ἄλλοι, ἔτσι δὲν θὰ τὰ ἐκτελέσητε καὶ σεῖς!» Λοιπὸν σᾶς βεβαιῶ, ὅτι αὐτὸ μοῦ ἔκαμεν ἔκπληξιν, καὶ ὅτε ἠθέλησα νὰ ἐξέλθω τῆς σιδηροδρομικῆς ἁμάξης, —διότι ἀπὸ τῆς θυρίδος αὐτῆς ὡμίλει ὁ νῦν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς—μοὶ ἔλεγον: «μὴ δίδετε προσοχὴν, διότι αὐτὸς (ὁ ζωηρῶς ὁμιλήσας χωρικὸς) εἶναι φίλος μας». Τὸ πρόσωπον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν αὐτὰ, τότε ἀνῆλθεν ἐπὶ τῆς ἁμάξης, καὶ μᾶς εἶπε: «μὴ σᾶς κακοφανῇ διότι λέγω αὐτά· ἐγὼ εἶμαι φίλος σας· ἀλλὰ τί νὰ σᾶς ’πῶ! ἀμφιβάλλω, ἂν θὰ γείνουν αὐτὰ τὰ πράγματα» (ἱλαρότης). Ἐν τούτοις ἡ ὑπόσχεσις τῆς καταργήσεως τῆς στρεμματικῆς φορολογίας ἐδόθη καὶ ἀπὸ τοὺς 13 νῦν Βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς· ἅπαντες συνεμερίσθημεν τὴν ὑπόσχεσιν ταύτην, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς (ἱλαρότης) καὶ ὁ κ. Λεβίδης, ὁ ὁποῖος ἐπίσης ὡμίλησε περὶ καταργήσεως αὐτῆς, καὶ ἅπαντες ὑπεσχέθημεν πρὸς τοὺς ψηφοφόρους τῶν χωρίων, ὅτι, ἂν κατορθώσωμεν καὶ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, θὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν κατάργησιν τῆς στρεμματικῆς φορολογίας. Ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ, καὶ διὰ τοὺς συναδέλφους καὶ δι’ ἐμὲ αὐτὸν, νὰ τηρηθῶσιν αἱ ὑποσχέσεις αὗται, τὰς ὁποίας ἐδώκαμεν, διὰ νὰ μὴ σχηματισθῇ κακὴ ἰδέα περὶ τῶν ὁμιλούντων κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν Βουλευτικῶν ἐκλογῶν (ἱλαρότης), θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν δυσάρεστον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον ἀπέναντι τῶν κατοίκων τῶν χωρίων αὐτῶν, πρὸς τοὺς ὁποίους ὑπεσχέθημεν, καὶ, εἰ δυνατὸν, τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἐπαρχίαν Ἀττικῆς.

§83ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι μόνον διὰ τὴν Ἀττικήν.

§84Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὁμιλῶ ὡς Βουλευτὴς Ἀττικῆς· δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπέμβω διὰ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, δι’ ἃς δύνανται νὰ ὁμιλήσωσιν οἱ ἐξ αὐτῶν Βουλευταί. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ καὶ κατορθώσῃ νὰ μὴ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν δυσάρεστον αὐτὴν θέσιν ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων μας διὰ τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἐδώκαμεν εἰς τὸν λαὸν τῆς Ἀττικῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν εἶχον νὰ δώσω καὶ διὰ τὴν ὁποίαν εἶχον ζητήσει τὸν λόγον. Ἀλλὰ κατόπιν εἶχον ζητήσει τὸν λόγον καὶ δι’ ἄλλο ζήτημα. Ἐπανέρχομαι λοιπὸν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ. Ὁμιλῶν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς καὶ ἐκθέτων τὰς γνώμας του λεπτομερῶς, ὡς ἀνὴρ γνωρίζων τὰ τοῦ στρατοῦ, —διότι ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι εἷς ἐκ τῶν διακεκριμένων ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, —ὑπέμνησε κατὰ τὴν ὁμιλίαν του ὅ,τι ἐγὼ εἶχον εἴπει, ὅτι δηλαδὴ ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἔχει ἄριστον ὑλικὸν εἰς ἀξιωματικοὺς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας, καὶ ὅτι τὴν γνώμην αὐτὴν συμμερίζεται καὶ αὐτός. Ἀλλὰ προσέθεσε καὶ ἄλλο τι κατόπιν, ὅτι δηλαδὴ πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν, ἵνα οἱ ἀξιωματικοὶ μὴ ὦσι μόνον θεωρητικοὶ ἐκ τῆς μελέτης τῶν στρατιωτικῶν συγγραμμάτων, ἀλλὰ νὰ ἔχωσι καὶ τὴν πεῖραν ἐκείνην, ἡ ὁποία χρειάζεται διὰ νὰ ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντά των, ὅταν παρουσιάζηται ἡ στιγμὴ τῆς δράσεως. Εἰς αὐτὰ συμφωνῶ καὶ ἐγὼ, καὶ ἐδείχθην ἄλλοτε συνεπὴς εἰς αὐτὸ, διότι, ὅταν καὶ ἐγὼ, ὡς Ὑπουργὸς, ἀπὸ τοῦ βήματος τούπου ἐξέθετον τὰς ἰδέας μου ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας, εἶχον ὁμιλήσει περὶ στρατιωτικῶν Σχολῶν, περὶ ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, περὶ ἐπιμελητείας, περὶ μεταγωγικῆς ὑπηρεσίας κτλ. κτλ. Ἀλλ’ ἔπειτα εἶχον προσθέσει, ὅτι ὁ ἔλεγχος τῆς ἱκανότητος τῶν ἡγητόρων τῶν ἀνωτέρων μονάδων, τῶν συνταγματαρχῶν, τῶν ἄλλων ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, τῶν λοχαγῶν καὶ τῶν στελέχεων ἐν γένει, γίνεται κατὰ τὰς ἐτησίας γενικὰς ἀσκήσεις, καὶ δι’ αὐτὸ εἶχον ἀναγράψει εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ποσὸν 800,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀσκήσεων τούτων καὶ διὰ τὴν ἀγορὰν ὑλικῶν στρατοπέδου, καὶ ἤρχισα μάλιστα νὰ παραγγέλλω καὶ σκηνὰς, τὰς ὁποίας καὶ ἔφερα κατόπιν, καὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο χρῆσις πέρυσι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν γενικῶν γυμνασίων περὶ τὴν Κόρινθον. Ἐγὼ λοιπὸν ἀνέγραψα αὐτὸ τὸ ποσὸν, καίτοι μεγάλαι προσπάθειαι κατεβάλλοντο τότε, ἵνα διαγράψω αὐτὸ ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἦλθε καὶ μὲ ἐπεσκέφθη τότε ὁ Ἄγγλος οἰκονομολόγος Λόου, καὶ ἐπέμενε νὰ τὸ διαγράψω, καὶ μὲ ἐβασάνιζε νὰ τὸ καταβιβάσω εἰς 100,000 δραχμὰς, ὁπότε εἰς ἐπικουρίαν του ἦλθε καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Στρέϊτ· καὶ ὅμως ἐγὼ ἐπέμεινα, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ διαγράψω οὔτε μίαν δραχμὴν ἐκ τῶν 800,000, καὶ ἔφθασα μάλιστα μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπω, ὅτι, ἐὰν ἐπιμένουν, ἐγὼ ἀναγκάζομαι νὰ παραιτηθῶ. Ὅτε ἤκουσαν τοῦτο, δὲν τοῖς ἤρεσεν· ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι ὁ κύριος Στρέϊτ παρηκολούθει τὴν συζήτησιν αὐτὴν βλέπων ὡς παραβλὼψ (γέλως)· δηλαδὴ ἐννοῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγουσιν εἰς γαλλικὴν γλῶσσαν «de travers», ἤτοι κοινῶς «μὲ τὴν ἄκρη τοῦ ’ματιοῦ». Δὲν ὡμίλησα κυριολεκτικῶς, ἀλλ’ ἀλληγορικῶς.

§85Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Λοξά.

§86Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Λοξά· οὕτω (παριστᾷ διὰ τῶν ὀφθαλμῶν).

§87Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ὑπόδρα.

§88Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὑπόδρα· μάλιστα. Δὲν ἤρεσε μὲν ἡ ὁμιλία μου, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ἐπέμεινα καὶ κατώρθωσα νὰ μείνῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν ὀκτακοσίων χιλιάδων δραχμῶν ἀναγεγραμμένον εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἐπειδὴ λοιπὸν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τὸν ὑποβληθέντα ἐσχάτως δὲν εἶδον ποσόν τι ἀναγεγραμμένον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μεγάλων ἀσκήσεων, αἱ ὁποῖαι, ὡς προεῖπον, δι’ ἕν στράτευμα εἶναι ὁ ἔλεγχος τῆς ἱκανότητος αὐτοῦ, δι’ αὐτὸ ὄχι μόνον ὡς Βουλευτὴς, ὄχι μόνον ὡς ὑποστράτηγος, ἀλλὰ ὡς φίλος τοῦ κ. Λιμπρίτου, τὸν παρακαλῶ, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, νὰ προστεθῇ ἓν ποσὸν, οἱονδήποτε κρίνῃ αὐτὸς, διὰ νὰ ἐκτελεσθῶσι καὶ ἐφέτος αἱ γενικαὶ ἀσκήσεις, ὅπως ἐξετελέσθησαν αὗται καὶ πέρυσιν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ περὶ τὴν Κόρινθον, ὅπου διηύθυνον αὐτὸς ἐγὼ, διότι εἶχον τότε τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι διοικητὴς τῆς Γʹ Μεραρχίας.

§89Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἤθελε παραστῆ ἀνάγκη δαπάνης τινὸς, — διότι αὕτη εἶναι μικρὰ, ὡς γνωρίζετε, — δὲν θέλει λείψει ἀπὸ τοῦ νὰ ζητήσῃ τὴν δέουσαν πίστωσιν ἡ Κυβέρνησις.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ δηλώσεως. Ὁ κύριος Πονηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§91ΑΛΕΞ. Δ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὑποβάλω ἐρωτήματά τινα, προωρισμένα διὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἰδίως. Καὶ διὰ μὲν τοῦ πρώτου παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἀληθῶς ἀνετέθη ἡ διεύθυνσις τῶν ταχυδρομικῶν γραφείων Βυζιτσίου, Βάχλιας, Ραχῶν, Βλαχορραφτίου καὶ ἄλλων κωμῶν τῆς ἐπαρχίας Γόρτυνος εἰς ἰδιώτας· ἐὰν ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουσι δημόσιοι ὑπάλληλοι, ὡς ὁρίζει ὁ νόμος· καὶ ἂν ὑπάρχωσι τοιοῦτοι, διατί δὲν ἀνετέθη εἰς αὐτούς; Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ παράσχῃ τὴν πληροφορίαν, ἂν ὑφίστανται καὶ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου περὶ τῆς προεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Κυπαρισσίας εἰς Φιλιατρὰ μέχρι Γαργαλιάνων, καθόσον γνωστὸν τυγχάνει, ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἔχει ὑποβάλει τὰς προτάσεις αὐτὰς, εὐθὺς ὡς ἐγένετο ἡ κατασκευὴ τοῦ μέχρι τοῦδε συντελεσθέντος ἔργου Μελιγαλᾶ –Κυπαρισσίας–Πύργου. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος δὲ τούτου, κύριε Πρόεδρε, ἀναγκαῖον κρίνω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐπιδιώκουσα παντὶ σθένει οἰκονομίας, ἐνδέχεται νὰ διστάσῃ περὶ τὴν ἐπιχείρησιν τοιούτου ἔργου· ἀλλ’ ὡς θετικώτατα εἶμαι πληροφορημένος ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς τῆς Ἑταιρείας, τὰ μέχρι τοῦδε καθαρὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα ἀποφέρει ἡ γραμμὴ ἡ συντελεσθεῖσα καὶ διασχίζουσα τὴν Τριφυλίαν καὶ Ὀλυμπίαν, εἶναι τοσαῦτα, ὥστε σχεδὸν καλύπτουσι τὸν τόκον τοῦ δανείου τοῦ συνομολογηθέντος διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου τούτου. Κατὰ μείζονα λόγον τὰ κέρδη τῆς προεκτάσεως τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Κυπαρισσίας εἰς Φιλιατρὰ καὶ Γαργαλιάνους, τῆς μελλούσης νὰ διασχίσῃ εὐφορωτέρας ἐκτάσεις, θὰ ἦναι πολλῷ ἀνώτερα, καὶ ἑπομένως ἐπ’ ἐλάχιστον θέλει ἐπιβαρυνθῆ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις κύριον μέλημα, ὡς ἐπηγγείλατο, θὰ ἔχῃ πάντοτε τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς, δὲν θέλει ἀρνηθῆ, ὅτι διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς συγκοινωνίας ἡ δύναμις ἡ παραγωγικὴ θέλει αὐξάνεσθαι καὶ θέλει ἀφήσει περίσσευμα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνα μέτρα ἔχει λάβει ἢ προτίθεται νὰ λάβῃ διὰ τὴν παγίωσιν τῆς δημοσίας τάξεως ἐν Τριφυλίᾳ, ἥτις, ὡς γνωστόν, διεσαλεύθη ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἕνεκα τῆς παρουσίας ἐπικινδύνων ληστοφυγοδίκων, ἐπικηρυχθέντων ἐσχάτως διὰ Β. Διατάγματος, — νομίζω ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, — καθόσον ἡ τάξις ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, καὶ ἰδίως ἐν τοῖς δήμοις Κυπαρισσίας καὶ Ἐράνης, δὲν εἶναι παντάπασιν εὐχάριστος ὡς ἐκ τῆς παρουσίας τῶν ληστοφυγοδίκων αὐτῶν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§93Ι. Κ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς, κύριοι Βουλευταί, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς καὶ στρατηγὸς κ. Σμολένσκης εἶπεν, ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγώ, ὅτι καθῆκον ἰδιαιτέρας ἀντιπροσωπείας πρὸς τὴν ἐπαρχίαν ἡμῶν, τὴν Ναυπακτίαν, ἡ ὁποία εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ τιμήσῃ διὰ τοῦ ἀξιώματος τοῦ βουλευτικοῦ, καὶ ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβον, ὅπως διάφορα κοινωφελῆ ζητήματα τῆς ἐπαρχίας ὑποστηρίξω, ὅτε περιώδευον τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, μὲ ἔφεραν ἐπὶ τὸ βῆμα τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἐν κεφαλαίῳ 34, ἄρθρῳ 7, ἐδαφίῳ αʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν «ἔξοδα κατασκευῆς καὶ συμπληρώσεως ὁδῶν καὶ γεφυρῶν», οὐδεμίαν βλέπω ἀναγραφομένην πίστωσιν περὶ κατασκευῆς δημοσίων ἔργων, ἰδίᾳ ὁδῶν καὶ γεφυρῶν, ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑπερβαίνουσι τὰς δέκα χιλιάδας δραχμῶν, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται εἰδικὴ νομοθετικὴ ἔγκρισις. Κατὰ τὰς πληροφορίας μου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἴσως ἀνέβαλεν, ἵνα συλλέξῃ προηγουμένως πληροφορίας καὶ καταρτίσῃ πίνακα τῶν ἀναγκαιοτέρων καὶ ἐπισημοτέρων ἐξ ἐκείνων τῶν τοιούτων ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα ἐγένοντο οἱ σχετικοὶ προϋπολογισμοὶ καὶ τὰ σχεδιαγραφήματα, καὶ κατόπιν ἀναγράψῃ πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀνάλογον δαπάνην. Ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ταύτῃ, καὶ ἐκ καθήκοντος, ὡς προεῖπον, ἀναγκάζομαι νὰ κάμω σύστασιν σχετικὴν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐξ ἴσου πρὸς τὸν ἀξιότιμον καὶ σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τῶν ὁποίων ἐπικαλοῦμαι τὴν σύντονον μέριμναν. Ἀπὸ δεκαπενταετίας περίπου κατεσκευάσθη ἐθνικὴ ὁδὸς, συνδέουσα τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας μετὰ τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας. Διὰ τὴν ὁδὸν ταύτην ἐδαπανήθησαν ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν, περίπου ἑκατομμύριον. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀναφέρω εἰδικῶς τὸ ποσὸν, διὰ λόγον, ὁ ὁποῖος καὶ ὑμᾶς πάντας θέλει λυπήσει. Καὶ ὁ λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς. Ἀπετάθην πρὸς τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ ἐζήτησα τὴν πληροφορίαν ταύτην, ἀλλὰ δυστυχῶς ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει πίναξ στατιστικὸς, ἐμφαίνων τὰς κατασκευασθείσας μέχρι σήμερον ὁδοὺς ἀνὰ τὸ Κράτος, καὶ τὴν δαπάνην τὴν γενομένην δι’ αὐτάς. Λέγω δυστυχῶς — καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω τὴν λέξιν — διότι βεβαίως κατάπληξιν θέλει προξενήσει εἰς πάντα ξένον, ὅταν θελήσῃ νὰ ζητήσῃ καὶ μάθῃ παρὰ τοῦ Κράτους τὸ ποσὸν ἐν γένει καὶ τὸ εἶδος τῶν ὁδῶν, καὶ λάβῃ τοιαύτην ἀπάντησιν. Ἀλλὰ τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι, ἐνῷ τόσαι χιλιάδες δραχμῶν ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ἐθνικῆς ταύτης ὁδοῦ, τῆς ἐκπληρούσης μέγαν σκοπὸν, καθότι πρόκειται νὰ συνδεθῇ ἡ πρωτεύουσα τῆς ἐπαρχίας μετὰ τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ.

§94Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μεσολογγίου εἰς Ναυπακτίαν;

§95Ι. Κ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἐνῷ, λέγω, τοσαῦται χιλιάδες δραχμῶν ἐδαπανήθησαν, ἡ ὁδὸς αὕτη εἶναι ἀχρησιμοποίητος ἀφ’ ἧς κατεσκευάσθη. Ἴσως σᾶς φαίνεται περίεργον. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ἐν τῷ μεταξὺ τμῆμα μικρὸν, ἀποστάσεως ἡμισείας ἢ μιᾶς ὥρας περίπου, εἶναι ἐντελῶς ἀκατασκεύαστον, καὶ συνεπῶς κινδυνεύουσι νὰ χαθῶσιν ἐντελῶς ὅλαι αὐταὶ αἱ χιλιάδες δραχμῶν, ἀκριβῶς διότι ἡ Πολιτεία μέχρι σήμερον, ἀπὸ δεκαπενταετίας ὅλης, ἀστόργως φερομένη, κατόπιν τῆς γενομένης τοιαύτης δαπάνης, δὲν ἔλαβε πρόνοιαν, ὅπως χορηγήσῃ τὴν ἀνάλογον πίστωσιν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ μικροῦ ἐκείνου τμήματος, ὅπως χρησιμοποιηθῇ ἡ ὁδὸς αὕτη καὶ μὴ καταστραφῇ, πρὸς ἀπώλειαν ματαίαν τοσούτου δαπανηθέντος χρηματικοῦ ποσοῦ. Ὄχι τόσον διὰ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον μέλλει νὰ ἐκπληρώσῃ ἡ ὁδὸς αὕτη, ὅσον καὶ ἐπὶ πλέον πρὸς διάσωσιν τῆς δαπανηθείσης ποσότητος, συνιστῶ θερμῶς εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐν ᾗ περιπτώσει λάβῃ πρόνοιαν νὰ ἀναγράψῃ ποσὸν διὰ κατασκευὴν καὶ ἄλλων τοιούτων ὁδῶν, εὐαρεστηθῇ νὰ περιλάβῃ εἰς τὸν εἰδικὸν πίνακα τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τὸ τμῆμα τῆς εἰρημένης ὁδοῦ Ναυπάκτου–Μεσολογγίου, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται τμῆμα Κακῆς Σκάλας–Κολοβοῦ. Ἐπίσης ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλω θερμὴν σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εἰς τὸν αὐτὸν πίνακα, εἰ δυνατὸν, περιλάβῃ καὶ ἀνάλογον ποσὸν καὶ ὑποβάλῃ ἐν καιρῷ τὰ εἰδικὰ νομοσχέδια τόσον διὰ τὸ τμῆμα τῆς εἰρημένης ὁδοῦ, ὅσον καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς γέφυρας, ἡ ὁποία συνδέει τὰς δύο ἐπαρχίας Ναυπακτίας καὶ Δωρίδος διὰ τοῦ ποταμοῦ Μόρνου.

§96ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§97Ι. Κ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην, λέγω, νὰ ἀναγράψῃ τὴν ἀνάλογον πίστωσιν, διότι ἡ γέφυρα αὕτη δὲν ἔχει ἁπλῶς τὸν μονομερῆ σκοπὸν, τὸν στενώτερον, νὰ ἐξυπηρετῇ μικράν τινα συγκοινωνίαν τῶν κατοίκων τῶν δύο ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς θέλει ἀναζωπυρήσει τὰ οἰκονομικὰ ὄχι μόνον τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος, διότι σημειωτέον, ὅτι πλησίον ἢ μᾶλλον ἀπέναντι τοῦ ποταμοῦ Μόρνου ὑπάρχει ὁ δῆμος Εὐπαλίου, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ εὐπορώτατος δῆμος τῆς Δωρίδος, ἔχει γαίας ἐκτεταμένας καὶ εὐφόρους, εἰς ἃς ἔχουσιν ἰδιοκτησίας ὄχι μόνον κάτοικοι τῆς Δωρίδος, ἀλλὰ καὶ κάτοικοι τῆς Ναυπακτίας. Ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπέσπασε τὴν προσοχήν μου κατὰ τὴν ἐκλογικὴν περιοδείαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ναυπακτίας, εἶναι τὸ τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας. Ἡ ἐπαρχία Ναυπακτίας ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἑπτὰ δήμους, καὶ ἔχει πληθυσμὸν πολὺ μείζονα τῶν 30,000 κατοίκων. Πολλὰ ἐκ τῶν τέκνων τῆς Ναυπακτίας, καὶ ἰδίᾳ ἐκ τῆς νεωτέρας γενεᾶς, βλέποντα τὸ ὀρεινὸν καὶ τὸ ἄγονον τῆς χώρας αὐτῶν, προσεπάθησαν, ἀποδημοῦντα, νὰ ἐγκαταστῶσιν εἰς κέντρα πολυανθρωπότερα, εἴτε ἐντὸς εἴτε ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ὅπως διὰ τοῦ ἱδρῶτος τῆς ἐργασίας των καὶ τῆς ἐντίμου ζωῆς εὐπορήσωσι. Βεβαίως ἐκ τῶν πρωτίστων τὰ φίλτατα ταῦτα τέκνα τῆς Ναυπακτίας ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ἐπικοινωνῶσι δι’ ἀλληλογραφίας μετὰ τῶν συγγενῶν καὶ τῶν γονέων αὐτῶν, ἀλλὰ δυστυχῶς εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς ἐπαρχίας τρία μόνον ταχυδρομικὰ γραφεῖα λειτουργοῦσι, καὶ δύο τηλεγραφεῖα ἐν συνόλῳ, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας καὶ εἰς τὴν κωμόπολιν Πλάτανον, πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Προσχίου. Ἐξ ὅσων ἀντελήφθην κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν διαφόρων ἐκλογῶν, εἶδον ὅτι οὐδεμία ἀναλογία δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν τηλεγραφικῶν καὶ ταχυδρομικῶν γραφείων ἐνίων ἐπαρχιῶν πρὸς ἄλλας, αἱ ὁποῖαι προνομιακῶς οἱονεὶ, εἴτε παρὰ τῶν ἑκάστοτε διατελεσάντων Ὑπουργῶν ἐξ αὐτῶν, εἴτε τέλος πάντων ἐξ ὑπερόχων κοινοβουλευτικῶν προσωπικοτήτων, ἔλαβον κατὰ καιροὺς τὴν μερίδα τοῦ λέοντος. Ἀλλὰ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι, ὅπως ἐξ ἴσου καταθέτουσι τὰ βάρη εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον οἱ κάτοικοι ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, ἐξ ἴσου πρέπει καὶ νὰ μετέχωσιν εἰς τὰ εὐεργετήματα ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, καὶ εἰς τὴν μέριμναν αὐτῆς πρὸς εὐημερίαν αὐτῶν. Συνεπῶς δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωσι χώραν τοιαῦται διακρίσεις. Ἡ Πολιτεία, τουτέστιν οἱ Κυβερνήσεις, αἱ ἐκπροσωποῦσαι τὴν Πολιτείαν κατὰ καιροὺς, πρέπει αὐθορμήτως καὶ χωρὶς νὰ λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς ὀχληρὰς ἐπεμβάσεις τῶν Βουλευτῶν, νὰ ἐκτελῶσι τὸ ἑαυτῶν καθῆκον, ὥστε νὰ μὴ ἀναγκάζωσι τοὺς Βουλευτὰς νὰ ἔρχωνται νὰ ἐπιτελῶσι καθήκοντα τῶν κυβερνητῶν, καὶ ν’ ἀναγκάζωνται οὕτως οἱ Βουλευταὶ οὗτοι νὰ προεξοφλῶσι τὴν γνώμην αὐτῶν περὶ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας διὰ τῆς λεγομένης ἀπεχθοῦς συναλλαγῆς. Ἂς πράξῃ ἡ Πολιτεία, αἱ Κυβερνήσεις, τὸ ἑαυτῶν καθῆκον, διὰ νὰ μὴ λαμβάνωσι χώραν αἱ πλάγιαι εἰσηγήσεις καὶ ἐπεμβάσεις τῶν Βουλευτῶν, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ συναλλαγὴ μόνη της θὰ καταπέσῃ, μοιραίως καὶ φυσικῶς, ἄνευ τῶν ποικίλων φαρμάκων, τὰ ὁποῖα αὐτοσχέδιοι πολιτειολόγοι καθ’ ἑκάστην μᾶς παρουσιάζουσιν εἴτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἴτε διὰ τῆς δημοσιογραφίας. Ἐκτρέπομαι τοῦ θέματος, τοιαύτας γνώμας ἐκφέρων, ἀλλὰ θεωρῶ ἐπίκαιρον νὰ ἐπιμείνω ἀκόμη εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῶν ἰδεῶν μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι τοῦτο, φρονῶ, εἶναι ἐκεῖνο, ὅπερ ἀληθῶς συγκλονίζει τὴν ἠθικὴν πολιτικὴν τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος. Ἂς δώσωσιν, ἐπαναλαμβάνω, τὸ παράδειγμα—καὶ ἐγὼ πρῶτος θὰ ταχθῶ στρατιώτης τῆς μεταρρυθμιστικῆς ταύτης ἰδέας—οἱ ἡγέται τῶν κατὰ καιροὺς κομμάτων, ὁσάκις ἀναλαμβάνωσι τὴν προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ τρόπου, ὃν ὑπέδειξα, καὶ ἂς ἦναι βέβαιοι, ὅτι πάντες, καὶ οἱ παλαιότεροι, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἡμεῖς οἱ νεώτεροι τῶν πολιτευομένων, θὰ θελήσωμεν ν’ ἀποτινάξωμεν τὸν ζυγὸν τῆς συναλλαγῆς, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἀναγκαζόμεθα, καὶ χωρὶς νὰ θέλωμεν, νὰ προεξοφλῶμεν τὴν γνώμην μας καὶ νὰ μὴ ἐκφέρωμεν, οἵαν πραγματικῶς γνώμην ἔχομεν ἐπὶ ἑκάστου νομοθετήματος. Διότι, ὡς ἀντελήφθην, ἐξ ἀπόψεως παρακολουθῶν τὸν πολιτικὸν βίον πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἐπεκράτησεν ἡ ἀρχὴ νὰ παρακολουθῶσιν οἱ Βουλευταὶ τὰς γνώμας τῶν ἡγητόρων, χωρὶς νὰ δύνανται νὰ ἔχωσι γνώμας κατάντικρυ αὐτῶν οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐπὶ τῶν παρὰ τῶν ἡγητόρων ὑποβαλλομένων νομοθετημάτων.

§98Π. ΣΑΚΚΗΣ. Εἰς τὴν πτέρυγα αὐτὴν (δεικνύει τὴν Συμπολίτευσιν) αὐτὸ δὲν συμβαίνει.

§99Ι. Κ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, εὐτυχῶς κατατάσσομαι εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε καὶ τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἀκολουθῶ ἐκ πεποιθήσεως, κατόπιν τῆς ἐκτυλίξεως τοῦ ἐθνωφελοῦς προγράμματος, καὶ συνεπῶς φρονῶ, ὅτι ἡ παρατήρησίς σας, ἡ ἀπευθυνθεῖσα πρὸς ἐμὲ, δὲν ἔχει θέσιν εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀφήσατέ με νὰ ἐκφέρω ἐλευθέρως τὰς γνώμας μου, διότι ἡ τακτικὴ, ἣν ἔχουσι πολλοὶ ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων Βουλευτῶν, τοῦ νὰ δίδωσιν εἰς τὰς πολιτικὰς συζητήσεις χροιὰν ἐμπαθείας, εἴτε πολιτικῆς, εἴτε καὶ ἀτομικῆς, δὲν ἀρέσκει εἰς ἐμένα. Ἐνταῦθα πρέπει νὰ γίνωνται καθαρῶς ἀκαδημαϊκαὶ συζητήσεις, διότι ὁ τόπος οὗτος εἶναι οἱονεὶ πολιτικὴ Ἀκαδημία καὶ βωμὸς τῆς ἐθνικῆς ψυχῆς, ἐντὸς τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς πατέρας καὶ ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους νὰ κατέρχωνται εἰς τὰ ταπεινὰ πεδία τοῦ ἀνταγωνισμοῦ καὶ τῶν προσωπικοτήτων. Ἐπανέρχομαι ἐπὶ τοῦ κυρίου θέματος, σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας. Ὡς εἶπον προηγουμένως, οἱ ἀποδημοῦντες ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας θέλουσι νὰ ἐπικοινωνῶσι ταχυδρομικῶς μετὰ τῆς πατρίδος των· ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ταχυδρομικῶν γραφείων, τοὐλάχιστον εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων τῆς Ναυπακτίας, καὶ τηλεγραφείων εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν μεγαλειτέρων δήμων ταύτης, δὲν κατορθοῦσιν ἀπροσκόπτως τοῦτο. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας βεβαίως ἐνισχύεται ἡ οἰκονομικὴ, κοινωνικὴ καὶ ἠθικὴ ἀνάπλασις ἑκάστης ἐπαρχίας, καὶ διὰ τοῦτο θερμότατα παρακαλῶ τὸν ἀπουσιάζοντα δυστυχῶς ταύτην τὴν στιγμὴν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δώσῃ διαταγὴν εἰς τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων, ἵνα πραγματοποιήσῃ τὴν σχετικὴν σημείωσιν περὶ ἱδρύσεως ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν γραφείων ἐν Ναυπακτίᾳ, ἣν διὰ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Βουλῆς θέλω ὑποβάλει, ἵνα ἀποφύγω νὰ ὑποβάλω ἐπερώτησιν, ἣν ἔχω ἑτοίμην, ὅπως καταθέσῃ πίνακα τῶν κατὰ δήμους καὶ ἐπαρχίας ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν γραφείων, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ βεβαιωθῇ πᾶς τις, ὅτι δυσαναλόγως ἔχει γείνῃ ἡ κατανομὴ τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν γραφείων ἐν ταῖς διαφόροις ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους.

§100Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Πόσα ταχυδρομεῖα καὶ πόσα τηλεγραφεῖα ἔχετε ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ σας;

§101Ι. Κ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τρία ταχυδρομεῖα καὶ δύο τηλεγραφεῖα ἐπὶ πληθυσμοῦ πλέον τῶν 30,000 κατοίκων.

§102Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἡμεῖς ἐπὶ 45,000 κατοίκων ἔχομεν ἓν ταχυδρομεῖον καὶ ἓν τηλεγραφεῖον.

§103Ι. Κ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσον τὸ χειρότερον.

§104Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν πρέπει λοιπὸν τὸ μονοπώλιον τοῦ ἀδικουμένου νὰ ἔχῃ ἡ ἐπαρχία σας, διότι ἡ ἰδική μας ἔχει διπλάσιον πληθυσμόν.

§105Ι. Κ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, κύριε συνάδελφε, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ συνηγορήσω μόνον ὑπὲρ τῆς ἰδικῆς μου ἐπαρχίας, διότι φρονῶ καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι βεβαίως καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι δυνατὸν νὰ κατατάσσωνται εἰς τὴν δυσμενῆ ταύτην μοῖραν τοῦ νὰ μὴ ἀπολαμβάνωσι τῆς ἀναλόγου προστασίας τῆς Πολιτείας εἴτε εἰς τὸν κλάδον τῆς τηλεγραφικῆς καὶ ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας, εἴτε εἰς πάντα ἄλλον. Ἀλλ’ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἐκφράζω μομφὴν κατὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ κατὰ τῆς Πολιτείας, κατὰ τῶν διατελεσασῶν μέχρι σήμερον κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεων, καὶ συνεπῶς δὲν ὑπάρχει λόγος, ἔστω καὶ πόρρωθεν νὰ παρεξηγηθῇ ἡ σύστασις, τὴν ὁποίαν θαρρούντως καὶ κατὰ καθῆκον ἱερὸν, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας μου, ὑποβάλλω εὐλαβῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον αὐτῆς. Ἐπίσης ἑτέρα ὑπόθεσις, σχετιζομένη πρὸς τὴν συγκοινωνίαν, ἐπέσπασε τὴν προσοχήν μου κατὰ τὴν προεκλογικὴν ἐνέργειαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, εἶναι ἡ ὑπόθεσις τῆς θαλασσίας συγκοινωνίας. Ἡ Ναύπακτος, ὡς γνωστὸν, εὑρίσκεται εἰς τὴν βόρειον ὄχθην τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου, ὀλίγον ἀπωτέρω τοῦ Ρίου καὶ τοῦ Ἀντιρρίου. Ἀπέναντι ἀκριβῶς τῆς Ναυπάκτου, παρὰ τὴν ἀκτὴν τῆς Πελοποννήσου, διέρχεται ὁ σιδηρόδρομος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς–Πελοποννήσου. Εὐτυχῶς οἱ κάτοικοι τῆς Ναυπάκτου δύνανται οὕτω πως νὰ συγκοινωνῶσι μετὰ τοῦ σιδηροδρόμου διὰ πορθμείων, τὰ ὁποῖα μεταφέρουσιν ἀπὸ τῆς μιᾶς ἀκτῆς εἰς τὴν ἄλλην τὸ ταχυδρομεῖον καὶ τοὺς ταξειδιώτας. Ἀλλὰ, δυστυχῶς, τὰ πορθμεῖα ταῦτα, ὡς καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς δύναται νὰ βεβαιώσῃ, καθότι πολλάκις εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ τὸν δεχθῶμεν εἰς τοὺς κόλπους τῆς πόλεώς μας, τὰ πορθμεῖα ταῦτα εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλα διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ταξειδευόντων ἐν καιρῷ χειμῶνος. Πολλάκις διακόπτεται ἡ συγκοινωνία ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ, ἀκριβῶς διότι οἱ περισσότεροι τῶν ταξειδευόντων ἔρχονται διὰ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἐξ Ἀθηνῶν καὶ ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος, αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρεῖαι ἠναγκάσθησαν νὰ διακόψωσι τὴν προσέγγισιν εἰς τὴν Ναύπακτον, διότι δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς δαπάνας. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει γεννᾶται ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον φρονῶ, ὅτι ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ λύσῃ, ἐρχομένη ἀρωγός. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ περιλάβῃ εἰς τὴν καταρτιζομένην σύμβασιν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας τῶν ἀγόνων γραμμῶν καὶ τὴν Ναύπακτον, ὅπως οὕτω καταστῇ δυνατὸν ἀπ’ εὐθείας μετὰ τοῦ Πειραιῶς νὰ ὑπάρξῃ διηνεκὴς συγκοινωνία, καὶ μὴ διακόπτηται τέλος πάντων αὕτη κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας τοῦ χειμῶνος, καθ’ ἃς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διέρχωνται τὸν κόλπον τὰ μικρὰ πορθμεῖα. Ἐὰν θέλητε, καὶ ἕτερος λόγος, ἐκτὸς τῆς ἐμπορικῆς ἐπικοινωνίας μετὰ τοῦ Πειραιῶς, ἐπιβάλλει τὴν μέριμναν ταύτην τῆς Πολιτείας, ὁ ἑξῆς. Ἡ Ναύπακτος εἶναι μία πόλις, ἥτις παρὰ τῆς φύσεως ἔχει εὐνοηθῆ ὑπὸ ἔποψιν φυσικῆς καλλονῆς. Πολλαὶ ἐπίλεκτοι οἰκογένειαι ἐκ Πατρῶν καὶ ἐξ Αἰγίου, καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν Ἀθηνῶν, ἐξέφρασαν κατὰ καιροὺς τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἔρχωνται καὶ παραθερίζωσιν ἐν Ναυπάκτῳ, ἀλλὰ τὸ σιδηροδρομικὸν ταξείδιον, δι’ οὓς λόγους προανέφερα, εἶναι πολὺ ὀχληρὸν εἰς τοιαύτας διακεκριμένας οἰκογενείας. Καὶ τοιαῦται εὐχαὶ ἐξεφράσθησαν, ὥστε, ἐὰν ἀρχίσῃ ἡ θαλασσία συγκοινωνία, βεβαίως πολλαὶ τοιαῦται οἰκογένειαι θὰ ἔρχωνται νὰ παραθερίζωσιν ἐν Ναυπάκτῳ, καὶ οὕτως ἡ πρωτεύουσα τῆς Ναυπακτίας θέλει καταστῆ ἓν χαριτωμένον θερινὸν κέντρον. Κατὰ καθῆκον λοιπόν, ὅσον διὰ τὰ προηγούμενα ζητήματα, τόσον καὶ δι’ αὐτὸ συνηγορῶ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ περὶ ὅλων αὐτῶν μέριμναν.

§106ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ σπανίως λαμβάνω τὸν λόγον, λαμβάνω τὸ θάρρος ν’ ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον τὴν Βουλήν, — καίτοι ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη — ἵνα καταστήσω γνωστόν, ὅτι ἡ ἐπαρχία, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καὶ ἀντεπροσώπευον καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, εὑρίσκεται ἐν διωγμῷ. Δὲν θὰ πιστεύσητε, Κύριοι, ὅτι ἡμεῖς εὑρισκόμεθα, καὶ ὑπὸ ἔποψιν γεωγραφικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν συγκοινωνίας, ὑπὸ περιστάσεις ὅλως ἀλλοίας ἐκείνων, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκονται αἱ λοιπαὶ τοῦ Κράτους ἐπαρχίαι. Τὸ ἡμέτερον κόμμα ἠκολούθησε πρὸ εἰκοσαετίας τὰς ἀρχὰς τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κυρίου Δηλιγιάννη.

§107ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρὸ ὀλίγου ἀκόμη δὲν ἀνήκετε εἰς τὸ κόμμα τοῦ κυρίου Θεοτόκη;

§108ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν λόγον. Βεβαίως μετὰ ἕνα πόλεμον πᾶς τις ἔπρεπε ν’ ἀκολουθήσῃ καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπηγγέλλετο, ὅτι ἤθελεν ἀνορθώσει τὰ πράγματα τοῦ ἔθνους, καὶ τὴν ἠκολούθησα καὶ ἐγώ· ἡ θέσις ὅμως ἡ ἡμετέρα δὲν ἦτο εἰς τὸ κόμμα αὐτό. Δὲν λέγω ὅτι τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον διευθύνει ὁ ἐκ Κερκύρας κ. Βουλευτής, δὲν εἶναι ἄξιον καὶ δὲν ἀντιπροσωπεύει ἀρχάς, ἀλλ’ ἡ θέσις ἡ ἡμετέρα ἦτο νὰ ἀνήκω εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τὰς τάξεις τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη. Ἐγώ, Κύριοι, κατὰ τὴν δευτέραν, νομίζω, Σύνοδον τῆς προηγουμένης Περιόδου ὡμίλησα περὶ τῆς καταστάσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκεται ἡ ἡμετέρα ἐπαρχία, καὶ παρεκάλεσα θερμῶς, θερμότατα, τὸν τότε Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παραστάσεις τὰς ἡμετέρας, νὰ δώσῃ μικρὰν προσοχὴν εἰς αὐτάς, ὅπως συνδεθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία ἡ ἡμετέρα μὲ τὰς γειτονικάς. Σημειώσατε, Κύριοι, ὅτι ὁ ἐκ Παρνασσίδος βουλευτὴς κ. Σιμόπουλος εἶναι τῷ ὄντι ἀξιέπαινος, διότι κατέστησε τὴν Παρνασσίδα, δύναμαι νὰ εἴπω, περιβόλι· δὲν ὑπάρχει χωρίον ἐν αὐτῇ, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ συγκοινωνῇ δι’ ἁμαξιτῆς ὁδοῦ. Καὶ ὅμως ἡ δημοσία ὁδὸς ἔφθασε μέχρι τοῦ τελευταίου ὁρίου τῆς Παρνασσίδος, καὶ ἐκεῖ τὸ ἔργον ἐσταμάτησε, δὲν ἐπροχώρησεν, ὥστε νὰ συνδέσῃ καὶ τὴν ἡμετέραν ἐπαρχίαν καὶ τὴν ἄλλην τῆς Ναυπακτίας. Ὁ ἐκ Ναυπακτίας βουλευτὴς κ. Καλαντζόπουλος ὁμιλῶν εἶπεν, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν εἶχεν ἀναγραφῆ κονδύλιόν τι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὅπως κατασκευασθῇ ἡ γέφυρα τοῦ ποταμοῦ Ὕλλου ἢ Μόρνου, ὅστις διαχωρίζει τὴν ἡμετέραν ἐπαρχίαν ἀπὸ τὴν τῆς Ναυπακτίας. Σημειώσατε, Κύριοι, ὅτι ἐν ὥρᾳ χειμῶνος ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ὡς ἐν πολιορκίᾳ, στερούμεθα πάσης συγκοινωνίας, στερούμεθα τῶν πάντων, οἱ δὲ κάτοικοι τῆς Δωρίδος ἀποροῦσι, πῶς ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι ἔτυχον προνοίας κυβερνητικῆς, καὶ ἡμεῖς δὲν ἐτύχομεν οὐδὲ τῆς ἐλαχίστης συνδρομῆς ἐκ μέρους τῶν κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεων. Ἔκ τίνος λόγου, Κύριοι; Λυποῦμαι, διότι θὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ τοῦ πρώην συναδέλφου μου, ὅτι ἐφρόντιζε μόνον διὰ τὰ ἀτομικά του συμφέροντα καὶ ὄχι διὰ τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας του. Καὶ ἀληθῶς, ἐνῷ ἠκολούθει ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν, καὶ ἠδύνατο πολλὰ νὰ ζητήσῃ ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας του, δυστυχῶς παρεῖδε τὰ συμφέροντα ταύτης, ἐνδιαφερόμενος μόνον διὰ τὰ ἀτομικά του, καὶ μολονότι ἐπεδίωξεν ἀποκλεισμὸν ἐναντίον μου, δὲν τὸ ἐπέτυχε, διότι ὁ λαὸς δὲν ἐπλανᾶτο διὰ ψευδολογημάτων, καὶ μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἐκλέξῃ ἀντιπρόσωπόν του καὶ αὖθις. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπουσιάζει· ἐν τούτοις ἐλπίζω, ὅτι θὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς δικαίας μου φωνῆς, τῶν δικαίων μου παραπόνων διὰ τὸν τόπον, καὶ θὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως συνδέσῃ διὰ βατῆς ὁδοῦ τὰς δύο ἐπαρχίας, προσέτι δέ, ὅτι θὰ προνοήσῃ καὶ περὶ τῆς κατασκευῆς τῆς γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Κοκκίνου, κάτωθι τοῦ χωρίου Πενταγιῶν, ἐπὶ τῆς κεχαραγμένης ὁδοῦ Λιδωρικίου–Ἀγρινίου. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, νὰ συνδέσῃ δῆμον πρὸς δῆμον, ἀλλὰ πρόκειται νὰ συνδέσῃ ἐπαρχίαν πρὸς ἐπαρχίαν, διότι δυστυχῶς ἡ ὁδὸς τῆς Παρνασσίδος φθάνει μέχρι τοῦ τελευταίου ὁρίου ταύτης, καὶ ἐκεῖ σταματᾷ. Θερμῶς λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν δικαίαν μου φωνήν, τὰ δίκαια παράπονα τῶν συμπολιτῶν μου, τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν ἀκολουθεῖ πιστῶς τὰς ἀρχάς του, καὶ νὰ μὴ λησμονήσῃ τὴν ἡμετέραν ἐπαρχίαν, ἀλλὰ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἀναγράψῃ κονδύλιόν τι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Ἀναγνωρίζω βεβαίως, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς δυσχερείας οἰκονομικάς, ἀλλὰ τὸ κονδύλιον τοῦτο δὲν θὰ ἦναι τόσον μέγα, πρόκειται δὲ νὰ εὐεργετήσῃ λαὸν ὁλοκλήρου ἐπαρχίας, δηλαδὴ νὰ συνδέσῃ τὴν ἡμετέραν ἐπαρχίαν μὲ τὰς δύο γειτονικάς, τῆς Ναυπακτίας καὶ τῆς Παρνασσίδος. Ἀλλὰ μήπως εἰς τοῦτο καὶ μόνον ὑστερεῖ ἡ ἡμετέρα ἐπαρχία; ὑστερεῖ καὶ κατὰ πολλὰ ἄλλα... Ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀνυπομονεῖ, ὅπως λήξῃ ἡ συνεδρίασις, κατέρχομαι τοῦ βήματος, παρακαλῶν θερμῶς τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια ταῦτα παράπονα τῆς ἐπαρχίας μου.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φικιώρης ἔχει τὸν λόγον.

§110Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, κύριε Πρόεδρε, τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης δὲν ηὐτύχησε νὰ ἴδῃ τὰ πινάκια αὑτοῦ ἐνήμερα, ἕνεκεν ἀνεπαρκείας τοῦ προσωπικοῦ, ἀφ’ ὅτου δὲ ἐφηρμόσθη ὁ νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως, καὶ συνέστη τὸ Πρωτοδικεῖον Γυθείου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπεσπάσθη μέρος τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης, ἔκτοτε, δύναμαι νὰ εἴπω, ὄχι μόνον ἐλλιπὴς εἶναι ἡ λειτουργία τοῦ Πρωτοδικείου τούτου, ἀλλὰ πλῆρες δικαιοστάσιον ἔχομεν. Κατήντησεν ὥστε σήμερον, ἐν μηνὶ Φεβρουαρίῳ τοῦ 1903, τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης νὰ μὴ ἔχῃ εἰσέλθει εἰς τὰ πινάκια τοῦ 1902. Φαντασθῆτε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται τὸ Πρωτοδικεῖον ἐκεῖνο! Ἐνόμιζε τότε ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ὅτι, ἐπειδὴ ἀφῄρεσε μέρος τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Πρωτοδικείου Γυθείου, ἔπρεπε νὰ ἀφαιρέσῃ καὶ δικαστάς, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ πρότερον οὐδέποτε κατώρθου, ὡς προεῖπον, τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης νὰ ἦναι ἐνήμερον, ἕνεκεν ἀνεπαρκείας τοῦ προσωπικοῦ. Κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον τῆς ληξάσης Βουλευτικῆς Περιόδου ἐζήτησα, ὅπως ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης, τὴν ὁποίαν τότε προσήγαγον, καὶ παρεκάλεσα αὐτὸν καὶ ἐπισήμως νὰ ζητήσῃ τοιαύτην παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης, ἐζήτησα, λέγω, νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν καὶ προσθέσῃ δύο πρωτοδίκας, διὰ νὰ δύναται νὰ ἐπαρκῇ τὸ Δικαστήριον εἰς τὰς ἐργασίας του. Πράγματι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ τότε, ἐπισήμως ἐνταῦθα, καθ’ ἣν ὥραν ὡμίλουν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐδήλωσεν, ὡς ἐμφαίνεται ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς, ὅτι ἀπεφάσισε νὰ προσθέσῃ δύο ἔτι δικαστὰς καὶ ἕνα ὑπάλληλον εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης, καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ προσετέθη πίστωσις διὰ τέσσαρας πρωτοδίκας ἐπὶ πλέον, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ δύο, κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ τότε κ. Ὑπουργοῦ, προωρίζοντο διὰ τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης. Ἐν τούτοις, εἰ καὶ ἐγένετο τοῦτο, εἰ καὶ ἐψηφίσθη ἡ διὰ τὰς θέσεις ταύτας ἀναγκαία πίστωσις, μέχρι τοῦδε δὲν εἴδομεν προστεθέντας τοὺς δικαστὰς αὐτούς. Τόσον δ’ ἀνεπαρκὴς εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν δικαστῶν τοῦ Δικαστηρίου αὐτοῦ, ὥστε ἐπανειλημμένως συνέβη, ὁλόκληροι συνεδριάσεις τοῦ Πλημμελειοδικείου νὰ ματαιωθῶσιν, ἐπὶ μεγίστῃ ζημίᾳ καὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου, ὅπερ πληρώνει ἱκανὰ ποσὰ δι’ ὁδοιπορικὰ τῶν ματαίως προσελθόντων μαρτύρων, διότι διὰ τὴν ἀπουσίαν καὶ ἑνὸς τῶν δικαστῶν, εἴτε ἐν ἀδείᾳ εἴτε ἐν ὑπηρεσίᾳ ἐκτὸς τῆς ἕδρας τοῦ Δικαστηρίου διατελοῦντος, εἴτε καὶ ἐξ ἀσθενείας κωλυομένου, δὲν ἐπήρκει ὁ ὑπάρχων ἀριθμὸς τῶν δικαστῶν διὰ τὴν σύγχρονον λειτουργίαν Κακουργιοδικείου καὶ Πλημμελειοδικείου. Παρεκάλεσα ἐπανειλημμένως τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ δὲν εὐηρεστήθη νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἐπίσημον διαβεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ διορίσῃ ἐν Σπάρτῃ τοὺς δύο δικαστάς, διὰ τοὺς ὁποίους συμπεριελήφθη ἡ ἀναγκαία πίστωσις ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1902. Παρῆλθεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, καὶ ὁ νῦν ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, παρακληθεὶς ὑπὸ τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως συναδέλφων μου, ὑπεσχέθη ὅτι θὰ συμπληρώσῃ τὸ προσωπικὸν τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης, ὡς οὗτοι τοὐλάχιστον διεβεβαίωσαν τὸν Δικηγορικὸν Σύλλογον Σπάρτης καὶ διεκήρυξαν διὰ τοῦ ἐγχωρίου τύπου. Ἐν τούτοις, καίτοι παρῆλθον ἔκτοτε δύο μῆνες, δὲν εἴδομεν οὔτε τοῦ νέου Ὑπουργοῦ τὴν ὑπόσχεσιν ἐκτελουμένην. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ βραδύνῃ νὰ διορίσῃ δύο ἔτι δικαστὰς ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Σπάρτης, πρὸς τούτοις δὲ νὰ παραγγείλῃ τὸν διὰ λόγους ὑπηρεσίας κληθέντα ἐνταῦθα Εἰσαγγελέα Σπάρτης νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του, ἢ νὰ μεταθέσῃ αὐτὸν ὁριστικῶς ἐκεῖθεν.

§111ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῦ νὰ τὸν πάῃ;

§112Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Πρέπει ἢ νὰ τὸν μεταθέσῃ, ἢ νὰ τὸν ἀποστείλῃ εἰς τὴν θέσιν του, ἀφοῦ παρῆλθεν ἡ ἀνάγκη, διὰ τὴν ὁποίαν τῷ ἐπεβλήθη νὰ προσκαλέσῃ αὐτὸν ἐνταῦθα δι’ ὑπηρεσίαν δῆθεν, ὅπως μὴ ἀπασχολῆται εἰς πρωτοδίκης διὰ τὴν εἰσαγγελικὴν ὑπηρεσίαν, ἐνῷ ἄλλοι τρεῖς μόνον μένουσι δι’ ὅλην τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Πρωτοδικείου καὶ Πλημμελειοδικείου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ τοῦ λόγου περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης, ὀφείλω, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω καὶ περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου, τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἰς τὴν αὐτὴν καὶ χείρονα ἔτι κατάστασιν εὑρίσκεται. Ὑπάρχουσι προτετιμημέναι ὑποθέσεις διὰ πράξεως τοῦ Προέδρου πρὸ διετίας, καὶ δὲν δύναται ἀκόμη νὰ ἔλθῃ ἡ σειρά των, ἵνα ἐκδικασθῶσι. Τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ Ἐφετείου τούτου.

§113ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀληθῶς.

§114Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἀπαιτῶ λοιπὸν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θέλει σπεύσει νὰ συμπληρώσῃ τὰς θέσεις ταύτας, ἵνα λειτουργῇ ἡ Δικαιοσύνη, παρὰ τῆς ὁποίας καὶ μόνης δύναται πλέον νὰ ἐλπίζῃ ὁ πολίτης ἀγαθόν τι.

§115Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης εὑρίσκεται εἰς ὄχι εὐάρεστον κατάστασιν, καὶ διὰ τοῦτο συνεπείᾳ ἐκθέσεως τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν ἠναγκάσθην νὰ μεταθέσω τὸν Πρόεδρον τοῦ Πρωτοδικείου, διότι δὲν ἦτο τὸ Πρωτοδικεῖον εἰς εὐάρεστον κατάστασιν· θὰ ἴδητε δέ, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης θέλει λειτουργήσει πλήρως καὶ τελείως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ἐφετεῖον Ναυπλίας, εἶναι δυστυχῶς ἀληθῆ τὰ λεχθέντα, καὶ ἴσως ὀλίγα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας. Δυστυχῶς τὸ Ἐφετεῖον Ναυπλίας εἶναι τὸ μόνον Ἐφετεῖον τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον καθυστερεῖ, διότι ἔχει ἐκκρεμεῖς 2500 ὑποθέσεις, καὶ εἶναι εἰς μεγάλην καθυστέρησιν· συνεπῶς ἐφρόντισα, ἅμα ὡς ἀντελήφθην τῆς καταστάσεως ταύτης· ἀλλ’ ἐντὸς δύο μηνῶν δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνορθώσωμεν ὅσα δὲν ἔχουσιν ἀνορθωθῆ ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Ἤδη μετέθεσα ἐκεῖ ἕνα δικαστὴν δραστήριον, ἱκανὸν καὶ ἐργατικὸν, καὶ ἔχω σκοπὸν νὰ προσθέσω ἐπίσης καὶ ἑτέρους δύο ἐφέτας, οὕτως ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν ἐντὸς ὀλίγου χρόνου νὰ γείνῃ ἐνήμερον τὸ Ἐφετεῖον Ναυπλίας, ὅπως εἶναι καὶ τὰ ἄλλα Ἐφετεῖα τοῦ Κράτους. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι, ὅ,τι εἶναι δυνατὸν ἐκ μέρους μου, θέλω τὸ πράξει, ὅπως βελτιωθῇ ἡ κατάστασις αὕτη, ἡ ἀληθῶς οἰκτρά.

§116Ι. Π. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Σπάρτης μοὶ ἐτηλεγράφησε νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ σπεύσῃ εἰς συμπλήρωσιν τοῦ Δικαστηρίου Σπάρτης. Μετέβην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, τὸν παρεκάλεσα, καὶ μοὶ ὑπεσχέθη ὅτι μετὰ δέκα ἡμέρας θὰ στείλῃ ἔμμισθον πάρεδρον, καὶ ἐντὸς ὀλίγου χρόνου θὰ στείλῃ καὶ ἕτερον δικαστήν. Ὄντως ἐξεπλήρωσε τὴν πρώτην ὑπόσχεσίν του, ἀλλ’ ὄχι καὶ τὴν δευτέραν. Ἐλπίζω ὅτι θέλει ἐκπληρώσει καὶ ταύτην, διότι ὑπάρχει μεγίστη ἀνάγκη.

§117ΣΠΥΡ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολλοὶ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης μοὶ ἀπέστειλαν ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦσι νὰ κατασκευασθῇ ἐπὶ τέλους ἡ γέφυρα ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Μουρτιᾶς. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς. Ὅτε τὸ πρῶτον ἐξελέγην Βουλευτὴς ἐκ τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, εἶδον ὄντως, ὅτι ἦτο ἀνάγκη ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ τούτου νὰ κατασκευασθῇ, ἢ μᾶλλον νὰ ἀνασκευασθῇ ἡ πρὸ πολλοῦ καταπεσοῦσα γέφυρα. Ὁ ποταμὸς οὗτος διαρρέει τέσσαρας δήμους, οἵτινες συγκοινωνοῦσι μόνον διὰ τῆς γεφύρας ταύτης. Παρεκάλεσα δὲ τὸν δήμαρχον Εὔας, ἐπειδὴ δὲν ἠδύνατο νὰ κατασκευασθῇ ἡ γέφυρα διὰ δημοσίων χρημάτων, νὰ γείνῃ διὰ χρημάτων τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Ὁ δήμαρχος ἐδέχθη τοῦτο, παρεκάλεσε δὲ νὰ σταλῇ μηχανικὸς, καὶ ἐστάλη, ὑπεβλήθησαν τὰ σχέδια εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἐξετέθη ἡ ἐργασία εἰς μειοδοσίαν, ἀλλὰ τὸ ἔργον μένει ἐκκρεμές. Παρακαλῶ λοιπὸν—ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοί μου ἐκ Μεσσήνης θὰ ἦναι σύμφωνοι—νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ἀναφορὰν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ διατάξῃ τὰ δέοντα, ἀφοῦ μάλιστα τὸ ἔργον τοῦτο ὡς καὶ τρεῖς ἄλλαι γέφυραι τοῦ Παμίσου πρόκειται νὰ κατασκευασθῶσιν οὐχὶ ἐκ τῶν δημοσίων χρημάτων, ἀλλ’ ἐκ τῶν δημοτικῶν. Ἐπιθυμῶ δὲ, ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης, καθὼς καὶ ἐπὶ ἐκείνων, ἃς χθὲς ὑπέβαλον, νὰ ἔχω ταχεῖαν ἀπάντησιν.

§118Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δικαστικὸν σκάνδαλον ἔχω ν’ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ μᾶς δώσῃ ἐξηγήσεις. Κατὰ παράκλησιν συμπολιτῶν μου ἐν Ναυπλίῳ, θὰ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλὴν δημοσίευμα, τὸ ὁποῖον ἐτυπώθη εἰς τὴν ἐφημερίδα τοῦ Ναυπλίου «ὁ Ἀνεξάρτητος». Ζητεῖται νὰ διαλευκανθῇ δικαστικὸν σκάνδαλον καὶ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμω τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, διότι ὁ παθὼν εἶναι συμπολίτης μου, ἐνωμοτάρχης, ὅστις προσήχθη ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου καὶ κατεδικάσθη, ἐνῷ ἦτο ἀθῷος, κατὰ παρέμβασιν σκανδαλώδη τοῦ Προέδρου τοῦ Δικαστηρίου. Εὐτυχῶς, ἅμα ἀνέλαβεν ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου, ἀναγνωρίσας τὸ ἄδικον, ὑπέβαλε Διάταγμα ἀπονομῆς χάριτος καὶ ἠλευθέρωσε τὸν καταδικασθέντα. Ὁ ἐνωμοτάρχης κατήγγειλε τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου, ὅτι ἐπέβαλε ποινὴν ἐν μειονοψηφίᾳ, καὶ ὅτι ἐπλαστογράφησε τὸ πρακτικόν. Ἡ καταγγελία ὅμως δὲν ἦλθεν εἰς φῶς, οὐδὲ ἀνάκρισις ἐγένετο κατὰ τοῦ Προέδρου μέχρι τοῦδε, καὶ ἐξακολουθεῖ οὗτος νὰ δικάζῃ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ἐν Ναυπλίῳ! Τὸ σκάνδαλον εἶναι τόσον μέγα, ὥστε θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ ὅλα τὰ συναφῆ ἔγγραφα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τούτων· διότι, ἂν ἐξακολουθήσῃ τοιαύτη κατάστασις, οἵαν κατήγγειλε χθὲς ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, καὶ οἵαν καὶ ἐγὼ σήμερον καταγγέλλω, ἀλλοίμονον εἰς ἡμᾶς! Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἔγγραφα. Παρατηρῶ δέ, ὅτι καὶ συνάδελφος δικηγόρος συνομολογεῖ τὸ πρᾶγμα.

§119Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κυρίου συναδέλφου θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσαγάγῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς ἀπονομῆς βασιλικῆς χάριτος. Ποῦ ἐστηρίχθη ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἐζήτησε τὴν βασιλικὴν χάριν ὑπὲρ τοῦ εἰρημένου ἐνωμοτάρχου; Διότι ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι αὐτὸς ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου, συναισθανθεὶς τὸ ἄδικον, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἔσπευσε νὰ ζητήσῃ τὴν διὰ χάριτος ἀπαλλαγὴν τοῦ ἀδίκως καταδικασθέντος. Πρόκειται δὲ περὶ στρατιωτικοῦ καὶ πρώην δικηγόρου, ὅστις οὐδέποτε κατηγορήθη, ἀλλ’ ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου τὸν κατεδίκασεν ἐκ πείσματος.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαλουκᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§121ΑΧ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐκ Μεγαρίδος καὶ Ἀττικῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῶν ἀμπέλων, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ θερμῶς τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ νόμον, δι’ οὗ νὰ τροποποιῆται ἢ νὰ καταργῆται ὁ ἰσχύων νόμος, ὅστις ἀπεδείχθη πλημμελής. Ἔρχομαι εἰς ἄλλο ζήτημα. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, κύριοι συνάδελφοι, συνδέομαι στενῶς μετὰ τῆς πόλεως Λαμίας, πρωτευούσης τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος, καὶ διὰ τοῦτο, ἐκπληρῶν καθῆκον πρὸς τὸν τόπον ἐκεῖνον, ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρὸς τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ λάβωσιν ὑπὸ σπουδαίαν μελέτην τὸ σοβαρὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεφύη ἐκεῖ, περὶ συστάσεως κεντρικοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ παρὰ τὴν Λαμίαν καὶ ὄχι ἐν Μπεκῇ, μακρὰν τῆς Λαμίας δύο περίπου ταχυδρομικὰς ὥρας. Ἡ διαφορὰ εἶναι τόσον μικρὰ κατὰ χρόνον καὶ δαπάνην, ὥστε, ἄν τις ὑπολογίσῃ τὰς δαπάνας καὶ τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος ἀπόλλυται, καὶ τὴν μικρὰν ἀπόστασιν, ἡ ὁποία χωρίζει τὰ δύο ταῦτα σημεῖα, θὰ ἐκπλαγῇ πρὸ τοῦ μεγάλου κακοῦ, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ προσγένηται εἰς τὴν Λαμίαν, ἂν ὁ σταθμὸς δὲν ἤθελεν ἱδρυθῆ παρ’ αὐτῇ. Διότι ἡ Λαμία κατοικεῖται ὑπὸ λαοῦ φιλονόμου, σώφρονος καὶ προοδευτικοῦ, ὅστις ὅμως ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἐμαρτύρησε κυριολεκτικῶς ἐκ τῆς ἐλλείψεως δημοσίας ἀσφαλείας, ἐκ τῆς διασαλεύσεως τῆς τάξεως, καὶ ὑπέστη θυσίας καὶ καταστροφὰς ὡς ἐκ τῆς τοποθεσίας, τῆς παρὰ τὴν παλαιὰν ὁροθετικὴν γραμμὴν, καὶ τῆς μαστιζούσης ἄλλοτε τὸν τόπον ληστείας καὶ ἐν τούτοις ἀγογγύστως ἐπλήρωσε πάντοτε καὶ πληρώνει τοὺς φόρους του, καὶ ἀνταπεκρίθη πάντοτε εἰς τὰς ἑαυτοῦ ὑποχρεώσεις πρὸς τὴν Πολιτείαν. Ὁ λαὸς αὐτῆς, ἐπιδιδόμενος εἰς τὰ ἔργα του, καίπερ κατατρυχόμενος καὶ ὑπὸ τῶν νοσημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπεκράτουν εἰς τὸν τόπον, κατώρθωσε διὰ τῆς φιλοπονίας του καλλιεργῶν ν’ ἀποξηράνῃ τὰς ἑστίας τῶν ἑλωδῶν μιασμάτων καὶ ἀπαλλάξῃ οὕτω τὸν τόπον ἀπὸ τῆς μάστιγος τῶν πυρετῶν, οἵτινες εἶχον καταστήσει αὐτὸν ἄλλοτε τόπον δυσπρόσιτον, ἐνῷ σήμερον ἡ Λαμία διακρίνεται ὡς εὐμοιροῦσα ἑνὸς τῶν καλλιτέρων ὑγιεινῶν κλιμάτων. Κατόπιν ὅλων τούτων ἡ Λαμία θαρρούντως ἤδη ἀπαιτεῖ παρὰ τοῦ σεβαστοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μεριμνήσῃ περὶ αὐτῆς πατρικῶς καὶ τείνῃ αὐτῇ χεῖρα ἀρωγόν, συνεννοούμενος καταλλήλως μετὰ τῆς Ἑταιρείας τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ, ὅπως ἐπιτύχῃ τὴν τροποποίησιν τῆς συνομολογηθείσης συμβάσεως καὶ μεταβληθῶσιν οὕτω τὰ σημεῖα τῶν σταθμῶν, ἐγκαθισταμένου τοῦ κεντρικοῦ σταθμοῦ ἐν Λαμίᾳ. Τὸ μέγα τοῦτο ἀγαθὸν ἀναμένει ὁ τόπος ἐκεῖνος ἀποκλειστικῶς παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸν ὁποῖον μάλιστα καὶ τὰ φίλτατα πολιτικὰ αἰσθήματα αὐτοῦ ἀπέδειξε διὰ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν τελευταίων βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν ἰδίᾳ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, νὰ ἐργασθῶσι, συντόνως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ κατορθώσωσιν, ἵνα ὑπερνικηθῶσιν ἅπασαι αἱ προκύπτουσαι δυσκολίαι, εἰς τρόπον ὥστε ἡ εὔανδρος Λαμία νὰ προσκτήσηται τὸ εὐεργέτημα τοῦτο τῆς συστάσεως τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ παρὰ τὴν πόλιν, καὶ οὐχὶ ἐν Μπεκῇ, ἤτοι μακρὰν τῆς πόλεως, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον εἶναι σχεδὸν βέβαιον, ὅτι ὁ Σιδηρόδρομος δὲν θὰ ὑποστῇ μεγάλην ζημίαν διὰ τῆς μετατοπίσεως ταύτης τοῦ σταθμοῦ, ἐνῷ ἐκ τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ σταθμοῦ ἀπὸ τῆς πόλεως ἡ Λαμία διατρέχει κίνδυνον ἀπωλείας ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς, διότι ἀτυχῶς καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ βιομηχανία καὶ ἡ γεωργία διατελοῦσιν ἐκεῖ σήμερον εἰς οὐχὶ εὐάρεστον κατάστασιν. Ἡ τοιαύτη λοιπὸν παροχὴ πρὸς τὴν μεγαλόπολιν ἐκείνην, ἡ ὁποία μεγίστας προσήνεγκεν ἐκδουλεύσεις εἰς τὸ Κράτος καὶ τοσαῦτα ὑπέστη δεινὰ, κειμένη ἄλλοτε, ὡς εἶπον, παρὰ τὴν παλαιὰν μεθοριακὴν γραμμὴν, δὲν εἶναι μεγάλη δι’ αὐτὴν, ἀλλ’ ὅμως σήμερον πρόκειται ἡ παροχὴ αὕτη νὰ συντελέσῃ ἀκριβῶς τὴν διάσωσιν τοῦ τόπου ἐκείνου, ἐνισχύουσα ἐν αὐτῷ τὴν παραγωγικὴν κίνησιν καὶ τὴν πρόοδον. Ἐὰν δὲ, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εὐτυχήσητε, ὡς εἶμαι πεπεισμένος, νὰ συντελέσητε τὸ ἔργον τοῦτο, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι θέλετε ἔχει τὴν αἰωνίαν εὐγνωμοσύνην τῆς πόλεως Λαμίας καὶ σύμπαντος τοῦ μετ’ αὐτῆς ἐπικοινωνοῦντος λαοῦ. Κύριοι, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν συνεζητοῦμεν μετὰ τῶν συμπολιτῶν μου εἰς διαμερίσματά τινα τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος, — διότι κατάγομαι ἐκ Λοκρίδος καὶ ἐξελέγην ἐκεῖθεν, καθὸ Λοκρός, — ἤκουσα δὲ ἐν ταῖς συζητήσεσιν εὐχαρίστως, ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν περιοδείαν του ἀνὰ τὴν Θεσσαλίαν καὶ ἄλλα μέρη, ὅπου ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ μεταβῇ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, μεταξὺ τῶν ἄλλων λόγων, μεταξὺ τῶν ἄλλων ἰδεῶν καὶ σκέψεων, τὰς ὁποίας προέτεινε καὶ ἐπηγγείλατο πρὸς τὸν λαὸν, περιέλαβε — δὲν ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τοῦ ἀκριβοῦς τῆς πληροφορίας ταύτης — καὶ τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι πρὸς ἐνθάρρυνσιν τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ θὰ ἐργασθῇ, ὅπως παράσχῃ εἰς αὐτὸν Τράπεζαν Γεωργικὴν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀνακούφισις τοῦ λαοῦ· καὶ ἤθελεν εἶσθαι εὐκταῖον νὰ ἐπραγματοποιεῖτο τοῦτο ταχέως...

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Βουλευτά· δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία σας.

§123ΑΧ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Τοῦτο ἤκουσα λεγόμενον, κύριε Πρόεδρε, καὶ τὸ ἀναφέρω ἀπὸ χρηστοῦ τοῦ συνειδότος· ἠσθάνθην δὲ μεγάλην χαρὰν, ἀκούσας ὅτι ἐδώσατε τοιαύτην ὑπόσχεσιν.

§124Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀμφιβάλλω περὶ τῆς ἀγαθοπιστίας ὑμῶν, ἀλλ’ ἐπειδὴ λέγετε τοῦτο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ λέγηται ἡ ἀλήθεια. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι οὐδέποτε οὐδαμοῦ τῆς Θεσσαλίας, οὐδαμοῦ τῆς Πελοποννήσου, οὐδαμοῦ τοῦ Αἰγαίου, οὐδαμοῦ τῆς Στερεᾶς ὑπεσχέθην, ὅτι θέλω φροντίσει νὰ συστηθῇ Τράπεζα Γεωργικὴ, διότι, ἵνα εἴπω τοῦτο, ἔπρεπε νὰ ἦμαι βέβαιος, ὅτι θέλω εὕρει τὰ κεφάλαια· ἀλλὰ ταῦτα ἔλειπον· ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποσχεθῶ τοιοῦτόν τι.

§125ΑΧ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, βεβαίως θέλετε φροντίσει, διότι πρόκειται νὰ παράσχωμεν εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς τὰ μέσα τῆς ἐργασίας καὶ τῆς βελτιώσεως τῆς καταστάσεώς των καὶ τοῦ πλουτισμοῦ τοῦ τόπου.

§126Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι, ἂν δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀσχοληθῶ, ἂν δὲν ἠδυνήθην νὰ φροντίσω, ὅπως συντελέσω νὰ συστηθῇ Τράπεζα Γεωργικὴ, ἴσως ὅμως δυνηθῶ νὰ ἀποκτήσω ἕτερόν τι ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς τάξεως, ἴσως δυνηθῶ νὰ συντελέσω, ἵνα τὰ κεφάλαια καταστῶσι προσιτὰ εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν, ἐλαττουμένου κατά τι τοῦ τόκου.

§127ΑΧ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀνάγκη νὰ συντελέσωμεν πάντες εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς γεωργίας καὶ ὑποστήριξιν αὐτῆς, καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ πλούτου καὶ τῶν πηγῶν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Οἱ γεωργοὶ, Κύριοι, εἰς μέρη πολλὰ τῆς Λοκρίδος πάσχουσι φρικαλέως, διότι ἐκτὸς τῶν ἀτυχῶν περιστάσεων τῆς ἀτμοσφαίρας ἔχουσιν ἐπὶ πλέον καὶ τὴν τυραννίαν τῶν τοκογλύφων, τοὺς τοκιστὰς, οἱ ὁποῖοι, ἀπομυζῶντες ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τὸ αἷμα αὐτῶν, τὴν παραγωγὴν αὐτῶν, τὸ περίσσευμα αὐτῶν, μᾶς παρέχουσι τὴν θλιβερὰν κατάστασιν εἵλωτος πρὸς δεσπότην. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν σεβαστόν μοι κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν πατρικῶς μεριμνῶντα, κατὰ τὴν πλήρη πεποίθησίν μου, ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, νὰ λάβῃ καὶ περὶ τῶν ἀτυχῶν γεωργῶν πρόνοιαν, ὅπως παύσῃ ἐπὶ τέλους ἡ κατάστασις αὕτη τῆς τυραννίας τῶν τοκογλύφων, ἥτις ἀπειλεῖ νὰ καταστρέψῃ τὴν γεωργίαν. Περιέμενον νὰ ἀκούσω τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος, ἐν ᾧ ἐφρόνει ὅ,τι ἐφρόνουν καὶ ἐγὼ, δὲν εἶχεν ὅμως τὴν τόλμην νὰ ἐκφράσῃ τὸ φρόνημά του, καὶ ἐν ᾧ ὡμίλησα πρὸς αὐτὸν μετὰ θάρρους καὶ τῷ ὑπέδειξα ποῖα εἶναι τὰ δικαιώματά του, οὐδεὶς μοὶ ἀπήντησεν, ἀλλὰ ἰδιαιτέρως μοὶ εἶπον, ὅτι τὸ μὲν πνεῦμα εἶναι πρόθυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενὴς, ὅτι δὲν εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ἐκφράσωσι τὸ φρόνημά των, διότι, δεσμευμένοι ὄντες ἀπέναντι τῶν τοκιστῶν, κινδυνεύουσι μετὰ 15 ἡμέρας νὰ ἴδωσι πωλουμένας τὰς οἰκίας των καὶ νὰ ἐκδιωχθῶσιν ἐξ αὐτῶν. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, νὰ ὁρισθῇ ὡς μέγιστος τόκος τὸ 8%, πᾶσα δὲ ἄλλη συμφωνία νὰ ἦναι ἄκυρος...

§128ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ἐξασφαλίζηται καὶ τὸ κεφάλαιον.

§129ΑΧ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Νὰ ἐξασφαλίζηται βεβαίως τὸ κεφάλαιον, ἀλλὰ νὰ ἐξασφαλίζηται καὶ ὁ ὀφειλέτης. Τοιουτοτρόπως, ἐνθαρρύνοντες καὶ ὑποστηρίζοντες τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, θέλομεν συντελέσει νὰ καταστήσωμεν ὄχι μόνον τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα σιτοβολῶνα τοῦ τόπου καὶ πηγὴν πλούτου, καὶ πλούτου τοιούτου, ὥστε νὰ κατορθώσωμεν, Κύριοι, νὰ ἐπιτύχωμεν, εἰ δυνατόν, καὶ τὴν λύσιν ἑνὸς μεγάλου προβλήματος, τὸ ὁποῖον τὰ μάλιστα ἀπασχολεῖ τὴν Ἑλλάδα, νὰ μὴ φυγαδεύωνται δηλονότι εἰς τὸ ἑξῆς τὰ κεφάλαιά μας, ὁ χρυσὸς τῆς χώρας, πρὸς ἀγορὰν σίτου ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένου. Κύριε Πρόεδρε, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ ἐκ Λοκρίδος συναδέλφου κ. Χαλκιοπούλου, καὶ ἐγὼ εἶμαι συμφωνότατος πρὸς τὴν γνώμην αὐτοῦ τὴν ὀρθὴν καὶ πολὺ λογικήν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ἕν μέτρον τέλος πάντων διὰ τὸν λαὸν τῶν χωρίων Κυπαρίσσι, Τραγάνας κλπ., ὁ ὁποῖος ὑπέστη τὸ ἀτύχημα νὰ καλυφθῇ ἡ ἐθνικὴ γῆ, τὴν ὁποίαν ἐκαλλιέργει μέχρι τοῦδε, ὑπὸ τῆς θαλάσσης, κατόπιν τῶν γνωστῶν σεισμῶν καὶ τῶν κλονισμῶν, τοὺς ὁποίους ὑπέστη τὸ ἔδαφος, πρέπει δὲ νὰ μὴ ὑφίστανται ὑποχρεώσεις οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι πλέον κτῆμα εἰς χεῖράς των, ἀφοῦ μάλιστά τινες δὲν ἔλαβον ἀκόμη τὰ παραχωρητήριά των, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ὑποτεθῇ νομικῶς, ὅτι αὐτοὺς ἐβάρυνεν ὁ κίνδυνος τῆς ἀπωλείας τῶν ἀγρῶν. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἄλλην, ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι αὐτοὺς βαρύνει ἡ ἀπώλεια, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ δίκαιον τῆς ἐπιεικείας πρέπει νὰ ληφθῇ ἡ πρόνοια αὕτη ὑπὲρ αὐτῶν. Ἐπίσης εἶμαι συμφωνότατος πρὸς τὴν ἑτέραν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὁ αὐτὸς συνάδελφός μου ἐποιήσατο, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς, ἵνα βεβαιωθῶμεν, τίνα τύχην ἔλαβον τὰ χρήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνεκεντρώθησαν εἰς τὸ οἰκεῖον ταμεῖον, τὰ συλλεχθέντα ἀπὸ τὰς εἰσφορὰς φιλανθρώπων ὑπὲρ τῶν παθόντων ὑπὸ τῶν σεισμῶν, διότι παθόντες καὶ καταστραφέντες μάλιστα ἐκ τῶν σεισμῶν κατὰ τὸ 1894 εἶναι πολλοὶ ἐν Λοκρίδι, ἀλλὰ οἱ περισσότεροι δὲν ἔλαβον τίποτε ἐλάχιστα μόνον ποσὰ διενεμήθησαν, τὰ δὲ πολλὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνήρχοντο εἰς 600,000 περίπου δραχμὰς, ἀγνοοῦμεν τί ἐγένοντο. Τὰ χρήματα ταῦτα προέρχονται ἐκ τῶν σπλάγχνων τῆς φιλανθρωπίας, καὶ ἀποτελοῦσι περιουσίαν ἱερὰν, πρὸς τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν τὴν μεγαλειτέραν εὐλάβειαν. Τελευταῖον θέλω προσθέσει καὶ ἑτέραν παράκλησιν, ἀναφερόμενος καὶ πάλιν πρὸς τὸν σεβαστόν μοι κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, — ἀλλὰ περὶ τούτου θὰ τὸν παρακαλέσω καὶ ἰδιαιτέρως μετὰ τῶν κ. κ. συναδέλφων μου ἐκ Λοκρίδος — νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως τακτοποιηθῶσι τὰ τῆς πληρωμῆς τῶν δόσεων ἐκ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν τῶν δηλωθεισῶν. Διότι πολλοὶ τῶν δηλωσάντων κατοίκων Λοκρίδος, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ 1872 δηλώσαντες τὰς γαίας των φαίνονται ὅτι ἐπλήρωσαν τὰ ἑαυτῶν χρέη, εὑρίσκονται οὐχ ἧττον σήμερον ὀφείλοντες εἰσέτι, καὶ καταδιώκονται. Φαίνεται ὅτι ἔλαβον χώραν ἀνωμαλίαι τινὲς, ἕνεκα δυσκόλων τινῶν περιστάσεων, οἷον ἀναστολῆς τῶν πληρωμῶν κλπ., καὶ ἕνεκα τούτων οὔτε τὸ Δημόσιον γνωρίζει, ἂν οἱ δηλωταὶ ἐπλήρωσαν, οὔτε οἱ δηλωταὶ δύνανται ν’ ἀποδείξωσι παραχρῆμα τὴν γενομένην πληρωμήν. Ἄλλοτε εἶχον συστηθῆ παρὰ τοῖς ταμείοις συνεργεῖα διὰ τὴν τοιαύτην ἐκκαθάρισιν, ἀλλὰ δὲν ἔφθασαν εἰς πέρας ὁριστικόν. Ὥστε παρακαλῶ τὸν σεβαστόν μοι κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ μεριμνήσῃ ἀποτελεσματικῶς.

§130Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Συμπληρῶν, κύριε Πρόεδρε, ὅσα εἶπον χθὲς διὰ τὰ τραγικὰ γεγονότα, τὰ συμβάντα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, προσθέτω ὅτι σήμερον ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Σύρου, διὰ τοῦ ὁποίου μοὶ ἀνηγγέλθη, ὅτι χθὲς ἢ προχθὲς ἐξεδόθη τὸ βούλευμα τοῦ Μπερμπάτη καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ κατηγορηθέντων χωροφυλάκων. Δὲν ἀναφέρει τὸ τηλεγράφημα, ἂν τὸ βούλευμα εἶναι ἀθωωτικὸν ἢ παραπεμπτικόν, ἀλλ’ ὁ δικηγόρος, τὸν ὁποῖον ἐν Σύρῳ ἔταξα, ὅπως φροντίσῃ ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν μου, μοὶ λέγει ὅτι ἠναγκάσθη νὰ τὸ ἀνακόψῃ. Συμπεραίνω λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι παραπεμπτικόν. Ἐπεθύμουν ἑπομένως πολύ, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἂν ἔχει νεωτέραν τινὰ πληροφορίαν περὶ τῆς ἐκδόσεως τοῦ βουλεύματος αὐτοῦ.

§131Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἔλαβον τὸ ἀντίγραφον τοῦ βουλεύματος, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ πρότασις τοῦ Εἰσαγγελέως λέγει, ὅτι (ἀναγινώσκει) «...πράγματι συνέλαβον καὶ ὡδήγησαν τὸν παθόντα εἰς τὴν οἰκίαν αὐτῆς, ἐν ᾗ παρέμενεν εἰσέτι ὁ ἐν λόγῳ σταθμάρχης, ὅτι οὗτος τὴν πρωΐαν διέταξε τοὺς αὐτοὺς χωροφύλακας καὶ οὗτοι διεπόμπευσαν, περιάγοντες αὐτὸν ἀνὰ τὰς ὁδοὺς καὶ τὴν πλατεῖαν τοῦ χωρίου, καὶ μετὰ τοῦτο ἐνέκλεισαν αὐτὸν ἐν τῷ αὐτόθι ἀστυνομικῷ κρατητηρίῳ, καὶ ὅτι τὴν νύκτα τῆς 2–3 ἰδίου μηνὸς ὁ ἴδιος, ἤτοι ὁ πρῶτος τῶν κατηγορουμένων Ἠλίας Μπερμπάτης, ἀφοῦ ἐγύμνωσε τὸν παθόντα, τῇ βοηθείᾳ τῶν χωροφυλάκων του, καὶ εἶχεν αὐτὸν ἐνώπιόν του εἰς ἀδαμιαίαν κατάστασιν, ἐξελθόντων τῶν χωροφυλάκων, κατὰ διαταγήν του, ὅπως παρεμποδίσωσιν οἱονδήποτε θέλοντα νὰ εἰσέλθῃ πρὸς διάσωσιν τοῦ παθόντος κακοποιουμένου, ἔδερνεν αὐτὸν ἐπὶ ὥρας διὰ σχοινίου βεβρεγμένου, ὅπερ ὡς πλῆκτρον εἶναι δεινότερον ὅλων, ἕως οὗ αὐτὸς ἀποκαμὼν ἐκ τοῦ κόπου, ἔπαυσε νὰ κτυπᾷ τὸν παθόντα, προσεκάλεσε δὲ τοὺς χωροφύλακας, ἵνα συνεχίσωσι τὸ ἔργον του, ὁ δὲ παθὼν ἔπεσεν ἡμιθανὴς καὶ ἐγόγγυζεν, ὁλόγυμνος, καὶ πρὸς τὴν πρωΐαν ἐσκέπασαν αὐτὸν διὰ κουβέρτας, καὶ τῷ προσέφεραν φασκόμηλον, ὅπερ ὅμως ὁ παθὼν ἀμέσως ἤμεσε, καὶ μετ’ ὀλίγον ἐξέπνευσε, παθὼν ἀποπληξίαν τοῦ ἐγκεφάλου κλπ.» Προτείνει δὲ ὁ Εἰσαγγελεὺς τὴν παραπομπὴν τοῦ λοχίου Ἠλία Μπερμπάτη καὶ τῶν χωροφυλάκων Καραμαλέγκου, Καφούρου, Ξανθάκη καὶ Θεολογίτου εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον τῆς περιφερείας τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν. Περὶ ἐκείνων δὲ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν παρόντες, τῆς Καλλιόπης Θεωνᾶ καὶ τοῦ παρέδρου, προτείνει νὰ παύσῃ πρὸς καιρὸν ἡ περαιτέρω ποινικὴ καταδίωξις.

§132Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἦσαν ὅλοι οἱ χωροφύλακες παρόντες.

§133Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καὶ ταῦτα μὲν προτείνει ὁ Εἰσαγγελεύς. Τὸ δὲ βούλευμα παραπέμπει εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον μόνον τὸν Ἠλίαν Α. Μπερμπάτην, ὡς πρὸς δὲ τοὺς λοιποὺς συγκατηγορουμένους χωροφύλακας, τὸν Καραμαλέγκον, Καφούρον, Ξανθάκην καὶ Θεολογίτην, περὶ αὐτῶν παύει πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξιν, διότι δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἐπαρκῶς ἡ κατηγορία. Τὸ βούλευμα τοῦτο ἀνέκοψεν ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Σύρῳ Πρωτοδικῶν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§135Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι εἰς πάντας γνωστὴ ἡ μεγίστη πληγὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἡ ἐν τούτῳ φέρουσα τὸν τίτλον «εἰσφορὰ τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῶν ἀπόρων δήμων χάριν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». Μέγας ἀριθμὸς δήμων, τὸ ἥμισυ τούτων καί τι πλέον, χαρακτηρισθέντες ὡς ἄποροι, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι τὰ ἔσοδα αὐτῶν δὲν ἐπαρκοῦσι πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως αὐτῶν, ηὐξημένων κατὰ τὰς δαπάνας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, λαμβάνουσι παρὰ τοῦ Δημοσίου βοήθημα πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος, ὅπερ ἐν τοῖς δημοτικοῖς προϋπολογισμοῖς παράγει ἡ ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δαπάνη. Καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν βοηθημάτων, ἅτινα πρὸς τοὺς ἀπόρους δήμους παρέχει τὸ Κράτος, ἁλματικῶς κατ’ ἔτος αὐξανόμενον, ὑπερέβη πρὸ πολλοῦ τὸ ἑκατομμύριον, ἐφέτος δ’ εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσὸν 1,200,000 δρ. Ἡ κατάστασις αὕτη, κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ προκαλέσῃ συντονωτάτην τὴν μέριμναν τῆς τε Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, διότι ἡ μὲν οἰκονομικὴ τῶν δήμων τούτων θέσις οὐδεμίαν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος παρουσιάζει αἰσθητὴν βελτίωσιν, ἡ δὲ ἀνάγκη τῆς ἐπεκτάσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἀνὰ τὰ ἀπώτατα ἔτι τοῦ Κράτους χωρία βαίνει ἐπιβεβλημένως αὔξουσα. Ὡς ἐκ τῆς προοδευτικῆς ἄρα αὐξήσεως τῶν ἀναγκῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἀφ’ ἑνός, καὶ τῆς οἰκονομικῆς στασιμότητος τῶν δήμων ἀφ’ ἑτέρου, τὸ ποσὸν τῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους παρεχομένων πρὸς τοὺς ἀπόρους δήμους συνδρομῶν δὲν εἶναι δυνατόν, εἰμὴ νὰ αὐξάνῃ κατ’ ἔτος εἰς βαθμὸν καθιστάμενον ὁλονὲν ἐπικίνδυνον πρὸς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Πρὸς διόρθωσιν τῆς καταστάσεως ταύτης πολλὰ προὐτάθησαν ὑπὸ διαφόρων μέτρα, ὧν τὸ σκοπιμώτερον βεβαίως δὲν εἶναι ὁ περιορισμὸς τῆς περαιτέρω ἱδρύσεως δημοτικῶν σχολείων, καθόσον διὰ τούτου, χωρὶς μηδεμία νὰ ἐπιτυγχάνηται ἐλάφρυνσις τοῦ ἤδη βαρύνοντος τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ποσοῦ, κατορθοῦται μόνον καταστρεπτικὸς περιορισμὸς τῆς διὰ τῶν δημοτικῶν σχολείων ἐπιζητουμένης μορφώσεως τῶν τέκνων τοῦ λαοῦ. Προκειμένου ἤδη, ἵνα λίαν προσεχῶς ἐν πλήρει εὐρύτητι συζητηθῇ τὸ θέμα τοῦτο, ἀφοῦ μάλιστα καὶ σχετικὸν περὶ τούτου νομοσχέδιον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, ἔχομεν ἀνάγκην πληροφοριῶν, ἃς παρακαλῶ τοὺς ἁρμοδίους κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ ὑποβάλωσιν ἡμῖν, ὥστε ἡ τοῦ θέματος συζήτησις ἐν ἐπιγνώσει τῶν στοιχείων καὶ τῶν λεπτομερειῶν τούτων νὰ γένηται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα εὐαρεστούμενος ὑποβάλῃ πίνακα ἐμφαίνοντα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπόρων δήμων καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων τῆς δημοτικῆς διοικήσεως αὐτῶν ἀπὸ τοῦ 1899 μέχρι σήμερον, εἴτε καθ’ ἕκαστον εἴτε ἐν συνόλῳ, διότι ἐκ τοῦ πίνακος τούτου δύναται ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων δι’ ἑνώσεως τῶν ἀπόρων πρὸς ἀλλήλους, ἢ πρὸς τοὺς πλησιεστέρους εὐπόρους δήμους, θέλει παραγάγει οἰκονομίαν εἰς τὰς δαπάνας τῆς δημοτικῆς διοικήσεως, ἥτις θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν ἄμεσον τὴν ἐλάφρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ποσοῦ τῶν ἐν αὐτῇ ἐγγεγραμμένων ὑπὲρ τῶν ἀπόρων δήμων βοηθημάτων. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ ὑποβάλῃ πίνακα ἐμφαίνοντα τὸ ποσὸν τῶν συνδρομῶν, τὰς ὁποίας παρέχει τὸ Κράτος πρὸς τοὺς ἀπόρους δήμους ἀπὸ τοῦ 1899 μέχρι σήμερον. Ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δύναται εὐαρεστούμενος νὰ ὑποβάλῃ πίνακα ἐμφαίνοντα τὰς μεταξὺ δήμων καὶ Δημοσίου ληψοδοσίας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι πρὸς τοὺς δήμους πάντας παρέχονται προκαταβολαὶ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου χάριν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εἶναι δὲ ἐπίσης γνωστόν, ὅτι αἱ προκαταβολαὶ αὗται οὐδόλως ἢ ἐν μέρει μόνον πρὸς τὸ Δημόσιον ἀποδίδονται. Ἐκ τούτου παράγεται ἑτέρα πληγὴ ἐπίσης σπουδαία διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἥτις χρῄζει τῆς συντόνου μερίμνης τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ λοιπὸν, ταχέως νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ ζητούμεναι πληροφορίαι, ἵνα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου διατελῶμεν κάτοχοι τῶν ἀπαραιτήτων πρὸς μόρφωσιν γνώμης στοιχείων.

§136Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Τὰ διαπραχθέντα παρὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἐν Νάξῳ μεγίστην ἐντύπωσιν προὐξένησαν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ παράγωσι τοιαύτην, ἐν ὅσῳ δὲν λειτουργοῦσιν οἱ νόμοι. Ἔχομεν τὸν νόμον τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὑποχρεοῦται ἡ Εἰσαγγελία νὰ εἰσάγῃ εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα τὰ ἀδικήματα, τὰ παρὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων διαπραττόμενα, ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, πλὴν μέχρι σήμερον οὐδέποτε ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις αὕτη. Ἀλλ’ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ εἰς τὰ πλεῖστα Πλημμελειοδικεῖα τοῦ Κράτους εἰσάγεται ὁρμαθὸς δικογραφιῶν ἀποβλεπουσῶν ἀδικήματα διάφορα, διαπραττόμενα παρὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, καὶ τῇ αἰτήσει τοῦ Εἰσαγγελέως κηρύσσονται παραγεγραμμένα! Ἄν ἐλαμβάνοντο σύντονα μέτρα παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ αὐστηρῶς ἤθελεν ἀπαιτήσει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ ἀστυνομίας, ἔστε βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ ἀπεθρασύνοντο ἐπὶ τοσοῦτον τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, καὶ δὲν θὰ διέπραττον τοιαῦτα ἐγκλήματα. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα δι’ αὐστηρᾶς ἐγκυκλίου ἀπαιτήσῃ παρὰ τῶν Εἰσαγγελέων τοῦ Κράτους, ὅπως ἐντὸς τῆς παρὰ τοῦ νόμου ὁριζομένης προθεσμίας εἰσάγωνται τὰ πλημμελήματα, διότι οὕτω πως, ἔχω πεποίθησιν, ὅτι θὰ περιορισθῶσι τὰ παρὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων διαπραττόμενα ἀδικήματα.

§137Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὅτι καὶ ἂν γείνῃ, εἰς οὐδὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα θὰ καταλήξωμεν· διότι, ἂν δὲν καταργηθῇ ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία, θὰ ἔχωμεν τὰ ἴδια, διότι καὶ τὰ πλημμελήματα ἐκδικαζόμενα δὲν φέρουσι τὰ προσήκοντα ἀποτελέσματα, καθόσον σπάνια εἶναι τὰ παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα τὰ Δικαστήρια κατεδίκασαν ἀστυνομικὸν διαπράξαντα πράξεις τοιαύτας. Καὶ ἄλλοτε μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ὁμιλήσω περὶ ἀστυνόμου τινός, τὸν ὁποῖον ὁ κύριος Τριανταφυλλᾶκος, ὅπως ἐκδικηθῇ ἐμὲ κατὰ τὰς ἐκλογὰς, μοῦ τὸν ἐπρομήθευσεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γόρτυνος ἀστυνομικὸν ὄργανον εἶχε μνηστευθῆ ἀδελφὴν πολιτευομένου, καὶ ὅτε ἀνηγγέλθησαν διὰ τῶν ἐφημερίδων οἱ ἀρραβῶνες, τότε ἡ σύζυγος τοῦ ἀστυνόμου αὐτοῦ—διότι ἦτο ἔγγαμος—ἐπληροφορήθη, ὅτι ὁ σύζυγός της νέους τελεῖ γάμους ἐν Γόρτυνι. Ἐξανίσταται ἡ κοινωνία, πλεῖστα τηλεγραφήματα διεβιβάσθησαν καὶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρὸς τὸν Βασιλέα, ἔλαβον καὶ ἐγὼ τοιαῦτα τηλεγραφήματα, κατήγγειλα τὴν πρᾶξιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Τριανταφυλλᾶκος ἐθεώρησεν, ὅτι καθῆκον εἶχε νὰ μεταθέσῃ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Γόρτυνος τὸν ἀστυνόμον ἐκεῖνον εἰς Παξοὺς, ὅπως ἐκδικηθῇ ἐμέ! Τοιαύτη ἦτο ἡ ἐνέργεια τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε τὸ ἀστυνομικὸν τοῦτο ὄργανον πραγματικῶς, μεταβὰν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἤρχισεν ἐκτελοῦν τὸ σχέδιον τοῦτο, καὶ τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν μετέβη εἰς τὴν κεντρικὴν ὁδὸν, τὴν ἄγουσαν εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς ἐπαρχίας μου, καὶ ἐκεῖ συνελάμβανε τοὺς διερχομένους φίλους μου καὶ τοὺς ἔδερε, τοὺς ἐτραυμάτιζε, τοὺς ἐκακοποίει. Ἐγὼ ἐτηλεγράφουν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, πρὸς τὸν Διάδοχον, πρὸς τὸν Βασιλέα, ἀλλ’ οὐκ ἦν φωνή! οὐκ ἦν ἀκρόασις! Ἐπὶ τέλους συνέβη καὶ τὸ ἑξῆς παράδοξον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου. Ἀπὸ τοῦ 1817 δὲν εἶχε διαπραχθῆ ἔγκλημα, οὔτε τραυματισμὸς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν αὐτοῦ τοῦ ἀστυνόμου διεπράχθησαν ἑπτὰ ἐγκλήματα, δηλ. ἄνθρωποι ὑποστηριζόμενοι ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας ἐτραυμάτισαν ἐπικινδύνως τέσσαρας πολίτας, ἐλαφρῶς δὲ τρεῖς, καὶ ἐν τούτοις ὁ ἀστυνόμος οὗτος οὐδεμίαν μέριμναν ἐδείκνυεν, ἵνα συλλάβῃ τοὺς ἐγκληματίας! Παρεπέμφθη εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον, καὶ καθ’ ἃ εὐχαρίστως ἐπληροφορήθην, καὶ ὑμεῖς εὐχαρίστως θὰ ἀκούσητε, ἀπηλλάγη πάσης κατηγορίας ὁ κύριος αὐτὸς ἀστυνόμος! (γέλωτες). Εὐτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔσπευσε νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν ἐπαρχίαν μου τοῦ ἄγους τούτου· ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μεθ’ ὅσα κατηγγέλθησαν ἄλλοτε, καὶ μεθ’ ὅσα καταγγέλλω σήμερον, καθῆκον ἔχει νὰ τὸν εἰσαγάγῃ εἰς ἀνακριτικὸν Συμβούλιον καὶ νὰ τὸν ἀποβάλῃ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ.

§138Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πῶς ὀνομάζεται;

§139Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Λαθούρας.

§140Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχε θριαμβεύσει εἰς τὴν Γορτυνίαν!

§141Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Αὐτά, Κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω περὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξαν οἱ κύριοι συνάδελφοι. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ἀκόμη, κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν ταχεῖαν νὰ φέρω ἐπὶ ἄλλου θέματος. Διὰ Β. Διατάγματος τῆς 29 Μαΐου 1899 τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν κατήργησε τὴν μόνιμον λεγομένην ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐμποροπλοιάρχων. Ὁ σκοπὸς τοῦ Διατάγματος τούτου ἦτο ὁ ἀκόλουθος. Ἐπειδὴ τὰ πρόσωπα τῆς ἐπιτροπῆς ἦσαν γνωστά, ὡς μόνιμα, ἐγίνοντο παρακλήσεις καὶ προσωποληψίαι, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν παρείχοντο μετὰ πολλῆς εὐχερείας καὶ κατόπιν παρακλήσεων τὰ διπλώματα τῶν ἐμποροπλοιάρχων. Ἔγνω λοιπὸν τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν—νομίζω, ὁ κ. Βουδούρης—νὰ ὑποβάλῃ Διάταγμα πρὸς τὴν Α. Μεγαλειότητα, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη καὶ ἐκανόνισεν, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη σχηματίζηται τὴν προτεραίαν ἢ κατ’ αὐτὴν τὴν ἡμέραν τῶν ἐξετάσεων. Καὶ οὕτως εἶχον τὰ πράγματα μέχρι πρὸ ἓξ μηνῶν· ἀλλ’ ἀτυχῶς ἔκτοτε, χωρὶς νὰ καταργηθῇ τὸ ἐν λόγῳ Διάταγμα τῆς 29 Μαΐου 1899, ἐξακολουθεῖ ἐπὶ μίαν ἑξαμηνίαν καὶ πλέον ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ νὰ ἐξετάζῃ τοὺς ἐμποροπλοιάρχους, καὶ νὰ παρέχωνται οὕτω τὰ διπλώματα, ἐναντίον τοῦ πνεύματος τοῦ Διατάγματος τούτου καὶ τοῦ λόγου, ὁ ὁποῖος ὑπηγόρευσε τὴν ὑποβολὴν εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα τὸν Βασιλέα καὶ δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος. Εἰς τὸ ἄτοπον τοῦτο, κατὰ πλάνην βεβαίως, περιέπεσε καὶ ὁ νῦν ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀπὸ ἓξ ἤδη μηνῶν ἐξετάζει καὶ παρέχει τὰ διπλώματα εἰς τοὺς ἐμποροπλοιάρχους, ἐνήργησε χθὲς ἢ σήμερον νέας ἐξετάσεις, καὶ ὑποθέτω ὅτι προσεχῶς θὰ ὑπογράψῃ τοιαῦτα διπλώματα ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Βεβαίως, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἕτερον Διάταγμα, καταργοῦν τὸ ὑφιστάμενον ἀπὸ τῆς 29 Μαΐου 1899 τοιοῦτον, αἱ ἐξετάσεις αἱ γενόμεναι χθές, ὡς καὶ αἱ προηγούμεναι, εἶναι ἄκυροι, καὶ ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ προβῇ εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐξετάσεων αὐτῶν.

§142Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Βεβαίως ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Παξῶν ἐκ κακῶν πληροφοριῶν εἶπεν ὅσα εἶπεν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐξεταστικὴ τῶν ἐμποροπλοιάρχων σχηματίζεται τὴν προτεραίαν τῶν ἐξετάσεων, ἐὰν δὲ ἐπανελήφθη ἡ περίληψις τῶν αὐτῶν προσώπων ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, τοῦτο προῆλθε, διότι ἐθεώρησα τὰ πρόσωπα ταῦτα κατάλληλα καὶ διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ μεταφέρω ἑκάστοτε ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁρμόδιοι καὶ κατάλληλοι πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἐξετάσεων τούτων. Τὰ πρόσωπα ταῦτα εἶναι κατάλληλα, οὐδέποτε δ’ ἐγένετο παράπονόν τι ἢ παρατήρησίς τις κατ’ αὐτῶν. Τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐξετάσεων, τὰς ὁποίας ἐνήργησεν ἡ ἐπιτροπή, ὑπεβλήθησαν πάντοτε εἰς ἐμέ· πολλάκις ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω λεπτομερῶς τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα, καὶ οὐδὲν εἶδον τὸ ἔκρυθμον ἢ τὸ ἄδικον. Μὴ λαβὼν καμμίαν παρατήρησιν καὶ κανὲν παράπονον περὶ προσώπου τινὸς, ἐνόμισα ὅτι ἠδυνάμην νὰ ἀφήσω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὰ ἴδια πρόσωπα· ἀλλὰ, ὡς εἶπον, αὕτη σχηματίζεται τὴν προτεραίαν τῶν ἐξετάσεων· δικαίωμα δὲ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν εἶναι, ἂν θέλῃ, ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰ πρόσωπα αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἐὰν δὲν τὰ ἀντικατέστησα, ὁ λόγος εἶναι, ὅτι τὰ ἐθεώρησα κατάλληλα, διότι οὐδὲν ἄτακτον εἶδον, προερχόμενον παρ’ αὐτῶν, οὐδὲν δὲ περὶ αὐτῶν μοὶ ἐγένετο παράπονον· ἑπομένως ἐν γνώσει τοῦ Διατάγματος, τοῦ καθορίζοντος τὸν σχηματισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐσχημάτισα τὴν ἐπιτροπὴν πάντοτε κατὰ τὴν προτεραίαν τῶν ἐξετάσεων.

§143Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Καλὰ θὰ κάμητε ὅμως, εἰς ἄλλας ἐξετάσεις νὰ τοὺς ἀντικαταστήσητε.

§144Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν μοὶ ἐγίνοντο παράπονα, βεβαίως θὰ τὸ ἔπραττον.

§145Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν εἶπον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠγνόει τὸ ὑφιστάμενον Διάταγμα τῆς 29 Μαΐου 1899· ἀλλ’ ἠγνόει ἴσως τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν καὶ ἀποτελοῦσιν ἀπὸ ἓξ ἤδη μηνῶν τὴν ἐν λόγῳ ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι δύνανται τὰ αὐτὰ πρόσωπα ἐπὶ μίαν ἑξαμηνίαν, δηλ. ἐπὶ ἓξ ἐξετάσεις, ν’ ἀποτελῶσι τὴν ἐπιτροπήν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἴρεται ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθη τὸ Διάταγμα τοῦτο, δηλ. ἡ προσωποληψία εἰσέρχεται καὶ εἰσῆλθε κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ταύτῃ, καὶ καλὰ θὰ κάμῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς οὐ μόνον εἰς ἄλλας ἐξετάσεις ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐξετάσεις τὰς γενομένας νὰ ἀκυρώσῃ, ἀκριβῶς ὡς γενομένας ἐναντίον τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ σκοποῦ τοῦ Διατάγματος τῆς 29 Μαΐου 1899.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ραδινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§147Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅσον τὸ δυνατὸν τάχιον, τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ὁ βουλευτὴς ἐκ Σπετσῶν κ. Λεωνίδας, ὡς ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως Θεοτόκη, ἀπέστειλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ τὸ πρωτόκολλον, τὸ ὁποῖον συνέταξαν αἱ διάφοροι ἀρχαί, αἱ καταλαβοῦσαι τὸ Βουλευτήριον κατὰ τὴν νύκτα τῆς 8 πρὸς τὴν 9 Δεκεμβρίου. Τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην καταθέτω καὶ ἐγγράφως.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως κατὰ τοὺς μῆνας Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον τοῦ 1903 τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐσόδων τοῦ εἰδικοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν καὶ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903, καὶ περὶ χορηγίας πιστώσεως ἴσης τοῖς δύο δωδεκατημορίοις τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων ἐν γένει διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1903». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§149ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς τρίτην συζήτησιν).

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικά, παρακαλῶ.

§151Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν παρακαλῶ νὰ συστήσητε εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ συνέλθωμεν αὔριον διὰ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως θὰ ἦτο ἀνάρμοστον νὰ μείνῃ ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ συνέλθωμεν καὶ αὔριον.

§153ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὔριον θὰ κατατεθῇ τὸ σχέδιον τῆς μειονοψηφίας, ἑπομένως δὲν δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· ἂς κατατεθῇ αὔριον, καὶ ἔχομεν καὶ μεθαύριον ἐργασίαν.

§155ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον εἰς τὰς 3 μετὰ μεσημβρίαν, παρακαλῶ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 8 μ. μ.)