1902.03.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32

τῆς 14 Μαρτίου 1902

(Πέμπτη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτοικοι Καλυβίων τῶν Τρικκάλων διὰ τηλεγραφήματός των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ νόμον περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν Ζαππείων κτημάτων. Οἱ Νικόλαος, Ἰωάννης καὶ Γεώργιος Ράπτης παραπονοῦνται, ὅτι παρανόμως κατεσχέθησαν διάφορα κινητὰ αὐτῶν. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Καίσαρι τῆς Κορινθίας δι’ ἀναφορᾶς τῶν ζητοῦσιν ἀναστολὴν καταδιώξεως διὰ φόρους ὀφειλομένους ἐκ δηλωθεισῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν.

§2Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ὀλίγας λέξεις. Καὶ πρότερον εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἤδη ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον διὰ τὸν τόπον, διότι κινδυνεύουσιν ὅλοι οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου ἐκείνου νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὰς φυλακὰς διὰ φόρους, τοὺς ὁποίους δὲν ὀφείλουσι, καθόσον αἱ γαῖαι, τὰς ὁποίας εἶχον δηλώσει, ἀνήκουσιν εἰς αὐτοὺς δυνάμει τίτλων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ὑπάρχει καὶ δίκη ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κρίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§4Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Πρὸ καιροῦ ὁ ἐν Λαμίᾳ «Σύλλογος τῶν τεχνοεργατῶν», συνελθὼν εἰς συνεδρίασιν, προέβη εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ τηλεγραφήσῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπί τινας μῆνας ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, διότι, ὡς λέγει τὸ ψήφισμα τοῦ Συλλόγου ἐκείνου, ἡ κατάστασις τῶν κατοίκων τῆς Φθιώτιδος εἶναι τόσον οἰκτρὰ ἐφέτος, ὥστε εἶναι ἀδύνατον οὗτοι νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους αὐτῶν πρὶν ἢ ἐπέλθῃ τὸ θέρος, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ συγκομίσωσι τὰ προϊόντα αὐτῶν καὶ ὅτε θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον ὑποχρεώσεις των. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ὑπέβαλον πρὸς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, μετὰ τῆς παρακλήσεως, ὅπως ταχέως διευθύνητε αὐτὸ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἐγένετο, φοβοῦμαι μήπως τὸ τηλεγράφημα ἐλησμονήθη, καὶ διὰ τοῦτο ὑπενθυμίζω τὴν αἴτησιν τοῦ εἰρημένου Συλλόγου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον συνιστᾷ ὁ Σύλλογος, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δὲν ζητοῦσι νὰ χαρισθῶσιν εἰς τοὺς συμπολίτας μου οἱ φόροι οὗτοι, ἀλλὰ μόνον ν’ ἀνασταλῇ ἡ εἴσπραξις αὐτῶν ἐπὶ τρεῖς ἢ τέσσαρας μῆνας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θέλει τοὺς διευκολύνει, χωρὶς τὸ Δημόσιον νὰ ὑποστῇ ζημίαν τινά.

§5Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλαβον ἀναφορὰν διαφόρων κοινοτήτων, ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν ὁποίων, ἕνεκα χαλάζης, ἐπανειλημμένως πεσούσης, τελείως κατεστράφησαν ὄχι μόνον οἱ δημητριακοὶ καρποὶ, ὡς τοῦ δήμου Μανθυρέας καὶ ἄλλων δήμων, ἀλλὰ καὶ τὰ προϊόντα καὶ αἱ ἄμπελοι τοσοῦτον ἐβλάβησαν, ὥστε μόλις μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη θὰ δυνηθῶσι ν’ ἀποδώσωσιν εἰσόδημα. Τὸ ἀτύχημα τοῦτο ὁ ἐνταῦθα Πρόεδρος τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν ὑπαλλήλων καὶ συμπολίτης μου κ. Παπαναστασίου παρέστησεν εἰς τὸν πρώην Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Σιμόπουλον, ὅστις ἀμέσως διέταξε τηλεγραφικῶς νὰ τῷ ὑποβληθῶσιν αἱ δέουσαι πληροφορίαι, ὑποσχεθεὶς νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα· ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδεμία δυστυχῶς ἐλήφθη πρόνοια. Ἑπομένως οἱ κάτοικοι τῶν εἰρημένων δήμων παρακαλοῦσι νὰ ληφθῶσιν ὑπὲρ αὐτῶν τὰ προσήκοντα μέτρα.

§6ΕΛΕΥΘ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἤθελον σᾶς παρακαλέσει, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὲ πληροφορήσητε, ἐὰν ἐλάβετε τηλεγράφημα τοῦ δημάρχου Κορωνίδος, ἀναφέρον περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν ἐργατῶν τῆς σμύριδος, οἵτινες, ἐκτὸς τῆς πενίας, εἰς ἣν εὑρίσκονται, καταδιώκονται ἀπηνῶς καὶ παρὰ τῶν ταμιῶν πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων ἐν γένει. Οἱ δυστυχεῖς οὗτοι παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναστείλῃ τὴν καταδίωξίν των, μέχρις ὅτου παραδώσουν σμύριδα, καὶ τότε, κατὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος, νὰ κρατήσῃ τοὺς φόρους, ὡς τοῦτο πολλάκις ἐγένετο. Ἐν τούτοις ὁ κ. ταμίας καταδιώκει αὐτοὺς ἀπηνῶς. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἐστάλη κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ζητήσω πληροφορίας.

§8ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Προσέτι θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα μεριμνήσῃ καὶ διατάξῃ νὰ παραδώσουν οἱ ἐργάται τοῦ δήμου Κορωνίδος σμύριδα, διότι στεροῦνται καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, οἱ δὲ ἔμποροι δὲν πιστώνουν πλέον αὐτοὺς, καὶ διὰ τοῦτο ἤρχισαν νὰ ἐκπατρίζωνται. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος οἱ ἐργάται οὗτοι, ἕνεκα τῶν βορείων ἀνέμων, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ παραδώσωσι σμύριδα, καὶ παρέδωσαν οἱ ἐργάται τοῦ δήμου Ἀπειρανθίας ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ ποσὸν τῶν 3,000 τόννων. Συνεπῶς, ὡς ἐκ τούτου καὶ τῆς ἀφορίας ἐν γένει κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἔφθασαν εἰς τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν τῆς πενίας, καὶ ἤρχισαν, ὡς εἶπον, νὰ ἐκπατρίζωνται, ἐρημωθέντος τοῦ δήμου. Ἐπίσης ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἑτέραν ὑπόμνησιν. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐγένετο ἀπεργία τῶν ἐργατῶν τῆς σμύριδος, καὶ ἐδέησεν ἡ τότε Κυβέρνησις νὰ ἀποστείλῃ στρατὸν καὶ ὑπαλλήλους, ὅπως πειθαναγκάσωσι τοὺς ἐργάτας νὰ παραδώσουν τὴν σμύριδα, ἣν εἶχον εἰς τοὺς περιβόλους, ἀλλ’ οὗτοι διεμαρτύροντο, ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν τοὺς αὐξήσῃ τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα εἰς τρεῖς δραχμὰς κατὰ στατῆρα, οὔτε θὰ προσέλθουν πρὸς παράδοσιν, οὔτε θὰ ἐργασθοῦν εἰς τὸ μέλλον. Ἐδέησε νὰ γράψω πρὸς αὐτοὺς, διότι εἶναι συνδημόται μου, ὅτι ἄνευ νόμου ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ αὐξήσῃ τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα, καὶ νὰ τοὺς συμβουλεύσω νὰ προσέλθουν εἰς τὴν παράδοσιν, ὑποσχεθεὶς, κατ’ ἐντολὴν τοῦ τότε κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ἅμα συνέλθῃ ἡ Βουλὴ θὰ ὑποβληθῇ τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον. Δυστυχῶς τὸ Ὑπουργεῖον τότε παρῃτήθη, καὶ οὐδὲν ἐγένετο. Ἅμα ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ, ἤλθετε ὡς Ὑπουργὸς, σᾶς ὑπέβαλον ἀναφορὰν τῶν ἐργατῶν, ἥν μοῦ εἶχον πέμψει διὰ νὰ παραδώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς καὶ ἰδικήν μου ἔκθεσιν, πραγματευομένην περὶ τῶν παραπόνων τῶν ἐργατῶν τῶν δήμων Κορωνίδος καὶ Ἀπειρανθίας, αἰτουμένων τὴν αὔξησιν τῶν ἐργατικῶν, τὴν πώλησιν τῆς ἀδίκως χαρακτηρισθείσης δευτέρας ποιότητος σμύριδος, καὶ ἄλλων παραπόνων, καὶ μοῦ ὑπεσχέθητε, ὅτι θὰ ὑποβάλητε νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος. Ἐν τούτοις παρῆλθον ἔκτοτε τέσσαρες μῆνες, καὶ μέχρι σήμερον δὲν ὑπεβάλατε αὐτὸ, οὔτε εἶδον εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν νὰ ἀναγράψητε αὔξησιν. Παρακαλῶ νὰ μὲ πληροφορήσητε ὁριστικῶς, ἂν θὰ τὸ ὑποβάλητε, ἢ ὄχι. Σᾶς προσθέτω δὲ, ὅτι, ἐὰν δὲν αὐξηθῇ τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα, δὲν θὰ παρευρεθῶσιν οἱ ἐργάται εἰς τὴν παράδοσιν, καὶ θὰ ἔχητε ἀπεργίαν χειροτέραν. Ταῦτα ἔκρινα καλὸν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν σας.

§9Ι. ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Σήμερον, κύριοι Βουλευταὶ, ὁ δῆμος Κορωνίδος ὑποφέρει πολὺ, στενοχωρεῖται ὑλικῶς, ἔχει μεγάλας οἰκονομικὰς δυσχερείας. Καὶ εἰς τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον παρέστησα τὰ πράγματα, ἀλλὰ καὶ ὑμᾶς παρεκάλεσα, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὸ ζήτημα τῆς σμύριδος. Σᾶς εἶπον, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον, ὡς εἶπον πρὸ καιροῦ καὶ εἰς τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ παρεμβάλλετε τὰ γνωστὰ ἐμπόδια. Συμφωνῶ μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Νάξου, ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, διότι οἱ λοιποὶ φόροι εἶναι εὐτελεῖς, ὡς ὁ φόρος τῶν ἀμπέλων εἶναι ποσὸν 30 λεπτῶν ἕως 50, καὶ τοῦτο δὲν ἔχει σημασίαν. Ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐν γένει οἱ φόροι αὐτοὶ ἐπληρώνοντο διὰ συμψηφισμοῦ ἄλλοτε, ἐνῷ σήμερον, ὁπότε οἱ κάτοικοι στεροῦνται χρημάτων, ὁ ταμίας πιέζει αὐτοὺς δι’ ἐνταλμάτων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διαταχθῇ ὁ ταμίας τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου αὐτοῦ ἰδίᾳ, τοῦ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐνταλμάτων τούτων, μέχρις οὗ ἐπέλθῃ ὁ συμψηφισμὸς, ὁπότε κρατεῖ τὸ χρέος ὁ ταμίας. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα, δι’ ὃ καὶ προφορικῶς σᾶς παρεκάλεσα, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν τὴν παράκλησίν μου, διότι εἶναι μεγίστη ἀνάγκη. Τοῦτο ἐγένετο καὶ κατὰ τὸ 1890, ὅτε διέταξε τὸ Ὑπουργεῖον τὸν ταμίαν Νάξου καὶ ἔδωσε προκαταβολήν τινα. Καὶ οἱ μὲν κάτοικοι τοῦ δήμου Κορωνίδος δὲν ἐζήτησαν τὴν προκαταβολὴν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ἐνῷ οἱ τοῦ δήμου Ἀπειρανθίας ἐζήτησαν καὶ ἔλαβον 15. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως διὰ τηλεγραφήματός του διατάξῃ τὸν κ. ταμίαν νὰ παύσῃ τὴν καταδίωξιν τῶν ὀφειλετῶν τοῦ δήμου Κορωνίδος, πρὸ παντὸς ὡς πρὸς τὰ ἀροτριῶντα κτήνη, διότι τοῦτο εἶναι καὶ τὸ δικαιότερον, συγχρόνως δὲ νὰ διατάξῃ αὐτὸν, ὅπως καταρτίσῃ κατάλογον τῶν ἐργατῶν καὶ δώσῃ πρὸς αὐτοὺς προκαταβολήν τινα, διότι οἱ ἐργάται, καίτοι παρακαλοῦσι τοὺς ἐμπόρους, δὲν κατορθώνουσι νὰ λάβωσι παρ’ αὐτῶν οὔτε ἕνα σάκκον ἀλεύρου, καὶ εἶναι οὕτως ἠναγκασμένοι ἢ νὰ ἐκπατρισθῶσιν, ἢ νὰ ἀποθάνωσιν ἐκ πείνης. Ἕτερον ζήτημα εἶναι νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ σᾶς εἶπον. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν δυνατὸν νὰ ἔχητε σεῖς ἢ ἄλλος τις περὶ τοῦ ἐναντίου, δὲν εἶναι δικαιολογημένη. Δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ Διεθνὴς Ἔλεγχος νὰ ἐλέγξῃ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὴν πόσα θὰ δώσῃ εἰς τὸν ἐργάτην, διότι τοῦτο εἶναι ἄσχετον πρὸς αὐτόν. Ὁ Ἔλεγχος ἐνδιαφέρεται δι’ ἄλλο ἀντικείμενον, διότι ἡ σμύρις εἶναι ὑπέγγυος, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ εἴπῃ πρὸς τὸ Δημόσιον, ὅτι δὲν δύναται τοῦτο νὰ πληρώσῃ τόσα ἢ τόσα. Ἀλλὰ καὶ ἡ μεταφορὰ τῆς σμύριδος ἐπιβαρύνει αὐτὴν κατὰ δύο δραχμὰς τὸν στατῆρα, καὶ ἑπομένως μειοῖ τὴν ἀξίαν αὐτῆς. Οὐδέποτε δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις ἐμερίμνησε πρὸς κατασκευὴν ὁδοῦ τινος βατῆς, ἀλλὰ μεταφέρεται ἡ σμύρις διὰ δυσβάτων μερῶν, καὶ ἐκ τούτου πολλάκις φονεύονται καὶ ζῷα καὶ ἄνθρωποι. Πολλάκις ἐγένοντο συστάσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ ζητήματος τῆς σμύριδος καὶ τῶν ἐργατῶν αὐτῆς· διότι ἐκτὸς τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος, ἐκτὸς τοῦ ἀκατασχέτου τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος, καὶ ἐκτὸς τοῦ ἄλλου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἡμεῖς ἀπὸ καιροῦ δὲν παύομεν συνηγοροῦντες, ἤτοι ὑπὲρ τῆς συντάξεως τῶν παθόντων ἐργατῶν, πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια—τὴν ὁποίαν δι’ ἐκθέσεως αὐτῶν καὶ οἱ ἁρμόδιοι ὀρυκτολόγοι ὑπέδειξαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν—καὶ διὰ τὴν κατασκευήν, ὡς προεῖπον, ὁδοῦ βατῆς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως ἡ μεταφορὰ νὰ γίνηται εὐκόλως. Ἔπειτα πρέπει νὰ γείνῃ εἰς τὸν λιμένα ἐργασία τις, διὰ νὰ δύνανται τὰ πλοῖα εὐκόλως νὰ προσορμίζωνται, καὶ νὰ γίνηται ἡ φόρτωσις εὐκολωτέρα, διότι σήμερον πολλὴ σμύρις πίπτει εἰς τὴν θάλασσαν, ἐκτὸς δὲ τούτου καὶ ἄνθρωποι ἐφονεύθησαν ἀδίκως. Καὶ ὁ διευθυντὴς δὲ ἀκόμη τῶν ἐργασιῶν ἐπαύθη πρὸ ὀλίγου, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι τοῦτο ἐγένετο ἐξ ἀγνοίας, διότι οὐδεμία κατάχρησις ἐγένετο, ἀλλὰ παρεδόθη ὀλιγωτέρα σμύρις ἐκ τῆς αἰτίας, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα. Παρακαλῶ λοιπὸν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος καὶ τοῦ ἀκατασχέτου αὐτοῦ τὸ ἐπισπεύσητε. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς θὰ εὑρεθῇ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἔχει δικαίωμα ὁ Διεθνὴς Ἔλεγχος νὰ ἐμποδίσῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ Νάξιοι, ἐργάζονται ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη διὰ τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἡ Νάξος διὰ τῆς σμύριδος παρέχει εἰς τὸ Κράτος μέγα ἔσοδον, καὶ ἠδύνατο νὰ ἀξιώσῃ παρὰ τοῦ Δημοσίου μεγαλειτέραν προστασίαν, διότι ἔχει ὑπερδιπλασιάσει τὰ ἐκ τῆς σμύριδος εἰσοδήματα· ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐπωλοῦντο μόνον 40,000 στατῆρες σμύριδος, ἀπὸ τοῦ 1892 καὶ ἐντεῦθεν πωλοῦνται 200,000. Δύναται δὲ ν’ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ, ἐὰν ληφθῇ ἡ προσήκουσα μέριμνα, διότι εἶναι βεβαιωμένον πλέον ἀναντιρρήτως, ὅτι ἡ Ναξία σμύρις ὑπερέχει πάσης ἄλλης σμύριδος κατὰ τὴν ποιότητα. Καὶ ἡ δευτέρα ἀκόμη ποιότης αὐτῆς θὰ ἐπωλεῖτο εὐκολώτερον τῆς Μικρασιατικῆς σμύριδος, ἐὰν ἐτύγχανε τῆς δεούσης προστασίας. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν, κ. Ὑπουργέ, παρακαλῶ δὲ ἰδιαιτέρως τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον, εἰ δυνατόν, ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος, καὶ ψηφισθῇ ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης. Ἐκτὸς δὲ τούτου παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὸν ταμίαν Νάξου νὰ μὴ πιέζῃ τοὺς ἀνθρώπους διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων, καὶ νὰ δώσῃ πρὸς αὐτούς, ὡς καὶ ἄλλοτε ἐγένετο, μικρὰν προκαταβολήν.

§10Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπιφυλάσσομαι νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τρίτον τμῆμα τῆς Βουλῆς ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν του ἐπὶ τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς Κερκύρας. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 161). Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ζερβὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἐκ νέου ἐγγραφῆς ὑποθηκῶν, μεταγραφῶν κλπ. τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τοῖς καταστραφεῖσι βιβλίοις τῶν ὑποθηκοφυλακείων δήμων τινῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ τῶν δήμων Φαλάρων καὶ Σαμαίων». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 162).

§12ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὴν προβαίνουσαν ἤδη. Ἐκ τῆς ἀφορμῆς δὲ ταύτης παρακαλῶ καὶ τοὺς ἄλλους Ὑπουργοὺς νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν προσκόμισιν τῶν πληροφοριῶν, τῶν σχετιζομένων πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσωμεν εἰς ὡρισμένα ἀποτελέσματα, ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὰς πληροφορίας, ὧν ἐζητήσαμεν τὴν προσκόμισιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: αʹ) Ἂν κατετέθη εἰς τὴν Τράπεζαν τὸ ἐν ἔτει 1900 εἰσπραχθὲν ἄνω τῶν δρ. 7,000,060 ποσὸν ἐκ δικαιώματος καταναλώσεως καπνοῦ, καὶ ὡρισμένως πόσον. βʹ) Ἂν ὡσαύτως κατετέθη εἰς τὴν Τράπεζαν τὸ ἐν ἔτει 1901 εἰσπραχθὲν ἐκ τοῦ αὐτοῦ δικαιώματος ὑπερβάλλον ποσόν, καὶ πόσον ὡρισμένως. γʹ) Ἂν ἐτακτοποιήθη δι’ ἐκδόσεως ἐνταλμάτων ἡ κατάθεσις. δʹ) Ἐπὶ τίνι τόκῳ κατετέθησαν τὰ ἄνω ποσά, καὶ ἀπὸ τίνος χρονολογίας ἤρξατο δι’ ἕκαστον αὐτῶν ὁ τόκος.»

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σχετικὴ εἶναι καὶ ἡ ἑξῆς πληροφορία, ἣν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μοὶ δώσῃ. Ὑπὸ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ κεφαλαίου ΙΓʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου ἀναγράφεται πίστωσις δρ. 185,000 δι’ ἐνοίκια καὶ ἀποζημιώσεις καταστημάτων καὶ ἀποθηκῶν. Παρακαλεῖται ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, δηλοῦντα ἐν λεπτομερείᾳ τὴν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ τούτου. Τὰ ταχυδρομικὰ καταστήματα ἀπῄτησαν ποσὸν δρ. 185,000. Τὴν ἀνάλυσιν τοῦ ποσοῦ τούτου ζητῶ.

§14ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐζήτησα τοιοῦτόν τι.

§15Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ Προεδρεῖον μοὶ ἀπέστειλε τὸ σχέδιον τοῦ Φρενοκομείου Κερκύρας, ἀλλ’ ἐγὼ ἐζήτησα καὶ τὸ σχέδιον καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου ἐζητήθη ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἐκ δρ. 84,000, καὶ προσέτι πίνακα, δηλοῦντα τὸν ἀριθμὸν τῶν νοσηλευομένων ἀπὸ ἐτῶν. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται.

§16Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν Ἀττικῆς ἀπήντησα δι’ ὅσων πληροφοριῶν ἔδωκα ἤδη, ἀπαντῶν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ κυρίου Καραπάνου.

§17Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ σύνολον τῶν καταθέσεων τοῦ Δημοσίου ἐκ 15,000,000 περιλαμβάνονται καὶ εἰδικαὶ καταθέσεις;—διότι ἐκ τῆς σημειώσεως, ἣν κατεθέσατε, δὲν ἐξάγεται.

§18ΝΕΓΡΗΣ. Ὄχι.

§19Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν πληροφορίαν ζητῶ καὶ παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Παρετήρησά τι, σχετιζόμενον μὲ τὴν ἱπποφορβήν, ὅπερ μοί ἐφάνη εἴτε ἐσφαλμένον, εἴτε κἄπως ἀνώμαλον. Διότι, ἐνῷ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἵππων, ὁ ὡρισμένος ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1901, ἀπαιτεῖ δαπάνην ὡρισμένην διὰ τὴν ἱπποφορβήν, ὑπολογιζομένην πρὸς 1,30 καθ’ ἵππον, ὁ ἀριθμὸς οὗτος, μικρότερος κατὰ τὸ 1902, ἀπαιτεῖ, ἐπὶ τῇ βάσει πάλιν τῶν 1,30 κατὰ μερίδα, ποσὸν σχετικῶς μεγαλείτερον ἐκείνου, ὅπερ ἀναγράφεται κατὰ τὸ 1901. Ἑπομένως ἢ εἶναι λάθος λογιστικὸν, ἢ εἶναι ἀνωμαλία τις. Καὶ ἂν ἦτο λάθος λογιστικὸν, ἔπρεπε νὰ φαίνηται ἐκ τοῦ συνόλου, ἀλλὰ δὲν φαίνεται τοιοῦτον ἐκ τοῦ συνόλου. Ἕτερον σχετικὸν μὲ τὴν ἱπποφορβὴν εἶναι καὶ τὸ τῶν κτηνῶν τῶν ὁπλιτῶν τῆς χωροφυλακῆς· διότι, ἐν ᾧ τὸ 1901 ὑπελογίζοντο πλειότερα κτήνη τῶν ὁπλιτῶν τῆς χωροφυλακῆς, τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται τὸ 1901 ἐπὶ τῇ βάσει τῆς αὐτῆς τιμῆς κατὰ μερίδα, εἶναι μικρότερον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται τὸ 1902, ὅτε παρίστανται οἱ ἵπποι οὗτοι κατὰ 50 ὀλιγώτεροι. Τὰς πληροφορίας ταύτας, ἐπειδὴ χρησιμεύουσιν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλῶ νὰ φέρῃ ὁ κύριος Ὑπουργός.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κωτσάκος.

§21ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, παρακαλῶ, μίαν στιγμήν. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ ἐγχειρίσῃ τὸ σημείωμα, ὅπερ ὑπέβαλεν εἰς ἀπάντησιν πρὸς τὸν ἔντιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης. Ἀλλὰ, ἀντιπαραβάλλων τοὺς ἀριθμοὺς, παρατηρῶ τὴν ἑξῆς διαφορὰν πρὸς τοὺς ἐπισήμους ἀριθμοὺς, τοὺς τετυπωμένους ἐν τοῖς πίναξι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Οὕτω τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ τοῦ καπνοῦ τοῦ ἔτους 1900 ἀναγράφεται εἰς δραχ. 8,551,041. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ 7,000,060 καὶ 8,551,041 εἶναι 1,550,000. Ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς λέγει κατὰ τὸ ἔτος 1900 τὴν διαφορὰν μόνον 1,222,000. Ἐπίσης ἐν ἔτει 1901 ἡ πρόσοδος ἡ ἐκ τοῦ καπνοῦ ἀνεβιβάσθη εἰς δραχμὰς 9,583,000, κατὰ τὴν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ σημείωσιν, καὶ ἡ διαφορὰ ἀπὸ 7,000,060 ἀναβαίνει εἰς 2,583,000. Ἀλλὰ ἡ σημείωσις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἀναφέρει δρ. 2,441,000. Τίς λόγος παρήγαγε τὴν τοιαύτην διαφορὰν μεταξὺ τῶν ἀριθμῶν τῶν ἐντύπων καὶ τῶν ἀριθμῶν, οὓς προσάγει ὁ κύριος Ὑπουργός;

§22Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν κατατιθέμενον ποσὸν ἐκ τοῦ ἐσόδου ἐκ τοῦ καπνοῦ ὑπὲρ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης προσδιορίζεται, ἀφαιρουμένων 7,000,060 δραχ. ὄχι ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ Διεθνοῦς Ἐλέγχου, αἵτινες εἶναι ἀλλοῖαι τῶν πρώτων.

§23ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δηλαδὴ δὲν γίνεται ὁ ὑπολογισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πινάκων τῶν εἰσπραττομένων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§24ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κατατεθεὶς πίναξ εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κυρίου Καραπάνου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 163). Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Δ. Πετρίδης ὑποβάλλει τὰς ἑπομένας ἐπερωτήσεις: «Αʹ) Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πότε ὑπεβλήθη εἰς τὸ ὑπ’ αὐτὸν Ὑπουργεῖον ὑπὸ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου ἡ ἔκθεσις τοῦ Σεβασμιωτάτου Ἐπισκόπου Τρίκκης καὶ Σταγῶν περὶ διορισμοῦ τοῦ Μελετίου Καρανίκα ὡς Ἡγουμένου τῆς Μονῆς τοῦ Ἁγίου Στεφανίου, τέως Ἡγουμένου Μονῆς Γκούρας, πότε δὲ τὸ Ὑπουργεῖον ἐκοινοποίησε τὴν ἀπόφασιν ταύτην τῆς Ἱερᾶς Συνόδου εἰς τὸν νομάρχην Τρικκάλων, ἵνα ἐγκαταστήσῃ τὸν διορισθέντα Ἡγούμενον; Ὑπὸ τίνων ἐγένετο κατὰ τὸ μεσολαβῆσαν διάστημα τῆς περιουσίας τῆς Μονῆς ἡ διαχείρισις; Ποῖα ἐν λεπτομερείᾳ τὰ εἰσπραχθέντα καὶ πληρωθέντα ἔξοδα κατὰ τὸ μεσολαβῆσαν διάστημα; Πότε ἐφυλακίσθη, κατὰ τὴν ἐκδοθεῖσαν ἀπόφασιν, ὁ προσωρινὸς Ἡγούμενος Ἁγίου Στεφανίου, καὶ πότε ἀπεφυλακίσθη; Ἄν ἐξετελέσθη, καὶ πότε, ἡ περὶ διορισμοῦ τοῦ Μελετίου ἀπόφασις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Ἄν ἐμεσολάβησεν αὖθις ἄλλο διάστημα χρόνου, μὴ ἐκτελέσαντος τοῦ νομάρχου ἀμέσως τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, τίνα λόγον εἶχεν ἡ βραδύτης αὕτη; Νὰ κατατεθῶσιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ: 1) αἱ κατὰ τοῦ Σωφρονίου, προσωρινοῦ Ἡγουμένου τῆς Μονῆς Ἁγίου Στεφανίου, καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις· 2) τὸ περὶ διορισμοῦ τοῦ Μελετίου ἔγγραφον τῆς Ἱερᾶς Συνόδου· τίνος λόγου ἕνεκεν ἐπῆλθεν ἡ βραδύτης τῆς κοινοποιήσεως· 3) τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου, δι’ οὗ διετάχθη ὁ νομάρχης νὰ ἐγκαταστήσῃ τὸν Ἡγούμενον· 4) τὰ μεταξὺ τοῦ νομάρχου καὶ τοῦ Ὑπουργείου ἀνταλλαγέντα ἔγγραφα· 5) οἱ ἀπολογισμοὶ τῆς εἰρημένης Μονῆς τῶν ἐτῶν 1895, 1896, 1897, 1898, 1899 καὶ 1900. Βʹ) Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: 1) ἂν κατὰ τὴν 3 Σεπτεμβρίου 1901 παρευρέθη καὶ μετέσχε τῶν συνεδριάσεων τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἐν Λευκάδι ὁ γυμνασιάρχης Λευκάδος, ἐνῷ οὗτος εἶχε μετατεθῆ ἀπὸ τῆς 29 Ἰουλίου εἰς Λαμίαν, εἶχον δὲ παρέλθει καὶ αἱ 20 ἡμέραι ἀπὸ τῆς διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύσεως τῆς μεταθέσεώς του· 2) εἰς ποίας ἀποφάσεις ἢ πράξεις προέβη κατὰ τὴν 3 Σεπτεμβρίου τὸ οὕτω παρανόμως συγκροτηθὲν Ἐποπτικὸν Συμβούλιον· 3) ἂν ἐξετέλεσε ταύτας τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ διὰ τίνων Β. Διαταγμάτων ἢ ὑπουργικῶν πράξεων.» Ἑτέραν ἐπερώτησιν κατέθεσεν ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Φικιώρης, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Παρακαλεῖται ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν φάκελον τῶν διαμειφθέντων μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ ἐν τῇ Νέᾳ Ὑόρκῃ Γεν. Προξένου τῆς Ἑλλάδος ἐγγράφων περὶ συστάσεως Ὑποπροξενείου ἐν Πίτσβουργ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, μετὰ τῆς μιᾶς ἢ δύο ἀναφορῶν τῶν ἐκεῖ ἐγκατεστημένων Ἑλλήνων περὶ διορισμοῦ ὑποπροξένου.» Ὁ βουλευτὴς κ. Μελ. Ρουσόπουλος ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς αἴτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κύριος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργός, ὅπως ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑποβληθεῖσαν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς χθὲς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Δούνη «περὶ τοῦ κ. νομάρχου Λακεδαίμονος, ὡς καταγγείλαντος δῆθεν τὸ ἐν Σπάρτῃ Πρωτοδικεῖον ἐπὶ δημοσιεύσει πλαστῶν ἀποφάσεων κλπ.», καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν πειθαρχικὴν κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Σπάρτης ἀπόφασιν τοῦ δικαστικοῦ Συμβουλίου τοῦ μηνὸς Ἰουλίου π. ἔτους, ὡς καὶ τὴν ἐπ’ αὐτῆς ἀπαλλακτικὴν τοιαύτην τοῦ ὑπ’ αὐτὸν Ὑπουργείου, μεθ’ ὅλων τῶν σχετικῶν ἐγγράφων.»

§26ΜΙΧ. ΚΩΤΣΑΚΟΣ. Πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ψήφισμα τῶν κτηματιῶν Ἄργους, συνελθόντων ἐν συλλαλητηρίῳ, διὰ τοῦ ὁποίου ψηφίσματος ὑπεδεικνύετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἀνεπάρκεια τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς ἐν Ἄργει, καὶ συγχρόνως ἡ ἀνάγκη διορισμοῦ δευτέρου ἀστυνόμου, ὅστις, εἰ δυνατὸν, νὰ ἀναλάβῃ ἀποκλειστικῶς τὴν φύλαξιν τῶν κτημάτων, τουτέστιν ἓν εἶδος ἀγροτικοῦ ἀστυνόμου. Τὴν παράκλησιν ταύτην ἐπανέλαβε ἐντεῦθεν δὶς καὶ ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου κ. Καρατζᾶς. Ἀλλ’ ἔκτοτε, ἀπὸ τῆς πρώτης συστάσεως, τῆς γενομένης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, μέχρι σήμερον οὐδὲν ἐγένετο, εἰ καὶ παρῆλθε πλέον ἢ μήν. Ἤδη δὲ πληροφοροῦμαι, ὅτι καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἄργους προέβη εἰς πρᾶξιν, ἣν ἀπηύθυνεν ἁρμοδίως, δηλαδὴ πρὸς τὸν νομάρχην Ἀργολίδος, ἵνα διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ διὰ τῆς ὁποίας πράξεως παρακαλεῖται ἡ Κυβέρνησις, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τῶν αὐτῶν ἐκείνων αἰτημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν διὰ τοῦ ψηφίσματος τῶν κτηματιῶν Ἄργους. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ τέλος πάντων περὶ τῆς διορθώσεως τῆς καταστάσεως ταύτης, διότι, ὡς παρίστανται τὰ πράγματα ἐκεῖθεν, εἶναι ὄντως ἀπελπιστικὴ ἡ θέσις τῶν κτηματιῶν· αἱ δαπάναι καὶ ἡ πολύμοχθος πρὸς καλλιέργειαν ἐργασία αὐτῶν εἶναι ἐπισφαλεῖς, καὶ ἐν γένει ἡ κτηματική των περιουσία εἶναι ἐκτεθειμένη εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ποιμένων. Ἐλπίζω δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ θελήσῃ τέλος πάντων νὰ ῥίψῃ βλέμμα εὐμενὲς εἰς τὴν πόλιν ἐκείνην, καὶ νὰ ἐπιφέρῃ διόρθωσίν τινα τῆς λίαν δυσαρέστου, ὡς πρὸς τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν, καταστάσεως. Μετὰ ταῦτα ὑποβάλλω πρότασιν νόμου περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ ΥΛΑʹ νόμου τῆς 25 Μαρτίου 1871 «περὶ διανομῆς καὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς». Περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ πρό τινων ἡμερῶν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὰς σκέψεις μου εἰς τὴν Βουλήν. Ἠρώτησα τότε τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν φρονεῖ ὅτι παραμένει ἐν ἰσχύϊ τὸ ἄρθρον 15 τοῦ νόμου ΥΛΑʹ, ἢ εἶναι τοῦτο κατηργημένον δυνάμει μεταγενεστέρου νόμου, τοῦ μετὰ δύο ἔτη ἀπὸ τοῦ ῥηθέντος νόμου ἐκδοθέντος ὑπὸ τὰ στοιχεῖα ΥΠΓʹ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπήντησεν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει εἰς τὸ ἐρώτημά μου ἐκεῖνο, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως μοὶ εἶπεν, ὅτι ἔχει ἀμφιβολίαν, ἂν κατηργήθη ὁλοσχερῶς τὸ ἄρθρον 15 τοῦ ΥΛΑʹ νόμου διὰ τοῦ νόμου ΥΠΓʹ τοῦ 1873. Καὶ ἐγὼ δέχομαι ὡς δικαίαν τὴν ἀμφιβολίαν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ λόγῳ τῆς ἀσαφείας τοῦ νόμου καὶ λόγῳ ὅτι, προκειμένου νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπιστροφὴ τῶν χρημάτων, πρέπει βεβαίως νὰ στηρίζηται ἡ διαταγὴ, τὴν ὁποίαν μέλλει νὰ δώσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς νόμον ῥητὸν καὶ σαφῆ. Ἐπειδὴ δὲ, ὡς εἶπον, συμμερίζομαι τὴν ἀμφιβολίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ λείψῃ πᾶς δισταγμὸς, ὑποβάλλω μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως πρότασιν νόμου πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ νόμου τῆς 25 Μαρτίου 1871. Θεωρῶ δὲ περιττὸν νὰ ἀναπτύξω περισσότερον τὴν πρότασίν μου ταύτην, τὸ μὲν διότι διὰ μακρῶν ἄλλοτε ἐξέθηκα τὰς ἰδέας μου περὶ τούτου, τὸ δὲ διότι ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, ἥτις προηγεῖται τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἀρκούντως ἐκτεταμένη, καὶ θὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ὀρθότητος ἢ μὴ τῆς μεταβολῆς, ἣν ζητῶ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπιφυλάσσομαι καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως ταύτης νὰ ἀναπτύξω ἔτι μᾶλλον τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν παραδοχὴν καὶ ἐπιψήφισιν αὐτῆς.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 164).

§28Κ. ΠΛΑΤΟΥΤΣΑΣ. Ἐπειδὴ ἔχω τὴν ἀτυχίαν, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ μὴ παρευρίσκωμαι εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἀπό τινων ἡμερῶν, διότι ὁ σεβαστός μου ἀρχηγὸς μὲ παρεκάλεσε νὰ μεριμνῶ περὶ τῆς ἀπαρτίας, ὡς γνωρίζετε (γέλωτες), ἔμαθον, ὅτι πολλάκις ἔγεινε λόγος παρὰ συναδέλφων διὰ τὰς ἀστυνομίας τῆς ἐπαρχίας Ἄργους. Ἐγὼ βεβαιῶ τὴν Βουλὴν καὶ ἴσως δὲν γνωρίζουν, ὅτι δὲν εἶμαι κάτοικος Ἄργους. Κατ’ ἔτος μεταβαίνω ἐκεῖ, καὶ πάντοτε κρύφα· ὅταν φεύγω ὅμως, δυστυχῶς μανθάνουν τοῦτο οἱ συμπολῖταί μου καὶ ἔρχεται ὁ κόσμος καὶ ζητωκραυγάζει ὑπὲρ ἐμοῦ... Ἐγὼ ἀντέχω εἰς τὰ ἀντίθετα, κύριε Καραπᾶνε, ἀπὸ τὰ οὐρρά! (γέλωτες)... Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βεβαιῶ τὴν Βουλήν, εἶναι ὅτι, ἐπειδὴ τὸ Ἄργος, ὡς γνωστόν, δὶς τῆς ἡμέρας ἔχει σιδηροδρομικὴν συγκοινωνίαν καὶ δὶς τῆς ἡμέρας διὰ Ναυπλίου ἀτμοπλοϊκὴν, αἱ ἐφημερίδες κυκλοφοροῦσιν ἡμερησίως, πολλοὶ πηγαινοέρχονται, ὡς καὶ αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἐκεῖθεν· γνωρίζει συνεπῶς ὅλος ὁ κόσμος, ὅτι οὐδέποτε, πώποτε, μηδέποτε ἔκαμα σύστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε εἰς τὴν πρώην, εἴτε εἰς τὴν νῦν, περὶ ἀστυνόμου, διότι δὲν εἶμαι κάτοικος τῆς ἐπαρχίας Ἄργους, διὰ νὰ θέλω ὑπεροχὴν μεταξὺ τῶν συμπολιτῶν μου. Πᾶν ὅ,τι εἶχον εἰς τὸ Ἄργος τὸ ἐπώλησα. Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους προλαλήσαντας, ὅτι καὶ τοῦ πατρός μου τὴν οἰκίαν, ὡς καὶ ἐκείνην τῆς μητρός μου, πρὸς δὲ καὶ ὅλα τὰ πατρικά μου κτήματα ἐπώλησα. Δὲν ἔχω λοιπὸν ἐγὼ οὐδὲ πρόβατα, οὐδὲ γίδια, διὰ νὰ μοῦ ἀρέσουν αἱ καταχρήσεις. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ βεβαιώσω, καὶ βεβαιῶ, καὶ σᾶς τὸ λέγω διὰ νὰ παύσῃ πλέον νὰ γίνηται συζήτησις μεταμεσονύκτιος καὶ νῦν, εἶναι, ὅτι ὁ νῦν ἀστυνόμος Ἄργους λοχαγὸς κ. Βόϊλας ἐγένετο ἀστυνόμος κατὰ παράκλησιν δὲν ἠξεύρω τίνος, ἐνῷ ἦτο διευθυντὴς τοῦ στρατολογικοῦ γραφείου τῆς Ἠλείας. Εἶναι παρὼν ὁ ἀξιότιμος κ. Κουμουνδοῦρος, καὶ δύναται οὗτος νὰ βεβαιώσῃ περὶ τῆς τιμῆς του, ὡς καὶ πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ γνωρίζουν τοῦτο. Δὲν εἶνε κεμερτζῆς. Αὐτὸ σᾶς ἀρκεῖ. Εἶναι ἔντιμος στρατιώτης καὶ ἄνθρωπος ἀξίας. Δὲν τοῦ ἀρέσουν τὰ πεσκέσια. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ περιαυτολογήσω, χωρὶς νὰ θέλω, εἶναι τὸ ἑξῆς· δὲν θὰ εὑρεθῇ Ἀργεῖος οἱασδήποτε τάξεως, βαθμοῦ, ἡλικίας, θρησκείας καὶ ἐπαγγέλματος, νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ ἐδέχθην ποτὲ, ἢ τολμᾷ τις νὰ μοῦ φέρῃ, ἔστω καὶ ἓν πορτοκάλλι ἢ ἓν αὐγό. Πάντοτε τὸ ἀρνί μου τὸ ἀγοράζω. Εἶναι γνωστὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἰς ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν. Πῶς λοιπὸν θὰ τολμήσουν οἱ ὑπάλληλοι ἐν Ἄργει νὰ δεχθῶσι δῶρα; Θὰ τοὺς καταγγείλω ἀμέσως εἰς τὴν Κυβέρνησιν! Ἄλλοτε τί ἔκαμνον οἱ εἰσπράκτορες εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐρωτήσατε νὰ τὸ μάθητε. Ἤδη ὅμως δὲν ὑπάρχει παράδειγμα, ὅτι εἰσπράκτωρ κατεπίεσεν ἔστω καὶ ἕνα φορολογούμενον. Θὰ ζητήσῃ αὐγό; Θὰ τὸ πληρώσῃ. Ὁ ἀστυνόμος Λυρκείας καὶ Ἀλέας εἶναι εἷς ἀνθυπασπιστής, Πρεβεζάνος ὀνόματι, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἀπὸ τὴν Κανδήλαν, ἤτοι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐξετασθέντων 720 ὑπαξιωματικῶν διὰ νὰ προβιβασθῶσιν, αὐτὸς ἦλθε πρῶτος· εἶναι δὲ χαρακτῆρος ἐντίμου· ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ τὸν γνωρίζουν· δὲν εἶναι κεμερτζῆς, εἶναι τοῦ καθήκοντος. Εἰς τὸν δῆμον Προσυμναίων εἶναι ἀστυνόμος ἀνθυπολοχαγός τις, — δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομά του, — ὁ ὁποῖος ἦτο ἀστυνόμος εἰς τὴν Κόρινθον. Ἔκλαιον οἱ Κορίνθιοι Βουλευταὶ, διότι ἔφυγεν ἀπ’ ἐκεῖ... Πῶς τὸν λέγουν, κύριε Χρηστόπουλε;

§29ΣΠ. ΝΟΤΑΡΑΣ. Οἰκονομόπουλον.

§30Κ. ΠΛΑΤΟΥΤΣΑΣ. Ὁ στρατός μας δὲν ἔχει ἐντιμότερον ἀξιωματικόν. Εἰς τὸν δῆμον Μυκηνῶν ἀστυνόμος εἶναι ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Ζαγούρας, εἷς τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν. Εἰς τὰς Ὑσιὰς εἶναι εἷς Λεβεντάκης, ἐντιμότατος ἄνθρωπος. Τὸν Λεβεντάκην κατηγοροῦν μόνον, ὅτι δὲν εἶναι πολὺ ἔξυπνος, ἀλλὰ προτιμότερον τίμιος, παρὰ ἔξυπνος. Πότε ἄλλοτε προσήρχετο εἰς τὰ δημόσια γραφεῖα τοῦ Ἄργους ἐλευθέρως ὁ λαὸς, ὅπως προσέρχεται νῦν καὶ λαμβάνει τὸ δίκαιόν του; Ἄλλοτε ἔλεγον «δὲν εἶναι τοῦ Α, δὲν εἶναι τοῦ Β». Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρίσταμαι ἐνταῦθα, ἐκ τοῦ λαοῦ ἐκπορευόμενος. Δὲν ἔχω σχέσιν μὲ τοὺς Τόρεις καὶ τοὺς Πατρικίους. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ προσέχητε εἰς τὰ τηλεγραφήματα αὐτά. Μετ’ ὀλίγον, θᾶττον ἢ βράδιον, θὰ ἔχωμεν ἐκλογὰς, καὶ ὅποιος φαίνεται κακὸς εἰς τὸν λαὸν θὰ τὸν τιμωρήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, καὶ γνωρίζετε τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πόσον ἀξίζει.

§31Α. ΣΚΑΛΤΣΟΔΗΜΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνεστήθη ἐπιτροπὴ, ὅπως ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τῆς συμβάσεως τῆς σιγαροποιΐας. Σᾶς παρακαλῶ νὰ καλέσητε τὴν ἐπιτροπὴν εἰς ὡρισμένην ἡμέραν καὶ ὥραν, ὅπως συνέλθῃ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ κληθῇ διὰ τὴν αὔριον τὴν 4 ὥραν μετὰ μεσημβρίαν. Ὁ κύριος Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§33Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τῆς τελευταίας διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἶχον ἀπευθύνει παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ὁ δῆμος Ἀγρινίου διεπραγματεύθη δάνειον μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἂν τὸ δάνειον ἐπραγματοποιήθη καὶ τὸ προϊὸν αὐτοῦ εἰσῆλθεν ἢ μὴ εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον, καὶ ποῖοι οἱ λόγοι τῆς μὴ εἰσαγωγῆς τοῦ δανείου εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὐηρεστήθη νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφόν τι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸν νομάρχην, διὰ τῆς ὁποίας ἐγκρίνεται ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου, καὶ τὸ συμβόλαιον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐμφαίνεται, ὅτι ὁ δῆμος Ἀγρινίου, συμβληθεὶς μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, συνωμολόγησε τὸ δάνειον τοῦτο. Μετὰ τὴν συνομολόγησιν δὲ τοῦ δανείου τούτου ὁ δήμαρχος Ἀγρινίου, ἢ μᾶλλον ὁ δημαρχεύων Ἀγρινίου, διότι ὁ δήμαρχος ἔμενεν ἐν Ἀθήναις, λαμβάνει τηλεγραφικὴν διαταγὴν τοῦ νομάρχου Αἰτωλοακαρνανίας, διὰ τῆς ὁποίας διατάσσεται νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐγκριτικὴν ἀπόφασίν του ἐπὶ τοῦ δανείου τούτου. Ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων βεβαίως δὲν ἐξάγεται σαφὴς ἀπάντησις εἰς τὰ ἐρωτήματά μου· ἐξ ἄλλων ὅμως ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐχορήγησεν ἀξιότιμος συνάδελφος, φαίνεται τὸ ὅλον τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ ἐκ τοῦ συνόλου τῶν ἐγγράφων τούτων ἐξάγεται, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πλημμελῶς ἐνήργησεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἡ δὲ πλημμέλεια αὕτη τῆς ὑπηρεσίας γίνεται πρόξενος μεγάλης ζημίας εἰς τὸν δῆμον Ἀγρινίου, ὡς κατωτέρω ῥηθήσεται. Ὁ δῆμος Ἀγρινίου, Κύριοι, κατὰ τὸ 1881 συνωμολόγησε δάνειον μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐκ 200,000 δρ. μὲ τόκον 7% καὶ 1% χρεωλύσιον. Ἔκτοτε ὁ δῆμος Ἀγρινίου πληρώνει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν πρὸς ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου αὐτοῦ 16,000 δραχμὰς ἐτησίως...

§34Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς εἶναι τοκογλυφικὸς τόκος!

§35Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. Κατὰ δὲ τὸ 1900 τὸ δάνειον τὸ συνομολογηθὲν κατὰ τὸ 1881 κατῆλθεν εἰς δρ. 114,000, καὶ διὰ τὰς 114,000 αὐτὰς ἐξακολουθεῖ νὰ πληρώνῃ ὁ δῆμος Ἀγρινίου 16,000 κατ’ ἔτος, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ σύμβασις...

§36ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτά!

§37Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε ἀπορήσει ἔτι περισσότερον, ὅταν ἀκούσητε τὴν ὅλην ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως. Τὸ Δημοτικὸν ὅμως Συμβούλιον τοῦ δήμου Ἀγρινίου διὰ ψηφίσματός του, φέροντος ἡμερομηνίαν 23 Ἰανουαρίου 1900, ἐπέτρεψεν εἰς τὸν δήμαρχον Ἀγρινίου νὰ συνομολογήσῃ ἐπὶ συμφερωτέροις ὅροις δάνειον 100,000 μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων ἀπολύτως ἀναγκαίων εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον, ἔργων τὰ ὁποῖα ἤθελον ἐπαυξήσει καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ δήμου, διότι ἐπρόκειτο περὶ κατασκευῆς Ἀγορᾶς καὶ σφαγείων. Τὸ ψήφισμα τοῦτο ὁ δήμαρχος Ἀγρινίου διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 322 τῆς 3 Φεβρουαρίου 1900 ἐγγράφου του διεβίβασε πρὸς τὸν νομάρχην Αἰτωλοακαρνανίας, καὶ συγχρόνως ὁ δήμαρχος Ἀγρινίου ἦλθεν ἐνταῦθα, καὶ δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξέθηκε τὴν κατάστασιν τοῦ δήμου καὶ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, καὶ παρεκάλεσε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐγκρίνῃ τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετρέπετο εἰς τὸν δήμαρχον νὰ συνομολογήσῃ ἐπὶ συμφερωτέροις ὅροις δάνειον ἕτερον ἐκ δραχμῶν 100,000, ὡς προεῖπον. Ὁ νομάρχης Αἰτωλοακαρνανίας, ἢ μᾶλλον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 13605 καὶ ἀπὸ 2 Ἰουνίου 1900 διαταγῆς του πρὸς τὸν νομάρχην Αἰτωλοακαρνανίας διατάσσει τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει τὴν διαταγήν). Αὐτὴ εἶναι ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸν νομάρχην Αἰτωλοακαρνανίας, διὰ τῆς ὁποίας διατάσσεται ὁ νομάρχης, ἂν ἦναι ἀκριβῆ τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ τοῦ δημάρχου Ἀγρινίου, νὰ ἐγκρίνῃ τὸ δάνειον αὐτό. Ὁ νομάρχης Αἰτωλοακαρνανίας, συνεπείᾳ τῆς διαταγῆς ταύτης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ ψηφίσματος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 4062 καὶ ἀπὸ 2 Αὐγούστου 1900 ἀποφάσεώς του ἐγκρίνει τὸ δάνειον αὐτό, καὶ παραγγέλλει τὸν δήμαρχον νὰ διαπραγματευθῇ μετὰ τῆς Τραπέζης τὸ δάνειον καὶ κανονίσῃ τοὺς ὅρους, κατὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ συναφθῇ τοῦτο. Ἡ ἀπόφασις αὕτη τοῦ νομάρχου καὶ τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἀποστέλλονται πρὸς τὴν Διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὑπὸ τοῦ δημάρχου, καὶ παρακαλεῖται ἡ Διοίκησις νὰ προτείνῃ τοὺς ὅρους, ἐπὶ τοῖς ὁποίοις δύναται νὰ συναφθῇ τὸ δάνειον τοῦτο. Ἡ Τράπεζα ὅμως εὗρεν, ὅτι ἡ ἐγκριτικὴ ἀπόφασις τῆς Νομαρχίας δὲν ἐγκρίνει σαφῶς καὶ καθαρῶς τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἀλλ’ ἐπὶ ὅροις τισί, καὶ ἀξιοῖ ἀπὸ τὸν δήμαρχον νὰ ἐγκριθῇ σαφῶς καὶ καθαρῶς τὸ ψήφισμα τοῦτο. Τῷ ὄντι συνέρχεται τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, καὶ διὰ νέου ψηφίσματος καθαρίζει κατηγορηματικώτερον τὸ πρῶτον ψήφισμα, ἡ δὲ Νομαρχία διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7203 τῆς 9 Νοεμβρίου 1900 ἀποφάσεώς της ἐγκρίνει τελείως τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, καὶ παραγγέλλεται ὁ δήμαρχος νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ψήφισμα, δηλαδὴ νὰ διαπραγματευθῇ καὶ συνάψῃ τὸ δάνειον μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν ταύτην τῆς Νομαρχίας συνέρχεται καὶ αὖθις τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ κανονίζει τὰς λεπτομερείας τοῦ δανείου, ὡς καὶ τὴν χρῆσιν τοῦ συναφθησομένου δανείου, καὶ τὸ ψήφισμα τοῦτο ἐπικυροῖ καὶ αὖθις ἡ Νομαρχία διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7902 τῆς 20 Νοεμβρίου 1900 ἀποφάσεώς της. (Ἀναγινώσκει τὴν ἀπόφασιν ταύτην). Ἀλλὰ καὶ διὰ νεωτέρας διαταγῆς τῆς Νομαρχίας, ὑπ’ ἀριθ. 7927, ἐπικυροῦνται τὰ προηγούμενα, καὶ παραγγέλλεται ὁ δήμαρχος νὰ διαπραγματευθῇ καὶ συνάψῃ τὸ δάνειον. Μέχρι τοῦ σημείου τούτου ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἐγκρίνει πάντα τὰ ψηφίσματα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, καὶ διατάσσει τὸν δήμαρχον νὰ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον. Ἀπεξεδύθη οὕτω πλέον ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ παντὸς δικαιώματός της περὶ ἐγκρίσεως ἢ μὴ τοῦ συναφθησομένου δανείου. Συνεπείᾳ τῶν ἐγκριτικῶν αὐτῶν ἀποφάσεων ὁ δήμαρχος Ἀγρινίου ἔρχεται ἐνταῦθα καὶ συνυπογράφει μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος τὸ ὑπ’ ἀριθ. 100659 τῆς 15 Νοεμβρίου 1900 συμβόλαιον, δι’ οὗ συνομολογεῖται μετὰ τῆς Τραπέζης ταύτης τὸ δάνειον ἐξ 100,000 μὲ τόκον 6% καὶ 1 χρεωλύσιον, ἤτοι τὸ ὅλον τοῦ δανείου ἀνέρχεται εἰς 214,795· δι’ ὑπηρεσίαν δὲ τοῦ δανείου τούτου ὁ δῆμος Ἀγρινίου ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώνῃ 14,000 δραχμὰς διὰ τόκον καὶ χρεωλύσιον ἐτησίως, ἐνῷ διὰ τὰς 114,000, τὰς ὁποίας ὀφείλει σήμερον ὁ δῆμος Ἀγρινίου, πληρώνει 16,000 δραχμάς.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παρατείνεται ὅμως ἡ προθεσμία τῆς ἀποδόσεως τοῦ δανείου.

§39Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ συμβόλαιον τοῦτο συνετάχθη τῇ 15 Νοεμβρίου 1900. Ἐνῷ δὲ ὁ δήμαρχος ἦτο ἐνταῦθα, ὁ ἀναπληρωτής του πάρεδρος εἰς τὸ Ἀγρίνιον τῇ 15 Νοεμβρίου, ἤτοι τὴν ἡμέραν τῆς συντάξεως τοῦ συμβολαίου, λαμβάνει τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα τοῦ νομάρχου. (Ἀναγινώσκει αὐτό). Ὁ δήμαρχος Ἀγρινίου τῇ 15 Νοεμβρίου τηλεγραφεῖ πρὸς τὸν νομάρχην. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). Εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ὁ νομάρχης ἀπαντᾷ ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα τοῦ νομάρχου). Καὶ ἐνῷ τὰ πάντα ἦσαν ἕτοιμα, τὸ συμβόλαιον εἶχε συνταχθῆ καὶ ἐπρόκειτο νὰ μετρηθῶσι τὰ χρήματα ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης, ἀνεμένετο δὲ μόνον ἡ ἔκδοσις τοῦ Β. Διατάγματος, διότι, κατά τινα σύμβασιν τῆς Τραπέζης μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀπῃτεῖτο Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐγκρίνηται ὁ φόρος τῶν ὠνίων, ὁ διδόμενος πρὸς ἀσφάλειαν εἰς τὴν Τράπεζαν, νὰ ὁρισθῇ δὲ καὶ ἡ διάρκεια τοῦ φόρου τούτου μέχρις ἐξοφλήσεως τοῦ δανείου, τὸ Διάταγμα τοῦτο δὲν ἐξεδόθη, καὶ οὕτως ἐματαιώθη τὸ δάνειον. Ἡ Τράπεζα δι’ ἐγγράφου της γνωστοποιεῖ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι συνετάχθη τὸ συμβόλαιον, καὶ παρεκάλει νὰ ἐκδοθῇ τὸ Διάταγμα, ὅπως μετρήσῃ τὰ χρήματα· ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου σταματᾷ, καὶ δὲν ἀπαντᾷ εἰς τὴν Τράπεζαν, καὶ οὕτω ὁ δῆμος Ἀγρινίου ἔμεινεν ἄνευ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐθεωρήθησαν χρησιμώτατα ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς, ἐγκριθέντα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τῆς διαταγῆς, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα· ἐξακολουθεῖ δὲ ὁ δῆμος Ἀγρινίου νὰ πληρώνῃ εἰς τὴν Τράπεζαν 16,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος διὰ τόκον τῶν 114,000 δραχμῶν, ἐνῷ, ἂν ἐξεδίδετο τὸ Διάταγμα καὶ ἐλαμβάνετο τὸ δάνειον τῶν 100,000, τὸ χρέος θὰ ἀνήρχετο ἐν ὅλῳ εἰς 214,000 δραχμάς, ἀλλὰ τὸ πρὸς ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου ποσὸν ἤθελε μειωθῆ κατὰ 2,000, θὰ εἶχε δὲ μεγαλείτερα εἰσοδήματα ὁ δῆμος, διότι ἤθελε κάμει τὴν Ἀγορὰν καὶ ὅλα τὰ ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα μνημονεύει τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ νομάρχης. Τί συμβαίνει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε νὰ μεταβάλῃ ἰδέαν, ἐγὼ δὲν γνωρίζω, διότι ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχω, οὐδὲν ἐξάγεται. Ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸν νομάρχην ἐξεδόθη τῇ 10 Νοεμβρίου 1900, καὶ ἀπεστάλη ὑπὸ τοῦ νομάρχου πρὸς τὸν δήμαρχον Ἀγρινίου τὴν 15 Νοεμβρίου 1900, ὅτε δηλαδὴ συνετάσσετο τὸ συμβόλαιον μὲ τὴν Τράπεζαν. Φαίνεται, ὅτι ὁ δήμαρχος εὑρίσκετο εἰς ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν νομάρχην ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἐγκριτικὴν διαταγήν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔχει δικαίωμα ν’ ἀνακαλέσῃ ἀπόφασιν τοῦ νομάρχου. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν (ἀναγινώσκει): «.... διότι ὑπεβλήθησαν ἡμῖν παραστάσεις, ὅτι οἱ ὅροι, ἐφ’ οἷς συνωμολογήθη τὸ δάνειον, εἰσὶ βαρεῖς καὶ ἀσύμφοροι εἰς τὸν δῆμον.» Ὑποθέτω, ὅτι ἔκτοτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἔχει πληροφορίας, ὅτι οὐ μόνον δὲν εἶναι βαρεῖς οἱ ὅροι τῆς συνάψεως τοῦ τελευταίου δανείου, ἀλλ’ ἐπαχθέστεροι εἶναι οἱ ἤδη ὑπάρχοντες, διότι ὁ δῆμος πληρώνει 16,000 δραχμάς, ἐνῷ διὰ τῆς συνάψεως τοῦ νέου δανείου οἱ τόκοι ἤθελον ἐλαττωθῆ καὶ τὰ ἔργα τὰ δημοτικὰ θέλουσιν ἐκτελεσθῆ πρὸς ὄφελος τοῦ δήμου. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ νῦν Ὑπουργὸς θέλει σπεύσει εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ Διατάγματος, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ὁποίου θέλει εἰσαχθῆ εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον τὸ προϊὸν τοῦ δανείου.

§40Α. ΣΚΑΛΤΣΟΔΗΜΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς πρώην Κυβερνήσεως θὰ εὐαρεστηθῇ, νομίζω, νὰ εἴπῃ τοὺς σπουδαίους λόγους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἠνάγκασαν νὰ ἀδικήσῃ καὶ τὸν δῆμον καὶ τὴν πόλιν τοῦ Ἀγρινίου, ἔνθα εἰς πάντας εἶναι γνωστὸν ὁποία πρόοδος συνετελέσθη, ἀλλὰ καὶ ὁποῖαι ἀνάγκαι παρουσιάζονται. Δὲν ἀμφιβάλλω, λέγω, ὅτι θὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους τούτους, διότι δὲν πιστεύω ν’ ἀφήσῃ ἡμᾶς ἐν τῇ πλάνῃ, εἰς ἣν διατελοῦμεν, πιστεύοντες ὅτι οἱ σοβαροὶ καὶ σπουδαῖοι λόγοι εἶναι, ὅτι ἐγὼ ἐγκατέλειψα τὰς πολιτικὰς ἀρχάς του καὶ δὲν ὑποστηρίζω τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ἐκ τούτου ἐταράχθη ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ τέως Ὑπουργείου, ἔπρεπε νὰ μὴ λησμονήσῃ, ὅτι ἐπὶ δεκαπενταετίαν ὁλόκληρον ὑπεστήριξα καὶ ἐγὼ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν καὶ αὐτὸς ἠκολούθει, καὶ νὰ μὴ θελήσῃ ἑπομένως νὰ ἀδικήσῃ καὶ τὸν δῆμον καὶ τὴν πόλιν τοῦ Ἀγρινίου, παρακωλύων οὕτω τὴν πρόοδον αὐτῶν.

§41Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον, καὶ τὴν ἐξήγησιν εὑρίσκομεν εἰς τὸ πρῶτον ἔγγραφον, ἐν τῷ ὁποίῳ ῥητῶς λέγεται, ὅτι, ἂν ὁ νομάρχης πεισθῇ, ὅτι οἱ λόγοι οἱ ἀναφερόμενοι ἐν τῇ αἰτήσει τοῦ δημάρχου εἶναι πραγματικοί, τότε δύναται νὰ προβῇ εἰς ἔγκρισιν τοῦ δανείου. Συνέβησαν λοιπὸν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας κ. Βουλευτὴς Μαντινείας· παρεστάθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἡ σύναψις τοῦ δανείου θὰ ἦτο ἐπιβλαβὴς εἰς τὸν δῆμον Ἀγρινίου, καὶ ὅτι ὁ δῆμος ἦτο εἰς κατάστασιν διὰ τῶν ἰδίων αὑτοῦ πόρων, ἄνευ δανείου, νὰ προβῇ εἰς τὰ ἔργα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐσκόπει τὸ δάνειον. Κατὰ τὰς πληροφορίας ταύτας, ἐδόθη ἡ διαταγή, τῆς ὁποίας ἐμνημόνευσεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μαντινείας. Ἕνεκα τούτου τὸ ζήτημα ἔμεινεν ἐκκρεμές. Αὐτοὶ εἶναι ἁπλούστατα οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν, — θὰ ἴδητε δὲ καὶ εἰς τὸ πρῶτον ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι ὑπάρχει διστακτικὴ γνώμη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρησιμότητα τοῦ δανείου, — αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν ἡμᾶς, ὅτι διὰ τῶν τακτικῶν προσόδων τοῦ δήμου ἠδύναντο νὰ πληρωθῶσιν αἱ ἀνάγκαι αὐτοῦ, καὶ καθῆκον εἴχομεν νὰ ἀναστείλωμεν τὴν σύναψιν τοῦ δανείου.

§42Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργός, ὅτι ἠδύνατο ὁ δῆμος Ἀγρινίου διὰ τῶν ἰδίων αὑτοῦ πόρων νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας αὑτοῦ, δὲν ἀποδεικνύουσι τὴν ἔλλειψιν τῆς ἀνάγκης τοῦ δανείου, διότι τὰ ἔξοδα τοῦ δήμου ἀνέρχονται εἰς δρ. 30,000· ἐξ αὐτῶν πληρώνει 16,000 εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τόκους δανείου, ὑπολείπονται δ’ εἰς τὸν δῆμον ἐκ τῶν 30,000 μόνον 14,000, ἐξ ὧν δαπανᾷ διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν τὸ πλεῖστον, ἐλάχιστα δ’ ὑπολείπονται διὰ τὴν διοίκησιν αὐτοῦ, οὐδὲν δὲ διὰ κατασκευὴν δημοτικῶν ἔργων. Ἑπομένως δὲν δύναται νὰ κατασκευάσῃ Ἀγορὰν, οὐδὲ σφαγεῖα, οὐδὲ ὁδοὺς δημοτικάς, διότι δὲν ἐπαρκεῖ διὰ τῶν τακτικῶν αὑτοῦ ἐσόδων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι οἱ παραστήσαντες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δύναται ὁ δῆμος διὰ τῶν ἰδίων πόρων νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τοιαύτας ἀνάγκας, δὲν παρέστησαν ἀκριβῆ πράγματα, καὶ νομίζω ἀναγκαῖον νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον.

§43Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν τῇ συνομολογήσει τοῦ δανείου ἐπιτυγχάνονται δύο καλά, ἅτινα ἡ ἀναστολὴ τοῦ δανείου, ἣν ἠθέλησεν ἡ πρώην Κυβέρνησις, ἐμποδίζει. Ἀνανεουμένου τοῦ ὑπάρχοντος χρέους τῶν 114,000 δραχμῶν,—τὸ ὁποῖον εἶχε συνομολογηθῆ μὲ τόκον 7% καὶ 1% χρεώλυτρον, καὶ ἐπεβάρυνε τὸν δῆμον μὲ 16,000 δραχμάς,—θὰ πληρώνῃ μόνον 6% τόκον, καὶ ὁ δῆμος θὰ εἶχεν ὠφέλειαν 2,000 δραχ. κατ’ ἔτος, ἤθελον δὲ κατασκευασθῆ ἔργα ἐπωφελέστατα, σφαγεῖα δηλαδὴ καὶ Ἀγορά, ἅτινα καὶ πρόσοδον ἤθελον ἀποφέρει μεγάλην, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ στερηθῇ. Ἐὰν δὲ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἐπιτρέπει καὶ εἰς δήμους ἐπαρκοῦντας διὰ τῶν ἰδίων αὑτῶν ἐσόδων εἰς κατασκευὴν ἔργων νὰ συνάπτωσι δάνεια, διατὶ διὰ τὸν δῆμον Ἀγρινίου δὲν ἐγένετο τὸ αὐτὸ, καὶ διατὶ ἐχρειάσθη τόσος χρόνος, ἵνα κατανοηθοῦν ὅλοι οἱ λόγοι καὶ τὰ αἴτια, ἅτινα ἔπεισαν τὸ Ὑπουργεῖον εἰς ἔκδοσιν διαταγῆς ἀναστολῆς τὴν αὐτὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν συνωμολογήθη τὸ δάνειον, καὶ ὅτε μεταβολὴ κομματικὴ εἶχεν ἐπέλθει μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Τριχωνίας; Τοῦτο ἠδύνατο νὰ παρεξηγηθῇ· διότι δὲν εἶναι τοῦτο αἴτιον, ὅπως ἐμποδίσῃ ἕνα Ὑπουργὸν ἀπὸ τοῦ νὰ πράξῃ ὅ,τι ζητεῖται. Τοιαύτην παρεξήγησιν ἠδύνατο νὰ ἀποφύγῃ ὁ κύριος πρώην Πρωθυπουργὸς, διότι θὰ ἔμενεν ἡ ἐντύπωσις εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἄλλοι λόγοι ὠδήγησαν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐμποδίσῃ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου.

§44Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν μὲ μέλει, ἂν παρεξηγηθῶ· διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ μὲ παρεξηγήσωσι, σημαίνει, ὅτι ἔχουν ἰδέας, αἱ ὁποῖαι μοὶ δίδουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀδιαφορῶ περὶ αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεσολογγίου, αὕτη στερεῖται βάσεως, διότι πρῶτον λέγει, ὅτι διὰ τοῦ νέου δανείου θὰ ἐπιτευχθῇ οἰκονομία, διότι ἀντὶ νὰ πληρώνῃ 7%, θὰ πληρώνῃ 6%, ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ὁ δῆμος ἠδύνατο ἄνευ συνομολογήσεως νέου δανείου νὰ ἐπιτύχῃ παρὰ τῆς Τραπέζης τὴν ἀλλαγὴν τῆς συμβάσεως, διότι ἡ Τράπεζα ἠλάττωσε τὸν τόκον δι’ ὅλους τοὺς πρὸς αὐτὴν ὀφείλοντας δήμους, κατὰ γενικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν, ἤθελον τὸν παρακαλέσει νὰ φέρῃ ὡρισμένα γεγονότα, ὡς πρὸς δήμους, εἰς οὓς ἠρνήθημεν τὴν ἔγκρισιν δανείων, ἵνα ἴδωμεν, ἂν αἱ παρατηρήσεις του εἶναι βάσιμοι.

§45Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ἐὰν δὲν παρεξηγήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς πρώην Κυβερνήσεως, βεβαίως ὅμως δὲν ἔχει ἐξηγηθῆ, διότι τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸν νομάρχην Μεσολογγίου ἀναφέρει ὡς λόγον ἀρνήσεως, ὅτι ἐθεώρησε τὸ δάνειον ὡς συνομολογηθὲν ἐπὶ ὅροις μὴ συμφέρουσιν εἰς τὸν δῆμον. Εἶναι ἀναμφισβητήτως ἀνακριβὲς αὐτὸ, διότι τὸ δάνειον, ὅπως συνωμολογήθη, διὰ τῆς συγχωνεύσεως ἐν αὐτῷ καὶ τοῦ ὑπολοίπου ποσοῦ τοῦ προηγουμένου δανείου, ἀναμφισβητήτως εἶναι ὑπὸ ὅρους πολὺ ὠφελιμωτέρους τῶν τοῦ πρώτου δανείου τῶν 100,000 δρ. τοῦ δήμου Ἀγρινίου. Ἐξετάζων τοὺς ὅρους, εὐκολώτατα ὁ κ. τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἴδῃ, ὅτι δὲν ἦτο βάσιμος ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον διέταξε τὸν νομάρχην Μεσολογγίου ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν διαταγήν του· εὐκόλως δ’ ἴσως ἤθελε πληροφορηθῆ, ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τὸν δῆμον Ἀγρινίου νὰ κατασκευάσῃ τὰ χρήσιμα καὶ ἐπωφελῆ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἤθελε κατασκευάσει, διὰ τῶν ἰδίων αὐτοῦ πόρων. Καὶ ἀνεπτύχθη ἤδη διατὶ τοῦτο δὲν ἦτο εὔκολον, δὲν ἦτο κἄν δυνατόν, διότι μὲ 14,000 δραχμὰς, αἵτινες ὑπελείποντο εἰς τὸν δῆμον Ἀγρινίου ἐκ τῶν ἐσόδων αὐτοῦ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 16,000 τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου του πρὸς τὴν Τράπεζαν, δὲν ἠδύνατο βεβαίως νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς δαπάνας τὰς καθημερινὰς καὶ νὰ κτίσῃ καὶ τὴν Ἀγορὰν καὶ τὰ σφαγεῖα...

§46Α. ΣΚΑΛΤΣΟΔΗΜΟΣ. Καὶ ἕν ἄλλο. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ αὐτῶν τῶν δαπανῶν. Ἔχομεν καὶ δημοσυντήρητον Γυμνάσιον μὲ 16,000 δραχμάς.

§47Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅλα αὐτά... Ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ στηριχθῇ μεμελετημένη καὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων βασιζομένη ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν μήτε ἐπὶ τῶν ὅρων τοῦ δανείου, μήτε ἐπὶ τῶν δυνάμεων τοῦ δήμου Ἀγρινίου, ὡς ἐπαρκοῦντος ἄνευ δανείου νὰ ἐκτελέσῃ τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἀναμφισβητήτως ἑπομένως αἱ παρεξηγήσεις εἶναι ἀρκετὰ ἐπαρκεῖς εἰς τὴν κοινωνίαν.

§48Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν μὲ μέλει.

§49Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μήπως νομίζετε, ὅτι ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι σᾶς μέλει διὰ τίποτε ἀπὸ αὐτά; Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν σᾶς μέλει. Ἀπὸ πολλὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα λέγονται καὶ πράττονται, δὲν σᾶς μέλει. Περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν λεπτομερειῶν, καὶ ἐν γένει δι’ ὅλα τὰ ζητήματα τὰ σχετικά, ἀπολύτως δὲν σᾶς μέλει. «Οὐ φροντὶς Ἱπποκλείδῃ!» Νομίζω ὅτι, ὅ,τι ἐγένετο, βεβαίως ἐγένετο ἐπὶ βλάβῃ τοῦ δήμου Ἀγρινίου, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι πρέπει θετικῶς νὰ γείνῃ, εἶναι νὰ σπεύσῃ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἄρῃ τὴν διαταγὴν, ἡ ὁποία ἐδόθη, καὶ ἡ ὁποία τοσαύτην ἐπέφερε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιφέρῃ βλάβην εἰς τὸν δῆμον Ἀγρινίου, διότι ἄλλο τι, ἔχον πρακτικὸν ἀποτέλεσμα καὶ πρακτικὸν σκοπὸν, δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ ἐπιδιώξωμεν. Δυνάμεθα νὰ μεμφθῶμεν ἁπλῶς τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρωθυπουργὸν, ἀλλὰ δὲν τὸν μέλει τὸν κ. πρώην Πρωθυπουργόν· ἑπομένως τὸ μόνον πρακτικὸν, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐπιδιώξωμεν, καὶ πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν, εἶναι, νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως μὴ παρατείνῃ τὴν γενομένην ἀδικίαν καὶ βλάβην εἰς τὸν δῆμον Ἀγρινίου.

§50Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης συνηθίζει τὰ πάντα νὰ συγχέῃ, ὅταν τὸν συμφέρῃ...

§51Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν μὲ συμφέρει τίποτε.

§52Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πάντοτε... Ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἄλλως τε εἶναι γνωστὸν ποίαν πολιτικὴν μετῆλθεν ἐπὶ τρία ἔτη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν προκάτοχον, γνωσταὶ εἶναι καὶ αἱ ἰδέαι, τὰς ὁποίας ἔχει — διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἴσως ἔχει — περὶ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην...

§53Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι περὶ τῶν προσώπων, περὶ τῶν πραγμάτων.

§54Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. .. Ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ νὰ μὴ παρεξηγῇ αἰωνίως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγω. Ἐγὼ δὲν εἶπον ποτὲ, ὅτι ἀδιαφορῶ διὰ τὰς μομφὰς, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἀπευθύνῃ ἡ Βουλὴ κατ’ ἐμοῦ· διότι, ἐὰν ἔλεγον τοιοῦτόν τι, βεβαίως θὰ ἔλεγον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πολλάκις ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης λέγει, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἐγὼ οὐδέποτε λέγω. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ἀδιαφορῶ διὰ τὰς παρεξηγήσεις περὶ πράξεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται πρόξενοι βλάβης εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, εἶναι, νομίζω, τόσον καθαρὸν, ὥστε ἤθελον ἀδικήσει τὴν νοημοσύνην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ἐὰν ἐπιμείνω νὰ καταδείξω τὴν διαφορὰν ταύτην.

§55Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν τὸν μέλει, ἂν οἱ ἄλλοι ὑποθέτωσιν, ἢ ἰσχυρίζωνται, ἢ ἀξιῶσιν, ὅτι αἱ πράξεις αὐτοῦ εἶναι αὐθαίρετοι, ἢ ὅτι ἀντιβαίνουσιν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας εἶναι πολιτικός, ἔχει δὲ μέγιστον καὶ πρώτιστον συμφέρον νὰ πείσῃ τοὺς συμπολίτας αὐτοῦ, ὅτι, ἀναλαμβάνων τὴν διαχείρισιν δημοσίας ἀρχῆς, διαχειρίζεται ἐντίμως καὶ φιλοτίμως αὐτήν. Ἑπομένως τὴν φιλοτιμίαν ταύτην πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω τὸν λόγον, ἔχων τὴν ἐλπίδα, ὅτι θέλει πεισθῆ ἐπὶ τέλους ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔλαβε, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, καὶ ὅτι ἡ πρᾶξις, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ἕνεκα τῶν πληροφοριῶν τῶν δοθεισῶν αὐτῷ, δὲν εἶναι εὔλογος, ἀποτελεῖ δὲ κατάχρησιν τῆς ἐποπτείας ἐπὶ τῆς διοικήσεως τῶν δήμων, ἣν ὁ νόμος ἀνέθηκεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Τί ἰσχυρίσθη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπρόβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐπίμονον ἄρνησιν αὐτοῦ, ἐντειλαμένου εἰς τὸν νομάρχην Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου; Ἰσχυρίσθη τὸ πρῶτον, ὅτι ὁ δήμαρχος Ἀγρινίου, μαθὼν ὅτι εἶχεν ἀναληθῆ ἡ διαταγὴ, διὰ τῆς ὁποίας εἶχεν ἐγκριθῆ ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου, ἔσπευσεν ἐνταῦθα καὶ συνυπέγραψε τὸ συμβόλαιον τοῦ δανείου, ὑπεκφεύγων τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἤτοι ἔπραξε πρᾶξιν πονηρὰν, ἀντιπειθαρχικήν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ὑπόνοια αὕτη δὲν βασίζεται ἐπὶ λόγου· διότι ὁ δήμαρχος Ἀγρινίου ἀνεχώρησεν ἀπὸ τὸ Ἀγρίνιον, πεποιθὼς ὅτι τὸ δάνειον εἶχεν ἐγκριθῆ, ἀνεχώρησε δὲ ἐρχόμενος εἰς Ἀθήνας διὰ νὰ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον· ἦλθε δὲ εἰς Ἀθήνας, ἀφοῦ ἔλαβε τὴν διὰ τὰς δαπάνας τοῦ ταξειδίου ἀναγκαίαν πίστωσιν, μετὰ τὴν ὑπὸ τοῦ νομάρχου ἔγκρισιν αὐτῆς. Ὅτε δὲ ἠσχολεῖτο ὁ δήμαρχος νὰ τακτοποιήσῃ τοὺς ὅρους τοῦ δανείου καὶ ὑπογράψῃ τὸ συμβόλαιον, οὐδεμίαν εἶχεν εἴδησιν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξέδιδε διαταγὴν πρὸς τὸν νομάρχην, διὰ τῆς ὁποίας ἀνεκάλει τὴν ἄδειαν, ἣν εἶχε δώσει πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου. Δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ δήμαρχος Ἀγρινίου, ὁ ὁποῖος δὲν εὑρίσκετο καὶ εἰς σχέσεις ὁμαλὰς μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, νὰ μάθῃ, ὅτι εἶχεν ἐκδοθῆ τοιαύτη διαταγή· τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε ταύτην, τὴν ἐξέδωκε πρὸς τὸν νομάρχην γραπτήν, καὶ οὐχὶ διὰ τοῦ τηλεγραφείου. Διὰ τοῦτο ὁ νομάρχης δὲν τὴν ἔλαβεν, εἰμὴ τὴν 15 Νοεμβρίου, καὶ τὴν 15 ἐκοινοποίησεν αὐτὴν εἰς τὸν δήμαρχον. Ὥστε δὲν ὑπῆρξε προαίρεσις πονηρὰ τοῦ δημάρχου, ἵνα ἀποφύγῃ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἰσχυρίσθη δεύτερον ὁ ἐκ Κερκύρας Βουλευτής, ὅτι ἡ ἀνάκλησις τῆς πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου δοθείσης ἀδείας δὲν ζημιοῖ τὸν δῆμον Ἀγρινίου, διότι ὁ δῆμος Ἀγρινίου δύναται νὰ τακτοποιήσῃ τοὺς λογαριασμοὺς αὑτοῦ μετὰ τῆς Τραπέζης καὶ ἄνευ τῆς συνομολογήσεως δανείου, ἀφοῦ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὰ δάνεια τὰ ἐπὶ τόκῳ 7% μεταποιεῖ εἰς δάνεια ἐπὶ τόκῳ 6%. Τοῦτο εἶναι ἀληθές. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνη ἡ ἐπιθυμία τοῦ δημάρχου Ἀγρινίου νὰ μειώσῃ τὴν ἐτησίαν πληρωμὴν εἰς τὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἔπεισεν αὐτὸν νὰ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον, δὲν εἶναι ἡ ἐπιθυμία τοῦ δημάρχου νὰ ἐλαττώσῃ μόνον τὸν τόκον, τὸν ὁποῖον πληρώνει, τῶν 16,000 δραχμῶν, ἑπομένως νὰ οἰκονομήσῃ εἰς τὸν δῆμον 2,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος, ὅπως αὐξήσῃ κατὰ 2,000 δραχμὰς τὰ ἔσοδα τοῦ δήμου· ἀλλ’ ἦτο ἡ ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ δῆμος, νὰ προβῇ εἰς κατασκευὴν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἤθελον καὶ τὴν πόλιν ἐξωραΐσει καὶ τὴν ὑγιεινὴν αὐτῆς βελτιώσει, καὶ προσέτι ἤθελον ταῦτα παραγάγει νέα ἔσοδα. Ἡ πόλις τοῦ Ἀγρινίου, τὴν ὁποίαν ἐπεσκέφθην πέρυσιν, εἶναι μία ἐκ τῶν ὡραιοτέρων πόλεων τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, ἢ μᾶλλον, δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ τῆς Ἐπικρατείας· εἶναι μὲν πρωτεύουσα ἐπαρχίας, ἀλλὰ διαφέρει πολὺ ἀπὸ τὰς ἄλλας πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν. Ἔχει φύσιν θαυμασίαν, βλάστησιν ἀκμαιοτάτην, γαίας εὐφόρους, ὁ δὲ δῆμος, ἐὰν βελτιώσῃ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουσι μεταξὺ τῶν χωρίων τοῦ δήμου καὶ τῆς πρωτευούσης, θέλει εὐκολύνει τὴν μεταφορὰν τῶν προϊόντων· ἐὰν δὲ κατορθώσῃ νὰ κατασκευάσῃ καί τινα ἔργα, ὡς τὴν Ἀγορὰν, τὰ σφαγεῖα, θέλει βελτιώσει τὴν δημοσίαν ὑγείαν τῆς πόλεως. Ἑπομένως, ἐὰν ἀρνηθῇ τις νὰ ἐγκρίνῃ δάνειον εἰς τὸν δῆμον Ἀγρινίου, βεβαίως βλάπτει τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου, βεβαίως ἀποτρέπει τὰς βελτιώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀναγκαιοῦσιν εἰς τὴν πόλιν τοῦ Ἀγρινίου, ἡ δὲ πόλις τοῦ Ἀγρινίου, καὶ ἰδίως ἡ ἐπαρχία Τριχωνίας, εἶναι τὸ κέντρον, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ νομοῦ τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, καὶ χρησιμεύει ὡς παραδειγματισμὸς εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας πρὸς βελτίωσιν τῆς δημοτικῆς κοινωνίας, πρὸς προαγωγὴν εἰς τὸν πολιτισμόν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, διὰ νὰ ἔχῃ τις τὸ δικαίωμα νὰ πείθῃ τοὺς λοιποὺς, ὅτι ἀρνούμενος νὰ ποιήσηται χρῆσιν τῆς ἐξουσίας του πληροῖ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει, ὅτι δὲν πράττει πρᾶξιν αὐθαίρετον, πρέπει νὰ καταδείξῃ, ὅτι ὑπάρχει λόγος εὔλογος, δυνάμενος νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἄρνησιν τῆς ἐγκρίσεως τοῦ δανείου. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῶν δανείων τῶν δήμων, διότι δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς δανειστικῆς πολιτικῆς. Τὴν δανειστικὴν πολιτικὴν ἐπολέμησα ἐν τῇ Βουλῇ, ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις προσέφυγεν εἰς αὐτήν, ἐπολέμησα καὶ εἰς τοὺς δήμους, καὶ ὡς Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἄλλοτε. Ἀλλ’ ἄν τις ἐπισκεφθῇ τὴν πόλιν τοῦ Ἀγρινίου, ἂν ὁ ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς ἐποιεῖτο ἐκδρομήν τινα μέχρις αὐτῆς, ἂν ἐπεσκέπτετο αὐτὴν, ἤθελε μάθει, πόσον ζημιοῖ τὴν προαγωγὴν τῆς πόλεως Ἀγρινίου, ἀρνούμενος νὰ πράξῃ ὅ,τι οἱ νόμοι ἐπιτρέπουσιν εἰς αὐτὸν νὰ πράξῃ.

§56ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ὑπόθεσις, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀξία νὰ ἐπιμείνῃ τις ὀλίγον περισσότερον. Ὁ δήμαρχος Ἀγρινίου, ὅστις ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἐπεδίωκε τὴν ἔγκρισιν τοῦ δανείου, περὶ οὗ πρόκειται, εὑρίσκετο, κατ’ ἔγγραφα, ἅτινα βλέπω ἐν τῷ φακέλῳ, ἐν Ἀθήναις, ἐνταῦθα ἐξ Ἀγρινίου λαβὼν τὴν ἔγκρισιν τοῦ δανείου. Ἐνῷ δ’ ἔλαβεν ἐνταῦθα—ὡς προκύπτει ἐκ τῶν ἐγγράφων—τὴν εἴδησιν, κατώρθωσεν ἐπὶ τέλους κατὰ τὴν 15 Νοεμβρίου 1900 νὰ συνομολογήσῃ τὸ συμβόλαιον τοῦ δανείου μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Αὐτὴν ἐκείνην τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν τὸ συμβόλαιον τοῦτο συνωμολογεῖτο, ὁ πάρεδρος, ὁ δημαρχῶν ἐν Ἀγρινίῳ, ἔλαβεν ἔγγραφον τοῦ νομάρχου, δι’ οὗ οὗτος ἐκοινοποίει πρὸς αὐτὸν τὴν ἀνάκλησιν τῆς ἀδείας τοῦ δανείου, διότι τοιαύτην εἶχε λάβει διαταγὴν παρὰ τοῦ προϊσταμένου αὐτοῦ, τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐσωτερικῶν. Διὰ ποῖον λόγον ἀνεκλήθη ἡ ἄδεια, ἢ παρηγγέλθη ὁ νομάρχης νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἄδειαν πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου; Δύο ἔχομεν ἐκδόσεις τοῦ λόγου τούτου· ἔχομεν τὴν ἔκδοσιν τὴν ἔγγραφον καὶ ἐνυπόγραφον ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχομεν τὴν ἔκδοσιν τῆς ἑσπέρας ταύτης, τὴν προφορικήν. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς πρώην Κυβερνήσεως νὰ πιστεύσω περισσότερον εἰς τὴν ἔγγραφον αὐτοῦ πρᾶξιν, τὴν φέρουσαν τὴν ὑπογραφὴν αὐτοῦ, παρὰ εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἑσπέρας ταύτης, ἥτις βεβαίως βάσιν ἔχει ἀσθένειαν μνήμης, διότι βεβαίως δὲν εἶναι εὔκολον μετὰ δύο ἔτη, μετὰ ἓν ἔτος καί τινας μῆνας, νὰ ἐνθυμῆται ἀκριβῶς τὰ τῶν ὑποθέσεων, ἃς διεξήγαγεν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρωθυπουργὸς, ὑπὸ τοσούτων ὑποθέσεων ἐπιφορτισμένος. Ἡ ἔγγραφος βεβαίωσις τοῦ τότε ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἀναστείλατε ἐκτέλεσιν ταυταρίθμου ἀπὸ 2 Ἰουνίου ἐνεστῶτος ἔτους ἡμετέρας διαταγῆς...» Βλέπετε, τῇ 10 Νοεμβρίου διέταξε περὶ ἀναστολῆς διαταγῆς τῆς 2 Ἰουνίου. Ἐβράδυνε πολὺ βεβαίως.

§57Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διότι εἶχε διακοπῆ πᾶσα ἐργασία πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου. Ὅτε ἐπληροφορήθην, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ τὸ δάνειον, τότε ἐξέδωκα τὴν διαταγήν.

§58ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν): «... δι’ ἧς ἐπετράπη ὑμῖν νὰ ἐγκρίνητε τὴν συνομολόγησιν ὑπὸ τοῦ δήμου Ἀγρινίου δανείου 100,000 δραχμῶν, μέχρι νεωτέρας διαταγῆς.» Διὰ τίνα λόγον; «Διότι ὑπεβλήθησαν ἡμῖν παραστάσεις, ὅτι οἱ ὅροι, ἐφ’ οἷς συνομολογηθήσεται τὸ δάνειον τοῦτο, εἶναι βαρεῖς καὶ ἀσύμφοροι διὰ τὸν δῆμον.» Πρώτη ἐρώτησις: ποῖοι εἶναι οἱ ὑποβαλόντες τὰς παραστάσεις; Ὁ νομάρχης, ὁ ἐγκρίνων; Ὄχι βεβαίως. Οὐδὲν ἔγγραφον αὐτοῦ ὑπάρχει. Ἑτέρα τις ἀρχή; Οὐδὲ τοῦτο φαίνεται. Δεύτερον· ὑπεβλήθησαν παραστάσεις, ὅτι οἱ ὅροι, ἐφ’ οἷς συνομολογηθήσεται τὸ δάνειον τοῦτο, ἦσαν βαρεῖς καὶ ἀσύμφοροι· καὶ ἔλαβε τὸν κόπον ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξετάσῃ, ποῖοι ἦσαν οἱ ὅροι οὗτοι; Οἱ ὅροι οὗτοι ἦσαν οἱ ἐν τῷ συμβολαίῳ, ἢ ἄλλοι; Ἂν δὲν ἦσαν οἱ ἐν τῷ συμβολαίῳ, ποῖοι ἦσαν οὗτοι, ἀφοῦ πέντε ἡμέρας μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἐγγράφου συνωμολογήθη τὸ δάνειον; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς τότε Κυβερνήσεως ἐπίστευεν, ὅτι οἱ ὅροι οὗτοι ἦσαν βαρεῖς; Δὲν πιστεύω ὅτι ἔκρινεν, ὅτι οἱ ὅροι τοῦ συνομολογηθέντος συμβολαίου ἦσαν βαρεῖς...

§59Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ....

§60ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πολὺ εὐφυὴς ἡ διακοπή σας, ἀλλ’ ἡ παρατήρησις αὕτη δυστυχῶς γίνεται μετὰ ἓν καὶ ἥμισυ περίπου ἔτος ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐγκρίσεως, ἣν ἐδώκατε, ἢ μᾶλλον τῆς συναινέσεως, ἣν ἐδώκατε εἰς τὸν νομάρχην πρὸς ἔγκρισιν, διότι κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1900, ὅτε ἐξηνέγκατε τὴν πρώτην ὑπὲρ τοῦ δανείου γνώμην ὑμῶν, τί λέγετε; Ὑπὸ ποίους ὅρους ἐπετράπη νὰ γείνῃ τὸ δάνειον; Ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ 6%; Λέγετε ῥητῶς, ὅτι ἐγκρίνετε τὴν αἴτησιν ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους καὶ ὑποχρεώσεις τοῦ προηγουμένου δανείου, ὑποχρεώσεις, ἃς ὁ δῆμος ἠδυνήθη νὰ ἐκπληρώσῃ μέχρι τοῦδε. Ἐπετρέψατε δηλαδὴ εἰς τὸν νομάρχην νὰ ἐγκρίνῃ δάνειον πρὸς 7%, διότι εὑρίσκετε, ὅτι ἠδυνήθη ὁ δῆμος νὰ πληρώσῃ τόκον τοιοῦτον, καὶ διὰ τοῦτο ἐπετρέψατε νὰ συνομολογηθῇ τὸ δάνειον, καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἐγένοντο παραστάσεις πρὸς ὑμᾶς, ὅτι εἶναι βαρύτεροι οἱ ὅροι, ἀποδεικνύεται δέ, ὅτι οἱ δεύτεροι ἐκεῖνοι ὅροι εἶναι ἐλαφρότεροι κατὰ 1%, ἐμελετήσατε τότε τὴν ὑπόθεσιν ὑμεῖς, καὶ τηλεγραφικῶς παρηγγείλατε εἰς τὸν νομάρχην ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἔγκρισιν...

§61Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νὰ ἀναστείλῃ.

§62ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διατὶ ἐπιμένετε εἰς τὴν διάκρισιν ἀναστολῆς ἢ ἀνακλήσεως, δὲν γνωρίζω. Ὑμεῖς ἐπωφελήθητε ἐκ τῆς τακτικῆς, ἥτις καλῶς ἐπεκράτησεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ πολυπραγμονῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὰ τῶν δανείων τῶν δήμων, διότι ἡ μεγάλη φορὰ τῶν δήμων πρὸς τὸ δανείζεσθαι φέρει ἐνίοτε σπουδαῖα δυστυχήματα εἰς τὴν περιουσίαν αὐτῶν, καὶ ἐπειδὴ ὁ νόμος ἐπιτρέπει εἰς τὸν νομάρχην, μὴ ἐρωτῶντα τὸ Ὑπουργεῖον, νὰ ἐγκρίνῃ, ὑπάρχει ἐγκύκλιος, ἥτις παρήγγειλεν εἰς τοὺς νομάρχας, πρὶν ἢ προβαίνωσιν εἰς τὴν ἔγκρισιν τῶν τοιούτων δανείων, νὰ γνωρίζωσι τοῦτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὥστε νὰ καθοδηγῶνται ὑπ’ αὐτοῦ. Δὲν εἴχετε λοιπὸν δικαίωμα νὰ διατάξητε τὴν ἀνάκλησιν, καὶ δι’ αὐτὸ διετάξατε τὴν ἀναστολὴν, καὶ ὁ νομάρχης, ὅστις εἶναι πιθανὸν, ὅτι δὲν ἐπεθύμει νὰ διαφωνήσῃ πρὸς ὑμᾶς, καίτοι εἶχε διευκολύνει τὰ τοῦ δανείου, ἀπεφάσισε καὶ ἐκοινοποίησε τὸ ἔγγραφον εἰς τὸν πάρεδρον, ὅστις, ἐπὶ δευτέρᾳ διαταγῇ, ἀπέστειλεν αὐτὸ εἰς τὰς Ἀθήνας. Εἶναι λοιπὸν προφανές, ὅτι ἡ νέα διαταγὴ δὲν εἶχεν ἔδαφος πρὸς στήριξιν· ἔδαφος παραστάσεων τῆς ἁρμοδίας ἀρχῆς ἢ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς δὲν εἶχεν· εἶχεν ἔδαφος παραστάσεων ἀνωνύμων, παραστάσεων κρυφίων. Ποῖαι εἶναι αὗται αἱ παραστάσεις, δὲν ἐλέχθη πρὸς ἡμᾶς· ἔχουσι δὲ καὶ τὸ μέγα μειονέκτημα, ὅτι εἶναι ὅλως ἀόριστοι καὶ συκοφαντικαί, διότι παρεστάθη εἰς ἡμᾶς, ὅτι οἱ ὅροι οὗτοι ἦσαν βαρεῖς, καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ δάνειον συνωμολογήθη ὑπὸ ὅρους πολὺ καλλιτέρους ἐκείνων, οὓς ὑμεῖς εἴχετε ἐγκρίνει. Ἐν τούτοις, ἐὰν γεννῶνται εὐθῦναι, — δὲν εἶναι ἐνταῦθα πλέον σήμερον καιρός, ἵνα γένηται διὰ τὸ παρελθὸν λόγος, διότι ὁ καιρὸς τῶν πολιτικῶν εὐθυνῶν δι’ αὐτὸ παρῆλθε — γεννῶνται μόνον ἠθικαὶ εὐθῦναι, καὶ περὶ τούτου ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει νὰ μεριμνήσῃ. Ἀλλὰ γεννῶνται πραγματικαὶ εὐθῦναι ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐγένοντο γνωστὰ ταῦτα εἰς τὸν διευθύνοντα νῦν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἐκ τῶν γενομένων ἀποδεικνύεται, ὅτι πρᾶξις νόμιμος, ὑπὸ τοῦ νομάρχου ἐνεργηθεῖσα καὶ κατὰ τὸν νόμον γεννῶσα ἀξιώσεις καὶ τοῦ δήμου καὶ τῆς Πολιτείας, ὅπως ἐκτελεσθῇ, ἡ πρᾶξις αὕτη ἀναστέλλεται ἐξ ἐπεμβάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπερ δὲν εἶχε δικαίωμα ἐπεμβάσεως. Εὐθὺς ὡς πρᾶξις ἐγκριτικὴ τοῦ νομάρχου ἐδόθη, εὐθὺς ὡς ἐπὶ τῇ νομίμῳ ἐγκριτικῇ ταύτῃ πράξει κατωρθώθη καὶ συνωμολογήθη τὸ συμβόλαιον, δὲ εἶχε πλέον ὁ νομάρχης τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν ν’ ἀνακαλέσῃ ταύτην, διότι τὸ ἐγκριθὲν ἐξετελεῖτο, καὶ ὁ δῆμος ἀπέκτησε δικαιώματα, καὶ ἡ Τράπεζα ἀπέκτησε δικαιώματα, καὶ ἀπέναντι τοιούτων κεκτημένων δικαιωμάτων ἀνάκλησις πράξεων δὲν χωρεῖ, ἐκτὸς ἂν τὸ Δημόσιον ἐκτεθῇ εἰς ἀποζημιώσεις. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ, ὁ νῦν κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἀφήσῃ ἐξακολουθοῦσαν τὴν τοιαύτην ἀνώμαλον κατάστασιν. Ἔχει καθῆκον νὰ συντελέσῃ, ὅπως τὰ ἐγκριθέντα ἐκτελεσθῶσιν, ἀπαντῶν καταφατικῶς εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν, ἣν ἐποιήσατο πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ Τράπεζα, ἥτις βεβαίως εἶχε λόγους νὰ σπεύδῃ εἰς τὴν χορηγίαν τοῦ συνομολογηθέντος δανείου Διότι εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς τέως Κυβερνήσεως, ὅτι δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ μετατροπὴ τῶν ὅρων τοῦ παλαιοῦ δανείου καὶ ἄνευ τῆς νεωτέρας συμβάσεως, ἀλλὰ παρέβλεψεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας τοῦτο τὸ σπουδαῖον, ὅτι εἶναι δύσκολον εἰς τὴν Τράπεζαν, ὅταν δὲν δοθῇ εἰς αὐτὴν ἀφορμὴ περιέχουσα ὠφέλειάν τινα, νὰ παραιτήσῃ τὴν πρώτην ὠφέλειαν. Ἡ Τράπεζα κατὰ κανόνα τρέπει ἐκεῖνα μόνον τὰ δάνεια, ἐφ’ ὧν ἐγένετο συνεννόησις, αὐξανομένης τῆς παροχῆς αὐτῆς πρὸς τοὺς δήμους. Ἐὰν δὲ δὲν φαίνηται ἡ συνεννόησις ἐν αὐτοῖς τοῖς ἐγγράφοις, ἐν οἷς ἐγένετο ἡ τροπὴ, τοῦτο δὲν σημαίνει, διότι ἡ συνεννόησις ὑπάρχει δι’ ἄλλας πράξεις. Ἐπαναλέγω λοιπὸν, ὅτι ἔχει καθῆκον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προκαλέσῃ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Β. Διατάγματος, ὅπερ θὰ καταστήσῃ ἐνεργὸν πρᾶξιν ἐγκεκριμένην νομίμως ὑπὸ τοῦ νομάρχου Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Καὶ ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἔχουσι μεγάλην στοργὴν πρὸς τὴν δανειστικὴν τῶν δήμων πολιτικὴν, διότι τὰ δάνεια τῶν δήμων συντελοῦσιν εἰς κατάπτωσιν πολλῶν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τοῦτο. Σήμερον ἔχετε τὸν δῆμον Ἀγρινίου κεκτημένον τὸ δικαίωμα ἐκ νομίμου πράξεως ν’ ἀπαιτήσῃ τὸ δάνειον τοῦτο· τεκμαίρεται, ὅτι καλῶς ἐμελετήθησαν τὰ πράγματα πρὶν ἢ δοθῇ ἡ ἄδεια· εὐθὺς δ’ ὡς ἔχουσι ταῦτα οὕτως, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐκτέλεσιν.

§63Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ δώσῃ ἀπάντησιν;

§64Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐλπίζω, ὅτι οἱ κύριοι Βουλευταὶ δὲν θὰ ἔχωσι τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀπαντήσω ἀμέσως τελείως κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Παρῆλθεν ἔκτοτε τοσοῦτος χρόνος, ὥστε εἶναι ἀνάγκη, ἵνα φέρω τὰς αἰτουμένας πληροφορίας, νὰ μελετήσω τὴν ὑπόθεσιν.

§65Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἀφοῦ εὐκρεστήθητε νὰ ἀναγνώσητε τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ κεφαλαίου περὶ δημοτικῆς διαχειρίσεως τοῦ νόμου περὶ δήμων, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται ἐντελῶς εἰς τὴν ἐνασκοῦσαν τὴν ἐποπτείαν ἐπὶ τῶν δήμων ἀρχὴν νὰ παρεμβάλλῃ προσκόμματα εἰς τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυροκέφαλος ἔχει τὸν λόγον.

§67Π. ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ κάμω πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν μίαν σύστασιν, ἀφορῶσαν εἰς τὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν, ἥτις, ὅπως διενεργεῖται, οὐδεμίαν παρέχει ἀσφάλειαν εἰς τοὺς ταξειδεύοντας. Ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν ἐπῆλθε συνεννόησις ὡς πρὸς τὸν διακανονισμὸν τῶν ναύλων, οὕτω δὲ αἴρεται ὁ ἀκράτητος συναγωνισμὸς, ὅστις ἐγίνετο πρόξενος ζημιῶν εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρείας, τὰς διενεργούσας τὴν ἀκτοπλοΐαν. Ἀλλ’ ἐνῷ οὕτω πρὸς τὸ συμφέρον των ἐνήργησαν αἱ ἑταιρεῖαι, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπικρίνῃ αὐτὰς διὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον πρὸς προστασίαν τῶν συμφερόντων των, ἀπαραίτητον καθίσταται, ἵνα καὶ ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ περὶ τῶν ταξειδευόντων ἐπιβατῶν. Γνωστὸν τυγχάνει, ὅτι εἰς τὰς Ἰονίους νήσους ἡ συγκοινωνία διὰ θαλάσσης εἶναι δυσχερής. Μόνον ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος δύναταί τις, παραδείγματος χάριν, νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Ἰθάκην κατ’ εὐθεῖαν ἐκ Πατρῶν· ἐὰν δὲ θελήσῃ ἐκεῖθεν νὰ πλεύσῃ εἰς Κέρκυραν, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ πράξῃ τοῦτο, χωρὶς νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τρέχῃ δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ συγκοινωνία εἶναι τόσον ἐλλιπὴς, δὲν εἶναι ἐξ ἄλλου καὶ οὐδόλως ἀσφαλὴς, διότι τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα διενεργοῦσι ταύτην, εὑρίσκονται κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Οὕτω τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα, πλέοντες μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Μαρκέτου ἀπὸ Ἀργοστολίου εἰς Πειραιᾶ, ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ μάθωμεν, ὅτι τὸ σκάφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἱστάμεθα, ἔχει ῥήγματα εἰς τὰ ὕφαλα μέρη, πεφραγμένα μὲ τσιμέντον. Μᾶς ἐπληροφόρησαν δὲ προσέτι, ὅτι τὸ ἀτμόπλοιον τοῦτο μετὰ τὴν ἀναχώρησίν του ἐκ Πειραιῶς ἔπαθε βλάβην, ἕνεκα τῆς ὁποίας τὰ ὕδατα εἰσώρμησαν εἰς τὴν πρώραν, καὶ ἐνέβαλον τοὺς ἐπιβάτας εἰς τρόμον. Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς τὰ αὐτὰ ἐπάθαμεν κατὰ τὴν ἐπιστροφὴν, πεντάκις δὲ ἢ ἑξάκις ἐσταμάτησε τὸ ἀτμόπλοιον κατὰ τὸν πλοῦν, ἵνα ἐπιδιορθωθῶσιν αἱ βλάβαι τῆς μηχανῆς, ἥτις συχνὰ ἐπυροῦτο. Τοιαύτης οὔσης τῆς καταστάσεως, νομίζω, ὅτι ἐπάναγκες εἶναι νὰ λάβῃ μέτρον τι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ τοὺς ἐπιβάτας ἐκτεθειμένους εἰς κινδύνους. Δὲν ὑφίσταται βεβαίως χρεία νὰ ὑποδείξω ἐγὼ, τί πρέπει νὰ γείνῃ, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἀπαραίτητον καθίσταται νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ, ἥτις νὰ ἐξετάζῃ τὴν στερεότητα τῶν ἀτμοπλοίων. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ αὕτη νὰ μὴ συνίσταται ἐκπροσώπων, τὰ ὁποῖα νὰ μεριμνῶσι μόνον περὶ τῆς σωτηρίας τῶν ναυαγῶν διὰ τῶν σωσιβίων, ἀλλὰ νὰ περιλαμβάνῃ ἄνδρας παρέχοντας πλήρη ἐγγύησιν, ὅτι θὰ ἐργασθῶσιν οὕτως, ὥστε οἱ ταξειδεύοντες νὰ μὴ δοκιμάζωσι τὴν ἀντοχὴν τῶν σωσιβίων. Τοιούτους δὲ καταλλήλους θεωρῶ τοὺς γνωστοτάτους ἐν Ἀθήναις ἐφοπλιστὰς κυρίους Σταθᾶτον καὶ Θεοφιλάτον, ὡς καὶ τὸν μεταξὺ ἡμῶν εὑρισκόμενον συνάδελφον κύριον Ἐμπειρῖκον. Ἐὰν οὗτοι συμπεριληφθῶσιν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐργασθῶσιν ἀποτελεσματικῶς πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς βελτιώσεως τῆς καταστάσεως τῶν ἀτμοπλοίων, καὶ τοιαύτην σύστασιν ποιοῦμαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§68Θ. ΜΑΡΚΕΤΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§69Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὀλίγας θὰ εἴπω λέξεις ἐπὶ τοῦ πρώτου μέρους τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. προαγορεύσαντος καὶ τοῦ πρὸ αὐτοῦ ἀκόμη ἀγορεύσαντος. Ὑπάρχει ἐν Πειραιεῖ διαρκὴς ἐπιτροπὴ, ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν λιμενάρχην, ἀπὸ ἕνα μηχανικὸν ἐκτάκτου ἱκανότητος καὶ τιμιότητος, καὶ ἀπὸ ἕνα ναυπηγόν, οἵτινες ἐπιθεωροῦσι πάντα τὰ ἀτμόπλοια, τὰ μέλλοντα ν’ ἀναχωρήσωσι δι’ οἱονδήποτε πλοῦν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦμαι εἰς τοῦτο μόνον· συχνότατα ἀποστέλλω καὶ τὸν ἀρχιμηχανικὸν τοῦ στόλου διὰ τοιαύτας ἐπιθεωρήσεις, μάλιστα δὲ πρό τινος χρόνου ἀπέστειλα τοῦτον, ἵνα ἐπιθεωρήσῃ τὰ ἀτμόπλοια τῆς Νέας Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρείας, ἅτινα ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελέσωσι πλόας μετ’ ἐπισκευὴν, καὶ ἡ ὑπηρεσία ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἔχουσι καλῶς. Τόσον δὲ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη προβαίνει εἰς εἰλικρινῆ καὶ αὐστηρὰν ἐπιθεώρησιν, ὥστε δύο ἀτμόπλοια ταύτην τὴν στιγμὴν εὑρίσκονται ἀποκεκλεισμένα ἐν Πειραιεῖ, μὴ ἐπιτρεπομένου αὐτοῖς νὰ ταξειδεύσωσιν, ἐὰν μὴ προηγουμένως ὑποστῶσιν ἐπισκευὴν, ἣν ἐπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ, τρία δὲ ἀτμόπλοια τῆς Ἑταιρείας Τζὼν Μὰκ Δούαλ εἰσῆλθον εἰς τὴν Δεξαμενὴν καὶ ὑπέστησαν μεγίστας ἐπισκευάς. Τοῦτο ἐξακολουθεῖ, καὶ θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐφ’ ὅσον ἐπιβάλλεται καὶ ἐκ τοῦ νόμου, ὅπως ὁ λιμενάρχης ἐπιθεωρῇ πᾶν ἀτμόπλοιον· ἀλλ’ ἐπειδὴ οὗτος δὲν εἶναι μηχανικός, καὶ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ διαγνώσῃ, ἐὰν χρῄζει ἐπισκευῆς ἀτμόπλοιόν τι, διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν λιμενάρχην, ἕνα μηχανικὸν καὶ ἕνα ναυπηγόν.

§70Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸν «Ποσειδῶνα» τί συνέβη;

§71Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Θὰ ἐξετάσω.

§72Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ νέον Ποσειδῶνα θὰ ἐπνίγοντο ἐπιθεωρημένοι!

§73Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως ἡ ἐπιθεώρησις, αὐστηρῶς διεξαγομένη, ὅπως ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀσφαλείας, δύναται νὰ φέρῃ ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ κίνδυνος κυρίως εἶναι ἐξ ἄλλου κακοῦ, ὅπερ παρατηρεῖται ἀπό τινος χρόνου, ὁ ἐκ τοῦ διαγωνισμοῦ τοῦ λυσσώδους, ὅστις διεξάγεται μεταξὺ διαφόρων ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν καὶ ὅστις ἄγει εἰς ἐλαττώσεις τῶν ναύλων τοιαύτας, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐπαρκῶσιν εἰς τὴν συντήρησιν αὑτῶν ἐν καλῇ καταστάσει, δηλαδὴ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπισκευῆς ἐκείνας, ἄνευ τῶν ὁποίων ἓν ἀτμόπλοιον ἀδιακόπως ἐν κινήσει, ὅσον καὶ ἂν ἐπιτηρῆται καὶ συντηρῆται καλῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ φθαρῇ καὶ νὰ μὴ ἀπειλῇ νὰ γείνῃ αἴτιον μεγάλων δυστυχημάτων εἰς τοὺς ἐπιβάτας καὶ τὸ πλήρωμα. Σήμερον οὐδὲν ἐκ τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἀκτοπλοΐας δύναται, ἕνεκα τῶν εὐτελῶν ναύλων καὶ τῶν δυσαναλόγων δαπανῶν, εἰς ἃς ἀναγκαίως ὑπόκεινται, νὰ συντηρῆται ἐν καλῇ καταστάσει καὶ νὰ ἔχῃ τὸ κεφάλαιον ἐκεῖνο, ὅπερ εἶναι ὑποχρεωτικὸν εἰς πᾶν ἀτμόπλοιον νὰ ὑπάρχῃ, προαφαιρούμενον ἐκ τῶν εἰσπράξεων, ἵνα ἐπισκευάζηται ἐγκαίρως καὶ δύνηται ἀσφαλῶς νὰ πλέῃ. Διὰ τοῦτο ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὸ ζήτημα τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀνοήτου διαγωνισμοῦ, ὅστις ὠφελεῖ μὲν τὸ κοινόν, ἀλλ’ ἐπὶ κινδύνῳ αὐτοῦ μίαν ἡμέραν, τὸ μελετήσῃ καὶ ἐξεύρῃ τὰ πρόσφατα μέτρα, ὅπως τὸν περιορίσῃ. Βεβαίως ὁ διαγωνισμὸς συντελεῖ εἰς τὴν εὐθηνὴν καὶ ταχεῖαν συγκοινωνίαν, καὶ εἰς τοῦτο πρέπει ν’ ἀποδοθῇ ἡ παρατηρουμένη ἀπό τινων ἐτῶν μεγάλη αὔξησις τῆς θαλασσίας συγκοινωνίας ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἐκεῖ, ὅπου ἄλλοτε μὲ τοὺς ἀκριβοτέρους ναύλους ἦτο ἀραιὰ καὶ πτωχή. Βεβαίως οὗτος ἀπέβη ὠφέλιμος οὐ μόνον εἰς τοὺς ἰδιώτας, ἀλλὰ καὶ εἰς Ἑλληνικὰς Ἑταιρείας, τὰς σιδηροδρομικὰς, εἰς ἃς ἡ εὐθηνία τῶν ναύλων τῶν ἀτμοπλοίων εἶναι ἡ μεγαλειτέρα πηγὴ προσόδων καὶ ἡ σπουδαιοτέρα ὑποστήριξις εἰς τὴν διατήρησιν τῶν βαρυτάτων ναύλων, οὓς αὗται εἰσπράττουσιν ἐξ ἀντιθέτου. Οὕτως ὁ σιδηρόδρομος Θεσσαλίας, μὲ τοὺς μοναδικοὺς εἰς ἀκρίβειαν ναύλους του, ἂν δὲν εἶχε τὴν εὐθηνὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ Βόλου καὶ τῶν λοιπῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος, εἰς ἐπιβάτας ἰδίως, βεβαίως δὲν θὰ εὑρίσκετο οἰκονομικῶς εἰς καλὸν σημεῖον, ἂν ἐπέμενεν εἰς τοὺς ναύλους του, διότι ἕνεκα τῶν βαρυτάτων αὐτῶν ναύλων, οἵτινες θὰ ἦσαν ἀπροσπέλαστοι εἰς τοὺς πλείστους ἐκ τῶν ὑποχρέων νὰ λάβωσι τὸν σιδηρόδρομον Θεσσαλίας πρὶν ἐπιβιβασθῶσι τοῦ ἀτμοπλοίου ἐν Βόλῳ, μικρὰ θὰ ἦτο ἡ συγκοινωνία, καὶ ἂν οἱ ναῦλοι διὰ θαλάσσης ἦσαν μεγαλείτεροι παρ’ ὅσον εἶναι σήμερον. Ἂν προσθέσητε τὴν παράλογον καὶ ἐπιζήμιον σιδηροδρομικὴν γραμμήν, ἣν ἡ Κυβέρνησις διατηρεῖ πρὸς τὸ συμφέρον μὲν τῆς Ἑταιρείας, ἀλλὰ πρὸς βλάβην τῶν κατοίκων ἐν Θεσσαλίᾳ μεταξὺ Καλαμπάκας, Τρικκάλων καὶ Λαρίσης ἢ Βόλου διὰ Καρδίτσης καὶ Φαρσάλων ἀντὶ τῆς δι’ ἀπ’ εὐθείας συγκοινωνίας, καὶ ἥτις στοιχίζει τὸ τριπλάσιον μέχρι Λαρίσης καὶ τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ⅓ περισσότερον εἰς χρόνον καὶ χρῆμα μέχρι Βόλου, θὰ πεισθῆτε, ὅτι εἰς τοὺς εὐτελεῖς θαλασσίους ναύλους ὀφείλει ἡ Ἑταιρεία Θεσσαλίας τὴν φορολογίαν, ἣν τῇ συμπαιγνίᾳ τῶν ἀρχῶν ἀσκεῖ ἀπὸ δύο δεκαετηρίδων ἐπὶ τῶν κατοίκων αὐτῆς. Ἐκτὸς τοῦ κακοῦ αὐτοῦ, ἀνάγκη νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι λόγῳ τοῦ διαγωνισμοῦ αὐτοῦ ταξειδεύομεν δι’ ἀτμοπλοίων, ἐν οἷς ἀναμιγνύονται ἄνθρωποι καὶ ζῷα, διότι ταῦτα, μὴ δυνάμενα λόγῳ τῆς πληθύος νὰ χωρέσωσιν εἰς τὰ μέρη τοῦ ἀτμοπλοίου, τὰ ὁποῖα εἶναι προσδιωρισμένα διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν ζῴων, εἰσβάλλουσιν ἐνίοτε καὶ εἰς τὴν δευτέραν καὶ εἰς τὴν πρώτην θέσιν τῶν ἐπιβατῶν, μεταβαλλομένων τῶν ἀτμοπλοίων εἰς σταύλους! Τὰ ἀτμόπλοια μεταφέρουσι τόσον εὐθηνὰ τοὺς ἀνθρώπους, ὥστε δὲν αἰσθάνονται τὸν λόγον νὰ ποιῶνται διάκρισιν αὐτῶν πρὸς τὰ ζῷα, τὰ ὁποῖα συμβαίνει ἐνίοτε νὰ πληρώνωσι μεγαλείτερον ναῦλον τῶν ἀνθρώπων, οὐδὲ περιποιοῦνται τούτους περισσότερον τῶν ζῴων. Διὰ τοῦτο δὲν ὑπάρχει ἐν τοῖς ἀτμοπλοίοις οὐδὲ διάκρισις πλέον θέσεων ἐπὶ τοῦ καταστρώματος. Ἀληθῶς δὲν ὑπάρχει τόπος ἐνίοτε οὐδὲ νὰ σταθῇ τις ἐπὶ τοῦ καταστρώματος. Τὸ φαγητόν, πολὺ εὐλόγως, εἶναι ἐλεεινὸν, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν μὲ τόσον εὐθηνοὺς ναύλους νὰ ἦναι καλλίτερον. Ἀλλ’ ἐπὶ πᾶσι τούτοις ὑφίσταται ὁ κίνδυνος πρῶτον μὲν τῶν συγκρούσεων, δεύτερον δὲ τῶν ἀνατινάξεων τοῦ πλοίου καὶ τῶν ἐπιβατῶν ἕνεκα ἐκρήξεως τῶν λεβήτων· οὗτοι, μὴ ἀντικαθιστάμενοι, φθαρέντες, ἄπορον πῶς μέχρι τοῦδε ἀντέχουν. Ὑπερέχει ἑπομένως τῆς ἀσφαλείας τὸ ζήτημα, καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καθῆκον ἔχει νὰ φροντίσῃ, ἢ διὰ μέσων συμβιβαστικῶν, ἢ καταναγκαστικῶν, δηλαδὴ νομοθετημάτων, ὅπως περιορισθῇ τὸ κακόν. Διὰ νομοθετήματος εἶναι εὔκολον νὰ θεραπευθῇ ἡ κατάστασις αὕτη πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἀσφαλείας τοῦ πλοῦ, τῆς ὑγιεινῆς, τῆς καθαριότητος, τῆς τάξεως, τῆς εὐπρεπείας, τῆς τροφῆς τῶν ἐπιβατῶν καὶ τῶν πληρωμάτων. Ἡ παρέμβασις τοῦ Κράτους εἶναι ἀναγκαία καὶ ἀναπόφευκτος πλέον, ὅπως προληφθῶσι τὰ μεγάλα κακὰ, τὰ ὁποῖα ἕνεκα τοῦ διαγωνισμοῦ ἀπειλοῦνται, καὶ συγχρόνως καταστῶσι τὰ ἀτμόπλοια πλοῖα, τὰ ὁποῖα νὰ δύναται πᾶς τις, καὶ ξένος, νὰ λάβῃ καὶ νὰ ταξειδεύσῃ ἀνθρωπίνως. Μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν εἴδομεν τοὺς ἐξ Ἑπτανήσου συναδέλφους δικαίως παραπονουμένους, ὅτι τὰ τῆς ἑλληνικῆς ἀκτοπλοΐας ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦν σήμερον καὶ τὴν συγκοινωνίαν μετὰ τῆς Ἑπτανήσου, εἶναι εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε ἀναγκάζουν αὐτοὺς νὰ προτιμῶσι τὰ ξένα ἀτμόπλοια, καὶ νὰ συνηγορῶσιν ὑπὲρ τῶν ξένων ἀτμοπλοίων· καὶ πραγματικῶς κατήντησαν, ἕνεκα τοῦ διαγωνισμοῦ, εἰς τοιοῦτον σημεῖον παραλυσίας καὶ παραμελήσεως, ὥστε καὶ νὰ φοβῆταί τις καὶ νὰ ἀηδιάζῃ, ὅπως ἐπιβαίνῃ αὐτῶν.

§74Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἐν Πειραιεῖ ὑφίσταται ἐπιτροπὴ, ἧς προεδρεύει ὁ λιμενάρχης, δὲν ἀναιρεῖ τοὺς φόβους, οὓς ἐγέννησαν αἱ ἀγορεύσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐξ Ἰθάκης καὶ Κρανάης· διότι ἠκούσατε, τί εἶπον οἱ κύριοι συνάδελφοι· εἶπον, ὅτι τὸ ἀτμόπλοιον, ἐφ’ οὗ ἐπέβαινον, διέτρεξε κινδύνους, καθόσον τὰ ὕδατα εἰσήρχοντο ἐντὸς αὐτοῦ κατὰ τὸν πλοῦν, καὶ οἱ ἐπιβάται εὑρίσκοντο ἐν διαρκεῖ τρόμῳ καὶ φόβῳ, οὗτινος μετεῖχον καὶ οἱ κ. συνάδελφοι, μετέφεραν δὲ τὸν φόβον τοῦτον καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Τὸ ἀτμόπλοιον ἐκεῖνο, διὰ ν’ ἀναχωρήσῃ, βεβαίως εἶχεν ἐπιθεωρηθῆ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν, ἣν ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἐξάγεται, ὅτι ἡ ἐπιθεώρησις ἐγένετο τοιαύτη, ὥστε ν’ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἐπιβάτας τοῦ φόβου, ὅστις κατέλαβεν αὐτοὺς, καὶ ὅστις θὰ μετετρέπετο εἰς κίνδυνον, ἐὰν καὶ μικρά τις ἐπεκράτει ταραχὴ ἐν τῇ θαλάσσῃ. Τὸ θέμα τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐξετάσῃ σπουδαιότερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ νὰ μὴ ἐπαφήσῃ τὴν ἐπίβλεψιν εἰς μόνην τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Πειραιῶς, νὰ λάβῃ δὲ δραστικώτερα μέτρα, ὅπως ἐνεργῆται πραγματικὴ ἡ ἐπιθεώρησις τῶν πλοίων. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου, ἡ ἕνεκα τοῦ συναγωνισμοῦ ἔκπτωσις τῶν ναύλων, ἐπέφερε πραγματικῶς ὄχι μόνον τὴν καταστροφὴν τῶν ἑταιρειῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν βδελυρότητα τῶν ταξειδίων, πραγματικῶς δὲ ἡ εἰκὼν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ ἐκ Μεσολογγίου κ. Βουλευτής, εἶναι πιστή. Ὅστις συνέβη ποτὲ νὰ ταξειδεύσῃ μὲ ἀτμόπλοιον τὸν Εὐβοϊκὸν κόλπον, θὰ εὗρε τὴν εἰκόνα ταύτην ζωντανήν. Τὰ πλοῖα μεταβάλλονται εἰς σταύλους! Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι κύριός τις, ἐπανερχόμενος ἐκ Θεσσαλίας, εἰσῆλθεν εἰς τὸ ἀτμόπλοιον, χωρὶς νὰ λάβῃ ἐκ τοῦ Πρακτορείου τὸ εἰσιτήριόν του, προτιθέμενος νὰ πληρώσῃ τὸν ναῦλον ἐντὸς τοῦ ἀτμοπλοίου. Ἐκοιμήθη λοιπὸν, καὶ τὴν πρωΐαν, ὅτε τῷ ἐζητήθη ὁ ναῦλος, ἐδήλωσεν εἰς τὸν εἰσπράκτορα, ὅτι θὰ πληρώσῃ βοὸς ναῦλον, διότι εἰς τὸ παράθυρον τοῦ θαλάμου του εἶχε καθ’ ὅλην τὴν νύκτα εἰσδύσει ἡ κεφαλὴ βοός, θαυμάζοντος τὴν ἀνοχὴν τοῦ ἐπιβάτου, ὅστις ἐκοιμᾶτο παρὰ τὸ ὑπομονητικὸν αὐτὸ ζῷον. Ἡ κατάστασις τῆς παρ’ ἡμῖν ἀκτοπλοΐας εἶναι πραγματικῶς τοιαύτη, ὥστε δύναται νὰ διεγείρῃ τὴν προσοχὴν σπουδαίως πλέον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον ἤμην καὶ ἐγὼ εἷς ἐκ τῶν πολεμησάντων τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Αὐστριακοῦ Λόϋδ. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι μετενόησα διὰ τοῦτο, διότι, ἂν ὑπεστήριζα τὴν ἰδέαν τῆς ἀποτροπῆς τῆς ψηφίσεως τοιαύτης συμβάσεως, τὴν ὑπεστήριξα ἐκ λόγων γενικωτέρων, ἐκ φόβου μήπως καταστραφῇ ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία, διότι εἶχον τὴν ἰδέαν, καὶ ἐξακολουθῶ νὰ τὴν ἔχω, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἀνελάμβανε τὴν παρ’ ἡμῖν ἀκτοπλοΐαν ἡ Ἑταιρεία τοῦ Αὐστριακοῦ Λόϋδ, ὅλα τὰ βρωμοκάραβα τὰ ἰδικά μας δὲν ἤθελον ξεμυτίσει εἰς τοὺς λιμένας τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἤθελον χρησιμοποιηθῆ δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον ἄλλον σκοπόν. Τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας ἤθελον νὰ φέρω, ὅπως συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ μὴ ἔχῃ ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἑδρεύει ἐν Πειραιεῖ. Θὰ ἐνθυμεῖσθε βεβαίως, ὅτι κατὰ παρελθοῦσάν τινα Σύνοδον εἶχε διαταχθῆ ἡ ἐπιθεώρησις τῶν τορπιλλοβόλων τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ παρὰ ἐπιτροπῆς, καὶ πραγματικῶς ἡ ἐπιθεώρησις αὕτη ἐξετελέσθη· ἀλλ’ ὀλίγας ὥρας μετὰ τὴν ἐπιθεώρησιν ἕν τῶν τορπιλλοβόλων ἀνετινάχθη εἰς τὸν ἀέρα, ἕνεκα τῆς κακῆς καταστάσεως τῶν ἀτμολεβήτων αὐτοῦ. Ἡ ἐπιθεώρησις, βλέπετε, ἡ ἐνεργηθεῖσα, δὲν συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τοῦ ἀπόπλου τοῦ σκάφους ἐκείνου, καὶ οὕτως ἐθρηνήσαμεν τόσα θύματα καὶ τὴν ἀπώλειαν τοῦ τορπιλλοβόλου. Ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ ἔχω τὸν λόγον, θέλω ἔλθει καὶ εἰς ἕτερον θέμα. Θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, ὁμιλῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ πιστώσεως 71,000 φράγκων χρυσῶν διὰ τὸ μέγαρον τῆς ἐν Βουκουρεστίῳ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας. Εἰς τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εὐηρεστήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν, εἶχον ἀνεύρει καὶ ἔγγραφον τοῦ κ. πρεσβευτοῦ ἐν Ρουμανίᾳ, ὁ ὁποῖος ἐβεβαίου, ὅτι διεβιβάσθησαν κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου 600,000 φράγκα εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐξ εἰσφορῶν...

§75ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§76Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. .. Ἐκτὸς τῆς πληροφορίας ταύτης, διότι τὸ ποσὸν εἶναι σημαντικόν—δὲν ἐνθυμοῦμαι ποτὲ νὰ εἰσήχθη τοιοῦτον ποσὸν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, προερχόμενον ἐκ Ρουμανίας,—ἐκτὸς, λέγω, τῆς πληροφορίας ταύτης ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ πίνακα, ἐκ τοῦ ὁποίου νὰ ἐμφαίνηται, πόσα ποσὰ εἰσῆλθον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου ἐξ εἰσφορῶν προερχομένων ἔκ τε τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ· καὶ τοῦτο δὲ εἶναι θέμα ἄξιον μελέτης. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὸν πρὸ τοῦ πολέμου χρόνον, ὅτε μεγάλη σύγχυσις ἰδεῶν ἐπεκράτει εἰς τὰς Ἀθήνας, ὅτε ἡ ἀτμόσφαιρα ἦτο πλήρης ἐνθουσιασμοῦ, ἐλέγετο, ὅτι, καὶ ἂν δὲν ἔχῃ χρήματα ἡ Ἑλλάς, ὅπως διεξαγάγῃ τὸν πόλεμον, πάντες οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὁμογενεῖς ἤθελον σπεύσει νὰ καταθέσωσι μέγα τμῆμα τῆς περιουσίας αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος· καὶ ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι διεδίδετο, ὅτι ὁμογενής τις ἐν Λονδίνῳ δεκάδας ἑκατομμυρίων ἤθελε καταθέσει ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος· ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἄλλος ἀνελάμβανε τὴν διατροφὴν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, καὶ ἄλλος τοῦ στόλου, καὶ ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι εἷς προσῆλθε τότε εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐβεβαίου, ὅτι αὐτὸς θὰ διέθετε χιλίας δραχμὰς κατ’ ἔτος, ἐφ’ ὅσον ἤθελε διαρκέσει ὁ πόλεμος· ὅτε δὲ παρετήρησεν αὐτῷ ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅ,τι εἶχε σκοπὸν νὰ δώσῃ ὑπὲρ τοῦ πολέμου, νὰ τὸ ἔδιδε τότε, διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ διεξαγάγῃ τὸν τριακονταετῆ πόλεμον, ὁ κύριος ἐκεῖνος ἀπῆλθε δρομαίως, χωρὶς οὐδὲ τὴν πρώτην δόσιν τοῦ πρώτου ἔτους νὰ δώσῃ. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἐλέγετο, ὅτι πολλὰ χρήματα εἰσέρρεον τότε εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὅτι ἑκατομμύρια ἐπλημμύρουν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὴν Ἑλλάδα, διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ πίναξ τῶν ἀποσταλέντων ποσῶν ἔκ τε τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐπί τινος ἄλλου ποσοῦ. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συστάσεως τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, τῆς πρώτης, τῆς μακαρίτιδος, διότι ἡ ἄλλη ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται ἔτι, κατετέθη ἔκθεσις, ἀφορῶσα τὴν διαχείρισιν τῆς Ἐθνικῆς Ἑταιρείας ἡ ἐπιτροπή, ἡ ἐξελέγξασα τοὺς λογαριασμοὺς τῆς Ἐθνικῆς Ἑταιρείας, εἶχε σχηματισθῆ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ, καὶ ἀπετελεῖτο ἐκ τοῦ ἐφέτου κ. Βελλίνη, τοῦ ἐλεγκτοῦ τοῦ Συνεδρίου κ. Γ. Ἀναγνωστοπούλου καὶ τοῦ ὑπαλλήλου ἐν τῷ Διεθνεῖ Ἐλέγχῳ κ. Παπαδοπούλου. Ἐκ τῶν λογαριασμῶν αὐτῶν προκύπτει, ὅτι ὑπῆρχε περίσσευμα ἐκ 220,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἔμενε μετὰ τὴν δαπάνην τῆς περιφήμου ἐκείνης ἐκστρατείας τῶν σταυραετῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο εἶχε κατατεθῆ εἰς τὴν Τράπεζαν Μαύρου καὶ Βαλαωρίτου. Ἡμεῖς, ἡ ἐπιτροπὴ δηλαδὴ, ἐσκέφθημεν νὰ εἰδοποιήσωμεν τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως κατάσχῃ τὸ χρῆμα τοῦτο, καὶ δι’ ἄλλους μὲν λόγους, διότι ἐφανταζόμεθα ὅτι τὸ χρῆμα ἐκεῖνο ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς παρόμοια τεχνάσματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήθη καὶ πρὸ τοῦ πολέμου, ἀλλὰ κυρίως διότι εἰς τὰς χεῖρας τῆς Ἐθνικῆς Ἑταιρείας δὲν ἐπετρέπετο πλέον νὰ κρατῶνται 220,000 δραχμαὶ ἄνευ ἐλέγχου περὶ τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν. Λοιπὸν ἀπηυθύνθημεν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης· ἀλλὰ συνέπεσεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἦναι ἐπιφανὲς μέλος τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς, καὶ ἔσπευσε νὰ εἰδοποιήσῃ τὴν Τράπεζαν Μαύρου– Βαλαωρίτου, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐζήτησε τὰ χρήματα, καὶ ἡ Ἑταιρεία ἔσπευσε νὰ τὰ λάβῃ. Τὰ χρήματα λοιπὸν αὐτὰ δὲν ἠδυνήθη νὰ λάβῃ τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ εἶναι βεβαιότατον ὅτι ὑπῆρχον, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθῃ ἡ Βουλή, τί ἔγειναν αἱ 220,000 δραχμαί· ὑπάρχουν ἔτι; ἢ διετέθησαν εἰς ἄλλους σκοπούς; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ μεριμνήσῃ, ἐλπίζω, περὶ τούτου. Τὰς πληροφορίας ταύτας ζητῶ, διότι θέλω νὰ συναγάγω ἕν συμπέρασμα, πόσα χρήματα συνελέγησαν ἐξ εἰσφορῶν εἴτε ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ, εἴτε ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, πῶς διετέθησαν τὰ χρήματα ταῦτα, καὶ ἂν ὑπάρχουν ἔτι αἱ 220,000 δραχμαὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἑταιρείας. Ὅταν δὲ προσκομισθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται, ἴσως λάβω τὸν λόγον.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ὑποβάλητε τὰς ἐπερωτήσεις σας ἐγγράφως, διὰ νὰ μὴ γείνῃ κανὲν λάθος.

§78ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐνῷ γίνεται συζήτησις ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δίδει καὶ ἀπάντησιν ὁ Ὑπουργός, δὲν εἶναι ὀρθόν, ὡς ἔπραξεν ὁ συνάδελφος ἐκ Κεφαλληνίας καὶ ὁ ἐκ Παξῶν, νὰ παρεμβάλληται ἕτερον θέμα. Ἐνῷ συζητοῦμεν περὶ ἀτμοπλοίων καὶ ἐπιθεωρήσεως αὐτῶν, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποβάλλωμεν καὶ ἑτέρας ἐπερωτήσεις, διότι οὕτω γίνεται συμπλοκὴ ζητημάτων, καὶ σύγχυσις ἀσυγχώρητος. Φρονῶ, ὅτι πρὸς ἀποφυγὴν τούτου καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι πρέπει νὰ συντελέσωσιν, ἀλλὰ καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος δέον νὰ ἐρωτᾷ τὸν μέλλοντα νὰ προσθέσῃ τι περὶ ἄλλου ζητήματος, ἂν ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ πρώτου, καὶ ἂν δὲν ἔχῃ, τότε νὰ ἐπιτρέπῃ ὑποβολὴν νέου ζητήματος. Ἐγὼ ἐνεγράφην δι’ ἄλλο θέμα, ἐπεισοδιακῶς δὲ κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅπως ἐξαντληθῇ τὸ ζήτημα περὶ ἀτμοπλοίων. Αἱ πληροφορίαι μου εἶναι, ὅτι πολλὰ ἀτμόπλοια πάσχουσι καίρια ἐλαττώματα εἴτε εἰς τοὺς λέβητας, εἴτε εἰς τὰς πλευράς, εἴτε εἰς τὸν ἕλικα, ἢ εἰς ἄλλα μέρη. Ἡ ἐπιθεώρησις, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ἐπαρκῆ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐν Πειραιεῖ εἶναι ἀνεπαρκεστάτη· ἡ ἐπιθεώρησις πρέπει νὰ γείνῃ ῥιζικὴ, καὶ ἵνα γένηται τοιαύτη, ἀπαιτεῖται πολλὴ ἐργασία ἐκ μέρους τῶν ἐπιθεωρητῶν, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἔχωσιν ἄλλην ἀσχολίαν ἐπὶ ἀρκετὸν χρόνον· ὅπως μὴ προκύπτῃ ζημία εἰς τὴν Ἑταιρείαν, πρέπει νὰ γίνηται ἡ ἐπιθεώρησις ἀνὰ ἓν ἀτμόπλοιον, καὶ οὐχὶ νὰ σταματῶσι πολλὰ ἀτμόπλοια ἑκάστης Ἑταιρείας. Εἶναι προσέτι ἀνάγκη νὰ κανονισθῇ καὶ ἡ ἀντοχὴ τῶν λεβήτων, καὶ ἡ ταχύτης τῶν πλοίων. Ἂν ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ τῶν ἀτμοπλοίων προέρχωνται τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα ἐνέδειξα, (ὄχι κατέδειξα, διότι εἶναι ἄπειρα τὰ κακὰ ταῦτα) πρέπει καὶ τὰ τῶν συναγωνισμῶν νὰ κανονισθῶσι κατὰ τρόπον ὑποχρεωτικὸν διὰ τὰς Ἑταιρείας. Νομίζω ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις παρ’ ἡμῖν, μετὰ τὸν ἄσκοπον συναγωνισμὸν, ὃν ἐγέννησεν ὄχι τόσον ἡ πληθώρα ἀτμοπλοίων, ὅσον ἡ ἀφαίρεσις ἀπ’ αὐτῶν προσόδων ὑπὸ τῶν σιδηροδρόμων, πρὸς οὓς συναγωνίζονται αἱ Ἑταιρεῖαι, ἡ ὁποία ἀφαίρεσις περιήγαγε τὰς Ἑταιρείας εἰς μεγάλας οἰκονομικὰς στενοχωρίας καὶ ἀνέπτυξε τόσα κακὰ, ἔχει δικαίωμα, λέγω, καὶ εἶναι φρόνιμον, ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα ῥιζικὰ, ὥστε νὰ προλάβῃ δυστυχήματα καὶ ἀσχημίας. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀστυνομία τῶν πλοίων δὲν εἶναι πλήρης, διότι συνέβη πολλάκις νὰ παρατηρήσωμεν, ὅτι ἐπιβάται ὑφίστανται ἀπωλείας, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ταχέως ἡ ἀστυνομία νὰ ἐπαρκέσῃ, ὥστε ν’ ἀνακαλύψῃ τὴν κλοπὴν τὴν γενομένην παρ’ ἄλλου ἐπιβάτου, ἢ παρά τινος τοῦ πληρώματος τῶν πλοίων. Διὰ τοῦτο εἶναι πολλῆς προσοχῆς ἄξιον ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τὸ ζήτημα τῆς ἀτμοπλοΐας, καὶ πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα ῥιζικώτερα καὶ γενικώτερα, ὅπως διακανονισθῇ ἡ κατάστασις αὕτη, ἡ ὁποία ἔφθασε σχεδὸν εἰς τὸ ἀπροχώρητον.

§79ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΑΒΕΡΩΦ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτῆς Παξῶν ὁμιλῶν ἀνέφερεν, ὅτι οἱ Ἕλληνες τοῦ ἐξωτερικοῦ δὲν ἀπέστειλαν μεγάλα ποσὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν...

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι σχετικὸν, κύριε συνάδελφε, πρὸς τὴν ὁμιλίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βουλευτής.

§81ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. .. ὀφείλω νὰ ἀναφέρω, ἐπειδὴ ἤμην τότε μέλος τῆς Πρεσβείας τῆς ἐν Λονδίνῳ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ κοινότης Λονδίνου ἔπεμψεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν 36,000 λίρας ἐξ ἐράνων, τοὺς ὁποίους ἐνήργησε.

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ ποίαν ἐποχήν;

§83ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Κατὰ τὸ 1897, κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου.

§84Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῦ ἐστάλησαν;

§85ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Ἐστάλησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§86Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἐβεβαιώθη, ὅτι ὅλαι αἱ συνεισφοραὶ ἀνῆλθον εἰς δρ. 350,000.

§87ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι ὁ ἀείμνηστος Βαλλιᾶνος εἰς δύο δόσεις προσέφερεν 7,000 λίρας ἀνωνύμως, 2,000 λίρας ὡς πρώτην εἰσφορὰν, καὶ 5,000 λίρας ὡς δευτέραν.

§88ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι δὲν εἰσῆλθον εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον.

§89Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ γεννώμεναι ἀπορίαι ἐκ τῆς συζητήσεως ἐπιβάλλουσι τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ὑπάρχωσι τοιαῦτα ἔγγραφα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ νὰ ὑποβάλῃ πίνακα τῶν ἀποσταλέντων ἐράνων. Ἡ κοινὴ συνείδησις ἀπαιτεῖ ἐπιτακτικῶς νὰ γνωρίζῃ, ποῖα ποσὰ συνελέχθησαν, πόθεν εἰσεπράχθησαν, καὶ ποῦ κατετέθησαν.

§90ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἐστάλη ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν γενομένων συνεισφορῶν.

§91ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον, καὶ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει νὰ καταθέσῃ πίνακα τῶν εἰσαχθεισῶν εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον ποσοτήτων.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ καταρτίσῃ τοιοῦτον πίνακα.

§93Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ γνωρίζετε.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκάματε αὐτὴν τὴν παράκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§95ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Οἱ κύριοι Βουλευταὶ πρέπει νὰ διατυπώσωσιν ἐγγράφως, τί ἐπιθυμοῦσιν. Οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἔχουσι τὸ καθῆκον νὰ γνωρίζωσιν ὅ,τι ὑπάρχει εἰς τὰ ἀρχεῖα τῶν Ὑπουργείων, ἰδίως ὅταν πρόκηται περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν πρὸ τεσσάρων ἢ πέντε ἐτῶν. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ διατυπώσωσιν ἐγγράφως, ποίας πληροφορίας ἐπιθυμοῦσι. Θὰ ἐξετάσω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἂν δὲν ὑπάρχωσιν ἐκεῖ, θὰ ἐξετάσω εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον, καὶ θὰ φέρω τὰς αἰτουμένας πληροφορίας. Ἀλλὰ σήμερον δὲν δύναμαι.

§96Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ ὑποβάλητε κατάστασιν ὅλων τῶν εἰσπραχθέντων ποσῶν.

§97ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Βεβαίως εἶναι εὔκολον, διότι τὰ χρήματα ἐστάλησαν εἴτε εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον, εἴτε εἰς τὸν «Ἐρυθρὸν Σταυρόν».

§98ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Εἰς τὸν «Ἐρυθρὸν Σταυρὸν» ἐστάλησαν ἄλλαι συνεισφοραί. Ἡ συνεισφορὰ ἡ γενομένη ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ἐν Λονδίνῳ ἐγένετο ὑπὲρ τοῦ πολέμου...

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε, κύριε συνάδελφε.

§100ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἄς ἀκούσωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§101ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Ἐγὼ ἀναφέρω γεγονότα. Ἤμην ὑπάλληλος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Πρεσβείαν τοῦ Λονδίνου ἐν καιρῷ τοῦ πολέμου. Ἔλαβον μέρος εἰς δύο συνεισφοράς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ἡ μία κατὰ τὸν Ἰανουάριον, κατόπιν ἐγγράφου τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ δευτέρα δὲ, μοὶ φαίνεται, κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ πολέμου, ὅτε καὶ συνελέχθη τὸ μεγαλείτερον ποσόν, καὶ σᾶς ἀνέφερα, ὅτι ὁ μακαρίτης Βαλλιᾶνος ἔδωκε 7,000 λίρας ἀνωνύμως, τὸ κατάστημα ἀδελφῶν Ράλλη 2,000 λίρας, οἱ κύριοι Πίτερ Ράλλη 1000 λίρας, ἐκτὸς ἄλλων ποσῶν, τὰ ὁποῖα συνεισέφεραν ἄλλοι, καὶ τὸ ὅλον ποσὸν ἀνῆλθεν εἰς 36,000 λίρας.

§102Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§103ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα, ὅπερ ἐτέθη ἀπροσδοκήτως ἐνταῦθα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἐτέθη οὐχὶ κατὰ παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ, διότι καὶ ἄλλοι ὡμίλησαν προηγουμένως περὶ αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἂν κατὰ παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ ἐτέθη, τὸ ἐκ τῆς παραβάσεως κέρδος δὲν εἶναι μικρόν...

§104Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοιοῦτο θέμα δέχομαι τὴν μομφὴν, ὅτι παρέβην τὸν Κανονισμόν.

§105Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἐνόουν ὑμᾶς, κύριε συνάδελφε.

§106ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. .. Διότι ἐτέθη θέμα μετὰ πάσης ἀκριβείας περὶ πράγματος, περὶ οὗ μέχρι τοῦδε, ἐὰν κρίνω ἐξ ἐμαυτοῦ, οὐδεὶς ἐγίνωσκέ τι. Ὁ κ. συνάδελφος ἐβεβαίωσεν, ὅτι, ὑπηρετῶν παρὰ τῇ ἐν Λονδίνῳ Πρεσβείᾳ, εἰργάσθη εἰς συλλογὴν συνεισφορῶν, προκληθεισῶν ἐκεῖ, ὡς ὑποθέτω, κατ’ ἐντολὴν, καὶ γινώσκει μέχρι λίρας τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας ταύτης. Εἰσεπράχθησαν παρὰ τῆς Πρεσβείας ἐκ συνεισφορῶν — ὠνόμασε μάλιστα καὶ πρόσωπα — 36,000 λίραι. Καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν 36,000 λίραι ἐκ μιᾶς πόλεως, ἢ ἐκ μιᾶς Πρεσβείας, δὲν εἶναι μικρὸν ποσόν.

§107Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. 900,000 φράγκα.

§108ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ 36,000 λίραι αὗται, ἐρωτᾷ ὁ κ. συνάδελφος, καὶ ἐρωτῶμεν πάντες ἡμεῖς μετ’ αὐτοῦ, αἵτινες ἐστάλησαν ὑπὸ τῆς ἐν Λονδίνῳ Πρεσβείας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τί ἐγένοντο; Ἡ ἐρώτησις εἶναι τόσον σαφὴς, καὶ τὸ θέμα τόσον σπουδαῖον, ὥστε δὲν ἀπαιτεῖται δι’ αὐτὰ περισσότερος λόγος. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ διατυπωθῇ ἡ ἐρώτησις ἐγγράφως. 36,000 λίραι ἐνθυμεῖται βεβαίως, ὅτι ἐλέχθη, ὅτι ἐστάλησαν ἐκ Λονδίνου δι’ ἐθνικοὺς σκοποὺς, καὶ εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. συναδέλφου ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι αὔριον θὰ δώσῃ ἀπάντησιν, ἐξετάζων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ.

§109Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἀναδιφήσῃ τὸ πρωτόκολλον τοῦ Ὑπουργείου, θὰ εὕρῃ, ἂν εἰσήχθησαν χρήματα, ὑπὸ τίνος ἐστάλησαν, καὶ τί ἐγένοντο.

§110Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὑποβάλλω ἐγγράφως τὴν αἴτησιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐζήτησα. Ἐν τῇ αἰτήσει ταύτῃ περιλαμβάνεται καὶ σημείωσις τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐζήτησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι.

§111ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Ὀφείλω νὰ προσθέσω διὰ τὴν ἀκρίβειαν, ὅτι ἐγένοντο δύο ἔρανοι, ὅπως πρὸς ὀλίγου εἶπον, κατὰ διαφόρους ἐποχάς. Τὸ ποσὸν τὸ συναχθὲν ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὡς δ’ ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅπως εἶναι καὶ ἡ τάξις, ἐλήφθη καὶ ἡ ἀπάντησις, ὅτι τὰ ποσὰ ταῦτα ἐλήφθησαν.

§112ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἦτο Ὑπουργός;

§113ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὸν πρῶτον ἔρανον ἦτο ὁ κ. Σκουζὲς, εἰς τὸν δεύτερον, τὸν καὶ μεγαλείτερον ἔρανον, ἦτο ὁ κ. Σκουλούδης· διότι ὁ πρῶτος ἔρανος ἐγένετο περὶ τὰ μέσα Ἰανουαρίου, ὁ δὲ δεύτερος ἐπὶ Κυβερνήσεως Ράλλη.

§114Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ἐστάλησαν οἱ ἔρανοι πρὸ τοῦ πολέμου, νομίζω, ὅτι Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἦτο τότε ὁ κύριος Σκουζὲς, καὶ ἑπομένως εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας.

§115ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἀπὸ διάφορα μέρη ἔλαβον διάφορα ποσὰ, τὰ ὁποῖα διεβίβασα εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον, ἢ εἰς τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα ὑπεδείκνυον οἱ εἰσφέροντες, διότι ἦσαν καί τινες εἰσφοραὶ, ἐφ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, δι’ εἰδικοὺς σκοποὺς, π. χ. διὰ τὸν «Ἐρυθρὸν Σταυρόν». Ἀλλ’ ἐννοεῖται, ἐὰν ἔχητε τὴν ἀπαίτησιν νὰ ἐνθυμῶμαι ὕστερον ἀπὸ 5 ἔτη, ποῖα ποσὰ ἐστάλησαν, εἶναι ἀδύνατον.

§116ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Διατὶ νὰ μὴ ἔχωσι τὴν ἀπαίτησιν αὐτὴν οἱ Κύριοι, νὰ ἐνθυμηθῆτε μετὰ 5 ἔτη, ἀφοῦ ἔχουσι τὴν ἀπαίτησιν νὰ γνωρίζω ἐγὼ πράγματα, τὰ ὁποῖα σεῖς δὲν ἐνθυμεῖσθε;

§117Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχομεν τοιαύτην ἀπαίτησιν.

§118ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἀλλὰ τὴν ἀπαίτησιν ταύτην ἐξεδηλώσατε πρὸ δέκα λεπτῶν τῆς ὥρας.

§119Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῖος;

§120ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἐξεδηλώσατε τὴν ἀπαίτησιν νὰ φέρω τὰς πληροφορίας τὰς ζητηθείσας ἐντὸς τῆς ἑσπέρας ταύτης. Λοιπὸν τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι δυνατόν.

§121Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς ἐνάτης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 μ.μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 15′ μ. μ.)

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κύριος Φικιώρης ἔχει τὸν λόγον.

§124Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ᾼΦΚΗʹ νόμου περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». Νομίζω δὲ καθῆκον νὰ ἀναπτύξω καὶ προφορικῶς τὴν πρότασίν μου, ὅπως κατανοηθῇ ἡ σοβαρότης τοῦ ζητήματος, καὶ πεισθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγράψῃ τὴν πρότασιν ταύτην ἐν τοῖς πρώτοις ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Κατὰ τὸν ἐν ἰσχύϊ στρατολογικὸν νόμον, οἱ καθυστεροῦντες κληρωτοί, ἂν ὑπερβῶσι τοὺς 6 μῆνας ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ὀφείλουσι νὰ προσέλθωσι καὶ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ, ὑποχρεοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσι πλὴν τῆς διετοῦς ὑποχρεώσεως καὶ ἐπὶ 15 ἔτι μῆνας, οὓς ὅμως ἐπιτρέπεται νὰ ἐξαγοράσωσιν ἀντὶ δραχμῶν 50 ἕκαστον. Ἐπειδὴ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη παρατηρεῖται, ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος, ἐξ ἧς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκλέγωμαι Βουλευτής, καὶ ἐν γένει τοῦ νομοῦ Λακεδαίμονος ἠραιώθη λίαν ἐπαισθητῶς διὰ τῶν μεταναστεύσεων, ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο, καὶ ὡς πολίτῃ τοῦ νομοῦ αὐτοῦ καὶ ὡς Βουλευτῇ, νὰ ἐξετάσω πᾶν ὅ,τι σχετικὸν πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐζήτησα παρὰ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου τοῦ νομοῦ Λακεδαίμονος νὰ πληροφορηθῶ, πόσοι εἶναι οἱ ἀνυπότακτοι, οἱ ὑποχρεούμενοι νὰ ὑπηρετήσωσι πλὴν τῶν 2 ἐτῶν καὶ ἐπὶ 15 ἔτι μῆνας πρόσθετον ὑπηρεσίαν, καὶ ἔλαβον σημείωσιν, ὅτι μέχρι τῆς 1 Ἰουλίου παρελθόντος ἔτους οἱ ἀνυπότακτοι οὗτοι ἀνήρχοντο εἰς 3,728. Ἄν εἰς τούτους προσθέσωμεν καὶ τοὺς κληρωτοὺς τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς, τοὺς ὀφείλοντας νὰ προσέλθωσι τὴν 1 Ὀκτωβρίου τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ καθυστεροῦντας, πάντως πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς ἐν ὅλῳ τῶν ἀνυποτάκτων ἐκ μόνου τοῦ νομοῦ Λακεδαίμονος ἀνέρχεται εἰς 4,000. Ἐζήτησα ἐπίσης πληροφορίας καὶ παρὰ διαφόρων συμπολιτῶν μου, — διότι πλῆθος ἐπιστολῶν καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἔλαβον παρὰ τῶν ἀποδημούντων περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, — ἂν οἱ ἀνυπότακτοι αὐτοὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν πατρίδα των καὶ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλομένας, καὶ ἔλαβον θετικωτάτας πληροφορίας ἐκ τῶν οἰκείων καὶ συγγενῶν τῶν ἀποδημούντων ἀνυποτάκτων, ὅτι πάντες οὗτοι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἐπανέλθωσιν, ἀλλ’ ἀναλογιζόμενοι, ὅτι ἐπανερχόμενοι ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ 39 μῆνας, δηλ. 24 μῆνας διὰ τακτικὴν ὑποχρέωσιν καὶ 15 διὰ τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν, δὲν ἀποφασίζουσι τοῦτο, καὶ μένουσιν ἐν τῇ ξένῃ, παρ’ ὅλον τὸν πόθον, τὸν ὁποῖον ἔχουσι νὰ ἐπανέλθωσι· δηλοῦσιν ὅμως, ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ ἐπανέλθωσιν, ἂν ἡ πατρὶς ἐπιτρέψῃ, οὐχὶ νὰ μὴ ὑπηρετήσωσι διόλου ὡς στρατιῶται, οὐχὶ νὰ μὴ καταρτισθῶσι στρατιῶται ἱκανοὶ πρὸς ὑπεράσπισιν αὐτῆς, ἀλλὰ νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ τόσον μόνον χρόνον, ὅσος εἶναι ἀρκετός, ἵνα ἐκγυμνασθῶσι καὶ κατασταθῶσιν ἱκανοὶ στρατιῶται, ὁ δὲ λοιπὸς χρόνος τῆς ὑποχρεώσεώς των νὰ μὴ τοῖς χαρισθῇ, ἀλλὰ νὰ ἐξαγοράσωσιν αὐτόν, ὑφιστάμενοι οὕτω καὶ αὐτοὶ ἔν τινι μέτρῳ τὰς συνεπείας τῆς ἀνυποταξίας. Δὲν φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ὁ φόρος τοῦ αἵματος, ὃν θεωρῶ ὡς τὸ ἱερώτερον καὶ ὑψηλότερον καὶ εὐγενέστερον καθῆκον τοῦ πολίτου πρὸς τὴν πατρίδα, ὅτι ὁ φόρος οὗτος εἶναι ὁ κλῆρος τῶν ἀπόρων· πᾶς πολίτης εἶναι ὑπόχρεως νὰ προσφέρῃ τὸν φόρον τοῦτον, ἂν θέλῃ νὰ ᾖναι ἀληθὴς ἐλεύθερος πολίτης, καὶ ἐπιθυμῶ μάλιστα, εἰ δυνατόν, νὰ μὴ ἐπιτρέπηται οὐδεμία ἀπαλλαγή, ἔστω καὶ διὰ τοὺς προστάτας οἰκογενείας, ὀρφανοὺς καὶ μονογενεῖς, περιοριζομένης μόνον τῆς ὑπηρεσίας τούτων εἰς ὀλιγώτερον χρόνον· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐπιβάλλεται, οὐχὶ πλέον χάριν αὐτῶν τῶν ἀνυποτάκτων, ἀλλὰ χάριν ἐθνικῆς ἀνάγκης, ἡ πατρὶς νὰ διευκολύνῃ διὰ νόμου τὴν ἐπάνοδον τόσων χιλιάδων ἀκμαίων ἀνδρῶν, προθύμων καὶ τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὴν πατρίδα, ὡς στρατιῶται, νὰ ἐκπληρώσωσι, καὶ τὰς συνεπείας τῆς ἀνυποταξίας των ἔν τινι μέτρῳ νὰ ὑποστῶσι. Τοῦτο θεωρῶ ὠφελιμώτατον καὶ διὰ τὸν στρατὸν καὶ διὰ τὸ Κράτος ἐν γένει. Ἄν ἐκ μόνου τοῦ νομοῦ Λακεδαίμονος ἔχωμεν 4,000 ἀνυποτάκτους, ἐξ ὧν ἂς δεχθῶμεν, ὅτι οἱ 500 εἶναι τεθνεῶτες, ἢ κατὰ λάθος ἐγγεγραμμένοι, καὶ ἂς περιορισθῶμεν μόνον εἰς 3,500, ἐκ τῶν ἄλλων νομῶν τοῦ Κράτους δὲν φρονεῖτε, ὅτι διπλάσιος πρέπει νὰ ᾖναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνυποτάκτων; — Δὲν ἐννοῶ μόνον τοὺς ἐν Ἀμερικῇ, ἀλλὰ καὶ τοὺς εἰς ἄλλα Κράτη εὑρισκομένους. — Ἔχομεν οὕτω 10,500 ἢ 10,000 τοὐλάχιστον ἀνυποτάκτους ἐξ ὅλου τοῦ Κράτους. Δὲν νομίζετε λοιπὸν, ὅτι εἶναι καὶ ἐπιβεβλημένον καὶ ὠφέλιμον εἰς τὸ Κράτος, ἐν τοιαύτῃ ἀραιώσει πληθυσμοῦ εὑρισκόμενον ἕνεκα τῶν μεταναστεύσεων, νὰ διευκολύνωμεν τὴν εἰς αὐτὸ ἐπάνοδον τῶν 10,000 τούτων ἀνδρῶν; Τοὺς ἄνδρας τούτους στερεῖται σήμερον τὸ Κράτος οὐ μόνον διὰ τὴν παραγωγὴν, ἡ ὁποία παρατηρεῖται, ὅτι ὁσημέραι ἐλαττοῦται, ἕνεκα ἐλλείψεως ἐργατικῶν χειρῶν ἐν Λακεδαίμονι, — διότι δὲν ἐξετάζω τὰ τῶν ἄλλων νομῶν, ἀλλὰ μόνον τὰ τοῦ νομοῦ τούτου, ἐξ οὗ κατάγομαι, — ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν στρατὸν, διὰ τὸν ὁποῖον εἶναι χρησιμώτατοι. Θὰ ἀνακτήσῃ τὸ Κράτος 10,000 ἄνδρας, τοὺς ὁποίους ἐπανερχομένους θὰ γυμνάσῃ ἐν τοῖς ὅπλοις, ἐφ’ ὅσον χρόνον ἡ Βουλὴ, ψηφίζουσα τὴν ἐπιβαλλομένην πρότασιν νόμου, θὰ κρίνῃ, ὅτι ἀρκεῖ διὰ νὰ κατασταθῶσιν οὗτοι ἱκανοὶ στρατιῶται, χωρὶς ὅμως νὰ παραδώσῃ αὐτοὺς εἰς τὰς ἀστυνομίας καὶ εἰς τὰ ἀποσπάσματα· διότι πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν, κύριοι Βουλευταὶ, πολὺ τὴν προσοχὴν ἡμῶν καὶ εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ πρὸς στρατείαν ὑποχρέωσις ἐν Ἑλλάδι δυστυχῶς κατέστη ἐπαχθεστάτη, καὶ οἱ πολῖται φεύγουσι ταύτην, ἕνεκα τῶν ξένων εἰς τὰ στρατιωτικὰ καθήκοντα ὑπηρεσιῶν, εἰς ἃς ἀποσπῶνται, διότι οὕτω δὲν ὑπηρετοῦσι πλέον ὡς στρατιῶται τὴν πατρίδα, ἀλλὰ κατατρίβονται εἰς φύλαξιν τῆς καθαριότητος τῶν πόλεων, τῆς ἀγροτικῆς ἰδιοκτησίας, καὶ αὐτῶν ἔτι τῶν χαρτοπαικτείων καὶ χαμαιτυπείων, δηλαδὴ εἰς ὑπηρεσίας ὅλως ξένας τοῦ ὑψηλοῦ στρατιωτικοῦ καθήκοντος. Ἐπὶ ἓξ μῆνας γυμνάζοντες τοὺς ἄνδρας τούτους ἀποκλειστικῶς εἰς στρατιωτικὰ ἔργα, δυνάμεθα νὰ καταστήσωμεν αὐτοὺς πράγματι ἱκανοὺς νὰ ὑπερασπίζωνται τὴν τιμὴν καὶ ἀκεραιότητα τοῦ Κράτους, καὶ νὰ διεκδικήσωσι καὶ τὴν ἐθνικὴν κληρονομίαν, τοῦθ’ ὅπερ εἶναι καὶ πρέπει νὰ ᾖναι πάντοτε τὸ ὄνειρον τοῦ Ἕλληνος. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, τοῦ ὅτι θὰ ἐπαναφέρωμεν καὶ θὰ παραδώσωμεν 10,000 ἄνδρας ἀκμαίους εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ θὰ καταστήσωμεν αὐτοὺς στρατιώτας ἱκανοὺς καὶ ἀξίους τοῦ προορισμοῦ των, οἱ ἄνδρες οὗτοι ἐπανερχόμενοι ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς θὰ συναποκομίσωσι καὶ τὰς περιουσίας, τὰς ὁποίας ἐκεῖ ἀπέκτησαν. Καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο, σημειωτέον, δὲν εἶναι μικρόν. Πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν, κατὰ μέσον ὅρον, ὅτι ἕκαστος τούτων, ἐπανερχόμενος εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ συναποκομίσῃ τοὐλάχιστον 5,000 δραχμάς. Ὑπάρχουσι βεβαίως πολλοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπανέλθωσι καὶ ἄνευ λεπτοῦ, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ πολλοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπανέλθωσι καὶ μὲ 10,000 καὶ μὲ 20,000 καὶ μὲ 30,000 δραχμάς· καὶ τοιούτους γινώσκω πολλοὺς, ἐκ Λακεδαίμονος καταγομένους. Δέκα δὲ χιλιάδες ἄνδρες, συναποκομίζοντες 5,000 δραχμὰς ἕκαστος, θὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὸ Κράτος περὶ τὰ 50,000,000 δραχμῶν, ποσὸν, τὸ ὁποῖον πιστεύω, ὅτι πρέπει ὑπὸ σοβαρωτάτην ἔποψιν νὰ λάβῃ ἡ Βουλή. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, τὸ τίμημα, τὸ ὁποῖον θὰ καταβάλωσιν οἱ ἄνδρες οὗτοι διὰ τὴν ἐξαγορὰν τοῦ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἓξ μηνῶν ὑπολοίπου τῆς διετοῦς ὑποχρεώσεως καὶ τῆς προσθέτου δεκαπενταμήνου ὑπηρεσίας, δύναται νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ λίαν σεβαστὸν ποσὸν τῶν 9 ἕως 10 ἑκατομμυρίων, ἐὰν ὁρισθῇ νὰ καταβάλωσι δι’ ἕκαστον μῆνα 25 ἢ 30 δραχμάς. Οὕτω θὰ ἔχωμεν 9 ἕως 10 ἑκατομμύρια δραχμῶν, προωρισμένα οὐχὶ διὰ τὸ κοινὸν δημόσιον ταμεῖον, ἀλλ’ ἀκριβῶς καὶ ἀποκλειστικῶς διὰ τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Παρόμοιος σχεδὸν νόμος ἐψηφίσθη καὶ ἄλλοτε, ἐν ἔτει 1896, διὰ τοὺς ἀνυποτάκτους μέχρι τοῦ 1894, καὶ τότε τὸ Δημόσιον εἰσέπραξεν οὐκ ὀλίγα, ἅτινα ἐχρησιμοποιήθησαν διὰ στρατιωτικὰς ἀνάγκας. Ἐκ τοιούτων λοιπὸν σκέψεων ὁρμώμενος, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τοιαύτην πρότασιν νόμου, καὶ πιστεύω, ὅτι, τόσῳ μεγάλων ἐθνικῶν ὠφελημάτων προσδοκωμένων ἐκ τοιούτου νόμου, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ σύμπασα ἡ Βουλὴ θέλουσιν ἀναγνωρίσει τὴν σοβαρότητα τοῦ ζητήματος, καὶ ὁμοφώνως θ’ ἀποφασίσωμεν ν’ ἀναγραφῇ ἡ πρότασις νόμου αὕτη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει μεταξὺ τῶν πρώτων, ἵνα κατορθωθῇ ἡ συζήτησις καὶ ψήφισις αὐτῆς ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης· ἐὰν δ’ ἐν τοῖς καθέκαστα χρήζῃ αὕτη βελτιώσεως, — διότι δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν, ὅτι φέρω εἰς τὴν Βουλὴν ἔργον τέλειον, — θὰ ἐπενεχθῶσιν αἱ διορθώσεις, ἃς ἡ Βουλὴ θὰ κρίνῃ ἀναγκαίας. Διὰ τῆς προτάσεως ταύτης ζητῶ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς καθυστεροῦντας κληρωτοὺς, ἐὰν ἀποδείξωσι δι’ ἐπισήμων πιστοποιητικῶν τῶν οἰκείων δημάρχων καὶ προξένων, ὅτι κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεώς των διέμενον ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ ἓξ μῆνας, καὶ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ὑποχρεώσεώς των μετὰ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας, ἤτοι 33 μῆνας, νὰ ἐξαγοράσωσιν ἀντὶ δραχμῶν 25 δι’ ἕκαστον μῆνα, κατατιθεμένων εἰς ἰδιαίτερον ταμεῖον, προωρισμένον ἀποκλειστικῶς διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ· ἀλλ’ ἐννοῶ κατὰ τοὺς ἓξ μῆνας νὰ ὑπηρετήσωσι πραγματικὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἐκγυμναζόμενοι ἐν τοῖς ὅπλοις καὶ ἐν καθαρῶς στρατιωτικοῖς ἔργοις, καὶ οὐχὶ κατατριβόμενοι εἰς ὑπηρεσίας τῆς ἀστυνομίας καὶ τῆς χωροφυλακῆς, διότι ταῦτα εἶναι ἔργα μισθοφόρων, καὶ οὐχὶ ἀληθῶν στρατιωτῶν. Κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεγόμενον, ὅτι δι’ οἰκονομικὴν ἀνεπάρκειαν δὲν δύναται τὸ Κράτος νὰ διατηρῇ ἴδιον ἐκ μισθοφόρων σῶμα διὰ τὰς ὑπηρεσίας αὐτάς. Φρονῶ δ’ ὅτι, ἂν Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ θελήσωσι καὶ εἰλικρινῶς ἀποφασίσωσι νὰ ἐργασθῶσι πατρικῶς ὑπὲρ τῶν κοινῶν καὶ ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν ἀναγκῶν, δύνανται νὰ ἐξεύρωσι καὶ τὰ διὰ τὰς ὑπηρεσίας αὐτὰς καὶ διὰ τὸν στρατὸν ἀπαιτούμενα χρήματα, ὡς ἐξευρίσκουσιν αὐτὰ πρὸς θεραπείαν τῶν προσωπικῶν καὶ τῶν κομματικῶν ἀναγκῶν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λακεδαίμονος ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 165).

§126ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§127Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἐκ καθήκοντος πρὸς τὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ὀφείλω νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις. Ἐπειδὴ καὶ ἡ Εὐρυτανία δὲν παρέχει τὰ μέσα, ὅπως οἱ ἄνθρωποι ἀποκερδαίνωσι τὰ τοῦ βίου μένοντες ἐκεῖ, ἕνεκα τούτου ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἀρκετοὶ ἐξ Εὐρυτανίας ἀποδημοῦσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἰς διάφορα μέρη, ἵνα ἐκεῖ προσπορίζωνται τὰ τοῦ βίου καὶ ἀποκερδαίνωσι τὰ ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν των. Δὲν ἔγεινε βεβαίως ποτὲ λόγος περὶ τῆς ἀποδημίας τῶν Εὐρυτάνων, διότι καὶ φυσικὸν εἶναι, ὡς ἐκ τῆς διαπλάσεως τοῦ ἐδάφους τῆς Εὐρυτανίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει νὰ παραμένωσιν ἐκεῖ, καὶ διότι δὲν ἐγίνοντο ἀθρόαι αἱ ἀποδημίαι ἐκ μέρους εὐφόρου, ὅπου ἠδύναντο καὶ δύνανται οἱ ἄνθρωποι νὰ μείνωσιν, ὅπως ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Πελοποννήσου. Μ’ ὅλα ταῦτα ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἶχε ψηφισθῆ κατὰ τὸ ἔτος 1896, ὑπῆρξε λίαν εὐεργετικός, διότι ἐπέτρεψεν εἰς πλείστους τῶν συμπολιτῶν του, ἢ μᾶλλον σχεδὸν εἰς ὅλους τοὺς Εὐρυτᾶνας, νὰ ἐπανέλθωσι, καταθέτοντες τὸ χρηματικὸν ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁρίσει ὁ νόμος. Βεβαίως ἐπὶ τοῦ προκειμένου πρέπει νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον, καὶ δι’ οὓς λόγους εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς εὐκολίας τῆς παλινοστήσεως τῶν ἀποδημησάντων συμπολιτῶν μας· ἀλλὰ τὸ μέτρον αὐτὸ πρέπει μετὰ πολλῆς προσοχῆς νὰ χορηγηθῇ, διότι βεβαίως, ὑπὸ εὐρυτέραν ἔποψιν ἐὰν ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, θὰ ἴδωμεν, ὅτι κατὰ βάσιν δὲν εἶναι ἴσως ἐντελῶς ὀρθόν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ ὑποχρεωθῶσι διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου — τὸ ὁποῖον ἐλπίζω νὰ υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις — νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑπηρέτουν κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεώς των, ἐὰν ἦσαν παρόντες, οὐχὶ δὲ καὶ τὴν πρόσθετον, διὰ χρηματικῶν δὲ εἰσφορῶν καὶ πληρωμῶν νὰ ἐξαγοράσωσι τὴν πρόσθετον αὐτὴν ὑπηρεσίαν.

§128ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ γίνεται καὶ τώρα.

§129Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὄχι μετὰ τὸ 1894, διότι κατὰ τὸν νόμον μόνον οἱ κληρωτοὶ τῶν ἀπογραφῶν μέχρι τοῦ 1894 ἔχουσι τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς τῆς προσθέτου αὐτῆς ὑπηρεσίας· ἄλλως οἱ κατὰ τὸν πόλεμον ἀνυπότακτοι ἐξ αὐτῶν ὑπέχουσι καὶ ποινικὰς εὐθύνας ἐνώπιον τῶν Στρατοδικείων, ὧν θέλουσιν ἀπαλλαγῆ, ψηφιζομένου τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου.

§130ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ σημείωμα, δεικνῦον τοὺς δικαιομένους νὰ λάβωσι δυνάμει τελεσιδίκου ἀποφάσεως ἢ δυνάμει συμβιβασμοῦ παρὰ τοῦ Δημοσίου τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὑπεχρεώθη νὰ καταβάλῃ τὸ Δημόσιον, καὶ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν κατεδικάσθη τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ, ἢ καθ’ ὃν ἐγένετο ὁ συμβιβασμός. Ἐλπίζω, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ καταρτισθῇ τὸ σημείωμα τοῦτο.

§131ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν παρακαλῶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς πίνακα, ἐμφαίνοντα τοὺς ἀπεσπασμένους κτηνιάτρους καὶ ὑποκτηνιάτρους παρὰ τῇ Διοικητικῇ Ἀστυνομίᾳ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, καὶ τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἕκαστος τούτων ὑπηρέτησεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ταύτῃ· διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν προὐκάλεσε κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον Β. Διάταγμα, δυνάμει τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιτρέπεται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐκείνῃ νὰ ὑπηρετῶσιν οἱ κτηνίατροι πλέον τῶν δύο ἐτῶν. Ἔχω πληροφορίας, ὅτι πολλοὶ τῶν κυρίων κτηνιάτρων ὑπηρετοῦσιν ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ ἔτη, καὶ οὐδέποτε παύονται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ πίνακα τοιοῦτον, ἵνα ἴδωμεν πρὸς τί προεκάλεσε καὶ ἐδημοσίευσε τὸ Διάταγμα· διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτό, ἢ διὰ νὰ ῥίψῃ στάκτην στὰ μάτια;

§132Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ κατὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν τὴν καταγγελίαν καὶ ἀναφορὰν τοῦ κ. δασάρχου Ἀττικῆς, τὴν γενομένην ἐναντίον τοῦ κ. ἐπιθεωρητοῦ τῶν δασῶν. Μέχρι τοῦδε εἴχομεν καταγγελίας διαφόρων ὑλοτόμων κατὰ διαφόρων δασικῶν ὀργάνων· ἤδη ἔχομεν, συνεπείᾳ ἐρίδων μεταξὺ τοῦ δασάρχου καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, καταγγελίαν ἐναντίον ἀνωτάτου δασικοῦ ὑπαλλήλου, καὶ καταγγελίαν βασιμωτάτην. Ὅταν κατατεθῇ ἡ καταγγελία, θέλομεν συζητήσει τὴν ὑπόθεσιν ἐν τῇ Βουλῇ.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. Χατζῖσκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ 1902.

§134Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι, ὅτι ἕνεκεν ἐλαφρᾶς ἀσθενείας δὲν ἠδυνήθην νὰ μετάσχω πρῶτος τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, κατὰ τὰ ἐσχάτως ἐπικρατήσαντα κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, νὰ λαμβάνῃ πρῶτος τὸν λόγον ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας· ἀλλ’ ἡ λύπη μου κολάζεται ἐκ τοῦ ὅτι ἐγενόμην ἀφορμή, ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς διὰ τῆς ἀγορεύσεως αὑτοῦ καυτηριάσῃ τὴν ἔκτροπον κατάστασιν, τὴν δημιουργηθεῖσαν ἐν τῇ χώρᾳ μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς πρώην Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἀνάρρησιν τῆς παρούσης ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, ἥτις ἀγόρευσις ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητὴν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ,—οὗτινος τὴν ἀγόρευσιν δυστυχῶς δὲν ἠκροάσθην, ἀλλ’ ἐκ περιλήψεως ἀνέγνων αὐτὴν,—ὅπως παραστήσῃ εἰς ἡμᾶς, ὅτι ἡ ἔκτροπος πολιτικὴ κατάστασις προέρχεται ἐκ τῆς Βουλῆς. Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐμμένει εἰς τὸ δόγμα, ὃ καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέπτυξεν, ὅτι αἰτία τοῦ ἐκτροχιασμοῦ τοῦ πολιτεύματος εἶναι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἥτις διὰ τῆς κωλυσιεργίας οὐδὲν ἄλλο πράττει ἢ νὰ καθιστᾷ μονότροχον τὸν συνταγματικὸν ἡμῶν μηχανισμόν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἑρμιονίδος Βουλευτὴς ἤθελεν ἔχει ἄλλην ἰδέαν, ἐὰν ἔβλεπε τὴν Ἀντιπολίτευσιν σιγῶσαν εἰς τόσα σοβαρὰ ζητήματα, ἅτινα παρουσιάζονται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἐὰν ἔβλεπεν αὐτὴν μὴ ἐλέγχουσαν τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἔβλεπεν αὐτὴν μὴ ἀμυνομένην κατὰ τῶν ἀτασθαλιῶν αὐτῆς, ἐὰν ἔβλεπεν αὐτὴν σπεύδουσαν ἀσυζητητεὶ νὰ ψηφίζῃ τὸν ὑπὸ ἑκάστης Κυβερνήσεως ὑποβαλλόμενον Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους· εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν ἤθελεν ἔχει τοιαύτην γνώμην, γνώμην ἀντικειμένην εἰς αὐτὰς τὰς βάσεις τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν. Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ εὐθὺς ἐν ἀρχῇ, ὡς εἶδον ἐν τῇ περιλήψει τοῦ λόγου του, ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ἡμῖν, ἐξετάζων τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμόν, ὅτι εἰς περισσεύματα καὶ οὗτος θ’ ἀπολήξῃ, ὡς εἰς περισσεύματα ἀπέληξαν καὶ οἱ μέχρι τοῦδε ἐπὶ τριετίαν Προϋπολογισμοί, οἱ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὑποβληθέντες καὶ ψηφισθέντες παρὰ τῆς Βουλῆς. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἠθέλησε καὶ νὰ ἐλέγξῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι ἀπέτυχεν εἰς τὰς προβλέψεις αὑτῆς, καὶ ἦτο ἑπόμενον, κατὰ τὴν φράσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, νὰ ἀποτύχῃ εἰς τὰς προβλέψεις αὑτῆς, διότι δὲν ἐφαντάζετο ποτέ, ὅτι ἤθελεν εὑρεθῇ τοιαύτη οἰκονομικὴ ἱκανότης, τοιαύτη στιβαρὰ θέλησις, οἵα ἡ τῆς πρώην Κυβερνήσεως, ἥτις κατώρθωσε νὰ αὐξηθῶσι τὰ ἔσοδα κατὰ εἴκοσι καὶ πλέον ἑκατομμύρια τῶν μέχρι τοῦ 1896 εἰσπραττομένων. Φρονῶ, ὅτι ἱκανότης τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι οὐχὶ τὸ εἰσπράττειν δι’ οὗ τρόπου εἰσεπράχθησαν τὰ ἑκατὸν καὶ δέκα ταῦτα ἑκατομμύρια, ἀλλὰ τὸ εἰσπράττειν μέχρι τῆς μὴ καταπονήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ εἰσπράττειν καὶ διαρρυθμίζειν τὴν βάσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοιαύτην, ὥστε, περικοπτομένων τῶν δαπανῶν τῶν ἀσκόπων, νὰ προκύπτῃ περίσσευμα, ὅπερ νὰ δύναται νὰ διαθέτῃ ὑπὲρ τῶν ἀληθῶς ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας καὶ τοῦ Κράτους. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἱκανότης τὸ μεταβάλλειν μίαν χώραν εἰς δημοπρατήριον, τὸ μεταβάλλειν μίαν χώραν εἰς προσωποκρατητήριον, ἐν τῷ ὁποίῳ σύρονται οἱ ὀφειλέται τοῦ Δημοσίου, ἵνα ἀποτίσωσι τοὺς φόρους αὑτῶν, ἀναγκαζόμενοι πολλάκις νὰ ἐκποιῶσιν ὅ,τι καὶ ἂν ἔχωσιν, ἵνα ἀποτίσωσι τὸν πρὸς τὸ Δημόσιον φόρον. Οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐὰν ἤθελε νὰ κάμῃ χρῆσιν τοιούτων μέσων, ἔστω βέβαιος ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἑρμιονίδος Βουλευτὴς, ὅτι τ’ ἀποτελέσματα τῶν ἀπολογισμῶν ἤθελον εἶσθαι μείζονα τῶν μέχρι τοῦδε ὑποδειχθέντων ἡμῖν. Ἀλλ’ ὁ κύριος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν περιωρίσθη εἰς ταῦτα καὶ μόνον, ἀλλὰ παρέστησεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις καὶ μεγάλα διεπράξατο ἔργα· καὶ ἐπεκαλέσθη τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Συνόρων, τὴν ἀγορὰν τῶν κτημάτων Στεφάνοβικ, τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν καὶ ἕτερά τινα. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν πρέπει διὰ ταῦτα ἡ πρώην Κυβέρνησις νὰ ἐναβρύνηται, νὰ καυχᾶται, ὅτι εὑρέθη ὁμοεθνὴς, ὅστις προετίμησε νὰ ἐκποιήσῃ τὰ κτήματα αὑτοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀντὶ τιμῆς σχεδὸν εὐτελοῦς, χάριν ὑψηλοῦ τινος σκοποῦ. Δὲν γνωρίζω, ὁποῖα τὰ ἀγαθὰ, ἅτινα προέκυψαν ἐκ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ ὑπὸ τῆς πρώην Κυβερνήσεως ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Συνόρων, ἐν ᾗ ἔθηκε τὸν ὅρον τῆς μὴ ἐνάρξεως τοῦ ἔργου πρὸ τῆς ἀποπερατώσεως τοῦ πολέμου τοῦ Τράνσβααλ, ἐγένετο ἀφορμὴ ὀφέλους ἢ ζημίας εἰς τὴν χώραν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Καὶ ἐπὶ τοιούτων περγαμηνῶν βασιζόμενος ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐν τέλει ἔλεγεν, ὅτι θέλουσι κατέλθει οἱ ὁμοφρονοῦντες αὐτῷ εἰς τὰς προσεχεῖς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἔχοντες τὸ μέτωπον ὑψηλὰ, διότι κατὰ τὴν βουλευτικὴν ταύτην περίοδον οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν συνετέλεσαν ἔργα μεγάλα ὑπὲρ τῆς εὐημερίας τῆς χώρας! Ἀλλ’ ἐὰν τοιαύτην ἔχητε ἰδέαν, διατὶ ζητεῖτε διὰ παντὸς τρόπου τὴν ἀναβολὴν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν; Ἐὰν ἔχητε πεποίθησιν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, καλούμενος εἰς τὰς κάλπας, θὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του πρὸς ὑμᾶς λευκὴν, διατὶ δὲν ἐπισπεύδετε τὰς ἐκλογὰς, συμφώνως τῇ κανονικῇ λειτουργίᾳ τοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ συνετελέσατε εἰς τὴν ἀνάρρησιν καὶ διατήρησιν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν Κυβερνήσεως, μόνον ἵνα παρέλθῃ ὁ χρόνος καὶ λησμονηθῶσιν, εἰ δυνατὸν, τὰ δεινὰ, ἃ διὰ τῆς πολιτείας ὑμῶν καὶ διὰ τῆς ὑφ’ ὑμῶν διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἐπηνέγκετε εἰς τὴν χώραν; Ἀλλὰ δὲν ἀπορῶ, ἐὰν ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπηρεασθεὶς ἐκ τῆς αἰσιοδόξου ἀτμοσφαίρας, ἐν ᾗ συνεχρωτίσθη ἀπὸ τριετίας, τοιαῦτά τινα ἐφθέγξατο· ἀπορῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις, ἐπιλαθόμενος ἑαυτοῦ, ἐπιλαθόμενος τῆς μέχρι τοῦδε πολιτικῆς του πορείας, εἰσηγούμενος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους τοῦ ἔτους τούτου, ἐν τῷ πέρατι τοῦ λόγου του ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς: «Ἰδοὺ ἡ πολιτικὴ ἡμῶν»! Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ὁποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως; Μὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς μὴ περικοπῆς πάσης περιττῆς δαπάνης καὶ τῆς μὴ ἀναγραφῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πάσης ἐπωφελοῦς, μέχρις ὅτου ἐμπεδωθῶσι τὰ θεμέλια τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν συστήματος; Μὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς μὴ προνοίας περὶ τῶν τριῶν ἔτι ἑκατομμυρίων, ἃ θέλουσιν ἐπιπροστεθῆ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1903 ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους; Ἢ μὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς παρὰ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμοὺς ὑποστάσεως τῆς παρούσης Κυβερνήσεως; Ἢ μὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς ἐπὶ τρία ἔτη κατακρίσεως παρ’ ὑμῶν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως μετὰ τῆς λοιπῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἧς τὸ πόρισμα διετυπώθη διὰ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου Βουλευτοῦ, τοῦ ἀποτελέσαντος μέρος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ ἴσως καὶ ἐν τῷ μέλλοντι Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης; Ἢ μὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς ἀποδοκιμασίας τῆς πρώην Κυβερνήσεως τὴν ἑπομένην τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἔλαβον χώραν τὰ θλιβερὰ συμβάντα τῆς ὀγδόης Νοεμβρίου, ὅτε συνερχομένης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔν τινι αἰθούσῃ τοῦ Βουλευτηρίου, ἵνα διαμαρτυρηθῇ κατὰ τῆς ἀδεξίου πολιτικῆς τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ, συνυπέγραφε τὸ πρωτόκολλον τῆς διαμαρτυρίας καὶ ὁ Ἀλέξανδρος Ζαΐμης, ὅστις τὴν ἑπομένην ἀνήρχετο τὴν κλίμακα τῶν Ἀνακτόρων, οὐχὶ βασιζόμενος ἐπὶ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, οὔτε ἐπὶ τῆς ἐνασκήσεως τῶν προνομιῶν τοῦ Στέμματος, ἀλλὰ στηριζόμενος ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ εὐωνύμων ὑπὸ τοῦ πρώην κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ὑπὸ τοῦ πρώην κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν;

§135Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ τί μᾶς θεωρεῖτε ἡμᾶς ἐδῶ; ὀπαδοὺς τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν; Τόσῳ ταπεινὴν ἰδέαν ἔχετε περὶ ἡμῶν;

§136Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Οὐδεμίαν ταπεινὴν ἰδέαν ἔχω περὶ τοῦ ἐκ Χαλκίδος κυρίου Βουλευτοῦ. Καὶ ἤθελεν εἶσθαι εὐχαριστημένος ὁ κ. ἐκ Χαλκίδος Βουλευτής, ἐὰν περιωριζόμην μόνον λέγων, ὅτι τὸν νῦν κ. Πρωθυπουργὸν ὑπεστήριζε μόνον ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργός. Ἀλλ’ ἠξεύρω, ὅτι ἐν τῷ κόμματι ἐκείνῳ εἷς τῶν ἰσχυρῶν παραγόντων εἶναι καὶ ὁ ἐκ Παρνασσίδος ἀξιότιμος Βουλευτής, νομίζω δέ, ὅτι οὐδένα προσέβαλον, εἰπών, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὑπεστηρίζετο ὑπ’ ἀμφοτέρων. Ἄλλως τε, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Χαλκίδος, διὰ νὰ ἀνέλθῃ τὴν κλίμακα τῶν Ἀνακτόρων κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἔχρῃζεν ὑποστηρίξεως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ εὐωνύμων. Μὴ εἶναι, τελευταῖον, ἡ πολιτικὴ ὑμῶν ἡ ὑποβολὴ τοιούτου Προϋπολογισμοῦ, φέροντος τὴν σφραγῖδα τοῦ ἐλλείμματος, ἐκτὸς τῆς βάσεως αὐτοῦ, μὴ ἀνταποκρινομένης οὔτε εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, οὔτε εἰς τὰς τοῦ Κράτους; Ἀλλ’ ἐὰν τοιαύτη ἦναι ἡ πολιτικὴ ὑμῶν, δὲν ἔχετε θέσιν ἐν τοῖς ἑδωλίοις, ἐφ’ ὧν κάθεσθε, δὲν ἔχετε πολιτικήν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νομίζει, ὅτι ταῦτα, τὰ παρ’ ἐμοῦ λεγόμενα, εἰσὶν ἀοριστίαι καὶ πολιτικαὶ θεωρίαι, καὶ πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ χρησιμοποιεῖ τὸν χρόνον, διορθώνων λόγον τού τινα, ὡς βλέπω, ἢ ἄλλο τι ἐκθάπτων ἐκ τῶν ἐγγράφων του.

§137Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τοῦτο εἶναι ὀρθόν.

§138Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἶναι τόσῳ ὀρθόν, ὥστε μετ’ οὐ πολύ, ἀφοῦ ὑμεῖς δὲν δύνασθε νὰ κρίνητε περὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς, ἢ μόνον περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ προσποιηθῆτε, ὅτι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ πεπλανημένην ἔχω γνώμην, οὐχὶ διότι δὲν θὰ ἐξελεγχθῇ καὶ δὲν θὰ ἀποδειχθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς ὑμῶν οἷος εἶναι, ἀλλὰ διότι δὲν θὰ ἔχητε νὰ εἴπητε λέξιν ἐναντίον τῶν ἀντιφάσεων ὑμῶν, ἐναντίον τῆς ἀπαρνήσεως τῶν πολιτικῶν ὑμῶν πεποιθήσεων καὶ γνωμῶν μεταξὺ τοῦ πολιτικοῦ συστήματος, ὃ ἄλλοτε ἐκατηγορεῖτε, καὶ τοῦ ὃ νῦν ἀσπάζεσθε. Ἡ πολιτικὴ ὑμῶν, συνισταμένη εἰς τὴν ἀπάρνησιν τῶν πολιτικῶν ὑμῶν πεποιθήσεων καὶ εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ οἰκονομικοῦ ὑμῶν προγράμματος, χάριν τῆς ἀνόδου ὑμῶν ἐπὶ τὴν ἀρχήν, ἀποτελεῖ ἔκτροπον πολιτικὴν κατάστασιν, ἔλλειψιν γνησίας Κυβερνήσεως. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν Κυβέρνησιν παραπαίουσαν, Κυβέρνησιν συρομένην ἔνθεν κἀκεῖθεν ὑπὸ τῶν νημάτων πλειονοψηφίας ξένης πρὸς αὐτὴν, ἧς τὸ σκάφος κυλινδεῖται ἄνευ πυξίδος, τοῦ ὁποίου ὁ πηδαλιοῦχος, ἔκπληκτος, ἀλλὰ κύπτων, βλέπει ἕτερον πηδαλιοῦχον, τὸν πρώην ἀξιότιμον ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴν, θέτοντα στιβαρὰν τὴν χεῖρα ἐπὶ τοῦ πηδαλίου, καὶ ἀλλάσσοντα διεύθυνσιν τῆς ὑφ’ ὑμῶν κεχαραγμένης. Καὶ διὰ τοῦτο εἴδομεν τὸν κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴν ὑποβάλλοντα προτάσεις νόμων περὶ ἀλλαγῆς τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τῶν ἀμπέλων, περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν κυνῶν, περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, πότε, Κύριοι; Τὴν ἑπομένην τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θέλει ὑποβάλει τοιαῦτα νομοσχέδια. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔσπευσε νὰ ἐκφράσῃ καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην του πρὸς τὸν τέως κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνθ’ ὅσων ὑπηρεσιῶν προσήνεγκεν αὐτῷ! Καὶ βλέπομεν τὸν κλοιὸν τῆς ξένης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πλειονοψηφίας, δι’ οὗ ἐδεσμεύθη αὕτη χερσί τε καὶ ποσὶν εἰς τὸ ἅρμα τοῦ κ. πρώην Πρωθυπουργοῦ, καὶ βλέπομεν τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν ἐκείνου! Φαντάζομαι, μετὰ πόσου πόθου ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς ἀναμένει τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν θὰ κλεισθῶσιν αἱ θύραι τοῦ Βουλευτηρίου, ἵνα ἀπαλλαγῇ τῆς τοιαύτης πλειονοψηφίας· μάλιστα ὑποθέτω, ὅτι καὶ παρασκευάζει ἀντίποινα εἰς αὐτὴν (ἱλαρότης). Ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι καὶ ἡ πλειονοψηφία μηχανᾶται ἐνέδρας κατὰ τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλ’ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι οὐδὲ ὑμεῖς θέλετε ὠφεληθῆ, οὐδὲ ἐκεῖνοι ἐκ τῆς καταστάσεως ταύτης· φρονῶ μάλιστα, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη, ἡ ἔκρυθμος, εἰς ἓν καὶ μόνον συντελεῖ, εἰς τὴν ζημίαν τῶν συμφερόντων τῆς χώρας. Δὲν ἠξεύρω, ὑπὸ τίνων λόγων ὠθούμενον τὸ Στέμμα, ἐπροτίμησε τοιαύτην λύσιν τῆς μετὰ τὴν παραίτησιν τῆς τέως Κυβερνήσεως δημιουργηθείσης καταστάσεως. Ἴσως συμφέροντα γενικώτερα ὑπηγόρευσαν εἰς τὸ Στέμμα τὴν τοιαύτην λύσιν· ἀλλὰ δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καλούμενος θᾶττον ἢ βράδιον νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἐτυμηγορίαν αὐτοῦ, δὲν θέλει ὀκνήσει νὰ ἐπαναγάγῃ τὸ πολίτευμα εἰς τὴν κανονικὴν αὐτοῦ τροχιάν, ἐξ ἧς ἐξετροχιάσθη. Ἀσπαζομένη δὲ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τὴν τοιαύτην πολιτικὴν, τὴν παρὰ τῶν προκατόχων της κληροδοτηθεῖσαν αὐτῇ, καταδικάζει ἑαυτὴν, ἀπαρνεῖται ἑαυτήν. Καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην, ὡς ἄλλοτε, τῆς ἀρωγῆς καὶ τῆς συνδρομῆς τῶν φώτων τῶν ἐπιφανῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἰδίᾳ δὲ τοῦ σεβαστοῦ μοι ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ, τοῦ καὶ ἀρχηγοῦ μου, εἰς τὸ νὰ ἐξελέγξω τὸν ὑποβληθέντα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους· ἔχω τὴν συνδρομὴν ἐκείνου, πρὸ τοῦ ὁποίου παντὸς ἄλλου ἡ συνδρομὴ θέλει ὠχριάσει· ἔχω τὴν συνδρομὴν αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν...

§139Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὴν ἔχετε πλήρη.

§140Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀλλ’ ἐναντίον σας! Ἀκούσατε, τί ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μεμφόμενος καὶ κατηγορῶν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῶν προκατόχων του κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐπικρίσεων, ἐν ἐπιλόγῳ ἔλεγε: «Κύριε Πρωθυπουργέ, ὑπῆρξεν ἡ Κυβέρνησις ἡ πατάξασα τὴν συναλλαγὴν, καὶ ἡ διαδεχθεῖσα εἶναι ἡ ὑμετέρα. Ἂν εἴχετε ἀκολουθήσει τὰ ἴχνη τῆς προκατόχου, τὸ ἔθνος σήμερον θὰ εἶχε σωθῆ, καὶ ἡ δόξα θὰ ἀνῆκεν εἰς ὑμᾶς. Θὰ εἴχετε σήμερον εἰσπράξεις κατὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια μεγαλειτέρας, καὶ θὰ ἠδύνασθε νὰ διοργανώσητε στρατόν.» Ταῦτα ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐλέγχων τὴν πολιτείαν τοῦ πρώην ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. πρώην Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ συναλλαγῇ, αὐτὸς, ὅστις διέπραξε τὴν μεγαλειτέραν συναλλαγὴν, τῆς ἀπαρνήσεως τῶν ἰδεῶν καὶ γνωμῶν αὑτοῦ, εὐθὺς ὡς ἀνῆλθεν εἰς τὸ ἐδώλιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῇ συνδρομῇ ἐκείνων, οὓς τόσον σκαιῶς ἐκατηγόρει. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς. Ἀλλ’ ἔρχεται, Κύριοι, καὶ τὸ οἰκονομικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον πάντες ἐπὶ τριετίαν κατεδικάζομεν, ἀλλὰ δὲν κατεδικάζομεν τόσον, ὅσον ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν... Μειδιᾷ ἤδη· ἀλλὰ ἐγὼ λυποῦμαι, διότι ἐγκαταλείπετε οὕτω τὰς ἀρχάς σας, τὰς ὁποίας ἐξετίμων, καθόσον ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῆς πρώην Κυβερνήσεως ἦτο ὀλέθριον εἰς τὴν χώραν, ὑμεῖς δὲ, ὁ ὁποῖος τὸ ἐκατηγορεῖτε, ἐλησμονήσατε νῦν αὐτό, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπερηκοντίσατε! Ἐμμένω εἰς τὰς ἀντιφάσεις ὑμῶν ταύτας, διότι δὲν πρόκειται περὶ Βουλευτοῦ, ὅστις ἤλλαξε πολιτικὸν φρόνημα ἕνεκα τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ λόγου, πρόκειται περὶ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, περὶ ζητημάτων οἰκονομικῶν, ἃ ἐπὶ τρία ἔτη συνεζητοῦντο καὶ κατηγγέλλοντο παρ’ ὑμῶν ὡς ὀλέθρια εἰς τὴν χώραν...

§141Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄ!! περασμένα ξεχασμένα!

§142Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. .. Καὶ σήμερον ἔρχεται καὶ ἁρπάζει ὡς λάβαρον τὸν Προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον, ὃν ἐκατηγόρει, καὶ ὁμιλεῖ πρὸς ἡμᾶς περὶ εὐημερίας τοῦ ἔθνους, ἐνῷ τότε ὡμίλει περὶ καταστροφῆς αὐτοῦ, ἐνῷ τότε ἔλεγεν (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν δὲν μεταβάλητε τὸν Προϋπολογισμὸν, ὃν ὑπεβάλετε, θὰ ὠθήσητε τὴν χώραν εἰς τὴν καταστροφήν! Πρέπει νὰ κατανοηθῇ, ὅτι ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἴδωμεν τὰ πράγματα τῆς ἡμετέρας πατρίδος ἀνθηρά· ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἴδωμεν τὴν Δικαιοσύνην νὰ ἵσταται ὑψηλὰ, τὴν ἀσφάλειαν ἄμεμπτον, τὴν παιδείαν προοδεύουσαν, τὸν στρατὸν ἐκγυμναζόμενον καὶ ὁπλιζόμενον κατὰ τὰ νέα συστήματα, τὰ θωρηκτά μας πληροῦντα τοὺς λιμένας ἡμῶν. Ἀλλὰ πῶς θὰ γείνῃ τοῦτο; Διὰ τῆς προεξοφλήσεως μελλόντων περισσευμάτων; Οὐχί! Ἐν ὅσῳ τυφλώττομεν πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ἐν ὅσῳ κωφεύομεν πρὸς τὴν φωνὴν αὐτῆς, ἂς μὴ ἐλπίζωμεν οὐδέν. Ἂς τολμήσωμεν νὰ ἀτενίσωμεν αὐτὴν γυμνήν, καὶ ἂς ἐρυθριάσωμεν εἰς τὴν ὄψιν αὐτῆς, καὶ τότε θὰ ὑπάρξῃ ἐλπὶς σωτηρίας. Εἴθισται ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ἔχῃ πρὸ παντὸς πολιτικὸν χαρακτῆρα, καὶ ἀφορᾷ ἰδίως τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐλέγχω λοιπὸν αὐτὴν, ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνεται τῆς ἀληθοῦς ἡμῶν καταστάσεως, καὶ μὴ ἀντιλαμβανομένη ταύτης, ἄγει ἡμᾶς γοργῷ τῷ βήματι πρὸς τὸ ἀπροχώρητον διὰ τῆς δῆθεν ἀνορθώσεως τῆς διοικήσεως, τῆς δικαιοσύνης, τοῦ στρατοῦ, τοῦ ναυτικοῦ. Ἂς σταματήσῃ εἰς τὸν δρόμον αὐτὸν, τὸν ἄγοντα ἡμᾶς κατὰ κρημνῶν, ὧν τὸ βάθος ἄγνωστον. Θὰ θεωρήσω δὲ ἐμαυτὸν εὐτυχῆ, ἂν αἱ ἀσθενεῖς μου δυνάμεις εὐτυχήσουν νὰ ἀνακόψουν, ἔστω καὶ κατ’ ὀλίγον, τὴν ἀπερίσκεπτον ταύτην πορείαν.» Εἶσθε καὶ νῦν σύμφωνος πρὸς ταῦτα;

§143Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα· καὶ σᾶς εὐχαριστῶ ἐκ δευτέρου.

§144Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἶσθε τῳόντι εὐτυχὴς, διότι διὰ τῆς ἀναρρήσεως ὑμῶν εἰς τὴν ἀρχὴν ἀνεκόψατε τὴν πορείαν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἣν παρ’ ἐλπίδα ἀκολουθεῖτε. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἠκολούθει τοὐλάχιστον τοιοῦτον σύστημα πλανωμένη, σεῖς ὅμως ἐξακολουθεῖτε τοῦτο ἐν ἐπιγνώσει, ὅτι ἄγει εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ τόπου!

§145Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Περιμένω νὰ τὸ ἀποδείξητε.

§146Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Νὰ ἀποδείξω τὸ αὐταπόδεικτον; Σεῖς οὐδὲν ἄλλο ἐπράξατε, εἰμὴ νὰ ὑποβάλητε Προϋπολογισμὸν ὄχι μόνον ὅμοιον πρὸς τὸν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ χείρονα ἐκείνου· διότι σεῖς ὁμολογεῖτε, χωρὶς νὰ τὸ σκεφθῆτε, ὅτι θ’ ἀπολήξῃ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1902 εἰς ἔλλειμμα, καὶ βεβαίως θὰ ἀπολήξῃ εἰς ἔλλειμμα, ἐκτὸς ἐὰν ὅσα προϋπελογίσατε ὡς ἔσοδα εἰσπραχθῶσι μέχρι λεπτοῦ, ὅπερ ἀδύνατον, ἐνῷ ἐκεῖνοι ἔλεγον τοὐλάχιστον, ὅτι θὰ ἀπέληγον οἱ Προϋπολογισμοὶ αὐτῶν εἰς περίσσευμα. Ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, παρελθὼν, ὡς ἠκούσατε δι’ ἐμοῦ, ἐπὶ τὸ βῆμα, κατεδίκασε τὸν Προϋπολογισμὸν αὑτοῦ. Δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ περὶ τούτου ἐναντίαν ἰδέαν· ἀλλὰ μετὰ τὴν παρ’ ἐμοῦ ἐξέτασιν τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ, ἂν νομίζῃ, ὅτι εἶναι συνεπὴς πρὸς ὅσα τότε ἔλεγε, θὰ ἔχω βεβαίως τὴν τύχην νὰ ἴδω, πῶς εἶναι δυνατὸν διὰ μαγικῆς τὸ ὄντι ῥάβδου νὰ κατορθώσῃ νὰ μεταβάλῃ τὰ λευκὰ εἰς μαῦρα, καὶ τὰ μαῦρα εἰς λευκά. Ἀφίνων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον πρώην Πρωθυπουργὸν, ἂν ὁ Προϋπολογισμὸς, ὁ ὑποβληθεὶς ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι καὶ ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς, συνεπὴς εἰς ἑαυτὸν, θὰ ἀποδεχθῇ, ὅτι ὁ ὑποβληθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν Προϋπολογισμὸς θέλει ἀπολήξει εἰς περίσσευμα, ἀφοῦ εἶναι ἀντίγραφον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Τόσῳ δὲ μᾶλλον νομίζω, ὅτι θὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν ἰδέαν, καθόσον, γενομένου ἄλλοτε λόγου περὶ τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν καὶ τῶν τῆς χώρας, τοιαύτην ἐξέφρασε γνώμην, λέγων, ὅτι τὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἡμῶν καὶ τῆς χώρας εἶναι ἐν ἀνθηρᾷ καταστάσει, καὶ ἂν δὲν ἐπήρχετο κατὰ τὸ 1900 ἡ ἀπαισία ἐκείνη νόσος, ἡ καταστρέψασα τὰς σταφιδαμπέλους, τὰ ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους ἐκείνου ἤθελον εἶσθαι ἀνώτερα κατὰ 8 ἑκατομμύρια περίπου· ἔφθασε δὲ μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπῃ, ὅτι διὰ τοῦ ἐπὶ πλέον αὐτοῦ ποσοῦ θὰ ἠδύνατο ἡ τότε Κυβέρνησις νὰ πραγματοποιήσῃ πλῆρες τὸ πολιτικὸν αὑτῆς πρόγραμμα, νὰ ἐφαρμόσῃ πάντας τοὺς τῇ εἰσηγήσει αὑτῆς ψηφισθέντας νόμους, καὶ τοὺς περὶ τῆς ἀστυνομίας καὶ τῆς χωροφυλακῆς, καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας! Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ἐξ ἀφορμῆς συζητήσεως, προκληθείσης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, ὅτι ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς, ἀπαντῶν εἰς ἀντίφασίν τινα, ἣν ἠθέλησε νὰ τῷ ἀποδώσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ἔλεγεν ὅτι ἠδύνατο καὶ διὰ τοιούτου Προϋπολογισμοῦ νὰ μένῃ ποσὸν διαθέσιμον, ὅπως ὀργανώσῃ τὸν στρατὸν, ἐνῷ κατὰ τὸ 1896 ἔλεγεν, ὅτι ὑπῆρχον περισσεύματα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, καὶ ὅτι ἠδύνατο ὁ σεβαστός μοι ἐκ Γόρτυνος πολιτευτὴς νὰ ποιήσηται τοιαύτας οἰκονομίας εἰς τὰ λοιπὰ Ὑπουργεῖα, παρ’ ὅλας τὰς οἰκονομίας, ἃς εἶχεν ἐπενέγκει, ὥστε ἐντὸς τριῶν μηνῶν νὰ ὀργανώσῃ τὸν στρατόν. Καὶ ὅμως ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς, εἰ καὶ ἐπὶ τρία ἔτη ἦτο ἐν τῇ ἀρχῇ, εἰ καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους ἀνῆλθον εἰς ἑκατὸν δέκα ἑκατομμύρια, δὲν ἠδυνήθη ὄχι μόνον περὶ ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ νὰ σκεφθῇ, ἣν, ἐπαναλαμβάνω, εἶχον διακηρύξει διὰ τοῦ προγράμματος αὑτῶν, ἀλλ’ οὐδὲ νὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς νόμους τοὺς ψηφισθέντας ἐν ταῖς Συνόδοις ἐκείναις, ἰδίως δὲ τὸν ἀστυνομικὸν νόμον, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὁποίου θὰ ἐξηρτᾶτο ὄντως ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ στρατοῦ ἐκ τῶν ξένων πρὸς αὐτὸν ὑπηρεσιῶν. Ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργός, ὑποθέτων ὅτι μία τῶν αἰτιῶν, ἢ μᾶλλον ἡ κυρία καὶ μόνη αἰτία τούτου ἦτο ὁ τότε ἐπελθὼν περονόσπορος, ὅστις ἔβλαψε τὰ προϊόντα ἡμῶν, καὶ ἐπήνεγκεν οὕτως ἐλάττωσιν εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, ἔλεγεν, ὅτι ἤλπιζε κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, ἤτοι τὸ 1900, τὰ ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ὦσι τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐπιτρέψωσιν εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προγράμματος αὑτῆς· ἔφθασε δὲ μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπῃ εἰς ἐμέ, τολμήσαντα ν’ ἀμφισβητήσω, ὅτι τὰ δημόσια οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους εἰσὶν ἀνθηρὰ, ὅτι ἡ εὐπορία τῆς χώρας εἶναι τοιαύτη, οἵαν παρίστανεν ὁ τότε Πρωθυπουργὸς, ὡς καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔχω πεπλανημένας ἰδέας, καὶ ὅτι τὰ δημόσια οἰκονομικὰ καὶ τὰ τῆς χώρας εἶναι ἐν ἀνθηρᾷ καταστάσει, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εὐπορεῖ, καὶ ἀπόδειξις, ἔλεγεν, ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀνῆλθον εἰς 20,000,000 περίπου ἄνω τῶν εἰσπραχθέντων κατὰ τὸ 1896. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργός, διότι δυστυχῶς ἕνεκα τοῦ ἐκτρόπου τῆς πολιτικῆς ταύτης καταστάσεως, ἐλέγχοντες σήμερον τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐλέγχομεν καὶ συζητοῦμεν τὴν πολιτικὴν, ἰδίᾳ τὴν οἰκονομικὴν, τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐρωτήσω αὐτὸν, — καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι παρὼν καὶ ὁ πρώην ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς — ἀφοῦ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ καὶ τὰ τῆς χώρας εἰσὶν ἀνθηρὰ, διατὶ ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος εἶναι 1,65; Βεβαίως γεννᾶται παντὶ ἡ τοιαύτη ἀπορία, διότι, ὁπόταν εἰς μίαν χώραν τὰ δημόσια οἰκονομικὰ καὶ τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας, τὰ ὁποῖα εἶναι συναφῆ καὶ ἀλληλένδετα, ὦσιν ἐν ἀνθηρᾷ καταστάσει, εἰ καὶ ὑπὸ ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν εὑρίσκεται ἡ χώρα ἐκείνη, ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι τοιαύτη, οἵα παρουσιάζεται ἡμῖν σήμερον, ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος δὲν θὰ ἀφίστατο τόσον τοῦ ἀρτίου αὐτῆς. Δὲν θέλω σήμερον, Κύριοι, νὰ ποιήσωμαι θεωρίαν περὶ ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας· δὲν θεωρῶ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς βῆμα πολιτικῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτων ζωτικῶν ζητημάτων, ἐχόντων σχέσιν πρὸς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ὀφείλω νὰ ποιήσωμαι παρατηρήσεις τινὰς, καὶ νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου: ἂν ὄντως τὰ δημόσια οἰκονομικὰ καὶ τὰ τῆς χώρας ἦναι τοιαῦτα, πῶς ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος περιστρέφεται εἰς τὰ 1,65; Γνωρίζετε, ὅτι εἰς πάντα τὰ Κράτη, ἐν οἷς ἐπεβλήθη ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, αἴτιον ταύτης ἦτο αἱ οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι εἴτε τοῦ Κράτους, εἴτε τῆς χώρας. Παράδειγμα ὅλα τὰ ἔθνη, εἰς ἃ δυστυχῶς ἐπεβλήθη ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἕνεκα ἀνωμάλων περιστάσεων· παράδειγμα ἡ Γαλλία, ἥτις ἐπέβαλε τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν μετὰ τὸν ἀτυχῆ ἐκεῖνον πόλεμον, ὃν μετὰ τῆς Γερμανίας διεξήγαγε, καὶ ὅμως δὲν παρῆλθε πολὺς χρόνος, καὶ ἐνῷ ὑφίστατο ἔτι ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος ἦτο τοιαύτη, ὥστε προσήγγιζε τὸ ἄρτιον, καὶ ὅτε ἤρθη ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, δὲν ἐγνώριζε τὸ πλεῖστον τοῦ κόσμου, ἐὰν ὑπῆρχεν ἢ μὴ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἐν Γαλλίᾳ. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ἐν Αὐστρίᾳ. Ἐν Ρωσσίᾳ δέ, ἥτις εἶχεν ἐπὶ δεκαετηρίδας τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, μόνον ὅτε κατώρθωσε νὰ καταστήσῃ τὰ δημόσια αὑτῆς οἰκονομικὰ ἀσφαλῆ, μόνον ὅτε διὰ τῆς βιομηχανίας, διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας ἐνίσχυσε τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τῆς χώρας, τότε καὶ μόνον ὁ διάσημος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν Witte ὑπέβαλεν εἰς τὸν Αὐτοκράτορα σχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, διότι εἶχε προπαρασκευάσει τὸ ἔδαφος, ὅπως δεχθῇ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἡ εὐρεῖα ἐκείνη χώρα, ὅπερ καὶ ἐγένετο...

§147Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὴν πολεμικὴν ἀποζημίωσιν τῆς Γαλλίας τότε ἠγγυήθησαν τὰ ξένα Κράτη, κύριε συνάδελφε;

§148Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἰς ποίαν ἀξίαν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία τῆς Ρωσσίας ἤρθη;

§149Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον.

§150Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Διατὶ ἐρωτᾶτε τοῦτο;

§151Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἰς τὰ 60%. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας εἰς τὴν Ρωσσίαν!

§152Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκανονίσθη τὸ ῥούβλιον πρὸς 2,70.

§153Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι τὸ ἴδιον, ὡς νὰ ἄρωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν ὁριστικῶς, ὅτε ἡ δραχμὴ θὰ ἀξίζῃ 60 λεπτά.

§154Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Λησμονεῖτε, ὅτι βάσις τοῦ νομισματικοῦ συστήματος ἐν Ρωσσίᾳ ἦτο ὁ ἄργυρος, οὗτινος ἡ ἀξία ἠλαττώθη μεγάλως κατὰ τὸν παρόντα αἰῶνα καὶ οὗτινος τὴν διαφορὰν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ἡ Ρωσσία, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἦρε τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Ἄλλως τε φρονεῖτε, ὅτι, καὶ ἂν ἄρωμεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν ἐπὶ τῇ ἀναλογίᾳ ταύτῃ, θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ τοιαύτη εἴσπραξις τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους; δὲν θὰ ἐπέλθῃ στενοχωρία εἰς τὴν χρηματικὴν ἀγορὰν τῆς χώρας;

§155Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν. Καὶ ἡ Αὐστρία καὶ ἡ Ρωσσία ἦραν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ἡ μὲν Ρωσσία ὁριστικῶς, ἐκτιμήσασα τὸ χάρτινον ῥούβλιον εἰς τὴν τιμὴν, ἥν εἶχε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἄρσεως, ἡ δὲ Αὐστρία ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τοῦ φιορινίου κατὰ τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν ἀπεφάσιζε τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, μετέβαλε τὸ νόμισμα αὐτῆς ἀπὸ φιορινίων εἰς κορώνας...

§156Ξ. ΚΥΡΙΑΖΗΣ. Ἠλάττωσε τὴν ἀξίαν.

§157Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. Ἀκόμη ὅμως ἡ Αὐστρία δὲν τὴν ἦρεν ὁριστικῶς, ἀλλὰ κρατεῖ τὸν χρυσὸν εἰς τὰ ὑπόγεια τῆς Τραπέζης, διότι ἀκόμη ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας δὲν ἔφθασεν εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε νὰ ἦναι ἀσφαλὴς, ὅτι ὁ χρυσός, ὃν ἤθελε θέσει ἐν κυκλοφορία, θὰ μείνῃ καὶ δὲν θὰ ἐξέλθῃ τῆς χώρας. Τὸ νὰ νομίζωμεν ἡμεῖς, ὅτι ἐκτιμῶντες τὸ φράγκον πρὸς 1,60 δυνάμεθα νὰ ἄρωμεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, εἶναι μία ἀπὸ τὰς πλάνας, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν ἐπὶ πολὺν χρόνον, καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπῆλθον τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου δυστυχήματα.

§158Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ποῖος εἶπεν αὐτό;

§159Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶπέ τις, ὅτι καὶ ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ τὴν ἄρωμεν.

§160Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν; Οὐδεὶς ἐφαντάσθη νὰ εἴπῃ τοιοῦτόν τι.

§161Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Χατζῖσκε, ἐπιτρέπετε νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν;

§162Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μάλιστα. Ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων πολλὰς ἐξηγήσεις.

§163Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πολλοὶ πλανῶνται, καὶ μεταξὺ αὐτῶν ὁ ἔντιμος ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς, πιστεύοντες, ὅτι δὲν ἐγένετο ἄρσις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐν Ρωσσίᾳ, καὶ μόνον ἐκανονίσθη ἡ τιμὴ τοῦ χρυσοῦ ῥουβλίου σχετικῶς πρὸς τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια εἰς κατωτέραν τιμὴν ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο πρότερον. Τοῦτο εἶναι ἐσφαλμένη ἐκτίμησις τῶν γενομένων. Ὅ,τι ἐγένετο ἐν Ρωσσίᾳ, εἶναι βεβαίως κανονισμὸς τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ πρὸς τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον, ἀλλ’ εἶναι ἄρσις, διότι ἔπαυσεν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, καὶ τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια ἐξαργυροῦνται ἅμα τῇ ἐμφανίσει εἰς χρυσόν. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἄρσις συνέβη εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον ἦτο ἐν ὑποτιμήσει πάντοτε πρὸς τὸν χρυσόν, καὶ ἡ διὰ μιᾶς ἐξίσωσις τῆς ὀνομαστικῆς τιμῆς τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου πρὸς τὸν χρυσὸν θὰ παρῆγε ζημίας καὶ ἀδικίας εἰς τοὺς ὀφειλέτας ἰδίως, ἂν ὅ,τι ἔλαβον εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ὑποτετιμημένα ὑπεχρεοῦντο οὗτοι νὰ τὸ ἀποδώσωσιν εἰς τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν χρυσῶν ῥουβλίων, ἢ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἰσότιμα πρὸς χρυσόν, μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀπεφασίσθη ὑπὸ τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως νὰ κοπῇ καὶ διατιμηθῇ τὸ ῥούβλιον εἰς τιμὴν ἀντιστοιχοῦσαν πρὸς τὴν τρέχουσαν ἀπέναντι τῶν τραπεζικῶν γραμματίων ἐν τῇ ἀγορᾷ. Οὕτω προελήφθη τὸ μέγιστον μέρος τῶν ζημιῶν, ἃς θὰ συνεπήγετο ἀπότομος ἄρσις μὲ ἐξίσωσιν τοῦ χρυσοῦ πρὸς τὸ χάρτινον ῥούβλιον. Οὐχ ἧττον ἡ καταναγκαστικὴ κυκλοφορία ἔπαυσε, καὶ ἡ ἐξαργύρωσις ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει κατέστη ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν Ρωσσικὴν Τράπεζαν. Ἄλλα Κράτη ἔπραξαν τὸ αὐτό, κατ’ ἄλλον ὅμως τρόπον, κανονίσαντα δηλαδὴ τὴν ἀναλογίαν, εἰς ἣν τὰ ὑπὸ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν χρέη, τὰ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια συνωμολογηθέντα, θὰ ἀπετίοντο μετὰ τὴν ἄρσιν εἰς χρυσόν, ἢ εἰς ἰσότιμα αὐτῶν τραπεζικὰ γραμμάτια. Τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο σύστημα θὰ ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν καὶ ἡμεῖς.

§164Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τέλος πάντων ἀπηντήσετε εἰς ὅ,τι ἡμεῖς δὲν εἴπομεν. Σᾶς εὐχαριστοῦμεν διὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μᾶς ἐδώκατε.

§165Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἠκούσαμέν τινα λέγοντα, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἄρωμεν τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν.

§166Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἔπρεπε νὰ φέρω τὰ παραδείγματα ταῦτα, ὅπως πείσω ὑμᾶς, ὅτι τὰ δημόσια οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους καὶ τὰ τῆς χώρας δὲν εἶναι τοιαῦτα, οἷα ὑποθέτετε’ διότι τὸ Κράτος, καίπερ εὑρισκόμενον ὑπὸ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ὡς ἄλλα Κράτη, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ τοιαύτην ὑποτίμησιν τοῦ πιστωτικοῦ νομίσματος, ἐὰν ἦτο ἐν τῇ χώρᾳ οἰκονομικὴ εὐρωστία. Πρὶν ἢ δὲ γείνῃ ὥριμον ἕν Κράτος πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἄρῃ, διότι, καὶ ἂν ἄρῃ αὐτήν, τὰ ἀποτελέσματα θὰ ὦσι χείρονα· μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη θὰ ἐπεβάλλετο καὶ πάλιν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία.

§167Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν ἔννοιαν τῆς διακοπῆς. Ἐλέγετε, ὅτι ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ χώρα δὲν εὑρίσκεται εἰς ἀνθηρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν, διότι ἄλλως θὰ ἠδύνατο νὰ ἄρῃ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τοῦ ἰσχυρισμοῦ σας ἐφέρατε τὸ παράδειγμα τῆς Ρωσσίας, καὶ εἴπετε, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ Ρωσσία ἦτο εἰς ἀνθηρὰν κατάστασιν, προέβη εἰς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀλλ’ ἀκριβῶς προέβη εἰς ἄρσιν, ἐνῷ ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος ἦτο ὁμοία ἢ χείρων τῆς ἰδικῆς μας. Ἡ ἔννοια τῆς διακοπῆς μου ἦτο, ὅτι τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἐφέρατε, δὲν συνετέλει εἰς ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ σας, ὅτι ἡ χώρα ἡμῶν δὲν εὑρίσκεται εἰς ἀνθηρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ὅσα δὲ εἶπον οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐξ Ἄρτης καὶ Μεσολογγίου ἦσαν ἄσχετα πρὸς τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα.

§168Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ κατάστασις ἡ ἀνθηρὰ τῶν οἰκονομικῶν τῆς Ρωσσίας ἀποδεικνύεται οὐχὶ μόνον ἐκ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀλλ’ ἐκ πολλῶν ἄλλων στοιχείων, τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς π. χ. καὶ ἄλλων. Ὅλα ταῦτα ἔπεισαν δύο διακεκριμένους Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ρωσσίας, τὸν Βισνεγράσκῃ καὶ τὸν Βίττε, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας αὐτῶν ἐπέτρεπε τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας.

§169Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ἐφ’ ὅσον ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις αὐτῶν εἶναι κακὴ, θὰ ἐξακολουθῶσι νὰ ἔχωσι ταύτην· ὁπόταν δὲ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις αὕτη, ἐλαττοῦται καὶ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τραπεζικοῦ γραμματίου καὶ νομίσματος. Ἡ Ἰταλία εἶχεν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, καὶ ἐνόμισεν ὅτι τὰ οἰκονομικὰ αὐτῆς παρεσκευάσθησαν τοιαῦτα, ὥστε νὰ τὴν ἄρῃ. Τὴν ἦρεν, ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον τὴν ἐπανέφερε. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς ἡμᾶς· ἀρθείσης ταύτης τὸ 1885, μετὰ ἓν ἔτος ἐπεβλήθη καὶ αὖθις...

§170Ξ. ΚΥΡΙΑΖΗΣ. Τὴν ἐπέβαλεν ὁ πόλεμος.

§171Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁ πόλεμος ἦτο πρόφασις· καὶ ἂν ἕνεκα τοῦ πολέμου δὲν ἐπανήρχετο ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, μετὰ ἓν ἔτος καὶ ἄνευ ἐκείνου θὰ ἐπανήρχετο, ἕνεκα τῆς μὴ εὐχαρίστου οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους. Γνωρίζετε δὲ, ὅτι κατὰ τὸν νόμον περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου ἐπεβλήθη ὅριον, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν δύνανται ἤδη αἱ Τράπεζαι νὰ ἐκδώσωσι πιστωτικὰ γραμμάτια. Ἀλλὰ καὶ μ’ ὅλα τὰ δύο ἑκατομμύρια, ἃ κατ’ ἔτος ἀποσύρονται ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος δὲν ἐβελτιώθη. Τοῦτο δὲ σημαίνει, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας δὲν εἶναι τοιαῦτα, οἷα παρέστησεν ἡμῖν ὁ πρώην Πρωθυπουργός.

§172ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ὑπερτίμησις τοῦ συναλλάγματος δεικνύει κακὴν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας.

§173ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ μετὰ τοιαύτην οἰκονομικὴν κατάστασιν, διατρέχομεν καὶ ἕτερον κίνδυνον, ἂν ἐξακολουθήσωμεν οὕτω πως πολιτευόμενοι, καὶ ἂν ψηφίσωμεν τοιούτους Προϋπολογισμούς. Διὰ τῆς κατ’ ἔτος ἀποσβέσεως ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας δύο ἑκατομμυρίων, ὡς εἴμεθα ἤδη ὑποχρεωμένοι, καὶ διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας καὶ τῶν συναλλαγῶν, ἐὰν δὲν λάβωμεν πρόνοιαν νὰ συμπληρώσωμεν τὸ κενὸν, τὸ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως ἐκ τῆς κυκλοφορίας μεγάλου ἀριθμοῦ τραπεζογραμματίων, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς μεγάλην οἰκονομικὴν στενοχωρίαν, καθόσον ὀφείλομεν ἐνιαυσίως νὰ ἐξάγωμεν 16 ἑκατομμύρια χρυσοῦ, χρησιμεύοντα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους. Τὸ κενὸν τοῦτο πῶς θὰ πληρωθῇ, ἂν ἐξακολουθῶσι τὰ ἐλλείμματα, ἢ καὶ ἂν ἀκόμη οἱ Προϋπολογισμοὶ ἡμῶν ἀπολήγωσιν εἰς ἰσοζύγιον, ἀφοῦ οὐδεμία μέριμνα λαμβάνεται παρ’ ἡμῶν πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, καὶ συνεπῶς πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν τούτων; Ἐπιβάλλεται λοιπὸν εἰς τὸ Κράτος, ἡ σύνταξις Προϋπολογισμοῦ ἀρτίου, ἔχοντος περιθώριον, Προϋπολογισμοῦ ἔχοντος περίσσευμα, ὅπερ νὰ διατίθηται ὑπὲρ τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἐπαυξήσεως τῶν παραγωγικῶν ὅρων τῆς χώρας. Ὁ Προϋπολογισμὸς ὁ ὑποβληθεὶς ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι ὅμοιος καὶ χείρων τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς προκατόχου. Οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται περὶ τῶν ὅσων εἶπον ὑμῖν. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς τὸ ὅτι δὲν στηρίζεται ἐπὶ βάσεων στερεῶν, ἐξεταζόμενος καὶ ὑπὸ ἔποψιν λογιστικὴν, ἀπολήγει εἰς ἰσοζύγιον; Θὰ ἐξετάσωμεν αὐτόν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ὑποβληθεὶς Προϋπολογισμὸς εἶναι ἀντίγραφον τῶν παρελθόντων Προϋπολογισμῶν, ἐπιβάλλεται ἡμῖν νὰ ἐρευνήσωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῶν παρελθόντων, ἰδίως τῶν τοῦ 1900 καὶ τοῦ 1901. Ὡς γνωστὸν, ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1900 ἔληξεν εἰς τὸ τέλος Ὀκτωβρίου παρελθόντος ἔτους. Ἐκ τῶν ἀπολογισμῶν θὰ ὁδηγηθῶμεν, ἂν ὁ ὑποβληθεὶς Προϋπολογισμὸς τοῦ 1902 θ’ ἀπολήξῃ εἰς περίσσευμα. Καὶ πρῶτον θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐξετάσω τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1900, καθόσον εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διαφωνήσω καὶ πρὸς τὸν πρώην Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πρὸς τὸν εἰσηγητὴν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἔχοντα τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 ἀπέληξεν εἰς περίσσευμα. Δὲν ἠξεύρω τίνας ἰδέας ἔχει ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900· τότε ἔλεγεν, ὅτι ἤθελεν ἀπολήξει εἰς ἔλλειμμα· σήμερον τί λέγει;

§174Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε ἀνάγκην τῆς γνώμης μου, ἵνα σχηματίσητε γνώμην;

§175Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Παντάπασιν· ἀλλ’ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς, ὁποίαν ἰδέαν ἔχετε περὶ τούτου, καθόσον ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους εὑρίσκεται ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ παρελθὸν, καὶ ἁπλῶς σᾶς ἠρώτησα, ἂν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 ἀπέληξεν εἰς περίσσευμα ἢ εἰς ἔλλειμμα, ὅπερ ἄλλοτε προεβλέπετε, ἐνῷ νῦν διστάζετε ν’ ἀποφανθῆτε. Κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1900, τὰ προϋπολογισθέντα ἔσοδα ἀνήρχοντο εἰς δρ. 112,678,000, τὰ δὲ ἔξοδα εἰς 112,049,279. Προστιθεμένων δὲ πιστώσεών τινων, αἵτινες ἐζητήθησαν κατόπιν, ἀκυρωθεισῶν δ’ ἑτέρων, ἀνῆλθον εἰς 109,271,901. Ἤτοι προέκυπτε τριῶν ἑκατομμυρίων περίπου περίσσευμα. Ἐξετάσωμεν τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1900, ἵνα πεισθῶμεν περὶ τούτου. Παρατηρῶ, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐσόδων τινὰ δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν χρῆσιν ταύτην· οὕτω τὸ ἔσοδον ἐξ ἀντιτίμου τοῦ σταφιδοκάρπου, ὅπερ περιλαμβάνεται εἰς τὴν χρῆσιν ταύτην, ὑπάγεται εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1898· καὶ μάλιστα ὁ πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ συντάξει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899 ἀφήρεσε τὰ ποσὰ ταῦτα ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ ἀντιτίμου τοῦ σταφιδοκάρπου, ἅπερ ἀνήρχοντο κατὰ τὰ ἔτη 1895, 1896 καὶ 1897 εἰς 3,800,000. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τούτου ὑπάρχει καὶ ποσὸν περὶ τὸ ἑκατομμύριον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τακτικὸν ἔσοδον, ἀλλὰ τυχαῖον, καταλεγόμενον λεπτομερῶς ἐν ταῖς εἰσπράξεσι τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1900. Τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀνέρχεται εἰς 851,881 δρ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου δέον νὰ καταλογισθῇ καὶ ἡ νομισματικὴ διαφορὰ τοῦ ποσοῦ τούτου, ἀνερχομένη εἰς 450,000 δραχ. Συνεπῶς ἡ συναλλαγματικὴ αὕτη διαφορὰ μετὰ τοῦ τυχηροῦ ἐσόδου ἀνέρχεται εἰς 1,300,000. Προστιθεμένου δὲ καὶ τοῦ ποσοῦ ἐξ 1,273,000, τοῦ προερχομένου ἐκ τοῦ ἀντιτίμου ἐκ σταφιδοκάρπου, ἔχομεν ποσὸν δραχμῶν 2,573,000, ὅπερ δέον νὰ ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1900, καθόσον δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ στηρίζηταί τις ἐπὶ προϋπολογισμοῦ ἐκ τυχηρῶν ἐσόδων. Συνεπῶς οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 ἀπέληξεν εἰς ἰσοζύγιον. Ἐπίσης εἰς τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἀνῆλθον εἰς 109,272,000, δέον νὰ συμπεριληφθῶσι, κατὰ τὴν σημείωσιν, ἥτις εἶναι ἀναγεγραμμένη κάτωθεν τῶν ἐξόδων ἐν τῷ ἀπολογισμῷ, τὰ πληρωθέντα ἔξοδα ἐκ τοῦ κεφαλαίου Εʹ δι’ ἀποζημίωσιν τῶν Βουλευτῶν κατὰ τὴν τακτικὴν Σύνοδον τοῦ 1900, μὴ συμπεριληφθέντα ἕνεκεν ἀνεπαρκοῦς πιστώσεως ἐν τῇ χρήσει ταύτῃ, ἀλλὰ μεταβιβασθέντα ἐν τῷ ἀντιστοίχῳ κεφαλαίῳ τῆς τοῦ 1901. Δὲν πιστεύω δὲ, ὅτι εἶσθε τῆς γνώμης νὰ συμπεριληφθῶσι ταῦτα εἰς τὴν ἄνω χρῆσιν. Ἐπίσης δέον νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ χρῆσις τοῦ 1901 καὶ ἐκ τοῦ ἐπιπροσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ὅστις δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὰ ἔξοδα αὐτῆς, ἀνερχομένου εἰς 1,500,000, κατὰ τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν...

§176Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. 1,270,000.

§177Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἶναι οὕτω σημειωμένον ἐν τῷ ἀπολογισμῷ, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἰδοὺ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. πρώην Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ῥητῶς ἀναφέρει, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ἐκ τοῦ ἐπιπροσθέτου φόρου τοῦ καπνοῦ ἀνῆλθε κατὰ τὸ 1900 εἰς 1,500,000, ὅπερ δὲν συμπεριελήφθη ἐν τοῖς ἐξόδοις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900 ἕνεκεν ἀνεπαρκοῦς πιστώσεως. Οὕτω εἰς τὰ ἔξοδα ἐκ δρ. 109,272,000 προστιθεμένων 403,200 δρ. δι’ ἀποζημίωσιν των Βουλευτῶν κατὰ τὴν Σύνοδον τοῦ 1900, καὶ 1,500,000 ἐκ τοῦ καπνοῦ, προκύπτει ποσὸν πληρωθέντων ἐξόδων δρ. 111,175,000.

§178Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔξοδα;

§179Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἔξοδα πληρωθέντα τὸ 1900.

§180Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ 1,500,000 τί εἶναι;

§181Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἶναι τὸ ἐκ τοῦ προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων τῆς κατασκευῆς τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Συνόρων καὶ Πύργου–Μελιγαλᾶ.

§182Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὰ ἔσοδα ὑπάρχει;

§183ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Βεβαίως. Ὑπελόγισε τοῦτο ὁ πρῴην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰσπραχθέντων. Ἀφαιρουμένων δὲ ἐκ τῶν εἰσπραχθέντων ἐσόδων ἐκ δρ. 111,567,000 τοῦ ποσοῦ δρ. 1,300,000, ὅπερ εἶναι τυχηρὸν ἀπρόβλεπτον...

§184Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι.

§185Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς διακόπτων με λέγει ὄχι. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: εἶναι ἀσφαλὴς ὁ Προϋπολογισμὸς, κύριε πρώην Πρωθυπουργὲ, ὁ στηριζόμενος ἐπὶ ἀπροβλέπτων ἐσόδων;

§186Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀφαιρεῖτε τὸ παρ’ ὑμῶν χαρακτηρισθὲν ὡς τυχηρὸν, διότι δὲν θὰ ἐπαναληφθῇ εἰς τὸ μέλλον· ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ ἔχωμεν μειώσεις εἰσπράξεων ἕνεκα θεομηνιῶν, οἷας εἴχομεν κατὰ τὸ 1900;

§187Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ Κράτος δὲν εἰσέπραξεν ὅσα προϋπελογίζοντο, ἕνεκα θεομηνιῶν, πρέπει νὰ προσθέσῃ ταῦτα, διὰ νὰ παραστήσῃ, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἀπολήγει εἰς ἰσοζύγιον.

§188Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν λέγω τοῦτο· ἀλλὰ λέγω, ὅτι τὴν ἐκ θεομηνιῶν μείωσιν τῶν εἰσπράξεων κατὰ τὸ 1900 πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, διὰ νὰ καθησυχάσητε τὰς ἀνησυχίας σας.

§189Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ποίας;

§190Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὰς περὶ τοῦ μέλλοντος ἀνησυχίας ὑμῶν.

§191Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν· καὶ περὶ τῶν ἀνησυχιῶν τοῦ μέλλοντος θὰ ἐξετάσωμεν, ἀποβλέποντες εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1901. Σήμερον ὅμως ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1900, ἐξεταζόμενος οὐσιαστικῶς, δὲν ἀπέληξεν εἰς περίσσευμα, ἀλλ’ εἰς ἔλλειμμα 2 ἑκατομμυρίων περίπου. Ἐὰν θέλητε διὰ τῆς λογιστικῆς τέχνης, ἰδιαζούσης τῷ πρώην Ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ παραστήσητε, ὅτι τὰ τυχηρὰ ἔσοδα εἶναι ἔσοδα ἀσφαλῆ, καὶ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ σταφιδοκάρπου ἔσοδον τοῦ 1898 δέον νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1901, ἄλλο ζήτημα.

§192Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ἀντίτιμον τοῦ σταφιδοκάρπου δὲν ἔχετε τὴν ἐξουσίαν νὰ τὸ κατατάξητε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ἔτους. Τὸ ἀντίτιμον τοῦ σταφιδοκάρπου λογίζεται πρὸς πληρωμὴν τοῦ δημοσίου ταμείου, τὸ ὁποῖον παρῄτησε 4 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα ἐκ τοῦ ὑπὸ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν πληρωτέου φόρου ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου προϊόντος αὐτῶν. Ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τούτου ἐλάβετε τὸν σταφιδόκαρπον, καὶ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου τούτου εἰσεπράξατε τὸ ποσὸν, ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον ἀφήσατε εἰς τοὺς φορολογουμένους. Ἑπομένως εἶναι ἀντίτιμον τοῦ ἐκπεσθέντος φόρου ἐπὶ τῆς φορολογητέας σταφίδος τοῦ φορολογουμένου.

§193Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Αὐτῆς τῆς ἰδέας εἶμαι καὶ ἐγὼ, ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν ἀπολογισμὸν τοῦ 1898.

§194ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε;

§195Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μάλιστα.

§196ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900 ἀκριβῶς ὑμεῖς ὑποστηρίζετε ἐναντίαν ἰδέαν. Διότι ἐκεῖ σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς λέγετε, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προϋπολογίζηται ὁλόκληρον τὸ ἐκ τῆς σταφίδος ἔσοδον εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1900, καθόσον δὲν ἤθελε πραγματοποιηθῆ ὁλόκληρον, διότι τὸ ποσὸν τὸ εἰσπραχθησόμενον εἰς εἶδος θέλει ἐκποιηθῆ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως τοῦ 1900, ὅταν δὲ πωληθῇ τὸ εἶδος καὶ πραγματοποιηθῆ τὸ εἰς χρῆμα ἔσοδον, τότε θὰ ἔλθῃ ὡς ἔσοδον κεκλεισμένων χρήσεων εἰς τὴν χρῆσιν τῆς εἰσαγωγῆς του εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§197Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἰς τὴν χρῆσιν, εἰς ἣν ἀνήκει.

§198ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐζήτησα νὰ μοὶ φέρωσι τὴν ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ ἴδητε. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι τότε μόνον τὸ εἴπετε; Τὸ λέγετε καὶ διὰ τῆς ἐκθέσεώς σας ἐπὶ τοῦ ἐφετεινοῦ Προϋπολογισμοῦ, λέγοντες ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἐσόδου: «πῶς ὑπολογίζετε αὐτὸ ὁλόκληρον, ἀφοῦ τὸ εἰς εἶδος εἰσπραχθησόμενον θὰ πραγματοποιηθῇ βραδύτερον, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως τοῦ 1902;»

§199Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Θὰ πραγματοποιηθῇ, ἀλλὰ δὲν θὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν χρῆσιν τὴν μέλλουσαν· θ’ ἀνήκῃ εἰς ἣν ἀνήκει.

§200ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Λυποῦμαι διότι δὲν ἔχω πρόχειρον τὴν ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900, διὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω, τί ἐλέγετε τότε.

§201Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε ὑμεῖς, τὸ λέγω καὶ ἐγὼ, καθόσον ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ συμπεριέλαβεν ἐν τῷ προϋπολογισθέντι ποσῷ τοῦ 1902, ἤτοι ἐν τοῖς ἐσόδοις τῶν 4,000,000, ἀλλ’ ὅπερ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῇ ἐντὸς τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους τούτου.

§202ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως τὸ συμπεριέλαβε.

§203Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Βεβαίως; Ἀλλὰ καὶ σεῖς ἔχετε τὴν γνώμην...

§204ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προϋπολογίζει ὁλόκληρον τὸ ἐκ τῆς σταφίδος ἔσοδον διὰ τὸ ἔτος 1902, διότι πιστεύει, ὅτι καὶ θὰ εἰσαχθῇ ὁλόκληρον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ τὸ εἰσπραχθησόμενον εἰς εἶδος, δηλ. ἐντὸς τῆς χρήσεως τοῦ 1902.

§205Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε ἐπὶ τῆς ἐκθέσεώς μου, παρακαλῶ νὰ τὴν ἀνεύρητε.

§206ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἰδοὺ ἡ ἔκθεσις, ἥτις εἶναι ἡ τοῦ 1900 (ἀναγινώσκει): «Φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰσπραττόμενος εἰς τὰ τελωνεῖα. Ὁ μέσος ὅρος τῆς ἀποδόσεως τοῦ φόρου τούτου πρὸ τοῦ νόμου τῆς παρακρατήσεως, κατὰ τοὺς ὁριστικοὺς ἀπολογισμοὺς τῶν ἐτῶν 1893–1895, ἦτο 4,500,000 δραχ. Ἀλλὰ μετὰ τὸν νόμον τῆς παρακρατήσεως, ἀπὸ τοῦ 1895 καὶ ἐφεξῆς, ὁ μέσος ὅρος τῶν κατ’ ἔτος εἰσπράξεων ἀνέρχεται εἰς δρ. 3,500,000 ἢ 3,450,000, ἀναλόγως τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ σταφιδοκάρπου. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ παρακρατήματος εἰς εἶδος λαμβάνει, μετὰ τὴν ἐκποίησιν τοῦ παρακρατήματος καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν ἐκ τοῦ εἰσπρατομένου εἰς εἶδος, τὸν φόρον δρ. 4 κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν, ὡς καὶ τὰ ἔξοδα τῆς διαχειρίσεως, ἀλλ’ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου γίνεται πολὺ βραδύτερον παρ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ χρῆσις τοῦ προϋπολογιζομένου ἐσόδου, καὶ εἰσάγεται ὡς ἔσοδον ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων, συνεπῶς ἀνήκει εἰς τὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως τῆς εἰσαγωγῆς του.» Ταῦτα λέγει ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900.

§207Δ. ΚΑΙΡΗΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἀνέπτυξα ἐγὼ τότε.

§208ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα. Ἔχουσι δὲ ὅλων τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως οἱ ἀντιπρόσωποι ὑπογράψει τὴν ἔκθεσιν ταύτην. (Δεικνύει τὴν ἔκθεσιν).

§209Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐὰν ὁ κύριος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκθεσίν μου, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι δὲν εἰσάγω τὸ ἔσοδον τοῦτο εἰς τὰς κεκλεισμένας χρήσεις, καὶ δὲν θὰ ἐνόμιζεν, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου συνέλαβέ με σφάλλοντα εἰς τὴν κρίσιν μου περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900. Ἀλλὰ καὶ ἂν πρὸς στιγμὴν παραδεχθῶ, ὅτι θεωρῶ τὸ ἔσοδον τοῦτο ὑπαγόμενον εἰς τὰς κεκλεισμένας χρήσεις, καὶ οὐχὶ εἰς τὰς χρήσεις τὰς παρελθούσας, ὑπὸ ἔποψιν οὐσιαστικὴν οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει τοῦτο, καθόσον ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 ἀπολήγει εἰς ἔλλειμμα καὶ ἄνευ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Σχετικῶς δὲ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1902, εἶπον, ὅτι ἐν τῷ ποσῷ τῶν 4,000,000 δρ. ἐκ τῆς σταφίδος, ὅπερ ἀναγράφει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, συμπεριλαμβάνεται καὶ τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ τοῦ παρακρατήματος, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1902, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῇ ἐντὸς αὐτῆς, ἀλλὰ θὰ συμπεριληφθῇ εἰς χρήσεις μελλούσας, ἀνῆκον πάντοτε εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ παρελθόντος. Τοιαύτην ἔννοιαν διετύπωσα. Ὁ κύριος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, λαβὼν ἀφορμὴν ἐξ αὐτοῦ, θέλει νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1900 ἀπολήγει εἰς περίσσευμα. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἀπολήγει· καθόσον, καὶ ἂν ἀφαιρεθῇ καὶ αὐτὸ τὸ 1,200,000, δὲν δύνασθε ἢ νὰ ἀφαιρέσητε ἐκ τῶν ἐσόδων τὸ ἐκ τυχηρῶν ἔσοδον, ἀνερχόμενον εἰς 1,300,000 δραχμάς.

§210ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ἀφαιρῶ, συμφώνως μάλιστα πρὸς τὴν γνώμην τὴν ἐκφρασθεῖσαν προχθὲς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ κ. Καραπάνου, ἄλλο κονδύλιον, τὸ κονδύλιον τῶν 403,200 δραχμῶν δι’ ἔξοδα Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς καταλογίζετε εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1900. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς χθές, ὅτε ἐγὼ ἔκαμα λόγον περὶ τοῦ κονδυλίου ἐκείνου, ἐδήλωσε, διακόψας με, ὅτι βεβαίως δὲν ἀνήκει εἰς βάρος τῆς χρήσεως ἐκείνης, καὶ καλῶς ζητεῖται ἡ πίστωσις εἰς βάρος τοῦ 1901. Ἑπομένως, πλὴν τῶν 1,273,122 δραχμῶν, τὰς ὁποίας δὲν θέλετε νὰ προσθέσητε, συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην καὶ ὑμῶν αὐτῶν, πλὴν τούτων, ὀφείλετε ν’ ἀφαιρέσητε καὶ τὸ ποσὸν τῶν 403,200, συμφώνως πρὸς τὰς παραστάσεις καὶ τοῦ κ. Καραπάνου. Καὶ ἰδοὺ ἀμέσως διαφορὰ 1,700,000 περίπου.

§211Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Καὶ νομίζετε, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ κ. Καραπάνος ἔχει αὐτὴν τὴν γνώμην, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἀποδεχθῶ καὶ ἐγώ; Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἔχω ἐναντίαν γνώμην. Ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι 1,500,000 δραχμαὶ προέρχονται ἐκ τοῦ προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, 400,000 ἐκ τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, καὶ 1,300,000 ἐκ τῶν ἀπροβλέπτων, ἤτοι ἐν ὅλῳ 3,200,000. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν εἰσπραχθέντων καὶ τῶν δαπανηθέντων εἶναι 2,000,000 περίπου. Ἑπομένως ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 πάντως ἀπολήγει εἰς ἔλλειμμα. Δὲν ἀπολήγει εἰς 2,000,000; ἀπολήγει εἰς 1,000,000, κατὰ τὰς ἰδέας σας. Ποῦ τὸ περίσσευμα; ποῦ τὸ ἰσοζύγιον; Παρ’ ὅλας τὰς αἰσιοδοξίας σας, ἀπολήγει εἰς ἔλλειμμα. Ἀλλ’ ἴσως δικαιολογηθῆτε λέγοντες, ὅτι κατὰ τὸ 1900 ἔλαβον χώραν αἱ δυσμενεῖς ἐκεῖναι γνωσταὶ καιρικαὶ περιστάσεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπῆλθον ἐλαττώσεις καὶ ἐπὶ τῆς σταφίδος καὶ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, ἐπιδράσασαι καὶ ἐπὶ τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. Ὁμολογουμένως ἐπῆλθον ἐλαττώσεις· ἀλλ’ ἐπῆλθον καὶ αὐξήσεις, ἃς οὔτε ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προϋπελόγισε. Ἀλλὰ καὶ παρ’ ὅλας αὐτὰς τὰς συνεπεία τῶν καταθλιπτικῶν ἐκείνων μέτρων αὐξήσεις, αἵτινες δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 ἀπέληξεν εἰς ἔλλειμμα, καὶ μετὰ τὴν μὴ πραγματοποίησιν τῶν νόμων, οὓς τότε χαρμοσύνως ἐψηφίζετε. Καὶ ὅτε ἡμεῖς συνεζητοῦμεν, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, καὶ ἐλέγομεν ὅτι, καὶ ἂν πάντα τὰ προϋπολογιζόμενα εἰσπραχθῶσι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπολήξῃ ὁ Προϋπολογισμὸς εἰς ἰσοζύγιον, εἴχομεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων ἐκείνων, οὓς δὲν ἐφαρμόσατε· ἀλλὰ καὶ ἀσχέτως πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων ἐκείνων ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 ἀπέληξεν εἰς ἔλλειμμα...

§212Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Χάριν περιεργίας, μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω, ποῖαι ἦσαν αὐταὶ αἱ αὐξήσεις τοῦ 1900, τὰς ὁποίας ὑποδεικνύετε;

§213Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἔχω πρόχειρον τὸν λόγον τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§214Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὄχι τὸν λόγον τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ. Σεῖς νὰ κάμητε τὰς ὑποδείξεις.

§215Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Νομίζετε, ὅτι ἔχω τόσην ἰδιοφυΐαν εἰς τοὺς ἀριθμούς, ὥστε ν’ ἀποστηθίζω τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ 1900 ἐπὶ τῶν μονοπωλίων ἢ τῶν ἄλλων εἰδῶν; Δὲν ἠξεύρω, ἂν σεῖς ἔχετε αὐτὴν τὴν ἰδιότητα. Τοιαῦται ἦσαν αἱ αὐξήσεις ἐκ τῶν ἐσόδων αὐτῶν, ὥστε λυποῦμαι, διότι ὑπελόγιζον ταύτας ἀκριβέστερον τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· διότι, ἐὰν αἱ προβλέψεις τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἦσαν ἀκριβεῖς, τὰ ἔσοδα θὰ ἦσαν ἴσα πρὸς τὰ προϋπολογισθέντα· ἀλλ’ ἐὰν ἀφαιρέσητε τὰς ἐπελθούσας αὐξήσεις, θὰ ἔχητε διαφορὰν 2½ ἑκατομμυρίων περίπου, ἐγὼ δὲ προέλεγον, ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ 1900 θὰ ἦσαν κατὰ 3,000,000 ἐπὶ ἔλασσον, σφαλῶν μόνον κατὰ 1,000,000, ἐνῷ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔσφαλλε κατὰ 2,500,000. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ μάθητε τὰς τότε αὐξήσεις τῶν ἐσόδων, ἀκούσατε: Ἐπῆλθεν αὔξησις ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προϋπολογισθέντων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν προϋπελόγισε 2,180,000, καὶ εἰσεπράχθησαν 2,300,000...!

§216Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ αὐτὴ αὔξησις ὑπάρχει καὶ τώρα.

§217Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Θέλετε νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900 ἢ τοῦ 1902; Ἄλλως, περὶ τοῦ ἂν ὑπάρχει καὶ τώρα ἡ αὔξησις αὐτή, τοῦτο ὁ χρόνος θὰ ἀποδείξῃ. Ἐπίσης ὑπάρχει αὔξησις ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν βοσκησίμων γαιῶν, ἥτις εἶναι καὶ νῦν αὔξησις καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐλαίων, καθόσον κατὰ τὸ 1900 ἡ παραγωγὴ ἦτο εὔφορος.

§218Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ὁποία τοῦ 1902 θὰ ἦναι πολὺ μεγαλειτέρα, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας κατέθεσα, περὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου ἐνεστῶτος ἔτους.

§219Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τῆς Ἑπτανήσου; Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν θὰ ἦναι καὶ τόση, ὅσην ὑπολογίζετε ἐν τῇ δηλώσει ὑμῶν. Προσέτι εἶναι ἡ αὔξησις ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ χαρτοσήμου. Θέλετε λοιπὸν νὰ εἴπητε, ὅτι, ἐπειδὴ αἱ αὐξήσεις αὗται ἦσαν κατὰ τὸ 1900, θὰ ἦναι καὶ κατὰ τὸ 1902; Ἴδωμεν. Μετὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1900, ἐρευνήσωμεν τὴν προσωρινὴν μέχρι τοῦδε κατάστασιν τοῦ 1901, καὶ παραβάλωμεν ταύτην πρὸς τὴν τοῦ 1900. Κατὰ τοὺς 12 μῆνας τοῦ 1900 εἰσεπράχθησαν 96,597,000, κατὰ δὲ τοὺς 12 μῆνας τοῦ 1901 εἰσεπράχθησαν 98,931,000, ἤτοι διαφορὰ 2,334,000 μεταξὺ τῶν 12 μηνῶν τοῦ 1900 πρὸς τοὺς ἀντιστοίχους μῆνας τοῦ 1901· ἡ διαφορὰ δὲ αὕτη κυρίως προέρχεται ἐκ τῆς ἐπὶ πλέον αὐξήσεως τῶν ἐσόδων τοῦ 1901 ἐκ τῶν τελωνιακῶν δασμῶν, διότι, ἂν παραβάλητε τὰ ἔσοδα τῶν ἄλλων φόρων, εἰσὶ περίπου τὰ αὐτά. Ἑπομένως ἔχομεν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ 1900 καὶ τοῦ 1901 2,334,000 κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα. Ὑποθέτω, ὅτι αὐτὴ ἡ διαφορὰ θὰ ἦναι τὸ ἐπὶ πλέον πλεόνασμα τῶν ἐσόδων τοῦ 1901, ὅτι, ὅ,τι εἰσεπράχθη κατὰ τοὺς λοιποὺς μῆνας τοῦ 1900 μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως αὐτοῦ, θὰ εἰσπραχθῇ περίπου καὶ κατὰ τὸ 1901.

§220Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν διαφορὰν μικρὰν ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 4 δραχμῶν τοῦ παρακρατήματος; Ἔχουν ἐξαχθῆ μέχρι τέλους τοῦ Δεκεμβρίου 205,331,119 λίτραι, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ Δημόσιον θὰ λάβῃ τὸ ¼. Λοιπὸν ἔχετε δραχμὰς 800,000 νὰ προσθέσητε εἰς τὸ πλεόνασμα.

§221Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Καὶ πότε θὰ ἐκκαθαρισθῇ καὶ θὰ εἰσπραχθῇ τὸ ποσὸν αὐτό; Ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1901 θὰ δείξῃ, ἐὰν σεῖς εἶσθε ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ἢ ἐγώ. Εὔχομαι νὰ εὑρεθῆτε ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ἀλλὰ δὲν τὸ πιστεύω, καθ’ ὅσον δύναμαι νὰ εἰκάσω ἐκ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1900 καὶ τῆς προσωρινῆς καταστάσεως τοῦ 1901, καθ’ οὓς καὶ αὐτὸς ὁ σεβαστός μοι ἀρχηγός, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὴν ἔντασιν, ἥτις ἐδίδετο εἰς τὰς εἰσπράξεις, ἐφρόνει, ὅτι θὰ εἰσπραχθῶσι τὰ προϋπολογισθέντα, καὶ εἰς ἃ ποσὰ ἐγὼ μόνον ἤμην πάντων τῶν ἄλλων ἐπιφυλακτικὸς εἰς τὰς προβλεπομένας εἰσπράξεις· ἀπεδείχθη δὲ ἐκ τῶν ἀπολογισμῶν τῶν ἐτῶν ἐκείνων, ὅτι αἱ προβλέψεις ἐμοῦ μᾶλλον ἐπραγματοποιήθησαν, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, ὅτι μᾶλλον ἐγὼ θὰ εὑρεθῶ ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Πιστεύσατε ὅτι ὅσα λέγω τὰ λέγω κατὰ πεποίθησιν. Νομίζω, ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ ἡμῶν πρέπει νὰ στηρίζωνται ἐπὶ τῶν τακτικῶν ἐσόδων, ὅπως ἐπίσης καὶ αἱ δαπάναι ἡμῶν πρέπει νὰ ἦναι θετικαὶ καὶ πραγματικαὶ, καὶ νὰ μὴ παραλείπωμεν ἀναγραφὰς δαπανῶν, ὅπως παρασκευάζωμεν ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς ἰσοζύγια, καὶ μετὰ ταῦτα δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων νὰ ζητῶμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπελογίσαμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐπακριβῶς. Λοιπὸν, ἐὰν προσθέσωμεν τὴν διαφορὰν ταύτην τῶν δρ. 2,334,000 εἰς τὰ 111,560,000, ἃ εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1900, θὰ ἔχωμεν ἔσοδα δρ. 114,000,000 περίπου κατὰ τὸ 1901. Ἀπέναντι τῶν 114,000,000, ἃ ἀποδέχομαι ὅτι θὰ εἰσπραχθῶσι κατὰ τὸ 1901, προϋπελογίσθησαν ἔξοδα δρ. 113,646,000, ἅτινα μετὰ τῶν διὰ νόμων καὶ Βασιλικῶν Διαταγμάτων χορηγηθεισῶν πιστώσεων ἀνέρχονται εἰς δρ. 114,932,000· ἤτοι 115,000,000 περίπου εἶναι τὰ προϋπολογισθέντα ἔξοδα τοῦ 1901. Ἀλλ’ εἴδομεν, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε διάφορα νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἐζητήθησαν πιστώσεις ἀναπληρωματικαὶ, αἵτινες καὶ ἐψηφίσθησαν, ἀφορῶσαι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1901, ἤτοι ἐζητήθησαν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις διὰ μὲν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν 988,356 δραχμῶν, προσέτι 29,125 καὶ 11,400 φρ. χρ. καὶ 71,158 φρ. χρ. καὶ 287,000 δραχμῶν· διὰ δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν 759,113, καὶ βραδύτερον 60,000, ἤτοι 819,113· διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν 198,960· διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δραχ. 25,000· διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δρ. 70,000, προσέτι 11,300· διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν 129,000· διὰ τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν 791· διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους 18,701· διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν 1,521,000. Ἤτοι ἐζητήθησαν πιστώσεις ἀναπληρωματικαὶ 4,715,000. Ἀλλ’ ἀπὸ τὰς πιστώσεις ταύτας, ἃς ἐζήτησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνερχομένας εἰς 4,715,000, ἠκύρωσε καὶ πιστώσεις, αἵτινες ἔμειναν ἀδιάθετοι, ἐκ δραχ. 1,200,000 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ 1,000,000 δρ. περίπου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἑπομένως, ἀφαιρουμένων αὐτῶν τῶν 2,200,000 τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων ἐκ τῶν 4,715,000, μένουσιν ἐπὶ πλέον πιστώσεις δραχ. 2,515,000. Αἱ 2,515,000, ἐὰν προστεθῶσιν εἰς τὰ 115,000,000, ἔχομεν σύνολον ἐξόδων 117,500,000 περίπου· ἀπέναντι δὲ τῶν πιστώσεων καὶ ἐξόδων τούτων, τὰ ἔσοδα προϋπελογίσθησαν εἰς 113,646,000. Ἑπομένως, καὶ ἂν ἀποδεχθῶμεν ὅτι τὰ 114,000,000 εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῶσι, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1901 θὰ καταλήξῃ εἰς ἔλλειμμα 3,500,000. Συνεπῶς καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 θέλει ἀπολήξει εἰς δραχ. 3,500,000. Ἤθελον μάλιστα νὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς, ἐὰν ἐκτὸς τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων, ἃς ἠκυρώσατε διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1901, ἔχετε καὶ ἄλλας τοιαύτας νὰ ζητήσητε. Ἤδη παρῆλθε τὸ ἔτος ἐκεῖνο, καὶ θὰ γνωρίζετε περὶ τούτου.

§222Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§223Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὰς ἀφήρεσα αὐτάς.

§224Φ. ΝΕΓΡΗΣ. .. θὰ ὑπάρξωσι βεβαίως πιστώσεις.

§225Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀλλ’ ὄχι καὶ μεγάλου ποσοῦ. Λοιπὸν ἡ διαφορά, κατὰ τὰς κρίσεις μου, ἐπὶ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων, σὺν ταῖς ἀναπληρωματικαῖς πιστώσεσι, κατὰ τὸ 1901 θέλει εἶναι περὶ τὰ 3,500,000. Ὥστε καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1902, ὡς καὶ ὁ τοῦ 1900, θέλει ἀπολήξει εἰς ἔλλειμμα. Μετὰ τὴν γενικὴν ταύτην ἐπισκόπησιν ἐπὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1900 καὶ τῆς προσωρινῆς καταστάσεως τοῦ 1901 ἐπιβάλλεται εἰς ἐμὲ νὰ ἐξετάσω λεπτομερῶς τὸν ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Προϋπολογισμόν, ἵνα ἴδω, ἐὰν ὄντως ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος θέλει ἀπολήξει εἰς τὸ παρ’ αὐτοῦ προσδοκώμενον ἰσοζύγιον, ἢ εἰς ἔλλειμμα.

§226Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Θὰ ἐξακολουθήσῃ πολὺ τὸ δεύτερον μέρος τῆς ὁμιλίας σας;

§227Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὅσῳ καὶ τὸ γενικὸν μέρος αὐτῆς, καὶ πλέον ἴσως.

§228Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἄλλας δύο ὥρας; Τότε πρέπει νὰ διακόψωμεν.

§229Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διακόψωμεν.

§230ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι.

§231Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ διακόψωμεν, διακόπτομεν.

§232Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, καὶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον, ὅτε δύναται ὁ ῥήτωρ νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§233ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀκούομεν.

§234Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πρὸ μικροῦ ἠρώτησα τὸν ἀγορεύοντα κ. συνάδελφον, ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ μακρὸν ἀκόμη, ἀφοῦ τώρα εἰσῆλθεν εἰς τὰς λεπτομερείας, δηλαδὴ εἰς τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἀγορεύσεώς του, καὶ πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1902· μοὶ ἀπήντησε δὲ οὗτος, ὅτι θὰ διαρκέσῃ ἔτι ἡ ἀγόρευσίς του πλέον τῶν δύο ὡρῶν. Ἔφερε λοιπὸν πρότασιν νὰ διακόψωμεν ἤδη, καὶ νὰ συνεχίσῃ ὁ ῥήτωρ τὴν ἀγόρευσίν του αὔριον. Σεῖς εἴπετε ὄχι· ἀλλ’ ἐγὼ φέρω πρότασιν τοιαύτην, καὶ παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν ἐπιθυμεῖ νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν, καθόσον μάλιστα ὁ κ. συνάδελφος ἐδήλωσεν, ἀρχόμενος τῆς ἀγορεύσεώς του, ὅτι ἦτο κλινήρης καὶ μόλις ἠγέρθη τῆς κλίνης του διὰ νὰ ὁμιλήσῃ· τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει καὶ ἡ φωνὴ καὶ ἡ ἐξωτερικὴ ὄψις αὐτοῦ. Λοιπὸν παρακαλῶ, ὅπως ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ πρῶτον, καὶ ἔπειτα θὰ κανονίσῃ ὁ κ. συνάδελφος, ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του, ἢ θὰ συνεχίσῃ αὐτὴν αὔριον.

§235Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐπεθύμουν νὰ διακόψωμεν, διότι τῇ ἀληθείᾳ εἶμαι ἐξηντλημένος ἐκ τῆς ἀσθενείας μου. Ὡς ἐνθυμοῦμαι, καὶ ἐν τῷ παρελθόντι, προκειμένου περὶ συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καθ’ ἣν ἔλαβον καὶ αὖθις τὸν λόγον ὡς εἰσηγητής, καὶ ὡμίλησα ἐπὶ 2 ὥρας, ὁ τότε Πρωθυπουργός, ἐπειδὴ μὲ εἶδε κεκοπιακότα, μὲ ἠρώτησεν, ἐὰν ἤθελον νὰ διακόψω, καὶ εὐθὺς συνῄνεσε καὶ ἐγένετο διακοπὴ τῆς συνεδριάσεως. Κατὰ μείζονα δὲ λόγον ἐπιβάλλεται νὰ γείνῃ ἤδη τοῦτο, ἀφοῦ ἐδήλωσα, ὅτι ὄντως εἶμαι ἀσθενής.

§236ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἄς ὁμιλήσῃ ἄλλος.

§237Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὄχι! Τοῦτο δὲν δύναται νὰ γείνῃ. Ἐὰν ἐπιμένητε, θὰ ἐξακολουθήσω.

§238Κ. ΔΟΥΝΗΣ (πρὸς τὴν δεξιάν). Εἴδετε, ὅτι ἐκάμαμεν θυσίαν, παραιτήσαντες τὰς ἐπερωτήσεις, διὰ νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ σοβαρῶς.

§239Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διότι τὴν ἐμὴν πρότασιν ὑποστηρίζουσι πλέον τῶν 15 συναδέλφων. Εἶναι λυπηρὸν, ἀφοῦ ἔρχεται ὁ ἀγορεύων καὶ λέγει, ὅτι κατεβλήθη ὁμιλῶν ἐπὶ τόσην ὥραν, σεῖς νὰ μὴ ἐννοῆτε νὰ διακόψητε.

§240Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ ματαιοπονῶμεν; Ἐγὼ ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὴν ἁβρότητα τῶν κ. ἐκεῖθεν συναδέλφων. Βλέπετε μετὰ πόσης κοσμιότητος διεξάγεται ἡ συζήτησις. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας, καίπερ ἀσθενῶν, ὁμιλεῖ ἐπὶ δύο ὥρας. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ πλέον; Ἐὰν συναινῆτε λοιπὸν νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις...

§241ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι!

§242Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. ἡμεῖς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ὀφείλωμεν χάριτας πρὸς ὑμᾶς.

§243Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, κύριε Πρόεδρε.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15;

§245Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὄχι 15, ἀλλὰ 35.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βελλιανίτου περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως δι’ αὔριον λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Σπυρ. Ἀγάθου καὶ Περ. Ἀλεξάκη, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 129. Κατὰ τῆς προτάσεως 119, ὑπὲρ αὐτῆς 10. Ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ κ. Βελλιανίτου ἀπερρίφθη. Παρακαλεῖται ὁ κ. Χατζῖσκος νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§248Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι,

§249ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας νομίζῃ, ὅτι δὲν δύναται, ἕνεκα λόγων ὑγείας, νὰ ἐξακολουθήσῃ, ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησίν τινα νὰ προτείνω· θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλήν, ὅπως κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην διακόψῃ τὴν συνεδρίασιν, καὶ οὕτω δυνηθῇ ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας νὰ ἐξακολουθήσῃ αὔριον. Ἀλλὰ δηλῶ, ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἡ Βουλὴ ἐργάζεται ἤδη ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Διὰ τοῦτο, ἀποδεχόμενοι τὴν ἑσπέραν ταύτην τὴν διακοπὴν, πράττομεν τοῦτο μόνον διότι πρόκειται περὶ τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς μειονοψηφίας ἀσθενοῦντος.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 1 μετὰ τὸ μεσονύκτιον).