1901.01.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40

τῆς 3 Ἰανουαρίου 1901.

(Τετάρτη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 40′ μ. μ. ἄρχεται ἡ συνεδρίασις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Γ. Γαρουφαλιᾶς ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς ἐπερωτήσεις: «1) Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πῶς τὸ ἐπίνειον Κοπραίνης καὶ πᾶσα ἡ ἔκτασις αὐτοῦ περιῆλθεν εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ κ. Καραπάνου, καὶ δυνάμει τίνων τίτλων ἀνεγνωρίσθη αὐτῷ ἡ κυριότης καὶ κατοχή; Πῶς δὲ τὸ Δημόσιον ἐπιτρέπει νὰ κτίζωνται παρὰ τὴν ἀκτὴν τῆς θαλάσσης ἐν Κοπραίνῃ διάφοροι οἰκίσκοι ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου, ἐνοικιαζόμενοι ὑπ’ αὐτοῦ εἰς διαφόρους ἰδιώτας, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον πᾶσα ἡ γῆ, ἣν βρέχει τὸ χειμέριον κῦμα τῆς θαλάσσης, ἀνήκει τῷ Δημοσίῳ; Τί ἐνήργησε τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ ἀναφορᾶς μου, ἐπιδοθείσης τῷ Ὑπουργείῳ, δι’ ἧς κατήγγελλον τὰς τοιαύτας παρανόμους ἁρπαγὰς ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου κτήσεων ἀνηκουσῶν τῷ Δημοσίῳ κατὰ νόμον; 2) Πρὸ τῆς διατυπώσεως τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἔκρινα καλὸν νὰ γνωρίσω αὐτῷ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὸ σκάνδαλον, ὅπερ ἐδημιούργησε καὶ ὅπερ ὑποθάλπει ἀκόμη δυστυχῶς ὁ νῦν Ἀρχιεπίσκοπος Ἄρτης. Ὡς γνωστόν, ἐν Ἄρτῃ ὑφίσταται πρὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν ναὸς Μητροπόλεως Ἄρτης ὑπὸ τὸ ὄνομα «Κοίμησις τῆς Θεοτόκου», ὅστις ναὸς κέκτηται ἰδίαν περιουσίαν κινητήν, καὶ πρὸ πάντων ἀκίνητον, ἀποφέρουσαν εἰσόδημα ἐτήσιον περὶ τὰς ἓξ χιλιάδας δραχμῶν· ἐνῷ δὲ ὁ ναὸς οὗτος ἐτύγχανεν ἐνοριακός, καὶ διὰ τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου, τοῦ νομίμως ἐκλεγομένου, διεχειρίζετο ἡ περιουσία αὐτοῦ, ἀπροσδοκήτως ὁ νῦν κακῇ τῇ μοίρᾳ τοποθετηθεὶς ὡς Ἀρχιεπίσκοπος Ἄρτης, τῇ κερδοσκοπίᾳ ἁλοὺς καὶ τῇ πλεονεξίᾳ θύων τὰ πάντα, καίτοι ἔμμισθος ὑπάλληλος τοῦ Κράτους τυγχάνων καὶ πολλὰ τυχηρά, ὡς λέγουσι, καρπούμενος, ἀλλὰ μὴ ἀρκούμενος τούτοις, ἀπεπειράθη νὰ ὑφαρπάσῃ καὶ τὴν περιουσίαν τοῦ ναοῦ, καὶ τὰ πάντα μηχανευθείς, κατώρθωσεν ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ μακαρίτου Πετρίδου, Ὑπουργοῦ τότε τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ θείου του Ἀρχιεπισκόπου Ἀρσενίου, τότε μέλους τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καὶ πολὺ ἰσχύοντος παρὰ τῇ Κυβερνήσει Δηλιγιάννη, νὰ ὑφαρπάσῃ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅλως αὐθαίρετον καὶ ὅλως παράνομον, δι’ ἧς ὁ ῥηθεὶς ἱερὸς ναὸς ἐχαρακτηρίζετο οὐχὶ ὡς ἐνοριακὸς, ἀλλ’ ὡς ὑπὸ τὴν διάθεσιν καὶ τὴν διοίκησιν τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἄρτης διατελῶν· οὕτω δὲ ὁ Νομάρχης Ἄρτης κατήργησε τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Συμβούλιον τοῦ ναοῦ τούτου, καὶ ἔκτοτε εὗρε τὴν εὐκαιρίαν ὁ νῦν Ἀρχιεπίσκοπος Ἄρτης νὰ νέμηται τὴν περιουσίαν ταύτην. Πλὴν, συνεπείᾳ ἀποφάσεων τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ὅπερ ἠρνήθη τῷ Ἀρχιερεῖ Ἄρτης πᾶν δικαίωμα ἀναμίξεώς του εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας τοῦ ναοῦ, καὶ ἰδίως συνεπείᾳ ἀποφάσεως ἢ γνωμοδοτήσεως ἐν σχεδίῳ τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου κ. Λιακοπούλου, ἐδέησεν, ὥστε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἐκλογὴν Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου τοῦ ῥηθέντος ναοῦ, ὅπερ, ἐκλεχθὲν νομίμως, καὶ δικαστικῶς ἀναγνωρισθέν, προστατεύει τὰ συμφέροντα καὶ δικαιώματα τοῦ ναοῦ διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ κατὰ παντὸς ἅρπαγος. Καὶ ἐνῷ ἐπὶ τέλους τὸ ζήτημα (ἂν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὡς ζήτημα) ὑπήχθη ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ἁρμοδίων πολιτικῶν Δικαστηρίων, ἅτινα δι’ ἀποφάσεώς των ἀπεκήρυξαν καὶ αὐτὴν τὴν ἐπὶ Δικαστηρίων παράστασιν τοῦ Ἀρχιερέως, ὡς μὴ νόμιμον, οὐχ ἧττον ὅμως οὗτος, μὴ σωφρονισθεὶς οὔτε ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἁρμοδίου Δικαστηρίου τῆς Ἄρτης, ἀλλὰ σὺν τῇ ἀπωλείᾳ τοῦ χρήματος ἀπολέσας καὶ πᾶσαν συνείδησιν τῶν ἱερῶν αὑτοῦ καθηκόντων, καὶ ἔκφρων οἱονεὶ γενόμενος, προέβη καὶ εἰς ἀφορισμοὺς τῶν χωρικῶν τοῦ χωρίου Τσουπί, ὡς ἀρνουμένων νὰ δώσωσιν αὐτῷ τὸ ἵμορον, ἐκτὸς ὅτι ἠπείλησε καὶ ἐπραγματοποίησε τὴν ἀπειλήν του κατὰ τῶν ἱερέων τοῦ ῥηθέντος χωρίου Τσουπὶ, τιμωρήσας αὐτοὺς, ἄνευ τινὸς λόγου, δι’ ἀορίστου ἀργίας ἀπὸ πάσης ἱεροπραξίας, διότι δὲν ἔπεισαν τοὺς συγχωριανούς των νὰ δώσωσιν αὐτῷ τὸ ἵμορον! Ἀλλὰ πλὴν τούτων ἐπεξέτεινε τὴν χολήν του καὶ κατὰ παντὸς ἄλλου ἱερέως τοῦ νομοῦ Ἄρτης, φίλα ἐμοὶ φρονοῦντος, ἐκτοξεύων κατ’ αὐτῶν σκοτίας καταδικαστικὰς ἀποφάσεις. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν, πρῶτον νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὸν φάκελον ἁπάσης τῆς διαμειφθείσης ἀλληλογραφίας μεταξὺ τοῦ Δημάρχου Ἀρταίων καὶ τῆς Νομαρχίας Ἄρτης ἀπὸ τοῦ ἔτους 1894 ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Δεύτερον, νὰ καταθέσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ὡς καὶ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ νομικοῦ συμβούλου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, τὴν προκληθεῖσαν συνεπείᾳ τηλεγραφήματος τῆς Εἰσαγγελίας Ἄρτης κατὰ τὸ ἔτος 1895, ὡς ἐπίσης καὶ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου κ. Λιακοπούλου, ἔστω καὶ ἂν αὕτη εὑρίσκηται ἐν σχεδίῳ. Ἐπερωτῶ δὲ αὐτόν, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τῶν παρανομιῶν, τῶν ἄνω καταγγελλομένων, τοῦ Ἀρχιερέως Ἄρτης, καὶ τί ἐνήργησεν ἐπὶ τούτων. Ἐὰν δὲ δὲν ἔλαβε γνῶσιν τὸ Ὑπουργεῖον, παρακαλῶ νὰ διατάξῃ ἀνάκρισιν διὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῆς Ἄρτης, ἐὰν ὁ Ἀρχιερεὺς Ἄρτης προέβη εἰς ἀφορισμὸν κατὰ τῶν χωρικῶν τοῦ χωρίου Τσουπὶ τοῦ δήμου Ἀρταίων, καὶ διὰ τίνα αἰτίαν. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ ζητήσῃ καὶ καταθέσῃ πάσας τὰς ἀποφάσεις, τὰς ἐκδοθείσας κατὰ ἱερέων τοῦ νομοῦ Ἄρτης, ὡς καὶ ἐκείνας, δι’ ὧν ἀνεκλήθησαν τυχόν τινες καταδικαστικαί, εἴτε τοῦ Ἀρχιερέως εἴτε τοῦ Ἐπισκοπικοῦ Δικαστηρίου. 3) Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πόσοι διωρίσθησαν ἱερεῖς ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης, ἀφ’ ἧς ἐτοποθετήθη ἐν Ἄρτῃ ὁ νῦν Ἀρχιεπίσκοπος Ἄρτης Γεννάδιος Παναγιωτόπουλος, ποῖοι κατ’ ὀνοματεπώνυμον, ποῦ διωρίσθησαν, καὶ τίς ἡ καταγωγή των· πότε ὑπέβαλον τὰς αἰτήσεις των ἕκαστος, καὶ πρὸ πάντων, ἐὰν εἶχον τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. «Παρακαλεῖται δὲ νὰ ζητήσῃ καὶ καταθέσῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἐν πρωτοτύπῳ τὰ προσόντα τῶν διορισθέντων ἱερέων ὑπὸ τοῦ ῥηθέντος Ἀρχιερέως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ ἐν Ἄρτῃ μέχρι σήμερον. 4) Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὸν φάκελον τὸν ἀφορῶντα τὴν διαμειφθεῖσαν ἀλληλογραφίαν μεταξὺ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν ἐπὶ τῷ διακονισμῷ τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου ἐγερθεισῶν ἀξιώσεων ἀποζημιώσεως κατὰ τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῇ καταλήψει ἐκτάσεων ἀνηκουσῶν αὐτῷ καὶ καταληφθεισῶν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας τῆς διώρυγος τοῦ ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου. Ἐπίσης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: αʹ) πόσα στρέμματα γῆς κατελήφθησαν, καὶ ἂν ταῦτα ἀνῆκον αὐτῷ, καὶ δυνάμει τίνων τίτλων ἀπεδεικνύετο ἡ ἀξιουμένη ὑπ’ αὐτοῦ κυριότης. βʹ) Κατὰ τίνα τρόπον ἐκανονίσθη ἡ ἀποζημίωσις. γʹ) Πόσα ἔλαβεν ὁ κ. Καραπάνος παρὰ τοῦ Δημοσίου διὰ τοιαύτην ἀποζημίωσιν, δυνάμει τίνων ἐνταλμάτων, καὶ ὑπὸ τίνος Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐκδοθέντων, καὶ δʹ) Ἐὰν τὸ Δημόσιον ὑπερήσπισεν ἑαυτὸ κατὰ τῶν τοιούτων ἀξιώσεων, κατὰ τίνα τρόπον, καὶ ἐὰν ὑφίσταται δίκη, ἢ ἐπερατώθη τοιαύτη, ἢ τυγχάνει ἐκκρεμής, καὶ εἰς ποῖον σημεῖον.» Ὁ κύριος Μυκώνιος ἔχει τὸν λόγον.

§2ΕΛ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Εἶχον νὰ ὑποβάλω παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· βλέπων ὅμως, ὅτι ἀπουσιάζει, ἀναβάλλω αὐτὴν διὰ τὴν αὔριον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ρουμανίας ἐν Βουκουρεστίῳ τῇ 19 Δεκεμβρίου 1900 (ἔ. π.) ὑπογραφείσης συμβάσεως περὶ ἐμπορίου». Ὁ κύριος Σκουζὲς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§4ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ρουμανίας θέλω ψηφίσει. Ἐὰν δὲ ἔβλεπον συνάδελφόν τινα, ἔχοντα διάφορον γνώμην, καὶ ἐνόμιζον, ὅτι ἡ γνώμη μου ἠδύνατο νὰ βαρύνῃ ἐπὶ τῆς γνώμης αὐτοῦ, ἤθελον τὸν παρακαλέσει νὰ τὴν ψηφίσῃ. Ἀλλὰ νομίζω καλὸν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὁ ἴδιος συνιστῶ νὰ ψηφίσωμεν, νὰ τὸ γνωρίζωμεν ἐκ τῶν προτέρων· νὰ ψηφίσωμεν δηλ. ἐν ἐπιγνώσει τοῦ τί ψηφίζομεν. Εἶπον ἐν ἐπιγνώσει, διότι ἴσως πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων δὲν γνωρίζουσιν ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπετεύχθη διὰ τῆς συμβάσεως, καὶ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν. Πρό τινων ἐτῶν, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, εὗρον τὰς σχέσεις τὰς διπλωματικὰς μετὰ τῆς Ρουμανίας διακεκομμένας, καὶ εἰς τὰς ἀνακοινώσεις καὶ τὰς προτάσεις, αἵτινες ἐγένοντο ἡμῖν, ἀσμένως προσεχώρησα· θεωρῶν δ’ ὅτι ἦτο ὠφέλιμον καὶ χρησιμώτατον νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰς σχέσεις μετὰ τοῦ Κράτους τῆς Ρουμανίας, ἔπραξα ὅ,τι ἦτο δυνατόν, ἵνα αἱ σχέσεις ἐπαναληφθῶσιν ὑπὸ ὅρους λίαν εὐαρέστους δι’ ἀμφότερα τὰ Κράτη. Προέβημεν ἀμέσως καὶ εἰς διαπραγματεύσεις περὶ συνθήκης. Διὰ τῆς συνθήκης, ἡ ὁποία τότε εἶχε φθάσει μέχρι τοῦ σημείου, καθ’ ὃ ἐπρόκειτο τὴν ἐπαύριον, ἢ μετὰ δύο ἡμέρας, νὰ ὑπογραφῇ, εἴχομεν ἐπιτύχει πολὺ μεγαλείτερα ὠφελήματα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καθορίζει ἡ προκειμένη σύμβασις. Εἶπον πολὺ μεγαλείτερα ὠφελήματα, διότι ἡ σύμβασις ἐκείνη ἦτο σύμβασις προξενικὴ καὶ ναυτιλιακὴ, καὶ δι’ αὐτῆς ἐλύετο πρῶτον τὸ ζήτημα τῆς δικαιοδοσίας τῶν προξένων μας, οἵτινες ἀπέκτων τὸ δικαίωμα ν’ ἀναγνωρίζωνται ὑπὸ τῆς Ρουμανίας διὰ τὴν σύνταξιν τῶν συμβολαιογραφικῶν πράξεων, καὶ δὴ τῶν διαθηκῶν, τὸ ὁποῖον δι’ ἡμᾶς εἶναι ἓν τῶν κυριωτάτων ἀποκτημάτων· ἐλύετο ἔτι τὸ ζήτημα τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐν Ρουμανίᾳ διαμενόντων ὑπηκόων Ἑλλήνων, οἵτινες εἰς πολλὰς χιλιάδας ἀριθμοῦνται· ἐλύετο τὸ ζήτημα τῶν πλοίων, καὶ τέλος ἐλύετο κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὅπως καὶ σήμερον, τὸ ζήτημα τῶν κοινοτήτων. Σήμερον ὑπεγράψαμεν σύμβασιν ἐμπορικὴν, καὶ ἐν τέλει αὐτῆς ἀνεγράφη ἐπίσης καὶ τὸ μέρος, τὸ καθορίζον τὴν ἀναγνώρισιν τῶν κοινοτήτων. Ἐπειδὴ δὲ ἐσχάτως διεσαλπίσθη διὰ τοῦ Τύπου, ὅτι συνωμολογήθη σύμβασις τοιαύτη, ὁποία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνομολογηθῇ ὑπὸ κρείττονας ὅρους, ἐνόμισα καλὸν, πρὸς διαφώτισιν τῶν συναδέλφων, νὰ ποιήσωμαι τὰς μικρὰς ταύτας παρατηρήσεις. Καὶ λέγω, ὅτι τὰ τότε ἐπιτευχθέντα ἦσαν ἀσυγκρίτως σπουδαιότερα, διότι, χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἀφοῦ σᾶς ἀνέφερα τὸ ζήτημα τῆς δικαιοδοσίας τῶν προξένων, τὸ ζήτημα τῆς συντάξεως ληξιαρχικῶν πράξεων ὑπ’ αὐτῶν, τὸ ζήτημα τῆς ναυτιλίας, νομίζω ὅτι εἶπον ἀρκετά. Βεβαίως εἰς τὴν ἐπιτευχθεῖσαν σύμβασιν καὶ ἡμεῖς κερδίζομεν, διότι πολλὰ προϊόντα ἡμέτερα θὰ εἰσάγωνται κατὰ μείζονα ἀναλογίαν εἰς Ρουμανίαν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἡμεῖς πρὸ παντὸς ἀφορῶμεν, δὲν εἶναι τὸ ἐμπόριόν μας· διότι ἀρκεῖ νὰ ῥίψῃ τις ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν στατιστικῶν πινάκων, καὶ θὰ ἴδῃ, ὅτι πολὺ ὀλιγώτερα δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς εἰσαγόμενα εἰς Ρουμανίαν ἢ ἡ Ρουμανία παρ’ ἡμῖν, καθόσον, ἐὰν ἡ μνήμη δὲν μὲ ἀπατᾷ, ἀπέναντι τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται ἐκ τῆς ἡμετέρας χώρας εἰς τὴν Ρουμανίαν, καὶ ἅτινα ἀνέρχονται εἰς 1,500,000 ἕως 2,000,000 δραχμὰς, καὶ εἶναι πιθανὸν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν δασμῶν νὰ αὐξηθῶσι κατά τι, δὲν ἔχομεν καὶ πολὺ εὐρύτερον τὸ στάδιον, ὥστε νὰ ἐλπίζωμεν εἰς ἀνάπτυξιν ὑπερδιπλασίαν, ἐνῷ ἡ Ρουμανία ἔχει πολὺ μεγαλείτερον στάδιον εἰσαγωγῆς, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἡ εἰσαγωγὴ τῶν σιτηρῶν παρ’ ἡμῖν κυμαίνεται μεταξὺ 25,000,000 καὶ 40,000,000 δραχμῶν. Ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ἡ Ρουμανία εἶναι τόπος ἐξόχως παραγωγικὸς δημητριακῶν καρπῶν, καὶ ἂν σήμερον δὲν φαίνεται εἰσάγουσα παρ’ ἡμῖν, τοῦτο προέρχεται ἐκ τοῦ γενικοῦ δασμοῦ· ἀλλ’ ἀφ’ ἧς μεταβληθῇ τὸ καθεστὼς, καὶ δὲν ὑπάρχῃ γενικὸν δασμολόγιον διὰ τὰ Ρουμανικὰ προϊόντα, ἡ Ρουμανία δύναται νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὰς χώρας τὰς ἄλλας, αἱ ὁποῖαι καρποῦνται τὴν παρ’ ἡμῖν εἰσαγωγὴν δημητριακῶν, καὶ ἔχει στάδιον πολὺ μεγαλείτερον ἢ ὅσον ἔχουσι τὰ προϊόντα τὰ Ἑλληνικὰ, τὰ εἰσαγόμενα εἰς τὴν Ρουμανίαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπαναλαμβάνω τὸ ἐμπορικὸν συμφέρον, τὸ ὁποῖον μὲ κάμνει νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ψηφίσω τὴν σύμβασιν, καὶ ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ψηφισθῇ. Ὅτε ἡμεῖς ἐπανελάβομεν τὰς διακοπείσας σχέσεις, καὶ ἠρξάμεθα τῶν διαπραγματεύσεων τῆς συνθήκης, ἡ ὁποία περιεῖχεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου σᾶς ἀνέφερα, ἡ συνθήκη αὕτη ἐκαθαρογράφη, ἀλλὰ, δυστυχῶς, δὲν ὑπεγράφη, διότι μίαν ἡμέραν πρὶν εἶχε συμβῆ ἐν Βουκουρεστίῳ τὸ ἐπεισόδιον τοῦ Μητροπολίτου, ἡ δὲ ἀστυνομία, ἵνα καταστείλῃ τὰς διαδηλώσεις, αἵτινες ἐγένοντο ἰδίως ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τοῦ Βουκουρεστίου, προέβη βιαιότερον τοῦ πρέποντος κατὰ τῶν φοιτητῶν, καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τὴν ἰδίαν δ’ ἡμέραν, μετὰ μεσημβρίαν, ἐγένετο ἐπερώτησις εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον Στούρτζα δὲν εἶχε τὴν πλειονοψηφίαν, καὶ ἀπεσύρθη. Τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον διεδέχθη τὸ Ὑπουργεῖον Στούρτζα, δὲν εἶχε τὰς βάσεις τόσον στερεάς· αἱ διαπραγματεύσεις ἐπανελήφθησαν, ἀλλ’ ἐπῆλθον τὰ γεγονότα τὰ γνωστὰ τῆς ἡμετέρας χώρας κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1897, καὶ οὕτως ἐματαιώθη ἡ συνθήκη. Ἀλλὰ ὁ λόγος, εἰς τὸν ὁποῖον ἡμεῖς τότε ἀπεβλέψαμεν, καὶ ὁ ὁποῖος σήμερον μὲ πείθει νὰ ψηφίσω τὴν σύμβασιν, εἶναι λόγος γενικώτερος, εἶναι λόγοι πολιτικοὶ, οἱ ὁποῖοι μὲ παροτρύνουσι νὰ ψηφίσω τὴν σύμβασιν, καὶ νὰ προτρέψω οἱονδήποτε ἄλλον ἀμφιβάλλοντα νὰ τὴν ψηφίσῃ. Δὲν εἴμεθα ὅμορον Κράτος μὲ τὴν Ρουμανίαν, εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι συνδεόμεθα διὰ μεγάλων δεσμῶν πρὸς τὴν Ρουμανίαν ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ αἰῶνος, καὶ πρότερον ἔτι· ὅτι ὁ Ρήγας ὁ Φεραῖος ἐν Ρουμανίᾳ εὗρε καταφύγιον, ἐκεῖ ἔζησε, καὶ ἐκεῖθεν διὰ τῆς ἐργασίας του ἀπέκτησε τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων εἰργάσθη ὑπὲρ τῶν σκοπῶν τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας. Μὴ λησμονῶμεν ἐπίσης, ὅτι ὁ Ὑψηλάντης, πρὶν κατέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐκεῖ ἐστρατολόγησε, τὰ δὲ ὀνόματα τοῦ Σκουλενίου καὶ Δραγατσανίου εἶναι πολὺ ζωηρὰ εἰς τὴν μνήμην τοῦ Ἕλληνος, καὶ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι, ἐὰν οἱ Ρουμᾶνοι μετὰ 50 ἔτη ἀργότερον ἢ ἡμεῖς ἀπέκτησαν τὴν ἐλευθερίαν των, μὴ λησμονῶμεν, λέγω, ὅτι οἱ Ἕλληνες καὶ ἐκ τοῦ Φαναρίου καὶ ἐντεῦθεν ἐκεῖ εὗρον φιλόξενον στέγην, καὶ ἐκεῖθεν ἠδυνήθησαν νὰ ἐνεργήσωσιν, ὅπως ἐνήργησαν. Δὲν θέλω φανῆ δὲ, νομίζω, ἀσυνεπὴς, διότι τὴν γλῶσσαν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν σήμερον τηρῶ, Κύριοι, ὡς ἁπλοῦς Βουλευτὴς, ἀντιπολιτευόμενος τὴν Κυβέρνησιν, τὴν αὐτὴν γλῶσσαν ἐτήρουν καὶ ὅτε κατὰ τὸ 1896, ἐν παρομοίᾳ περιπτώσει, ὡμίλησα περὶ τῶν ἀδελφικῶν δεσμῶν, οἱ ὁποῖοι μᾶς συνδέουν πρὸς τὰ Βαλκανικὰ Κράτη, καὶ οἵτινες ὑποδεικνύουν τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς πρέπει νὰ ἀκολουθῶμεν. Καὶ ὅτε ἐγὼ ὡμίλουν τοιαύτην γλῶσσαν, ἣν καὶ σήμερον ὁμιλῶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, πολλοὶ, ἴσως ζωηρότερον τοῦ πρέποντος, ἐπέκριναν ἐμὲ,—ἵνα μὴ μεταχειρισθῶ ἄλλην φράσιν, —ἀλλὰ ἐγὼ ἐπιμένω, καὶ τὴν γλῶσσαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐτήρουν ἐν τῇ Κυβερνήσει, τὴν αὐτὴν τηρῶ καὶ σήμερον, τυγχάνων ἁπλοῦς Βουλευτὴς, ἀντιπολιτευόμενος τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι δὲν εἶναι τὸ ἐμπορικὸν συμφέρον, ἀλλ’ ἄλλοι λόγοι, γενικώτεροι, οἱ ὁποῖοι μὲ πείθουσι νὰ ψήφισω τὴν σύμβασιν, καὶ νὰ προτρέψω πάντα, ὅστις ἤθελεν ἀμφιβάλλει, νὰ τὴν ψηφίσῃ.

§5Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι πάντες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔχουσι τὴν γνώμην, ὅτι συμφέρον τῆς Ἑλλάδος εἶναι νὰ εὑρίσκηται εἰς στενωτέρας ἔτι σχέσεις μετὰ τῆς Ρουμανίας ἢ μέχρι τοῦδε, εἶμαι δὲ ἐπίσης πεπεισμένος, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐν ἐπιγνώσει θὰ ψηφίσῃ τὸ ὑποβληθὲν αὐτῇ νομοσχέδιον, ἀφοῦ οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ τὴν σύμβασιν ἀνέγνωσαν καὶ τὴν ἔκθεσιν, ἥτις συνώδευσεν αὐτήν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ ὑπομνήσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πρὸ ἐτῶν διαπραγματεύσεις εἶχον διεξαχθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἧς ἀπετέλει μέλος, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις αὗται εἶχον φθάσει μέχρι τοῦ σημείου τῆς ἀντιγραφῆς σχεδίου συμβάσεως καὶ τοῦ προσηρτημένου αὐτῇ πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον κατ’ οὐδὲν διέφερε τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ προσηρτημένου εἰς τὴν ἤδη ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν. Τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως, ὅπερ εἶχε καταρτισθῆ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τῷ ὄντι ἐκανόνιζε πολλὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα συνήθως εἰς τὰς προξενικὰς συμβάσεις κανονίζονται. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ὀρθῶς ποιοῦσα, ἐνόμισεν, ὅτι εἰς τὴν προξενικὴν σύμβασιν πολλὰς παραχωρήσεις ὤφειλε νὰ κάμῃ, ὅπως ἐπιτύχῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐπετύχομεν ἄνευ παραχωρήσεων, δηλαδὴ τὴν ἀναγνώρισιν τῶν Ἑλληνικῶν ἐν Ρουμανίᾳ κοινοτήτων. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς στρατολογίας, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, προέβη εἰς παραχωρήσεις τινάς, εἰς τὰς ὁποίας ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ στέρξῃ, ὡς καὶ εἰς ἄλλα ζητήματα, περὶ ὧν εἶναι περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψωμεν. Ἐν γένει ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ σχετικοῦ φακέλου ἐπείσθην, ὅτι ὁ κύριος σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κατὰ τὴν διαπραγμάτευσιν τῆς συνθήκης ἦτο, νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀναγνώρισιν τῶν Ἑλληνικῶν κοινοτήτων. Εἰς τὰς λεπτομερείας δὲ τῆς προξενικῆς συμβάσεως δὲν ἐνόμισεν ἀναγκαῖον — καὶ, νομίζω, ὀρθῶς ἔπραξε — νὰ ἐπιμείνῃ εἴς τινα σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα, ἂν δὲν ἀπέβλεπεν εἰς τοὺς ὅρους τοῦ προσηρτημένου πρωτοκόλλου, θὰ ἐνόμιζεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνῃ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἀνέφερε προσέτι, ὅτι, ὅτε παρῃτήθη ἡ Κυβέρνησις Στούρτζα, ἐπανελήφθησαν αἱ διαπραγματεύσεις· δὲν εἶπεν ὅμως εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις διεδέχθη τὴν Κυβέρνησιν Στούρτζα, κατ’ οὐδένα λόγον ἐνόει νὰ ὑπογράψῃ τὸ προσηρτημένον εἰς τὴν σύμβασιν πρωτόκολλον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεγνωρίζοντο αἱ Ἑλληνικαὶ κοινότητες, καὶ ὅτι πᾶσαι αἱ Ρουμανικαὶ Κυβερνήσεις, αἱ μετ’ αὐτήν, — πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν ἠδύνατο νὰ γνωρίζῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀφοῦ δὲν εἶχε πλέον τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὴν διάθεσίν του, — ἠρνήθησαν διαρρήδην ἔστω καὶ συζήτησιν ὡς πρὸς τὴν ἀναγνώρισιν τῶν Ἑλληνικῶν κοινοτήτων ἐν Ρουμανίᾳ, καὶ ὅτι τοῦτο ἦτο τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον προσέκρουον πάντοτε αἱ διαπραγματεύσεις πρὸς συνομολόγησιν προξενικῆς καὶ ἐμπορικῆς μετὰ τῆς Ρουμανίας συνθήκης. Ἐὰν δὲ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, καθ’ ἣν ἐποχὴν διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ συνομολογήσῃ καὶ ἐμπορικὴν σύμβασιν, τοῦτο προήρχετο ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Ρουμανία δὲν εἶχε συμβατικὸν δασμολόγιον διὰ τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα ἐξ Ἑλλάδος συνήθως ἐξάγονται. Τὸ συμβατικὸν τοῦτο δασμολόγιον ὡρίσθη διὰ τῆς μετὰ τῆς Τουρκίας συνθήκης τῆς Ρουμανίας, ἥτις συνωμολογήθη τὸ 1897. Ὥστε πρὸ τοῦ 1897 δὲν εἶχεν ἄμεσον συμφέρον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ συνομολογήσῃ ἐμπορικὴν συνθήκην, ἐνῷ σήμερον ἔχομεν συμφέρον νὰ εἰσάγωμεν τὰ προϊόντα μας εἰς Ρουμανίαν, τὰ ὁποῖα ἀποκλείονται ἀπολύτως ἐκ Ρουμανίας διὰ τοῦ συμβατικοῦ μετὰ τῆς Τουρκίας δασμολογίου αὐτῆς. Διεσαλπίσθη, λέγει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, διὰ τῶν ἐφημερίδων, ὅτι διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως ἐπετεύχθη τι λαμπρόν, ἔκτακτόν τι. Ἐρωτῶ ὅμως τὴν Βουλήν: Ἐνῷ ἐπὶ τρία ὁλόκληρα ἔτη πᾶσαι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, καὶ ἡμεῖς πέρυσι, καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ, πολλὰς προσπαθείας κατέβαλον, ὅπως ἀναγνωρισθῶσιν αἱ Ἑλληνικαὶ κοινότητες ἐν Ρουμανίᾳ, αἱ προσπάθειαι δὲ αὗται πάντοτε προσέκρουον εἰς τὴν ἄρνησιν τῆς Ρουμανικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐβεβαιοῦτο, ὅτι οὐδέποτε θέλει εὑρεθῆ Ρουμανικὴ Βουλή, ἵνα ψηφίσῃ τὸ πρωτόκολλον περὶ τῶν κοινοτήτων, δὲν φρονεῖ ἡ Βουλή, ὅτι εἶναι εὐτύχημα, ὅτι κατωρθώθη, ἵνα αἱ διαθέσεις τῆς Ρουμανίας τραπῶσιν ἐπὶ τὰ βελτίω;

§6ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Βεβαιότατα.

§7Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἀλλ’ ἀντιλέγουσί τινες, ὅτι δὲν ἐκανονίσθησαν ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα συνήθως κανονίζονται ἐν ταῖς προξενικαῖς συμβάσεσιν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, προσεπαθήσαμεν νὰ συνομολογήσωμεν καὶ προξενικὴν σύμβασιν, ἀλλ’ ἡ Ρουμανικὴ Κυβέρνησις παρεκάλεσε νὰ ἀναβληθῇ ἐπί τινα χρόνον τὸ ζήτημα τοῦτο. Δὲν ἕπεται ὅμως, ὅτι καὶ ἐματαιώθη ἡ συνομολόγησις προξενικῆς συμβάσεως. Θέλει συνομολογηθῆ βραδύτερον καὶ αὕτη. Εἰς τὴν προξενικὴν σύμβασιν βεβαίως πάντα τὰ ζητήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν συμβάσεων τούτων συνήθως κανονίζονται, θέλουσι κανονισθῆ, ἐλπίζω δέ, ὅτι θέλουσι λυθῆ κατὰ τρόπον μᾶλλον ἱκανοποιητικὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα ἢ ὡς διεκανονίζοντο ταῦτα διὰ τοῦ σχεδίου συμβάσεως, τοῦ γενομένου ἀποδεκτοῦ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Δηλιγιάννη. Ἐπειδὴ ὅμως πρὸς τὸ παρὸν ἡ Ρουμανικὴ Κυβέρνησις ἐφαρμόζει, ὡς πρὸς τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους, τὴν Ἰταλικὴν προξενικὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει ὡς πρὸς πάντας τοὺς ξένους ὑπηκόους, δὲν ἔχομεν καὶ τοσοῦτον ἐπεῖγον συμφέρον, ὅπως ἀμέσως, καὶ οὐχὶ μετά τινα χρόνον, τὸ ζήτημα τοῦτο κανονισθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, ὡς πρὸς τὰς ἐμπορικάς μας σχέσεις, νὰ συνομολογήσωμεν συνθήκην μετὰ τῆς Ρουμανίας, τὸ συμφέρον τοῦτο εἶναι σπουδαῖον καὶ δι’ ἡμᾶς, σπουδαιότερον ἴσως διὰ τὴν Ρουμανίαν, ἡ ὁποία θὰ εἰσάγῃ τὰ σιτηρὰ αὑτῆς εἰς Ἑλλάδα· ἀλλὰ καὶ γενικώτερον συμφέρον ἔχομεν νὰ συνομολογήσωμεν συνθήκην μετὰ τῆς Ρουμανίας· νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον, τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἑκάτερον τῶν Κρατῶν ἔχει ὑπὸ ἐμπορικὴν ἔποψιν, νὰ μετρηθῇ διὰ τοῦ πήχεως. Καὶ ἡ Ρουμανία ἔχει μέγα συμφέρον νὰ συνομολογήσῃ ἐμπορικὴν συνθήκην, καὶ ἡμεῖς ἔχομεν μέγα συμφέρον πρὸς τοῦτο. Μέγιστον συμφέρον εἴχομεν νὰ ἀναγνωρισθῶσιν αἱ κοινότητες αἱ Ἑλληνικαί, νὰ ἐξασφαλισθῶσι τὰ κοινωτικὰ καταστήματα, αἱ περιουσίαι τῶν κοινοτήτων. Τοῦτο ἐπετεύχθη. Εἶμαι δὲ πολὺ εὐτυχὴς, ὅτι εὑρέθημεν ἡμεῖς ἐν τοῖς πράγμασι, καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ ζητήματα ταῦτα διεκανονίσθησαν. (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§8Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἐν τῇ ἀγορεύσει σας, ἀπαντῶντες πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ στρατολογικὸν, εἴπετε, ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς ὑμετέρας Κυβερνήσεως, καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἧς μετέσχεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ στρατολογικὸν ζήτημα, ἡ Ρουμανικὴ Κυβέρνησις ἔκαμε παραχωρήσεις τινάς. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ ἐδίδετε ἐξήγησιν σαφεστέραν, διότι, ὅπως γνωρίζετε, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ στρατολογικόν, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἐν Ρουμανίᾳ, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, ἡ Ρουμανικὴ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ ὑποχρεώσῃ, ἵνα ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ ῥουμανικῷ στρατῷ ἐκεῖνοι, ὧν οἱ γονεῖς δὲν δύνανται ν’ ἀποβάλωσι τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα. Ἡ σύμβασις, περὶ ἧς πρόκειται, κανονίζει τὸ ζήτημα τοῦτο, ἢ ὄχι; Αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν ἐπεθύμουν, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ ἐδίδετε.

§9Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις δὲν κανονίζει τοῦτο. Τὸ σχέδιον συμβάσεως, τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ γενόμενον παραδεκτὸν, τῷ ὄντι προέβλεπεν· ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ συζήτησις περὶ σχεδίου. Ἐν τούτοις, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ Ρουμανικὴ Κυβέρνησις ἔθεσε τότε ὡς ὅρον τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος προσαγάγωσιν οἱ ἡμέτεροι ὑπήκοοι πιστοποιητικὰ, ἐξ ὧν νὰ ἐμφαίνηται, ὅτι ὑπηρέτησαν ἐν Ἑλλάδι, ἢ ἀπηλλάγησαν νομίμως. Καὶ σήμερον, εὐθὺς ὡς οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν Ρουμανίᾳ, δυνηθῶσι νὰ προσαγάγωσι πιστοποιητικὸν, ὅτι ὑπηρέτησαν ἐν Ἑλλάδι, ἢ ὅτι νομίμως ἀπηλλάγησαν, ἀμέσως ἀφίενται ἀνενόχλητοι· ἀλλὰ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην δὲν ἀναγνωρίζει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, κατορθοῦται δὲ συνήθως ν’ ἀπαλλάσσωνται οἱ ἡμέτεροι ὑπήκοοι κατόπιν ἐνεργειῶν τῆς Πρεσβείας, ἡ ὁποία ἐπιμένει, ὅτι, ὡς Ἕλληνες ὑπήκοοι, δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ ῥουμανικῷ στρατῷ. Τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς στρατολογίας, ἐννοεῖται, εἶναι σχετικὸν καὶ πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐθνικότητος, τὸ ὁποῖον ἐπίσης μένει ἄλυτον, καὶ τὸ ὁποῖον καλὸν θὰ ἦτο νὰ κανονισθῇ.

§10Δ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἐρώτησιν θὰ κάμω εἰς τὸν πρῶτον ἀγορεύσαντα ἐπὶ τῆς συμβάσεως κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς...

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸς Βουλευτὴν ἐπερώτησις ἢ ἐρώτησις δὲν ἐπιτρέπεται.

§12Δ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἐξήγησιν θὰ ζητήσω.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξήγησιν μάλιστα.

§14Δ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὠφελεῖται ὀλιγώτερα διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, καὶ ὅτι ἡ Ρουμανία θὰ ὠφεληθῇ τὰ πλείονα. Ποῦ ἀποδίδετε αὐτὴν τὴν διαφοράν; Εἰς τὰς ῥητὰς διατάξεις τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως; ἢ εἰς ἔλλειψιν παραγωγικῶν προϊόντων ἐκ τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα μεταφέρονται εἰς τὴν Ρουμανίαν; Ἐὰν ἦτο ἐπιτετραμμένον καὶ δύνασθε, ἐπεθύμουν νὰ μοὶ δοθῇ αὐτὴ ἡ ἐξήγησις.

§15ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, καίτοι νομίζω, ὅτι σαφῶς ἐξηγήθην, ἐν τούτοις, χάριν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, λέγω, ὅτι, ὄχι ἐν ταῖς διατάξεσι τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἐν τῇ φύσει τοῦ πράγματος εὑρίσκω τὴν διαφοράν. Καὶ ἐξήγησα, ὅτι ἡ ἀξία τῶν προϊόντων τῶν Ἑλληνικῶν, τῶν εἰς Ρουμανίαν εἰσαχθέντων κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν ἢ δεκαετίαν, ἡ ὁποία λαμβάνεται ὡς βάσις τῶν ὑπολογισμῶν, κυμαίνεται μεταξὺ ἑνὸς ἢ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μέχρι δύο ἑκατομμυρίων, πλὴν, ὑπὸ τοὺς εὐνοϊκωτέρους ὅρους, τὸ ἓν ἢ ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ δύο ἢ τρία ἑκατομμύρια· τὸ στάδιον ὅμως ἀφ’ ἑτέρου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ρουμανία, ἵνα εἰσάγῃ παρ’ ἡμῖν προϊόντα, καὶ πρωτίστως τὰ δημητριακὰ, ἀνέρχεται εἰς 25–40 ἑκατομμύρια. Αὐτοῦ λοιπὸν εὑρίσκω τὴν διαφοράν. Ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω παρὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος μὲ ἄλλας λέξεις ἐπεκύρωσε τὰ λεχθέντα παρ’ ἐμοῦ.

§16Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀπέναντι τῆς στάσεως, τὴν ὁποίαν τὰ Βαλκανικὰ Κράτη πρὸς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἰδίως πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς ὑποδούλους ἐπαρχίας, τηροῦσι, νομίζω, ὅτι εἶναι εὐτύχημα ἡ ἐπανάληψις τῶν σχέσεων μετὰ μιᾶς τῶν τοιούτων Δυνάμεων, καὶ ἡ συνομολόγησις συμβάσεως, εἴτε ἐμπορικὴ ἤθελε θεωρηθῆ αὕτη, εἴτε προξενική. Οὔτε τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα ἡμῶν, οὔτε τὰ προξενικὰ δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἴσα ἢ ἀνώτερα τοῦ γενικοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἀπέναντι τῶν Κρατῶν ἐκείνων. Ἡ Ρουμανία διὰ τῆς σημερινῆς συμβάσεως καὶ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν διακοπεισῶν σχέσεων ἔδειξεν ἀγαθὰς διαθέσεις, καὶ ἔτεινε χεῖρα φιλικὴν πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ὀφείλομεν νὰ τὴν δεχθῶμεν, καὶ νὰ ἔχωμεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι οἱ δεσμοὶ ἡμῶν μετὰ τοῦ Κράτους ἐκείνου θέλουσι καταστῆ στενώτεροι καὶ διαρκέστεροι, καὶ ὅτι θέλομεν ἔχει αὐτὴν ἀρωγὸν εἰς τὴν μέλλουσαν προάσπισιν καὶ ὑπεράσπισιν τῶν ἐθνικῶν δικαιωμάτων μας.

§17Ν. ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰ δυνατόν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ Ρουμανικοῦ Κράτους καὶ τῶν λοιπῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν προξενικὴ σύμβασις. Διότι, ὡς ἐνθυμοῦμαι, πρὸ τεσσάρων ἐτῶν, ὅτε ἤμην ἐκεῖ, αἱ ἁρμόδιαι Ρουμανικαὶ ἀρχαὶ ἰσχυρίζοντο, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπογραφῇ προξενικὴ σύμβασις μετὰ τῆς Ἑλλάδος, πρὶν ἢ συνυπογραφῇ τοιαύτη μετὰ τῶν ἄλλων Δυνάμεων. Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ.

§18Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ Ρουμανία ἔχει σύμβασιν τοιαύτην μόνον μετὰ τῆς Ἰταλίας, διεξάγει δὲ ἤδη διαπραγματεύσεις μετ’ ἄλλων Κρατῶν, ὡς καὶ μεθ’ ἡμῶν.

§19Δ. ΠΙΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστόν, ὅτι ἡ μετὰ τῆς Ρουμανίας σύμβασις, ὅσον συμφέρουσα εἶναι ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν εἰς τὸ Κράτος, ὅσον συμφέρουσα εἶναι ὑπὸ ἐμπορικὴν ἔποψιν, τόσον εἶναι καταστρεπτικὴ διὰ τὴν Θεσσαλίαν. Πρόκειται ἀκριβῶς περὶ τῶν σιτηρῶν. Ἔχει συμφέρον ἡ Ρουμανία νὰ εἰσάγῃ τὰ σιτηρὰ αὐτῆς εἰς Ἑλλάδα, τὸ μόνον προϊόν, τὸ ὁποῖον ἔχει. Μειοῦται ὁ δασμὸς σχεδὸν κατὰ μίαν δραχμὴν τὸ κοιλόν. Ὁ δασμὸς αὐτὸς θὰ πέσῃ εἰς βάρος τῶν Θεσσαλικῶν σιτηρῶν, ἂν ὄχι κατὰ τὸ ὅλον, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἥμισυ. Σήμερον ταῦτα πληρώνουσιν 9,72...

§20Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορά.

§21Δ. ΠΙΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον εἶναι ἀποκεκλεισμένα ἀπὸ τὰς ἄλλας ἀγοράς· εἶναι εἰς μεγαλειτέραν ἀπόστασιν, καὶ στοιχίζουσι περισσότερον, ἐνῷ τὰ Ρουμανικὰ εἶναι χειροτέρας ποιότητος, καὶ τοὐλάχιστον τὰ σιτηρὰ θὰ ἐκπέσωσι κατὰ ἡμίσειαν δραχμὴν κατὰ κοιλόν. Ὥστε αὐτὸ θὰ πέσῃ εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν τῆς Θεσσαλίας. Εἷς γεωργὸς ἐκ τῶν μετριωτέρων ἐν Θεσσαλίᾳ, ὁ ὁποῖος πωλεῖ 500 κοιλά, ζημιοῦται 250 δραχμάς· οἱ ἔχοντες 2,000 ἢ 2,500 κοιλὰ θὰ ζημιωθῶσι περισσότερον· δηλαδὴ ὁ φόρος τριπλασιάζεται καὶ τετραπλασιάζεται. Βεβαίως δὲν θὰ φέρω ἀντίρρησιν εἰς τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστόν, ὅτι μοιραίως φέρομεν καταστροφὴν εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ αὐτὸ ἂς τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιρρήσεως).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1901». (Γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς ά συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, τὸ νομοσχέδιον «περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1901»).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως ναυτικῆς λιθοκτίστου Δεξαμενῆς ἐν Σύρῳ», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§24Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὴν Βουλήν, ὅπως εὐαρεστουμένη λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασίν μου, καὶ δεχθῇ ν’ ἀπαλλαγῶσιν οἱ χωρικοὶ πάντες παντὸς δασμοῦ ἐπὶ τῶν λαχάνων καὶ ὀπωρικῶν, τόσον τῶν πωλουμένων εἰς τὴν πόλιν, ὅσον καὶ τῶν πεμπομένων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν παρὰ τῶν λαχανεμπόρων, τῶν κοινῶς λεγομένων μανάβιδων, Ἑρμουπόλεως.

§25Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, δύναται νὰ γείνῃ ἡ τροποποίησις.

§26Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Εὐχαριστῶ, κύριε Πρωθυπουργέ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει νέα τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καθ’ ἣν εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2 προστίθεται ἐδάφιον 3, ἔχον ὡς ἑξῆς: «καὶ 3) Οἱ ὅροι τῆς τε διαρκείας τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῆς ἐξαγορᾶς τῆς Δεξαμενῆς εἴτε ὑπὸ τοῦ δήμου Ἑρμουπόλεως, εἴτε ὑπὸ τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Σύρου.»

§28Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον τῆς δευτέρας παραγράφου λέγει, ὅτι διατηρεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ δικαίωμα τῆς ἀσκήσεως τῆς ἀστυνομικῆς ἐξουσίας ἐπὶ τῆς λειτουργίας καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς Δεξαμενῆς. Πρῶτον παρατηρῶ, ὅτι αἱ ἀστυνομικαὶ ἐξουσίαι τῶν λιμένων δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, καὶ καλὸν νὰ ἤμεθα σύμφωνοι πρὸς τὸν νόμον. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔχει καί τι, τὸ ὁποῖον εἶναι δύσληπτον· λέγει ὅτι «διατηρεῖται τὸ δικαίωμα τῆς ἀσκήσεως τῆς ἀστυνομικῆς ἐξουσίας ἐπὶ τῆς λειτουργίας καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς Δεξαμενῆς διὰ τῶν κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν μέτρων». Πλήν, ἀφοῦ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐθεώρησε καλὸν νὰ διατηρήσῃ εἰς ἑαυτὸν τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν, δὲν πρέπει νὰ περιορίζηται διὰ τοῦ ὅρου, ὁ ὁποῖος τίθεται ἐν τῷ νόμῳ. Καὶ πρῶτον, ποῖαι αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαί; Πῶς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἀνώτατος διοικητὴς καὶ ἐπόπτης, θὰ ὑποβάλληται εἰς τὴν κρίσιν τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «διὰ τῶν κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν μέτρων».

§29Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Κατὰ τὴν νέαν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 4 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἐκ τῆς ἐγγυήσεως ταύτης ποσὸν μὲν δραχμῶν 100,000 δύναται ν’ ἀναλάβῃ ὁ ἀνάδοχος μετὰ τὴν καταβολὴν δαπανῶν τριπλασίων τῆς κατατεθείσης ἐγγυήσεως διά τε τὴν ἐγκατάστασιν, τὴν κατασκευὴν καὶ τὰ εἰσαχθέντα ὑλικά, τὸ δ’ ὑπόλοιπον ἐκ δραχ. 50,000 ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς ἐκμεταλλεύσεως.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§31Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, § βʹ, δὲν ὁρίζεται προθεσμία, ἂν ἡ πρώτη δημοπρασία ἀποτύχῃ, ἐνῷ διὰ τὴν τρίτην ἐπανάληψιν ὁρίζεται.

§32Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναται νὰ προστεθῇ «ἐντὸς δύο μηνῶν» μετὰ τὴν λέξιν «πλειοδοσία».

§33Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄδικον εὑρίσκω πρὸς τούτοις, ἂν ἀποτύχωσιν ὅλαι αἱ δημοπρασίαι, ὁ ἐργολάβος νὰ χάνῃ οὐ μόνον τὰ ἔργα τὰ γενόμενα τῆς ἐγκαταστάσεως, ἀλλὰ καὶ τὰ ὑλικά. Τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον. Διὰ τίνα λόγον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος, εἴτε διότι δὲν εἶχε τὰ μέσα, εἴτε δι’ ἄλλους λόγους, δὲν ἠδυνήθη νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον, ἀφοῦ ἐζημιώθη, — διότι βεβαίως ἐξώδευσεν εἰς τὴν ἐγκατάστασιν, — νὰ χάνῃ καὶ τὰ ὑλικά του; Διατὶ αὐτὴ ἡ ποινή; Τοιοῦτος ὅρος θὰ ἀποτρέψῃ πιθανῶς πάντα, ὅστις ἤθελε νὰ προσέλθῃ εἰς διαγωνισμόν.

§34Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, παρακαλῶ νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, διότι ἐν αὐτῷ εὑρίσκω τὴν ἐγγύησιν, ὅτι ὁ ἐργολάβος θὰ σκεφθῇ πρὶν ἢ ὑποβάλῃ προτάσεις. Ὑποθέσατε, ὅτι δὲν ἔχει ἐγκατάστασιν· ἐὰν δὲν περιληφθῶσι τὰ ὑλικά, δὲν θὰ χάσῃ τίποτε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§36Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ τῶν ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ λέξεων «διὰ τοῦ ἑπομένου ἄρθρου 8» νὰ τεθῇ «διὰ τῶν ἑπομένων ἄρθρων».

§37Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἑπόμενον, παρατηρῶ δύο μεταβολὰς θεμελιώδεις. Τὸ ἔργον τῆς κατασκευῆς τῆς Δεξαμενῆς στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἐγγυήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ παράσχωσιν οἱ δῆμοι καὶ τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον. Ἐπ’ αὐτῶν στηρίζεται ὁ προσερχόμενος ἐργολάβος. Ὅταν λέγωμεν, ὅτι ἡ συνομολόγησις τῆς ἐγγυήσεως, ἡ ὑπογραφὴ τουτέστι τῆς συμβάσεως μεταξὺ τοῦ ἀναδόχου καὶ τῶν Ταμείων αὐτῶν ἐξήρτηται καὶ μετὰ τὴν κατακύρωσιν ἐκ τῆς θελήσεως τῶν προσφερόντων τὴν ἐγγύησιν, δὲν προσφέρομέν τι σπουδαῖον. Ἐκεῖνος, ὅστις θὰ προβῇ εἰς προσφορὰν, πρέπει νὰ ᾖναι βέβαιος, καὶ μάλιστα ἂν ᾖναι ἀλλοδαπὸς, ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἐτελείωσε μετὰ τὴν κατακύρωσιν. Πρέπει νὰ ᾖναι ἀσφαλὴς ἐκ τῶν Ταμείων, διότι κατόπιν δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ παρεμβάλουν ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας αὐτὸς δὲν δύναται νὰ δεχθῇ. Πρέπει νὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς τοὺς διαφόρους μειοδότας τὴν πεποίθησιν, ὅτι μετὰ τὴν κατακύρωσιν οὐδὲν ἔχουσι νὰ φοβηθῶσιν, ἐκτὸς ἂν ἤθελε διαφωνήσει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτε καὶ μετὰ τὴν κατακύρωσιν, ἂν γείνῃ ἄλλη προσφορὰ, δύναται νὰ θεωρήσῃ τὴν γενομένην δημοπρασίαν μὴ ὁριστικήν. Μὴ λοιπὸν λέγετε, ἂν μετὰ τὴν κατακύρωσιν δὲν ὑπογραφῇ ἐντὸς δύο μηνῶν, διότι δὲν εἶναι πρέπον. Δὲν πρέπει νὰ παρεμβάλωμεν τοιαῦτα προσκόμματα καὶ δυσκολίας.

§38Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σύμβασις περὶ ἐγγυήσεως δὲν δύναται νὰ γείνῃ παρὰ μετὰ τὴν κατακύρωσιν.

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποῖαι εἶναι αἱ ἀναγκαῖαι δαπάναι, αἵτινες θὰ ὁρισθῶσιν ἐν τῇ περὶ ἐγγυήσεως συμβάσει; Διατὶ αὗται νὰ μένουν μετέωροι, διὰ νὰ κανονισθῶσι κατόπιν; Πρέπει νὰ ὁρισθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων.

§40Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ νόμῳ δύν δύνανται νὰ ὁρισθῶσιν ἓν πρὸς ἓν τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἄλλως δὲν εἶναι καὶ πολλὰ, οὐδὲ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι χρειάζονται π. χ. δύο μηχανικοί, εἷς διευθυντὴς κλπ., περιορίζοντες τὴν ἐλευθερίαν τῆς λειτουργίας τοῦ ἔργου. Διὰ τοῦτο ὀρθῶς φέρεται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ κανονισμοῦ τῶν ἐξόδων κατὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως.

§41ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ θεωρῆται δύσκολον τὸ πρᾶγμα πρὸ τῆς δημοπρασίας, καὶ εὔκολον μετὰ τὴν δημοπρασίαν. Κατὰ τί ἡ δημοπρασία διευκολύνει τὸν καθορισμὸν τῶν ἐξόδων;

§42Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων τὰ ἔξοδα. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ἄρθρον 10 λύει τοῦτο, διότι θέλει συντελέσει εἰς τὴν εὕρεσιν καταλλήλου ἐργολάβου, ὅστις δὲν θέλει μείνει εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§43ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οἱ εἰδικοὶ δύνανται νὰ δώσωσι πᾶσαν πληροφορίαν. Ἐγὼ ἐπιμένω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξαρτᾶται μετὰ τὴν κατακύρωσιν ἡ ἐκ μόνης τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ τελειωτικὸν τῆς δημοπρασίας. Τοιοῦτον δικαίωμα δὲν πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον. Ἅπαξ τις προσφέρῃ ἐν μειοδοτικῇ δημοπρασίᾳ καλλιτέραν προσφορὰν, πρέπει νὰ θεωρῆται ὡς δικαιούμενος νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τῆς νέας τροπολογίας του προτείνει τὰς ἑξῆς τροποποιήσεις: Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου 1 τοῦ ἄρθρου 8, μετὰ τὴν φράσιν «10%» προστίθεται ἡ φράσις «ἐπὶ τῶν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰσπραττομένων φόρων», ἀπαλείφεται δὲ ἡ λέξις «δήμου». Ἐν τῷ ἐδαφίῳ 2, μετὰ τὴν λέξιν «ἐμπορευμάτων» νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «ἐν ἀνάγκῃ καί». Ἐν τῷ ἐδαφ. 3, μετὰ τὴν λέξιν «ὠνίων» τίθεται ὁ σύνδεσμος «καὶ», ἡ δὲ φράσις «καὶ βιομηχανικῶν προϊόντων» ἀντικαθίσταται οὕτως: «ἐξαιρουμένων τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων τῶν ἐν Ἑρμουπόλει καὶ Σύρῳ ἐργοστασίων».

§45Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, συμφώνως μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου, νὰ προστεθῶσιν ἐν τῇ τροπολογίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μετὰ τὰς λέξεις «ἐξαιρουμένων τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων τῶν ἐν Ἑρμουπόλει καὶ Σύρῳ ἐργοστασίων» αἱ λέξεις «καὶ τῶν κηπουρικῶν προϊόντων». Περὶ ἐξαγωγῆς ἐκ τοῦ δήμου Σύρου δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος.

§46Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§47Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνόησα τὸ ἄρθρον αὐτό. Παρακαλῶ νὰ τὸ ἐξηγήσωμεν.

§48Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα, οὕτως ἐξαιροῦνται καὶ τὰ λαχανικά.

§49Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. «Παντὸς δασμοῦ». Παρακαλῶ νὰ τεθῇ ἡ φράσις αὕτη.

§50Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ ἰδέα μου εἶναι, ὅτι θὰ ἐξαιρεθῶσι παντὸς δασμοῦ.

§51Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Εὐχαριστῶ, κύριε Πρόεδρε.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται) Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 ὑπάρχει νέα τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καθ’ ἣν ἐν τῷ τετάρτῳ στίχῳ, μετὰ τὴν λέξιν «ἐπιτροπῆς», προστίθεται ἡ φράσις «καὶ μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἑρμουπόλεως».

§53Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι περιττὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ τεθῇ αὐτὸ, διότι οἱ νόμοι, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θ’ ἀποφανθῇ ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ, ὁρίζουσι πολὺ εὐρύτερον καὶ ἀσφαλέστερον τὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, διότι ἀπαιτοῦσι «τῶν ἁρμοδίων Δημοτικῶν Συμβουλίων» τὴν γνώμην, πρὸς δὲ καὶ Διάταγμα μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου...

§54Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πολὺ ὀρθὴ ἡ παρατήρησις.

§55ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. .. ἐνῷ ἤδη περιορίζεται ἡ ἐγγύησις, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται οὔτε ὅλων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, οὔτε τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἡ ἀπόφασις.

§56Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα. Εἶναι ὀρθόν.

§57ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πλὴν παρατηρῶ τοῦτο. Λέγετε: «ἐπὶ δὲ τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ τῶν ἐκ τῆς ἡμεδαπῆς εἰσαγομένων μέχρι 3%». Ποῖος εἶναι ὁ δημοτικὸς αὐτὸς δασμός, καὶ λέγετε «μέχρι 3% ἐπὶ τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ»; Ἐννοεῖτε ἐπὶ τοῦ εἰσπραττομένου δημοτικοῦ δασμοῦ 3%;

§58Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§59ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί ὅμως εἶναι αὐτό; Καὶ τοῦ ἐλαχίστου μικρότερον.

§60Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ εἰσπραττόμενος δασμὸς εἶναι 125,000 δραχμαί.

§61ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν 3% ἐπὶ τῶν 125,000 εἶναι 3,750 δραχμαί.

§62Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§63ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦτο μόνον;

§64Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται). Κατὰ τὴν νέαν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 10, στίχῳ πρώτῳ, μετὰ τὴν λέξιν «μεταξὺ» τίθεται ὁ σύνδεσμος «μὲν», ἐν τέλει δὲ τῆς παραγράφου ταύτης προστίθεται ἡ φράσις: «μεταξὺ δὲ τῶν ἐγγυητῶν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.»

§66Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸς τῷ «καταργοῦνται», ἐν τῷ δευτέρῳ στίχῳ τοῦ ἄρθρου, νὰ προστεθῇ καὶ τοῦτο: «ἢ περιορίζονται»· διότι πιθανὸν νὰ μὴ καταργηθῶσιν, ἀλλὰ νὰ περιορισθῶσι. Διατὶ μόνον κατάργησις;

§67Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ αὐτὸ ὀρθόν. Νὰ προστεθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Δεληγεώργη προταθείσης προσθήκης). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐνταῦθα ὑπάρχει νέα τροπολογία τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, καθ’ ἣν ἡ τελευταία λέξις τοῦ ἄρθρου «αὐτοῦ» ἀντικαθίσταται διὰ τῆς φράσεως «τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Σύρου».

§69Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ πλεονάσματα, παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, νὰ στέρξῃ νὰ διατίθηται πρὸς κατασκευὴν λιμενικῶν ἔργων, διότι, ὡς ἐκανονίσθησαν σήμερον τὰ τῶν χρεῶν τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐκανονίσθησαν καλῶς καὶ ὠφελίμως.

§70Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦτο εἶναι ὀρθότερον.

§71Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Ἀντὶ «πρὸς ἀπόσβεσιν τῶν χρεῶν αὐτοῦ» νὰ τεθῇ «πρὸς ἐκτέλεσιν λιμενικῶν ἔργων».

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται). Ἐδῶ τροποποιεῖται τὸ ἄρθρον διὰ τῆς νέας τροπολογίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀντικαθισταμένης τῆς βʹ παραγράφου διὰ τῆς ἑξῆς: «Ἡ δημοπρασία γενήσεται ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς προκηρύξεως ἐνώπιον ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ὑπὸ τοῦ Διευθυντοῦ τῶν δημοσίων ἔργων, ὡς προέδρου, καὶ δύο ἄλλων εἰδημόνων, ὁριζομένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· κατακυροῦται δὲ τὸ ἔργον εἰς τὸν μειοδοτήσαντα, ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.»

§73Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκτὸς τῆς τροπολογίας ταύτης, νὰ διαγραφῶσιν ἐκ τῆς τρίτης παραγράφου αἱ λέξεις «Μόνον δ’ ἐν περιπτώσει μὴ παροχῆς ἐντὸς τῶν δύο τούτων μηνῶν τῆς δοτέας τῷ ἀναδόχῳ ἐγγυήσεως, ἀπαλλάσσεται οὗτος πάσης ἐκ τῆς κατακυρώσεως ὑποχρεώσεως».

§74Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, αἱ δημοπρασίαι αὗται δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκτείνωνται καὶ ἐκτὸς τοῦ Βασιλείου;

§75Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐμποδίζει τοῦτο τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Τοῦτο πράττομεν ἄνευ νόμου, ὅταν πρόκηται περὶ σπουδαίου ἔργου. Δὲν ἔχομεν καμμίαν διάταξιν, ἡ ὁποία ν’ ἀπαγορεύῃ τοῦτο. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸν ἄρθρον 12, ὡς ἐτροποποιήθη).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται). Τὸ ἄρθρον τοῦτο τροποποιεῖται διὰ τῆς νέας τροπολογίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὡς ἑξῆς: «Ὁ ἀνάδοχος τῆς ἐπιχειρήσεως δικαιοῦται, ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μεταβιβάσῃ εἰς Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν τὰ ἐκ τῆς παραχωρήσεως δικαιώματα αὐτοῦ, ἢ νὰ ἱδρύσῃ αὐτὸς Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§77Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «καὶ πᾶς διάδοχος τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ.»

§78Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται). Τὸ ἄρθρον τοῦτο τροποποιεῖται διὰ τῆς νέας τροπολογίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὡς ἑξῆς: «Ὁ νόμος ͵ΒΦΜΖʹ τοῦ ἔτους 1898 περὶ κατασκευῆς Δεξαμενῆς ἐν Σύρῳ καταργεῖται.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Α. Βιτάλης.

§80Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου συνάδελφος κ. Βοκοτόπουλος εἶπεν, ὅτι ἡ τοποθεσία «Πηδάλι» ἔχει ὁρισθῆ παρὰ τοῦ Ριβαμπέλα, καὶ ἀπεκρούσθη ἡ τοῦ Νεωρίου. Τοῦτο δὲν τὸ γνωρίζω. Ἐγὼ ἔλαβα ἐντολὴν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι καὶ ἐπιτροπὴ ἐξ ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ μετέβη εἰς Σῦρον, καὶ ἐξέλεξε διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς Δεξαμενῆς τὴν θέσιν «Νεώριον», καὶ ὁ μηχανικὸς Bandin, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν ἀποβάθραν τοῦ Μηχανουργείου τῶν ἐργοστασίων τῶν κυρίων Λαδοπούλου καὶ Βαφειαδάκη, μετέβη καὶ ἔκαμε σοβαρωτάτην μελέτην, ἐξήτασε δὲ καὶ τὸ ζήτημα, καὶ ἀνεκάλυψεν, ὅτι εἰς τὴν θέσιν «Πηδάλι», ὅπου πρόκειται σήμερον νὰ γείνῃ Δεξαμενή, ὑπάρχουσιν ὕφαλοι, διὰ τὴν καταστροφὴν τῶν ὁποίων ἀπαιτοῦνται τόσαι δαπάναι, ὥστε ἴσως ὑπερβῶσι καὶ τὰς 600,000 δραχμὰς, ἃς ὁ Ριβαμπέλλα δὲν ὑπελόγισεν. Ἐκτὸς δὲ τοῦ μηχανικοῦ Bandin, ἐκτὸς τῆς ἐπιτροπῆς ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, τὴν ὁποίαν ἔστειλεν ἡ Κυβέρνησις τῇ προτάσει τοῦ τότε Δημάρχου μακαρίτου Βαφειαδάκη, καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Σκουλούδης, ὅτε ἦτο ἐν τῇ ἀρχῇ, εἶχε προσκαλέσει καὶ ἕτερον μηχανικὸν, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ κάμῃ σύμβασιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς Δεξαμενῆς. Ἀφοῦ λοιπὸν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἡ νῆσος μὲ τόσα βάρη, φόρους οἰκοδομῶν, προσθέτους φόρους ἐπὶ τῶν διαφόρων ἀντικειμένων τοῦ ἐμπορίου, — ὅπερ, ὡς ἐδήλωσα ὑμῖν, θέλει ἀποκλεισθῆ παντὸς συναγωνισμοῦ, — νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ὁ ὅρος, ὅπως ὁρισθῶσι καὶ τὰ δύο μέρη, ἐντὸς δὲ τριμήνου προθεσμίας νὰ προσκληθῇ μηχανικὸς, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἀποφανθῇ, ὅτι ἡ θέσις τῶν Μηχανουργείων δὲν εἶναι κατάλληλος, τότε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατασκευὴ εἰς τὸ ἄλλο μέρος, τὸ «Πηδάλι», διότι οἱ ἔχοντες τὸ Μηχανουργεῖον ἔχουσι δαπανήσει τόσα πολλὰ, ὥστε εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμωσι δευτέραν Δεξαμενήν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νῦν περὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ Νεωρίου, διότι οὗτοι, δαπανήσαντες μέχρι τοῦδε περὶ τὸ ἑκατομμύριον, εἰς οὐδὲν λογίζονται τὸ ἐπὶ πλέον ἀπαιτηθησόμενον μικρὸν σχετικῶς ποσὸν πρὸς κατασκευὴν ἰδικῆς των Δεξαμενῆς, ἥτις ἄλλως τε ὑπὸ τὴν ἄμεσον αὐτῶν ἐπίβλεψιν θέλει συντελεσθῆ λίαν οἰκονομικῶς. Διὰ τῆς μικροτέρας ἑπομένως τιμῆς, τὴν ὁποίαν θὰ κανονίσωσι διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν πλοίων, θὰ ἦναι ἀδύνατον ἡ ἄλλη Δεξαμενὴ, ἡ εἰς θέσιν «Πηδάλι», νὰ συναγωνισθῇ, διότι αὕτη θὰ ἔχῃ πολλοὺς ὑπαλλήλους, μὲ πολυτελεῖς μισθοὺς, οἵτινες θ’ ἀπορροφῶσι τὰ μικρὰ κέρδη· ὥστε ὁ μὲν δῆμος καὶ τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ πληρώνωσι φόρους, καὶ νὰ ζημιῶται ὁ πτωχὸς λαὸς, ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τοῦ ὁποίου θὰ λαμβάνωνται οἱ φόροι, οἱ δὲ ἰδιοκτῆται τοῦ Νεωρίου δὲν θὰ ἐξοδεύωσι τίποτε, διότι τοὺς τόκους τῶν χρημάτων των θὰ λαμβάνωσιν ἐκ τῆς πελατείας, τὴν ὁποίαν ἀπὸ σήμερον ἔχουσιν. Ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βοκοτόπουλος εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται δαπάνη διὰ τὰ οἰκόπεδα, ἅτινα εἶναι εἰς θέσιν «Πηδάλι». Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι τὰ οἰκόπεδα ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς τὸν ἐξάδελφόν μου κ. Α. Πειρὲτ, ὁ ὁποῖος φυσικῶς θ’ ἀναμένῃ νὰ πληρωθῇ ὅσα ὁ νόμος κελεύει — καὶ θὰ πληρωθῇ, διότι εἶναι ὑπήκοος Γάλλος...

§81Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ πληρωθῇ, ἐὰν ἔχῃ δίκαιον.

§82Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Βεβαίως ἔχει δίκκιον, διότι εἶναι ἰδιοκτήτης. Ἀνεξαρτήτως τούτου, εἶπεν ὁ κ. Βοκοτόπουλος, ὅτι ἡ ὁδὸς μέχρι Πηδάλι εἶναι εὐκολωτάτη, διότι εἶναι παραλιακή. Ἀπαντῶ, ὅτι εἶναι μὲν παραλιακὴ, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ ἐκβράχυνσις τόσον σπουδαία, ὥστε σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὐδὲ 100 χιλιάδες δραχμαὶ δὲν θὰ ἀρκέσωσι δι’ αὐτήν.

§83Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Πῶς ἦλθε τοιοῦτο νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν ἄνευ προμελέτης;

§84Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὑπάρχουσι μελέται, τὰς ὁποίας ἐπανειλημμένως ἐζήτησα, κύριε Ρικάκη, καὶ δὲν τὰς ἐπαρουσίασεν ἡ Κυβέρνησις.

§85Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Πῶς λοιπὸν θὰ ψηφίσωμεν ἐδῶ τοιαῦτα πράγματα;

§86Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ τὸ καθῆκόν μου ἔκαμα. Ἂς τεθῇ λοιπὸν, ἐὰν θέλητε, μετὰ τὴν λέξιν «Πηδάλι» ἡ λέξις «ἢ Νεώριον», ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι ἐντὸς τριῶν μηνῶν θὰ ἦναι ἕτοιμα τὰ σχέδια διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς Δεξαμενῆς, ἐὰν συμφέρῃ οἰκονομικῶς ἡ κατασκευὴ αὐτῆς εἰς θέσιν Νεώριον. Ἄλλος λόγος, Κύριοι, τὸν ὁποῖον ἐκτὸς ἐμοῦ ἐπανέλαβε καὶ ὁ κ. Λυμπερόπουλος, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἀνέμου, ὅστις προσβάλλει τὴν θέσιν «Πηδάλι». Ἰδοὺ, Κύριοι, πῶς εἶναι ὁ λιμὴν τῆς Σύρου (δεικνύει διὰ τῆς χειρός). Ἡ Δεξαμενὴ θὰ γείνῃ ἐδῶ. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ εἰς τὴν θέσιν Πηδάλι ἄνευ λιμενοβραχίονος; (Ὁ κ. Βοκοτόπουλος μειδιᾷ). Μὴ σοῦ φαίνεται ἀστεῖον, κύριε συνάδελφε, διότι θὰ ἀπαιτηθῇ δαπάνη 400,000 δραχμῶν, διὰ νὰ γείνῃ ἐκεῖ αὐτὸς ὁ λιμενοβραχίων.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί προτείνετε, κύριε Βιτάλη;

§88Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Νὰ τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἢ νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «ἢ Νεώριον».

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα, κατὰ τὸν Κανονισμόν, διότι ἐψηφίσθησαν ἤδη τὰ ἄρθρα. (Ἀναγινώσκει τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 42 τοῦ Κανονισμοῦ).

§90Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Γραμματικὴ παρατήρησις εἶναι αὕτη. Ἄλλως τε τὰς τροποποιήσεις ζητῶ ἀπὸ ἡμερῶν, καὶ οὐχὶ τὸ πρῶτον ἤδη.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἓν ἐκ τῶν δύο λοιπόν· ἢ θὰ ζητήσητε νὰ ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἢ θ’ ἀφήσητε νὰ ψηφισθῇ.

§92Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Αἱ τροποποιήσεις, ἃς φέρω, δὲν εἶναι κατὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς τῆς Δεξαμενῆς, διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ὁποίας ἐπὶ τοσοῦτον ἐμόχθησα, ἀλλὰ σκοποῦσι τὸ ὅσον ἔνεστι κοινωφελὲς καὶ σκόπιμον τοῦ ἔργου. Ὀφείλω ὅμως καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ, ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης ἐπιμονῆς τῶν ἁρμοδίων καταδικάζεται ὁ λαὸς τῆς νήσου Σύρου νὰ πληρώνῃ φόρους ἐπὶ γενεὰς γενεῶν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§94Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἄν ἦναι δυνατόν, νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν ἀμπέλων καὶ τὰ ἐκπαιδευτικά.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ φθάσωμεν καὶ ἐκεῖ. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 2 καὶ 7 τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΘʹ τῆς 30 Μαΐου 1900», ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις νόμου αὕτη, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπὲρ τοῦ λιμένος Βόλου λιμενικῆς φορολογίας καὶ ἐπὶ τοῦ δήμου Νηλείας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§97Α. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου παρακαλῶ νὰ προστεθῶσιν εἰς τὰ προϊόντα τοῦ Πηλίου καὶ τὰ γεώμηλα.

§98Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν μετὰ τὴν ἐν τῷ τρίτῳ στίχῳ τῆς δευτέρας παραγράφου λέξιν «ὀπῶραι» προστίθεται ἡ λέξις «γεώμηλα». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν ἀμπέλων τῆς χρήσεως τοῦ 1900 τῶν ἀμπελοκτημόνων, ὧν ἡ παραγωγὴ κατεστράφη ἐκ τοῦ περονοσπόρου». Ὁ κ. Γ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§101Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ἂν δὲν ἔχῃ δυσκολίαν, νὰ ψηφίσῃ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον, νὰ γείνῃ δὲ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ὅτε θὰ ἦναι παρὼν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§102Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀντιφρονῶ πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ παρατηρῶ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει πρόνοιαν μόνον ὑπὲρ ὡρισμένης τάξεως ἀμπελοκτημόνων, ἐνῷ ὁ λόγος ὁ ὑπαγορεύσας τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἡ ἀναγνώρισις τοῦ ἀδίκου, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς ἀμπελοκτήμονας μὴ ἀποκομίσαντας ἐκ τῆς παραγωγῆς οὐδὲ τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας, καὶ ἐν τούτοις ὑποχρεουμένους νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον. Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀκριβές, τότε διατὶ μόνον ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔπαθον ἐκ τοῦ περονοσπόρου ν’ ἀπαλλαχθῶσι τοῦ φόρου διὰ τοῦ νόμου, καὶ οὐχὶ καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔπαθον ἐξ ἄλλων οἱωνδήποτε καιρικῶν περιστάσεων; Διὰ τοῦτο ὑπάρχει ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁμὰς Βουλευτῶν, συμπολιτευομένων τε καὶ ἀντιπολιτευομένων, ὑπέβαλε, καὶ παρακαλῶ, ἵνα ἐν τῇ καταρτίσει τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον ἀναγραφῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως συζητηθῶσιν ἀμφότερα ὁμοῦ.

§103Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω δυσκολίαν πρὸς τοῦτο, διότι βεβαίως οἱ κύριοι Βουλευταὶ δύνανται νὰ φέρωσι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ὡς τροποποίησιν τοῦ νῦν συζητουμένου.

§104Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§105ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησεν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, νὰ ἐπιφυλαχθῶσι δὲ οἱ θέλοντες νὰ συζητήσωσι νὰ πράξωσι τοῦτο κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν, βεβαίως δύναται νὰ γείνῃ τοῦτο σήμερον διὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὡς ἀρχὴ δὲν πρέπει νὰ καθιερωθῇ· δὲν πρέπει δηλαδὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ τοιοῦτον σύστημα καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων...

§106Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Συμφωνῶ μεθ’ ὑμῶν, ὅτι ὡς ἀρχὴ δὲν πρέπει νὰ καθιερωθῇ αὐτό, καὶ διὰ τοῦτο ἀνέφερα ὡς λόγον ἐξαιρετικὸν τὴν ἀπουσίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§107ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. .. Διότι ἀκριβῶς ἐν τῇ πρώτῃ συζητήσει πρέπει νὰ γίνηται ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων εὐρεῖα συζήτησις, διὰ νὰ διαφωτίζωνται οἱ Βουλευταί, καὶ νὰ ζητῶνται πληροφορίαι διὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην συζήτησιν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν αἰτίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιρρήσεως).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΦΜʹ τῆς 21 Μαρτίου 1898 περὶ διαθέσεως πιστώσεως δραχμῶν 7.500,000 διὰ διαφόρους χορηγίας εἰς παλινοστοῦντας καὶ ἄλλους ἀπόρους Θεσσαλούς». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας δραχμῶν 3,000,000 εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου».

§111Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ αὐτὸ, κύριε Πρόεδρε.

§112Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει σπουδαιότητα, ὅπως παρέστησα, ὅτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τοὺς ἔχοντας ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ τὰς διατυπώσωσιν, ὅπως ἀκούσωμεν αὐτὰς, καὶ δυνηθῶμεν ν’ ἀπαντήσωμεν εἰς τὰς ἀντιρρήσεις ταύτας. Διὰ τῆς ἀναβολῆς οὐδὲν ἐπιτυγχάνομεν. Αὔριον θὰ ἔλθῃ πάλιν εἰς συζήτησιν, καὶ θὰ ἤμεθα πρὸ τῆς ἰδίας καταστάσεως.

§113Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§114ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ προσαγάγῃ μερικὰς πληροφορίας, περὶ ὧν καταθέτω σημείωσιν. Ζητῶ νὰ κατατεθῇ ἀκριβὴς κατάλογος τῶν ὀφειλῶν τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου, περιέχων: 1) τὴν χρονολογίαν τῆς συνομολογήσεως ἑκάστου χρέους καὶ τοῦ βεβαιοῦντος αὐτὸ ἐγγράφου. 2) Τὴν αἰτίαν τοῦ χρέους τούτου καὶ τὸν τύπον αὐτῆς, ἢ τὸ εἶδος τοῦ ἐγγράφου τῆς ὀφειλῆς. 3) Τὸ ὄνομα τοῦ δανειστοῦ καὶ τὴν ἐποχὴν τοῦ δανείου, καὶ τὸν λόγον, δι’ ὃν τὸ δάνειον ἐγένετο. Θέλομεν νὰ γνωρίζωμεν τὸ κινητὸν χρέος τῆς Ἑταιρείας.

§115Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§116Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Ἀφοῦ πρόκειται νὰ κατατεθῶσιν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ κ. Ποταμιᾶνος, καὶ πρόκειται νὰ σχηματισθῇ πεποίθησις, ἂν ὄντως διὰ τῆς συνδρομῆς ταύτης πρόκειται νὰ σωθῇ ἡ Ἑταιρεία, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν αὔριον.

§117Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Πρωθυπουργός). (Ὅρα Παράρτημα).

§118Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§119Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ μοὶ λύσητε τὴν ἑξῆς ἀπορίαν. Εἴπετε, ὅτι ἐν δημοπρασίᾳ θὰ κατορθωθῇ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἀνώτερον ποσόν, τὸ ποσὸν τὸ ἀνάλογον πρὸς τὸ ὑποτιθέμενον κέρδος τῆς Ἑταιρείας ταύτης. Ἀλλὰ λησμονεῖτε ἓν πρᾶγμα, ὅτι σήμερον ἔχετε Ἑταιρείαν μὴ λαμβάνουσαν τίποτε ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτῆς. Πρέπει δὲ νὰ προσθέσητε εἰς τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς σήμερον γενομένους, ὅπως μάθωμεν, ἐὰν ἡ γραμμὴ εἶναι γόνιμος ἢ ἄγονος, καὶ τοὺς τόκους τοῦ νέου κεφαλαίου, διότι δὲν πιστεύω νὰ ὑποθέσητε, ὅτι θὰ εὑρεθῇ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία νὰ σχηματισθῇ ἄνευ βεβαιότητος, ὅτι τὸ κεφάλαιον αὐτῆς θὰ ἔχῃ τόκον. Σήμερον τὸ κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας δὲν λαμβάνει τόκον, σήμερον μόλις καλύπτονται μόνον τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ οἱ τόκοι τῶν δανείων· ἐὰν ὅμως ζητήσητε νὰ εὑρεθῇ νέος ἀγοραστής, πρέπει νὰ προσθέσητε εἰς τοὺς τόκους τῶν δανείων καὶ τοὺς τόκους τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον θέλει χρησιμεύσει πρὸς ἀγορὰν τῆς γραμμῆς. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅπως ὑπέθεσεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὅτι θέλει εὑρεθῆ τις, ὁ ὁποῖος θέλει δώσει ποσὸν ἀνώτερον τοῦ ποσοῦ τῶν ὑφισταμένων δανείων, βεβαίως ὁ τοιοῦτος θὰ ζητήσῃ νὰ λάβῃ τὸν τόκον τοῦ ποσοῦ τοῦ παριστάνοντος τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ ποσοῦ τῶν δανείων καὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἤθελε δώσει πρὸς ἀγορὰν τοῦ σιδηροδρόμου... Ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα, ἢ ὄχι;

§120Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§121Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι λογικόν.

§122Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§123Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω.

§124ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὸν λόγον.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δούνης ἔχει σειρὰν τώρα.

§126Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Ἐγὼ ἔχω, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος θέλει νὰ ζητήσῃ πληροφορίας τινάς, ἂς ζητήσῃ.

§127Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Μίαν πληροφορίαν μόνον.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον, κύριε Δούνη.

§129Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐζήτησα ἐγὼ πρῶτος.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ὁ κ. Δούνης.

§131Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὁ κ. Δούνης παρεχώρησεν εἰς ἐμέ.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δικαίωμά του. Ἢ θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κύριος Δούνης, ἢ μετὰ τὸν κύριον Δούνην θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κύριος Ποταμιᾶνος, ὁ ὁποῖος ἔχει σειράν.

§133Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Θ’ ἀπασχολήσω κατόπιν περισσότερον τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον ἐκ τῶν πρώτων.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐδῶ δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος.

§135Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἔπρεπε νὰ ἦμαι.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κύριε Δούνη.

§137Κ. ΔΟΥΝΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§138ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ συζήτησις αὕτη μὲ ἀναγκάζει νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ὑποβάλω μίαν ἐρώτησιν. Ἀνάγκη νὰ εἴπω κατὰ πρῶτον, ὅτι ἐγὼ τοιαύτας ὑπονοίας, οἷαι ἐξεφράσθησαν, οὐδέποτε συνέλαβα. Θέλω μόνον διὰ τῆς ἐρωτήσεώς μου νὰ διαγνώσω τὴν ἔννοιαν τοῦ χορηγήματος. Ἐκ τῆς φύσεως τῶν δανείων τῆς Ἑταιρείας, ἐκ τῆς χρονολογίας αὐτῶν καὶ ἐκ τοῦ εἴδους τῶν δανειστῶν αὐτῆς θέλω νὰ μάθω τὴν ὠφέλειαν, ἣν θὰ παράσχῃ τῇ Ἑταιρείᾳ τὸ χορήγημα, ἢ τὸ μάταιον τῆς χορηγίας αὐτοῦ. Ἐγὼ οὐδέποτε ἀντετάχθην κατὰ μέτρων τεινόντων εἰς τὴν συντήρησιν τῆς συγκοινωνίας, δὲν ἔχω δὲ λόγους νὰ μὴ ὑποστηρίξω τὴν Ἑταιρείαν, εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς ὁποίας καὶ τὴν ἀκριβῆ ἐργασίαν τοῦ Διοικητικοῦ αὐτῆς Συμβουλίου καὶ τοῦ διευθυντοῦ αὐτῆς ἔχω πληρεστάτην ἐμπιστοσύνην. Ὅτι μὲ ἀπασχολεῖ εἶναι, ἂν τὸ μέτρον, ὅπερ προτείνει τὸ Ὑπουργεῖον, εἶναι σκόπιμον πρὸς σωτηρίαν τῆς Ἑταιρείας, καὶ ἂν ἡ Ἑταιρεία δι’ αὐτοῦ θ’ ἀντιμετωπίσῃ ὅλους τοὺς ἐπικειμένους κινδύνους. Ὁμολογῶ, ὅτι πρὸς τὴν λυσιτέλειαν τοῦ μέτρου δυσπιστῶ, καὶ φρονῶ, ὅτι μετὰ τριετίαν ἡ Ἑταιρεία θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν αὐτὴν, ἂν μὴ καὶ χείρονα θέσιν, διότι θ’ αὐξήσωσιν αἱ ἄγονοι γραμμαὶ, θ’ αὐξήσωσι καὶ τὰ δάνεια, καὶ θὰ καταστήσωσι τὴν θέσιν της δυσχερεστέραν. Ἀφοῦ εἶναι ἀνάγκη σήμερον, ἃς λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἓν μέτρον προσωρινὸν δι’ ἓν ἔτος, ἂς μελετήσῃ τὸ βιώσιμον τῆς Ἑταιρείας, καὶ τότε ἂς προβῇ εἰς ὁριστικώτερα μέτρα. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ὑπάρχει ἀνάγκη τῶν πληροφοριῶν, ἃς ἐγγράφως ζητῶ, ἵνα γνωρίσωμεν κάλλιον τὰ αἴτια, ἅτινα ἐπήνεγκον τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῆς Ἑταιρείας. Πρέπει ὡσαύτως νὰ μελετήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τὰ κατὰ τὸ τροχαῖον ὑλικὸν καὶ τὰς ἀκινήτους κτήσεις τῆς Ἑταιρείας, ἵνα σχηματίσῃ ἀρτιωτέραν γνώμην. Οὐχ ἧττον πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπόφασις παρὰ τῶν μετόχων, διότι θὰ ἴδωμεν, ἂν ἡ περιουσία αὐτῆς ἀρκεῖ, ἵνα πληρωθῶσιν οἱ ἔχοντες ἐνυπόθηκα δάνεια, ἢ δὲν ἀρκεῖ αὕτη, καὶ ἂν κατ’ ἀκολουθίαν ἀπομένει περιουσία παρέχουσα παρηγορίαν τινὰ, ὅτι αἱ μετοχαὶ αὐτῆς δὲν εἶναι ἄνευ ἀξίας. Ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, ὅτι διὰ τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων σῴζει ὅλα, καὶ Ἑταιρείαν καὶ δανειστὰς καὶ μετόχους. Ἐγὼ δὲν ἀποκρύπτω, ὅτι δὲν θεωρῶ ταῦτα δυνατά. Θὰ ἐπροτίμων νὰ ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν ἡ Κυβέρνησις, ἵνα μετὰ τὴν δύσιν ἑνὸς ἑκατομμυρίου δύναται νὰ μὴ δώσῃ τὰ ἕτερα δύο, ἐὰν μάθῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ σωθῇ ἡ Ἑταιρεία μὲ τοιαῦτα μπαλώματα. Τοῦτον ἔχουσι τὸν σκοπὸν αἱ ἐρωτήσεις μου, καὶ ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν προσαχθῶσιν αἱ πληροφορίαι τοῦ Ὑπουργείου, νὰ φέρω καὶ πάλιν τὸν λόγον.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαμπρυνίδης ἔχει τὸν λόγον.

§140ΜΙΧ. ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Οὐχὶ τὸ πρῶτον, κύριοι Βουλευταὶ, τὸ Κράτος ἦλθεν ἀρωγὸν πρὸς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου. Πρὸ δεκατεσσάρων περίπου ἐτῶν εἰς παρομοίας ταῖς σημεριναῖς ἡ Ἑταιρεία αὕτη περιέστη δυσχερείας. Εἶχε τότε κατασκευάσει τὰς γραμμὰς ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Ναυπλίου καὶ ἀπὸ Κορίνθου μέχρις Αἰγίου, ὑπελείπετο δὲ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀρχικῆς παραχωρήσεως ἡ ἀπὸ Αἰγίου μέχρι Πατρῶν γραμμὴ, ἐκ τεσσαράκοντα περίπου χιλιομέτρων, ὅτε ἐδήλωσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι κατέστη ἀνεπαρκὴς, ἐξαντληθέντων τελείως τῶν πόρων αὐτῆς, καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐκ λιρῶν 286,000 συνωμολογημένου ἐξωτερικοῦ δανείου μετὰ τῶν ἐν Λονδίνῳ R. Raphäel et Sons ἐπὶ ὑποθήκῃ τῶν τε κατασκευασθεισῶν καὶ τῶν ὑπὸ κατασκευὴν γραμμῶν. Ἐνῷ δὲ εἶχεν ἐξαντλήσει τὸ κεφάλαιον αὐτῆς καὶ αὐτὸ τὸ δάνειον, ἡ συμπλήρωσις τοῦ ὅλου ἔργου δὲν εἶχεν ἐπιτευχθῆ. Τὸν λόγον τούτου σᾶς ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παραστήσας ὑμῖν, ὅτι εἰς τὴν δυσχέρειαν ταύτην περιῆλθε τότε ἡ Ἑταιρεία, διότι δὲν εἶχε κατορθώσει, ἢ ἐν μέρει μόνον, νὰ καλύψῃ τὸ μετοχικὸν αὐτῆς κεφάλαιον. Τὸ Κράτος τότε ἐνόμισεν ἐπιβαλλόμενον αὐτῷ νὰ ἐγγυηθῇ δάνειον ἐκ δραχμῶν 1,800,000, τὸ ὁποῖον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐχορήγησεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ὅλης γραμμῆς. Οὕτως ἐχορηγήθη τότε τὸ δάνειον, καὶ κατεσκευάσθη ὁ μέχρι Πατρῶν σιδηρόδρομος. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ δάνειον τοῦτο μείζονας ἢ νῦν διέτρεχε τὸ Κράτος κινδύνους· διότι, ἂν ἡ γραμμὴ δὲν συνεπληροῦτο μέχρι Πατρῶν, τὸ Κράτος θὰ κατέβαλλεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὸ ἐγγυηθὲν ποσὸν, καθόσον ἡ ἡμιτελὴς ἀπομένουσα γραμμὴ, ἐκποιουμένη ἀναγκαστικῶς, μόλις θὰ ἐξήρκει εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐνυποθήκου δανειστοῦ. Συντελεσθείσης τῆς μέχρι Πατρῶν γραμμῆς, ἡ Ἑταιρεία ἐνόμισε συμφέρον ἑαυτῇ νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὴν προέκτασιν αὐτῆς μέχρι Πύργου, καὶ πρὸς τοῦτο συνωμολόγησε τὸ δεύτερον δάνειον μετὰ τῶν αὐτῶν R. Raphäel et Sons ἐκ λιρῶν 240,000, ἐπὶ δευτέρᾳ ὑποθήκῃ τῆς μέχρι Πατρῶν γραμμῆς, καὶ πρώτῃ τῆς ἐκ Πατρῶν μέχρι Πύργου, ἐξοφλήσασα τὸ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν χρέος. Οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, ὡς πρὸς τὰ δύο ταῦτα προνομιοῦχα δάνεια, δι’ ὧν εἶναι βεβαρημένη ἡ κυρία ἀρτηρία τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται ἤδη εἰς 12,500,000 φράγκα χρυσᾶ. Κατόπιν τούτων ἡ Ἑταιρεία ἀπεφάσισε νὰ κατασκευάσῃ καὶ ἄλλας συμπληρωτικὰς γραμμὰς, ὡς τὴν γραμμὴν Ὀλυμπίας καὶ τὴν γραμμὴν Κυλλήνης μετὰ τῶν λουτρῶν· πρὸς κατασκευὴν δὲ τῶν γραμμῶν τούτων συνωμολόγησεν ἐσωτερικὸν δάνειον ἐκ δραχ. 6,000,000 μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καί τινων ἄλλων Τραπεζῶν. Ὅπως ἐμφαίνεται, κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τῶν ἐτησίως δημοσιευομένων καταστάσεων καὶ ἰσολογισμῶν, ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν κυρίων γραμμῶν Πειραιῶς–Κορίνθου–Ναυπλίου καὶ Κορίνθου–Πατρῶν–Πύργου, τῶν ὑπεγγύων εἰς τοὺς R. Raphäel et Sons διὰ τὴν ποσότητα τῶν 12,500,000 χρ. φράγκων, παρέχει ἐτησίως εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἀκαθάριστον πρόσοδον ἐκ δραχμῶν 8,000 ἕως 9,000 κατὰ χιλιόμετρον, ἐνῷ αἱ πρὸς ἐκμετάλλευσιν χιλιομετρικαὶ δαπάναι μόλις ὑπερβαίνουσι τὰς 4,000–5,000 δραχμὰς, ἑπομένως ἐκ τῶν γραμμῶν τούτων ἀπομένει ἱκανὸν περίσσευμα πρὸς κάλυψιν τῶν τόκων τῶν πρώτων δανείων. Ἀλλὰ δὲν συμβαίνει τοῦτο καὶ διὰ τὰς ἄλλας γραμμὰς, αἵτινές εἰσιν ἐντελῶς ἄφοροι. Ἡ γραμμὴ Κυλλήνης, ἡ γραμμὴ Ὀλυμπίων, ἃς κατεσκεύασεν ἡ Ἑταιρεία, καὶ ἡ γραμμὴ Καλαβρύτων, κατασκευασθεῖσα ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ ἐκμεταλλευομένη δι’ εἰδικῆς συμβάσεως ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, δὲν παρέχουσι τῇ Ἑταιρείᾳ ἐτησίαν πρόσοδον μείζονα τῶν δραχμῶν 2,000–3,000 κατὰ χιλιόμετρον.

§141Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). 3,000.

§142Μ. ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Αἱ γραμμαὶ αὗται, ἐφ’ ὅσον ἐκμεταλλεύονται ἐν συνδυασμῷ μετὰ τοῦ λοιποῦ σιδηροδρομικοῦ συμπλέγματος, βαρύνονται μὲ τὴν αὐτὴν περίπου χιλιομετρικὴν δαπάνην τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἐκ δραχμῶν 4,000 ἕως 5,000 ἐτησίως, ἑπομένως καὶ ἤδη ἀφίνουσιν ἔλλειμμα ἐκ δραχμῶν 2,000 περίπου κατὰ χιλιόμετρον. Πλὴν, ἂν ἐκμεταλλευθῶσιν αὐτοτελῶς, — ὅπως βεβαίως θὰ ἐκμεταλλευθῶσιν, ἂν ἡ νῦν Ἑταιρεία πτωχεύσῃ, — χρῄζουσι δαπάνης οὐχὶ κατωτέρας τῶν δραχ. 6,000 κατὰ χιλιόμετρον, καθόσον, μὴ οὖσαι συνεχεῖς καὶ ἡνωμέναι, θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην ἰδίας διευθύνσεως ἑκάστη, ἰδίων ἐργοστασίων, ἰδίας συντηρήσεως, ἰδίου καὶ μείζονος κινητοῦ ὑλικοῦ, ἐνῷ τὰ ἔσοδα αὐτῶν, ἂν μὴ ἐλαττωθῶσι, κατ’ οὐδὲν δύνανται νὰ αὐξήσωσιν. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον χρέος, κύριοι Βουλευταὶ, τὸ λεγόμενον κινητὸν, τὸ ὁποῖον σκανδαλίζει τινὰς τῶν κυρίων συναδέλφων, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἐζητήθησαν πληροφορίαι, πῶς καὶ εἰς τίνας ὀφείλεται. Τὸ χρέος τοῦτο, Κύριοι, ὀφείλεται κατὰ τὸ μεῖζον αὐτοῦ μέρος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐκ προμηθείας ὑλικῶν κλπ., ἐν μέρει δὲ καὶ εἴς τινα τραπεζιτικὸν οἶκον ἐνταῦθα, ὁ ὁποῖος — ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, — ὑπῆρξεν εὐεργετικὸς, ὁ σωτὴρ, οὕτως εἰπεῖν, τῆς Ἑταιρείας. Ὁ οἶκος οὗτος ἀνεμίχθη εἰς τὰς ὑποθέσεις τῆς Ἑταιρείας ἀφιλοκερδῶς, ὅτε αὕτη περιέστη εἰς τὸ δυσχερέστερον σημεῖον τῆς κρίσεως, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρέθη ποτέ· ἡ ἐξακολούθησις τῆς κινήσεως τοῦ σιδηροδρόμου ἀπέβαινε προβληματικὴ, ὅτε ὁ οἶκος οὗτος προσεφέρθη νὰ καταβάλῃ χρήματα, διευκολύνων τὴν κίνησιν· καὶ διὰ τὰ χρήματα ταῦτα δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ ἦναι ἐξησφαλισμένος, διότι ταῦτα καταβάλλει πρὸς ἀγορὰν γαιανθράκων κλπ. Ἑπομένως ὁ οἶκος οὗτος οὐδὲν ἔχει ἴσως νὰ χάσῃ ἐκ τῆς πτώσεως τῆς Ἑταιρείας, ἀφοῦ ἡ ἀπαίτησις αὐτοῦ εἶναι ἐξησφαλισμένη ἐκ τούτων. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, Κύριοι, ὅτι ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου δύο μέχρι τοῦδε ἀριθμεῖ περιόδους βίου, τὴν μέχρι τοῦ ἔτους 1892, καὶ τὴν ἔκτοτε μέχρι σήμερον· καὶ κατὰ μὲν τὴν πρώτην περίοδον, τὴν μέχρι τοῦ ἔτους 1892, καὶ τοὺς τόκους τῶν χρεῶν αὐτῆς ἐπλήρωσε καὶ μερίσματα ἐπὶ 3–4 ἔτη ἔδιδε τοῖς μετόχοις. Πλὴν, μετὰ ταῦτα, ἐπηκολούθησαν ἀτυχῆ γεγονότα, ὧν τὴν εὐθύνην δὲν φέρει τὸ καθεστὼς, δηλαδὴ ἡ ἐνεστῶσα Διοίκησις τῆς Ἑταιρείας. Τὸ καθεστὼς ὑπεισῆλθεν εἰς τὴν Διοίκησιν τῆς Ἑταιρείας μετὰ τὰ ἀτυχῆ γεγονότα, ἀνέλαβε δὲ τὸ καθεστὼς τοῦτο ἀφιλοκερδῶς βάρη καὶ προσωπικοὺς κινδύνους, δι’ οὓς εἶναι ἄξιον παντὸς ἐπαίνου. Ὑπεισῆλθεν εἰς τὴν Διοίκησιν τῆς Ἑταιρείας μετὰ τὰς καταστροφὰς ἐκείνας, καὶ πράγματι κατώρθωσε νὰ προλάβῃ τὸν ὄλεθρον. Ἡ νῦν Διοίκησις ἀπὸ ὀκταετίας, ὑπερανθρώπως καὶ μετὰ πολλοῦ ζήλου καὶ ἐπιτυχίας ἐργασθεῖσα, ἐπηνώρθωσε τὰ καιρίως τετρωμένα ἐξ ἁμαρτωλοῦ παρελθόντος οἰκονομικὰ τῆς Ἑταιρείας, προῆλθεν εἰς ἐπιτυχεῖς οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς μετὰ τῶν δανειστῶν τῆς Ἑταιρείας, ἐξ ὧν οὐ μικρὸν ἀνεκουφίσθησαν τὰ βάρη αὐτῆς, οὕτω δὲ κατώρθωσεν, οὐ μόνον ἐπὶ ὀκταετίαν ὅλην νὰ φανῇ συνεπὴς πρὸς τὰς ἑαυτῆς ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ καὶ ἀποσβέσεις ζημιῶν τοῦ παρελθόντος νὰ κάμῃ, καὶ τὸ κινητὸν ὑλικὸν ν’ αὐξήσῃ, καὶ τὰς γραμμὰς νὰ βελτιώσῃ, καὶ αὐτὴν ἔτι τὴν ἀνήκουσαν εἰς τὸ Κράτος γραμμὴν Μύλων–Καλαμῶν, δι’ ἣν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐδαπάνησεν ὑπὲρ τὰς τετρακοσίας χιλιάδας δραχμῶν. Ὡς γνωρίζετε, ἡ γραμμὴ αὕτη διήρχετο διὰ σημείου λίαν ἐπισφαλοῦς, ἐπῆλθον δὲ καταπτώσεις, ἀναγκάσασαι τὴν Ἑταιρείαν νὰ δαπανήσῃ μεγάλα ποσὰ, ὅπως ἐπανορθώσῃ τὰς ζημίας, καὶ καταστήσῃ τὴν γραμμὴν ταύτην ἀκίνδυνον. Καὶ τὰ χρήματα ταῦτα ἐδαπάνησεν ἐκ τῶν ἰδίων αὑτῆς πόρων· καὶ ἡ ἔκτακτος αὕτη δαπάνη εἶναι μία ἐκ τῶν αἰτιῶν, δι’ ἃς ἡ Ἑταιρεία περιῆλθεν εἰς τὰς ἐνεστώσας δυσχερείας. Ἡ οἰκονομικὴ δυσχέρεια, εἰς ἣν ἐπ’ ἐσχάτων περιῆλθεν ἡ Ἑταιρεία, ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τρεῖς κυρίως αἰτίας ὀφείλεται· ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὴν διὰ τὴν γραμμὴν Μύλων–Καλαμῶν ἔκτακτον δαπάνην τῶν 400,000 δραχμῶν περίπου, ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν κατὰ τὸ διπλάσιον σχεδὸν ὑπερτίμησιν τῶν γαιανθράκων, καὶ ἐκ τρίτου εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν ⅔ τῆς παραγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς Πελοποννήσου, ἥτις, πλὴν τῆς γενικῆς δυσφορίας, ἣν ἐγέννησεν, ἔσχεν ὡς ἄμεσον ἀποτέλεσμα τὴν ἀπώλειαν τῆς μεταφορᾶς ἀναλόγου ποσοῦ, ἴσου πρὸς τὰ ⅔ τοῦ συνήθως μεταφερομένου διὰ τοῦ σιδηροδρόμου. Αὗται εἶναι αἱ αἰτίαι, αἵτινες, ἀντιπροσωπεύουσι ζημίας τῆς Ἑταιρείας ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον δραχμῶν, περιήγαγον τὴν Ἑταιρείαν εἰς δυσχέρειαν νὰ καταβάλῃ τοὺς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ληξιπροθέσμους τόκους τῶν δανείων αὑτῆς. Ἡ ὑπερημερία αὕτη εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν προτεινομένην ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐπεῖγον, ἡ θέσις τῶν πραγμάτων εἶναι ἐπισφαλής, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ταχέως ἀπόφασις· δέον ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ ὁπωσδήποτε, εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως. Πρὸ δεκαπέντε περίπου ἡμερῶν κατέστησαν ἀπαιτητοὶ οἱ ληξιπρόθεσμοι τόκοι τῶν ἐξωτερικῶν δανείων, οἱ δὲ δανεισταί, λαβόντες γνῶσιν τῆς εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀναμένουσι τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον δὲν ψηφισθῇ, οἱ δανεισταὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, καθ’ ὃ κέκτηνται δικαίωμα. Καὶ τότε; Αἱ γραμμαὶ αἱ γόνιμοι τῆς Ἑταιρείας, αἵτινες δίδουσιν ὑπὲρ τὰς 8,000 δρ. κατὰ χιλιόμετρον, καὶ αἵτινες, ὡς σᾶς εἶπον, ἔχουσιν ὅλην τὴν ἐγκατάστασιν τῆς κινήσεως τοῦ σιδηροδρόμου, τὰ ἐργοστάσια καὶ τὸ πλεῖστον τῶν ὑλικῶν αὐτοῦ θὰ ἐκπλειστηριασθῶσι, καὶ θὰ κατακυρωθῶσιν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ οἴκου Raphaël, ἢ τρίτου τινός, πρὸς πληρωμὴν τῶν προνομιούχων δανείων. Ὁ οἶκος Raphaël οὐδὲν ἔχει νὰ χάσῃ, θὰ πληρωθῇ ὁλοσχερῶς, διότι τὰ 12,500,000 περίπου χρυσᾶ φράγκα, ἅτινα ἔχει νὰ λάβῃ, εἰσὶν ἀρκούντως ἐξησφαλισμένα, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν μεταξὺ εἰσπράξεων καὶ δαπάνης περισσευμάτων· ἑπομένως ἢ ὁ οἶκος Raphaël ἀγοράσῃ τὸν σιδηρόδρομον ἀπέναντι τῶν ὀφειλομένων αὐτῷ, ἢ τρίτος τις, προσφέρων μεῖζον ποσόν, ὅπερ ἀπίθανον κατὰ τὰς ἐνεστώσας δυσχερεῖς περιστάσεις, ἡ Ἑταιρεία φυσικῶς θὰ ἐκλείψῃ, τὸ δὲ τυχὸν πλεόνασμα θὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν λοιπῶν δανειστῶν. Μετὰ τοῦτο ὁ ἀγοραστής, καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα, καταβάλλων μικρόν τι ποσὸν κινήσεως, θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν μόνον τῶν γραμμῶν ἐκείνων, ὧν ἐγένετο κύριος, καὶ ὑφ’ οὓς ὅρους αὗται διετέλουν, ὅτε ἐνεγράφετο κατὰ τὸ 1885 ἐπ’ αὐτῶν ἡ ὑποθήκη. Πᾶσαι ἑπομένως αἱ μετὰ τὸ 1885 ἀναληφθεῖσαι ὑποχρεώσεις ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, αἱ αὐξάνουσαι τὰ βάρη αὐτῆς, δὲν δύνανται νὰ βαρύνωσι τοὺς νέους ἀναδόχους, ἀρυομένους τὰ δικαιώματα αὑτῶν ἐκ τοῦ δικαιώματος τῆς ὑποθήκης, ὅπερ δι’ εἰδικοῦ νόμου ἀπέκτησαν τὸ 1885. Ἀλλὰ τότε τί θὰ γείνωσι, πλὴν τῶν ἄλλων ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ ἔκτοτε ἀποκτηθέντων δικαιωμάτων, καὶ αἱ γραμμαὶ Κυλλήνης, Ὀλυμπίων καὶ Καλαβρύτων; Αἱ γραμμαὶ αὗται καὶ ἤδη ἀφίνουσιν ἔλλειμμα δύο χιλιάδων δραχμῶν, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ ὑπερδιπλασιασθῇ, ἂν αἱ γραμμαὶ αὗται αὐτοτελῶς ἐκμεταλλευθῶσι· καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο θὰ βαρύνῃ τὸ Κράτος, ἐκτὸς ἂν ἀποφασίσῃ νὰ καταργήσῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν· διότι βεβαίως οἱ μέλλοντες ἀνάδοχοι τοῦ Σιδηροδρόμου οὔτε ὑποχρέωσιν, οὔτε διάθεσιν ἔχουσι νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἀγόνων τούτων γραμμῶν, ἄνευ ἐπιχορηγήσεως τοῦ Δημοσίου, ἥτις πάντως ἔσται, ἂν ὄχι μείζων, τοὐλάχιστον ἴση πρὸς τοὺς τόκους τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δανείου τῶν 3,000,000 δραχμῶν. Ἑπομένως ἄμεσον ἀποτέλεσμα τῆς μὴ χορηγίας τοῦ δανείου τούτου εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἔσται, αἱ μὲν γόνιμοι γραμμαὶ νὰ διαχειρίζωνται ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ἀγοραστῶν, αἱ δὲ ἄγονοι ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Κράτους. Ἐπὶ πλέον δὲ, τὸ Ἑλληνικὸν κοινὸν πλὴν τῶν μετοχῶν θ’ ἀπολέσῃ καὶ τὰς ὁμολογίας τοῦ ἐσωτερικοῦ δανείου τῶν 6,000,000 δραχ., ἃς ὁλοκλήρως κατέχει, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν εἶναι ποσῶς εὐχάριστον οὔτε διὰ τὴν δημοσίαν πίστιν, οὔτε διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους· διότι, ὅταν ὁ τόπος ἀπολέσῃ ἓν τοσοῦτον μέγα ποσὸν, εἶναι πολὺ φυσικὸν, ὅτι τοῦτο θὰ φέρῃ μεγάλας οἰκονομικὰς δυσχερείας καὶ κλονισμούς· καὶ ταῦτα πάντα, ἐνῷ ἡ ἐπιχορήγησις, ἣν θὰ ἀναγκασθῇ τὸ Κράτος νὰ καταβάλῃ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἀγόνων γραμμῶν, ὡς προείρηται, ἔσται ἴσως πολὺ ἀνωτέρα τοῦ ποσοῦ τοῦ τόκου τῶν δραχ. 3,000,000, ἃς πρόκειται νὰ καταβάλῃ τὸ Κράτος εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Ἑπομένως τὸ Κράτος, διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, ὄχι μόνον δὲν ἀναλαμβάνει ὑποχρεώσεις μείζονας ἐκείνων, ἃς θ’ ἀναλάβῃ ἄνευ τῆς συμβάσεως ταύτης, ἀλλὰ τοὐναντίον διὰ τῆς συμβάσεως τὸ Δημόσιον λαμβάνει σπουδαῖα πλεονεκτήματα. Ἔρχονται κατόπιν αἱ ἄλλαι γραμμαὶ, ἡ τῶν Μύλων–Καλαμῶν καὶ ἡ ὑπὸ κατασκευὴν γραμμὴ Πύργου–Κυπαρισσίας, περὶ ὧν ἐλέχθη, ὅτι εἰσὶν ἄγονοι. Βεβαίως αἱ γραμμαὶ αὗται δὲν εἶναι γόνιμοι, ὡς αἱ ἐνυπόθηκοι τῶν 400 χιλιομέτρων, ἀλλ’ ἐν τούτοις καλύπτουσι τὰς δαπάνας τῆς ἐκμεταλλεύσεως αὐτῶν, καὶ ἀφίνουσι καὶ πλεόνασμα. Ἡ γραμμὴ Μύλων–Τριπόλεως–Καλαμῶν...

§143Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ γραμμὴ αὕτη καλύπτει τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τοὺς τόκους τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα βαρύνουσι τὴν γραμμήν· γνωρίζετε δὲ, ὅτι γίνεται διανομὴ τοῦ κέρδους μεταξὺ Ἑταιρείας καὶ Δημοσίου, καὶ ὅτι τὸ Δημόσιον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἀφίνῃ τὸ μερίδιον αὐτοῦ πρὸς καταβολὴν τῶν τόκων τῶν δανείων τούτων. Διὰ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι ἡ γραμμὴ αὕτη εἶναι ἄγονος· ὄχι ὅτι δὲν καλύπτει τὰ ἔξοδά της.

§144Μ. ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Θὰ ἐξήγουν τὸ πρᾶγμα. Θὰ ἐξέθετον εἰς τί χρησιμεύει τὸ περίσσευμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων τῆς ἐκμεταλλεύσεως διανέμεται μεταξὺ Ἑταιρείας καὶ Δημοσίου, καὶ χρησιμεύει ὡς ἐγγύησις τοῦ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς γραμμῆς ταύτης συνομολογηθέντος ἐσχάτως ἐσωτερικοῦ δανείου. Ἀλλὰ καὶ αἱ γραμμαὶ αὗται, —ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ κυρία γραμμὴ Πειραιῶς–Μύλων θὰ ἀναληφθῇ ὑπὸ νέων ἀναδόχων, —ἂν ἐκμεταλλευθῶσιν αὐτοτελῶς, εἶναι φυσικὸν, ὅτι θὰ ἔχωσι μείζονας δαπάνας, καὶ ἑπομένως πιθανῶς νὰ μὴ καλύπτωσι τοὺς τόκους τῶν δανείων, περὶ ὧν ἐποιήσατο μνείαν ὁ κύριος Πρωθυπουργός· ἑπομένως νέα καὶ ἐκ τούτου ζημία διὰ τὸ Κράτος. Τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὰς γραμμὰς ταύτας εἶναι, ὅπως ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ὅλου σιδηροδρομικοῦ συμπλέγματος τῆς Πελοποννήσου ἐξακολουθήσῃ ἑνιαία, ὡς ἔχει, καὶ νὰ ἀνήκῃ εἰς μίαν Ἑταιρείαν. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ εὐχερέστερον ἄλλως, εἰμὴ ἂν τὸ Δημόσιον ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς τὴν παροῦσαν Ἑταιρείαν καὶ προλάβῃ τὴν παῦσιν τῶν πληρωμῶν αὐτῆς. Πᾶσα ἄλλη λύσις ἔσται ἐπὶ ζημίᾳ καὶ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ, διότι δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι ἡ ἀναγκαστικὴ ἀλλαγὴ κυρίου, ἡ μετάπτωσις τῆς μιᾶς Ἑταιρείας εἰς ἄλλην, δὲν δύναται νὰ γείνῃ εὐχερῶς, ἄνευ μεγάλης ζημίας καὶ τῆς παλαιᾶς Ἑταιρείας καὶ τῆς νέας. Τοῦτο εἶναι πασίδηλον, παρατηρεῖται δὲ ἐπὶ τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκποιήσεως καὶ τοῦ ἐλαχίστου κτήματος. Θὰ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴπω δύο λέξεις καὶ ἐπὶ ἑτέρας τινὸς ἀπορίας, ἥτις ἐρρίφθη ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Ἐγένετο λόγος περὶ μισθολογίου καὶ περὶ δαπανῶν ὑπερβολικῶν, καὶ ἐζητήθη μάλιστα καὶ ὀνομαστικὸς πίναξ τῶν μισθῶν. Ἡ ἀπόδειξις τοῦ μὴ βασίμου τῆς τοιαύτης μομφῆς εἶναι προφανής. Ὡς σᾶς εἶπον πρότερον, ὁ σιδηρόδρομος Πελοποννήσου δαπανᾷ πρὸς ἐκμετάλλευσιν 4–4½ περίπου χιλιάδας δραχμῶν κατὰ χιλιόμετρον. Βεβαιωθῆτε, Κύριοι, ὅτι οὐδεὶς σιδηρόδρομος δαπανᾷ τόσον ὀλίγα κατὰ χιλιόμετρον διὰ τὴν ἐκμετάλλευσίν του. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος Πελοποννήσου ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἀπὸ ὀκταετίας, ἠλάττωσε τὰ ἔξοδα αὑτοῦ εἰς τοιοῦτον βαθμόν, περιώρισε τὸ προσωπικὸν αὑτοῦ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε πολλαὶ ἴσως θέσεις, ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ἔρρυθμον καὶ ἀσφαλῆ κίνησιν τοῦ σιδηροδρόμου, δὲν εἶναι πεπληρωμέναι. Δὲν γνωρίζω, κατὰ πόσον τὸ τρέχον ἔτος, ἕνεκα τῆς ὑπερτιμήσεως τῶν γαιανθράκων, ἐπῆλθεν αὔξησις δαπανῶν· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, εἶναι, ὅτι ἀπὸ ὀκταετίας μέχρι τοῦ παρελθόντος ἔτους 1899 τὰ ἔξοδα ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος κατήρχοντο κανονικῶς, φθάσαντα μέχρι τοῦ ὁρίου ἐκείνου, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ περαιτέρω ἐλάττωσις ἀκινδύνως. Ὥστε οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ βασίμως, ὅτι ἡ Διοίκησις τοῦ σιδηροδρόμου δαπανᾷ διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς γραμμῆς πέραν τοῦ προσήκοντος· τοὐναντίον, ἴσως δαπανᾷ ὀλιγώτερα τοῦ προσήκοντος. Μεθ’ ὅλα ταῦτα, ἓν ζήτημα ὑπολείπεται ἔτι· ἂν ἡ Ἑταιρεία σώζεται ἐκ τοῦ μέτρου τούτου. Ἐγώ, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι διὰ τῶν 3,000,000 δραχμῶν ἡ Ἑταιρεία σώζεται ἀσφαλῶς, χωρὶς τὸ Δημόσιον νὰ χάσῃ τι. Ὡς σᾶς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἑταιρεία μέχρι τοῦ τελευταίου ἔτους διὰ τῶν ἐσόδων αὑτῆς ἐπήρκει εἰς ὅλας τὰς τακτικὰς καὶ ἐκτάκτους αὑτῆς δαπάνας, παύσασα μόνον ἀπὸ ὀκταετίας νὰ πληρώνῃ μερίσματα εἰς τοὺς μετόχους αὑτῆς· καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα τὰ ἔσοδα αὑτῆς ἐκάλυπτον τά τε ἔξοδα, τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων καὶ τὰς παλαιὰς ζημίας· τοῦτο δ’ ὑπισχνεῖτο βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Ἑταιρείας, παρεῖχε δὲ καὶ ἐλπίδας καλλιτέρας τύχης τῶν μετόχων αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐπῆλθον τὰ τελευταῖα ἀπροσδόκητα περιστατικά, ἐπῆλθεν ἡ ἔκτακτος δαπάνη τῶν 400,000 δρ. ἕνεκα τῆς καταστροφῆς μέρους τῆς γραμμῆς τοῦ τμήματος Μύλων–Καλαμῶν, ἥτις βεβαίως δὲν θὰ ἐπαναληφθῇ, ἐπῆλθεν ἡ καταπληκτικὴ ὑπερτίμησις τῶν γαιανθράκων, ἐπῆλθεν ἡ ὑπὸ τοῦ περονοσπόρου καταστροφὴ τῶν σταφιδαμπέλων τῆς Πελοποννήσου, ἥτις ἠλάττωσε τὴν κίνησιν κατὰ μέγα ποσόν. Τὰ τρία ταῦτα ἀτυχῆ διὰ τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου περιστατικά, ἀθρόως ἐπελθόντα, — τὰ ὁποῖα διὰ μίαν Ἑταιρείαν δυσκόλως ὁπωσδήποτε ἔχουσαν δὲν ἠδύναντο ἢ νὰ ἀνακόψωσι τὴν κανονικὴν πορείαν αὐτῆς, — δὲν εἶναι φυσικόν, ὅτι θὰ ἐπαναληφθῶσι καὶ αὔριον· ἐὰν δὲ καὶ ἓν μόνον ἐκ τῶν τριῶν τούτων ἀτυχημάτων δὲν συντρέξῃ, ἡ Ἑταιρεία θὰ δυνηθῇ ἀνέτως νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐργασίας αὐτῆς, διότι μόλις εἰς τὸ τρίτον τῆς ζημίας ταύτης ἀνέρχεται τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἄρτι λήξαντος ἔτους. Τοὐντεῦθεν καθίσταται ἐπιτακτικὴ ἡ ἀρωγὴ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ Ἑταιρεία δυνηθῇ ἀνέτως νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν πορείαν αὐτῆς, καὶ ἀποδώσῃ σὺν τῷ χρόνῳ εἰς τὸ Δημόσιον τὸ δάνειον τοῦτο. Ὑποθέτω τοὐλάχιστον, ὅτι νέα ζημία τῆς γραμμῆς, ἀποκατασταθείσης ἤδη, δὲν δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ, ἀφοῦ παρῆλθεν ἤδη τὸ πλεῖστον τοῦ χειμῶνος, καὶ οὐδαμοῦ ἐπαρουσιάσθη βλάβη τις. Ἔχοντες πάντα ταῦτα δεδομένα, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὰ παραβλέψῃ, καὶ ἀρνουμένη τὴν συνδρομήν της νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς Ἑταιρείας, καταστροφήν, ἧς αἱ συνέπειαι δὲν εἶναι ἄγνωστοι, ἔσονται δὲ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν δυσάρεστοι. Τούτων δ’ οὕτως ἐχόντων, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἐξετασθῇ τὸ πρᾶγμα, καὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὸν τόπον καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἡ παροχὴ τῶν 3,000,000 δραχμῶν ἐπιβάλλεται, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον μέγα μέρος αὐτοῦ θὰ χρησιμεύσῃ εἰς προμήθειαν κινητοῦ ὑλικοῦ καὶ εἰς ἄλλας ἐπωφελεῖς διὰ τὸν σιδηρόδρομον ἀνάγκας. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θ’ ἀπολεσθῇ, διότι, χρησιμοποιούμενον διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ σιδηροδρόμου, οὗ ἡ κυριότης ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος, θὰ αὐξήσῃ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ, καὶ ἑπομένως τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ ἄλλοθι τὸ χρῆμά του. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἡ Βουλή, κατὰ τὴν γνώμην μου, δέον νὰ ἀπορρίψῃ τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς, νὰ προβῇ δὲ ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου· διότι, ἐνῷ ἐκ τῆς ἀναβολῆς οὐδὲν φῶς μεῖζον δυνάμεθα νὰ προσπορισθῶμεν, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἐξωθήσωμεν τὴν Ἑταιρείαν εἰς τὴν καταστροφήν, γνωστοῦ ὄντος, ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις αὐτῆς, ἔνιαι μὲν ἔληξαν ἤδη, ἄλλαι δὲ συντόμως καθίστανται ληξιπρόθεσμοι.

§145Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§146Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ποταμιᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§148ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ κύριος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς ἔκαμε πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀποκάλυψιν, ὠφεληθεὶς ἐκ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διακοπῆς τοῦ συναδέλφου. Καὶ δι’ ἐμὲ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἔκαμα ἀποκάλυψιν, χαρακτηρίσας ὡς ἀγόνους τὰς γραμμάς, ἐξ ὧν ἡ Ἑταιρεία δὲν εἰσπράττει ποσὰ καλύπτοντα τὰς δαπάνας αὐτῆς καὶ ἀφίνοντα κέρδος. Δὲν ἐγεννήθη ποτὲ εἰς κανένα ἀμφιβολία περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ γονίμου ἢ ἀγόνου τῆς γραμμῆς. Ὅλοι ἐννοοῦμεν, ὅτι γόνιμος γραμμὴ λέγεται ἐκείνη, τῆς ὁποίας καλύπτονται αἱ δαπάναι, καὶ ἀφίνει καί τι περίσσευμα, ἄγονος δὲ ἐκείνη, ἧς αἱ εἰσπράξεις δὲν καλύπτουσι τὰ ἔξοδα. Κατὰ τὴν συζήτησιν δὲ μεταξὺ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ συναδέλφου ἀπεκαλύφθη, ὅτι ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐνομίζομεν ἄγονον, ἡ γραμμὴ Μύλων–Καλαμῶν, εἶναι γόνιμος, διότι αὐτὴ δίδει 5,000 δραχμὰς κατὰ χιλιόμετρον, ἀπέναντι 4,000 δραχμῶν δαπανωμένων. Ἀλλ’ ἀπεδείχθη καὶ ἄλλο τι, ὅτι αἱ ἄγονοι γραμμαὶ δύνανται νὰ ἦναι τὸ πολὺ ἑβδομήκοντα χιλιομέτρων, καὶ ὅτι αὐταὶ δίδουν 2,000 δραχμάς, ἐνῷ ἡ δαπάνη εἶναι 4,000 δρ. κατ’ ἔτος. Ἐκ τῆς συζητήσεως θὰ φανῇ, ἂν τὸ δίκαιον ἔχομεν ἡμεῖς. Ἀλλ’ ἐκ τῆς παρατηρήσεως, ὅτι ἐπὶ ἑβδομήκοντα χιλιομέτρων κατ’ ἔτος ζημιοῦται ἡ Ἑταιρεία 1500 δραχμὰς τὸ χιλιόμετρον, συνάγομεν, ὅτι ζημιοῦται ἐτησίως δρ. 105,000. Αὐτὸ ἐβεβαιώθη ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως. Ἀλλ’ ἐπεκαλέσθησαν δύο τινὰ πρὸς δικαιολογίαν τοῦ δανείου τούτου τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων. Ἐπεκαλέσθησαν πρῶτον, ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἕνεκα τῆς ὑψώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄνθρακος ἐδαπάνησε περισσότερα. Παρατηρῶ εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ ὕψωσις τῆς τιμῆς τοῦ ἄνθρακος εἶναι μόνον ἀπὸ δύο ἐτῶν. Λοιπὸν θέλομεν νὰ ἠξεύρωμεν, ποία δαπάνη ἄνθρακος ἀπαιτεῖται κατὰ χιλιόμετρον, καὶ τί ἐζημιώθη ἡ Ἑταιρεία κατὰ χιλιόμετρον ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄνθρακος. Δεύτερον εἶπον, ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἐζημιώθη ἕνεκα τοῦ περονοσπόρου. Θέλομεν λοιπὸν νὰ μάθωμεν, τί ποσὸν σταφιδοκάρπου μετέφερε κατὰ χιλιόμετρον, ὅτε δὲν ὑπῆρχεν ὁ περονόσπορος, καὶ τί ἀφοῦ ἐπῆλθεν ὁ περονόσπορος, ἵνα κρίνωμεν, τί ποσὸν ἐζημιώθη ἡ Ἑταιρεία ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ μεταφερομένου σταφιδοκάρπου. Διότι, ἂν, ἀφοῦ ἴδωμεν ὅλας αὐτὰς τὰς ζημίας, πεισθῶμεν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ συμποσῶνται αἱ ἐκ τούτων ζημίαι εἰς τρία ἑκατομμύρια δραχμῶν, τότε αἱ δικαιολογίαι καταπίπτουσιν. Ἀλλὰ τὸ φάσμα, τὸ ὁποῖον φέρει ἡ Κυβέρνησις σήμερον, ὅτι οἱ ἐνυπόθηκοι δανεισταὶ θὰ πάρουν τὰς γραμμὰς τὰς γονίμους, θ’ ἀφήσουν δὲ τὰς ἀγόνους, δὲν μὲ φοβίζει ποσῶς. Οὐδεὶς Βουλευτὴς ὑπάρχει, ὁ θέλων νὰ σταματήσωσιν αἱ ἄγονοι γραμμαί. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι, ἂν τῆς Ἑταιρείας ἡ κατάστασις εἶναι ἀθεράπευτος, τότε ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ προσωρινῆς χορηγίας, πρέπει νὰ ἐργασθῇ νὰ ἐξεύρῃ κεφάλαια, ἵνα πληρωθῶσι τὰ χρέη τῆς Ἑταιρείας, καὶ γείνῃ νέα Ἑταιρεία, ἡ ὁποία νὰ πληρώσῃ τοὺς δανειστὰς, καὶ νὰ ἔχῃ καὶ μέσα συντηρήσεως. Ἄλλως, τὸ νὰ συντηρῆται Ἑταιρεία ἄνευ κεφαλαίου, καὶ νὰ ὑπάρχωσι πολῖται, μέτοχοι αὐτῆς, ἔχοντες χαρτιὰ τὰ ὁποῖα εἰς τὸ Χρηματιστήριον γεννῶσι διαρκῶς ζημίας, εἴτε διὰ τῆς ὑψώσεως εἴτε διὰ τῆς ὑποτιμήσεως αὐτῶν, εἶναι κακὸν πολλοὺς ζημιῶνον, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω νὰ ληφθῇ ὁριστικὴ ἀπόφασις, ἵνα πάντες ἐννοήσωσιν, ἂν ἔχουσι περιουσίαν, καὶ παύσωσι τὰ χρηματιστικὰ παιγνίδια, τὰ ὁποῖα ζημιοῦσι τοὺς ἁπλουστέρους. Δὲν πρέπει ν’ ἀπατώμεθα. Τὰ κεφάλαια τῆς Ἑταιρείας εἶναι 22,000,000 δρ., ἀλλ’ ὑπεβιβάσθησαν εἰς 12,000,000 καὶ ἔλαττον· αἱ μετοχαὶ ἔχουσιν ἀξίαν δρ. 100 ἑκάστη, καὶ ὅμως ἤδη τιμῶνται μόνον ἀντὶ 40 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι φέρουσι κεφάλαιον 4 ἕως 5 ἑκατομμυρίων. Αὐτὸ εἶναι τὸ κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας κατὰ τὰς χρηματιστικὰς τιμάς. Ἀλλὰ ὑφίσταται καὶ τοῦτο; Αὐτὸ θέλομεν νὰ μάθωμεν· διότι, ἂν πρόκηται νὰ γείνῃ θυσία 3,000,000 δραχμῶν ἀπὸ τὸ Κράτος διὰ τὴν σωτηρίαν ἀνυπάρκτου μετοχικοῦ κεφαλαίου, ἢ πρὸς δῆθεν σωτηρίαν 4 ἢ 5 ἑκατομμυρίων, τότε κακὴν κάμνομεν ἐπιχείρησιν. Ἐὰν πρόκηται τὸ Κράτος νὰ σκέπτηται, διὰ τοιούτων θυσιῶν νὰ σώζῃ ἀνύπαρκτον περιουσίαν μετόχων, τότε πρέπει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ τῶν μετόχων καὶ ἄλλων Ἑταιρειῶν, οἵτινες ἔπαθον ζημίας. Ἀλλὰ μὲ τοιαύτας προνοίας αὐξάνομεν τὰς ζημίας τῶν πολιτῶν. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ μέτρον πρέπει νὰ γείνῃ προσωρινόν, δι’ ἓν ἔτος, ἐντὸς δὲ τοῦ ἔτους τούτου νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξεύρωμεν μέτρον λυσιτελέστερον.

§149Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκούομεν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην πρωτοφανεῖς ἐντελῶς θεωρίας· ἀκούομεν, ὅτι γόνιμος γραμμὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀφίνει κέρδη. Ἠκούσθη εἰς κανὲν μέρος τοιαύτη θεωρία; Τὸ κεφάλαιον δὲν τὸ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν; Διὰ νὰ κατασκευασθῇ ὁ σιδηρόδρομος, ἀπαιτεῖται κεφάλαιον. Εἴτε τὸ κεφάλαιον τοῦτο εἶναι μετοχικόν, εἴτε προσεπορίσθη διὰ δανείου, πάντοτε ὑπάρχει καταβολή. Ποῖος ἐφαντάσθη νὰ θεωρήσῃ κεφάλαιόν τι ὡς γόνιμον, ὅταν οὐδὲν ἄλλο περιμένῃ ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως ἢ νὰ καλύπτωνται τὰ ἔξοδα; Ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων θεωριῶν, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶμεν, διότι συνεννόησις δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἢ μόνον μεταξὺ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι μερικὰς ἰδέας ἀναμφισβητήτους τὰς ἔχουσι κοινάς, μερικὰς λέξεις τὰς ἐννοοῦσιν ὡς ἀποδιδούσας ἐννοίας κοινάς· ἀλλ’ ὅταν τὰς λέξεις ταύτας μεταχειρίζωνται, ἵνα ἐννοήσωσι διαφόρους ἐννοίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ συνεννόησις. Ἀλλὰ καὶ περὶ ἄλλων ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτής. Εἶπεν, ὅτι δὲν παρεσχέθησαν αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν. Ἐὰν εἶχεν ἀκούσει τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν, ὅτε ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον, ἐποιησάμην εἰς τὴν Βουλήν, θὰ εἶχεν ὅλας τὰς πληροφορίας. Διότι ἐγὼ εἶπον, πόσους ἄνθρακας κατηνάλωσεν ἡ Ἑταιρεία, καὶ ποία ἡ διαφορὰ ὡς ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως αὐτῶν· ἤδη δὲ πάλιν τὰς πληροφορίας ταύτας οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἠκούσαμεν καὶ ἑτέραν θεωρίαν, ὅτι αἱ μετοχαὶ τῆς Ἑταιρείας ἤδη τιμῶνται 40 δραχμὰς ἑκάστη, ἑπομένως ἡ ἀξία τοῦ σιδηροδρόμου τούτου εἶναι 5,000,000...

§150ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶπον, ὅτι τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον δὲν ἔχει ἀξίαν ἢ μόνον 5,000,000 δραχμῶν.

§151Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὸ εἴπατε, ὅτι τὸ κεφάλαιον ἔχει ἀξίαν 5,000,000, πρόκειται δὲ νὰ δώσωμεν 3,000,000, ἵνα σώσωμεν τὰ 5,000,000, καίτοι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι ὑποθέτετε, ὅτι ὅλον τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον εἶναι εἰς χεῖρας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν τὰς μετοχὰς πρὸς 40 δραχμὰς ἑκάστην· ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἶναι πολλοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀγοράσει τὰς μετοχὰς ἀντὶ 200 καὶ 250 δραχμῶν ἑκάστην. Ἀλλ’ ὡμιλήσατε καὶ περὶ χρηματιστικῶν πράξεων ἐπὶ τῶν μετοχῶν αὐτῶν. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐννοῶ αὐτὴν τὴν χρηματιστικὴν, διότι σήμερον, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, δὲν ἐννοεῖται οὔτε αὔξησις, οὔτε ἐλάττωσις. Τὸ νὰ παίζῃ τις ἐπὶ τῶν μετοχῶν αὐτῶν εἶναι βλακεία· ἀλλὰ ἐννοεῖται, ὅτι δὲν πρόκειται ἡμεῖς σήμερον νὰ προστατεύσωμεν τοὺς βλᾶκας· ἂς περιμένωσι νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις, ἂς ἀφήσωσι τὰς μετοχὰς εἰς χεῖρας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ τὰς ἔχωσι, καὶ ἂς περιμένωσι νὰ κάμωσιν ἐπ’ αὐτῶν βραδύτερον τὰ παιγνίδιά των. Ταῦτα λέγω ἐν συνόψει· ἐπιφυλάσσομαι δὲ αὔριον νὰ ὑποβάλω τοὺς ζητηθέντας πίνακας. Ἐὰν νομίζητε δὲ, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν σήμερον, καλῶς ἔχει· ἐὰν νομίζητε, ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ καὶ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις διὰ τὴν αὔριον, οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχομεν νὰ δεχθῶμεν καὶ τοῦτο.

§152ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, μὲ συγχωρεῖτε· ἐξηντλήσατε τὸ δικαίωμά σας.

§154ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶναι προσωπικὸν, κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ζήτημα προσωπικόν· ὑπὲρ πάντα δὲ ἄλλον σεῖς πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ λάβητε ἐκ τρίτου τὸν λόγον.

§156ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοὶ ἀφαιρεῖτε τὸν λόγον.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς τὸν ἀφαιρέσω, διότι τοῦτο μοὶ ἐπιτάσσει ὁ Κανονισμός. Σεβασθῆτε τὸν Κανονισμόν.

§158ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μοὶ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμιλήσατε δίς. Ἐὰν ἐπιμένητε, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἐπιτρέψω νὰ ὁμιλήσητε καὶ ἐκ τρίτου, διότι τοῦτο εἶναι ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ.

§160ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι πάντοτε συντομώτατος.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε παρὰ τὸν Κανονισμόν. Δὲν σᾶς δίδω τὸν λόγον. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§162ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐπιτρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ὁμιλήσῃ ἐκ τρίτου ὁ κ. Βουλευτής;

§164ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὂχι! ὄχι!

§165ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὔτε εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ὑποκύπτετε!

§167Γ. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§169Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 8 καὶ 10′ μ.μ.)