1900.12.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 39

τῆς 29 Δεκεμβρίου 1900

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ν. Λεωνίδα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς συνοικίας «Ἁγίου Παντελεήμονος» δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ἐπονομασθῇ ἡ συνοικία αὕτη «Συνοικία Συγγροῦ». Ὁ βουλευτὴς Σύρου κ. Δ. Βοκοτόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἐν ἰσχύϊ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ ἡ πρότασις αὕτη. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 126). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως ναυτικῆς λιθοκτίστου Δεξαμενῆς ἐν Σύρῳ». Ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 127). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει δήλωσιν γενικὴν «περὶ μεταβολῶν ἐν τῷ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1901 ὑποβεβλημένῳ γενικῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους καὶ περὶ προσθήκης ἐν αὐτῷ πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 735,651.72». Καὶ ἡ δήλωσις αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 128.) Ὁ κ. Α. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. (Ὄρα Παράρτημα.)

§3ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἐκ Σύρου ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος, τοῦ θέματος τῆς ἀπονομῆς παρασήμου εἰς τὸν κ. Χίλλερ, ὡς ἀρχαιολόγον ἀνακαλύψαντα τὴν ἀρχαίαν πόλιν τῆς Θήρας. Ὄτι καλῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, σπεύσασα νὰ ἀπονείμῃ τὸ παράσημον εἰς τὸν ἐν λόγῳ ἀρχαιολόγον, εἶναι ἀναντίρρητον. Ἀλλ’ ἤκουσα τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸ ὀλίγου, διακόψαντος τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ εἰπόντος, ὅτι ἐβράδυνε τὴν ἀπονομὴν τοῦ παρασήμου διὰ τὸν λόγον, ὅτι εἶχεν ἀνάγκην τῆς ἀδείας τῆς Πρωσσικῆς Κυβερνήσεως· καὶ ἀπορῶ, κατὰ τίνα τρόπον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅπως ἐνασκήσῃ τὸ Βασιλικὸν προνόμιον τῆς ἀπονομῆς παρασήμων, ἔχει ἀνάγκην τῆς ἀδείας τοῦ ξένου Κράτους. Ἠξεύρω, τί θ’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν· ὅτι παρεκλήθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑπὸ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἀπονέμῃ παράσημα εἰς Γερμανοὺς καὶ Πρώσσους ὑπηκόους, πρὶν ἢ συμβουλεύηται αὐτὴν καὶ λαμβάνῃ τὴν συναίνεσιν αὐτῆς, ἁρμοδίας νὰ κρίνῃ, ἐὰν, κατὰ τὰς ἐν τῇ Γερμανικῇ χώρᾳ κρατούσας συνθήκας, τὸ παράσημον τὸ ἀπονεμόμενον προσήκει εἰς ὃν ἀπονέμεται, εἴτε γενικῶς, εἴτε καὶ κατὰ βαθμόν. Εἶναι ἀξίωσις παλαιὰ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις δὲν εὗρεν ἀποδοχὴν ἄλλοτε ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι δὲν εἶναι κατ’ ἀρχὴν ὀρθὸν νὰ ὑποβάλλῃ τις τὴν περὶ παρασημοφορίας κρίσιν εἰς ἄλλης Κυβερνήσεως τὴν ἔγκρισιν, ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ περιστείλωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ παραχωρῶμεν παράσημα, ὅπου ἀπονεμόμενα ὠφελοῦσι τὴν Ἑλλάδα, διότι ἀκριβῶς διὰ μόνων τῶν παρασήμων ἔχομεν τὴν μόνην εὐκολίαν νὰ ἀποδίδωμεν τιμὴν, καὶ πολλάκις νὰ ἐκδηλῶμεν εὐγνωμοσύνην πρὸς τοὺς ἐργαζομένους καὶ συνηγοροῦντας ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων. Ἐνθυμοῦμαι περίστασιν, καθ’ ἣν ὁμοία ἀξίωσις ὑπεβλήθη εἰς ἐμὲ, εὑρισκόμενον τότε ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἀπέκρουσα αὐτήν. Προέκειτο περὶ ἀνδρὸς Γερμανοῦ, ἀνήκοντος εἰς τὴν ἐμπορικὴν τάξιν, ἀλλ’ ἀσχολουμένου καὶ εἰς τὰ τῆς φιλολογίας, ἐν ἔργῳ δέ τινι, ὅπερ ἐξέδωκε καὶ ἀφιέρωσεν εἰς τὸν Βασιλέα τῆς Ἑλλάδος, δείξαντος πᾶσαν αὐτοῦ τὴν ἀξίαν τὴν φιλολογικήν, καίτοι ἦτο ἔμπορος, ἐν ταυτῷ δὲ καὶ τὴν φιλελληνικὴν αὐτοῦ διάθεσιν. Εἰς τὸν ἔμπορον ἐκεῖνον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπένειμε παράσημον, ἀπενεμήθη δὲ παράσημον ἀνώτερον, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ τὸ παράσημον ἐκεῖνο δὲν ἦτο ἀνάλογον πρὸς τὴν ἐν Γερμανίᾳ θέσιν τοῦ ἐμπόρου, καὶ διὰ τοῦτο ἐγένετο ἰδιαιτέρα παράστασις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πῶς, μὴ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐσωτερικὴν ἐν Γερμανίᾳ τάξιν, ἀπένειμεν ἀνώτερον παράσημον εἰς ἁπλοῦν ἔμπορον. Ἡ ἀπάντησις ὑπῆρξεν, ὅτι εἶναι ἐλευθέρα ἡ Πρωσσικὴ Κυβέρνησις νὰ μὴ δώσῃ τὴν ἄδειαν εἰς τὸν ἔμπορον νὰ φέρῃ τὸ παράσημον,—ὡς ὑπεδεικνύετο, ὅτι ἤθελε πράξει,—ἀλλ’ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν, ἡμεῖς νὰ κρίνωμεν τὰ τῆς ἀπονομῆς τῶν παρασήμων κατὰ τὰς ἰδέας, τὰς ἐπικρατούσας ἐν Γερμανίᾳ. Ἐὰν ὑπεβαλλόμεθα εἰς τοιαύτην ὑποχρέωσιν, πρέπει νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν φιλελλήνων μετὰ δυσκολίας ἤθελε παρασημοφορηθῆ, ὅπως πρέπει· διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ δώσῃ τις ἁπλῶς παράσημον, ἀλλὰ πρέπει νὰ δώσῃ καὶ τὸ κατ’ ἀξίαν ἀνῆκον παράσημον. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις φρονῇ, ὡς πρὸ ὀλίγου ἐδείχθη ὅτι φρονεῖ, βεβαίως, ἐνῷ ἀπαλλατριοῦται ἐν μέρει προνομίου Βασιλικοῦ, οὗτινος ὀφείλει νὰ κήδηται ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἡ Κυβέρνησις, ἀποβάλλει ἀφ’ ἑτέρου ἀφ’ ἑαυτῆς τὴν δύναμιν νὰ διαθέσῃ τὸ μόνον ἴσως δῶρον, ὅπερ δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ ἀποδώσωμεν, πτωχὸν καὶ μικρὸν καὶ ἀδύνατον Κράτος, εἰς ἐκείνους, οἵτινες εἰς ἡμᾶς εἶναι ἀπαραίτητοι συνεργάται καὶ σύντροφοι ἐν ὡρισμέναις περιστάσεσιν.

§4Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Οὐδόλως πρόκειται περὶ περιορισμοῦ τοῦ Βασιλικοῦ προνομίου τῆς ἀπονομῆς παρασήμων. Ὅτε ἐγὼ ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, προηγούμεναι Κυβερνήσεις εἶχον ἤδη ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως εἰδοποιῶσι τὴν Πρωσσικὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς ἀπονομῆς παρασήμων εἰς ὑπηκόους αὐτῆς· ἐπειδὴ δὲ εὗρον τὸ προηγούμενον τοῦτο, ὅτε ἐπρόκειτο ν’ ἀπονεμηθῇ τὸ παράσημον εἰς τὸν ἀρχαιολόγον Hiller, εἰδοποίησα τὴν Πρωσσικὴν Κυβέρνησιν περὶ τούτου. Τὸ αὐτὸ πράττουσι καὶ ἄλλα Κράτη· καὶ αὐτὴ δὲ ἡ Πρωσσικὴ Κυβέρνησις, ὁσάκις ἔχῃ σκοπὸν νὰ ἀπονείμῃ παράσημα πρὸς Ἕλληνας ὑπηκόους, εἰδοποιεῖ ἐκ τῶν προτέρων, καὶ ζητεῖ πάντοτε τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§5ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν διόλου νὰ ψέξω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἔπραξεν ὡς ἔπραξεν. Ἀκούω, ὅτι καὶ πρὸ αὐτοῦ ἄλλοι οὕτως ἔπραξαν. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ βεβαιώσω, ὅτι μέχρις ὡρισμένης ἐποχῆς τοῦτο τὸ ἠρνεῖτο ἡ Κυβέρνησις, φρονῶ δὲ, ὅτι θέλει πράξει καλῶς ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἀρνῆται. Λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅπερ καὶ ἐγνώριζον, ὅτι ἁπλῶς ἀνήγγειλε τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν Πρωσσικὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἀνήγγειλε καὶ τὸν βαθμὸν τοῦ παρασήμου, ὃν ἐσκόπει ὁ Βασιλεὺς νὰ ἀπονείμῃ, ὅπερ καὶ ἦτο ἐπιθυμητὸν, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ μὴ ἀναγγελθῇ· διότι, ἂν ἡ Πρωσσικὴ Κυβέρνησις ἐνόμιζεν, ὅτι ὁ Χρυσοῦς Σταυρὸς εἰς τὸν Α εἶναι ὑπέρμετρος ἀμοιβὴ, ἤθελε βεβαίως εἴπει μετὰ τὴν ἀνακοίνωσιν: «Παρακαλῶ νὰ μὴ δοθῇ τὸ παράσημον αὐτό.»

§6Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ λόγος.

§7ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ νὰ λεχθῇ τοῦτο, πρέπει βεβαίως νὰ ἔχῃ λόγον· ὁ λόγος δὲ εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις εἰς ἐμὲ ἀνεκοινώθη, ἀλλὰ δὲν ἔχει παρ’ ἡμῖν καμμίαν ἀξίαν, ὅτι ταράσσει τὴν ἐν Πρωσσίᾳ ὑπάρχουσαν τάξιν. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τοιαύτας ἀξιώσεις τῶν ξένων Κυβερνήσεων. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἄλλων ἐθνῶν Κυβερνήσεις παρεδέχθησαν τοιοῦτόν τι, ἀλλὰ βεβαιοῖ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀγνοῶ δὲ, καὶ ἐὰν ἄλλοι ἔπραξαν τοῦτο, ὅπερ λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ Ἑλλάδος, λέγω καὶ πάλιν, ὅτι ἡ ὕπαρξις τῶν παρασήμων, ἐὰν ἔχῃ ἀξίαν τινὰ, ταύτην ἔχει ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ἐν τῷ ἐσωτερικῷ εἰς τὰ παράσημα ἐγὼ προσωπικῶς οὐδεμίαν ἀποδίδω ἀξίαν. Ἀλλὰ διὰ τὸ ἐξωτερικὸν κρίνω αὐτὰ ἀπαραίτητα, οὐ μόνον διὰ τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἕλληνας, ἀλλὰ καὶ διὰ πάντας τοὺς ξένους ἐκείνους, οἵτινες μετ’ ἀληθοῦς στοργῆς πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ἰδέαν ἐργάζονται ἑκάστοτε...

§8ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἐὰν ἡ Πρωσσικὴ Κυβέρνησις δὲν δώσῃ τὴν ἄδειαν νὰ φέρῃ τὸ παράσημον, πρὸς τί ἀπονέμεται;

§9ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἀδιάφορον· ἡ ἀμοιβὴ, ἣν ἐδέχθη παρὰ τῆς Ἑλλάδος, αὕτη εἶναι ἐπαρκὴς, καὶ ἐπὶ ταύτῃ εὐγνωμονεῖ εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι ἀνεγνώρισε τὰς ὑπηρεσίας αὑτοῦ. Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς γινώσκει, ὅτι ὑπάρχουσι διακεκριμένοι ἄνδρες, ἀνήκοντες εἰς ξένα Κράτη, μὴ ἐπιτρέποντα εἰς τοὺς πολίτας αὑτῶν νὰ φέρωσι παράσημα, ἀλλ’ οἵτινες, ὅταν ἀπονεμηθῶσιν εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος, εὐγνωμόνως ἀποδέχονται αὐτά.

§10ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐπειδὴ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι εὗρε τὸ προηγούμενον αὐτὸ, καθιερωθὲν ἀπὸ προηγουμένας Κυβερνήσεις...

§11Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἐννοῶ, ὅτι καθιερώθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας.

§12ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν εἴχετε κάμει διάκρισιν... Πρέπει νὰ καταστήσω γνωστὸν, ὅτι, ὅτε ἐγὼ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ πρέσβυς τῆς Γερμανίας ἐποιήσατο καὶ παρ’ ἐμοὶ τὰς αὐτὰς παραστάσεις, ἀλλ’ ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ διαφυλάξω ἀμείωτον τὸ δικαίωμα αὐτὸ τοῦ Βασιλέως, διότι, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἔντιμος συνάδελφος, ἐὰν οἱαδήποτε ξένη Κυβέρνησις δὲν θέλῃ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς ὑπηκόους αὑτῆς νὰ δεχθῶσι τὸ παράσημον, εἶναι ἁπλούστατον εἰς αὐτὴν, νὰ μὴ δώσῃ τὴν ἄδειαν. Ἀλλ’ εἶναι καὶ Κράτη, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀρχὴν δὲν ἐπιτρέπουν εἰς τοὺς ὑπηκόους των νὰ δέχωνται ξένα παράσημα, καὶ ἐν τοσούτῳ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν γνωρίζει ἴσως, ὅτι πολλάκις ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπρότεινε τὴν ἀπονομὴν, καὶ ὁ Βασιλεὺς ἀπένειμε παράσημα εἰς Ἄγγλους καὶ Ἀμερικανοὺς ὑπηκόους, καὶ ὅμως δὲν ἐδέησε νὰ ζητηθῇ ἡ ἄδεια τῶν Κυβερνήσεων αὐτῶν. Λέγω λοιπὸν, ὅτι τὸ προηγούμενον αὐτὸ δὲν καθιερώθη ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ἐγὼ ἀπετέλουν μέρος.

§13ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχει ἀναλάβει, ὅπως ζητῇ τὴν ἄδειαν παρὰ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἐν περιπτώσει ἀπονομῆς παρασήμου εἰς Πρώσσους ὑπηκόους. Ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι, ὅτε διετέλουν Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, προεκάλεσα τὴν ἀπονομὴν παρασήμων εἰς φιλέλληνας Πρώσσους, καὶ τότε ἔλαβον ἐπιστολὰς, διὰ τῶν ὁποίων μοὶ ἔλεγον ἐκεῖνοι, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπενεμήθησαν τὰ παράσημα, ὅτι ἡ Πρωσσικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔδιδε πρὸς αὐτοὺς τὴν ἄδειαν νὰ τὰ φέρωσι, διότι δὲν ἐζητήθη προηγουμένως ἡ συγκατάθεσις αὐτῆς παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ προσπαθήσω, ὥστε ἡ ἐπιθυμία τῶν λαβόντων τὰ παράσημα νὰ πραγματοποιηθῇ, καὶ διὰ τοῦτο εἰδοποίησα τὴν Πρωσσικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀπενεμήθησαν εἰς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ παράσημα, καὶ ἡ Πρωσσικὴ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔφερε δυσκολίαν. Ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀνέλαβεν ὑποχρέωσίν τινα ἀπέναντι τῆς Πρωσσικῆς Κυβερνήσεως. Οὐδεμίαν ἀνέλαβεν ὑποχρέωσιν. Δυνάμεθα ὅθεν νὰ ἀπονέμωμεν παράσημα πρὸς Πρώσσους ὑπηκόους, λαμβάνοντες προηγουμένως τὴν συγκατάθεσιν τῆς Πρωσσικῆς Κυβερνήσεως, ὡς δυνάμεθα καὶ νὰ ἀπονέμωμεν παράσημα πρὸς Πρώσσους ὑπηκόους, χωρὶς νὰ ζητήσωμεν τὴν συγκατάθεσιν τῆς Πρωσσικῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ἐν μὲν τῇ πρώτῃ περιπτώσει, ἐκεῖνοι, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπενείμαμεν παράσημα, θὰ δύνανται νὰ φέρωσιν αὐτὰ, ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ δὲν θὰ δύνανται νὰ τὰ φέρωσιν.

§14Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ συμβεβηκὸς εἶναι ἐντελῶς καινοφανές. Ἐγὼ διετέλεσα πολλάκις Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, οὐδέποτε δ’ ἐνθυμοῦμαι ἀξίωσιν οὐδεμιᾶς ξένης Κυβερνήσεως, γενομένην μοι, ἵνα προειδοποιῶ αὐτὴν, ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ προκαλέσω τὴν ἀπονομὴν παρασήμων εἰς ὑπηκόους αὐτῆς. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι κατὰ τὸ 1864, ὅτε μετετέθη ἐντεῦθεν ὁ πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας κ. Σκάρλετ, ὅστις κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχε συντελέσει πολὺ ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν ὑποθέσεων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Μεσοβασιλείας, ἐνισχύων τὰς πρὸς τὴν Ἑλλάδα εὐμενεῖς διαθέσεις τῆς Κυβερνήσεώς του, ἰδίως κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν διαπραγματεύσεων πρὸς τὴν ἀποδοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Στέμματος ἐν Δανίᾳ, ἐδήλωσα αὐτῷ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διετίθετο νὰ ἐκδηλώσῃ εἰς αὐτὸν διὰ τῆς ἀπονομῆς τοῦ Μεγαλοσταύρου τὴν εὐαρέσκειαν αὐτῆς. Ὁ κ. Σκάρλετ, ἀναχωρῶν, μοὶ εἶπεν, ὅτι μετ’ εὐγνωμοσύνης θέλει δεχθῆ τὸ δεῖγμα τοῦτο τῆς εὐαρεσκείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καίτοι ἐγνώριζεν, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐπιτρέπει εἰς τοὺς λειτουργοὺς αὐτῆς νὰ δέχωνται ξένα παράσημα. Διὰ τοῦτο, ἐπὶ τῇ ἐμῇ παρακλήσει, ὁ Ἡγεμὼν ἐνέκρινε καὶ ἀπένειμε τὸ παράσημον εἰς αὐτόν. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Δραγούμης, καὶ συνεπείᾳ τῶν λόγων αὐτοῦ ὁ ἕτερος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὁ ἐμὸς φίλος κ. Σκουζὲς, ἐστηρίχθησαν εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔδωκε, καὶ κατὰ τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο, πρὶν ἢ προκαλέσῃ τὴν ἀπονομὴν τοῦ παρασήμου εἰς τὸν βαρῶνον Χίλλερ, νὰ εἰδοποιήσῃ τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως δοθῇ ἡ συναίνεσις αὐτῆς. Ἐὰν τὰ πράγματα ἔχωσιν οὕτω, μοὶ φαίνεται, ὅτι πρῶτος ὁ ἐνεστὼς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔστερξε νὰ ὑποβάλῃ ἑαυτὸν εἰς τὴν τοιαύτην αἵρεσιν· ἀλλ’ ἐὰν τὰ πράγματα ἔχωσιν ὡς ὁ ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς ἐξέθηκε, τὸ πρᾶγμα, ὅσον καὶ ἂν ἦναι ἔκρυθμον, ἐπιβαρύνει τὸν στέρξαντα Ὑπουργὸν, δὲν ἐπιβαρύνει ὅμως τὸ Κράτος, διότι δὲν ἀνελάβομεν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἀκολουθῶμεν τὸ ἔκρυθμον προηγούμενον τοῦ ἐνεστῶτος Ὑπουργοῦ. Τὰ Κράτη ἔχουσι παράσημα, ὅπως δι’ αὐτῶν βραβεύωσι τὰς ὑπηρεσίας, αἵτινες προσφέρονται εἰς αὐτά· συμφωνῶ δὲ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Δραγούμη, ὅτι δὲν μειοῦται, ἀλλ’ ἀπόλλυται ἡ ἀξία, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν παράσημον, ἀπονεμόμενον εἰς πολίτας Ἕλληνας, ἢ εἰς ξένους, ὅταν ἡ ἀπονομὴ αὐτοῦ δὲν ἦναι συνέπεια τῶν προσενεχθεισῶν ὑπὸ τοῦ πρὸς ὃν ἀπονέμεται ὑπηρεσιῶν, δὲν εἶναι αὐτόβουλος ἐκτίμησις τοῦ ἡμετέρου Κράτους, τοῦ ἀπονέμοντος, τῶν προσενεχθεισῶν ὑπηρεσιῶν, δὲν εἶναι αὐτοπροαίρετος ἐκδήλωσις χάριτος ἢ εὐγνωμοσύνης τοῦ Κράτους πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προσήνεγκον τὰς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἡ ἐκδήλωσις αὕτη ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς πατρίδος ἐκείνου, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπονέμεται τὸ παράσημον, καὶ γίγνεται μόνον ὅταν αὕτη τὸ ἐπιτρέψῃ. Τοιαύτη αἵρεσις εἶναι περιοριστικὴ τοῦ δικαιώματος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπονέμῃ εἰς ἀλλοδαποὺς παράσημα· διότι ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀλλοδαποῦ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτρέψῃ ἢ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτὸν νὰ ἀποδεχθῇ τὸ παράσημον, τοῦτο ὅμως εἰς ἡμᾶς εἶναι ἀδιάφορον, διότι ἡμεῖς καθῆκον ἔχομεν νὰ βραβεύσωμεν τὰς προσενεχθείσας ὑπηρεσίας, ἀπονέμοντες τὸ παράσημον, τὸ ὁποῖον, κατὰ τοὺς ἡμετέρους νόμους, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπονέμωμεν. Διὰ τοῦτο πᾶσα τοιαύτη προβαλλομένη ἀξίωσις εἶναι περιορισμὸς τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Βασιλεὺς, ὁ ὁποῖος ἀπονέμει τὰ παράσημα, κατὰ τὸ Σύνταγμα· τοιαύτην δ’ ἀξίωσιν οὐδεὶς Ὑπουργὸς δύναται νὰ στέρξῃ. Ὅθεν εὐχαρίστως ἤκουσα, ὅτι δὲν ἐπροτάθη τοιοῦτόν τι ὡς ἀξίωσις, ὅπως ζητῆται ἡ συγκατάθεσις τῶν ξένων Κυβερνήσεων πρὸ τῆς ἀπονομῆς παρασήμου εἰς ὑπηκόους αὐτῶν, οὐδὲ ἔστερξε τοιοῦτόν τι καὶ ὁ ἐνεστὼς Ὑπουργός.

§15Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι οὐδέποτε ἀνελήφθη ὑποχρέωσις ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ζητῇ προηγουμένως τὴν συγκατάθεσιν τῆς Πρωσσικῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου νὰ ἀπονείμῃ παράσημον εἰς Πρῶσσον ὑπήκοον. Ἤκουσα, ὅτι πολλάκις ἐζητήθη νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ αὕτη, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἣν ἔμαθον, ὅτι τοιαύτη ἀξίωσις διετυπώθη, πάντοτε ἐπολέμησα αὐτήν· κατὰ συνέπειαν οὐδεμία ὑποχρέωσις ἀνελήφθη τοιαύτη. Συμφωνῶ δὲ πληρέστατα μὲ τοὺς ἀξιοτίμους προαγορεύσαντας, ὅτι θὰ ἦτο περιορισμὸς τοῦ Βασιλικοῦ προνομίου τῆς ἀπονομῆς παρασήμων ἡ ἀποδοχὴ τοιαύτης ὑποχρεώσεως, θὰ ἦτο δὲ καὶ μείωσις τῆς ἀξίας τοῦ παρασήμου, ἐὰν τοιαύτην ὑποχρέωσιν ἤθελεν ἀναλάβει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Τὸ ζήτημα παρουσιάσθη, ὡς διετύπωσε τοῦτο ὁ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιότιμος Βουλευτὴς, δηλαδὴ παρεσχέθη διὰ τῆς ἀνακοινώσεως εὐκολία πρὸς ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγένετο ἀπονομὴ παρασήμου, ὅτε ἡ Πρωσσικὴ Κυβέρνησις ἐπαρουσίαζε δυσκολίαν, ὅπως τοῖς ἐπιτρέψῃ νὰ φέρωσι τὸ παράσημον. Ἀλλ’ οὐδέποτε, ἐπαναλαμβάνω, ὑποχρέωσις ἀνελήφθη, διότι οὐδεμίαν τοιαύτην ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, διότι, ὡς εἶπον, ἡ ἀποδοχὴ τοιαύτης ὑποχρεώσεως θὰ εἶχε τὰ ἐλαττώματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ προαγορεύσαντες ὑπέδειξαν. Κατ’ ἀρχὴν πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν εἰς τὴν ἀπονομὴν παρασήμων, καὶ νὰ ἤμεθα φειδωλοὶ καὶ εἰς τὴν παροχὴν τῆς εὐκολίας, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ παρασχεθῇ εἰς ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους δίδεται τὸ παράσημον.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι λίαν εὐχάριστον, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔκαμε δήλωσιν τοιαύτην· παρατηρῶ ὅμως, ὅτι κατὰ τὰς σχέσεις τῶν Κρατῶν πρὸς ἄλληλα ἡ ἐλαχίστη παραχώρησις, ἔστω καὶ κατὰ τύπον διδομένη, ἀποτελεῖ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον πολλάκις χρησιμεύει πρὸς ἀπόκτησιν δικαιωμάτων, καὶ γεννᾷ ἀξιώσεις σεβασμοῦ τῶν τοιούτων δικαιωμάτων. Διὰ τοῦτο συνιστῶ οὐ μόνον μεγάλην φειδωλίαν, ἀλλὰ καὶ ἄρνησιν εἰς πᾶσαν ἀξίωσιν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ παρασημοφορηθῇ, ἀξίωσιν αὐτοῦ, ἵνα εἰδοποιηθῇ ἡ Κυβέρνησις αὐτοῦ, ὅτι τῷ ἀπενεμήθη παράσημον.

§17ΧΡ. ΑΣΙΜΗΣ. Ἐγὼ, χωρὶς νὰ νομίζω ἐμαυτὸν ἁρμόδιον νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος τούτου περὶ δικαιώματος ἀπονομῆς παρασήμων, ἐκφράζω τὴν γνώμην μου, ὅτι δικαίως ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ, ἀμείψασα τὰς μεγίστας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας ὁ διαπρεπὴς ἀρχαιολόγος προσέφερεν εἰς τὴν ἀρχαιολογικὴν ἐπιστήμην καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀρχαιολογίαν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι καλῶς ἐγένετο ἡ ἀπονομὴ τοῦ παρασήμου πρὸς τὸν διαπρεπῆ Γερμανὸν ἀρχαιολόγον. Μετὰ δὲ τὰς ὑπηρεσίας, ἃς ὁμολογῶ, ὅτι ὁ Βαρῶνος Χίλλερ προσέφερεν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐπαρχίαν, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς ἐμὲ νὰ ἐκφράσω καὶ πανδήμως ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τὴν εὐγνωμοσύνην, ἣν ἡ Θήρα ἀνομολογεῖ πρὸς τὸν ἐπίσημον Γερμανὸν διὰ τὰς προσενεχθείσας αὐτῇ ὑπηρεσίας.

§18Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας, ἃς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Δραγούμης εἶχε ζητήσει, καὶ αἵτινες ἐβράδυνον ἕνεκα τῆς πολλῆς ἐργασίας, ἥτις ἀπῃτεῖτο. Εἶναι ἀπάντησις εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ποῖα πλοῖα ἐπεσκευάσθησαν, καὶ ποία ἡ δαπάνη ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν.

§19Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Τοπάλης ἐζήτησε νὰ καταθέσω τὸ βούλευμα τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Βόλῳ Πλημμελειοδικῶν, τὸ ἐκδοθὲν κατὰ τοῦ Δημάρχου Σπαλάθρων κ. Ν. Παρρησιάδου. Τὸ βούλευμα τοῦτο καταθέτω.

§20ΕΠΑΜ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν, ὑποβαλὼν ἀναφορὰν τοῦ ἐνοικιαστοῦ τοῦ δημοτικοῦ καὶ λιμενικοῦ φόρου Ἀστακοῦ, εἶχον ἐπιφέρει συνάμα παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, σχετιζομένας πρὸς τὴν δοθεῖσαν ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου. Εἶχον δ’ ἐπιφέρει τὰς παρατηρήσεις ταύτας, διότι ἐπρόκειτο οὐ μόνον περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Ἀστακοῦ, ὡς καὶ περὶ τῶν συμφερόντων αὐτοῦ τούτου τοῦ Δημοσίου. Δι’ ὃ καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσκομίσῃ ἔγγραφα σχετικὰ καὶ δώσῃ πληροφορίας τινάς. Καὶ ἔσπευσε μὲν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ ἔγγραφά τινα, ταῦτα ὅμως οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸ ζήτημα, περὶ οὗ ἐπρόκειτο, ἤτοι πρὸς τὴν δοθεῖσαν ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρου 13, ἀλλ’ ἀφορῶσιν ἁπλῶς εἰς διαταγὰς, τὰς ὁποίας ἔδωκε τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως ἀστυνομικὸς σταθμὸς συστηθῇ εἰς τὸ Πλατυγιάλι, καὶ ἐμποδίζῃ τὸ κοινὸν τοῦ δήμου τούτου νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὴν ἀγοραπωλησίαν τῶν τροφίμων, τῶν προωρισμένων διὰ τὸν ἀγγλικὸν στόλον. Τὸ ζήτημα ἑπομένως μένει ἀκέραιον, καὶ, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς πρὸ μικροῦ, δέον κατὰ τὰς γιγνομένας παραχωρήσεις νὰ προσέχωμεν πολὺ, ἵνα μὴ καθιερῶται κακὸν προηγούμενον, ὅταν μάλιστα τοῦτο συνδέηται πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου «ἀπαλλάσσονται τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τὰ πρὸς χρῆσιν τῶν ξένων πολεμικῶν πλοίων προωρισμένα εἴδη, εἴτε ἀπὸ πλοίου εἰς πλοῖον παραλαμβανόμενα, εἴτε ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Τελωνείου ἢ τῆς Διαμετακομίσεως, καὶ ἐπὶ ἐγγράφῳ ἀποδείξει τοῦ Διοικητοῦ τῆς Μοίρας, ἢ τοῦ πλοιάρχου, ὅτι πρόκειται περὶ εἰδῶν, πρὸς χρῆσιν τοῦ στόλου, ἢ τοῦ πλοίου.» Ὡς βλέπετε, κύριοι Βουλευταί, τό τε γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου εἰσὶ σαφῆ. Ἀπαλλάσσονται δηλ. τοῦ τελωνειακοῦ τέλους τὰ πρὸς χρῆσιν τῶν ξένων πλοίων καταναλισκόμενα ἐντὸς αὐτῶν, εἴτε μεταβιβάζονται ἀπὸ πλοίου εἰς πλοῖον, εἴτε μετακομίζονται ἀπὸ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Τελωνείου. Ἐν τούτοις ἀδικαιολόγητος ἑρμηνεία ἐδόθη εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ὑπὸ τῶν τροφοδοτῶν τοῦ ἀγγλικοῦ στόλου, ἣν παρεδέχθη, δυστυχῶς, καὶ τὸ Τελωνειακὸν Τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου. Κατὰ τὴν ἑρμηνείαν ταύτην, «πρὸς χρῆσιν τῶν ξένων πλοίων θεωροῦνται καὶ τὰ καταναλισκόμενα ὑπὸ τῶν πληρωμάτων τοῦ ξένου στόλου εἰς τὴν ξηράν». Τὸ ἄτοπον τῆς ἑρμηνείας ταύτης θὰ κατανοήσητε ἔτι μᾶλλον, ἐὰν φαντασθῆτε ξένον μέγαν στόλον, προσορμιζόμενον ἐπὶ μακρὸν εἰς τὸ Φάληρον ἢ εἰς τὸν Πειραιᾶ, τοὺς δὲ τροφοδότας τοῦ στόλου τούτου ἀνοίγοντας μαγαζεῖα ἐν Πειραιεῖ ἢ ἐν Φαλήρῳ, καὶ ζητοῦντας νὰ θεωρηθῇ, ὅτι καταναλίσκεται — ἀτελῶς ἑπομένως — πρὸς χρῆσιν τοῦ στόλου τούτου πᾶν ὅ,τι καταναλίσκεται καὶ εἰς τὴν ξηρὰν, ἐντὸς τῶν ῥηθέντων ἐν Πειραιεῖ ἢ ἐν Φαλήρῳ μαγαζείων! Ἔτι δὲ μᾶλλον ἠθέλετε κατανοήσει τὸ ἄτοπον καὶ ἀδικαιολόγητον τῆς τοιαύτης ἑρμηνείας, ἐὰν π.χ. τὸ ἐνταῦθα Διπλωματικὸν Σῶμα ἤθελεν ἱδρύσει Λέσχην ἰδιαιτέραν, καὶ εἶχε τὴν ἀξίωσιν, ἵνα πᾶν τὸ ἐν αὐτῇ εἰσαγόμενον εἰσάγηται ἀτελῶς, ὡς πρὸς χρῆσιν δῆθεν τοῦ Διπλωματικοῦ Σώματος! Μεταξὺ τῶν προσκομισθέντων ἐγγράφων ὑπάρχει καὶ ἔγγραφον τοῦ τελώνου Ἀστακοῦ, ὅπερ χαρακτηρίζει ἀρκούντως τὴν τοιαύτην κατάστασιν, εἰ καὶ φαίνεται ἐστενοχωρημένος ὁ τελώνης οὗτος ἐκ τῶν ὁδηγιῶν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἄλλων ἴσως ἐπιδράσεων...

§21Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἔγγραφόν τι τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν;

§22ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὑπάρχει, ἀλλὰ μεταγενέστερον καὶ ἄσχετον πρὸς τὸ θέμα. Ὥστε, ὡς βλέπετε, ἡ τοιαύτη ἑρμηνεία εἶναι πάντη ἀδικαιολόγητος. Οὐχ ἧττον, ἕνεκα τῆς τοιαύτης ἑρμηνείας, τὸ Πλατυγιάλι κατήντησε κέντρον, ὄχι πλέον καταναλώσεως εἰδῶν τῶν ξένων πλοίων, ἀλλὰ λαθρεμπορίας, ἐξ οὗ καὶ ἠλαττώθησαν ἐπαισθητῶς τὰ εἰσοδήματα τοῦ Τελωνείου Ἀστακοῦ. Οὕτω τὸ μὲν 1897 εἰσεπράχθησαν 9,392 δραχμαὶ, τὸ 1898 δραχμαὶ 22,049, τὸ δὲ 1899, ὅτε ἤρξατο ἡ τοιούτου εἴδους ἑρμηνεία, δραχ. 8,933, καὶ τὸ 1900 περὶ τὰς 3,000 μόνον δραχμαί!

§23Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπῆρξε ποτὲ διάφορος ἑρμηνεία; Ἐδόθη πάντοτε ἡ ἑρμηνεία, ὅτι, ὁσάκις προσήγετο ἀπόδειξις πλοιάρχου ξένου πλοίου, ὅτι τὰ δεῖνα πράγματα θὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς κατανάλωσιν τοῦ πληρώματος τοῦ πλοίου, πάντοτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐπέτρεπεν ἀτέλειαν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐζητήθη καὶ προσήχθη ἀπόδειξις τοῦ πλοιάρχου, ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται ζῦθος ἀπεστέλλετο ἐκ τοῦ ἐν Μελίτῃ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου εἰς Ἀστακὸν πρὸς χρῆσιν τοῦ στόλου.

§24ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς εἰσαγόμενον πρὸς χρῆσιν τῶν ξένων πλοίων ὅ,τι καταναλίσκεται ἐκτὸς αὐτῶν, καὶ ἂν πρὸς τοῦτο ἀρκοῦσιν αἱ τοιαῦται διασαφήσεις τοῦ πλοιάρχου. Ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι ἕνεκα τῆς ἑρμηνείας ταύτης εἶχον εἰσπραχθῆ κατὰ τὸ 1900 μέχρι τῆς 10 Δεκεμβρίου ὑπὸ τοῦ Τελωνείου Ἀστακοῦ 3,000 δραχμαὶ μόνον.

§25Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἄλλος λόγος.

§26ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Οὐδόλως. Ἤδη μεταβαίνω εἰς ἕτερον θέμα. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ὑποπλοιάρχου Τυπάλδου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθεσεν ἔκτοτε τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐπελήφθην μέχρι τοῦδε τῆς συζητήσεως τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ ἕνεκα τῆς ἀσθενείας τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, καὶ διότι παρενέπεσαν ἄλλα ζητήματα, καὶ διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ καθυστερεῖ εἰσέτι πληροφορίας τινὰς, ἃς, ἀφοῦ μάτην μέχρι τοῦδε ἀνέμεινα, ἐπιλαμβάνομαι τῆς ἀναπτύξεως τῆς ὑποθέσεως. Τὸ γενόμενον σκάνδαλον — διὰ νὰ μὴ χαρακτηρίσω αὐτὸ ἄλλως — ἐν Κραβασαρᾷ καὶ ἡ ἐνώπιον τοῦ Ναυτοδικείου διεξαχθεῖσα δίκη, ὡς διεξήχθη αὕτη, εἶχε τοσοῦτον συνταράξει τὴν ἐνταῦθα κοινὴν γνώμην, ὥστε, παρὰ τὴν ψυχολογικὴν κατάστασιν, ἐν ᾗ αὕτη διατελεῖ, παρὰ τὰ μέσα, ἅτινα κατεβλήθησαν, ὅπως καταπνιγῇ καὶ διαστραφῇ τὸ ζήτημα, καὶ παρὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν διεξήχθη ἡ ἐπὶ τούτου δίκη, ἐφημερίδες λίαν φιλίως διακείμεναι πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον σφοδρῶς ἤλεγξαν τόν τε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸν Πρωθυπουργὸν διὰ τὴν ἀνοχὴν καὶ τὴν πολιτείαν των ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Θὰ ἐξηγείρετο δ’ ἔτι μᾶλλον ἡ κοινὴ γνώμη, ἐὰν ἐγίνωσκε γυμνὴν τὴν ἀλήθειαν, ἐὰν ἡ δίκη δὲν διεξήγετο ἐν τῷ Ναυτοδικείῳ, ὡς διεξήχθη. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶχεν εἰκότως λίαν συνταράξει τὴν κοινωνίαν τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου, ἥτις, ἀφοῦ ἐθαύμασε τὴν δρᾶσιν τοῦ ἡμετέρου Ναυτικοῦ κατὰ τὸν πόλεμον, ἔλαβεν ἀφορμὴν, δυστυχῶς, νὰ θαυμάσῃ καὶ τὴν δρᾶσιν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ ἐν εἰρήνῃ. Εἶχον μεταβῆ εἰς Κραβασαρᾶν μετὰ 40 ἡμέρας ἀπὸ τοῦ ἐπεισοδίου ἐκείνου, καὶ τὸ ἐκεῖ κοινὸν διετέλει εἰσέτι κατάπληκτον, καὶ ἀνέμενεν ἀνυπομόνως τὴν τιμωρίαν τοῦ προσώπου, ὅπερ τοιαῦτα διέπραξεν. Ἀντιληφθεὶς ἐκεῖ πασῶν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ τοσοῦτον παραμορφωθέντος ἐνώπιον τοῦ Ναυτοδικείου γεγονότος τούτου, ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς τοὺς ἐκεῖ σχεδὸν συμπολίτας μου νὰ φέρω τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην ἐκτελῶ τὴν στιγμὴν ταύτην. Ὡς γινώσκετε, Κύριοι, ἐν τῷ Ἀμβρακικῷ κόλπῳ διεξάγεται ἀπὸ πολλοῦ μέγα λαθρεμπόριον, οὗ ὁρμητήριον εἶναι ἡ Πρέβεζα, καὶ ὅπερ τροφοδοτεῖ μέγα μέρος τῆς Ἑλλάδος. Μέχρις ἐσχάτων εἶχε ταχθῆ ἐκεῖ πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου τούτου ἀτμοτελωνὶς, ὑπὸ κελευστήν. Ἀλλ’ οἱ κελευσταὶ οὗτοι, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἐχρησίμευον ὡς συνέταιροι τῶν λαθρεμπόρων. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν ὑπήρξατε μέλη τῆς Βουλῆς τοῦ 1895, θὰ ἐνθυμεῖσθε βεβαίως, ὅτι διὰ μακρῶν διέλαβον τότε περὶ κελευστοῦ τινος, ὃν εἶχεν ἀποστείλει ἐκεῖ τὸ τότε Βασ. Ὑπουργεῖον, παρὰ τὰς παραστάσεις μου, πρὸς καταπολέμησιν τῆς συναλλαγῆς, ἀλλ’ ὅστις, συνεταιρισθεὶς φανερὰ μετὰ τῶν λαθρεμπόρων, κατώρθωσεν, ὥστε πᾶν εἰσόδημα νὰ ἐκλείψῃ ἐπὶ μῆνας ἐκ τοῦ Τελωνείου Βονίτσης καὶ Κραβασαρᾶ. Μόλις δὲ ἐπ’ ἐσχάτων, ὀρθῶς ποιοῦσα ἡ Κυβέρνησις, ἀνέθεσε τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου εἰς κανονιοφόρον, ὑπὸ ἀνθυποπλοίαρχον, καὶ ὡς τοιοῦτον ἐξελέξατο τὸν κ. Τυπάλδον. Ὁ ἀνθυποπλοίαρχος οὗτος, δέον νὰ γινώσκῃ ἡ Βουλὴ, δὲν ἦτο ἄσχετος πρὸς τὸν τόπον, διότι συνεδέετο διὰ συγγενείας μεθ’ ἁπασῶν τῶν πρώτων οἰκογενειῶν τοῦ Βάλτου, ὡς τῶν κ. κ. Στράτου, Καραγιάννη, Ἴσκου κλπ. Ἰδοὺ δὲ ποῖον παράδοξον στρατηγικὸν σχέδιον κατέστρωσε πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου ὁ κύριος οὗτος. Πρὸ παντὸς ἐξελέξατο ὡς ὁρμητήριον τῆς καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου τὸν Κραβασαρᾶν, τὸ ἀπώτατον δηλαδὴ σημεῖον ἀπὸ τῆς Πρεβέζης, τοῦ ὁρμητηρίου τούτου παντὸς λαθρεμπορίου. Ἀπέχων ἑπομένως οὕτω περὶ τὰ 20 μίλια τῆς Πρεβέζης, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνεργήσῃ καταδίωξιν ἀποτελεσματικήν. Ἀντὶ δὲ νὰ διαμένῃ διαρκῶς ἐν τῷ πλοίῳ του, ἐθεώρησε συντελεστικώτερον, ὡς φαίνεται, πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου, νὰ ἐνοικιάσῃ οἰκίαν, συγκατοικῶν μετὰ τοῦ ὑπολοχαγοῦ κ. Κολοκοτρώνη. Τίνες δὲ ἦσαν οἱ τηλεγραφηταὶ, καθ’ ὧν ἐγένοντο ὅσα ἐγένοντο; Ἐνῷ ὁ Τυπάλδος ἦτο γνωστότατον πρόσωπον, καὶ πολυειδῶς συνεδέετο μετὰ τοῦ τόπου, ὁ τηλεγραφητὴς Μιχαλόπουλος (ὃν οὐδ’ ἐξ ὄψεως γινώσκω), ἐκ τῶν καλλιτέρων οἰκογενειῶν τοῦ Ναυπλίου, χρηστότατος ὑπάλληλος, ἐν τῷ γραφείῳ του διατρίβων πάντοτε, μετριόφρων μέχρι ταπεινοφροσύνης, καὶ ἕνεκα τοῦ γραφειοκρατικοῦ καὶ ἀκοινωνήτου χαρακτῆρός του, καὶ ὡς πρὸ ὀλίγου τοποθετηθεὶς εἰς Κραβασαρᾶν, δὲν ἦτο καὶ λίαν συμπαθὴς εἰς τὴν ἐκεῖ κοινωνίαν. Πρὸς δὲ, εἰ καὶ τὸ Τηλεγραφεῖον τοῦ Κραβασαρᾶ εἶναι λίαν πολυάσχολον, οὐχ ἧττον δὲν ὑπῆρχε τότε ἐκεῖ καὶ βοηθὸς τηλεγραφητής. Κατ’ ἐκείνην δ’ ἀκριβῶς τὴν ἐποχὴν, ἕνεκα λόγων ὑγείας, κατῆλθεν εἰς τὸν Κραβασαρᾶν ὁ ἐν Κατούνῃ τηλεγραφητὴς κ. Σταλήμερος, τύπος χρηστοῦ καὶ ἱκανοῦ ὑπαλλήλου, τελειόφοιτος τῆς Νομικῆς, ἐκ καλλίστης οἰκογενείας, καὶ τελείας ἀγωγῆς καὶ μορφώσεως. Καὶ ἀγνοῶ μὲν τὸ φύλλον ποιότητος τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου Τυπάλδου, εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ γινώσκῃ ἡ Βουλὴ, προκειμένου νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς τὸ προκείμενον ζήτημα, καὶ τὰ πιστοποιητικὰ τῆς ποιότητος τοῦ τηλεγραφητοῦ κ. Σταλημέρου. Ἡ Ὑποδιεύθυνσις Μεσολλογγίου, διευθυνομένη ὑπὸ ἱκανωτάτου καὶ χρηστοτάτου ὑπαλλήλου, λίαν δὲ αὐστηροῦ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του, προκειμένου νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀπολογίαν τοῦ παθόντος Σταλημέρου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἔγραφε περὶ αὐτοῦ, ὅτι «ὁ τηλεγραφητὴς οὗτος, ἀμέμπτου διαγωγῆς, οὐδέποτε παρέσχεν ἀφορμὴν παραπόνου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν...» κλπ. Τὰ αὐτὰ δὲ, καὶ ἔτι πλείονα, ἐπανελάμβανεν ἡ Διεύθυνσις περὶ τοῦ αὐτοῦ ὑπαλλήλου, δι’ ἑτέρου ἐγγράφου αὐτῆς. Ἔχομεν ἑπομένως, ἀφ’ ἑνὸς τὸν ἀνθυποπλοίαρχον Τυπάλδον, γνωστότατον, ὡς εἶπον, ἐν τῷ τόπῳ, ἀπολαύοντα συμπαθειῶν καὶ ἐν συγγενικαῖς σχέσεσι διατελοῦντα μεθ’ ὅλων τῶν πρώτων οἰκογενειῶν τοῦ Βάλτου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου δύο ἐντελῶς ξένους πρὸς τὸν τόπον, ἀλλ’ ἀμέμπτου διαγωγῆς τηλεγραφικοὺς ὑπαλλήλους. Οὕτω δ’ ἐχόντων κατὰ τὰς τοπικὰς σχέσεις κλπ. τῶν προσώπων τούτων, ἂς ἴδωμεν, πῶς ἐπῆλθε τὸ γενόμενον σκάνδαλον. Τὴν 23 Αὐγούστου ἀπεστάλη τηλεγράφημα τοῦ Προξένου Πρεβέζης πρὸς τὸν κ. Τυπάλδον, δι’ οὗ εἰδοποιεῖτο οὗτος, ὅτι εἶχεν ἐκπλεύσει ἐκεῖθεν λέμβος, περιέχουσα εἴδη λαθρεμπορίου. Ἀντὶ ὁ κύριος ἀνθυποπλοίαρχος, μετὰ τὴν λῆψιν τοῦ τηλεγραφήματος, νὰ πλεύσῃ ἀμέσως πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου, ἠθέλησε διὰ τηλεγραφήματός του νὰ διατάξῃ τὸν διευθύνοντα τὴν ἀτμοτελωνίδα κελευστὴν, ν’ ἀναχωρήσῃ ἐξ Ἀκτίου, ἔνθα διέμενε, πρὸς καταδίωξιν, καίτοι, ὡς ἰσχυρίσθη κατόπιν, ἀπέστειλε μὲν τὴν ῥηθεῖσαν διαταγὴν εἰς τὴν ἀτμοτελωνίδα τοῦ Ἀκτίου, διέταξεν ὅμως συνάμα, ἵνα παρασκευάσωσι τὴν κανονιοφόρον του πρὸς ἔκπλουν. Ἀλλὰ, ὡς εἶναι ὑμῖν γνωστὸν, Κύριοι, Τηλεγραφεῖα, ὡς τὸ τοῦ Ἀκτίου, ἀλλὰ καὶ ἕτερα σπουδαιότερα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, δὲν ἐργάζονται μετὰ τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου. Ὅτε ἐστάλη τὸ ῥηθὲν τηλεγράφημα εἰς τὸ Τηλεγραφεῖον Κραβασαρᾶ, πρὸς διαβίβασιν εἰς Ἄκτιον, εὑρίσκετο ἐν τῷ γραφείῳ καὶ ὁ Σταλήμερος, ὅστις, μεταβὰς, ὡς ἐρρήθη, ἕνεκεν ἀσθενείας του εἰς Κραβασαρᾶν, ἀντὶ νὰ περιέρχηται τὴν πόλιν μέχρι τῆς ὥρας τῆς ἀναχωρήσεώς του, παρέμενε παρὰ τῷ συναδέλφῳ του, βοηθῶν αὐτὸν εἰς τὴν ἐργασίαν του. Παραλαβὼν ὁ Μιχαλόπουλος τὸ τηλεγράφημα, καὶ εὑρὼν, ἀφοῦ ἀπεπειράθη νὰ μεταβιβάσῃ αὐτό, ὅτι τὸ Ἄκτιον ἦτο κλειστὸν, εἶπεν εἰς τὸν ναύτην, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀποστολὴ τοῦ τηλεγραφήματος κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην. Μεταβάντος κατόπιν καὶ αὖθις τοῦ ναύτου, καὶ ἐπιμένοντος, ὅπως μεταβιβασθῇ τὸ τηλεγράφημα, τὸ ἐκράτησαν μὲν, ἀλλὰ, τῆς μόνης διὰ Βονίτσης πρὸς τὸ Ἄκτιον ὁδοῦ μὴ λειτουργούσης κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην, διότι ὁ τηλεγραφητὴς Βονίτσης δὲν εὑρίσκετο ἐν τῷ γραφείῳ, εἰδοποιήθη περὶ τούτου ὁ ἀνθυποπλοίαρχος Τυπάλδος. Θυμωθεὶς τότε οὗτος, ἔγραψεν εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Τηλεγραφείου Κραβασαρᾶ, ἤτοι εἰς ἀρχὴν ἀνεξάρτητον καὶ ὁμοιόβαθμον, (διότι ὁ τηλεγραφητὴς Μιχαλόπουλος, ὑπουργικὸς γραμματεὺς βʹ τάξεως, ἦτο ὁμοιόβαθμος πρὸς τὸν ἀνθυποπλοίαρχον) τὸ ἑξῆς ὑβριστικὸν ἔγγραφον. (Ἀναγινώσκει αὐτό). Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Τηλεγραφείου Κραβασαρᾶ, δικαίως προσβληθεὶς ἐκ τοιούτου ἀνοικείου ἐγγράφου, ἀπήντησεν ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει τὴν ἀπάντησιν). Τοιαύτη εἶναι ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦ Τυπάλδου, ἥτις ἐθεωρήθη ὡς προσβλητική, καὶ ἐπήνεγκεν, ὅσα κατωτέρω θέλομεν ἴδει ἀποτελέσματα. Ἀφίνω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ, ποῖον τῶν δύο ἐγγράφων εἶναι προσβλητικώτερον. Ὅπως δήποτε μετὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν ῥηθέντων ἐγγράφων καὶ ἀφοῦ οἱ τηλεγραφηταὶ εἰργάσθησαν μέχρι τῆς 9ης μ. μ., ἐξελθόντες κατόπιν, εἶδον μακρόθεν τὸν κ. Τυπάλδον, συνομιλοῦντα μετά τινος, ὅτε ὁ Μιχαλόπουλος εἶπεν: «Ἰδοὺ ὁ ἀνθυποπλοίαρχος κ. Τυπάλδος· ἂς τῷ ἐξηγήσωμεν καὶ προφορικῶς, διατὶ δὲν μετεβιβάσθη τὸ τηλεγράφημα.» Ὁ Σταλήμερος, ὀλιγώτερον μετριόφρων τοῦ Μιχαλοπούλου, παρετήρησεν αὐτῷ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἔλθωσιν εἰς προφορικὰς ἐξηγήσεις μετὰ τὰ πρὸ ὀλίγου ἀνταλλαγέντα πειρακτικὰ ἔγγραφα. Ἐπιμείναντος δὲ τοῦ Μιχαλοπούλου καὶ πλησιάσαντος τὸν Τυπάλδον, οὗτος, στραφεὶς πρὸς τὸν συνομιλοῦντα μετ’ αὐτοῦ τελώνην, τὸν ἠρώτησε: «Ποῖος εἶναι αὐτός;» Ὁ τελώνης ἀπαντᾷ: «Ὁ κ. τηλεγραφητής». — «Ἄ! λέγει ὁ κ. Τυπάλδος, τὸ ἔγγραφόν σας ἦτο εἰρωνικόν.» Τοῦ Μιχαλοπούλου ἀπαντήσαντος «οὐδόλως», «τότε δὲν γνωρίζετε τὸ καθῆκόν σας», λέγει ὁ Τυπάλδος. Ὁ Σταλήμερος, βλέπων ὅτι ἡ ὁμιλία ὀξύνεται, παρεμβαίνει, ἐπιθυμῶν νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. «Ποῖος εἶσαι σύ;» τῷ λέγει ὁ Τυπάλδος, καὶ συγχρόνως λαμβάνει στάσιν πυγμάχου, ὑψοῖ τοὺς βραχίονας, ὑβρίζει καὶ κτυπᾷ τὸν Σταλήμερον! Τὰ λεχθέντα πρὸς δικαιολογίαν τοῦ κ. Τυπάλδου, ὅτι πρῶτος ὁ κ. Σταλήμερος ἐκτύπησεν αὐτόν, ἀντίκεινται καὶ εἰς τὰς σπουδαιοτέρας τῶν καταθέσεων καὶ εἰς τὰ πράγματα καὶ εἰς αὐτὴν τὴν λογικήν, διότι ἀδύνατον νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ Σταλήμερος, ὁ οὐδέποτε δοὺς ἀφορμὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, χρηστὸς καὶ εὐάγωγος ὑπάλληλος καὶ ἐντελῶς ξένος εἰς τὸν τόπον, ἤθελέ ποτε τολμήσει νὰ ἐπιτεθῇ πρῶτος κατὰ τοῦ Τυπάλδου, ἀξιωματικοῦ μάλιστα καὶ ἔχοντος τόσας σχέσεις ἐν Κραβασαρᾷ. Ἐννοεῖται ὅμως, ὅτι, ὅτε ἐκτυπήθη ὑπὸ τοῦ Τυπάλδου, ἀνταπέδωκε τὸ ῥάπισμα μετὰ τόκου· ἀλλὰ παρενέβησαν τότε ἄλλοι, καὶ τοὺς ἐχώρισαν. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ καὶ αὖθις ὁ Τυπάλδος, λαβὼν ῥάβδον, ἐκτύπησε τὸν Σταλήμερον ἐκ τῶν ὄπισθεν εἰς τὴν κεφαλήν· οὕτω δὲ καὶ αὖθις συνεπλάκησαν, ἀλλ’ ἕτεροι παρεμβάντες τοὺς ἐχώρισαν καὶ πάλιν· ἐνῷ δὲ ὁ κ. ἀνθυποπλοίαρχος ἐφώναζεν: «ἀφήσατέ με νὰ τὸν τσακίσω», ὁ Σταλήμερος ἀπεκρίνατο: «ἄφησε αὔριον νὰ μὲ τσακίσῃς ἱπποτικῶς», ὑποδεικνύων τὴν μονομαχίαν, εἰς ἣν τὴν ἐπαύριον καὶ τὸν προσεκάλει, ἀλλ’ ὁ ἀνθυποπλοίαρχος Τυπάλδος ἔκρινε καλὸν νὰ ἀρνηθῇ. Ἀφοῦ δὲ οὕτως ἀλληλεκτυπήθησαν, δόντος ἀφορμὴν πρώτου τοῦ Τυπάλδου, εἶχεν οὗτος τὴν ἀξίωσιν, ἵνα οἱ ἀστυνομικοὶ ὑπάλληλοι συλλάβωσι τὸν Σταλήμερον, τοῦθ’ ὅπερ ὁ ἀστυνομεύων ἠρνήθη νὰ πράξῃ, ἀναγνωρίζων, ὅτι οὐδόλως εἶχε δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην σύλληψιν, ἀφοῦ μάλιστα περὶ πταίσματος ἐπρόκειτο, ὁ δὲ Σταλήμερος καὶ ὑπάλληλος ἦτο, καὶ δὲν ἦτο ὁ πταίσας. Τότε εἰσέρχεται ὁ Τυπάλδος εἰς τὸ πλοῖόν του, λαμβάνει ἄγημα ναυτῶν, καὶ ἐξέρχεται μὲ τὸ ῥεβόλβερ εἰς τὴν χεῖρα, διέρχεται ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀγήματος τὴν κεντρικὴν ὁδὸν, μεταβαίνει εἰς τὸ Τηλεγραφεῖον, συλλαμβάνει, ἐξερχόμενον τὴν στιγμὴν ἐκείνην, τὸν Μιχαλόπουλον, καὶ ζητεῖ παρ’ αὐτοῦ τὸν Σταλήμερον. Τούτου μὴ εὑρεθέντος ἐκεῖ, ὁ ἀνθυποπλοίαρχος Τυπάλδος συλλαμβάνει τότε τὸν Μιχαλόπουλον ἐκ τοῦ τραχήλου, καὶ σύρει αὐτὸν διὰ τῆς κεντρικῆς ὁδοῦ, δίκην κτήνους, ὡς λέγει ὁ ἴδιος, μέχρι τῆς παραλίας, ὅτε τὸν ἀφῆκεν, εἰπὼν αὐτῷ: «πήγαινε ἀπ’ ἐδῶ, παληάνθρωπε!» Σημειώσατε, ὅτι, ὅτε μετέβαινε τὸ ἄγημα εἰς τὸ Τηλεγραφεῖον, παρηκολουθεῖτο ὑπὸ πολιτῶν καὶ ἀξιωματικῶν, οἵτινες προσεπάθουν νὰ ἀποτρέψωσι τοῦ σκοποῦ του τὸν ἀνθυποπλοίαρχον, μεταξὺ δὲ τῶν ἀξιωματικῶν εὑρίσκετο καὶ ὁ λοχαγὸς Στάϊκος, συγγενὴς τοῦ Τυπάλδου, ὅστις προσεκάλεσεν αὐτὸν ν’ ἀφήσῃ τὸν τηλεγραφητήν. Ἀλλ’ ὁ Τυπάλδος διέταξε τότε νὰ γεμίσωσι τὰ ὅπλα, καὶ εἶπεν εἰς τὸν κ. Στάϊκον: «Εἶσαι ἐν ἀδείᾳ: δὲν δικαιοῦσαι ν’ ἀναμιχθῇς». Τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ πρᾶξις, ἥτις εἰκότως ἀνεστάτωσε τὸν Κραβασαρᾶν, καὶ τῆς ὁποίας ἐλάβομεν καὶ ἡμεῖς γνῶσιν ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων. Ἀπὸ τοῦδε δὲ ἄρχεται ἡ ἐνέργεια τῆς Ναυτικῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ πρῶτον ἐστάλη ὁ ὑποπλοίαρχος Βλαχόπουλος, ἵνα ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις. Δὲν γνωρίζω τὸν ἀξιωματικὸν αὐτόν· ἀκούω, ὅτι εἶναι ἔντιμος ἀξιωματικός· αἱ διεξαχθεῖσαι ὅμως ὑπ’ αὐτοῦ ἀνακρίσεις ἀποδεικνύουσιν, ὅτι οὐδόλως ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του...

§27Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ ὑποπλοίαρχος Βλαχόπουλος εἶναι ἀξιωματικὸς ἐντιμότατος καὶ ἀνώτερος πάσης ὑπονοίας.

§28ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὅπως δήποτε ὁ κ. Βλαχόπουλος, εἴτε ἐκ πνεύματος συναδελφότητος, εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων, δὲν ἐνήργησεν ἀνακρίσεις ὡς ἀνακριτὴς, ἀλλ’ ἔπραξε πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν, ἵνα ἀπαλλάξῃ τῆς ἐνοχῆς τὸν συνάδελφόν του, παρέστησε δὲ ὡς πταίσαντας τοὺς τηλεγραφητάς!

§29ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὁ ὑποπλοίαρχος Βλαχόπουλος ἐκπληροῖ πάντοτε τὸ καθῆκόν του, καὶ δὲν δύναται ἐξ οὐδενὸς λόγου νὰ παραλίπῃ αὐτό.

§30ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Φαντάζομαι, τί θὰ ἦναι οἱ χείρονες τοῦ Βλαχοπούλου! Ἴσως οὗτος ἐκ πνεύματος συναδελφότητος προσηνέχθη ὡς προσηνέχθη εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, καὶ ἔθεσε τὰ ζητήματα κατὰ τρόπον, ὥστε ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν Τυπάλδον, καὶ νὰ ἐνοχοποιήσῃ τοὺς τηλεγραφητάς. Γινώσκω οὐχ ἧττον, ὅτι εἰς αὐτὸν τὸν Μιχαλόπουλον, ἄνθρωπον φύσει ταπεινὸν τὸ φρόνημα, γλίσχρον, καὶ τρέμοντα μετὰ τὰς ἐπελθούσας αὐτῷ περιστάσεις, ἔλεγεν, ὅπως τὸν πτοήσῃ: «Διὰ τοῦ τρόπου σου συνετέλεσες νὰ διαφύγῃ τὸ λαθρεμπόριον, καὶ τρέχεις τὸν κίνδυνον νὰ πληρώσῃς σὺ 15,000 δραχμάς»· τὸ ποσὸν δηλαδὴ, τὸ ὁποῖον ἐζημιώθη τὸ Δημόσιον. Οὐχ ἧττον, παρὰ τὴν ἐπίδρασιν, ἣν ἐνήσκησεν ὁ ἀνακριτὴς Βλαχόπουλος, ἅπαντες οἱ ἐξετασθέντες ἐπιτοπίως καὶ ἀμέσως μετὰ τὴν πρᾶξιν ἀμερόληπτοι ὑπάλληλοι, οἱ ἔχοντες λόγους νὰ μεροληπτῶσι μᾶλλον ὑπὲρ τοῦ Τυπάλδου, καταθέτουσι τὰ γεγονότα γυμνὰ, ὡς ἐγὼ ἐξέθηκα αὐτὰ ἐνταῦθα, ἰδίως τὸ κυριώτερον γεγονὸς, ὅτι ὁ κ. Τυπάλδος, λαβὼν τὸ ἄγημα, εἰσέβαλε, καθ’ ὃν περιέγραψα τρόπον, εἰς Κραβασαρᾶν, ἥρπασε τὸν τηλεγραφητὴν Μιχαλόπουλον ἐκ τοῦ τραχήλου, καὶ σύρας αὐτὸν ὡς κτῆνος, τὸν ἔφερε μέχρι τῆς παραλίας! Τὸ γεγονὸς τοῦτο καταθέτουσιν ἅπαντες οἱ μάρτυρες. Ἀμφιβολία δέ τις ἐγείρεται μόνον ὡς πρὸς τὸ ζήτημα οὗ ξυλοκοπήματος· διότι οἱ μὲν μάρτυρες τοῦ Τυπάλδου λέγουσιν, ὅτι ἤρξατο χειρῶν ἀδίκων ὁ Σταλήμερος, ἀλλ’ οἱ πολλοὶ, ἡ πληθὺς τῶν ἄλλων μαρτύρων, ἐκθέτουσι καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐν πάσῃ ἀληθείᾳ, ὡς ἐγὼ αὐτὸς ἐξέθηκα αὐτό. Οὕτω π. χ. ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα αἱ καταθέσεις τῶν παθόντων τηλεγραφητῶν, οἵτινες βεβαιοῦσιν, ὅτι κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν ἦτο ἀδύνατον νὰ μεταβιβασθῇ τὸ τηλεγράφημα. Ἔχομεν τὴν μαρτυρίαν τοῦ λοχαγοῦ Σταΐκου, συνδεομένου πρὸς τὸν τόπον, καὶ συγγενοῦς τοῦ Τυπάλδου, ὅστις βεβαιοῖ τὰς καταθέσεις τῶν παθόντων. Ἔρχονται κατόπιν οἱ μάρτυρες Εὐάγγελος Κωτούλας καὶ Μιχαὴλ Κωτούλας, ἀξιωματικοὶ, ἀνώτερος πάσης ὑπονοίας, οἵτινες βεβαιοῦσιν ἐπίσης τὰς καταθέσεις ταύτας. Ἔρχεται μετ’ αὐτοὺς ὁ μάρτυς Γεώργιος Μπελέκης, ἐκ τῶν πρώτων ἐμπόρων τοῦ Κραβασαρᾶ, ὁ ὁποῖος καταθέτει τὰ ἀφορῶντα τὴν συμπλοκὴν Σταλημέρου καὶ Τυπάλδου, καὶ ὁ ὁποῖος καταθέτει, ὅτι οὐ μόνον ἤρξατο τῆς πρώτης ἐπιθέσεως ὁ Τυπάλδος, ἀλλὰ προσθέτει καὶ τὰ ἑξῆς (Ἀναγινώσκει ἐκ τῆς καταθέσεως Γεωργ. Μπελέκη). Ἕπονται αἱ καταθέσεις τῶν Γεωργίου Πιερρέα, Γεωργ. Καποδίστρια, Ν. Δεπάστα, ἀξιωματικῶν, καὶ Ἰωάννου Καραπάνου, ἐκ τῶν πρώτων ἐπίσης προσώπων τοῦ τόπου, καὶ διαφόρων ἄλλων, οἵτινες ἐπίσης μαρτυροῦσι τὰ γεγονότα, ὅπως ἐγὼ ἐξέθηκα αὐτά. Ἐπέρχονται κατόπιν διάφοροι καταθέσεις προσώπων, ἅτινα οὐδὲν ἀπολύτως καταθέτουσι, καὶ κατόπιν ἐπέρχονταί τινες καταθέσεις, αἱ ὁποῖαι μαρτυροῦσι μὲν ὑπὲρ τοῦ Τυπάλδου, ὄχι ὅμως καὶ ἀρνούμεναι τὸ γεγονός, ὅτι μετέβη μετὰ τοῦ ἀγήματος, καὶ συνέλαβε τὸν τηλεγραφητήν, καὶ ἔσυρεν, ὡς ἔσυρεν αὐτόν, ἀλλὰ δικαιολογοῦσαι αὐτὸν ἐν μέρει, ὅτι δὲν τὸν ἐκακοποίησε, καὶ ὅτι πρῶτος ἐκτυπήθη ὁ Τυπάλδος ὑπὸ τοῦ Σταλημέρου. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν τοιούτων καταθέσεων αἱ ὀκτὼ εἰσι καταθέσεις ναυτῶν τοῦ πλοίου, δηλ. τῶν ἀνδρῶν τοῦ ἐξελθόντος μετὰ τοῦ Τυπάλδου ἀγήματος, οἵτινες καταθέτουσιν ὡς ἐπὶ παραγγελίᾳ, ἄλλαι δ’ εἶναι καταθέσεις πολιτευομένων τοῦ τόπου, διατελούντων ἐν στενῇ συγγενείᾳ μετὰ τοῦ Τυπάλδου καὶ τοῦ ὑπολοχαγοῦ Κολοκοτρώνη, συνοίκου αὐτοῦ. Ἐξ ἁπασῶν ἑπομένων τῶν καταθέσεων προκύπτουσι τὰ γεγονότα, ἅτινα ἐξέθηκα. Ἐν τούτοις, παρὰ τὰς καταθέσεις ταύτας, παρὰ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν λέγουσιν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τις περὶ τοῦ κ. Βλαχοπούλου, ἐὰν ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ, θέλετε ἴδει, ὅτι αὕτη εἶναι συνηγορία διαρκὴς ὑπὲρ τοῦ Τυπάλδου, καὶ ἀπόπειρα, ὅπως ἀποδειχθῇ, ὅτι κύριος αἴτιος τῶν λαβόντων χώραν ἦτο ὁ Σταλήμερος, ὁ ὁποῖος δῆθεν ἐπετέθη κατὰ τοῦ Τυπάλδου! Ἐνῷ δὲ αἱ μαρτυρίαι ἀποδεικνύουσι τὰ γεγονότα, ἅτινα ἐξέθηκα, ἐνῷ μαρτυρίαι ὡρισμέναι ἐπιβαρύνουσι τὴν θέσιν τοῦ Τυπάλδου, ὁ κ. Βλαχόπουλος, στηριζόμενος εἰς τὰς ὡρισμένας ἐκείνας μαρτυρίας, καταλήγει εἰς τοιοῦτον ἀντίθετον συμπέρασμα! Δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, διότι ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Βλαχοπούλου εἶναι μακρά· ἀλλ’ ἐὰν ἔχητε τὴν περιέργειαν νὰ τὴν ἀναγνώσητε μετὰ προσοχῆς, δὲν θέλετε συμμερισθῆ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. ἐκ Ψαρῶν συνάδελφος ἔχουσι περὶ τοῦ κ. Βλαχοπούλου. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ μελετήσῃ καλῶς τὴν δικογραφίαν, διότι εἰς πολλὰ συμπεράσματα θέλει καταλήξει περὶ τῆς καταστάσεως τῆς Ναυτικῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς ποιότητος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ...

§31Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν καταλήγει εἰς συμπέρασμα ἡ ἔκθεσις;

§32ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Καταλήγει εἰς μίαν ἐλαφράν...

§33Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὶ λέγει τὸ συμπέρασμα; Δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἀκούσωμεν τουλάχιστον;

§34ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. (Ἀναγινώσκει τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως Βλαχοπούλου). Δικαιολογεῖ δηλαδὴ τὸν Τυπάλδον, καὶ ἰσχυρίζεται, ὅτι ἔπρεπε νὰ συλληφθῇ καὶ φυλακισθῇ ὁ Σταλήμερος! Ἐξάγει συμπεράσματα ὅλως ἀντίθετα ἐκείνων, ἅτινα ἐξάγονται ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων μαρτυρικῶν ἀποδείξεων· παραδέχεται γεγονότα, ἅτινα οὐδόλως ἀπεδείχθησαν. Ἐν γένει ἡ ἔκθεσίς του εἶναι μία διαρκὴς καὶ ἀδικαιολόγητος καὶ ἀκατονόμαστος συνηγορία ὑπὲρ τῆς ἀθωότητος τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου Τυπάλδου! Διαστρέφονται τὰ πάντα, ὅπως ἀποδειχθῶσιν ἔνοχοι ὁ χρηστὸς τηλεγραφητὴς Σταλήμερος καὶ ὁ οὐδόλως πταίσας, ἀλλὰ δίκην κτήνους συρθεὶς διὰ τῶν ἀγυιῶν τοῦ Κραβασαρᾶ ἕτερος τηλεγραφητὴς Μιχαλόπουλος! Διὰ τοιαύτης προδικασίας καὶ τοιαύτης ἐκθέσεως εἰσήχθη ἡ προκειμένη ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ Ναυτοδικείου, ἔνθα διεξήχθη οὐχὶ δίκη, μετὰ κατηγορουμένου τοῦ κ. Τυπάλδου, ἀλλὰ θεατρικὴ παράστασις πρὸς ἀθώωσιν αὐτοῦ! Τὸ Δικαστήριον, προκατειλημμένον ἐντελῶς ὑπὲρ τοῦ κ. Τυπάλδου, ἐθεώρει ὡς κατηγορουμένους μᾶλλον τοὺς μηνυτὰς Μιχαλόπουλον καὶ Σταλήμερον, καὶ προσεπάθει διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐμπερδεύσῃ τοὺς μάρτυρας, καὶ νὰ περιπλέξῃ καὶ τὸν εὐχερῶς ἐμπερδευόμενον ἀθῷον Μιχαλόπουλον, προσφεύγοντα πάντοτε εἰς τὴν κατάθεσίν του. Ἐχαριτολόγουν δὲ συνάμα οἱ κύριοι ναυτοδίκαι, εἰς βάρος τοῦ παθόντος, εἰς ὅν, ἐρωτηθέντα, πῶς τὸν ἔπιασεν ὁ Τυπάλδος, καὶ ἀπαντήσαντα «μ’ ἔπιασεν ἀπ’ ἐδῶ, ἔτσι» (δηλ. ἀπὸ τὸν γιακᾶν), ὁ ναυτοδίκης Λάμπρος (ὁ κατηγορηθεὶς κατὰ τὸν πόλεμον ἐπὶ ἀνανδρίᾳ, καθ’ οὗ ἐγένετο καὶ δίκη) λέγει: «Μὲ ἄλλας λέξεις, σοῦ ἐτίναξε τὸν γιακᾶ!» (γέλωτες).

§35ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, διὰ τίνα πρᾶξιν ὁ πράξας κατηγγέλθη; Πῶς ἐχαρακτηρίσθη αὐτὴ ἡ πρᾶξις;

§36ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἄδικος ἐπίθεσις!

§37ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ὅλα τὰ ἄλλα τί ἔγειναν; Ἐδῶ εἶναι μία ἱστορία ὁλόκληρος.

§38ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τίποτε! Ἄδικος ἐπίθεσις! Τώρα ἀκούσατε καὶ τὴν περίφημον ἀγόρευσιν τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου. (Ἀναγινώσκει ἐξ αὐτῆς).

§39ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ποῖος εἶναι ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος;

§40ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὁ κ. Γούδας. Ὅτε δὲ προσῆλθεν ὁ παθὼν Σταλήμερος, διὰ νὰ καταθέσῃ ὡς μάρτυς, καὶ διηγεῖτο τὸ συμβὰν, ἤτοι εἰς ποίαν θέσιν εὑρέθη, ὄχι διὰ νὰ ῥαπίσῃ, ἀλλὰ διὰ ν’ ἀντιρραπίσῃ, ἀμυνόμενος, τὸν ἀξιωματικὸν Τυπάλδον, καὶ ἐξέθετε τὴν στάσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ, στάσιν δηλαδὴ ἀληθοῦς πυγμάχου, ἠγέρθησαν τότε θεατρικῶς ὅλοι οἱ ναυτοδίκαι, λέγοντες: «Βεβαιοῦμεν, ὅτι ὁ κύριος Τυπάλδος ἔχει τὴν συνήθειαν, ὁσάκις παροργίζεται, νὰ λαμβάνῃ αὐτὴν τὴν στάσιν, νὰ ἀνασῃκώνῃ τὰ μανίκια του!» (Καὶ παρίστων διὰ σχημάτων τὴν σκηνὴν ταύτην). Ὅτε δὲ ὁ Σταλήμερος ἠθέλησε νὰ ἐκθέσῃ, πῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβιβασθῇ τὸ περίφημον ἐκεῖνο τηλεγράφημα εἰς τὸ Ἄκτιον, τοῦ ἐτέθη τὸ ζήτημα: «Μὰ δὲν ἠδύνατο νὰ συγκοινωνήσῃ ὁ Κραβασαρᾶς μὲ τὸ Ἄκτιον δι’ ἄλλης ὁδοῦ;» Ὁ Σταλήμερος ἀπήντησε: «Μάλιστα, ἠδύνατο...» Ἀλλὰ τὸν σταματῶσιν ἐδῶ, καὶ τὸν ἐμποδίζουσι νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀπάντησίν του, διότι ἡ μονομερὴς ἐκείνη ἀπάντησις συνέφερεν αὐτοῖς, ἐνῷ ὁ Σταλήμερος θὰ προσέθετεν, ὅτι «ἠδύνατο μὲν νὰ συγκοινωνήσῃ, ἀλλὰ θὰ συνεκοινώνει πάντοτε διὰ Βονίτσης, καὶ ἐν ὅσῳ δὲν ὑπῆρχεν ὁ τηλεγραφητὴς εἰς τὴν Βόνιτσαν, ἵνα ἀνοίξῃ τὸ κομβίον, δὲν ἠδύνατο νὰ συγκοινωνήσῃ.» Ὑπὸ τοιαύτην ἀτμόσφαιραν, ὑπὸ τοιαύτην πίεσιν, ὑπὸ τοιαύτην πλήρη ἔλλειψιν παντὸς συναισθήματος τοῦ δικαίου καὶ τοῦ νομίμου, ἀνεστράφησαν οἱ ὅροι, καὶ οἱ μὲν παθόντες ἐγένοντο κατηγορούμενοι, ὁ δὲ κατηγορούμενος, ὁ τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα διαπράξας ἀνθυποπλοίαρχος Τυπάλδος, ἐκηρύχθη παμψηφεὶ ἀθῷος!! Περίεργον δὲ εἶναι τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ὁ Β. Ἐπίτροπος καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ναυτοδικείου ἀπηύθυναν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐκθέτοντες τὰ τῆς προκειμένης δίκης. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ — εἶναι δὲ καὶ λίαν σύντομον — νὰ ἀναγνώσω τὸ περίφημον τοῦτο ἔγγραφον.

§41ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σᾶς παρακαλοῦμεν.

§42ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ (Ἀναγινώσκει αὐτό). Ὥστε βλέπετε, ὅτι οὐχὶ μόνον ἀγγέλλεται διὰ τοῦ τοιούτου ἐγγράφου ἡ ἀθώωσις τοῦ Τυπάλδου, ἀλλὰ ζητεῖται καὶ ἡ καταδίωξις τοῦ Σταΐκου, τοῦ μόνου, ὁ ὁποῖος ἔπραξε τὸ καθῆκόν του ἐν τῇ περιστάσει ἐκείνῃ, καὶ τοῦ Σταλημέρου, τοῦ χρηστοῦ τούτου καὶ ἀξίου πάσης συμπαθείας καὶ ἐκτιμήσεως ὑπαλλήλου! Οὕτω, κύριοι Βουλευταὶ, διεξήχθησαν τὰ κατὰ τὴν σκανδαλώδη ταύτην δίκην. Νομίζω, ὡς καὶ ἐν περιλήψει εἶπον, ὅτε ἐζήτησα τὸν φάκελον τῆς δικογραφίας, ὅτι εἴπερ ποτὲ ἄλλοτε εἶναι ἀνάγκη ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβωσιν ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν τοιαύτην κατάστασιν τῆς στρατιωτικῆς καὶ τῆς ναυτικῆς Δικαιοσύνης. Πανταχοῦ σήμερον ἐπικρατεῖ ἡ τάσις, ὅπως ὑπαχθῶσι τὰ ὑπὸ στρατιωτικῶν κατὰ πολιτῶν διαπραττόμενα ἐγκλήματα εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια· ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ τάσις αὕτη ἀλλαχοῦ, ἔπρεπε νὰ θεσμοθετηθῇ παρ’ ἡμῖν, ἀφοῦ καθ’ ἑκάστην βλέπετε, ὅτι παντελὴς ὑπάρχει ἔλλειψις τοῦ αἰσθητηρίου τοῦ νομίμου καὶ τοῦ δικαίου παρὰ τοῖς ἡμετέροις ναυτοδίκαις καὶ στρατοδίκαις. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔδει νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν νόμου, ἣν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος κ. Ροδόπουλος ὑπέβαλε πρὸ πολλοῦ, περὶ τῆς ὑπαγωγῆς τῶν ὑπὸ στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν διαπραττομένων ἐγκλημάτων κατὰ πολιτῶν ἐνώπιον τῶν τακτικῶν Δικαστηρίων. Εὑρίσκομαι προσέτι εἰς τὴν ἀνάγκην, ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ, νὰ μεμφθῶ καὶ τὴν ἐνέργειαν τοῦ τε κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνῷ ἀκούομεν συχνάκις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὁμιλοῦντος περὶ καθήκοντος, καὶ περὶ τῆς αὐστηρότητος αὐτοῦ, ἐνῷ ὄντως ἐτιμώρησεν αὐστηρῶς, καὶ ὑπὲρ τὸ δέον αὐστηρῶς ἴσως εἴς τινας περιστάσεις, ἄλλους ἀξιωματικούς, εἰς ἐλαφρότατα παραπτώματα περιπεσόντας, ἐν τῇ προκειμένῃ βαρυτάτῃ περιστάσει οὐ μόνον οὐδόλως ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν του, ἀλλ’ ἔχω ἀφορμὰς νὰ πιστεύω, ὅτι ὡρμήθη εἰς τὴν τοιαύτην πολιτείαν του ἐξ ἰδεῶν συναλλαγῆς τοῦ χειρίστου εἴδους· ἤτοι διότι ὁ κ. Τυπάλδος ἔχει ἀδελφὸν Βουλευτὴν, καὶ ἰδίως διότι ὁ κ. Τυπάλδος ἔχει γαμβρὸν ἐκ τῶν ἰσχυόντων προσώπων τῆς Χαλκίδος...

§43Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Διόλου.

§44ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. .. Ἕνεκα τούτου καὶ μόνου παρέβλεψε τὸ καθῆκόν του ἐντελῶς, καὶ ἐγένοντο τὰ γενόμενα σκάνδαλα· ἀντὶ δὲ νὰ καταδιώξῃ καὶ τὸν ἀνθυποπλοίαρχον Τυπάλδον διοικητικῶς, καὶ τὸν εἰσηγητὴν καὶ τὸν Βασ. Ἐπίτροπον καὶ τοὺς ναυτοδίκας, ἀποδείξαντας σκανδαλωδῶς, τίνα ἰδέαν ἔχουσι περὶ νόμων καὶ δικαιοσύνης, ἀφῆκεν ἐντελῶς τὸ πρᾶγμα καὶ παρῆλθεν, ἂν μὴ προεκάλεσεν αὐτὸς οὗτος τὴν τοιαύτην κατάστασιν! Πρὸς δὲ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐδόλως ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν του ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Εἰ καὶ διὰ τῆς πρώτης ἐπερωτήσεώς μου ἐζήτησα νὰ μάθω, ἂν ὑπῆρξεν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸ τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ διὰ μεταγενεστέρας ἐπερωτήσεώς μου ὑπέμνησα τὴν προλαβοῦσαν, οὐδὲν ἀπεκρίθη ἐπὶ τοῦ προκειμένου· καὶ τοῦτο, διότι οὐδὲν εἶχε νὰ ἀπαντήσῃ, ἀφήσας χρηστοτάτους καὶ ἀμέμπτους καὶ διακεκριμένους ὑπαλλήλους τῆς δικαιοδοσίας του νὰ ἐξευτελισθῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, μόνον καὶ μόνον ἕνεκα συναλλαγῆς τοῦ χειρίστου εἴδους, ἤτοι τῆς συναλλαγῆς ἐκείνης, δι’ ἣν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀφῆκεν ἀτιμωρήτους τοὺς δράστας τοῦ προκειμένου ἐγκλήματος.

§45Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν γνωρίζω, κύριοι Βουλευταὶ, ἂν θέσις εὐχερεστέρα τῆς ἰδικῆς μου αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ. Παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ ἀκούσητε, τί ἐγὼ, ὡς Ὑπουργὸς, ἐνήργησα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ νὰ μοὶ εἴπητε, τί ἠθέλετε ἐνεργήσει ὑμεῖς, ἂν ἦσθε εἰς τὴν θέσιν μου. Εἰς τὸν Κραβασαρᾶν συνήθως ἐστάθμευε μία κανονιοφόρος πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Εἶχεν ἐπικρατήσει τὸ σύστημα, ἐπὶ τῶν κανονιοφόρων αὐτῶν νὰ διορίζωνται κυβερνῆται ὑπαξιωματικοί· ἀλλὰ ὑπόνοιαι ὑπῆρξαν, ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι δὲν ἐξετέλουν τὸ καθῆκόν των, καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ ἐσύστησεν, ὅπως ἐπὶ τῶν πλοίων αὐτῶν τοποθετήσωμεν ἀξιωματικούς, διότι ἡ παρουσία ἀξιωματικοῦ βεβαίως παρεῖχε περισσοτέρας ἐγγυήσεις περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τῆς ὑπηρεσίας. Ἐτοποθέτησα εἰς τὴν κανονιοφόρον, τὴν σταθμεύουσαν εἰς τὸν Κραβασαρᾶν, τὸν ἀνθυποπλοίαρχον Τυπάλδον...

§46ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον· εἰς τὸν Κραβασαρᾶν ὄχι. Καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ σταθμεύῃ ἐκεῖ.

§47Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔστω... Εἰς τὸν ἀνθυποπλοίαρχον Τυπάλδον ἔδωκα βεβαίως ἐλευθερίαν κινήσεων, διότι δὲν ἦτο πρέπον νὰ τῷ ὁρίσω, ποῦ θὰ διαμένῃ, ἀφοῦ ἡ ὑπηρεσία του ἦτο νὰ καταδιώκῃ τὸ λαθρεμπόριον. Μίαν πρωΐαν τηλεγραφικῶς μοὶ κατηγγέλθη, ὅτι ὁ ἀνθυποπλοίαρχος Τυπάλδος ὑπέπεσεν εἰς τὰ παραπτώματα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε. Ἔπραξα ὅ,τι ἤθελε πράξει οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς καὶ ἂν ἦτο. Τὸν ἀνεκάλεσα τηλεγραφικῶς εἰς Ἀθήνας αὐτοστιγμεί· τὸν διέταξα νὰ παραδώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν ἀρχαιότερον ὑπαξιωματικὸν, καὶ ν’ ἀναχωρήσῃ ἀμέσως εἰς Ἀθήνας. Τὴν ἰδίαν ἡμέραν διώρισα ἀντικαταστάτην αὐτοῦ τὸν ἀνθυποπλοίαρχον Ἀθανασίου, τὸν ὁποῖον καὶ διέταξα, μὲ τὴν πρώτην ἁμαξοστοιχίαν τῆς ἑπομένης ἡμέρας ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς Κραβασαρᾶν καὶ παραλάβῃ τὴν διοίκησιν τοῦ πλοίου. Αὐθημερὸν δ’ ἐκάλεσα τὸν εἰσηγητὴν τοῦ Ναυτοδικείου κ. Βλαχόπουλον, εἰς τὸν ὁποῖον εἶχον καὶ ἔχω ὑπόληψιν μεγίστην, διότι τὸν θεωρῶ ἐντιμότατον ἀξιωματικὸν, καὶ τὸν διέταξα νὰ μεταβῇ εἰς Κραβασαρᾶν καὶ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις. Ἕως ἐδῶ ἔπραξα ὅ,τι ἤθελε πράξει πᾶς Ὑπουργός. Ὁ Τύπος τότε ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος· ἤρξαντο ἐπιθέσεις κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, διότι δὲν ἐλάμβανε μέτρα πρὸς αὐστηρὰν τιμωρίαν τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου Τυπάλδου. Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς εἶναι Ὑπουργὸς συνταγματικοῦ Κράτους· δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ πάρῃ τὸν ἀξιωματικὸν καὶ τὸν στείλῃ εἰς τὰ κάτεργα ἄνευ ἀνακρίσεως καὶ ἄνευ ἀποδείξεως, ἂν τὰ καταγγελλόμενα ἦναι ἀκριβῆ. Ὁ Τύπος ἐπετέθη κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, γράφων, ὅτι, ἵνα σώσῃ τὸν Τυπάλδον, ἠτοιμάζετο νὰ τὸν τιμωρήσῃ πειθαρχικῶς· μία δ’ ἐφημερὶς μοὶ ἐπετέθη ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ὀνομάσῃ καὶ αὐθαίρετον Βούλγαρην! Ποία ἦτο ἡ αὐθαιρεσία μου; Διέταξα ἀνακρίσεις, καὶ ἐπερίμενα τὸ πόρισμα, ἵνα ἐνεργήσω ὅ,τι ἐνήργησα. Ἐὰν τὸν ἐτιμώρουν πειθαρχικῶς, δὲν ἠδυνάμην νὰ τὸν στείλω εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον· αἱ πράξεις αὐτοῦ ἦσαν τοιαῦται, ὥστε ἔπρεπε νὰ ἐπιληφθῇ αὐτῶν τὸ Ναυτοδικεῖον. Τί συνέβη εἰς τὸν Κραβασαρᾶν; Ὁ ἀνθυποπλοίαρχος Τυπάλδος ἐζήτησε νὰ μεταβιβάσῃ ἓν τηλεγράφημα· ἡ ὑπηρεσία τοῦ Τηλεγραφείου τοῦ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ ἀποστείλῃ, διότι τὸ Τηλεγραφεῖον Ἀκτίου δὲν εἰργάζετο. Ἐὰν ὁ ἀξιωματικὸς ἐγνώριζεν, ὅτι ὑπάρχουσι Τηλεγραφεῖα γʹ τάξεως, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται εἰς ὡρισμένας ὥρας, ἤθελεν ἐννοήσει, ὅτι ἦτο ἄτοπον νὰ ζητῇ νὰ σταλῇ τηλεγράφημα εἰς ὥραν, καθ’ ἣν τὸ Τηλεγραφεῖον δὲν εἰργάζετο. Ὁ Τυπάλδος ἐνόμισεν, ὅτι ἤθελε ν’ ἀποφύγῃ ὁ τηλεγραφητὴς τὴν ἀποστολὴν, καὶ ἔστειλε τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ κ. συνάδελφος, εἰς τὸν τηλεγραφητὴν Μιχαλόπουλον, καὶ εἴδετε καὶ τὴν ἀπάντησιν τούτου. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἦτο ἀτύχημα νὰ εὑρεθῇ εἰς τὸν Κραβασαρᾶν ὁ τηλεγραφητὴς Σταλήμερος· διότι, ἐὰν οὗτος δὲν εὑρίσκετο ἐκεῖ, οὐδὲν ἤθελε συμβῆ, καθόσον ὁ τηλεγραφητὴς Μιχαλόπουλος ἦτο γέρων ἄνθρωπος καὶ συμβιβαστικοῦ χαρακτῆρος. Ἀπήντησεν ὁ Σταλήμερος, συντάξας ἔγγραφον δριμύτατον. Ἐπῆλθε κατόπιν ἡ συνάντησις ἐν τῇ ἀγορᾷ τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου μὲ τὸν Μιχαλόπουλον, συνέπεσε δὲ νὰ ἦναι καὶ ὁ Σταλήμερος μαζὺ, καὶ ἤρχισαν οἱ διαπληκτισμοὶ καὶ τὰ ἄλλα λυπηρά. Λυποῦμαι δὲ, διότι δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Γουναράκης, ὁ ὁποῖος παρέστη εἰς τὴν δίκην, ἵνα σᾶς βεβαιώσῃ, κύριε Μαυρομμάτη, καὶ πρέπει νὰ πεισθῆτε, ὅτι ὁ Σταλήμερος ἐρράπισε πρῶτος τὸν ἀξιωματικόν (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Καποδίστριας, μάρτυς, βεβαιοῖ, ὅτι ἐρράπισε πρῶτος ὁ Σταλήμερος τὸν ἀξιωματικόν...»

§48ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὲν τὸ λέγει εἰς τὴν ἄλλην κατάθεσίν του. Κατόπιν παρεπείσθησαν καὶ ἄλλοι μάρτυρες, ἵνα καταθέσουν οὕτω.

§49Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ μόνον βέβαιον εἶναι, ὅτι ὁ Σταλήμερος ζωηρῶς διεπληκτίσθη πρὸς τὸν ἀνθυποπλοίαρχον, καὶ ὅτι ἐρράπισε τοῦτον· ἀλλ’ ἐγὼ, πρὸς χάριν σας, παραδέχομαι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεσθε, ὅτι δὲν ἐκτύπησεν ὁ Σταλήμερος πρῶτος. Ἐρωτῶ, τί ἠθέλετε πράξει ὑμεῖς, ἐὰν ἦσθε εἰς τὴν θέσιν μου; Διέταξα ἀνακρίσεις, καὶ παρέπεμψα τὸν ἀνθυποπλοίαρχον εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον, τὸ ὁποῖον τὸν ἠθώωσεν. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, τί πταίει ὁ Ὑπουργός; Ὁ Ὑπουργὸς καὶ εἰς ἑτέραν περίστασιν, πρὸ ὀλίγων μηνῶν, συλλαβὼν ἀξιωματικὸν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐν τῷ Ναυτικῷ καταχραστὴν καὶ πλαστογράφον, τὸν ἔστειλεν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ τὸν παρέπεμψεν εἰς δίκην· κατεδικάσθη δὲ δὶς ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀπὸ τὸ Ναυτοδικεῖον, ἀλλὰ καὶ δὶς ἠθωώθη ἀπὸ τὸ Ἀναθεωρητικόν, καὶ εἶναι ἤδη ἐλεύθερος!

§50Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῖα μέτρα ἐλάβετε διὰ τοὺς ναυτοδίκας;

§51Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ποῖα μέτρα νὰ λάβω;

§52ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἡ δίκη ἐγένετο σκανδαλώδης, καὶ ἔπρεπε νὰ ζητήσητε τὴν δικογραφίαν, καὶ νὰ ἐξητάσητε, ἂν εἶναι δυνατὸν ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος νὰ μεταβάλληται εἰς συνήγορον τοιούτου κατηγορουμένου.

§53Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μοὶ ἀπευθύνεται ἡ ἐρώτησις, ποῖα μέτρα ἔλαβον κατὰ τῶν ναυτοδικῶν. Κύριε Βουλευτὰ, (ἀποτείνεται πρὸς τὸν Κ. Κουμουνδοῦρον) ὑπήρξατε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι οἱ ναυτοδίκαι δὲν διορίζονται μόνιμοι· εἰς ἑκάστην δίκην ὁρίζονται ναυτοδίκαι ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν ἐν Πειραιεῖ ἐλλιμενισμένων πολεμικῶν πλοίων. Ἐὰν προέβαινον κατὰ τῶν ναυτοδικῶν, δὲν θὰ ἦτο δριμυτέρα κατ’ ἐμοῦ ἡ ἐπίθεσις, ὅτι ἐπεμβαίνω εἰς τὰ ἔργα τῆς Δικαιοσύνης;

§54Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Οὔτε ἔπρεπε νὰ παρεμβῆτε.

§55Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἔπραξα ὅ,τι μοὶ ἐπέβαλλε τὸ καθῆκον. Τὸ Ναυτοδικεῖον τὸν ἠθώωσεν. Ἐγὼ, ὡς Ὑπουργὸς, ἔχω τὰ δικαιώματά μου· ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τιμωρήσω πάντα παρεκτραπέντα ἀξιωματικόν, ἐὰν νομίσω, ὅτι εἶναι ἄξιος τιμωρίας, ἀνεξαρτήτως τῆς ἀθωώσεώς του ὑπὸ τοῦ Ναυτοδικείου, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ τιμωρήσω τοὺς δικαστὰς, διότι ἐξέδωκαν ἀπόφασιν ἀθωωτικήν.

§56Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§57Δ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον! Βλέπω γεννώμενα ζητήματα ἄνευ λόγου καὶ ἄνευ ἀνάγκης. Δεδικασμένη ὑπόθεσις πρὸ μηνῶν καὶ ἀθῷος ὁ κατηγορούμενος, στηριχθέντος τοῦ Ναυτοδικείου εἰς τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως, τὰ ὁποῖα ἐνόρκως ἐβεβαίωσαν 5 ἢ 10 μάρτυρες, εἰπόντες, ὅτι διὰ τὸ ἔγκλημα, διὰ τὸ ὁποῖον κατηγγέλθη, δὲν ἦτο ἔνοχος ὁ κατηγορούμενος. Καὶ δαπανῶμεν τώρα δύο ὥρας, διὰ ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι δὲν ἦτο ἀθῶος, ἀλλ’ ἦτο ἔνοχος ὁ ἀθωωθείς! Τότε, Κύριοι, ἂς ἀνατρέψωμεν ὅλους τοὺς νόμους, ἂς ἀνατρέψωμεν τὰ Δικαστήρια, καὶ ἂς ἔλθωμεν ἡμεῖς ἐδῶ νὰ γείνωμεν καὶ ναυτοδίκαι καὶ στρατοδίκαι καὶ ἀρεοπαγῖται! Εἶναι λυπηρὸν, ὅτι παραδεχόμεθα μίαν ἀρχὴν, ἡ ὁποία μᾶς φέρει εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Ἐξητάσθησαν 5 ἢ 10 μάρτυρες· ὁ κ. Γουναράκης ἦτο παρών. Τί διάβολο! ὅλοι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ συνεννοήθησαν καὶ ἐψευδόρκησαν; Εἶναι ἀπελπισία!

§58Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§59Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ σημειώσητε τὸ δάσος τοῦτο. Νομίζω ὅμως, ὅτι, προκειμένου νὰ συζητήσῃ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ἵνα ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ ὁλόκληρον ὥραν, ἔπρεπε προηγουμένως νὰ ἀγγείλῃ, ὅτι πρόκειται νὰ φέρῃ τὴν συζήτησιν ταύτην, διότι εἶναι πολλαὶ ἡμέραι, ἀφ’ ἧς προκληθεὶς κατέθεσα τὰ ἔγγραφα· καὶ ἂν δ’ ὑποτεθῇ, ὅτι τότε τὰ εἶχον ἴδει, ἐμεσολάβησαν πολλαὶ ἡμέραι, ὥστε ἠδυνάμην νὰ λησμονήσω. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. συνάδελφος ἀποδίδει τοσαύτην σπουδαιότητα εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, καὶ τὴν ἐξῆρεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ὑπολάβωσιν οἱ ἀκροαταὶ, ὅτι συνδέεται τὸ μέλλον τοῦ ἔθνους μετ’ αὐτῆς, ἔπρεπεν ἀπὸ προχθὲς νὰ ἀναγγείλῃ τὴν πρόθεσιν, ἣν εἶχε, νὰ συζητήσῃ, ὥστε νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ τὸν καιρὸν νὰ μελετήσω τὰ ἔγγραφα. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶχεν εἰς χεῖράς του πολλὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἐν τῇ συναρμολογήσει, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, δὲν παρέλιπέ τι, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἀναίρεσιν τῶν ἰσχυρισμῶν του. Διότι ἀρχόμενος τοῦ λόγου εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαιοσύνη, δὲν ὑπάρχει εὐλάβεια πρὸς τοὺς νόμους, τοῦτο δὲ, διότι, κατ’ αὐτὸν, τὸ Ὑπουργεῖον δὲν δύναται νὰ ἀξιώσῃ δικαιώματα ἐπὶ τοῦ δάσους, ἐν ὅσῳ ὑπάρχει δίκη ἐκκρεμὴς, ἀλλ’ ὀφείλει ν’ ἀναμείνῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου. Τοὐναντίον ὅμως συμβαίνει· ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Δικαστηρίου, ἡ ὁποία ἀπέρριψε τὴν ἀγωγήν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέφερε μὲν ταῦτα, ἀλλ’ εἶπεν, ὅτι ἀπερρίφθη ἡ ἀγωγὴ λόγῳ τοῦ ὅτι εἶχεν ὑπογραφῆ παρὰ δικηγόρου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα τοῦ παρίστασθαι ἐνώπιον τῶν ἐν Ἀθήναις Δικαστηρίων. Οὐχ ἧττον ὑπῆρχε μία δίκη, ἐφ’ ἧς ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ Δικαστηρίου ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Καὶ πρὶν ἢ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη, τὸ Δημόσιον, ὡς φαίνεται, ἠρνεῖτο ν’ ἀναγνωρίσῃ ὡς ἰδιόκτητον τὸ δάσος αὐτὸ, καὶ ἑπομένως δὲν ἐπέτρεψε νὰ χορηγῶνται ἄδειαι· ἡ ἀξιοῦσα δικαιώματα ἰδιοκτησίας ἐπέμενεν, ὅπως δοθῇ ἡ ἄδεια ὑλοτομίας ἐν τῷ δάσει αὐτῷ, ἠπείλησε δὲ νὰ ἐγείρῃ ἀγωγὴν διεκδικητικήν. Τὰ τῆς ὑλοτομίας τῶν δασῶν εἶχον ἀνωμάλως, διότι, κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐδίδετο ἄδεια ὑλοτομίας ἐπί τινων δασῶν, ἐπὶ ἄλλων δὲ ἠρνεῖτο τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἄδειαν. Τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι οὐδεμία ἐγένετο πρᾶξις, ἀναγνωρίζουσα τὴν ἰδιοκτησίαν τῆς κ. Τσαπάλου, ἐπετράπη δὲ μόνον εἰς αὐτὴν νὰ διορίσῃ δασοφύλακας. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι, κατὰ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα τοῦ 1836, τὸ ἐπέχον ἰσχὺν νόμου, προσεκλήθησαν πάντες οἱ ἀξιοῦντες δικαίωμα ἰδιοκτησίας ἐπὶ τῶν δασῶν νὰ προσαγάγωσι τοὺς τίτλους των πρὸς ἐξέλεγξιν, ἐτάχθη δὲ ἑνὸς ἔτους προθεσμία· ταύτης δ’ ἐκπνευσάσης ματαίως, πᾶν δικαίωμα ἐπὶ τῶν δασῶν θεωρεῖται ἄκυρον. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μέχρι τοῦ παρελθόντος ἔτους τὰ τῆς ἀναγνωρίσεως δάσους τινὸς ἐκανονίζοντο ἀνωμάλως. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἡ Βουλὴ ἐψήφισε νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον καὶ εἰς τὰ ἰδιωτικὰ δάση δὲν ἐπιτρέπεται ὑλοτομία, ἂν μὴ προηγουμένως ἤθελον ἐγκριθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν οἱ πίνακες, οἱ κανονίζοντες τὸ εἶδος καὶ τὸ ποσὸν τῆς ὑλοτομητέας ξυλείας. Οἱ πίνακες οὗτοι ὑποβάλλονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπερ δικαιοῦται νὰ ἐγκρίνῃ ἢ μὴ ἐγκρίνῃ τοὺς πίνακας τούτους· ἐγκρῖνον δὲ τοὺς πίνακας, ὅταν ὑποβάλλωνται ὑπὸ ἰδιοκτήτου ἀξιοῦντος ἰδιοκτησίαν, ἀναγνωρίζει τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτοῦ. Καὶ ἄλλοτε ἐγένετο λόγος, ὅτι ἀπὸ ἐτῶν ὑπεβλήθησαν παράπονα ὑπό τινων, οἱ ὁποῖοι νέμονται δάση τινά, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον νὰ ὑποβάλωσι τίτλους ἰδιοκτησίας, εἶχον δὲ μόνον κατοχὴν ἐπ’ αὐτῶν· προσήχθησαν ὑπό τινων τίτλοι ἰδιοκτησίας, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐκδοθῆ παρὰ τοῦ Ὀθωμανικοῦ Δημοσίου· περὶ αὐτῶν ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ ζητηθῶσι πληροφορίαι παρὰ τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία κρατεῖ τακτικὰ βιβλία ἢ μητρῷα. Ἐκ τῶν πληροφοριῶν αὐτῆς δυστυχῶς ἀπεδείχθη, ὡς πρός τινας τῶν τίτλων τούτων, ὅτι ἦσαν πλαστοί. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπρόκειτο νὰ ἐγκρίνῃ τὸν πίνακα, ἀναγνωρίζων τὴν κυρίαν Τσαπάλου ὡς ἰδιοκτήτριαν. Εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐγένετο γνωστόν, ὅτι ὑπῆρχε δίκη ἐκκρεμής· δὲν ἀφήρεσε τότε οὔτε τὴν κατοχήν, οὔτε τὴν ἰδιοκτησίαν· παρετήρησε δὲ μόνον, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται, ὑπαρχούσης δίκης ἐκκρεμοῦς, νὰ ἐκδίδωνται ἄδειαι ὑλοτομίας. Ἐὰν ἡ κυρία Τσαπάλου νομίζῃ, ὅτι ζημιοῦνται τὰ συμφέροντα αὐτῆς, ὅτι παραβλάπτονται τὰ δικαιώματά της, δύναται νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν ἀδείας ὑλοτομίας, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει βραδύτερον τὸ Δικαστήριον ἀναγνωρίσῃ τὰ δικαιώματα αὐτῆς, τὸ Δημόσιον δὲν εἶναι ἀφερέγγυον, ὥστε νὰ μὴ ἀποζημιωθῇ αὕτη. Καὶ ὡς πρὸς ἑτέρους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τίτλους, ἀλλὰ παρουσιάζουσιν ἀποδείξεις, ὅτι ἐπὶ 60 ἔτη εἶχον τὴν κατοχὴν τοῦ δάσους, ἠναγκάσθη τὸ Δημόσιον νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως γένηται ὑλοτομία τοῦ δάσους. Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀνεβλήθη ἡ ἔγκρισις τῶν πινάκων ὑλοτομίας, τῶν ὑποβληθέντων ὑπὸ τῆς κυρίας Τσαπάλου. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἐπειδὴ ἐγένετο τοσοῦτος λόγος, θὰ φροντίσω νὰ δοθῇ ἐνεργητικωτέρα ὤθησις εἰς τὴν δικαστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Πέποιθα ὅμως, ὅτι, ἐν ὅσῳ ὑπάρχῃ ἐκκρεμὴς δίκη ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν τεταγμένον ὑπὸ τοῦ νόμου φρουρὸν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, νὰ ἐγκρίνῃ πίνακα, τὸν ὁποῖον ἡ κυρία Τσαπάλου θὰ φέρῃ βραδύτερον ὡς τίτλον τῆς ἰδιοκτησίας της. Ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἔδωκε σημασίαν ἀνωτέραν τῆς προσηκούσης, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ ζητήσω ὁλόκληρον τὸν φάκελον τῆς ὑποθέσεως, ὅπως μελετήσω καὶ ἐντοπισθῶ λεπτομερέστερον εἰς τὸ θέμα, ἐν καιρῷ δὲ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§60ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν ἤδη τὴν συνεδρίασιν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν συναινῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβάλωμεν τὰς ἐπερωτήσεις δι’ αὔριον καὶ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τότε μάλιστα.

§62Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐὰν συναινῇ καὶ ἡ πλειονοψηφία, ὅτι θὰ περατώσωμεν τὴν ἐργασίαν μέχρι τῆς 12ης, τότε βεβαίως.

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§64Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα.)

§65Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Χθὲς δύο ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ κύριοι Ι. Λάππας καὶ Π. Ζαΐμης, ἔφεραν ἐνταῦθα τὸν λόγον, καταγγείλαντες πράξεις τινὰς ἀγρίας δύο κατωτέρων ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ὧν τὰ ὀνόματα δὲν ἐνθυμοῦμαι, πράξεις, ἐπὶ τῷ ἀκούσματι τῶν ὁποίων πολλοὶ Βουλευταὶ ἐξεπλάγησαν, καίτοι δι’ αὐτοὺς τὰ καταγγελθέντα δὲν ἦσαν πρωτάκουστα. Ἐγὼ, κύριοι Βουλευταὶ, ὁμολογῶ, ὅτι ἤκουσα τὰ λεχθέντα χωρὶς νὰ ἐκπλαγῶ, καὶ τοῦτο, ὄχι διότι θεωρῶ, ὅτι κατὰ καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα δύνανται νὰ προβαίνωσιν εἰς τοιαύτας πράξεις, ἀλλὰ διότι ἔχω πάντοτε τὸ συναίσθημα, ὅτι οἱ ἀποτελοῦντες τὸ ἀστυνομικὸν σῶμα στρατολογοῦνται οὐχὶ μεταξὺ τῶν ἁγίων, ἀλλὰ μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων, ἡ πλειονότης τῶν ὁποίων, ὡς δὲν δύναταί τις νὰ ἀγνοῇ, ἀποτελεῖ περιβάλλον οὐχὶ τόσον ὑγιὲς, ὅσον ἀπαιτητικοί τινες ἐξ ἡμῶν θέλουσι νὰ τὸ παραστήσωσιν. Ὁπωσδήποτε ὅμως, ἐνωμοτάρχαι ἢ ὑπενωμοτάρχαι ἀστυνομικοὶ ὑπέπεσαν, ὡς ἄτομα, καὶ ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῆς ἀνατεθείσης αὐτοῖς ὑπηρεσίας, εἰς πράξεις κολασίμους, ὡς βεβαιοῦσι δύο συνάδελφοι, καὶ τοῦτο ἀρκεῖ, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἐπιλάβηται τῆς ὑποθέσεως ἁρμοδίως, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ταῦτα, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, πιστοποιηθῶσι, νὰ προβῇ εἰς τὸν κολασμὸν τῶν πράξεων αὐτῶν, διδάσκουσα οὕτω τοὺς παρεκτραπέντας καὶ τοὺς συναδέλφους αὐτῶν, ὅτι αὐτοὶ ἐτάχθησαν φρουροί, καὶ οὐχὶ διῶκται τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν. Ὅτε ὅμως αἱ ἔκνομοι τῶν δύο τούτων ἀστυνομικῶν ὀργάνων πράξεις κατηγγέλθησαν, εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων, ὁ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κ. Παπαμιχαλόπουλος, ἐκφράσας τὴν ἀπορίαν του ἐπὶ τῇ ἀναισθησίᾳ τῶν κακοποιουμένων οὕτω πολιτῶν, ἔσπευσε νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς ἀπεριφράστως τὴν συμβουλὴν, νὰ λάβωσιν ἀνὰ χεῖρας τὰ ὅπλα, καὶ δι’ αὐτῶν νὰ τιμωρήσωσι τοὺς παρεκτρεπομένους ἀστυνομικούς, καὶ νὰ μὴ ἀρκῶνται εἰς τὰς πρὸς τοὺς Βουλευτὰς προσφυγὰς, αἱ ὁποῖαι, κατ’ αὐτόν, ἀποδεικνύουσι τοὺς πολίτας αὐτοὺς ἀφιλοτίμους καὶ ἀναξίους τῶν ἐλευθεριῶν των. Ἐζήτησα ἀμέσως τὸν λόγον, ἵνα δώσω κατάλληλόν τινα ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. συνάδελφον· ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ μου ὅμως αἰτήσει ἐξηγέρθησαν οἱ περὶ τὴν Κυβέρνησιν συνάδελφοι, οἱ πάντοτε προθυμοποιούμενοι νὰ χαρακτηρίζωσι πάντα ἀντιπολιτευόμενον κωλυσιεργόν, καὶ ἵνα μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι πράγματι ἐσκόπουν νὰ παρεμβάλω πρόσκομμα εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, παρῃτήθην τοῦ λόγου, δηλώσας, ὅτι θὰ ὁμιλήσω σήμερον, ὅτε εὐχαρίστως βλέπω, ὅτι μοὶ ἐδόθη ὁ λόγος. Πάντες, Κύριοι, γινώσκομεν τὴν ἱστορίαν τοῦ θεσμοῦ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Γινώσκομεν, ὅτι ἡ ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον Τρικούπην Κυβέρνησις, τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ διευθύνοντος τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ οἰκεῖον νομοσχέδιον κατὰ τὸ 1892, τὸ ὁποῖον, βελτιωθὲν κατὰ τὸ 1893, ἐφηρμόσθη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1894, καὶ ἐλειτούργει ἔκτοτε κατὰ τρόπον ἀνταποκριθέντα εἰς τὰς προσδοκίας καὶ τοῦ ἀπαιτητικωτέρου πολίτου. Ἀλλὰ μετά τινα χρόνον τὰ πράγματα μετεβλήθησαν, καὶ κατὰ τὸ 1895 ἐκλήθη ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ὁ ἐκ Γόρτυνος κ. Βουλευτής, ἡ Κυβέρνησις τοῦ ὁποίου ὑπέβαλεν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο ἡ κατάργησις τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς. Εἰς μάτην τότε πολλοὶ τῶν παρακαθημένων ἐνταῦθα παρεκαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Ἀρχηγείου, λέγοντες πρὸς ἐκείνην, ὅτι, καταργουμένου τοῦ Ἀρχηγείου, ἡ ἀστυνομία θ’ ἀπεκεφαλίζετο, καὶ ἀκέφαλος θὰ παρεδίδετο εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἑκάστοτε ἰσχύοντος κόμματος. Ἡ τότε Κυβέρνησις, μὴ ἀπομακρυνομένη ἀπὸ τῶν ὑπολογισμῶν της καὶ τῶν μετὰ τούτους γνωμῶν της, ἐπέμεινε, καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐψηφίσθη, μετὰ μακρὰν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διεξαχθεῖσαν πάλην, ἧς συμμετέσχον τότε πολλοί, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ νῦν Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ἀγόρευσις τοῦ ὁποίου δύναται σήμερον, ἀναγινωσκομένη ἐνταῦθα, νὰ μᾶς κάμῃ νὰ ἀπορῶμεν, πῶς ἐν διαστήματι ὀλίγων ἐτῶν τόσον μετέβαλε γνώμην, ἢ ἐλησμόνησεν ὅ,τι τότε ὁ ἴδιος ἔλεγεν. Ὡς ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις βιάζεται νὰ λάβῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὕτω καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις ἐβιάζετο νὰ καταστήσῃ νόμον τὸ περὶ καταργήσεως τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς νομοσχέδιόν της, καὶ τὴν βίαν ταύτην βλέπων τότε ὁ νῦν κύριος Πρωθυπουργός, ἤρξατο τῆς ἀγορεύσεώς του διὰ τῶν ἐρωτημάτων: «Διατὶ τοσοῦτον ἀνυπομονεῖτε πρὸς ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Πρὸς τί τοσαύτη σπουδή; Τί ἐπιδιώκετε δι’ αὐτῆς;» Καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὰ χθὲς λαβόντα χώραν, διὰ τῶν ὁποίων ἠθέλησαν οἱ περὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ χαρακτηρίσωσιν ἡμᾶς ὡς κωλυσιεργούς, λέγω καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν δεξιάν), καίτοι κάπως δὲν συμπίπτουσι τὰ πράγματα: διατὶ τόσον ἀνυπομονεῖτε διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ; πρὸς τί ἡ σπουδὴ αὕτη;

§66ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Αὐτὸ εἶναι ἄσχετον.

§67Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Τὸ εἶπον πρὸ ὑμῶν. Ἀλλὰ προβαίνων ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ἔλεγε τότε καὶ ταῦτα, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν εἶναι ἄσχετα: «Καὶ ποῖα ἦσαν τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας; Τὰ ἐγκλήματα περιωρίσθησαν, ὁ τραμπουκισμὸς ἐξέλιπε, τὰ ταραχοποιὰ στοιχεῖα ᾐσθάνθησαν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται αὐτοῖς, ὡς πρότερον, ἐλευθερία, τὸ λαθρεμπόριον περιωρίσθη, ἡ τάξις ἠδραιώθη, καὶ ἡ ἡσυχία τῶν πολιτῶν ἐξησφαλίσθη. Καὶ ἀπέναντι τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων, τί παρατηρεῖται, Κύριοι; Ὅτι βεβαίως ἐξακολουθεῖ ἀντίδρασις ἐκ μέρους τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, κατὰ τοῦ θεσμοῦ, ἀλλ’ οἱ οἰκοκυραῖοι, αἱ συντηρητικαὶ τῆς κοινωνίας τάξεις, κηρύσσονται ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ θεσμοῦ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας...» Εἶπε, λέγω, ταῦτα τότε ὁ νῦν κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ ἔργου του, ἤτοι τῆς καταργήσεως τοῦ τόσον τότε ἐνθουσιάζοντος αὐτὸν θεσμοῦ, ἀποδεικνύεται ἀπαρνούμενος καὶ ἐγκαταλείπων τοὺς οἰκοκυραίους καὶ τὰ συντηρητικὰ τοῦ τόπου στοιχεῖα. Ἀλλὰ σὺν τούτοις ὁ νῦν κ. Πρωθυπουργός, ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν τότε τοιοῦτον, τὸν ὀλίγον πρὸ τῆς συζητήσεως ἐκείνης δηλώσαντα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι προετίθετο νὰ ὑποβάλῃ εἰς αὐτὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ κατήργει τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, ἔλεγε ταῦτα, εἰς τὰ ὁποῖα παρακαλῶ νὰ προσέξωσιν, ὅσοι θέλουσι νὰ μάθωσι τὸ αἴτιον τῆς ἀθλίας καταστάσεως, εἰς ἣν ἀπό τινος περιῆλθον τὰ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας: «Μετὰ τὰς δηλώσεις ὑμῶν περὶ προσεχοῦς καταργάσεως, ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία ἀπώλεσε πᾶν γόητρον. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἠθικὴν δύναμιν ἡ ἀστυνομία, ὅταν ἡ Ἑλλὰς ὅλη γινώσκῃ, ὅτι ἡ ζωὴ τῆς ἀστυνομίας ταύτης παύει τὴν 31 Δεκεμβρίου; Ποῖον ζῆλον δύνανται νὰ ἔχωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ὁπλῖται σήμερον, ὅτε γνωρίζουσιν, ὅτι μετά τινας μῆνας ἡ λειτουργία αὐτῶν παύει; Διατηρεῖτε τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, ἀφοῦ ἐστερήσατε αὐτὴν διὰ τῶν δηλώσεών σας πάσης ἠθικῆς δυνάμεως, παντὸς γοήτρου, καὶ τὴν καθιστᾶτε ὑποχείριον τῆς πολιτικῆς.» Ἀλλ’ ἄν, κατὰ τὸν νῦν κ. Πρωθυπουργόν, μία ἁπλῆ δήλωσις τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ περὶ καταργήσεως τῆς ἀστυνομίας ἐστέρησεν αὐτὴν παντὸς γοήτρου καὶ πάσης ἠθικῆς δυνάμεως, νῦν, ὅτε ὁ νῦν κ. Πρωθυπουργὸς προέβη, οὐχὶ εἰς δήλωσιν, ἀλλ’ εἰς ὑποβολὴν καὶ ψήφισιν καὶ δημοσίευσιν νόμου περὶ καταργήσεως αὐτῆς, δὲν ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὸ σῶμα τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας περιῆλθεν εἰς ἔτι χείρονα κατάστασιν; Ταῦτα, Κύριοι, ἀρκοῦσι, νομίζω, ἵνα πεισθῇ ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὅτι δι’ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπε χθὲς, ἠδίκησε μὲν ἀφ’ ἑνὸς τὴν ἀστυνομίαν, κακὴν δ’ ἀφ’ ἑτέρου ἔδωσε συμβουλὴν εἰς τοὺς πολίτας, τοὺς ὑποβαλόντας τὰ κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων παράπονά των, καθ’ ὃν τρόπον πολλάκις οἱ συμπολῖταί του δι’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ὑπέβαλον· καὶ τούτου οὕτως ἔχοντος, καλῶς, νομίζω, θὰ ἔπραττεν, ἂν ἐφρόντιζε νὰ καταδείξῃ εἰς τοὺς πολίτας τοὺς ἀληθεῖς αἰτίους τῆς τοιαύτης καταστάσεως, καὶ νὰ συμβουλεύσῃ αὐτοὺς νὰ ἐπιτεθῶσιν, οὐχὶ κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, τῶν θυμάτων τῆς κυβερνητικῆς ἀτασθαλίας, ἀλλὰ κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν τοιαύτην τοῦ ἀστυνομικοῦ σώματος κατάστασιν. (Θόρυβος).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9½. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 30′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ. μ.)

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Κύριοι Βουλευταὶ, παρακαλῶ, εἰς τὰς θέσεις σας.

§70Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§71Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὑπὸ διπλῆν ἔποψιν, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐξεταστέος ὁ θεσμὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἢ τ’ ἀποτελέσματα αὐτοῦ· ἡ μία εἶναι, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἔβλαψε τὸν στρατόν· ἡ ἄλλη, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἐπέτυχεν ἐν τῇ ἀστυνομικῇ ὑπηρεσίᾳ τῇ πολιτικῇ. Διὰ τὴν πρώτην περίπτωσιν, περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας εἰς τὸν στρατὸν, ἔχομεν, πλὴν τῆς ὁμοφώνου γνώμης ὅλων τῶν ἄλλων, καὶ τὴν γνώμην τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ νόμου, τοῦ ἀξιοτίμου ἤδη Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος συνετέλεσεν εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, φέρων ὡς σοβαρώτερον ἐπιχείρημα τοῦτο, ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὸν στρατόν, χάριν τοῦ στρατοῦ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θέλω νὰ ἐξετάσω, εἶναι ἡ δρᾶσις τῆς ἀστυνομίας τῆς στρατιωτικῆς ἐν τῇ καθαρῶς ἀστυνομικῇ ὑπηρεσίᾳ· ἐπειδὴ δὲ ἤχθη ἀπόψε τὸ ζήτημα, καὶ ἐλέχθη, ὅτι αἰτία τῆς ἀποτυχίας τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἦτο ἡ κατάργησις τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα δικαιολογήσω καὶ τὴν ἰδικήν μου ψῆφον, διότι εἶμαι ἐκ τῶν καταψηφισάντων τότε τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν καὶ τῶν ψηφισάντων ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἐκ τῶν ἐργασθέντων ὁπωσδήποτε εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, διότι ἀνῆκον τότε εἰς τὸ κόμμα, τοῦ ὁποίου προΐσταται ὁ ἔντιμος καὶ σεβαστὸς ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής, καὶ μετὰ τῆς πλειονοψηφίας ἐψήφισα. Ὁ νόμος, Κύριοι, περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἐφηρμόσθη ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1894, καὶ τὸ Κράτος καὶ αἱ ἐπαρχίαι ἅμα τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου εὑρέθησαν ὑπὸ στρατιωτικὸν νόμον. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἀστυνόμοι, ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἐστάλησαν, ἐξ οἱουδήποτε ὅπλου καὶ ἂν ἐξελέγησαν, μίαν εἶχον συμπεριφορὰν, ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἶχον διδαχθῆ ἐν τῷ στρατῷ, καὶ μίαν εἶχον ἀνατροφὴν, τὴν στρατιωτικὴν ἀνατροφήν. Βεβαίως οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ ἐλπίζῃ, ὅτι ἄνθρωποι οὕτω μεμορφωμένοι ἠδύναντο νὰ ἐπιτύχωσιν ἐν τῷ σταδίῳ τῆς ἀστυνομίας, τὸ ὁποῖον πᾶν ἄλλο δύναται νὰ ἦναι παρὰ συγγενὲς πρὸς τὸ στάδιον τὸ στρατιωτικόν. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἀστυνόμοι ἠγνόουν καὶ αὐτὰ τὰ στοιχειώδη καθήκοντα τοῦ ἀστυνόμου· ἐνῷ δὲν ἠδύναντο νὰ συμμορφωθῶσι οὐδὲ πρὸς τὴν συμπεριφοράν, τὴν ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἀστυνομικῶν στοιχείων ἐπιβαλλομένην εἰς τὸν ἀστυνόμον, δὲν ἐνόουν, ὅτι εἶχον καὶ εἰρηνοποιὸν ἀποστολήν· ἐνόμιζον, ὅτι ἠδύναντο νὰ μεταχειρισθῶσι τοὺς πολίτας αὐστηρότερον παρ’ ὅσον μετεχειρίζοντο τοὺς στρατιώτας ἐν τοῖς στρατῶσιν· ἐνόμιζον, ὅτι ἠδύναντο νὰ διδάξωσι τοὺς πολίτας πειθαρχίαν. Καὶ ἐνῷ ἐνόμιζον ταῦτα, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς συμπεριφορᾶς πρὸς τοὺς πολίτας, ἀφ’ ἑτέρου κατήντησαν μάστιγες δι’ ἄλλων νόμων, συντελούντων καὶ εἰς κατάθλιψιν τῶν πολιτῶν καὶ εἰς διαφθορὰν αὐτῶν τῶν ἀστυνόμων. Ἕν αἴτιον—τὸ καὶ μεγαλείτερον, κατ’ ἐμέ, — πρὸς κατάθλιψιν τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς διαφθορὰν αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν ἀστυνόμων, εἶναι ὁ νόμος τῆς ποιμνιοβοσκῆς. Εὐθὺς ὡς εἰσέβαλον εἰς τὴν ἀστυνομίαν οἱ στρατιωτικοί, ἓν εἶχον μέλημα οἱ πλεῖστοι τούτων, πῶς νὰ πλουτίσωσιν, ἐκμεταλλευόμενοι τὸν νόμον περὶ ποιμνιοβοσκῆς· καὶ ἐνεθαρρύνοντο εἰς τοῦτο ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων, διότι ταῦτα, ἐξ ἄλλου λόγου ὁρμώμενα, καὶ νομίζοντα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνισχύσωσι τὸν θεσμὸν τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας χάριν τῆς τάξεως, ἐφέροντο μεθ’ ὅσης δὲν ἔπρεπεν ἐπιεικείας πρὸς τοὺς κατηγορουμένους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι οὕτως ἀπεθρασύνθησαν, καὶ κατέθλιβον τοὺς πολίτας. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι κατεστάλησαν—ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω—τὰ κατὰ τῆς ζωῆς ἐγκλήματα ἐν ταῖς ἀγοραῖς, ἀλλ’ ηὔξησαν ταῦτα ἐν τοῖς ἀγροῖς, κατὰ τὰς ἐφόδους καὶ τὰς μάχας, αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο μεταξὺ στρατιωτῶν καὶ πολιτῶν διὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἀπ’ αὐτῶν τῶν ποιμνίων. Ἐπὶ τοσοῦτον κατεπιέσθη ὁ λαός, ὥστε, ὅτε κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1895 ἐζητοῦμεν τὰς ψήφους τοῦ λαοῦ, ἐκτιθέμενοι εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, μίαν προέβαλλον εἰς ἡμᾶς ἀξίωσιν οἱ ἐκλογεῖς, νὰ σπεύσωμεν νὰ καταργήσωμεν τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, καὶ ὅτε ἀνεχώρουν ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου διὰ τὰς Ἀθήνας, μὲ μίαν μὲ προέπεμπον εὐχὴν καὶ παράκλησιν, νὰ συντελέσω εἰς τὸ νὰ καταργηθῇ ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία. Ἐπὶ τοσοῦτον εἶχον καταθλιβῆ ἐκ τοῦ νόμου ἐκείνου! Ἐγνώριζον δὲ τοῦτο ἐγὼ καλλίτερον καὶ αὐτῶν τῶν ἐκλογέων μου, διότι, ὡς δικηγόρος ἐν Τριπόλει, κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ πρώτου ἔτους τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, εἶχον ὑπερασπίσει εἰς τὸ Κακουργοδικεῖον, ναὶ εἰς τὸ Κακουργοδικεῖον, 15 στρατιωτικοὺς ἐπὶ ἀναιρέσεσι καὶ ἐπὶ τραύμασι θανατηφόροις, τὰ ὁποῖα ἐτέλουν πῶς; διὰ μίαν αἰτίαν· καταγινόμενοι νὰ συλλάβωσι τὰ ποίμνια τοῦ λαοῦ, ὡς βόσκοντα παρανόμως, διὰ νὰ λάβωσι τὰ σύλληπτρα. Καὶ εἶχον ἀκόμη τὴν ἰδέαν, ὅτι, ὡς λειτουργεῖ ὁ νόμος, ὑπὸ τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ ἔχῃ τοιαῦτα ἀποτελέσματα, διότι καὶ τοῦτο, τὸ Ἀρχηγεῖον, ἐνεθάρρυνε τοὺς ἀστυνόμους ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν τοιαύτην συμπεριφορὰν καὶ τὴν παράβασιν τῶν καθηκόντων, τοὺς ἐνεθάρρυνε δὲ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἔκαμνε τοὺς πολίτας νὰ πιστεύωσιν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀνεύρωσι δικαιοσύνην, καὶ ν’ ἀπαλλαγῶσι τῶν τυράννων αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ἐπεκάθισαν ἐπὶ τοῦ τραχήλου τοῦ λαοῦ! Ἐνθυμοῦμαι ἐγὼ ἀστυνόμον, καταγγελθέντα διὰ 35 παρανόμους πράξεις, καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι οὐδὲν ἐνηργεῖτο κατ’ αὐτοῦ! Ἐστάλη ἀναφορά, ὑπογεγραμμένη παρ’ ὅλων τῶν κατοίκων τοῦ δήμου, καὶ ἐστάλη, εἰς πενταπλᾶ ἀντίτυπα, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὸ τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὸν Νομάρχην καὶ εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, καὶ μόλις μετὰ μῆνας πέντε διετάχθη εἷς ἐπιθεωρητὴς νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις! Ὁ ἐπιθεωρητὴς μετέβη εἰς τὴν ἕδραν τῆς ἀστυνομίας, καὶ ἐγκαθιδρύθη εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἀστυνόμου, καὶ ἐκεῖ ἐκάλει τοὺς μάρτυρας πολίτας νὰ μεταβῶσιν, ἵνα καταθέσωσι κατὰ τοῦ ἀστυνόμου! Ἀλλ’ ὡδηγοῦντο εἰς τὸ δωμάτιον τοῦ ἀνακριτοῦ, ἀφοῦ πρῶτον διήρχοντο ἐκ τοῦ δωματίου τοῦ κατηγορουμένου. Ἐννοεῖται, ὅτι ἐκ τῶν ἑκατὸν ὑπογεγραμμένων μόνον πέντε προσῆλθον, οἱ ἄλλοι ἐτράπησαν εἰς φυγήν· ἐπετεύχθη δὲ τότε ἡ μετάθεσις ἐκείνου τοῦ ἀστυνόμου, μόνον διότι καὶ ἡ δημοσιογραφία ἐξεμάνη. Καὶ ἤλθομεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ 1895, συνεζητοῦντο δὲ τότε τὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, καὶ ἐζητεῖτο λόγος τῶν πεπραγμένων, καὶ ἐπεχειρήθη νὰ ζητηθῶσι καὶ εὐθῦναι· ἀλλὰ τίς ἦτο ὑπεύθυνος; Πολὺ δικαίως δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσε τότε, ὅτι οὐδεμίαν ἠδύνατο νὰ ἐνασκήσῃ ἐπιρροὴν καὶ ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς· τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς δὲν ἦτο δοσίλογον ἀπέναντι τοῦ ἔθνους, διὰ τὰς πράξεις δὲ ἐκείνας οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ ἐλέγξῃ τὴν Κυβέρνησιν. Τοιοῦτος ἦτο ὁ νόμος! Ἐνθυμοῦμαι δὲ τοῦτο τὸ χαρακτηριστικώτατον, τὸ ὁποῖον μὲ ἠνάγκασε νὰ ἦμαι μανιώδης κατὰ τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, ὅτι, ὅτε ἐζητήσαμεν νὰ στείλῃ τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν τῶν καταγγελθεισῶν παραβάσεων ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, καὶ εἰδικῶς κατάστασιν τῶν ἀναιρέσεων, τῶν διαπραχθεισῶν ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ἐν ᾧ ἐγὼ ἐγνώριζον, ὅτι εἶχον ὑπερασπισθῆ 15 ἐπὶ ἀναιρέσεσι καταγγελθέντας, ἐλάβομεν κατάστασιν ἀπὸ τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, ἡ ὁποία ἔλεγεν, ὅτι οὐδεμία τοιαύτη κατηγγέλθη παράβασις! Καὶ ἐψηφίσαμεν, Κύριοι, τὴν κατάργησιν τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἀνέπνευσεν ὁ λαός, καὶ ἐμακάρισε τοὺς καταργήσαντας τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς. Ἐφ’ ὅσον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνήσκει ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου, καὶ ἐνήσκει ὡς ἔδει τὸ δικαίωμα τοῦ μεταθέτειν ἢ παύειν τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀστυνόμους, ἐφ’ ὅσον οὕτως ἐφέρετο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐδεὶς ὑπῆρχεν, ὁ ὁποῖος νὰ δικαιολογῇ ἐκείνους, ὅσοι ὑπεστήριζον, ὅτι καθίσταται ἀκέφαλος ἡ ἀστυνομία, καὶ ὡς τοιαύτη θὰ ἀποτύχῃ διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, πάντες δὲ ἐφρόνουν, ὅτι ἐπιτυχῶς ἐνηργήθη ἡ κατάργησις τοῦ Ἀρχηγείου. Σήμερον ὁ ἔντιμος ἐκ Φθιώτιδος συνάδελφος παρουσιάζει ἐκ τῶν ὑστέρων ὡς λόγον τῆς ἀποτυχίας τῆς σημερινῆς τὴν κατάργησιν τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς!...

§72Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτὸ ἐγώ. Ἐγὼ ἀπέδωσα τὴν κατάστασιν τὴν σημερινὴν τῆς ἀστυνομίας εἰς τὴν ἀπρονοησίαν καὶ ἀμέλειαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὰ τῆς ἀστυνομίας.

§73ΒΟΖΙΚΗΣ. Τότε εἶμαι σύμφωνος. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐγὼ κρίνω τοῦτο ἐξεταστέον, καὶ νὰ ἀνεύρω τοὺς ὑπευθύνους καὶ τὰ διορθωτέα. Συντελεῖ εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῆς ἀστυνομίας, τὴν οἰκτράν, ἡ Κυβέρνησις, Κύριοι, ἀλλὰ συντελεῖ, ὡς συνετέλεσεν ἀπὸ ἐτῶν, ἰδίως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀπροκαλύπτως ὑπονομεύει τὸν θεσμὸν τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὁσάκις πρόκηται νὰ δώσῃ ἀξιωματικὸν εἰς συμπλήρωσιν θέσεως ἀστυνομικῆς κενῆς, γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Οἰτύλου, ποίους στέλλει ἀξιωματικούς· καὶ διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὸν στρατόν, εὗρε τὴν μέθοδον τοῦ προβιβάζειν εἰς ἀξιωματικοὺς τοὺς μὴ κριθέντας ἀξίους νὰ μαθητεύσωσιν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν! εὗρε τὴν μέθοδον νὰ στέλλῃ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς νὰ ἐκτελοῦν καθήκοντα ἀστυνόμου· καὶ ὅταν ἔρχωνται νὰ διευθύνουν οἱ χθεσινοὶ ὑπαξιωματικοὶ ἢ ἀνθυπασπισταὶ, δύνασθε νὰ συμπεράνητε, πῶς διοικεῖται ὁ τόπος, καὶ πῶς ἐφαρμόζονται οἱ ἀστυνομικοὶ νόμοι. Ἄλλοτε τοὐλάχιστον, ὑπὸ τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, εἴχομεν νὰ κάμωμεν μὲ ἀξιωματικοὺς ἀπείρους μὲν καὶ ἀνικάνους πρὸς τὸ ἀστυνομεύειν, ἀλλ’ ἔχοντας συναίσθησιν τοῦ βαθμοῦ των καὶ τῆς προσωπικότητός των. Δὲν παρετηρήθη τότε ἀστυνόμος συρόμενος εἰς τὰ οἰνοπωλεῖα, καὶ ἐμπαιζόμενος ὑπὸ τῶν πολιτῶν, ἢ δὲν ξεύρω τί ἄλλο πάσχων, πρὸς ἐξευτελισμὸν καὶ τοῦ βαθμοῦ του τοῦ στρατιωτικοῦ καὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀξιώματός του, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀνθρωπισμοῦ του! Συνέβη τοῦτο—εἶμαι μάρτυς.—Ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀστυνομίας σήμερον, καὶ ὑπὸ τὴν διοίκησιν τῶν ἀστυνόμων αὐτῶν, τοὺς ὁποίους στέλλουν τὰ Ὑπουργεῖα, εὑρισκόμεθα εἰς κατάστασιν πολὺ χειροτέραν τῆς προτέρας. Διπλοῦς εἶναι ὁ λόγος, οὗ ἕνεκα τοιαύτην οἰκτρὰν ἀποτυχίαν ὑπέστη κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους ὁ θεσμὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας· τὸ μὲν, ὡς εἶπον, ὅτι δὲν στέλλομεν κατάλληλα πρόσωπα, τὸ δὲ ἡ θέσις τῆς πολιτικῆς ἐν τῷ θεσμῷ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Οἱ ἀστυνόμοι ἐκλέγονται ὑπὸ τῆς ἰσχυούσης φατρίας· ἐκλέγονται δὲ οἱ ζητοῦντες νὰ διορισθῶσιν ἀστυνόμοι. Παρῆλθεν ἡ ἐποχὴ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐξύμνησεν ὁ ἐξ Οἰτύλου ἀξιότιμος συνάδελφος, ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν ἐθεωρεῖτο ὄχι εὐπρεπὲς τὸ νὰ διορισθῇ ὁ ἀξιωματικὸς ἀστυνόμος· ἐπιδιώκουν σήμερον οἱ ἀνθυπασπισταὶ κυρίως νὰ διορισθῶσιν ἀστυνόμοι, καὶ ὑπακούουσιν εἰς τὰς διαταγὰς τῶν προστατῶν των πολιτευομένων· διὰ ποῖον, νομίζετε, λόγον; Διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δύνανται νὰ συμπληρώνωσι τὸν γλίσχρον μισθόν των ἐκ τοῦ νόμου περὶ ποιμνιοβοσκῆς καὶ τῶν ἄλλων προσόδων τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας...

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν λέγετε λεπτομερείας;

§75ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐὰν θέλετε λεπτομερείας, ἐνθυμοῦμαι μίαν περίπτωσιν ἀστυνόμου μὲ διακόσια κεφάλια τυροῦ μέσα εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα! Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρωμεν τὰ τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἰς ὅλους. Λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, Κύριοι, τὴν ὁποίαν βλέπομεν καὶ καμαρώνομεν! Διεκτραγῳδοῦνται εἰς τὸ Δικαστήριον τῶν Ἀθηνῶν, ἐντὸς τῆς πρωτευούσης, τὰ ὄργια, τὰ διαπραχθέντα ἐν τῷ ἀστυνομικῷ καταστήματι τῆς Χαλκίδος, καὶ μονονουχὶ ζητοῦσι τὴν ἀπονομὴν τοῦ Σταυροῦ τοῦ Σωτῆρος οἱ διαπράξαντες τὰ τοιαῦτα ὄργια ἀστυνομικοὶ, καὶ δὲν βλέπω ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν κατὰ τῶν οὕτω παραβιασάντων τοὺς νόμους! Καὶ σιωπῶμεν, ὅταν βλέπωμεν (ὡς εἰς τὰς ἐφημερίδας χθὲς ἀνεγίνωσκον), ὅτι κατ’ ἀντιμολίαν κατεδικάσθησαν ἀστυνόμοι ἀξιωματικοὶ ἐπὶ ζωοκλοπῇ ἐν τῷ Δικαστηρίῳ Μεσολογγίου, καίτοι γνωρίζομεν, ὅτι ἐπέρχονται αἱ καταδίκαι αὗται, μεθ’ ὅλην τὴν ἐπιείκειαν τῶν Δικαστηρίων, προσπαθούντων ἀκόμη νὰ συγκρατήσωσι τὸν θεσμὸν τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, διότι νομίζουσι καὶ τὰ Δικαστήρια, ὅτι δύνανται νὰ ἐκτελῶσι καθήκοντα ὁπωσδήποτε νομοθετικὰ, καὶ νὰ συντελῶσιν εἰς τὴν συγκράτησιν θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει κατέπεσεν!...

§76Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τοὺς σκοτώνουν λοιπὸν, ἢ ὄχι;

§77ΒΟΖΙΚΗΣ. Μὲ ἐρωτᾷ ὁ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἀξιότιμος συνάδελφος: «νὰ τοὺς σκοτώνωμεν λοιπὸν, ἢ νὰ μὴ τοὺς σκοτώνωμεν;» Ὅταν οὕτω φέρωνται τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, ὅταν ἔργον αὐτῶν ἦναι, ὄχι νὰ προστατεύωσι τοὺς πολίτας καὶ νὰ διατηρῶσι τὴν δημοσίαν τάξιν, ἀλλὰ πῶς νὰ κλέπτωσι καὶ νὰ καταπιέζωσι τοὺς πολίτας, τί θέλετε νὰ κάμῃ ὁ πολίτης; Εἶναι δόγμα πολιτικὸν, τὸ ὁποῖον συζητεῖται, ἐὰν δύναται ὁ πολίτης νὰ ἀντιστῇ κατὰ τῆς ἀρχῆς παρανομούσης· ἀλλὰ καὶ τοῦτο τὸ δόγμα κατέρριψαν τὰ Δικαστήρια ἡμῶν, ὠθούμενα ἀπὸ τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερα πρότερον, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅταν ἡ ἀρχὴ παρανομῇ, δὲν ἐπιτρέπουσιν εἰς τοὺς πολίτας νὰ ἀνθίστανται. Καὶ λέγουσι μὲν οἱ πολῖται, ὅτι ὁ παρανομῶν στρατιωτικὸς, εὐθὺς ὡς ὑπερβῇ τὰ καθήκοντα αὑτοῦ καὶ πράττῃ ὅ,τι ὁ νόμος τῷ ἀπαγορεύει, ἀποβάλλει τὰς ἐπωμίδας τοῦ στρατιώτου, τὸν μανδύαν τοῦ δημοσίου ὑπηρέτου, καὶ εἶναι ἁπλοῦς παραβάτης τῶν νόμων, καὶ δύνανται νὰ ἀμυνθῶσι κατ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ τὰ Δικαστήρια, κ. ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συνάδελφε, δὲν ἔχουσι τὴν αὐτὴν ἰδέαν, καὶ τσακίζουσι τοὺς πολίτας! Καὶ ἔχω ἓν παράδειγμα προχθεσινόν· παρέπεμψαν μὲν ἕνα ἐνωμοτάρχην, ἀστυνομεύοντα ἐν Λεωνιδίῳ, διότι εἶχε μεθύσει καὶ ἐβγῆκε μὲ τὸ πιστόλι, ὅποιον εὕρῃ, νὰ σκοτώσῃ, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι ἐπετάχθησαν, ἵνα σταματήσουν αὐτὸν, ὄχι ἵνα ἀντιστῶσι, τοὺς παρέπεμψαν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον ἐπὶ ἀντιστάσει· καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ διέταξαν καὶ τὴν σύλληψιν καὶ τὴν προφυλάκισιν αὐτῶν! (ἀλλὰ τοῦτο ἀνάγεται εἰς τὸν κύκλον τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργοῦ)· διέταξαν τὴν προφυλάκισιν αὐτῶν, διότι ὑπῆρχε φόβος, μήπως ἀπομακρυνθῶσι τῆς ἀνακρίσεως· τίνες; ὁ Δήμαρχος, δύο δικηγόροι, δύο ἰατροί, εἷς φαρμακοποιὸς καὶ τέσσαρες ἔμποροι! Καὶ τοὺς κατέστησαν φυγοδίκους τοὺς ἀνθρώπους, ἵνα ἐνισχύσωσι τὸν θεσμὸν τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας! Ἔχω λοιπὸν τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἀξιότιμος συνάδελφος, περὶ τοῦ ἀνθίστασθαι κατὰ τῶν παρανομούντων ὑπαλλήλων· δὲν τολμῶ ὅμως νὰ τὴν συμβουλεύσω εἰς τοὺς συμπολίτας μου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχω Δικαστήρια θέλοντα νὰ ἐφαρμόσουν τοὺς νόμους κατὰ τοὺς νόμους, καὶ ὄχι κατὰ τὴν ἰδίαν των κρίσιν. Ἀλλ’ οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, δὲν νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ θέσῃ πλέον εἰς ἐφαρμογὴν τὸν νέον νόμον περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας;—ἐὰν ὄχι διότι ἐλπίζω, ὅτι ὁ νέος νόμος περὶ ἀστυνομίας θέλει ἐπιφέρει πλήρη τὴν διόρθωσιν, ἀλλὰ διότι ἐλπίζω, ὅτι θὰ λείψῃ τοὐλάχιστον τὸ κακὸν τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας.—Ζητῶ τὴν ἐφαρμογήν του, μόνον διὰ νὰ μὴ βλέπω τοὺς στρατιωτικοὺς ἀστυνόμους, ζητῶ τὴν ἐφαρμογήν του, μὲ ὁσηνδήποτε καὶ ἂν πρόκηται νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος δαπάνην, διότι νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ δαπανήσωμεν διὰ τὴν εὐημερίαν τῶν πολιτῶν καὶ τὴν συντήρησιν τῆς δημοσίας τάξεως, διότι, ἐπὶ πλέον, ὁσαδήποτε καὶ ἂν δαπανήσωμεν, ταῦτα θὰ ἦναι ὀλιγώτερα τῶν ὅσα πληρώνει ἤδη ὁ λαὸς πρὸς αὐτοὺς τοὺς ἀστυνόμους ὡς χαράτσι! (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§78Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὁ ἐξ Οἰτύλου ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀρξάμενος τοῦ λόγου του, ἔκρινε καλὸν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι διαφωνεῖ πρὸς τὴν ἐμὴν γνώμην, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς ἀστυνομίας. Δὲν ἀξιῶ, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὰς γνώμας μου νὰ ἔχω ὀπαδοὺς ἢ συντρόφους, πολὺ δὲ περισσότερον δὲν ἀξιῶ νὰ ἔχω ὀπαδὸν εἰς τὰς γνώμας μου τὸν ἔντιμον ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴν, τὸν ὁποῖον — εἰλικρινῶς δηλῶ ἐνταῦθα — θεωρῶ κατὰ πάντα ἀνώτερόν μου. Ἐνῷ ὅμως ὁ ἐξ Οἰτύλου ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐθεώρησεν ἐπάναγκες διὰ τῶν πρώτων αὑτοῦ λέξεων νὰ δηλώσῃ τὴν διαφωνίαν του πρὸς ἐμέ, εἶδον μετ’ εὐχαριστήσεως ἅμα καὶ ἐκπλήξεως, ὅτι εἰς πολλὰ σημεῖα τοῦ ζητήματος τούτου εἴμεθα πληρέστατα σύμφωνοι. Καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, ἀρξάμενος τῆς πραγματείας τοῦ ζητήματος, ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, διὰ τὸν λόγον κυρίως, ὅτι ὁ διορισμὸς ἀξιωματικῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῇ ἀστυνομικῇ παρέλυσε τὸν στρατόν, ἐν τῷ ὁποίῳ καὶ μόνῳ πρέπει οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ ἐργάζωνται, διδάσκοντες καὶ διδασκόμενοι τὰ τοῦ κυρίως στρατοῦ. Ἀλλὰ μήπως ἐγὼ εἶπόν ποτε τὸ ἐναντίον; Ἐγὼ ἤμην καὶ θὰ ἦμαι ἴσως ἀκόμη, ἐφ’ ὅσον δὲν βλέπω ἰσχύοντα νόμον περὶ ἀστυνομίας, νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ ἀνταποκρίνηται εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ ἔθνους, θὰ ἦμαι, λέγω, ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ὄχι διότι αὕτη δὲν παραβλάπτει τὰ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ διότι ἀκραδάντως πιστεύω, ἐκ τῆς μακρᾶς ἤδη πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου, ὅτι μόνον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἡ Ἑλλὰς εὗρε σχετικήν τινα ἡσυχίαν καὶ τάξιν. Δὲν ἀμφισβητῶ τὰ ὑπὸ τοῦ ἐκ Κυνουρίας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ λεχθέντα πρὸ ὀλίγου, δὲν ἀξιῶ νὰ νομίζωνται οἱ ἀξιωματικοὶ ἄνθρωποι ἀναμάρτητοι καὶ, ὡς εἶπον προηγουμένως, ὡς στρατολογηθέντες μεταξὺ τῶν ἁγίων. Εἶπον καὶ λέγω καὶ θὰ λέγω, ὅτι καὶ αὐτοὶ εἶναι Ἕλληνες, καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι πολὺ διάφοροι τοῦ περιβάλλοντος. Ἀλλ’ ἐνῷ αὐτοὶ καθ’ ἑκάστην σφάλλονται, ἐνῷ αὐτοὶ καθ’ ἑκάστην, ὡς πάντες ἐνταῦθα λέγομεν, καταπατοῦσι τοὺς νόμους, ποῦ εἶναι τὰ μέσα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων οἱ νόμοι τιμωροῦσι τοὺς παρεκτρεπομένους, διὰ τῶν ὁποίων οἱ νόμοι ἐπαναφέρουσιν εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν τοὺς παρεκτρεπομένους καὶ παρανομοῦντας, καὶ δὲν τὰ ἐφαρμόζομεν; Ἐθεσπίσαμεν ποτὲ ἐνταῦθα, ὅτι οἱ ἀστυνόμοι δὲν δίδουσιν εὐθύνας διὰ τὰς πράξεις των; Ὅτε ἐγένετο ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία, δὲν ἐγένετο, ὅπως διαφθαρῇ ὁ στρατὸς, ὑπηρετούντων ἐν τῇ ἀστυνομικῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν μελῶν αὐτοῦ ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα. Γνωρίζω, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρῶτος ἐσκέφθη τὸ σύστημα τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἐσκέφθη καὶ κατέφυγε τὸ πρῶτον καὶ ἐζήτησε παρὰ τοῦ στρατοῦ τὰ πρόσωπα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀστυνομίας, διὰ τὸν λόγον μόνον, ὅτι ἐκεῖ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ ἀνθρώπους ἔχοντας σύμπνοιαν, ἀγαπωμένους ὁπωσδήποτε μεταξύ των, καὶ πονοῦντας ὁ εἷς διὰ τὴν τιμὴν τοῦ ἄλλου, εἰς τρόπον ὥστε ἡ ἀστυνομικὴ ὑπηρεσία καθ’ ὅλας τὰς ἀστυνομικὰς περιφερείας νὰ γίνεται ἐν συνοχῇ, ἡ ὁποία εἶναι τὸ πρώτιστον ἐχέγγυον τῆς καλῆς λειτουργίας τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας. Καὶ ὅτε ἀπεφάσισαν νὰ συστήσωσι τὸ σῶμα τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸ πρῶτον ἐσκέφθησαν τοῦτο, βεβαίως δὲν ἤγοντο ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ κρατήσωσιν ἀπεσπασμένους ἐν τῷ σώματι τῆς ἀστυνομίας ἀξιωματικούς, καὶ νὰ στερήσωσιν αὐτῶν τὸ σῶμα τὸ κύριον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκουσιν, ἀλλ’ ἐσκέπτοντο νὰ καταρτίσωσι σὺν τῷ χρόνῳ ἀστυνομικὸν σῶμα ἴδιον, ἀστυνομικὸν σῶμα εἰδικὸν, λαμβάνοντες καὶ ἐκ τοῦ στρατοῦ, ὡς πυρῆνα τοῦ σώματος τούτου, ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἤθελον κριθῇ ἱκανοὶ εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἀστυνομίας, ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πορισθῶσιν ὅλα τὰ μέλη τοῦ ἀστυνομικοῦ σώματος ἐκ τοῦ στρατοῦ, διότι τοῦτο πράττοντες θὰ ἠκρωτηρίαζον αὐτὸν, βεβαίως εἶχον καὶ τὴν σκέψιν, ὅτι τὰ κενὰ, τὰ προκύψοντα, ἠδύναντο νὰ συμπληρώσωσι, προσλαμβάνοντες καὶ ἀνθρώπους γνώστας, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, τῶν νόμων, τουτέστι νομικοὺς, οἱ ὁποῖοι προθύμως βεβαίως θὰ ἐδέχοντο νὰ ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν παρὰ τῇ ἀστυνομίᾳ, στρατιωτικῶς πλέον ὠργανωμένῃ, ἀφοῦ προθυμότατα πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἔσπευσαν καὶ ὑπέστησαν δοκιμασίαν, ὅπως γένωνται τελωνοφύλακες. Ἐνῷ οἱ δικηγόροι,—περὶ τῶν ὁποίων, ὡς καὶ περὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐν γένει, πολλὰ ἔπρεπε νὰ λεχθῶσιν ἐδῶ,—μὴ ἔχοντες, τί νὰ κάμωσιν, ἔσπευσαν νὰ διαγωνισθῶσι διὰ τὴν θέσιν τοῦ τελωνοφύλακος, ἡ ὁποία πολὺ χείρων εἶναι, ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, τῆς θέσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ ἀστυνόμου, δὲν ἀμφιβάλλω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μετ’ εὐχαριστήσεως πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν θὰ προσήρχοντο νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν σῶμα, ὑφιστάμενοι τὴν πρὸς τοῦτο δοκιμασίαν ἐνώπιον τῶν ἁρμοδίων. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου ἐκάκισε τοὺς δύο Βουλευτὰς, ἐμὲ καὶ τὸν ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἀξιότιμον συνάδελφον, ἐπὶ τῷ ὅτι συνεβουλεύσαμεν εἰς τοὺς πολίτας νὰ λάβωσι τὰ ὅπλα, καὶ νὰ ἐπιτεθῶσι κατὰ τῶν ἀστυνόμων...

§79Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συνεβούλευσα αὐτό. Εἶπον νὰ φονεύωσι τὰ κακοήθη ἐκεῖνα ὄργανα, τὰ ὁποῖα, παρὰ τοὺς νόμους, ἀτιμάζουν καὶ φονεύουν τοὺς πολίτας. Ἐγὼ ποτὲ δὲν ἐσκέφθην νὰ συμβουλεύσω τοιοῦτόν τι εἰς τοὺς πολίτας, καὶ ἐξ ἀτομικῆς διαθέσεως καὶ ἐκ πατρικῆς κληροδοσίας.

§80Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἐγὼ ὡς τοιοῦτον σᾶς ἐγνώρισα πάντοτε, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι χθές, ὡς ἐκ τῶν καταγγελθέντων ὀργίων ἀστυνομικῶν τινων ὀργάνων, εἴχετε καταληφθῆ ὑπὸ θυμοῦ, ὅστις σᾶς ὑπηγόρευσε τοὺς λόγους ἐκείνους.

§81Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι εἶπον χθές, ὅτι οἱ πολῖται πρέπει νὰ ἀμύνωνται κατὰ τῶν τοιούτων κακοηθεστάτων ὀργάνων.

§82Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Χθὲς ἐξεφράσατε ἁπλούστατα τὴν λύπην σας, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν Ἑλλάδι ἄνδρες μὴ συναισθανόμενοι τὴν ἐλευθερίαν των καὶ ἀνάξιοι αὐτῆς, καὶ τοὺς ὠνομάσατε μάλιστα ἀφιλοτίμους.

§83Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὑμᾶς, κύριε συνάδελφε, εἶμαι ὑπόχρεως, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοὶ δίδετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι θεωρῶ τοὺς πολίτας ἐκείνους, οἵτινες ὑφίστανται ἀτιμώσεις, κακώσεις, ἀδικίας, παρὰ τοὺς νόμους τοὺς κειμένους ἐν τῷ Κράτει, παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, παρὰ τοιούτων ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ὅτι θεωρῶ, λέγω, τοὺς πολίτας ἐκείνους ἀφιλοτίμους, ἂν δέχωνται νὰ ὑφίστανται τὰ τοιαῦτα.

§84Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἔλεγον, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Οἰτύλου ἐκάκισεν ἐμὲ καὶ τὸν ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συνάδελφον ἐπὶ τῷ ὅτι ἀμφότεροι συνεβουλεύσαμεν τοὺς πολίτας νὰ ἐπιτεθῶσι κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Ἐπὶ τούτῳ τὸν παρακαλῶ νὰ δεχθῇ τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν μὲ ἐνόησε καλῶς. Ἐγὼ δὲν συνεβούλευσα ἐπίθεσιν τῶν πολιτῶν κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Ἀπαντήσας μόνον εἰς τὴν τοιαύτην συμβουλὴν τοῦ κ. ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συναδέλφου, καὶ ἀναπτύξας τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν θεωρῶ ταύτην ὀρθὴν καὶ δικαίαν, εἶπον, ὅτι, ἀντὶ νὰ συμβουλεύσῃ τοῦτο, καλῶς θὰ ἔπραττε νὰ συνεβούλευεν εἰς τοὺς πολίτας νὰ ἐπιτεθῶσιν οὐχὶ κατὰ τῶν ἀστυνόμων, ἀλλὰ κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν τοιαύτην τὴν κατάστασιν τῆς ἀστυνομικῆς, ὡς καὶ πάσης ἄλλης ἐν τῷ Κράτει τούτῳ ὑπηρεσίας. Καὶ λέγω πάσης ὑπηρεσίας, διότι ἀδιστάκτως φρονῶ, ὅτι ἐν Ἑλλάδι διεφθάρησαν ὅλοι οἱ κλάδοι, μὴ ἐξαιρουμένου καὶ αὐτοῦ τοῦ δικαστικοῦ, περὶ τῆς ἐπιδράσεως τοῦ ὁποίου εἰς τὴν ἐν γένει διοίκησιν θέλω ὁμιλήσει, ὁπόταν δοθῇ ἡ κατάλληλος πρὸς τοῦτο ἀφορμή. Τοῦτο εἶπον ἐγώ, καὶ ὑποθέτω, ὅτι τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα καλῶς ἐνοήθησαν ἀπὸ ὅλους, διότι ὅλοι ἡμεῖς, κατὰ τὴν γνώμην μου, γινώσκομεν καλῶς τὴν κατάστασίν μας, ὡς καὶ τοὺς πρωταιτίους τῆς καταστάσεως ταύτης. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, καίτοι ἕλκει τὸ γένος ἐκ τοῦ διαμερίσματος τῆς Ἑλλάδος ἐκείνου, οἱ κάτοικοι τοῦ ὁποίου ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων εἰσὶ λακωνικώτατοι περὶ τὰς ἐκφράσεις, δὲν ἠθέλησε νὰ ἐνθυμηθῇ τὸ «Ἔρρει τὰ καλά· Μίνδαρος δ’ ἀπεσσούα. Πεινῶντι τὤνδρες. Ἀπορίομες τί χρὴ δρῆν», καὶ μὲ ἐκάκισε, διότι, ὁμιλήσας πρὸ ὀλίγου ἐνταῦθα, ἔρριψα ὑπαινιγμοὺς, καὶ μὲ παρεκάλεσεν, ὅπως εἰς τὸ μέλλον ἦμαι σαφέστερος. Ἐφρόνουν, ὅτι τὰ εὐκόλως ἐννοούμενα πρέπει ἐνταῦθα νὰ παραλείπωνται, διότι ὁμιλοῦμεν πρὸς ἀλλήλους, οἱ ὁποῖοι, ὑποτίθεται τοὐλάχιστον, ὅτι ἐν τοῖς ὀλίγοις, τὰ ὁποῖα λέγομεν καὶ ἀκούομεν, πολλὰ ἐννοοῦμεν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου θέλει νὰ εἴπω συγκεκριμένως τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἐπέρριψα τὴν εὐθύνην ὄχι εἰς τοὺς ἀστυνόμους, ἀλλ’ εἰς ἄλλους, τοὺς ὁποίους δὲν ὠνόμασα, δὲν δυσκολεύομαι νὰ ἀναφέρω καί τινα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἶναι οἱ ἀστυνόμοι οἱ ὑπόλογοι, ἀλλ’ ἄλλοι. Καὶ πῶς νὰ παραδεχθῶ, ὅτι οἱ σημερινοὶ ἀστυνόμοι μόνον εἶναι οἱ παραίτιοι τῆς τοιαύτης καταστάσεως, τὴν ὁποίαν δύο ἔντιμα μέλη τῆς Βουλῆς χθὲς διεξετραγώδησαν, ὅταν καλῶς γινώσκω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διορίζει τοὺς ἀστυνόμους ἐκείνους, ἡ Κυβέρνησις διατηρεῖ αὐτοὺς εἰς τὴν θέσιν των, καίτοι πλειστάκις τὰ ὄργανα ταῦτα ἐπὶ διαφόροις παραβάσεσι κατηγγέλθησαν; Εἴχομεν πρὸ ἔτους καὶ πλέον ἀστυνόμον ἐν Λαμίᾳ λοχαγόν τινα, Ἀνδρέαν Μπαΐραν καλούμενον, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ ἡ Λαμία ἠσθάνθη ἀστυνομικὴν ἀρχὴν, ἠσθάνθη τάξιν, ἀσφάλειαν καὶ πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ ἀπαιτήσῃ τις παρὰ τῆς ἀστυνομίας. Ὑπῆρξαν ὅμως τινὲς τῶν συμπολιτῶν μου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠρέσκοντο εἰς τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ὁ ἄγρυπνος τοῦ Μπαΐρα ὀφθαλμός, καὶ δὲν γνωρίζω διὰ τίνων παρέστησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, ἐὰν ὁ ἀστυνόμος ἐκεῖνος δὲν φύγῃ ἐκ Λαμίας, δὲν γνωρίζουν καὶ αὐτοί, τί ἠδύνατο νὰ συμβῇ ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ. Εἰς μάτην ἀφ’ ἑτέρου ὁ λοχαγὸς Μπαΐρας ἀνέφερε καθ’ ἑκάστην πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἓν ὄργανον τῆς ἀστυνομίας του ἦτο κακοηθέστατον, καὶ ὅτι ἦτο τόσον ἐπικίνδυνον, ὥστε, ἐὰν ἐξηκολούθει μένον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς ἀστυνομίας, θὰ προεκάλει σκηνάς, πρὸ τῶν ὁποίων θὰ ἀνετριχίαζον καὶ αὐτοὶ οἱ Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπίστευον εἰς τοὺς λόγους τοῦ λοχαγοῦ ἐκείνου. Τί ἐγένετο, νομίζετε; Κατωρθώθη μόλις μετὰ παρέλευσιν ὁλοκλήρων μηνῶν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ πεισθῇ καὶ ἀποπέμψῃ ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τὸ ὄργανον ἐκεῖνο τῆς ἀστυνομίας, τὸν ἀστυφύλακα Κατραματζῆν. Τί δὲ συνέβη κατόπιν; Μόλις ἀπελύθη ὁ ἀστυφύλαξ ἐκεῖνος, δὲν παρῆλθον ὀλίγαι ἡμέραι καὶ συνέβη ἐξ αἰτίας αὐτοῦ φόνος ἐν μέσῃ ἀγορᾷ τῆς Λαμίας, δὲν παρῆλθε δὲ μὴν καὶ λαμβάνει χώραν τὸ στυγερὸν ἔγκλημα τῆς δολοφονίας τοῦ Ντινοπούλου, τοῦ ὁποίου ἐγκλήματος ἠθικὸς αὐτουργὸς ἀπεδείχθη ὁ ἴδιος πρώην ἀστυφύλαξ Κατραματζῆς, ἐκ Μαντινείας, ὁ ὁποῖος πρό τινων ἡμερῶν ἐδικάσθη ἐνώπιον τοῦ Κακουργοδικείου Ἀθηνῶν καὶ κατεδικάσθη εἰς θάνατον μετὰ δύο ἄλλων συνενόχων, τοῦ ἑνὸς ἐκ Σύρου καὶ τοῦ ἑτέρου ἐκ Λαμίας. Τί δὲ ἐγένετο ὁ Μπαΐρας; Τὸν Μπαΐραν ἡ Κυβέρνησις ἀπήλλαξε, πρὶν ἢ ἀκόμη πάντα ταῦτα συμβῶσιν, ἀπὸ τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας, πεισθεῖσα εἰς τὰς παραστάσεις τίς οἶδε τίνος, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Μπαΐρας ἦτο ἀκατάλληλος διὰ τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, ἢ ἴσως καὶ διώκτης τῶν ἐλευθεριῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων κοπτόμεθα ἡμεῖς ἐνταῦθα, ὁσάκις μόνον θέλωμεν νὰ φαινώμεθα πρόθυμοι εἰς τὸ νὰ ὑποστηρίζωμεν δῆθεν τὰ δίκαια τῶν συμπολιτῶν μας. Διατὶ ἀπηλλάγη ὁ Μπαΐρας; Ὡς ἀνίκανος; Ὄχι βεβαίως· καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει ἐναργέστατα τὸ γεγονός, ὅτι, κατὰ παράκλησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ Μπαΐρας ἀνέλαβεν ὑπηρεσίαν ἐπὶ ἕνα μόνον μῆνα ἐν Ἀργοστολίῳ, ἐπὶ μόνῳ τῷ σκοπῷ, ὅπως διεξαχθῶσιν ἐκεῖ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἐν τάξει. Ἂν ἦτο ὁ κ. Μπαΐρας ἀκατάλληλος διὰ τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, διατὶ τὸ Ὑπουργεῖον, μετὰ δεκαπενθήμερον μόλις ἀπὸ τῆς ἀπαλλαγῆς του, ἀνέθεσεν αὐτῷ ὁμοίαν ὑπηρεσίαν ἐν Ἀργοστολίῳ; Ἂν πάλιν τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔπραξεν οὐχὶ ἐξ ἐκτιμήσεως πρὸς τὸν κ. Μπαΐραν, ἀλλὰ χάριν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν συναδέλφου του, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὸν λοχαγὸν αὐτὸν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας του, δικαιούμεθα νὰ ἐρωτήσωμεν: διατὶ κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιμόνως ἐζήτησε τὸν λοχαγὸν Μπαΐραν; Διὰ νὰ τῷ παράσχῃ ἐκλογικὰς ὑπηρεσίας, παραβαίνων τοὺς νόμους; Ὄχι βεβαίως, διότι οὐδὲν παράπονον ἠκούσθη κατὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου. Ἄρα ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐζήτησε νὰ διορισθῇ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀστυνόμος ἐν Ἀργοστολίῳ ὁ κ. Μπαΐρας διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι οὗτος ἦτο κατάλληλος διὰ τὴν θέσιν ταύτην. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐγίνωσκεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, ἴσως δὲ καὶ ἄλλοι συνάδελφοί του, ὅτι ὁ Μπαΐρας ἦτο κατάλληλος διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀστυνόμου, διατὶ ὀλίγας ἡμέρας πρότερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπήλλαξεν αὐτὸν ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἐν Λαμίᾳ θέσεώς του; Ἀλλὰ τοῦτο μόνον μὲ πείθει, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις πταίουν; Ἀκούσατε καὶ ἄλλα. Ἐν Μαυρολιθαρίῳ, πρωτευούσῃ δήμου, ἀνήκοντος εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διωρίσθη ἀστυνόμος εἷς ἀνθυπολοχαγὸς, οὗ τὸ ὄνομα δὲν ἐνθυμοῦμαι. Μεταβὰς εἰς τὴν θέσιν του ταύτην, εὗρεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς ἀστυνομίας του ἕνα λοχίαν καὶ ἕνα ὑπενωμοτάρχην· πεισθεὶς δὲ, ὅτι οὗτοι συνῆψαν σχέσεις μετὰ ἰσχυόντων ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ προσώπων, καὶ βλέπων, ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι τῷ παρενέβαλλον προσκόμματα εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του, δι’ ἀναφορῶν του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπανειλημμένων ἐζήτησε τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ὑπαξιωματικῶν τούτων ἀπὸ τῆς ἀστυνομικῆς ἐκείνης περιφερείας. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐκώφευεν εἰς τὰς παραστάσεις τοῦ ἀστυνόμου αὐτοῦ, μόνοι δὲ ἀπαντῶντες εἰς αὐτάς, ποῖοι, νομίζετε, ἦσαν; Οἱ ἰσχύοντες ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ σήμερον, οἱ καὶ φίλοι τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον, ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐκεῖνοι δὲν θὰ μετατεθῶσιν, ἀφοῦ αὐτοὶ δὲν θέλουσι! Τί ἐγένετο; Οἱ ὑπαξιωματικοὶ αὐτοὶ ἀπεθρασύνθησαν, καὶ ἡμέραν τινὰ ἐπετέθησαν κατ’ αὐτοῦ τοῦ προϊσταμένου των, ὃν, θελήσαντες πολῖταί τινες νὰ προφυλάξωσιν, ἐτραυματίσθησαν, εἷς μάλιστα καιρίως! Καὶ ταῦτα, Κύριοι, δὲν τὰ λέγω ἐπὶ τῇ βάσει ἐπιστολῆς τινος φίλου μου καὶ πολεμίου ἴσως τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὰ ἤκουσα κατὰ τὴν ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν δίκης τινὸς, διεξαχθείσης πρὸ ὀλίγου ἐν τῷ Στρατοδικείῳ, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας ἦτο ἡ εἰς θάνατον καταδίκη τῶν ὑπαξιωματικῶν αὐτῶν, ἡ ὁποία, ὅσον αὐστηρὰ καὶ δυσανάλογος καὶ ἂν ὑποτεθῇ, δίδει εἰς ἡμᾶς νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐκεῖνοι ὑπέπεσαν εἰς βαρὺ παράπτωμα, καὶ ὅτι εἰς τοῦτο ὤθησεν αὐτοὺς ἡ ἀσύγγνωστος σιωπὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν κατ’ ἐπανάληψιν ὑποβληθεισῶν εἰς αὐτὴν ἀναφορῶν τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου, τοῦ διευθύνοντος τὴν ἀστυνομίαν Καλλιέων τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος. Πλειστάκις ἐπίσης κατηγγέλθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πολλαὶ παρεκτροπαὶ ἑνὸς ἀστυνομικοῦ ὀργάνου τοῦ δήμου Ἡρακλειωτῶν τῆς Φθιώτιδος, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον σιωπᾷ, ὁ δὲ ἀστυνόμος ἐκεῖνος ἐξακολουθεῖ μένων ἐκεῖ, ὁλονὲν παρεκτρεπόμενος καὶ ἀποθρασυνόμενος. Ἀλλ’ ἔχομεν μόνον παρεκτροπὰς τῶν ἀστυνόμων, τὰς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον ἀνέχεται, συντελοῦν οὕτως εἰς τὴν ἀποθράσυνσιν αὐτῶν; Ἔχομεν ἄλλα κακὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι χειρότερα. Ἔχομεν ἀστυνόμους, οἱ ὁποῖοι ἀποσιωπῶσιν ἢ καλύπτουσιν ἐγκλήματα, χαριζόμενοι εἰς ἀνθρώπους, ἔχοντας τὴν κυβερνητικὴν ὑποστήριξιν, ὡς ὁ νῦν ἀστυνόμος Λαμίας ὑπολοχαγὸς Ἀδ. Ἀργυρόπουλος, ὁ ὁποῖος οὐδὲν ἄλλο πράττει ἢ νὰ δέχηται καὶ νὰ ἐκτελῇ τὰς διαταγὰς τῶν ἐν Λαμίᾳ ἰσχυόντων. Τοῦτον τὸ Ὑπουργεῖον δὲν μεταθέτει· μετέθεσεν ὅμως τηλεγραφικῶς τὸν βοηθόν του ἀνθυπολοχαγὸν κ. Κύπριον, εὐθὺς ὡς οἱ ἰσχύοντες ἐπείσθησαν, ὅτι τοῦτον δὲν ἠδύναντο νὰ τὸν διευθύνωσι. Συνεπλάκησαν ἔξωθεν τῆς Λαμίας κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον κτηνοτρόφοι τινὲς πρός τινα ἐπιστάτην· ὁ ἐπιστάτης οὗτος ἐκένωσεν ἄνευ αἰτίας τὰς πέντε βολὰς τοῦ περιστρόφου του κατὰ τῶν ἀόπλων κτηνοτρόφων, καὶ τὴν ἕκτην ἐκένωσε κατὰ τοῦ ἵππου του, οὗ κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐπέβαινεν, ἐπίτηδες, ἵνα παραστήσῃ, ὅτι ἐπυροβόλησε κατ’ ἐκείνων, ἀφοῦ πρῶτον ἐφόνευσαν αὐτοὶ τὸν ἵππον του! Ἐνήργησε προχείρους ἐξετάσεις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ὁ ὑπαστυνόμος Β. Κύπριος, καὶ ἐσύστησεν εἰς τὸν προϊστάμενόν του ὑπολοχαγὸν Ἀργυρόπουλον νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν, ὡς λίαν σοβαρὰν, εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Τί ἐγένετο ὅμως; Ὁ κ. Κύπριος τηλεγραφικῶς μετετέθη, ὁ δὲ Ἀργυρόπουλος ἀφῆκεν ὅλους ἐλευθέρους, ὑποβαλὼν, μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ Κυπρίου, εἰς τὸν Εἰσαγγελέα ἔκθεσιν, παριστῶσαν τὸ πρᾶγμα ὡς ἐκ τῶν συνήθων καὶ μηδεμίαν σπουδαιότητα ἔχον! Ἐγένοντο ὅλα γνωστὰ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, καὶ οὗτος ξηρότατα ἀπήντα, ὅτι ἐκ τῆς δικογραφίας οὐδὲν τοιοῦτον προέκυπτε, καὶ συνεβούλευε νὰ ὑποβάλωσιν οἱ γινώσκοντες τὰ πράγματα μήνυσιν κατὰ τοῦ ἀστυνόμου, ὡς ἀποκρύψαντος τὸ ἔγκλημα. Ἀλλὰ τίς νὰ τολμήσῃ νὰ ὑποβάλῃ μήνυσιν κατὰ ὀργάνου ἀπολαύοντος τῆς εὐνοίας τῶν ἰσχυόντων; Καὶ ἐγὼ κατὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογὰς διὰ τηλεγραφήματός μου κατήγγειλα πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν λοχαγόν τινα ἀστυνόμον, Μπάρμπανον, σκανδαλωδέστατα συμπεριφερόμενον κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων, καὶ ἀπροκαλύπτως ἐνεργοῦντα ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων, τῶν ἐκλεγέντων καὶ ἀνηκόντων τῶν πλείστων ἤδη εἰς τὰς κυβερνητικὰς τάξεις· ἀλλ’ ἀντὶ νὰ ἀχθῇ εἰς δίκην ὁ λοχαγὸς ἐκεῖνος ἐπὶ παραβάσεσιν, ἤχθην ἐγὼ ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ, ἵνα ἀπολογηθῶ ἐπὶ τῆς ἀπαγγελθείσης μοι κατηγορίας ἐπὶ ἐξυβρίσει, ἴσως μάλιστα καὶ ἐπὶ συκοφαντίᾳ, κατὰ τοῦ ἀστυνόμου ἐκείνου! Ταῦτά εἰσι, νομίζω, ἀρκετὰ, ἵνα πεισθῆτε πάντες, ὅτι δικαίως ἐγὼ δὲν ἐπιρρίπτω τὸ ὅλον τῆς εὐθύνης εἰς τοὺς ἀστυνομικοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλ’ ἐπιρρίπτω αὐτὸ καὶ εἰς τὴν Δικαιοσύνην, καὶ πρὸ πάντων εἰς τὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι, θέλουσαι νὰ διοικῶσι τὸν τόπον, ὡς διοικοῦσιν αὐτὸν μέχρι σήμερον, πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ διατηρῶνται ἐν τῇ ἀρχῇ, ἐδημιούργησαν κατάστασιν, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς θὰ ἔχῃ δίκαιον ἡμέραν τινὰ νὰ τοὺς τιμωρήσῃ. Αἱ Κυβερνήσεις λοιπὸν—τὰ λέγω νῦν καθαρὰ, ἵνα ἐννοήσῃ καλῶς ὅ,τι λέγω ὁ κ. ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς—πταίουσι, καὶ διὰ τοῦτο διὰ πᾶν τὸ γινόμενον, οὐχὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλ’ εἰς αὐτὰς πρέπει ν’ ἀποτεινώμεθα, διότι αὗται εἶναι εἰς θέσιν νὰ φέρωσιν ἕκαστον εἰς τὴν θέσιν του.

§85Δ. ΠΙΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§86Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πάντα τὰ λεχθέντα παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων πρὸ μικροῦ περὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἀποτελοῦσιν, οὕτως εἰπεῖν, τὸ μαρτυρολόγιον τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, τὸ ὁποῖον ὑφίστατο καὶ θὰ ὑφίσταται, ἐφ’ ὅσον ὁ θεσμὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἐξακολουθεῖ ἐφαρμοζόμενος. Δυστυχῶς τὸ ἀστυνομεῖν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι κοινή τις τέχνη, ἣν δύναταί τις νὰ ἐκλέγῃ εὐχερῶς, ἢ εἰς τὸ ὁποῖον δύναταί τις, λαμβάνων ἀπὸ τοῦ στρατῶνος ἢ ἄλλοθεν πολίτας νὰ καθιστᾷ, μεταβάλλων αὐτοὺς εἰς ἀστυνόμους, οὐδέποτε ἐμελετήθη παρ’ ἡμῖν· δι’ ὃ ἐνομίσαμεν, ὅτι, λαμβάνοντες ἐκ τοῦ στρατοῦ τοὺς ἀξιωματικοὺς, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ σχηματίσωμεν ἀστυνομίαν ἀξίαν ὅπως δήποτε τοῦ ὀνόματος αὐτῆς. Τί συνέβη ὅμως μὲ τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν; Ἀπεφασίσθη νὰ μεταβληθῇ τὸ σύστημα τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας, καὶ ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ὁ θεσμὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἄνευ προηγουμένης μελέτης καὶ χωρὶς πολλὴν προσοχήν. Ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνέθεσεν ἡ Πολιτεία τὴν ἐνάσκησιν ἑνὸς ἐκ τῶν ὑψίστων καθηκόντων τῆς Ἑλληνικῆς διοικήσεως; Οἱ στρατιωτικοὶ βεβαίως, ὅσον ἀγαθοὶ καὶ ἂν ἦναι, καὶ ἂν δὲ ἐξετρέποντο εἰς τὰ παραπτώματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐκτρέπονται σήμερον, καὶ τὰ ὁποῖα ἐντεῦθεν κατηγγέλθησαν τοσάκις, εἶναι πάντοτε ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι συνήθισαν εἰς τὴν στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, οἱ ὁποῖοι συνήθισαν νὰ ἔχωσιν ἀνθρώπους, οὓς νὰ διατάσσουν, καὶ ἐκεῖνοι νὰ ὑποτάσσωνται εἰς αὐτοὺς ἄνευ ἀντιρρήσεως· ὅτε δὲ γίνωνται ἀστυνόμοι, παρακολουθοῦνται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς ταύτας, καὶ δυσανασχετοῦσι, μὴ βλέποντες προθύμους εἰς ὑποταγὴν τοὺς πολίτας. Δὲν δύνανται νὰ ἐννοήσωσιν, ὅτι ἡ ἀπαίτησις αὐτῶν αὕτη ἐπιφέρει μείωσιν τῶν δικαιωμάτων καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου· ὡς ἐκ τούτου οὐδέποτε δύνανται νὰ ἐφαρμόσωσιν ἐν δικαιοσύνῃ τὰ καθήκοντα αὐτῶν, ἐκτρέπονται εἰς αὐθαιρεσίας, καὶ οὐχὶ σπανίως μεταβάλλονται εἰς τυράννους, διαπράττοντες ἀσυναισθήτως πράξεις, αἵτινες ἐν χώρᾳ, ἔνθα οἱ νόμοι θὰ ἐλειτούργουν κανονικῶς, ἤθελον ἀνοίξει αὐτοῖς τὰς θύρας τῶν εἱρκτῶν. Διὰ νὰ ἦναι τις ἀστυνόμος, ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ πολλὰς ἀρετὰς, πολλὰς γνώσεις, οὐχὶ ἐκ τῶν ἀντλουμένων ἐκ τῶν βιβλίων μόνον, ἀλλ’ ἐκ μελέτης τῶν ἀνθρώπων· δέον νὰ ἔχῃ πεῖραν, ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ γνῶσιν τῆς νομοθεσίας, ἀπαιτεῖται πρὸ πάντων νὰ γινώσκῃ τὰ πρόσωπα τῆς περιφερείας τῶν ἀστυνομιῶν, τὰς ὁποίας διοικεῖ, νὰ γνωρίζῃ τὰ ἤθη, νὰ γνωρίζῃ τὰ ἔθιμα τοῦ τόπου, νὰ γνωρίζῃ τὰς ἰδιαζούσας σχέσεις τῶν κατοίκων του, καὶ νὰ ἦναι παρατηρητικός.

§87Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ψυχολόγος.

§88Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Βεβαίως δέον νὰ ἦναι καὶ ψυχολόγος. Ἐὰν λάβῃ τις, Κύριοι, γνῶσιν, κατὰ τίνα τρόπον διορίζονται, καὶ κατὰ τίνα τρόπον παρασκευάζονται εἰς ἄλλα Κράτη οἱ ἀστυνόμοι, τότε μόνον θέλει πεισθῆ, ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους περισυνελέξαμεν ἐκ τῶν στρατώνων, βεβαίως οὐδὲν κοινὸν ἔχουσι πρὸς ἐκείνους, οἵτινες πρόκειται νὰ ἐνασκήσωσιν ἓν τῶν ὑψίστων καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἀναθέτει ἡ Πολιτεία εἰς τὰ ὄργανα ταῦτα τῆς διοικήσεως, ἐκ τῆς ἐνεργείας τῶν ὁποίων τοσαῦτα ἐξαρτῶνται συμφέροντα. Ἔτυχε, Κύριοι, πρὸ τριῶν ἐτῶν νὰ εὑρίσκωμαι ἐν Βιέννῃ. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ Ἰωβιλαίου τοῦ αὐτοκράτορος Ἰωσὴφ, εἶχε παρασκευασθῆ ἔκθεσις, ἐν τῇ ἐκθέσει δὲ ὑπῆρχεν ἰδιαίτερον περίπτερον τῆς ἀστυνομίας, εἰς τὸ ὁποῖον κατεφαίνοντο αἱ ἀστυνομικαὶ πρόοδοι, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἤρξατο βασιλεύων ὁ αὐτοκράτωρ Ἰωσὴφ μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἑώρταζε τὸ Ἰωβιλαῖον αὐτοῦ. Ἐξεπλάγην ἀληθῶς, παρακολουθῶν ὅλας ἐκείνας τὰς λεπτομερείας τοῦ ποικίλου συστήματος τῆς ἀστυνομίας, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ὁποίας τοσαῦτα τμήματα τῆς διοικήσεως ὑπάγονται, ὅπως ἐξεπλησσόμην βλέπων τὴν συντελεσθεῖσαν πρόοδον κατὰ τὰ πεντήκοντα ταῦτα ἔτη. Εἶδον ἐκεῖ, ὁποία μεταμόρφωσις ἐπῆλθε, καὶ ὁποία ἐπιστημονικὴ ἀληθῶς κατάρτισις ἀπαιτεῖται, οὐ μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀνώτερα ὄργανα, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ κατώτερα ἀκόμη, ὅπως καταρτισθῇ ὁ ἀστυνομικὸς ὑπάλληλος· ὁποῖαι ἀνθρωπομετρικαὶ καὶ ψυχολογικαὶ γνώσεις ἀπαιτοῦνται παρ’ ἐκείνων, παρ’ ὧν ἡμεῖς ἀπαιτοῦμεν μόνον ἕνα καλὸν βούρδουλαν καὶ πόδας γεροὺς διὰ λακτίσματα. Ἐξεπλησσόμην ἔτι μᾶλλον, ὅτε ἔβλεπον, ὁποία προσοχὴ δίδεται εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἐγκληματιῶν, καὶ ἔβλεπον ἐκτεθειμένας φωτογραφίας, ἃς βλέπων τις, θὰ ὡρκίζετο, ὅτι ἀνῆκον εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον, καὶ ὅμως ἡ ἀνθρωπομέτρησις ἀπεδείκνυεν, ὅτι δὲν ἦτο ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον· οὐδεὶς δὲ ἀστυνομικὸς θὰ ἐτόλμα ἐκεῖ νὰ μεταχειρισθῇ τὰ ζεστὰ ὠὰ καὶ τὴν δίψαν, ἵνα ἐξακριβώσῃ τὸν ἐγκληματίαν. Ἐκεῖ, βλέπετε, δὲν ἐσκέφθησαν νὰ μεταβάλωσι τὸ σύστημα, ἐσκέφθησαν τίνι τρόπῳ νὰ παρασκευάσωσιν ὄργανα, ἄξια νὰ ἐκτελέσωσι τὰ ἀστυνομικὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι διὰ τὰς χεῖρας καὶ τὴν συνείδησιν τοῦ πρώτου τυχόντος σπαθοφόρου. Οὐδέποτε βεβαίως ἐφαντάσθην, ὅτι ἠδυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν τοιαύτην ἀστυνομίαν, ἀλλ’ ἐδικαιούμην νὰ πιστεύω, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ μὴ ἐξαπολύσωμεν κατὰ τῶν πολιτῶν τὰς ὀρδὰς αὐτὰς τῶν Ἑλλήνων Κάφρων. Ἐνταῦθα ὅμως ἄλλως ἔχουσι τὰ πράγματα. Λαμβάνομεν ἕνα ἀνθυπασπιστήν, ἢ ἕνα ἀνθυπολοχαγόν, ἢ ἕνα ἐνωμοτάρχην, καὶ τὸν καθιστῶμεν ἀστυνόμον. Ὑπάρχουσι βεβαίως πολλοὶ ἱκανοὶ καὶ φιλότιμοι τοιοῦτοι, οἱ πλεῖστοι ὅμως ἐξ αὐτῶν εἶναι ἄξεστοι, οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν βεβαίως δὲν ἔχουσι καμμίαν ἔννοιαν τοῦ καθήκοντος αὐτῶν, οὐδεμίαν συναίσθησιν τῆς ἐκπληρώσεως αὐτοῦ, ἀγνοοῦσιν ἐντελῶς τοὺς νόμους, καὶ ἑρμηνεύουσιν αὐτοὺς κατὰ τὴν ἰδίαν σοφίαν. Καὶ ὅταν δὲν ἔχῃ τὴν ἔννοιαν τοῦ καθήκοντος, ὅταν δὲν ἔχῃ τὴν ἔννοιαν τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ, πῶς θέλετε νὰ ᾖναι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἀστυνόμος; Καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν ὅμως δὲν δίδεται ἡ παραμικρὰ προσοχή. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὸ προπαρελθὸν ἔτος ἀπεστάλη εἰς τὴν ἐμὴν ἐπαρχίαν, ὡς ἀστυνόμος, ἀνθυπολοχαγός τις, περὶ τοῦ ὁποίου μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἀναφέρω ἀπὸ τοῦ βήματος κατορθώματά τινα, καὶ εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι ἔσπευσε νὰ μεταθέσῃ αὐτὸν ἐκεῖθεν, καὶ ν’ ἀπαλλάξῃ τὴν ἐπαρχίαν μου ἀπ’ αὐτοῦ. Καὶ δὲν γνωρίζω μὲν εἰς τὴν ῥάχιν τίνος συναδέλφου ἐξέσπασεν ἡ μετάθεσις ἐκείνη, ἐνθυμοῦμαι ὅμως, ὅτι ὁ ἀστυνόμος ἐκεῖνος ἔδερεν ἀνηλεῶς τοὺς φιλησυχωτέρους τῶν κατοίκων, μερικοὺς ἀπροστατεύτους γέροντας, (διότι ἐλάμβανε πρόνοιαν πάντοτε νὰ μὴ θίγῃ ἐκείνους, οἵτινες ἠδύναντο εὐχερῶς νὰ τῷ μετρήσωσι τὰς πλευρὰς) ἦτο δὲ εἰς ἄκρον διεφθαρμένος, — ἐγὼ δὲ αὐτὸς συνέλαβον αὐτὸν ἐν τῷ ἀστυνομικῷ τμήματι ἐξαγοράζοντα τοὺς ἐκλογεῖς κατὰ τὰς ἐκλογὰς — καὶ ἄλλας ἀχρειότητας διέπραττε. Τὸν ἀστυνόμον τοῦτον κατήγγειλα, ἐνθαρρυνθέντες δὲ καὶ ἕτεροι πολῖται, ἀδίκως παρ’ αὐτοῦ συλληφθέντες καὶ προφυλακισθέντες, κατήγγειλαν ἐπίσης αὐτόν· ἀλλὰ μὲ Δικαιοσύνην, οἵα ἡ ἡμετέρα, ἑπόμενον ἦτο νὰ ἀθῳωθῇ ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν καταγγελιῶν. Μοὶ συνέβη τότε, καταγγέλλοντι ταῦτα πάντα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ὑπομνήσω εἰς τοὺς συμπολίτας μου, τί ἔλεγεν ὁ Κράχερ, ὁ ἑρμηνευτὴς τοῦ Ἀγγλικοῦ Συντάγματος, περὶ τοῦ φόνου ἀστυνομικοῦ ὀργάνου, τὸν ὁποῖον ἐξετέλεσαν Ἄγγλοι πολῖται, διότι εἶδον αὐτὸν συλλαβόντα καὶ δέροντα Ἀγγλίδα τινὰ εἰς τὰς ὁδοὺς τοῦ Λονδίνου· δηλαδὴ ἔπραξαν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνίστα ὁ κ. ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συνάδελφος, ὅτι ὀφείλουν νὰ πράξωσιν ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ πολῖται, οἵτινες προφυλακίζονται, οἵτινες κακοποιοῦνται, οἵτινες δερόμενοι συλλαμβάνονται καὶ ῥίπτονται εἰς τὰς φυλακὰς ἀδίκως. Βεβαίως προτιμότερον εἶναι, διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ πολίτου, ἂν αὐτοὶ ἁρπάσωσι τὰ ὅπλα καὶ φονεύωσιν ἐκείνους, οἵτινες σύρουσιν αὐτοὺς ὡς κτήνη εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ κρεουργοῦσι τὰς ῥάχεις αὐτῶν, διαπομπεύουσι τὰς γυναῖκάς των, καὶ λαφυραγωγοῦσι τὰς περιουσίας των· ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἂν ἡ τακτικὴ Δικαιοσύνη παραπέμψῃ αὐτοὺς εἰς τὸ Κακουργοδικεῖον, δὲν θὰ εὑρεθῇ ὁρκωτὸν Δικαστήριον, ὅπερ θὰ καταδικάσῃ αὐτοὺς ποτέ...

§89Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡραῖα!

§90Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. .. Θὰ συμβῇ καὶ ἐνταῦθα ὅ,τι συνέβη ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἅμα ὡς κατηγγέλθησαν οἱ φονεῖς, — διότι ἦσαν τρεῖς — παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Δικαστήριον, καὶ τὸ Δικαστήριον παμψηφεὶ ἠθῴωσεν αὐτούς. Τοιουτοτρόπως ἐννοοῦσι τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, τοιουτοτρόπως δικαιοῦσι τοὺς πολίτας ἐκείνους, οἵτινες ηὐτοδίκησαν, ὅπως ὑπερασπίσωσι τοὺς νόμους, ὅπως ὑπερασπίσωσι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δίδει τὸ Ἀγγλικὸν Σύνταγμα εἰς τοὺς Ἄγγλους πολίτας. Ἀλλὰ ἐνταῦθα, μόλις συλληφθῇ τις, οὐχὶ ὡς κακοποιήσας, ἀλλὰ ὡς ποιησάμενος παρατηρήσεις εἰς ἀστυνόμον τινά, παραπέμπεται εἰς τὸ Δικαστήριον, καὶ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ἀποστέλλεται εἰς τὰς φυλακὰς ὑπὸ τῆς πολιτικῆς Δικαιοσύνης, ἐπὶ ἀντιστάσει κατὰ τῆς ἀρχῆς τοὐλάχιστον. Διὰ τοὺς καταγγελλομένους ὅμως ἀστυνομικοὺς ἀδρανεῖ αὕτη! Καὶ ἐκτραγῳδοῦνται ἐντεῦθεν καὶ λέγονται πλεῖστα, καὶ καταγγέλλονται ἄπειρα. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Σαρσέντης ἔφερεν ἐνταῦθα σωρείαν ὁλόκληρον ἐπερωτήσεων διὰ κακώσεις, διὰ στρεβλώσεις, διὰ κρεμάσματα, καὶ ὅμως δὲν ἐπέμεινεν, ὅπως ἀχθῶσιν ἐνταῦθα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, οὐδ’ ἔλαβε τὸν λόγον, ἵνα εἰκονίσῃ ἡμῖν τὴν ἀθλίαν αὐτὴν κατάστασιν καὶ ζητήσῃ τὴν τιμωρίαν τῶν ἐνόχων. Εὐτυχῶς εὗρον τὴν στιγμὴν ταύτην τὰς ἐπερωτήσεις του. Καὶ τί ἀναγινώσκω; Ζητεῖ ὁ κ. Σαρσέντης νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν Βουλὴν διαφόρους πληροφορίας, καὶ ἰδίᾳ «τὰ ἀπὸ 25 καὶ 26 Ἰανουαρίου 1896 τηλεγραφήματα τοῦ Εἰσαγγελέως Κυπαρισσίας πρὸς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον, ὡς καὶ τὰς ποινικὰς δικογραφίας κατὰ τοῦ ἀποσπασματάρχου Λιγουδίστης Ἀλεξ. Κορμούλη, συνεπείᾳ μηνύσεως τοῦ Ν. Γρηγοροπούλου καὶ τῆς συζύγου του κατὰ Ἰανουάριον, Φεβρουάριον καὶ Μάρτιον τοῦ 1896 πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Κυπαρισσίας, καὶ τὸ ἀπὸ 23 Φεβρουαρίου 1896 τηλεγράφημα τοῦ Ἀθ. Γρηγοροπούλου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα ἐπὶ κρεμάσματι κάτω κεφαλῆς τῆς συζύγου του, ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου αὐτῆς διὰ πυρπολήσεως ζώσης καὶ κρεμαμένης, ἀποπείρᾳ κατὰ τῆς τιμῆς της, ἐπὶ κρεμάσματι κάτω κεφαλῆς τοῦ ἱερέως Λιγουδίστης Γρηγοροπούλου, παρανόμῳ κατακρατήσει τῆς οἰκογενείας Γρηγοροπούλου ἐπὶ ἑβδομάδας, φθορᾷ ἰδιοκτησίας του, ξυλοκοπήματι μέχρι θανάτου...» καὶ τὰ λοιπὰ καὶ τὰ λοιπά. Ἐγὼ βεβαίως δὲν ἀναλαμβάνω καμμίαν εὐθύνην διὰ τὸ ὕφος τῶν γραφομένων, τὰ ὁποῖα παρέλαβον ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν. Ἐν τούτοις ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Σαρσέντης ἔφερε τὴν ἐπερώτησιν,—καὶ ἦτο ἡ 4 Δεκεμβρίου— τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα δὲν προσεκομίσθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἔλαβε γνῶσιν ἡ Βουλὴ ὅλων αὐτῶν τῶν γεγονότων, οὐδ’ ἔμαθέ τις, ἂν ἐπεβλήθη τιμωρία εἰς τοὺς οὕτω παρανομήσαντας· καὶ βλέπω ἤδη τὸν κύριον συνάδελφον νὰ μειδιᾷ ἐκεῖθεν εὐαρέστως, ἀλλ’ οὐδέποτε τὸν εἶδον νὰ ἔλθῃ νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἐπερωτήσεις ἐκείνας, διὰ τὰς ὁποίας ἐζήτησε τοσαύτας πληροφορίας ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν.

§91Θ. ΣΑΡΣΕΝΤΗΣ. Θὰ ἀναπτύξω τὰ θέματα λίαν προσεχῶς, ὅταν τελειώσῃ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅταν πρῶτον ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὸν λαόν, ὅτε καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μὲ ὑποστηρίξωσι.

§92Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τότε, σᾶς βεβαιῶ, οὔτε κοῦκος δὲν θὰ ἦναι ἐδῶ μέσα νὰ σᾶς ἀκούσῃ. Ἐγὼ νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐπεβάλλετο τὸ καθῆκον, ἀφοῦ γνωρίζει ὅλα ταῦτα, ἀφοῦ πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ἐζήτησε τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα ἔγγραφα, ἐπεβάλλετο αὐτῷ νὰ ἔλθῃ ἐντεῦθεν καὶ ἐκθέτῃ τὰ γεγονότα νὰ ζητήσῃ νὰ τιμωρηθῶσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες παρενόμησαν, οἵτινες ἠκρωτηρίασαν, οἵτινες ἐκρέμασαν ἀθῴους πολίτας μὲ κάτω τὴν κεφαλὴν, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου.

§93Θ. ΣΑΡΣΕΝΤΗΣ. Θὰ τὸ πράξω. Ἀλλὰ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, ἔγειναν εἰς ἄλλην ἐποχήν.

§94Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀδιάφορον. Εἰς οἱανδήποτε ἐποχὴν καὶ ἂν ἐγένοντο. Ἡμεῖς δὲν κατηγοροῦμεν ἐνταῦθα τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἡμεῖς δὲν κατηγοροῦμεν ἐνταῦθα τοὺς κυρίους Ὑπουργούς· ἡμεῖς κατηγοροῦμεν τὸν θεσμὸν τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ὁ ὁποῖος πανταχόθεν τῆς Βουλῆς κατεδικάσθη κατὰ τρόπον τόσον πανηγυρικόν, καταδείξαντα τὴν κρατοῦσαν περὶ αὐτοῦ γνώμην. Ἐνῷ διὰ βοῆς κατηργήθη ὁ θεσμὸς αὐτὸς, ἄλλος δ’ ἐψηφίσθη νόμος, ὁ νόμος οὗτος δὲν ἐφηρμόσθη, οὔτε θὰ ἐφαρμοσθῇ, παρ’ ὅλας τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι, ὡς πολὺ ὀρθῶς ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαρίσης συνάδελφος, τὰ οἰκονομικὰ μέσα τοῦ τόπου δὲν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν πολυτελέστατον καὶ πολυδαπανώτατον ἐκεῖνον νόμον. Ἐνῷ δὲ τὸ γεγονὸς τοῦτο δεικνύει, τίς εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς ἡμετέρας χώρας, ἀφοῦ δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐφαρμόσωμεν νόμους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐμένομεν νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν συζητοῦντες ἐνταῦθα, ἔρχεσθε καὶ μᾶς λέγετε, ὅτι ἔκλεισεν ἡ χρῆσις τοῦ 1899 μὲ περίσσευμα πέντε ἑκατομμυρίων δραχμῶν! Καὶ ἀφοῦ ἔχετε τοσαῦτα περισσεύματα ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, ἀφοῦ ὑπολογίζετε περισσεύματα ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900, ἀφοῦ ἔχετε βεβαιότητα, ὅτι θὰ ἔχητε περισσεύματα καὶ ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1901, διατὶ δὲν ἔρχεσθε νὰ ἐφαρμόσητε τὸν νόμον ἐκεῖνον, ὅστις ἀντικαθιστᾷ τὸ ὑπάρχον ἀστυνομικὸν σύστημα, τὸ καταδικασθέν, κατὰ τοῦ ὁποίου, ὁσάκις ἔγεινε λόγος ἐνταῦθα, ἔρχονται εἷς μετὰ τὸν ἄλλον οἱ κύριοι συνάδελφοι, καὶ ῥίπτουσι λίθον ἀναθέματος; Βεβαίως οὐδὲν ἐκ τούτων συμβαίνει· βεβαίως δὲν εἴχομεν περισσεύματα κατὰ τὸ 1899, βεβαίως δὲν εἴχομεν περισσεύματα κατὰ τὸ 1900, ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ ἔχωμεν καὶ κατὰ τὸ 1901. Θὰ ἔχωμεν καὶ πάλιν ἐλλείμματα, μικρὰ ἢ μεγάλα, ἀδιάφορον, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν ἐλλείμματα. Ἀπὸ πολλοῦ, Κύριοι, αὐταὶ αἱ Προσωριναὶ Καταστάσεις οὐδεμίαν μοὶ ἐμπνέουσιν ἐμπιστοσύνην· θεωρῶ ταύτας εἰκονικὰς, ὡς εἰκονικαὶ ἦσαν καὶ αἱ Καταστάσεις ἐκεῖναι, αἱ κομιζόμεναι πρὸ εἴκοσιν ἐτῶν ἐνταῦθα, καὶ ψευδεῖς οἱ πίνακες, οἱ παρουσιάζοντες περισσεύματα, τὰ ὁποῖα ἤρχετο κατόπιν ὁ Ἄγγλος οἰκονομολόγος, ὁ κύριος Λόου, καὶ ἀπεδείκνυε πλαστά. Ποῖον εἶναι τὸ κέρδος, νὰ ἐξακολουθῇ ἡ πλαστὴ αὕτη παράστασις τῶν ἡμετέρων οἰκονομικῶν, ἡ ψευδὴς αὕτη βάσις πάσης ἐνεργείας, ἐξ ἧς θὰ ἐξαρτηθῇ καὶ ὁ τρόπος τῆς μεταρρυθμιστικῆς ἡμῶν νομοθεσίας; Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ποῖον εἶναι τὸ κέρδος, νὰ εἰσάγωμεν νομοσχέδια, νὰ συζητῶμεν αὐτὰ καὶ νὰ τὰ ψηφίζωμεν, διανυκτερεύοντες ἐνταῦθα, ἀφοῦ οὐδέποτε πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτά...

§95ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ποῖοι εἶναι οἱ νόμοι;

§96Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἶναι ὁ νόμος τῆς ἀστυνομίας, εἶναι ὁ νόμος τῆς χωροφυλακῆς, εἶναι ὁ νόμος περὶ διοικήσεως τῶν νομῶν, δηλαδὴ ὁ περὶ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, καὶ τόσοι ἄλλοι. Ἀπεκτήσαμεν λοιπὸν ἀπείρους νόμους ἀνεφαρμόστους, νεκρὰ γράμματα, κεκλεισμένα τεύχη! Καὶ τοῦτο εἶναι ἄλλο εἶδος νομοθετικῆς ταραχῆς! Κατὰ πᾶσαν νουμηνίαν εἰσάγομεν νομοσχέδια, καταρτίζομεν νόμους ἀλληλοαναιρουμένους καὶ ἀνεφαρμόστους, εἴτε ἐλλείψει μέσων, εἴτε καὶ ἕνεκα τοῦ ἀμελετήτου αὐτῶν. Καὶ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ ψηφισθέντες νόμοι, καὶ ἂν ἀκόμη εἴχομεν τὰ διατυμπανιζόμενα περισσεύματα· διότι οἱ νόμοι οὗτοί εἰσιν ἀμελέτητοι, διότι οἱ πλεῖστοι τούτων εἰσὶν ἀποκυήματα τῆς στιγμῆς, καὶ περιλαμβάνουσι τὰ μεταφραστικὰ φῶτα τοῦ πρώτου τυχόντος δημοσίου ὑπαλλήλου. Ἐνῷ δὲ οὕτω συντάσσονται οἱ νόμοι, τί συμβαίνει ἐνταῦθα κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων, ὅτε ἐλπίζεται ἡ διόρθωσις αὐτῶν; Στρέψατε καὶ ἴδετε· ἔχετε Ὑπουργοὺς καὶ Βουλευτὰς νυσταλέους ἀπὸ τῆς πρώτης μετὰ τὸ μεσονύκτιον! Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἦναι νυσταλέοι καὶ κεκοπιακότες. Ἀναγινώσκονται τὰ νομοσχέδια παρὰ τοῦ Γραμματέως, ὅστις καταπίνει τὰ τρία τέταρτα αὐτῶν, οἱ δὲ Βουλευταὶ ψηφίζουσι!

§97Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ψηφίζουσι. Κοιμῶνται!

§98Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ψηφίζουσι κοιμώμενοι, ψηφίζουσι χωρὶς νὰ ἐννοῶσιν αὐτά, ψηφίζουσιν ὅτε ἡ διάνοια ἔχει ἀμβλυνθῆ ἐντελῶς, ψηφίζουσιν ὅτε ὑπάρχει πλῆρες σκότος ἐν τῇ διανοίᾳ, καὶ τὴν ἑπομένην κυροῦνται καὶ δημοσιεύονται οἱ νόμοι, ὅταν δὲ ἔρχηται ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι!

§99Α. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Καὶ εἰς τὴν ἑπομένην Σύνοδον τοὺς τροποποιοῦμεν.

§100Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Βεβαίως. Αὐτὴ ἡ ἱστορία γίνεται ἐν τῷ ἡμετέρῳ Κοινοβουλίῳ· παρουσιάζομεν νομοσχέδια, τὰ ψηφίζομεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν· ἐρχόμεθα κατόπιν καὶ τροποποιοῦμεν τοὺς νόμους, καὶ ἔχομεν οὕτω δευτέραν, τρίτην, τετάρτην τροποποίησιν τοῦ αὐτοῦ νόμου, καὶ ἐπὶ τέλους ἔχει καταντήσει ἡ νομοθεσία μας εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε, ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ γνωμοδοτήσῃ ὁ μακαρίτης Βασίλειος Οἰκονομίδης, ἔλεγεν: «Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, ἐκτὸς ἂν ὑπάρχῃ ἄλλος νόμος, ἀναιρέσας τὸν πρῶτον»!! Οὕτω λοιπὸν συζητοῦμεν τοὺς νόμους, καὶ ψηφίζομεν αὐτοὺς, καὶ παρέχομεν τὸ οἰκτρὸν θέαμα νομοθεσίας παρασκευαζούσης πᾶσαν αὐθαιρεσίαν καὶ τὴν ἀναίρεσιν τῶν πολυτιμοτέρων δικαιωμάτων τοῦ πολίτου! Ἡμεῖς δὲ ἐπὶ ἔτη διεκτραγῳδοῦμεν τὴν κατάστασιν τῆς ἀστυνομίας, τὰς πιέσεις, τὰς ὁποίας ὑφίσταται ὁ λαὸς παρὰ τῶν ὀργάνων αὐτῆς, τὰς κακώσεις καὶ τὰς λαφυραγωγίας, αἵτινες ὑπερεπλήρωσαν τὸ κύπελλον τῶν συμφορῶν τοῦ λαοῦ τούτου! Καὶ βεβαίως θὰ ὑφίσταται τὰς κακώσεις, ἐφ’ ὅσον δὲν λαμβάνεται μέτρον, οὐχὶ ὅπως μεταβληθῇ μόνον ὁ εἷς νόμος καὶ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλου, οὐχὶ ὅπως ἀφαιρέσωσι τὸ ἀστυνομεῖν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν στρατιωτικῶν ἀστυνόμων καὶ θέσωσιν εἰς χεῖρας ἄλλων, τίς οἶδε, χειροτέρων τούτων. Ἐὰν πρόκειται νὰ ληφθῇ μέτρον περὶ μεταβολῆς τοῦ ἀστυνομικοῦ συστήματος, μέτρον, ὅπερ νὰ δύναται νὰ πληρώσῃ ὅλας τὰς ἀνάγκας τῆς πολυσυνθέτου καὶ πολυποικίλου ταύτης ὑπηρεσίας ἀνθρωπινῶς, δέον προηγουμένως νὰ μορφώσωμεν καταλλήλως τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, εἰς χεῖρας τῶν ὁποίων θὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ φέρωσι διοίκησιν ἀγαθὴν ἐν τῷ τόπῳ, τότε δὲ θὰ ἴδωμεν εὐημεροῦσαν τὴν χώραν ἡμῶν, τότε θὰ ἴδωμεν αὐξανόμενα τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου, τότε θὰ ἴδωμεν ἐλαττούμενα τὰ λαθρεμπόρια, — διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε μεταξὺ τῶν ἄλλων, ὅτι οἱ κυρίως διαπράττοντες τὸ ἔγκλημα τῆς λαθρεμπορίας εἶναι αὐτοὶ οἱ ἀστυνομικοὶ ὑπάλληλοι, ἐν συμπράξει μετὰ τῶν τελωνειακῶν· ὑπάρχουσι δὲ ἐπαρχίαι, ἔνθα οὐδὲν λαθρεμπόριον διαπράττεται, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἦναι ἀναμεμιγμένη ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχή. Τοῦτο συνέβαινεν ἄλλοτε ἐν αὐτῇ τῇ ἐπαρχίᾳ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι μετέβαινον εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἐν παρῳχημένῃ τινὶ ἐποχῇ, ὅτε ἤρχισε νὰ ἐφαρμόζηται ὁ νόμος τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Εἶχον παραμείνει εἰς τὴν Λευκίμμην, ὅπως εὕρω πλοιάριον καὶ διαπορθμευθῶ εἰς τὴν ἐμὴν ἐπαρχίαν, ἐκεῖ δὲ συνήντησα ἀστυνόμον, ὁ ὁποῖος ἔξαλλος ἐκραύγαζε καὶ ὠρύετο ἐντὸς τοῦ καφενείου, διότι διεπράχθη λαθρεμπόριον, διότι εἶχον εἰσαχθῆ ζῷα ἀπὸ τὴν Ἤπειρον κρύφα, ὁπότε ἐπαρουσιάσθη ὁ εἰσαγαγὼν τὰ ζῷα, ἤνοιξε τὸ χαρτοφυλάκιόν του, λέγων ὅτι ἔχει τὰ διπλότυπα, τοῦ δίδει ὀλίγα χαρτονομίσματα, — αὐτὰ ἦσαν τὰ διπλότυπα! — καὶ ἡ ὀργὴ τοῦ ἀστυνόμου κατέπαυσε, καὶ οὐδὲ λόγος ἐγένετο πλέον περὶ τῶν διελθόντων ζώων· καὶ οὕτω καθησύχασαν καὶ τὰ νεῦρα καὶ ἡ συνείδησις τοῦ ἀστυνόμου! Τοιαῦτα, Κύριοι, συνέβησαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, περὶ τῆς ὁποίας ἀνέφερα, ὅμοια τῶν ὁποίων συνέβησαν πιθανῶς καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας τῶν πλείστων συναδέλφων. Ἀναμφισβητήτως κυρίαν ἀφορμὴν καὶ κύριον ἔνοχον τοῦ ἐγκλήματος τούτου ἔχουσι ταῦτα αὐτὴν τὴν ἀστυνομίαν καὶ τὴν τελωνοφυλακήν. Αὐτὰ ὅλα ἀποτελοῦσι τὸν διοικητικὸν ἐκτροχιασμὸν, τὴν γενικὴν αὐτὴν ἐξάρθρωσιν, ἥτις ἐνοπτρίζεται εἰς τὴν ἀστυνομίαν! Ὅταν δὲ τοιαύτην ἔχωμεν ἀστυνομίαν, νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐλευθερία τοῦ ἀτόμου, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀσφάλεια τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας τοῦ πολίτου, ἀσφάλεια οὐχὶ ἀπὸ τῶν κακοποιῶν στοιχείων, τῶν ἐκ φύσεως κακούργων, ἀλλ’ ἀπ’ αὐτῶν τῶν ὀργάνων τῆς ἀστυνομίας, τῶν ἐντεταλμένων τὴν φρούρησιν αὐτοῦ; Βεβαίως ὄχι. Βεβαίως θὰ παριστάμεθα μάρτυρες ὅλων αὐτῶν τῶν αὐθαιρεσιῶν καὶ τῶν βασιβουζουκισμῶν, ἡ δὲ μεταβολὴ τοῦ συστήματος δὲν θέλει μεταβάλει πολὺ τὰ πράγματα, διότι ἡ ποιότης τῶν ὀργάνων δὲν θὰ διαφέρῃ τῆς τῶν προηγουμένων. Φρικτὸν εἶναι νὰ ἀναλογίζηταί τις, ὅτι οἱ ἄνθρωποι, οἵτινες ἐντεῦθεν χαρακτηρίζονται ὡς ἅρπαγες, ὡς κλέπται, ὡς λαφυραγωγοὶ, εἶναι οἱ ἐντεταλμένοι νὰ ὑπερασπίζωσι τὴν ζωὴν, τὴν τιμὴν καὶ τὴν περιουσίαν τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν!

§101ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Παράπονα, κύριε Πρόεδρε, μοὶ διεβιβάσθησαν διαφόρων καταδίκων κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐπὶ τὸ ὅτι, ἐνῷ ἀπένειμε κατὰ ἑκατοστύας τὰς βασιλικὰς χάριτας, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, διὰ τοὺς παραπονουμένους τούτους οὐδεμίαν μέριμναν ἔλαβε, καίτοι ὑπὲρ αὐτῶν ἔχουσι γείνῃ συστάσεις ἀπὸ τὸ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων. Καὶ ἐπειδὴ τὸ θέμα τοῦτο, τὸ περὶ χαρίτων, ὡς ἰδίως αὗται ἐγένοντο κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, θεωρῶ ὡς θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, — ἀλλὰ νὰ ὑποβάλῃ, οὐχὶ μόνον νὰ ὑποσχεθῇ...

§102Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν σᾶς ὀφείλω καμμίαν ἀπάντησιν.

§103ΑΛΕΞΑΚΗΣ. .. Οὐχὶ μόνον, λέγω, νὰ ὑποσχεθῇ, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑποβάλῃ — διότι τὸ ζήτημα εἶναι ὑψίστης σημασίας — πίνακα ὀνομαστικὸν τῶν καταδίκων ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀπενεμήθη χάρις, ἀφ’ ἧς ἐγένετο Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, σημειῶν ἐν τῷ πίνακι τὴν κατοικίαν ἑνὸς ἑκάστου, καὶ ἂν πλήρης ὑπῆρξεν ἡ χάρις, ἢ μόνον ἐμετριάσθη ἡ ποινὴ αὐτῶν· δεύτερον, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων προεκάλεσε τὰ Διατάγματα τῶν χαρίτων, καὶ τρίτον, νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ὑπάρχουν συστάσεις τῶν Δικαστηρίων τῶν Συνέδρων ἢ τῶν Δικαστηρίων τῶν Πλημμελειοδικῶν ὑπὲρ τῶν παραπονουμένων, περὶ ὧν ἐν ἀρχῇ εἶπον, καὶ διατὶ διὰ τούτους δὲν ἔλαβε μέριμναν ὁ κ. Ὑπουργός. Διότι νομίζω, ὅτι διὰ τῶν συστάσεων, τῶν γινομένων ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων τῶν Συνέδρων, κατὰ τεκμήριον ἢ ἀπόδειξιν πλήρη, ἀναγνωρίζουσι τὰ Δικαστήρια ταῦτα πλάνην κατὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ, τῆς ἀπονομῆς χάριτος, τὸ μόνον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπανορθοῦται ἡ ἀδικία, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων, εἶναι ὑποχρεωτικὸν διὰ τὸν Ὑπουργόν. Καὶ ἐνῷ ἔσπευσε νὰ δώσῃ χάριτας ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ ἁπλῇ συστάσει ἑνὸς Εἰσαγγελέως, νομίζω, ὅτι ἔχει πολλαπλασίαν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνᾷ καὶ νὰ δίδῃ χάριτας ὑπὲρ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους συνιστᾷ ὁλόκληρον τὸ Δικαστήριον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, διακόψας με πρότερον, εἶπεν, ὅτι δὲν ὀφείλει εἰς ἐμὲ καμμίαν ἀπάντησιν· ἐλησμόνησεν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι πρὸ μηνὸς ἀκόμη ἐπηρώτησα αὐτὸν, καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ καταθέσῃ ἔκθεσιν τοῦ Νομάρχου, τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τῆς πατρίδος τοῦ συναδέλφου του κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφορῶσαν τὴν μετάθεσιν τοῦ Γραμματέως τοῦ Δικαστηρίου, ἵνα κρίνῃ ἡ Βουλὴ, διατὶ μετέθεσεν αὐτόν, καὶ διατὶ κατόπιν, μετὰ πάροδον δύο μηνῶν, τὸν ἐπανέφερεν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Διότι αἱ ἐκθέσεις ἐκεῖναι θέλουσιν ἀποδείξει, ὅτι σκάνδαλον ἐγένετο ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ, καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν μεριμνᾷ διὰ τὴν δικαιοσύνην, ἀλλ’ ἀφίνει ἐκτεθειμένον ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἕνα Νομάρχην, ὁ ὁποῖος ὑβρίσθη ὑπὸ τοῦ Γραμματέως ἐκείνου!

§104Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἡμερῶν καὶ ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ ζητήματος τῶν χαρίτων, καὶ μετ’ εὐχαριστήσεώς μου εἶδον, ὅτι σύσσωμος ἡ Βουλὴ ὑπέδειξεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δέον νὰ λάβῃ γενικὸν μέτρον, ὅπως χαρισθῇ τὸ ἓν ὄγδοον τῆς ποινῆς τῶν διανυσάντων πλέον τῶν 15 ἐτῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν χαρίτων νὰ γίνηται ἀφορμὴ νὰ διαπληκτίζωνται καὶ φονεύωνται μεταξύ των οἱ φυλακισμένοι. Δὲν εἶναι μικρὸν τὸ ζήτημα αὐτό· πάντες γνωρίζομεν εἰς ποῖα μέσα καταφεύγουσιν οἱ φυλακισμένοι, οἱ ἐπιτυγχάνοντες χάριν, καὶ πῶς ἐγκαταλείπονται εἰς τὴν τύχην των οἱ μὴ ἔχοντες τὰ μέσα.

§105Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀνέγνωσα πρό τινων ἡμερῶν εἰς ἐφημερίδας, ὅτι ἕνεκα τῆς ὀλιγωρίας πρὸς ἀποστολὴν ἀτμοπλοίου μετὰ σκαφάνδρων, ὅπως κατορθωθῇ ἡ ἀνέλκυσις τῶν ἀρχαιολογικῶν εὑρημάτων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν τῷ πυθμένι τῆς θαλάσσης, παρὰ τὰ Κύθηρα, διατρέχομεν ἴσως τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν ἑτέρους δύτας, ἢ ἀρχαιοκαπήλους, ἀνελκύοντας ἀπὸ τὰ βάθη τῆς θαλάσσης ὅ,τι ἀπομένει ἐντὸς αὐτῆς ἐκ τῶν εὑρημάτων τούτων. Ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἐὰν πράγματι τὰ λεγόμενα περὶ τῶν ἀρχαιολογικῶν τούτων εὑρημάτων εἰσὶν ἀληθῆ, καὶ ἂν ἔχουσι τὴν ἀρχαιολογικὴν καὶ καλλιτεχνικὴν ἀξίαν, ἥτις ἀποδίδεται εἰς αὐτά. Γνωρίζω βεβαίως καὶ ἐγὼ, ἐκ τῶν ὀλίγων ἀρχαιολογικῶν μελετῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἠσχολήθην, ὅτι τὰ χάλκινα ἀγάλματα δὲν εἶναι τόσον κοινὰ ἐν τοῖς ἡμετέροις Μουσείοις. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι, ὅτε ὁ κ. Ὁμὼλ ἀνεκάλυψε χαλκοῦν ἄγαλμα μετρίου μεγέθους εἰς τοὺς Δελφοὺς, ἐγένετο ἡ ἀνακάλυψις αὕτη τὸ ζήτημα τῆς ἡμέρας εἰς ἅπαντα τὸν ἀρχαιολογικὸν ἢ ἀρχαιόφιλον κόσμον ἐν Εὐρώπῃ· ἐὰν πραγματικῶς δὲ, ὡς λέγεται, τὰ ἀγάλματα αὐτὰ, τὰ χάλκινα, εἶναι ὑπερφυσικοῦ μεγέθους, ἀναμφισβητήτως ἡ ἀξία αὐτῶν, ἥ τε ἀρχαιολογικὴ καὶ ἡ καλλιτεχνική, ἔσται ἀνυπολόγιστος. Ἐὰν λοιπὸν ἡ ἀξία αὐτῶν, ἡ ἀρχαιολογικὴ καὶ ἡ καλλιτεχνική, εἶναι ὄντως μεγάλη, ὡς διαδίδεται, διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν λαμβάνει ἓν μέτρον, ὅπως ταχέως ἀνελκυσθῶσιν ἀπὸ τὸν βυθὸν τῆς θαλάσσης, καὶ ἴδωσι μετὰ τοσούτους αἰῶνας τὸ φῶς, καὶ στηθῇ εἰς τὸ Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον πᾶν ὅ,τι ἔκρυψεν αὕτη εἰς τὰς ἀγκάλας της; Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πᾶν ὅ,τι γνωρίζει περὶ τῶν ἀρχαιολογικῶν εὑρημάτων· θέλει δὲ προσφέρει καὶ εἰς ἐμὲ ἰδιαιτέραν χάριν, παρέχων τὰς πληροφορίας ταύτας.

§106Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὄρα Παράρτημα).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. Δηλιγιάννης ἔχει τὸ λόγον ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.

§108Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους διαιρεῖται εἰς κεφάλαια, ὧν τινα εἶναι ἀμετάβλητα, τινὰ δὲ μεταβλητά. Τὰ κεφάλαια τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, ἤτοι εἰς τὰ πρὸς τὰς τρεῖς ναυτικὰς νήσους ἀποδιδόμενα κατ’ ἔτος καὶ εἰς ἐξόφλησιν πιστωτικῶν γραμματίων, ὅσα εὑρίσκονται ἔτι ἐν κυκλοφορίᾳ, εἰς ἐλαχίστας ὑπόκεινται μεταβολάς· ἀλλὰ καὶ τὸ κεφάλαιον τῶν χορηγημάτων περιλαμβάνει δαπάνας σταθερὰς καὶ ἀμεταβλήτους, καὶ τὸ κεφάλαιον τῶν συντάξεων εἰς ἐλαχίστας ὑπόκειται μεταβολάς, καὶ τὸ τῆς Βασιλικῆς χορηγίας ἀναγράφει δαπάνας σταθερὰς, καὶ τὰ ἔξοδα τῆς Βουλῆς, καὶ ταῦτα μικρὰς ἐπιδέχονται μεταβολάς. Εἰς μικρὰς ὡσαύτως ὑπόκεινται μεταβολὰς καὶ τὰ ἐννέα κεφάλαια τῶν ἐξόδων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, τὰ ὑπὸ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ συμβιβασμοῦ ἀναγραφόμενα. Τὰ κεφάλαια ὅμως τῶν ἐξόδων τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ὑπόκεινται εἰς διηνεκεῖς μεταβολάς, κατὰ τὴν τριετίαν δὲ ταύτην αἱ πιστώσεις αὐτῶν ὑπερηύξησαν. Τοῦτο δ’ ὑπέλαβον, ὅτι ἤθελον καταδείξει, ὅτι ἤθελον κατασταθῆ καταληπτότερος εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ἐποιούμην παραβολὴν τῶν ἐξόδων τῆς γενικῆς διοικήσεως κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη πρὸς τὸ τελευταῖον πρὸ τοῦ πολέμου· προσεδόκων δὲ, ὅτι ἡ παραβολὴ αὕτη θέλει ὁδηγήσει εἰς πορίσματα, τὰ ὁποῖα καὶ προχθὲς ἀγορεύων προσεπάθησα νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὸ 1896, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου, ἐδαπανήθησαν δραχ. 2,195,572.95, ὧν αἱ 125,735.55 εἰς ἔξοδα διατροφῆς τῶν γυναικῶν καὶ παίδων, τῶν προσφυγόντων εἰς τὸ ἐν Χανίοις Γενικὸν Προξενεῖον τῆς Ἑλλάδος, ἑπομένως εἰς τὰ τακτικὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου δρ. 2,069.837.40. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1899 ἐδαπανήθησαν δραχμαὶ 2,245,830.93, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 κατὰ δραχμὰς 175,993.53· κατὰ τὸ 1900 ἐψηφίσθησαν δραχμαὶ 2,424,122.58, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 δραχ. 354,285.18, καὶ ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1899 δραχμαὶ 178,291.65· κατὰ δὲ τὸ 1901 προϋπελογίσθησαν δραχ. 2,613,978.36, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 κατὰ δραχμὰς 544,140.96, ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1899 δραχ. 368,147.43, καὶ ὑπὲρ τὰ ψηφισθέντα κατὰ τὸ 1900 κατὰ δραχμὰς 189,855.78. Διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου, ἤτοι τῶν κεφαλαίων 6–14 τοῦ ἀπολογισμοῦ, ἐδαπανήθησαν τὸ 1896 δραχμαὶ 1,377,156.44· κατὰ δὲ τὸ 1899 ἐδαπανήθησαν δραχ. 1,816,062.36, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 κατὰ δραχ. 438,905.92· κατὰ τὸ 1900 ἐψηφίσθησαν δραχμαὶ 2,157,220.19, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 δραχ. 780,063.75, καὶ ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1899 δραχ. 341,157.83· καὶ κατὰ τὸ 1901 προϋπελογίσθησαν δρ. 2,008,925.91, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 δραχ. 631,769.47, καὶ ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1899 δραχμαὶ 192,863.55. Ὡσαύτως δι’ ἔξοδα διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας, ἤτοι τῶν κεφαλαίων 15–30 συμπεριλαμβανομένου, ἐδαπανήθησαν τὸ 1896 δραχ. 8,025,776.12· κατὰ δὲ τὸ 1899 ἐδαπανήθησαν δραχμαὶ 8,383,564.67, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 δραχ. 357,788.55· κατὰ τὸ 1900 προϋπελογίσθησαν δραχ. 10,511,391.62, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 δραχ. 2,485,615.50· καὶ κατὰ τὸ 1901 προϋπελογίσθησαν δραχ. 9,118,235.85, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 δραχ. 1,092,459.46, καὶ ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1899 δραχ. 734,670.91. Διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τὸ ἔτος 1896 ἐδαπανήθησαν δρ. 5,144,039.92· ἀλλὰ κατὰ τὸ 1899 ἐδαπανήθησαν 5,464,624.19, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 δραχμαὶ 320,584.27· κατὰ τὸ 1900 προυπελογίσθησαν δραχ. 6,363,678.95, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 δραχ. 1,219,639.03, καὶ ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1899 δραχ. 899,054.76· κατὰ τὸ 1901 προϋπελογίσθησαν δραχ. 6,181,445.54, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ 1896 δραχ. 1,037,405.62, καὶ ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1899 δραχ. 716,821.35. Διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1896 δραχ. 12,390,150.11. Καὶ ἀπευθύνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐν τοῖς δαπανηθεῖσι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὸ 1896 ὑπάρχουσι πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν παριστῶσιν ἔξοδα τακτικὰ διοικήσεως, ἀλλ’ ἔκτακτα, τὰ ὁποῖα ἐπέβαλον ἔκτακτοι περιστάσεις, ὡς π. χ. δραχ. 607,500 πρὸς ἀπόδοσιν ὀφειλομένων εἰς τὰ κεφάλαια τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, δραχ. 292,800.36 εἰς διατροφὴν καὶ περίθαλψιν γυναικῶν καὶ παίδων ἐκ Κρήτης· τούτων δ’ ἀφαιρουμένων, τὰ τακτικὰ ἔξοδα συνίσταντο εἰς 11,489,849.75.

§109Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ τὸ 1899 εἶχεν ἔκτακτα ἔξοδα.

§110Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ 1896 ἐδαπανήθησαν τακτικὰ ἔξοδα δραχ. 11,489,849.75, κατὰ δὲ τὸ 1899 ἐδαπανήθησαν δρ. 11,654,695.59, ἤτοι περισσότερα τῶν δαπανηθέντων τὸ 1896 κατὰ δρ. 164,845.84· ἀλλὰ κατὰ τὸ 1896 ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν δρ. 1,429,511.70, ἤτοι ὑπὲρ τὰ προϋπολογισθέντα κατὰ τὸ 1899 κατὰ δρ. 909,511.70· κατὰ τὸ 1900 προϋπελογίσθησαν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου δραχμαὶ 15,862,561, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 δραχ. 4,372,711.25, ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1899 δραχ. 4,207,865.41· καὶ κατὰ τὸ 1901 προϋπελογίσθησαν δρ. 14,544,644, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 δραχ. 3,054,794.25, ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1899 δρ. 2,889,948.41, ἐλάσσονα δὲ τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ τὸ 1900 κατὰ δραχ. 1,317,917. Διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργείου ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1896 δρ. 3,744,457.67, κατὰ δὲ τὸ 1999 ἐδαπανήθησαν δρ. 4,780,355.24, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 δρ. 1,005,897.57· κατὰ τὸ 1900 προϋπελογίσθησαν δραχ. 5,211,447.41, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 δραχ. 1,439,589.74, ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1899 κατὰ δρ. 433,692.17· κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1901 προϋπελογίσθησαν δρ. 5,075,248, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 δραχμαὶ 1,330,790.33, ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1899 δραχμαὶ 294,892.76, καὶ ὀλιγώτερα τῶν προϋπολογισθέντων τὸ ἔτος 1900 κατὰ δρ. 138,799.41. Διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1896 δραχ. 16,662,888.12, κατὰ δὲ τὸ 1899 ἐδαπανήθησαν δρ. 21,404,952.38, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 κατὰ δραχ. 4,742,064.26· δὲν ἐκπλήσσομαι δὲ διὰ τὴν διαφοράν, διότι ἐξηκολούθει ὁ κυματισμὸς τῆς ἀνωμάλου πολιτικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπέσκηψε κατὰ τὰ προηγούμενα τοῦ 1899 ἔτη. Κατὰ τὸ 1900 αἱ πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀνῆλθον εἰς δρ. 18,086,911.72, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 κατὰ δραχ. 1,424,023.60· κατὰ δὲ τὸ 1901 εἰς δρ. 17,103,441.58, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 κατὰ δραχ. 440,553.46. Ἀλλ’ αἱ μὲν πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ 1901 εἰσὶ πιστώσεις τακτικῶν δαπανῶν πρὸς πλήρωσιν τακτικῶν ἀναγκῶν, ἐν ταῖς δαπάναις ὅμως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ἔτους 1896, ταῖς ἀνελθούσαις εἰς δρ. 16,662,888.12, πολλὰ ἔξοδα ἦσαν ὄντως ἔκτακτα, τὰ ὁποῖα αἱ πολιτικαὶ περιστάσεις εἶχον ἐπιβάλει. Διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1896 δραχμαὶ 6,683,623.62, κατὰ δὲ τὸ 1899 ἐδαπανήθησαν δραχ. 7,801,841.21, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 κατὰ δραχ. 1,118,217.59· κατὰ τὸ 1900 προϋπελογίσθησαν δραχμαὶ 7,823,072.80, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 δραχ. 1,139,449.18, ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1899 δραχ. 21,231.59· κατὰ τὸ 1901 προϋπελογίσθησαν δραχ. 7,024,947.80, ἤτοι ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896 κατὰ δραχ. 341,324.18. Σημειωτέον δὲ, ὅτι μεταξὺ τῶν δαπανηθέντων τὸ 1896 ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἦσαν οὐκ ὀλίγα ἔξοδα ἔκτακτα.

§111Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ τὸ 1899 εἶχεν ἐπίσης ἔκτακτα ἔξοδα.

§112Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦ 1899 ἐμνημόνευσα ἤδη, ἀλλ’ ὁμιλῶ περὶ τοῦ 1901. Καθ’ ἃ δὲ ἀνωτέρω ἐξέθηκα, τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων καὶ διὰ τὴν διοίκησιν καὶ ἐπιστασίαν τῶν φόρων ἀνέρχονται εἰς δρ. 56,253,664.95, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν δὲ τῶν ἐκτάκτων ἐξόδων τοῦ 1896, ἀνελθόντων εἰς δρ. 5,077,185.66, περιορίζονται εἰς δραχ. 51,176,479.29· ἐὰν δ’ ὑποθέσω, ὅτι τόσον ποσὸν ἤθελε δαπανηθῆ καθ’ ἕκαστον τῶν τριῶν τούτων ἐτῶν 1899, 1900 καὶ 1901, ἤθελον δαπανηθῆ κατὰ τὴν τριετίαν ταύτην δραχ. 153,529,433.87, ἐνῷ τὰ κατὰ τὸν προσωρινὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1899 δαπανηθέντα κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο, καὶ τὰ προϋπολογισθέντα κατὰ τὸ 1900 καὶ τὸ 1901 ἀνέρχονται εἰς δραχ. 195,018,659.49. Ἂν ἀπὸ τὰ 195,683,199.88, τὰ ὁποῖα προσδιωρίσθησαν ὡς ἔξοδα τῆς τριετίας ταύτης τῶν ἐτῶν 1899, 1900 καὶ 1901, ἀφαιρέσητε τὰ 153,529,433.87, ἅτινα ἤθελον δαπανηθῆ, ἂν καὶ κατὰ τὰ ἔτη 1899, 1900 καὶ 1901 ἤθελε κυβερνηθῆ τὸ Κράτος ὡς ἐκυβερνήθη κατὰ τὸ 1896, θέλετε δι’ ἀριθμῶν πεισθῆ, ὅτι κατὰ τὰ τρία ταῦτα ἔτη δαπανῶνται δραχμαὶ 42,153,766.01 περισσότερα, ἢ ὅσα ἤθελον δαπανηθῆ, ἂν καὶ κατὰ τὰ ἔτη αὐτὰ ἐκυβερνᾶτο τὸ Κράτος ὡς ἐκυβερνήθη κατὰ τὸ 1896. Καὶ μεταξὺ τῶν ἐξόδων τοῦ 1900 δὲν περιελήφθησαν τὰ δι’ ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων προστεθέντα ἔξοδα, ὡς δὲν περιελήφθησαν ταῦτα καὶ μετὰ τῶν ἐξόδων τοῦ 1901, τὰ ὁποῖα ἀνεγράψαμεν ἀνωτέρω ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ πρὶν ἢ γείνῃ ἡ ἔναρξις τῆς χορηγίας ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων διὰ τὸ 1901...

§113Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν;

§114Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§115Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρῶτον βάσις τοῦ συλλογισμοῦ σας εἶναι ἡ παραβολὴ μεταξὺ ἀπολογισμοῦ καὶ προϋπολογισμοῦ. Τοῦτο, κατ’ ἐμέ, εἶναι τὸ πρῶτον ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ παραβολή σας...

§116Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχω ἀπὸ τοῦδε τοὺς ἀπολογισμούς, δὲν ὑπῆρχεν ἄλλη βάσις ἢ ἡ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἥτις εἶναι μᾶλλον εὐνοϊκὴ εἰς ὑμᾶς, διότι δὲν περιλαμβάνονται καὶ αἱ ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις.

§117Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διὰ τὸ 1899 τὸν εἴχετε. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, δὲν λαμβάνετε μόνον ὡς βάσιν τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1896, ἀλλὰ προβαίνετε καὶ εἰς ἄλλην πρᾶξιν· ἀφαιρεῖτε ἀπὸ τὰ ποσὰ, τὰ ἀποδεικνυόμενα διὰ τοῦ ἀπολογισμοῦ, ποσὸν 5,000,000 δραχμῶν, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζετε ὡς ἔκτακτα ἔξοδα, οὐδεμίαν δὲ ποιεῖσθε ἀφαίρεσιν εἰς τοὺς τρεῖς Προϋπολογισμοὺς τῶν ἐτῶν 1899, 1900 καὶ 1901 ἕνεκα ἐκτάκτων δαπανῶν, ὡσανεὶ τὰ τρία ταῦτα ἔτη δὲν περιεῖχον καμμίαν ἔκτακτον δαπάνην. Ἑπομένως, διὰ νὰ ἦσθε ἀκριβής, καὶ λαμβάνων τὴν ἐσφαλμένην, κατ’ ἐμέ, βάσιν τῆς συγκρίσεως προϋπολογισμῶν πρὸς ἀπολογισμούς, ἡ ὁποία, καίτοι ἐπεβάλλετο, ὡς λέγετε, διότι δὲν ἔχετε ἀπολογισμούς, ἀλλ’ ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι ἐσφαλμένη, διὰ νὰ ἦσθε, λέγω, ἀκριβής, δέον ν’ ἀφαιρέσητε ἀπὸ ἑκάστην χρῆσιν τὰ 5,000,000, τὰ ὁποῖα ἀφῃρέσατε ὡς ἔκτακτα ἔξοδα ἐκ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1896, καὶ τότε, κατ’ ἀνάγκην, θὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὰ 42,000,000, εἰς τὰ ὁποῖα κατελήξατε, 15,000,000. Ἐὰν δέ, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ταύτην, ποιήσητε καὶ δευτέραν ἀφαίρεσιν διὰ τὴν ἀστυνομίαν, τὴν μὴ εἰσέτι πραγματοποιηθεῖσαν, καὶ τῆς ὁποίας τὴν δαπάνην κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ ἀφαιρέσητε, τότε ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν 42,000,000 θὰ κατέλθωμεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 20,000,000 περίπου, τὸ ὁποῖον, διαιρούμενον διὰ τοῦ 3, μᾶς δίδει 6,700,000 δρ. κατ’ ἔτος αὔξησιν ἐξόδων. Καὶ ταῦτα, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ἰδικούς σας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παρ’ ὑμῶν γενομένης συγκρίσεως, ἥτις, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἔχῃ πάντοτε τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τῆς παραβολῆς ἀπολογισμοῦ πρὸς προϋπολογισμὸν, καὶ τῆς ὁποίας ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι δὲν καταλογίζετε ὑπὲρ ἡμῶν τὰς ἀδιαθέτους πιστώσεις, ἐνῷ ὑμεῖς ὠφελήθητε ἐκ τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων.

§118Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ στέργω νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ δείξητε ἀναγραφὴν ὄχι πλήρη, ἀλλὰ μίαν τινὰ τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν, τὰς ὁποίας κατὰ τὸ 1899, 1900 καὶ 1901 ἀνεγράψατε ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς.

§119Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§120Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐξήτασα ὅλας τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἀνεγράψατε διὰ κατασκευὴν καὶ ἀνακαίνισιν ὁδῶν, διότι ταύτας ὀφείλω νὰ θεωρήσω ὡς δαπάνας μὴ συνήθεις, διότι συνήθεις εἶναι αἱ διὰ συντήρησιν τῶν ὁδῶν δαπάναι. Δύναμαι ὡσαύτως νὰ μνημονεύσω τῶν δαπανῶν διὰ τὴν ἔκτακτον συνδρομὴν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καίτοι αὗται δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ἔκτακτοι, διότι αὗται ἀνέκαθεν καταβάλλονται ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ἀλλ’ ὑπὸ διάφορον ἑκάστοτε τύπον. Δύναμαι δὲ νὰ κατέλθω καὶ εἰς λεπτομερείας, ἵνα ἀποδείξω εἰς ποίας δαπάνας ἐκτάκτους προέβητε ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ.

§121Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λοιπὸν σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὐδεμίαν εὑρίσκω ἔκτακτον δαπάνην.

§123Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέπετε; Μόνον ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δύναμαι προχείρως νὰ ἀπαντήσω, καὶ ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἀπαντήσῃ διὰ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀρκοῦμαι εἰς τοῦτο: Εἴπετε, ὅτι ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν εἶναι τακτικὴ δαπάνη· καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι τακτικωτάτη δαπάνη. Ὅταν ὅμως ἡ συντήρησις ἐπιβαρύνηται μὲ 1,300,000 δραχμὰς πρὸς ἀποπληρωμὴν συντηρήσεων ἄλλων χρήσεων, ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς δαπάνη τακτικὴ τῆς χρήσεως. Ὅταν αἱ ἀνακαινίσεις ὁδῶν ἐπιβαρύνωνται μὲ 700,000 δραχμὰς, πρὸς ἀποπληρωμὴν πάλιν ἀνακαινίσεων ἄλλων χρήσεων, λέγω ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ δαπάνη δὲν δύναται νὰ βαρύνῃ τὴν χρῆσιν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου δὲν δύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε, ὅτι ἔχομεν τὴν ἔκτακτον δαπάνην τῆς Ἐκθέσεως τῶν Παρισίων. Βεβαίως αὐτὴ εἶναι ἔκτακτος δαπάνη, καὶ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς τακτικὴ, διότι δὲν ἔχομεν κατ’ ἔτος Παγκοσμίους Ἐκθέσεις.

§124Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§125Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ἡ δαπάνη αὕτη βαρύνει κατὰ σπουδαῖον ποσὸν τὸν Προϋπολογισμόν. Ἐκτὸς τούτου, δὲν δύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε, ὅτι τὰ ἔξοδα, τὰ ἐπιβληθέντα εἰς ἡμᾶς, ὡς ἐκ τῆς πανώλους, καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 200,000 δραχμὰς, εἶναι ἔξοδα ἔκτακτα, διότι δὲν ἀναφέρονται ἐν ἑκάστῳ Προϋπολογισμῷ. Δὲν ὑποθέτω, ὅτι αἱ 300,000 δραχμαὶ, αἱ ὁποῖαι ἀνεγράφησαν διὰ τὰ ἔργα τοῦ Θριασίου πεδίου, δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς τακτικαὶ δαπάναι τοῦ Κράτους. Καὶ ἰδοὺ σᾶς ἀνέφερα εὐθὺς εἰς μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 2,650,000 δραχμάς. Ἰδοὺ ἔκτακτοι δαπάναι ἀναμφισβήτητοι.

§126Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τὰς δαπάνας τῆς δημοσίας ὑγείας ποιοῦμαι εἰς ὑμᾶς τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ ὑγιεινὴ κατάστασις τοῦ Κράτους κατ’ ἔτος ἐπιβάλλει δαπάνας ἐκτάκτους, διότι ἀπειλεῖται ἑκάστοτε ὑπὸ νόσων ἐνδημουσῶν καὶ ὑπὸ νόσων ἐπιδημικῶν, ἀπειλουσῶν νὰ ἐπιδράμωσιν ἐπὶ τὴν χώραν. Κατὰ τὸ 1896 δὲν εἴχομεν Λοιμοκαθαρτήρια εἰς τὴν Δῆλον καὶ εἰς τὸν Κάνθαρον; Δὲν εἶχεν ἐπισκήψει ἡ εὐφλογία; Δὲν εἶχον ληφθῆ μέτρα κατ’ αὐτῆς;

§127Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡμεῖς εἴχομεν καὶ εὐφλογίαν καὶ πανώλην, καὶ ἑπομένως εἴχομεν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς εὐφλογίας, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ θεωρηθῶσι μέχρι τινὸς ὡς τακτικὰ, διότι ταῦτα ἐπανέρχονται κατ’ ἔτος.

§128Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ζητήσητε νὰ εὕρητε τὰ δαπανηθέντα, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἀνέρχονται εἰς ὀγκώδη ποσά. Δὲν ἀνέφερα αὐτὰ ὡς ἔκτακτα, διότι θέλετε εὑρεῖ ταῦτα ἐν πᾶσι τοῖς ἀπολογισμοῖς. Θέλετε εὑρεῖ δαπανηθέντα 150,240 δρ. δι’ ἀνάγκας τῆς δημοσίας ὑγείας κατὰ τὸ 1895, θέλετε εὑρεῖ δαπανηθέντα δραχμὰς 100,440 κατὰ τὸ 1896 διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν.

§129Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ ἐθεώρησα ὡς ἔκτακτον μόνον τὴν δαπάνην τῶν Λοιμοκαθαρτηρίων. Βεβαίως τὸ Νοσοκομεῖον τῶν εὐφλογιώντων δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔκτακτος δαπάνη, διότι, δυστυχῶς, κατ’ ἔτος εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἔχωμεν τοιοῦτον Νοσοκομεῖον. Ἀλλ’ ἡ τοῦ Λοιμοκαθαρτηρίου βεβαίως εἶναι ἔκτακτος δαπάνη. Ἐὰν εἴχετε λοιπὸν Λοιμοκαθαρτήρια λειτουργοῦντα κατὰ τὸ 1896, δικαιοῦσθε ν’ ἀφαιρέσητε τὴν δαπάνην αὐτὴν ὡς ἔκτακτον.

§130Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀφήρεσα αὐτὴν, ἀλλὰ τὴν δαπάνην ταύτην εὑρίσκω καὶ κατὰ τὸ 1893 καὶ κατὰ τὸ 1895 καὶ κατὰ τὸ 1896 καὶ κατὰ τὸ 1897 καὶ κατὰ τὸ 1899.

§131Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπιτρέπετε νὰ διακόψω ὑμᾶς, ὅπως παράσχω ἀναγκαίας τινὰς ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου τῶν ἐκτάκτων δαπανῶν; Εἰς τὴν διακοπὴν μὲ ἐνθαρρύνει ἡ ὑμετέρα πρόκλησις.

§132Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§133Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ 1896. Καταλέγετε ὡς ἔκτακτον δαπάνην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τὸ ποσὸν δρ. 667,800 δι’ ἐπισκευὰς καὶ κατασκευὰς ἀτμολεβήτων καὶ μηχανῶν. Καταλέγετε ἐπίσης ὡς ἔκτακτον δαπάνην τὸ ποσὸν δρ. 219,226 λόγῳ ἐπὶ πλέον δαπανῶν ὑλικοῦ, καὶ τὸ ποσὸν δρ. 446,250 λόγῳ ἐπὶ πλέον δαπανῶν διὰ τὸν ὁπλισμόν. Ταῦτα ἀνεφέρατε ὡς ἐκτάκτους δαπάνας διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν.

§134Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω τὸν ἀπολογισμόν.

§135Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν ἀπολογισμὸν βεβαίως ἀναγράφονται. Ἐσημείωσα ἰδιαιτέρως τὰ ποσὰ ταῦτα, διότι, κατὰ τὰς ἐκτιμήσεις ὑμῶν, ἐκ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1896 δέον νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἐξ αὐτοῦ 5,000,000 λόγῳ ἐκτάκτων δαπανῶν.

§136Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μεταξὺ τῶν 5,000,000 ὑπάρχουσι τὰ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὑπάρχουσι τὰ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὑπάρχουσι καὶ τὰ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§137Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τούτου αἱ δαπάναι κατὰ τὸ ἔτος 1899 ἀνῆλθον εἰς δρ. 7,691,567, ἀπέναντι 6,683,623 τοῦ 1896, ἑπομένως ὑπάρχει τὸ 1896 ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ 1,007,944 δραχμῶν. Ἀλλὰ πόθεν ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται; Ἀναφέρω μόνον ἓν γεγονός, ὅτι κατὰ τὸ 1899 εἴχομεν ἐκτάκτους δαπάνας διὰ λέβητας καὶ μηχανὰς ποσοῦ δραχ. 498,586, καὶ δι’ ἐπισκευὴν τῶν θωρηκτῶν 324,395, τὸ ὅλον 822,981. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ ποσὸν τοῦτο, διότι, ὡς γινώσκετε, μέχρι τοῦ 1898 ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ ἀνεγράφετο ὁλόκληρος ἐν τῷ εἰδικῷ δι’ ἕκαστον ἔξοδον κεφαλαίῳ καὶ ἄρθρῳ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1898 ἐπεκράτησεν ἡ ἀρχὴ ν’ ἀναγράφηται ἰδιαιτέρως τὸ ποσὸν τὸ πληρωνόμενον λόγῳ συναλλαγματικῆς διαφορᾶς, ὡς ἐκ τούτου δὲ εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1899 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κατελογίσθη, ἀνεξαρτήτως τῶν ἐν ἑκάστῃ κατηγορίᾳ ἀναγραφομένων ἐξόδων, καὶ τὸ πληρωθὲν λόγῳ συναλλαγματικῆς διαφορᾶς ποσὸν δραχ. 493,788. Κατ’ ἀκολουθίαν πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέφερα ποσὸν ἐκτάκτων δαπανῶν τοῦ 1899 καὶ τὸ διὰ συναλλαγματικὴν διαφορὰν πληρωθὲν ποσόν, ὅπερ ἀναβιβάζει τὴν ἔκτακτον δαπάνην τοῦ 1899 εἰς τὸ ποσὸν δραχ. 1,316,769.

§138Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τοῦ 1899, ἐπειδὴ εἶναι προσωρινός, ἀναγράφει ἐν συνόλῳ τὰ ἔξοδα ἑκάστου Ὑπουργείου, ὡς ἔξοδα δὲ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν ἀναγράφει ὅσα εἴπετε, ἤτοι 7,691,567, ἀλλ’ 7,801,841.21, ἤτοι δρ. 110,274.21 περισσοτέρας. Ὁ δὲ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1899 ἀναγράφει δι’ ἐπισκευὴν πλοίων δραχμὰς 305,363 μόνον, δὲν εἶναι δὲ γνωστὸν πόσα ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης ἐδαπανήθησαν.

§139Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ πρόκλησιν ὑμῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ κ. Καραπάνου, κατέθηκα πρὸ πολλῶν ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς ἀπολογισμοὺς ὅλων τῶν Ὑπουργείων καὶ τὴν Κατάστασιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἐξ αὐτῶν καταφαίνεται λεπτομερῶς ἡ κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον δαπάνη ἑκάστου τῶν Ὑπουργείων.

§140Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τοῦ ἔτους 1900 ἀναγράφει δι’ ἐπισκευὴν τῶν πλοίων πίστωσιν δραχ. 278,748 μόνον· ἀλλ’ ἡ δι’ ἐπισκευὴν πλοίων δαπάνη δὲν εἶναι ἔκτακτος, εἶναι συνήθης, κατ’ ἔτος γιγνομένη. Κατὰ τὸ 1891 δὲν περιέλαβεν ὁ Προϋπολογισμὸς πίστωσιν δι’ ἐπισκευὴν τῶν πλοίων τοῦ στόλου ἐκ δραχμῶν 600,000, καὶ δὲν ἐδαπανήθησαν ἐξ αὐτῆς 599,878.67; Κατὰ τὸ 1892 δὲν περιέλαβεν ὁ Προϋπολογισμὸς πίστωσιν δραχ. 1,378,000, καὶ δὲν ἐδαπανήθησαν ἐξ αὐτῆς δρ. 722,895.54; Κατὰ τὸ 1893 δὲν περιέλαβεν ὁ Προϋπολογισμὸς πίστωσιν δρ. 950,000, καὶ δὲν ἐδαπανήθησαν ἐξ αὐτῆς δρ. 948,444.05; Κατὰ τὸ 1894 δὲν περιέλαβεν ὁ Προϋπολογισμὸς πίστωσιν δρ. 950,000, καὶ δὲν ἐδαπανήθησαν 965,877.13; Κατὰ τὸ 1895 δὲν περιέλαβεν ὁ Προϋπολογισμὸς πίστωσιν δρ. 1,122,380, καὶ δὲν ἐδαπανήθησαν δρ. 1,175,945.31; Τί μᾶς ἀναφέρετε ὡς ἔκτακτον δαπάνην τοῦ 1899 τὰς 324,395 δραχμάς, τὰς ὁποίας λέγετε, ὅτι ἐδαπανήσατε κατ’ αὐτό;

§141Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διαφορὰ ὡς πρὸς τοῦτο εἶναι μικρά. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἡ ἑτέρα ἔκτακτος δαπάνη διὰ λέβητας καὶ μηχανὰς 498,586 δραχμῶν.

§142Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς ποῖον μέρος εἶναι;

§143Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1899, ὑπὸ τὸ κεφάλαιον ΚΑʹ.

§144Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφόμενον ὡς δαπανηθὲν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐν συνόλῳ εἶναι 7,801,841.21. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν σελίδα 16 τοῦ προσωρινοῦ ἀπολογισμοῦ, ἀλλὰ δὲν ἀναφέρεται τὸ ποσὸν τῶν 498,586.

§145Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ προσωρινῷ ἀπολογισμῷ τοῦ 1899 δὲν ἀναγράφεται ἡ εἰς κεφάλαια καὶ ἄρθρα ὑποδιαίρεσις τῶν δαπανῶν· ἀναγράφονται μόνον ἐν τῇ τελευταίᾳ σελίδι οἱ νόμοι, διὰ τῶν ὁποίων ἐχορηγήθησαν ἔκτακτοι καὶ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις. Δὲν πρόκειται δὲ μόνον περὶ τούτων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πιστώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§146Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐν τῇ τελευταίᾳ σελίδι ἀναγραφὴ τῶν νόμων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, δὲν ἔχει ἀξίαν τινὰ, οὐδ’ ἀποδεικνύει, ὅτι ἐγένετο δαπάνη τις ἐκ τῶν οὕτως ἀναγραφομένων ποσῶν.

§147Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ποσὰ, ἅτινα ἀνέφερα, ἀναγράφονται εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ εἰς τὴν Κατάστασιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Βεβαίως ὁ ὁριστικὸς ἀπολογισμὸς δεικνύει ἐν λεπτομερείᾳ τὰς δαπάνας κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον· ὁ προσωρινὸς δὲ ἀπολογισμὸς δὲν δεικνύει ἀναλυτικῶς τὰς δαπάνας, ἀλλὰ μόνον κατὰ Ὑπουργεῖον.

§148Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν τὸν ἔχω ἐδῶ. Ἐπικαλεῖσθε ἀπολογισμούς, οἵτινες δὲν ἐδημοσιεύθησαν, καὶ Καταστάσεις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τὰς ὁποίας δὲν κατεθήκατε εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν μᾶς ἐδώκατε, οὐδὲ κἂν μᾶς ἐδείξατε.

§149Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἴχετε ζητήσει τὴν λεπτομέρειαν τοῦ προσωρινοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1899, κατέθηκα δὲ πρὸς τοῦτο τὸν ἀπολογισμὸν ἑκάστου τῶν Ὑπουργείων μετὰ Καταστάσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὅπως ἴδητε τὴν κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον ὑποδιαίρεσιν τῶν δαπανῶν. Ὅτε δὲ κατέθηκα τοῦτον, μὲ ἠρωτήσατε, ἂν ἀναγράφονται ἐν λεπτομερείᾳ αἱ δαπάναι. Ἀπήντησα καταφατικῶς, προσθέσας, ὅτι δύνασθε καὶ κατ’ οἶκον νὰ παραλάβητε τοὺς πίνακας, ὅπως μελετήσητε τούτους.

§150Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, τοὺς ἔλαβον, ἀλλὰ δὲν εὗρον ὅσα μᾶς λέγετε· ἐσημείωσα ὅσα σᾶς εἶπον, καὶ τοὺς ἔδωκα ἔπειτα εἰς τὸν κ. Καραπάνον.

§151Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τοὺς κατέθηκα, κατ’ αἴτησιν ὑμῶν καὶ πρὸς χρῆσιν ὑμῶν· ὡς ἐκ τούτου δὲ ἀπὸ τοῦ βήματος προσέθηκα, ὅτι δύνασθε καὶ κατ’ οἶκον νὰ λάβητε καὶ μελετήσητε αὐτούς.

§152Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ κάμνετε τὴν χάριν νὰ μοὶ εἴπητε, πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διὰ πληρώματα πλοίων κατὰ τὸ ἔτος 1899;

§153Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. 2,273,006.

§154Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ δὲ τὸ 1896;

§155Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. 1,817,389· ἤτοι διαφορὰ ἐπὶ πλέον τὸ 1899 ἐκ δραχ. 455,615.

§156Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διατὶ ἡ διαφορὰ αὕτη;

§157Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἐκρατήθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱ ἔφεδροι τοῦ 1897, ὅπως ἐγένετο καὶ εἰς τὸν στρατὸν, διότι δὲν εἶχε κηρυχθῆ ἡ λῆξις τῆς ἐπιστρατείας.

§158Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ νομίζετε, ὅτι δικαιολογεῖσθε, διότι δὲν ἀπελύσατε τοὺς ἐφέδρους τοῦ Ναυτικοῦ τοῦ 1897, διότι δὲν εἶχον ἀπολυθῆ καὶ οἱ ἔφεδροι τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς;

§159Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔκτακτος δαπάνη τοῦ 1896 εἶναι ἡ ὑπὸ τὸ Κεφάλ. ΙΑʹ ἐκ δραχμῶν 667,800, περιλαμβάνουσα καὶ τὴν νομισματικὴν διαφοράν. Ἡ ἔκτακτος δαπάνη τοῦ 1899 εἶναι ἡ διὰ λέβητας καὶ μηχανάς, ἥτις μετὰ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν δραχ. 1,316,769. Κατὰ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἐλάβετε, νὰ χαρακτηρίσητε ὡς ἔκτακτον δαπάνην τοῦ 1896 τὸ ποσόν, τὸ δαπανηθὲν διὰ τὴν κατασκευὴν λεβήτων καὶ μηχανῶν, πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἔκτακτος δαπάνη τοῦ 1899 τὸ δαπανηθὲν διὰ λέβητας καὶ μηχανάς, ὡς καὶ δι’ ἐπισκευὴν τῶν θωρηκτῶν.

§160Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ τί ἐδαπανήθη εἰς τὰ 1899 δι’ ὁπλισμόν;

§161Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδαπανήθησαν δραχ. 380,569, ἐνῷ τὸ 1896 ἐδαπανήθησαν δρ. 826,819, ἤτοι ἐπὶ πλέον δραχ. 446,250. Ἐπίσης καὶ διὰ τὸ ὑλικὸν ἐδαπανήθησαν τὸ 1899 δραχ. 1,989,865 καὶ τὸ 1896 δραχ. 2,209,091. Ἐνταῦθα ὅμως δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ γεγονός, ὅτι εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1896 ἀναγράφεται ἐν τῷ οἰκείῳ ἄρθρῳ ὁλόκληρον τὸ δαπανηθὲν ποσόν, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς, ἐνῷ εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1899 ἡ νομισματικὴ διαφορὰ ἀναγράφεται κεχωρισμένως. Ὅπως δὲ γένηται ἀκριβὴς ἡ σύγκρισις μεταξὺ τῶν δύο ἀπολογισμῶν, πρέπει εἰς τὰς κατ’ ἄρθρον δαπάνας τοῦ 1899 νὰ προστεθῇ καὶ ἡ νομισματικὴ διαφορά. Οὕτως ἔχομεν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὸ 1896 δι’ ὑλικὸν 2,209,091, διὰ τὸν ὁπλισμὸν 826,819, δι’ ἐπισκευὰς καὶ κατασκευὰς ἀτμολεβήτων καὶ μηχανῶν 667,800, τὸ ὅλον 3,703,710. Τὸ 1899 δι’ ὑλικὸν 1,989,865, δι’ ὁπλισμὸν 380,569, τὸ ὅλον δρ. 2,370,434. Ἄν εἰς τὴν δαπάνην τοῦ 1899 προστεθῇ ἡ νομισματικὴ διαφορὰ ἐπὶ τιμῇ φράγκου 1 καὶ 60, αἱ δαπάναι τοῦ 1899 διὰ μόνον τὸ ὑλικὸν καὶ τὸν ὁπλισμὸν ἀνῆλθον εἰς τὸ ποσὸν δραχ. 3,792,694. Ὥστε αἱ δαπάναι τοῦ 1899 ἀποδεικνύονται ὑπέρτεραι τῶν τοῦ 1896 κατὰ δρ. 88,984. Μεταβαίνω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἵνα συμπληρώσητε τὸ ποσὸν τῶν 5,000,000, ὡς ἐκτάκτων δαπανῶν τοῦ 1896, στηρίζεσθε εἰς τὴν σύγκρισιν τοῦ ποσοῦ, τοῦ δαπανηθέντος κατὰ τὸ 1894, καὶ τὸ πλέον τούτου κατὰ τὸ 1896 δαπανηθὲν καταλογίζετε ὡς ἔκτακτον δαπάνην τοῦ τελευταίου τούτου ἔτους. Κατὰ τὴν ἀρχὴν ταύτην, δέον νὰ γένηται ἀποδεκτὴ καὶ ἡ σύγκρισις μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1896 καὶ 1899, καὶ νὰ καταλογισθῇ ὡς ἔκτακτος δαπάνη τοῦ 1899 τὸ ἐπὶ πλέον τοῦ 1896 δαπανηθὲν ποσόν. Ἑπομένως, ἐπειδὴ τὸ 1896 ἐδαπανήθησαν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δραχ. 16,662,888, τὸ δὲ 1899 δραχ. 21,152,671, ἤτοι ἐπὶ πλέον 4,489,783, κατὰ τοσοῦτον εἶναι ὑπέρτεραι αἱ δαπάναι τοῦ 1899 ἀπὸ τὰς δαπάνας τοῦ 1896. Ἐξεταστέαι νῦν αἱ καθ’ ὑμᾶς ἔκτακτοι δαπάναι τῶν ἄλλων Ὑπουργείων...

§162Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸ 1896 ἐδαπανήθησαν περισσότερα τῶν δαπανηθέντων κατὰ τὸ 1894, διότι κατὰ τὸ 1896 ἠναγκαζόμεθα νὰ διατηρῶμεν στρατὸν περισσότερον τοῦ συνήθους, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων· διὰ τοῦτο εἴχομεν ἀνάγκην καὶ ὁπλισμοῦ καὶ ἱματισμοῦ περισσοτέραν, ἀφοῦ δ’ ἔκτακτοι περιστάσεις καὶ οὐχὶ συνήθεις μοὶ ἐπέβαλλον τὰς δαπάνας ταύτας, εὐλόγως ἀνεγράψαμεν αὐτὰς ἐκτάκτους.

§163Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν αὐτῶν λόγων προέρχονται αἱ ἐπὶ πλέον διαφοραὶ τοῦ 1899, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς τοῦ 1896.

§164Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ ποία ἀνάγκη ὑπεχρέωσεν ὑμᾶς τὸ 1899 νὰ τηρῆτε περισσοτέρους στρατιώτας ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ;

§165Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤμεθα ὑποχρεωμένοι, διότι κατὰ τὸ 1899 διετηρήθη εἰς τὰ ὅπλα ἀσυγκρίτως μείζων ἀριθμὸς τῶν διατηρηθέντων κατὰ τὸ 1896.

§166Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῖοι λόγοι πολιτικοί, ποῖοι λόγοι δημοσίας ἀσφαλείας ἢ τάξεως σᾶς ἠνάγκασαν πρὸς τοῦτο:

§167Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ πόλεμος ἐκληρονόμησεν ἐφ’ ἡμᾶς τοιαύτην κατάστασιν δημοσίας ἀσφαλείας, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπολύσωμεν ἐνωρίτερον τοὺς ἐφέδρους, ἄνευ κινδύνου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἐπειδὴ ὅμως, ἐξετάζοντες τὸ θέμα τοῦτο ὑπὸ πολιτικὴν ἔννοιαν, κατελήξατε εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως συνδέεται πρὸς τὴν σπατάλην τοῦ δημοσίου χρήματος καὶ πρὸς διαφόρους χορηγίας, ἀναγομένας εἰς τὴν συναλλαγήν, ἐρωτῶ ὑμᾶς, εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τις μετὰ λόγου, ὅτι ἐδαπανήθησαν διὰ τὸν στρατὸν κατὰ τὸ ἔτος 1899 ἐπὶ πλέον τῶν τοῦ 1896 δραχμαὶ 4,490,000 ἐκ λόγων σπατάλης, ἢ συναλλαγῆς; Ὑπῆρξε λόγος παρεμφερής, ἵνα κατὰ μὲν τὸ 1896 ἐκ κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων δαπανηθῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δρ. 25,000, κατὰ δὲ τὸ 1899 νὰ δαπανηθῶσι πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν δρ. 1,902,760; Τὰ δαπανηθέντα τὸ 1899 ὑπὸ τὸ κεφάλαιον τῶν κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων ἐκληροδοτήθησαν ἐκ τοῦ πολέμου, ἦσαν δὲ ὑποχρεώσεις τοῦ παρελθόντος, καὶ ἰδίως τοῦ ἔτους 1897, ἐνῷ τὸ 1896 δὲν ἐκληρονόμησε τίποτε ἀπὸ προηγουμένας χρήσεις. Τὸ 1897 ἐκληρονόμησεν ἀπὸ τὸ παρελθὸν πολλὰς ὑποχρεώσεις. Ἐπλήρωσε διὰ τὴν χωροφυλακὴν ἐπὶ πλέον τοῦ 1896 δραχμὰς 247,933, ἐπλήρωσε διὰ τὸ πυροβολικὸν 124,237, ἐπλήρωσε διὰ τὸ ἱππικὸν 75,219, ἐπλήρωσε καὶ πολλὰ ἄλλα, ἀναγόμενα εἰς ὑποχρεώσεις τοῦ παρελθόντος. Ἐκ τούτου ἡ διαφορὰ τῶν χρήσεων τοῦ 1896 καὶ 1899 κατὰ 4,490,000.

§168Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Περὶ τοῦ 1897 δὲν πρόκειται, ἀλλὰ περὶ τοῦ 1899. Διατὶ δὲ ἀναμιγνύετε τὸ 1897 μετὰ τοῦ 1899; Τὸ 1897 ἦτο πόλεμος, ἑπομένως μεγάλαι καὶ ἔκτακτοι ἀνάγκαι· τὸ 1899 δὲν ἦτο πόλεμος, ἑπομένως ὠφείλομεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν τάξιν ἀμέσως μετὰ τὴν κατὰ τὸ 1898 συνομολογηθεῖσαν εἰρήνην· ἡ δὲ τάξις δὲν ἐπιτρέπει, ἀλλ’ ἀποκρούει τὰς ἐκτάκτους δαπάνας. Ποῖαι ἀνάγκαι ἔκτακτοι ὑπεχρέωσαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατηρήσῃ στρατὸν περισσότερον; Ἂν ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἔκτακτος νὰ διατηρηθῶσιν οἱ διαθέσιμοι, ἡ ἀνάγκη αὕτη θὰ ἦτο γνωστή, ἀλλὰ γνωστὴ εἰς ἡμᾶς δὲν ἦτο ἡ ἀνάγκη, διὰ τὴν ὁποίαν διετηρήθησαν οἱ διαθέσιμοι πλέον τοῦ ὡρισμένου χρόνου. Ἀλλ’ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τοῦ 1899 ἦσαν ἔκτακτοι, ποῖαι ἔκτακτοι ἀνάγκαι ἐπαρουσιάσθησαν κατὰ τὸ 1900, κατὰ τὸ 1901, καθ’ ἃ ἐξακολουθεῖτε νὰ σπαταλᾶτε ἐν ὀνόματι τοῦ πολέμου καὶ ἐν ὀνόματι τῶν μεταρρυθμίσεων;

§169Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μόνον δύο ἀπολογισμούς, τοῦ 1896 καὶ τοῦ 1899, διότι αἱ δύο αὗται χρήσεις ἔχουσι καθωρισμένον ὅρον συγκρίσεως. Ὅταν συζητήσω ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1901, θέλω ἐξηγήσει καὶ τοὺς λόγους, ἐξ ὧν προέρχονται αἱ διαφοραὶ εἰς τὸ 1900 καὶ εἰς τὸ 1901. Ὡς πρὸς τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἠρκέσθη μόνον εἰς τὴν ἀναγομένην εἰς τὴν δημοσίαν ὑγείαν, δι’ ἣν ὑπάρχει διαφορὰ ἐπὶ πλέον τοῦ 1896 ἀπὸ τοῦ 1899 κατὰ 184,000 δρ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Τὸ 1899 εἶχε καὶ μίαν ὑποχρέωσιν ἔκτακτον, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐκ τῶν συνήθων· εἶχε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διὰ τὴν ὁποίαν ἐδαπανήθησαν τὸ 1899 πλέον τοῦ 1896 δραχ. 389,393· ἐπίσης διὰ τὴν γεωργίαν, πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη τῇ εἰσηγήσει ὑμῶν, ἐδαπανήθησαν ἐπὶ πλέον τῶν τοῦ 1896 δρ. 121,481. Εἶχεν ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων πλέον τῶν τοῦ 1896 δρ. 281,039. Διὰ νομισματικὴν διαφορὰν τὸ 1899 ἐδαπάνησε περισσότερα τοῦ 1896 δραχ. 175,365. Διὰ τὴν Ἔκθεσιν τῶν Παρισίων ἐδαπανήθησαν τὸ 1899 δραχ. 100,000. Διὰ μελέτας ὑδραυλικὰς πρὸς ὕδρευσιν Ἀθηνῶν 53,000. Διὰ συνδρομὴν σεισμοπαθῶν Πελοποννήσου 52,429. Διὰ συνδρομὴν σεισμοπαθῶν Μικρᾶς Ἀσίας 20,000. Δι’ ἔξοδα ἐσωτερικῆς ἀκτοπλοΐας ἐπὶ πλέον τῶν τοῦ 1896 δρ. 100,000. Πάντα ταῦτα ἀποτελοῦσι διαφορὰν ἐπὶ πλέον τὸ 1899 ἐκ δραχ. 1,403,219, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν προέρχεται ἐκ παροχῶν κυβερνητικῶν, οὐδ’ ἐκ σπατάλης.

§170Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σπεύδετε πολύ, καὶ ἐπιλαμβάνεσθε θεμάτων...

§171Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς ἕνα κυρίως σκοπὸν ἀποβλέπω, νὰ πείσω, εἰ δυνατόν, ὑμᾶς, ὅπως ἀποδεχθῆτε ἐν τῷ συνόλῳ τοὺς ἀπολογισμοὺς τοῦ 1896 καὶ 1899, καὶ μὴ ἐπιμένητε μειοῦντες τὰς δαπάνας τοῦ 1896 κατὰ 5,000,000, διὰ νὰ παραστήσητε τὴν διαφορὰν τῶν δαπανῶν τοῦ 1899 ἀνωτέραν τῆς πραγματικῆς.

§172Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ διὰ τὴν γεωργίαν δαπάναι δὲν εἶναι ἔκτακτοι, εἰσὶ τακτικαί, ἐπιβαλλόμεναι ὑπὸ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς προεκαλέσαμεν· δαπάναι δὲ ὑπὸ νόμων ἐπιτραπεῖσαι δὲν εἶναι ἔκτακτοι. Ἀνεφέρατε, ὅτι ἐδαπανήσατε 280,000 δραχ. δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων· ἀλλὰ πότε ἡμεῖς παρεστήσαμεν ὡς ἐκτάκτους δαπάνας τὰ πληρωνόμενα εἰς κεκλεισμένας χρήσεις; Κατὰ τὸ 1895 ἐδαπανήσαμεν εἰς κεκλεισμένας χρήσεις δρ. 2,449,795, διὰ νὰ πληρώσωμεν ὅσα ἡμεῖς ἀφήκατε τὸ 1893 καὶ 1894 ἀπλήρωτα, ὅπως παρουσιάσητε περισσεύματα. Εἴπομεν ποτὲ ἡμεῖς περὶ κεκλεισμένων χρήσεων; Δὲν ὑπάρχει διαφορὰ 44 ἑκατομμυρίων μεταξὺ τῆς διαχειρίσεως ὑμῶν, κατὰ τὴν τριετίαν ταύτην, καὶ τῆς ἀναλογίας, τὴν ὁποίαν ἐπροβάλομεν, ἂν κατὰ τὰ τρία ἔτη ἐκυβερνᾶτο ἡ χώρα ὡς ἐκυβερνήθη τὸ 1896;

§173Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ οὕτω συγκρίνετε τὰς τοῦ 1896 δαπάνας, μειοῦντες αὐτὰς κατὰ 5,000,000, πρὸς τὰς δαπάνας τῶν τριῶν ἐτῶν, ἐνῷ πρέπει νὰ καταλογίσητε εἰς ἑκάστην χρῆσιν τὰς ἐκτάκτους δαπάνας. Ἐγὼ δὲν συνηθίζω ποτὲ νὰ διακόπτω, ἀλλ’ ἐπειδὴ μὲ προεκαλέσατε νὰ ἀναφέρω τὰς τῶν τελευταίων ἐτῶν ἐκτάκτους δαπάνας, διὰ τοῦτο παρέσχον τὰς ἐξηγήσεις ταύτας προχείρως, ἐπιφυλασσόμενος πάντοτε ν’ ἀποδείξω ἐν καιρῷ, ὅτι αὐτὴ ἡ διαφορὰ τῶν 44,000,000 δὲν ὑφίσταται, οὐδὲ ἀνάγεται εἰς λόγους σπατάλης ἢ συναλλαγῆς. Ὅταν λάβω τὸν λόγον, θέλω ἀποδείξει δι’ ἀριθμῶν ἀνεπιδέκτων ἀμφισβητήσεως, ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ διαφορὰ δαπανῶν μεταξὺ τῆς χρήσεως τοῦ 1896 καὶ τῶν χρήσεων τοῦ 1899, 1900 καὶ 1901, αὕτη ἐπεβλήθη ἐξ αἰτίων ἀνεξαρτήτων τῆς βουλήσεως ἢ τῆς καθυστερήσεως τῶν σήμερον διαχειριζομένων τὰ κοινά.

§174Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι δεκτικὸν ἀντιρρήσεων εἶναι αὐτοφανές. Ὑμεῖς ἰσχυρίζεσθε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνασθε ν’ ἀποδείξητε, ἤτοι, ὅτι οὐδεμίαν αὔξησιν ἡ διοίκησις ὑμῶν ἐπήνεγκεν εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, εἰμὴ μόνον τὴν ἐκ τοῦ συμβιβασμοῦ ἐπελθοῦσαν τῶν πληρωνομένων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους καὶ τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων.

§175Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ δύο ἀπολογισμοὶ τοῦ 1899 καὶ 1896 παρουσιάζουσι τὰς ἑξῆς διαφοράς: δρ. 104,635,493 ὁ τοῦ 1899, δρ. 90,870,607 ὁ τοῦ 1896, διαφορὰ 13,746,886. Κατὰ τὸ 1899 ἐπληρώθησαν πλέον τοῦ 1896 τὰ ἑπόμενα: 1) δρ. 878,000 διὰ συντάξεις, 2) 179,000 διὰ τὴν Βουλήν, 3) δρ. 6,492,000 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, 4) 2,981,000 ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων, 5) 697,000 διὰ ἔξοδα στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, 6) 390,000 δι’ ἔξοδα ἐκλογῶν, 7) 373,000 διὰ μισθοὺς ἀξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, 8) 1,581,000 διὰ τροφάς, 9) 257,000 διὰ τὴν χωροφυλακήν, 10) 450,000 διὰ πληρώματα πολεμικῶν πλοίων καὶ 11) 320,000 δι’ ἐπισκευὴν τῶν θωρηκτῶν, ἤτοι ἐν ὅλῳ 14,598,000. Παρατηρῶ πρὸς τούτοις, ὅτι, ἂν συγκρίνητε τὰς δαπάνας τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν Ὑπουργείων ἐν λεπτομερείᾳ, θ’ ἀνεύρητε διαφορὰς ἐπὶ ἔλαττον τοῦ 1899 ἐξ οἰκονομιῶν πραγματικῶν προελθούσας. Οὐδαμοῦ δὲ θ’ ἀνεύρητε σπατάλην ἢ δαπάνας λόγῳ συναλλαγῆς.

§176Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂς παραβάλωμεν λοιπὸν τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως, ἤτοι τὰ ἔξοδα τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων, καὶ τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως καὶ τῆς ἐπιστασίας τῶν φόρων, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1896, πρὸς τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων καὶ τῆς διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας τῶν φόρων ἑκάστου τῶν τριῶν ἐτῶν τῆς ὑμετέρας διοικήσεως, ἤτοι τῶν ἐτῶν 1899, 1900 καὶ 1901. Ἐν αὐτοῖς δὲν περιλαμβάνονται οὔτε τὰ πληρωνόμενα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, ἵνα μᾶς προβάλητε τὰς αὐξήσεις, αἵτινες μετὰ τὸν πόλεμον ἐπῆλθον διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ εἰς τὰ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους πληρωνόμενα, οὔτε τὰ πληρωνόμενα εἰς συντάξεις, διὰ νὰ μᾶς ἀναφέρητε, ὅτι ταῦτα ηὐξήθησαν μετὰ τὸν πόλεμον ἕνεκα τῆς ἀποστρατεύσεως πολλῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἕνεκα τῆς ἀναστατώσεως, ἣν ὑμεῖς ἀνεκινήσατε, παύσαντες ἑκατοστύας ἢ χιλιάδας ὑπαλλήλων. Ἀπὸ τὰ ποσὰ ταῦτα μάλιστα δὲν ἀφῃρέσαμεν οὔτε τὰ 5,077,185.26, ἤτοι τὰ ἔκτακτα ἔξοδα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθημεν κατὰ τὸ 1896 ἕνεκα τῶν πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν, τὰς ὁποίας ὑμεῖς εἴχετε ὑποκινήσει τότε, διὰ νὰ μὴ μᾶς προβάλητε, ὅτι καὶ ὑμεῖς εἴχετε ἔκτακτα ἔξοδα τὸ 1899, καίτοι τὸ ἔτος τοῦτο ἦτο ἔτος εἰρήνης, δὲν ἦτο δ’ ἔτος στρατιωτικῶν προπαρασκευῶν, οἷον ἦτο τὸ ἔτος 1896, καθ’ ὃ εἴχομεν καθῆκον νὰ ἑτοιμάσωμεν τὰ καθ’ ἡμᾶς διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον. Λοιπὸν εἰς ἔξοδα τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων καὶ τῆς διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας τῶν φόρων ἡμεῖς ἐπληρώσαμεν κατὰ τὸ ἔτος 1896 δραχμὰς 56,253,664.95· ἀλλ’ ὑμεῖς ἐπληρώσατε κατὰ τὸ 1899 εἰς ἔξοδα τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων καὶ εἰς ἔξοδα τῆς διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας τῶν φόρων 63,551,926.57, ἤτοι περισσότερα 7,298,261.62, κατὰ τὸν προσωρινὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1899, ὃν ὑμεῖς μᾶς ὑπεβάλετε, καὶ κατὰ τὸ 1900 ἀνεγράψατε ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καὶ μᾶς ἐζητήσατε καὶ ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις διὰ τὰ ἔξοδα τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων καὶ διὰ τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας τῶν φόρων δραχμὰς 70,184,319.19, ἤτοι περισσότερα ἀπὸ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 δραχ. 13,930,654.24 καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1901 ἀνεγράψατε ὡσαύτως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πιστώσεις δραχμῶν 69,160,055.27 διὰ τὰ αὐτὰ ἔξοδα τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων καὶ διὰ τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας τῶν φόρων, ἤτοι 12,906,390.32 περισσότερα ἀπὸ τὰ δαπανηθέντα τὸ 1896. Προσθέσατε τὰ τρία ταῦτα ποσά, τὰ 7,298,261.32 τοῦ 1899, τὰ 13,930,650.94 τοῦ 1900 καὶ τὰ 12,906,390.02 τοῦ 1901. Δὲν ἀποτελοῦσι ταῦτα ποσὸν 34,135,206.18, τὰ ὁποῖα ὑμεῖς ἐδαπανήσατε καὶ θέλετε δαπανήσει περισσότερα ἢ ὅσα ἤθελον δαπανηθῆ κατὰ τὰ τρία ταῦτα ἔτη, ἂν ἡ χώρα ἤθελε κατ’ αὐτὰ διοικηθῆ ὡς διῳκήθη κατὰ τὸ ἔτος 1896; Καὶ δὲν περιελάβομεν εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ 1901 τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα θέλετε βεβαίως ζητήσει δι’ ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων τοῦ 1901. Καὶ δὲν ἀφῃρέσαμεν ἀπὸ τὰ δαπανηθέντα παρ’ ἡμῶν κατὰ τὸ 1896 τὰ ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ 1896, τὰ ὁποῖα ἀνήρχοντο εἰς 5,077,185.66, ἀλλὰ καὶ ταῦτα ἐθεωρήσαμεν ὡς τακτικὰ ἔξοδα· δὲν ἐζητήσαμεν ν’ ἀφαιρεθῶσιν οὐδὲ τὰ πρὸς διατροφὴν τῶν προσφύγων Κρητικῶν οἰκογενειῶν δαπανηθέντα ἐκ δραχ. 418,535.91, ἀλλ’ ἐθεωρήσαμεν καὶ ταῦτα ὡς τακτικὰ ἔξοδα· δὲν ἐζητήσαμεν νὰ ἀφαιρεθῶσιν οὐδὲ αἱ 322,882.22 δραχμαί, τὰς ὁποίας ἐπληρώσαμεν διὰ τόκους καθυστερήσαντας κατὰ τὰ πρὸ τῆς διοικήσεως ἡμῶν ἔτη ἐντόκου γραμματίου τοῦ Ρολέν· δὲν ἐζητήσαμεν νὰ ἀφαιρεθῶσιν οὐδὲ αἱ δρ. 607,500, τὰς ὁποίας ἐπληρώσαμεν κατὰ τὸ 1896 πρὸς ἐξόφλησιν χρέους τοῦ Κράτους, διότι τὰ πρὸ ἡμῶν Ὑπουργεῖα εἶχον λάβει καὶ δαπανήσει τὰ ποσὰ ταῦτα, ἅπερ ὠφείλοντο εἰς τὰ κεφάλαια τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Πάντα ταῦτα ὑπελάβομεν, ὅτι ἦσαν τακτικὰ ἔξοδα. Τί ἔχετε πλέον νὰ προβάλητε; Τὰ συνήθη, τὰ τακτικὰ ἔξοδα τῆς ὑμετέρας τριετίας δὲν ὑπερβαίνουσι κατὰ 34,135,206.18 δραχ. τὰ συνήθη καὶ τακτικὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως, ἣν ἡμεῖς εἴχομεν ἐγκαταστήσει; Ἀλλὰ δὲν ὑπερβαίνουσι κατὰ μόνα τὰ εἰρημένα 34 ἑκατομμύρια τὰ ἔξοδα τῆς τριετίας ταύτης, ὑπερβαίνουσι κατὰ 43,495,290.71, ὅσα ἠριθμήσαμεν χθές, διότι ὅσα ἡμεῖς ἐσημειώσαμεν ὡς ἔκτακτα ἔξοδα τοῦ 1896 ἦσαν ὄντως ἔκτακτα. Καὶ αὐτὰ τὰ 43,495,290.71, ποσόν, κατὰ τὸ ὁποῖον ηὐξήσατε κατὰ τὴν τριετίαν ταύτην τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι ἡ μόνη αὔξησις τῶν ἐξόδων· θέλετε καὶ ἄλλην αὔξησιν προσθέσει εἰς τὰ ἔξοδα, ὅταν ἐκτελέσητε πάσας τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας, ὅταν ἐκτελέσητε πάσας τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ χωροφυλακῆς, ὅταν θέσητε ἐν ἐκτελέσει τὸν νόμον περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας. Διὰ τοῦτο ἔχω δικαίωμα, καὶ εὐλόγως ἐρωτῶ ὑμᾶς, τί ἐγένοντο τὰ 43,495,290.71; Ἐδαπανήσατε αὐτὰ εἰς μεταρρυθμίσεις; Ποῖαι εἶναι αἱ μεταρρυθμίσεις αὗται; Ποίας ἀνάγκας πολιτικὰς ἢ κυβερνητικὰς ἐθεραπεύσατε δι’ αὐτῶν; ποίαν ἐνίσχυσιν ἐδώκατε εἰς τὴν ἐθνικὴν παραγωγὴν διὰ τοσαύτης δαπάνης; Ὁ περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας νόμος, ἢ ὁ νόμος περὶ τῆς χωροφυλακῆς, ἢ ὁ νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους, ἢ ὁ νόμος περὶ διοικήσεως τῶν νομῶν, ἢ οἱ νόμοι περὶ τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, ἢ ὁ νόμος περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἢ ὁ νόμος περὶ αὐξήσεως τῶν προξενικῶν μισθῶν, αὐταί εἰσιν αἱ μεταρρυθμίσεις, τὰς ὁποίας εἴχετε ὑποσχεθῆ διὰ τοῦ προγράμματος ὑμῶν, δι’ ἃς ηὐξήσατε τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους ἐπὶ τὴν τριετίαν κατὰ δρ. 43,495,290.71, ἢ κατὰ 14,498,430.23 κατ’ ἔτος, ἂν διαιρέσητε εἰς τὰ τρία ἔτη τὸ ποσὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον ηὔξησαν κατὰ 43,495,290.71 τὰ ἔξοδα τῆς τριετίας; Ἐὰν ἀπὸ τὰς μεταρρυθμίσεις ταύτας ἀφαιρέσητε τὸν νόμον περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας, ὁ ὁποῖος εἰσέτι δὲν ἐξετελέσθη, τὸν νόμον περὶ χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος ὡσαύτως δὲν ἐξετελέσθη, τὸν νόμον περὶ διοικήσεως τῶν νομῶν, ὁ ὁποῖος ὡσαύτως δὲν ἐξετελέσθη, τί ἀπέμεινεν ἀπὸ τὰς μεταρρυθμίσεις ὑμῶν, τὰς τοσοῦτον διαφημισθείσας; Λοιπὸν τὸν νόμον περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ τοῦ Γεν. Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, τὸν νόμον περὶ αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, τὴν ἄφρονα πολυτέλειαν τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, αὐτὰς τὰς μεταρρυθμίσεις ἐπροικοδοτήσατε εἰς τὸ Κράτος ὡς ἀντάλλαγμα τοσαύτης δαπάνης, ἤ, ὀρθότερον εἰπεῖν, τοσαύτης σπατάλης; Τὰς μεταρρυθμίσεις ταύτας ἐπενοήσατε, ἵνα ἄρητε τὰς αἰτίας, αἵτινες παρήγαγον τὰ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα ἐπέσκηψαν ἐπὶ τὴν δυστυχῆ χώραν, ἵνα ἐπανορθώσητε τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησαν αἱ ἀποτυχίαι τοῦ πολέμου, ἵνα παραμυθήσητε τὴν χώραν καὶ τὸ ἔθνος διὰ τὰς συμφορὰς, αἵτινες ἐπέσκηψαν ἐπ’ αὐτῶν; Ἢ μήπως μᾶς προβάλητε τὴν ἄλλην μεταρρύθμισιν, τὴν μεταρρύθμισιν τῶν πραγμάτων τῶν στρατιωτικῶν; Δύο μᾶς ὑπεσχέθητε μεταρρυθμίσεις ἐπὶ τοῦ στρατοῦ· τὴν μεταρρύθμισιν, ἣν εἴπετε, ὅτι προσδοκᾶτε ἀπὸ τὸν νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, καὶ τὴν μεταρρύθμισιν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐπεδείξατε, ὅτι ζητεῖτε νὰ ἐπιφέρητε διὰ τῶν ὀργανωτῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τοῦ ναυτικοῦ, τοὺς ὁποίους ἠθέλετε καλέσει πρὸ πολλοῦ ἐκ ξένων στρατῶν, ἂν εἴχετε τὴν ἀναγκαίαν πίστωσιν. Δὲν ἤλθετε ἐσπευσμένως, καὶ δὲν μᾶς ἐζητεῖτε νὰ ψηφίσωμεν μίαν ὥραν ἀρχήτερα τὴν πίστωσιν ταύτην, ἵνα μὴ βραδύνῃ ἡ ὑπόθεσις, ὅπως ἔλθωσιν ὡς τάχιστα οἱ ὀργανωταὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ; Καὶ δὲν ἐζητεῖτε μόνον πίστωσιν, ἐζητήσατε παρ’ ἡμῶν, καὶ συνηνέσαμεν νὰ δώσητε εἰς τοὺς ξένους ὀργανωτὰς καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἦναι ὁ εἷς τούτων ἀνώτερος ἐπιτελάρχης τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, καὶ ὁ ἕτερος τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης· ἐζητήσατε παρ’ ἡμῶν, καὶ ἡ Βουλὴ συνῄνεσε, νὰ ἀπονείμητε εἰς τοὺς ξένους ὀργανωτὰς καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἦναι καὶ γενικοὶ ἐπιθεωρηταὶ τοῦ στρατοῦ· μᾶς ἐζητήσατε νὰ στέρξωμεν, καὶ δυστυχῶς ἐστέρξαμεν, νὰ σᾶς ἐπιτρέψωμεν ν’ ἀνακηρύξητε αὐτοὺς καὶ πολίτας Ἕλληνας. Καὶ διετυμπανίσθη καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ὅτι ἔρχεται ὀργανωτὴς τοῦ στρατοῦ, ἀνώτατος καὶ διάσημος ἀξιωματικός, πότε ἐκ Γερμανίας καὶ ἄλλοτε ἐξ Αὐστρίας· ἠκούσθη μάλιστα, ὅτι καὶ ἡ Γαλλία συνηγωνίζετο, ἵνα ἀποστείλῃ τοιοῦτον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐμνημονεύθη καὶ τῆς Ἀγγλίας τὸ ὄνομα, ὅτι ἐπερίμενον καὶ ἐν Λονδίνῳ νὰ ἀπευθύνωμεν καὶ ἐκεῖ τοιαύτην αἴτησιν! Τοσαῦτα δὲ διετυμπανίζοντο, ὥστε μετὰ μεγάλης ἐλαφρότητος, ἀλλὰ καὶ ἀσεβείας μὴ ἐπιτετραμμένης, ἀνεμίγνυον τὰς εἰρημένας εἰδήσεις των μετὰ προσώπων, τὰ ὁποῖα κατέχουσιν ἀνωτάτην θέσιν ἐν τῷ Κράτει. Ἔκτοτε παρῆλθον δέκα καὶ ἐννέα μῆνες, οὐδεὶς δ’ ὀργανωτὴς κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἀπεβιβάσθη εἰς Πειραιᾶ, ἢ ἦλθεν εἰς Ἀθήνας. Ὅτε εἰσήγετο ὁ νόμος εἰς τὴν Βουλὴν, ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι εἶχε παρασκευασθῆ πᾶσα ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ὅτι εἶχον γενῆ συνεννοήσεις μετὰ τινος ξένης Κυβερνήσεως, ὅτι ἦτο βεβαία ἡ συναίνεσις αὐτῆς, ὅτι εἶχον κανονισθῆ τὰ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ξένου ὀργανωτοῦ, τὸν ὁποῖον ἔμελλε νὰ μᾶς δώσῃ ἡ ξένη Κυβέρνησις, ὅτι ἦτο γνωστὸν εἰς ποῖον ὅπλον αὐτὸς ἀνῆκεν, ὅτι εἶχον συμφωνηθῆ ποῖαι ἀποδοχαὶ καὶ ποῖα δικαιώματα ἤθελον ἀπονεμηθῆ εἰς αὐτὸν, ὅτι εἶχον συμφωνηθῆ πάντες οἱ ὅροι, οἱ ὁποῖοι ἐπροτάθησαν ἀπὸ τὸ Κράτος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν ὁ ξένος ὀργανωτὴς, καὶ ὅτι ἓν μόνον ἔλειπε, τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ κυρωθῶσιν οἱ συμπεφωνημένοι ὅροι, καὶ ἐκδοθῶσι τὰ ἐντάλματα διὰ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἔμελλον νὰ καταβληθῶσιν. Οὐδέποτε μοὶ ἐπετρέπετο νὰ ὑποπτεύσω, ὅτι οὐδεμία ὑπῆρξε συνεννόησις μετὰ οὐδεμιᾶς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Κυβερνήσεως, ὅτι οὐδεμία παρασκευὴ εἶχε γενῆ, ἐνῷ τοιαῦτα διεδίδοντο ἐν Ἀθήναις, καὶ ὅτι δέκα καὶ ἐννέα μῆνας ἡ Κυβέρνησις θὰ περιέμενε μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας, πότε νὰ φανῇ ἀπὸ κανὲν μέρος ἀξιωματικός τις ἐρχόμενος ἐνταῦθα, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς ὀργανωτής. Πῶς, πρὶν ἢ βεβαιωθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι στέργει Κράτος τι νὰ δώσῃ ἄδειαν εἰς ἀξιωματικὸν αὑτοῦ ἀνώτερον, ἵνα ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ὀργανώσῃ τὸν στρατὸν ἡμῶν, κατὰ τοιοῦτον κατάδηλον καὶ ἀπροκάλυπτον τρόπον ἐξεθέσατε τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους, τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βασιλείας; Πῶς παρεστήσατε τὴν Ἑλλάδα περιερχομένην τὰ Κράτη ἐν Εὐρώπῃ, κρούουσαν τὰς θύρας πάντων αὐτῶν, καὶ μὴ εὑρίσκουσαν οὐδαμοῦ θύραν ἀνοικτήν, ἵνα εἰσέλθῃ καὶ ζητήσῃ ἀξιωματικόν, διὰ νὰ ὀργανώσῃ τὸν στρατὸν τῆς Ἑλλάδος; Τὸ πρᾶγμα εἶναι σοβαρόν, διότι δὲν πρόκειται περὶ εὑρέσεως ἢ μὴ εὑρέσεως ἀξιωματικοῦ ὀργανωτοῦ, δὲν πρόκειται περὶ ζημίας, ἥτις ἐπῆλθεν εἰς τὸν στρατὸν, διότι δὲν εὑρέθη ὀργανωτὴς ξένος, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἄλλης μεγάλης ζημίας, ζημίας ἠθικῆς, ζημίας πολιτικῆς. Διότι, ἐὰν αἱ διαδόσεις, αἱ πομπώδεις, αἱ ὀγκώδεις, αἱ ὁποῖαι, ἐκπεμπόμεναι ἐξ Ἀθηνῶν, διετυμπανίζοντο πανταχοῦ, δὲν ἐπραγματοποιήθησαν, δὲν κατέληξαν εἰς ἀποτέλεσμά τι, πῶς τάχα θέλει τοῦτο ἑρμηνευθῆ καὶ ἐξηγηθῆ καὶ ἐν τῷ Κράτει καὶ ἐκτὸς τοῦ Κράτους, εἰς πάντας τοὺς ἁπανταχοῦ Ἑλληνικοὺς πληθυσμούς; Ἀνέγνων ἐν ἐφημερίσι, δημοσιευομέναις καὶ ἐν Βουκουρεστίῳ καὶ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ἐκεῖ ἔνθα πολλοὶ δὲν γνωρίζουσι παντάπασι τὰ Ἑλληνικὰ πράγματα, δὲν κρίνουν ὡς ἡμεῖς, ὅτι ἐξελάμβανον τὸ μέτρον τοῦτο τῆς μετακλήσεως ἀξιωματικῶν ξένων, πρὸς ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ ὡς τὸ μόνον μέτρον, ὅπερ ἔμελλε νὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα καὶ παρασκευάσῃ αὐτὴν στρατιωτικὸν Κράτος. Πάντες οὗτοι οἱ πληθυσμοὶ, οἱ ἐκτὸς τοῦ Κράτους, μανθάνοντες, ὅτι οὐδεὶς ἦλθε, καὶ οὐ μόνον μανθάνοντες, ὅτι δὲν ἦλθεν ὁ περιμενόμενος ὀργανωτὴς τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ ἑρμηνεύοντες τὸ ὅτι δὲν ἦλθε τοιοῦτος, οὐχὶ διότι δὲν ἐζητήσαμεν, ἀλλὰ διότι δὲν μᾶς ἐδόθη, δὲν θέλουσιν ἑρμηνεύσει τὸ συμβεβηκὸς ὡς ἔλλειψιν προσοχῆς πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ὡς ἔλλειψιν ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ αὐτῆς, ὡς ἔλλειψιν εὐμενῶν διαθέσεων πρὸς τὴν ἡμετέραν πατρίδα τῶν Κρατῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἠρνήθησαν εἰς ἡμᾶς νὰ δώσωσιν ἕνα ὀργανωτὴν τοῦ στρατοῦ; Δὲν θέλουσιν ὑπολάβει αὐτοὶ οἱ ὁμόφυλοι πληθυσμοὶ, ὅτι ἡμεῖς ἀπεμονώθημεν ἐντελῶς, ὅτι ἐμείναμεν ἔρημοι, ὅτι ἐστερήθημεν πλέον πάσης εὐνοίας, πάσης προστασίας; Ἐννοεῖτε, Κύριοι, ποίαν παρεσκευάσαμεν ἀποθάρρυνσιν εἰς τοὺς Ἑλληνικοὺς τούτους πληθυσμούς; Καὶ πρὸς τίνα σκοπὸν, ἐκ τίνος λόγου διεσκευάσθησαν καὶ διεδόθησαν τοιαῦται εἰδήσεις, ἐνῷ οἱ κυβερνῶντες δὲν ἦσαν βέβαιοι, ὅτι ἤθελον εὑρεθῆ διὰ τὸν στρατὸν ξένοι ἀξιωματικοὶ, ἵνα ἀναλάβωσι τὴν ὀργάνωσιν αὐτοῦ; Ἡ μωρὰ ἐπιθυμία νὰ ἐγείρωσιν εὐαρέστους ἐλπίδας ἐν ταῖς ὁμηγύρεσι τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, ἡ χυδαία δημοκοπία, ἵνα οἱ κυβερνῶντες ἐπιδειχθῶσιν, ὅτι αὐτοὶ κάτι κατώρθωσαν, ὅτι κάτι προενόησαν, καὶ ὅτι κάτι παρεσκεύασαν, τοιαύτη τάχα φιλαυτία παρέσυρεν αὐτοὺς εἰς δημιουργίαν τοιούτων εἰδήσεων, εἰς τὴν διάδοσιν τοιούτων φημῶν; Ἡ πρόσκλησις ὀργανωτῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης ἦτο ἐπινόημα καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἄλλων κυβερνητῶν, οἵτινες καὶ οὗτοι εἶχον τότε παρασταθῆ ὡς ἀναμορφωταὶ, καὶ πλὴν αὐτῶν καὶ πολλοὶ ἄλλοι ὀργανωταὶ προσκληθέντες κατέπλευσαν εἰς τὴν Ἑλλάδα παντοῖοι καὶ ποικίλοι. Κατὰ τὸ 1886 ἐπῆλθεν εἰς τὸ Κράτος ἀτυχία, ὄχι ἐκ βουλήσεως αὐτοῦ, οὐδ’ ἐκ παραλείψεως αὐτοῦ, οὐδὲ ἐκ πράξεως κακῶς μελετηθείσης, ἢ κακῶς διαπραχθείσης, ἀλλὰ διότι μεγάλα ἐν τῇ Εὐρώπῃ Κράτη ἐνέκριναν νὰ μεταβάλωσι πολιτικὰς γνώμας, καὶ ἑπομένως τὴν πολιτικὴν στάσιν αὐτῶν ἀπέναντι Κρατῶν τινων ἐκ τῶν ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς χερσονήσου τοῦ Αἵμου σχηματισθέντων· ἐνῷ δ’ ἐθεωρεῖτο, ὅτι ἡ δημιουργία τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας, ὡς αὐτονόμου ἐπαρχίας, ὑπὸ τὴν Ὀθωμανικὴν κυριαρχίαν, εἶχε δημιουργηθῆ, κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν μεγάλων τινῶν Δυνάμεων, ὡς πρόχωμα, ὡς ὀχύρωμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἀμυνθῆ ὁ Ἑλληνισμὸς κατὰ ἐπιδρομῶν ἑτεροφύλων, τὰ εἰσηγησάμενα τὴν γνώμην ταύτην εἰς τὸ ἐν Βερολίνῳ Συνέδριον Κράτη μετέβαλον γνώμην, καὶ ὑπέλαβον, ὅτι ἦτο ἄσκοπος καὶ ἀνωφελὴς ἡ γενομένη τροποποίησις τῆς συνθήκης τοῦ Ἁγίου Στεφάνου, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἀφῃρέθη ἀπὸ τὴν Βουλγαρικὴν Ἡγεμονίαν ἡ Ἀνατολικὴ Ρωμυλία, καὶ ὅτι οὐδεμία ὑπῆρχε ζημία, ἂν ταῦτα ἤθελον ἀνεχθῆ τὴν Βουλγαρίαν νὰ καταλάβῃ αὐτοβούλως καὶ ἐναντίον τῶν διατάξεων τῆς Συνθήκης τοῦ Βερολίνου τὴν Ἀνατολικὴν Ρωμυλίαν. Οὕτως ἡρπάγη πράγματι ἡ Ἀνατολικὴ Ρωμυλία, ἡμεῖς δὲ εἴδομεν κατεδαφιζόμενον τὸ πρόχωμα, τὸ ὁποῖον ἡ Εὐρώπη εἶχεν ἀνεγείρει ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ἐθνικότητος, καὶ εἴδομεν αὐτὸ κατεδαφιζόμενον οὐχὶ συνεπείᾳ νέας ἀποφάσεως τῆς Εὐρώπης, οὐχὶ διὰ ῥήτρας νέας τινὸς διεθνοῦς πράξεως, ἀλλὰ διὰ παραβάσεως τῆς συνθήκης, τὴν ὁποίαν αἱ Μ. Δυνάμεις εἶχον ὑπογράψει. Δὲν εἴχομεν καθῆκον, πρὸ τοιούτου συμβεβηκότος, πρὸ τοιαύτης παραβάσεως τῶν συνθηκῶν, νὰ διαμαρτυρηθῶμεν, οὐ μόνον διότι ἐστερήθημεν τοῦ μόνου ὀχυρώματος, τοῦ μόνου μέσου τῆς ἀμύνης, τὸ ὁποῖον ἡ Εὐρώπη μᾶς παρεχώρησε μετὰ τὸν Ρωσσοτουρκικὸν πόλεμον, ἀλλὰ καὶ διότι παρεστάθημεν ἐνώπιον τοῦ Συνεδρίου τοῦ Βερολίνου ὡς Κράτος, καὶ ἠκούσθη παρ’ αὐτοῦ ἡ φωνὴ ἡμῶν, καὶ πρὸς προστασίαν τῶν ἡμετέρων συμφερόντων εἶχεν ἀναγραφῆ ἐν τῇ συνθήκῃ ἡ διάταξις ἐκείνη; Ὁ νόμος ἦτο ὑπὲρ ἡμῶν, τὰ δὲ γενόμενα ἐτολμήθησαν κατὰ παράβασιν συνθήκης διεθνοῦς τῶν ἓξ Μεγάλων Δυνάμεων. Ἡ Ἑλλὰς λοιπὸν ἐπεστρατεύθη, καὶ ἔπρεπε νὰ ἐπιστρατευθῇ, ἡ δὲ ἐπιστράτευσις αὕτη βεβαίως ἤθελεν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐνθαρρύνῃ τὸ Κράτος ἐκεῖνο, ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τοῦ ὁποίου εἶχεν ὑπαχθῆ ἡ Ἀνατολικὴ Ρωμυλία, τὴν ὁποίαν ἀφῄρεσεν ἀπ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὸ Κράτος τοῦτο οὐ μόνον δὲν ἐνεθαρρύνθη ἵνα ἀξιώσῃ ὅ,τι ἀνῆκεν εἰς αὐτό, ἀλλὰ καὶ ὑπεχώρησεν. Οὕτως ἡ Εὐρώπη σύμπασα ἠνέχθη τὴν παραβίασιν τῆς συνθήκης, ἡ κυρίαρχος τῆς ἁρπαγείσης Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας ἐσιώπησεν, ἐμείναμεν δ’ ἡμεῖς μόνοι, διαμαρτυρόμενοι ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ προσέτι ὑπὲρ τοῦ διεθνοῦς νομίμου. Ἑπομένως οἱ ἐπίστρατοι ἀπελύθησαν τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, ἀφοῦ ἡμεῖς διαμαρτυρόμενοι ἀπεχωρήσαμεν τῆς ἀρχῆς· ὡς εἵπετο δέ, ὑπέστη τὸ Κράτος δαπάνας τινάς, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ πλεῖσται δὲν ἀπέβησαν μάταιαι, διότι ἠγοράσθησαν δι’ αὐτῶν ὑλικὰ πολέμου, τὰ ὁποῖα ἐχρησίμευσαν εἰς τὸν πόλεμον τοῦ 1897. Ὑπέστημεν ἀποτυχίαν, ἀλλ’ ἀποτυχίαν πολιτικήν, εἰς ἣν πάντες ὠφείλομεν νὰ ὑποκύψωμεν ἐκ καθήκοντος πρὸς τὸ ἔθνος, ἀμυνόμενοι ὑπὲρ τοῦ ἀληθοῦς συμφέροντος αὐτοῦ. Ἐὰν δὲν μετηρχόμεθα, ἣν μετήλθομεν πολιτικὴν, ἠθέλομεν βεβαίως περιφρονηθῆ οὐ μόνον ὑπὸ τῶν ὁμοφύλων, ὡς ἐγωϊσταί, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῆς Εὐρώπης, ὡς ἀνάξιοι ἐπιμεληταὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ἀλλ’ ἡ ἀποτυχία αὕτη τῆς ἐπιστρατεύσεως παρήγαγε δυσφορίαν ἐν τῷ τόπῳ, ὅστις δὲν ἔτυχεν ἔτι ἀνατροφῆς οἵας ἔτυχεν ὁ Ἀγγλικὸς λαός, ὅστις μετ’ ἀξιοθαυμάστου ἀρετῆς γνωρίζει νὰ ἀντέχῃ καὶ εἰς αὑτὰς τῶν πολεμικῶν πράξεων τὰς περιπετείας, μὴ συγκινούμενος οὐδὲ ἀπὸ τὴν χύσιν αἱμάτων, οὐδὲ ἀπὸ τὴν ἀνάγκην δαπανῶν μεγάλων. Ὅθεν, παραιτηθέντων ἡμῶν, ἐσχηματίσθη Κυβέρνησις· ἀλλ’ ἕως ἂν κληθῇ ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, εἰργάσθη, ἵνα παρασκευάσῃ τὴν κλῆσιν αὐτῆς ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, μετὰ τοσούτου ὅμως πόθου, ὥστε εἶχε λησμονήσει, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐθνικῆς ὑποθέσεως. Διὰ τοῦτο, ἀνελθοῦσα ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, προσεπάθησε νὰ ἐγείρῃ ἐν τῷ κοινῷ ἐλπίδας, ἵνα κατασιγάσῃ τὰ ἐγερθέντα ἐν τῇ χώρᾳ αἰσθήματα. Λοιπὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἀνῆλθεν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν μετὰ προγράμματος, ὄχι μεταρρυθμίσεων, ἀλλ’ ἀναμορφώσεως. Καὶ κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην εἴχομεν ἑκατοστύας νόμων ἀναμορφωτικῶν καὶ ὀργανωτὰς ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ποικίλους, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὀργανωτὰς τοῦ ναυτικοῦ καὶ ὀργανωτὰς τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς. Τὴν ἀντιγραφὴν ταύτην, κακογραφοῦντες ὅμως, διέπραξαν καὶ οἱ ἐνεστῶτες Ὑπουργοί. Ὀργανωτὰς τοῦ στρατοῦ καὶ ἐκεῖνοι ἐπηγγέλθησαν, διατυμπανίσαντες τὰς ἐπαγγελίας των, ὀργανωτὰς τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ ὀργανωτὰς τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη κατώρθωσε νὰ εὕρῃ τοὺς ὀργανωτὰς, διότι ἡ Γαλλία ἔστερξεν, ἵνα ἐπιτραπῇ εἰς τὸν στρατηγὸν Βοσσὲρ καὶ εἰς τὸν ναύαρχον Λεζὲν, οἵτινες ἦλθον καὶ ἠσχολήθησαν εἰς τὰ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης· ἀλλαχόθεν δ’ ἐπορίσθημεν καὶ ὀργανωτὴν τῶν Ταχυδρομείων. Δὲν ἐξετάζω, ἂν ὠργανώθη ὁ στρατὸς ἡμῶν, ἂν ὠργανώθη τὸ ναυτικόν, ἢ ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία· δὲν ἐξετάζω οὐδὲ πόσα ἐδαπάνησε τὸ Κράτος διὰ τοὺς ὀργανωτὰς τούτους, πόσον δ’ ἕνεκα τῶν μέτρων τούτων ἐπεβαρύνθη ὁ Προϋπολογισμός. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, ἂν ἐπεβάρυναν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, δὲν ἐζημίωσαν ὅμως τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους, διότι ἦλθον ἐνταῦθα οἱ ξένοι, καὶ εἰργάσθησαν, ὅσον ἠδύναντο, οὐδ’ ἠλάττωσαν τὰς ἐλπίδας τῶν ὁμοφύλων. Τίς δὲν ἀναγνωρίζει, ὅτι εἶναι δυσεκτέλεστον τὸ σύστημα τὸ στρατολογικὸν, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει νενομοθετημένον; Διότι ὁ στρατὸς ὑπὸ τοιοῦτον σύστημα δὲν εἶναι στρατὸς μόνιμος, εἶναι στρατὸς ἐφεδρείας, τὸν ἐφεδρικὸν δὲ τοῦτον στρατὸν ὀφείλετε νὰ ἀσκῆτε καὶ νὰ παρασκευάζητε ἐν καιρῷ εἰρήνης, ἵνα ἔχητε στρατὸν πλήρη ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης. Ἀλλὰ τοῦτο ἀπαιτεῖ χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν· τὴν ἔλλειψιν δὲ ταύτην, καὶ ἂν ἤρχετο ὀργανωτὴς τῆς ξηρᾶς καὶ ὀργανωτὴς τῆς θαλάσσης, οὐδαμῶς ἤθελον δυνηθῆ νὰ ἄρωσι. Διὰ τοῦτο πρὸ τῶν ὀργανωτῶν ἔπρεπε νὰ μεριμνήσωμεν περὶ χρημάτων, ἂν δ’ ἠδυνάμεθα δι’ οἰκονομιῶν νὰ πορισθῶμεν τὰ χρήματα, ὧν εἴχομεν ἀνάγκην, τὸ νενομοθετημένον σύστημα δυνατὸν ἦτο νὰ λειτουργήσῃ καλῶς καὶ ἀκριβῶς καὶ ἄνευ τῶν ξένων ὀργανωτῶν. Διὰ τοῦτο ἠρώτησα πρὸ μικροῦ, τί ἐγένοντο τὰ 44 ἑκατομμύρια; Ὑλικὰ δὲν ἠγοράσθησαν, παρασκευή τις δὲν ἐγένετο, οὐδὲ στρατῶνας κἂν εἴδομεν οἰκοδομουμένους κατὰ τὰς διαφόρους στρατιωτικὰς περιφερείας, ἐν αἷς νὰ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ στρατωνισθῶσιν οἱ πρὸς ἀσκήσεις συγκληθησόμενοι ἔφεδροι. Δὲν ἔχομεν δὲ χρήματα, διὰ νὰ οἰκοδομήσωμεν στρατῶνας, τοὐλάχιστον ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν, διὰ νὰ οἰκοδομήσωμεν ἀποθήκας ἱματισμοῦ ἢ ὁπλισμοῦ, διότι τὰ χρήματα ἐδαπανήσαμεν καὶ προωρίσαμεν εἰς δαπάνας μισθοδοσιῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους προσέθηκαν διὰ τῶν νόμων των οἱ Ὑπουργοὶ, διότι ἐδαπανήσαμεν καὶ προωρίσαμεν εἰς δαπάνας, ἵνα ἀνεγείρωμεν τὴν πολυτελῆ οἰκοδομὴν τῆς Διοικήσεως, τὴν ὁποίαν ἀνεγείρομεν. Ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, εἶναι αὔξησις, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη εἰς τὸ Κράτος, εἶναι μία τῶν συνεπειῶν καὶ τῶν ἀτυχιῶν τοῦ πολέμου. Ἀλλὰ πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς τὸν πόλεμον, τὸν ὁποῖον ἀνυπόμονος περιέμενεν ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις, ἡμεῖς, ὡς Κυβέρνησις, εἴχομεν διαπραγματεύσεις ἐν ἐνεργείᾳ, καὶ ἐπισήμους, ἤτοι φανερὰς, ἀφοῦ δ’ αὗται ἐναυάγησαν, ἕνεκα τῆς ἐπιμόνου ἀπαιτήσεως τῶν δανειστῶν, ἵνα ἐγκαταστήσωσι τὸν ἔλεγχον, εἴχομεν διαπραγματεύσεις καὶ μὴ ἐπισήμους, τὰς ὁποίας διεξήγομεν διὰ μέσου μεγάλου τραπεζικοῦ καταστήματος, λειτουργοῦντος ἐν τῇ χώρᾳ, καὶ ἄλλου τραπεζικοῦ καταστήματος ἀλλοδαποῦ, λειτουργοῦντος ἐν Λονδίνῳ. Ἐὰν δὲν ἐπήρχετο ἡ ἐπικήρυξις τοῦ πολέμου, ἠθέλομεν πάντως καταλήξει εἰς συμβιβασμόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἤθελεν ἐπιβάλει ἔλεγχον, οἷος ἐπεβλήθη, ἀλλ’ ἤθελεν ἀναθέσει τὴν παραλαβὴν τοῦ χρήματος καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τὸ δὲ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἤθελε προστεθῆ εἰς τὸ μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου πληρωνόμενον ποσοστὸν τῶν 30%, θὰ ἦτο πολλῷ ὀλιγώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐπεβλήθη ἡμῖν τώρα διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ. Δυστυχῶς, ἀφοῦ ὁ πόλεμος ἐπεκηρύχθη πρὸ τῆς συνομολογήσεως τοῦ συμβιβασμοῦ, καὶ ἀφοῦ κατέληξεν ὡς κατέληξεν, ἦτο πλέον ἀδύνατον ν’ ἀποφύγωμεν τὴν αὔξησιν. Δυστυχὲς ἀποτέλεσμα μακρᾶς συνεχείας ἀτασθαλιῶν· διότι ὀλεθρίαν ἐνήσκησαν ἐπιρροὴν καὶ πρὸ τοῦ πολέμου ἐπὶ τῶν σχέσεων ἡμῶν πρὸς τὰς Μ. Δυνάμεις, καὶ, τοῦ πολέμου ἐπικηρυχθέντος, κατὰ τὴν διεξαγωγὴν καὶ τὴν ἔκβασιν αὐτοῦ, καὶ, μετὰ τὴν τοιαύτην ἔκβασιν αὐτοῦ, ἐπὶ τῶν πρὸς τοὺς δανειστὰς σχέσεων ἡμῶν, ὀλεθρίαν, λέγω, ἐνήσκησαν ἐπιρροὴν καὶ αἱ δυσμενεῖς πρὸς ἡμᾶς διαθέσεις τῶν Κυβερνήσεων τῶν Κρατῶν, ἐν οἷς εἶχον τοποθετηθῆ τὰ χρεώγραφα τὰ Ἑλληνικά. Αἱ δὲ κατὰ τὸν πόλεμον ἀποτυχίαι, αἵτινες ἴσως καὶ αὗται δὲν ἤθελον ἐπέλθει, ἂν ἄλλως εἶχον τὰ πράγματα, ἀνεμίχθησαν μετὰ τοῦ τρόπου τοῦ συμβιβασμοῦ καὶ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ Ἐλέγχου. Τοιαύτη ἡ ἱστορία τῶν συμβεβηκότων, τὰ ὁποῖα κατέστησαν ἀναπόφευκτον τὴν μίαν τῶν δύο ἐπιβληθεισῶν εἰς τὸ Κράτος ἀναγκαστικῶς αὐξήσεων τῶν ἐξόδων αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἄλλη αὔξησις, ἥτις καὶ αὕτη κατέστη ἀναπόφευκτος καὶ ἐπεβλήθη ἡμῖν, καὶ αὕτη ἔχει ἰδίαν ἱστορίαν. Μετὰ τὰ συμβάντα κατὰ τὸν πόλεμον ἐπεκηρύχθη ὑπὸ τῶν κυβερνώντων τότε, καὶ ἐπεκροτήθη ὑπὸ τοῦ πλήθους, ὅπερ συνήθως κρίνει μετ’ ἐπιπολαιότητος, ἐπεκροτήθη, λέγω, ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ στρατοῦ. Ἦτο πρόνοια πρὸς βελτίωσιν τοῦ μέλλοντος; ἦτο τιμωρία τῶν μὴ ἐκπληρωσάντων τὸ ἑαυτῶν καθῆκον; ἦτο αἴσθημα ἐκδικήσεως κατὰ τῶν ὑπαιτίων τῆς διακυβευθείσης τιμῆς τοῦ στρατοῦ; Πᾶσαι αἱ γνῶμαι αὗται συνέπιπτον εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἐγένετο ἡ ἐκκαθάρισις, ὡς ἐγένετο, ἀπεστάλησαν ὅμως εἰς ἀποστρατείαν — τινὲς μάλιστα καὶ μετὰ προβιβασμοῦ — πολλοί, οὕτω δ’ ἐπῆλθεν αὔξησις τῶν στρατιωτικῶν συντάξεων κατὰ τὸ 1898 κατὰ δρ. 426,298.93, κατὰ τὸ 1899 ἐπῆλθε νέα προσθήκη δραχ. 400,707.03, καὶ κατὰ τὸ 1900 ἑτέρα νέα προσθήκη δρ. 139,340, δηλ. κατὰ τὰ τρία ἔτη, 1898, 1899 καὶ 1900, αὔξησις τῶν διὰ συντάξεις πιστώσεων κατὰ δραχ. 966,345.96. Μέρος τοῦ ποσοῦ τούτου ἀνάγεται καὶ εἰς αὔξησιν τῶν συντάξεων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, διότι καὶ τὸ προσωπικὸν αὐτῶν ἐκαθαρίσθη κατὰ τὴν τριετίαν ταύτην οὐχὶ ἅπαξ, ἀλλὰ δὶς καὶ τρὶς, ἀνενεώθη δὲ πάντως κατὰ τὰ 90%· ἀλλ’ ἡ μεγάλη αὔξησις τῶν διὰ συντάξεις δαπανωμένων ἐπῆλθεν ἕνεκεν τῆς εἰς ἀποστρατείαν μεταθέσεως πληθύος ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ἐκαθαρίσθη, ὡς ἔλεγον, ὁ στρατός; Ποίας κατωρθώσαμεν βελτιώσεις ἐν αὐτῷ, διὰ τὰς ὁποίας κατὰ ἑκατομμύριον σχεδὸν ηὐξήσαμεν τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους; Τὰ μέτρα πρὸς καθαρισμὸν τοῦ στρατοῦ δὲν εἰσήχθησαν τὸ πρῶτον νῦν καὶ παρ’ ἡμῖν· δὲν γνωρίζω ὅμως, ποῖα παρήγαγον ἀποτελέσματα. Μετὰ πάροδον χρόνου ἑκάστη γενεὰ, σπεύδουσα πρὸς τὰ πρόσω, ζητεῖ νὰ ἐκδιώξῃ τὴν πρὸ αὐτῆς, ὅπως διαδεχθῇ αὐτήν. Τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ἴσως κατὰ περισσοτέραν ἀναλογίαν, διότι οἱ ἐν αὐτῷ ἀριθμοὶ εἶναι περιωρισμένοι· ἀλλὰ τοῦτο ἐσκόπουν αἱ πρὸς καθαρισμὸν τοῦ στρατοῦ διαπραχθεῖσαι κατὰ τὸ 1898 καὶ 1899 ἐπαγγελίαι: Ἂν τοῦτο ἐσκόπει ὁ διαφημισθεὶς οὗτος καθαρισμὸς τοῦ στρατοῦ, τοὐλάχιστον ἔπρεπε τὸ μέτρον νὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ φειδοῦς, ἀφοῦ μάλιστα δὲν συνεδυάσθη καὶ μετὰ τῆς βραβεύσεως τῶν διακριθέντων, ἂν τοιοῦτοι ὑπῆρξαν, πάντως ὅμως μετὰ τῆς τιμωρίας τῶν τιμωρητέων, διότι ἐνδέχεται νὰ ὑπῆρξαν καὶ μέλη τοῦ στρατοῦ ἀνδραγαθήσαντα, ὑπῆρξαν ὅμως πολλὰ μέλη τοῦ στρατοῦ, τὰ ὁποῖα δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των. Ἡμεῖς, οἱ ἀποτελοῦντες τὸ πολιτικὸν κόμμα, τοῦ ὁποίου διευθύνω τὰς ἐργασίας, ἀκολουθοῦμεν πολιτικὴν ἀντίθετον ἐντελῶς ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθη τὸ Ὑπουργεῖον. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ὑπὲρ τῶν μεταρρυθμίσεων, εἰμὴ ὑπὲρ ἐκείνων, αἵτινες σκοποῦσι νὰ βελτιώσωσι τὴν διοίκησιν, νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν ἐν τῇ χώρᾳ, καὶ νὰ ἐνισχύσωσι τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν. Πρωτίστως μάλιστα ζητοῦμεν μέτρα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐνισχύσει τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν. Τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸ σύστημα τὸ μεταρρυθμιστικὸν τοῦ Ὑπουργείου, διότι τὸ Ὑπουργεῖον, πρὸς ἐφαρμογὴν δῆθεν μεταρρυθμίσεων, οὐδὲν ἄλλο πράττει ἢ νὰ δημιουργῇ θέσεις καὶ νὰ αὐξάνῃ τὰ ἔξοδα. Καθ’ ἃ ἐξέθηκα ὑμῖν, ἐὰν εἰσπραχθῶσι τὰ ἔσοδα, τὰ προϋπολογισθέντα κατὰ τὸ 1899, 1900 καὶ 1901, ἡ χώρα θέλει πληρώσει τεσσαράκοντα καὶ τρία καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια περισσότερα ἢ ὅσα ἤθελεν ἡ χώρα πληρώσει, ἐὰν δὲν μετεβάλλοντο οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἐκανόνιζον τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1896. Λοιπὸν ἀφῃρέσατε καὶ θέλετε ἀφαιρέσει 43 καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια ἀπὸ τοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι μετέρχονται ἐπάγγελμα ἢ ἐπιτήδευμα, ἢ ἔχουσιν οἰκίας, καλλιεργοῦσι τὴν γῆν, ἢ τρέφουσι ποίμνια, καλλιεργοῦσι τὴν ἄμπελον ἢ τὴν ἐλαίαν καὶ τὴν συκῆν, καὶ ἀπὸ πάντας, ὅσοι ὑπόκεινται εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους. Ἐπειδὴ ἡ οἰκονομικὴ δύναμις τοῦ τόπου δὲν ἦτο ἐν ἀκμῇ οὐδὲ πρὸ τοῦ πολέμου, διότι εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς φορολογικὰς αὐξήσεις ἐπανειλημμένας, οὐ μόνον κατὰ τὸ 1882 καὶ 1883, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ 1887 καὶ κατὰ τὸ 1892 καὶ 1893, ἡ φορολογικὴ δύναμις τῆς χώρας εἶχε περιέλθει εἰς κάματον, οὐδ’ ἠδύνατο νὰ ἀνθέξῃ εἰς νέαν φορολογικὴν ἔντασιν, εἰς νέαν φορολογικὴν αὔξησιν. Προσεπαθήσαμεν ἡμεῖς κατὰ τὰ ἔτη 1895 καὶ 1896 νὰ ἐλαττώσωμεν, ὅσον ἦτο δυνατὸν, τὰ βάρη, νὰ καταστήσωμεν εὐωνότερον τὸν βίον τῶν ἐργατικῶν τάξεων καὶ τῶν ἀγροτῶν, οἵτινες δὲν ἐτύγχανον ἐν εὐπορίᾳ, ὅπως δώσωμεν αὐτοῖς καιρὸν νὰ αὐξήσωσι τὰς ἐργασίας των, νὰ ἐντείνωσι τὰς παραγωγικὰς ἐπιχειρήσεις των, νὰ δυνηθῶσι νὰ παρασκευάσωσιν ἀποθέματα, ἵνα δυνηθῶσί ποτε νὰ εἰσενέγκωσιν εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον περισσότερα. Ἀλλ’ ὑμεῖς ἠσχολήθητε νὰ αὐξήσητε τὴν φορολογίαν, οὕτω δὲ, ὅσοι μὲν δὲν ἔχουσιν ἀποθέματα θέλουσιν εὑρεθῆ εἰς ἀμηχανίαν, ὅσοι δ’ ἔχουσιν ἀποθέματα θέλουσιν ἐξαντλήσει αὐτὰ, δὲν θέλουσι δὲ δύνασθαι νὰ ἐντείνωσι τὰς παραγωγικὰς ἐργασίας αὐτῶν. Ἀλλὰ τὸ σύστημα τοῦτο θέλει ἐντείνει τὴν ἀπορίαν ἐν τῇ χώρᾳ, διότι τοὺς μὲν τῶν παραγωγῶν θέλει καταστήσει ἀνικάνους νὰ ἐντείνωσι τὰς ἐργασίας των, τοὺς δὲ θέλει ἀναγκάσει νὰ περιορίσωσι καὶ τὰς ἐργασίας, εἰς τὰς ὁποίας ἕως τώρα ἀσχολοῦνται. Ἀλλὰ οὕτως οὐ μόνον δὲν ἀναπτύσσεται εὐπορία, ἀλλὰ καὶ ἀληθὴς ἀπορία παρασκευάζεται ἐν τῷ τόπῳ. Δὲν ἀφαιρεῖτε οὕτω τὰς εὐκολίας, ἵνα ἐπὶ τὸ μέλλον δυνηθῶμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν διοίκησιν, ἢ νὰ συμπληρώσωμεν τὰ κενὰ, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι; Καὶ ὑπάρχουσι κενὰ καὶ ἐν ἄλλοις καὶ ἐν τῇ συγκοινωνίᾳ. Παραλείπων τὰ τῆς θαλασσίας συγκοινωνίας, ἥτις ἐγκατελείφθη εἰς τὴν διάκρισιν τῶν συναγωνιζομένων ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν, ὀφείλω νὰ καταστήσω ὑμᾶς γνώστας τῶν γιγνομένων ἐργασιῶν ἐπὶ τῆς διὰ ξηρᾶς συγκοινωνίας, καὶ δὴ ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας, ἵνα ἴδητε, ὅτι μεγάλα ὑπάρχουσι κενὰ, κατανοήσητε δὲ προσέτι, ὅτι οὐδὲν ἐκτελοῦμεν, καὶ ὅτι ἐγκατελείψαμεν τὴν ὁδοποιΐαν ἐντελῶς. Ἐκ τῶν 104,629,743.56, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1899, κατὰ τὸν δημοσιευθέντα προσωρινὸν ἀπολογισμὸν αὐτῆς, καὶ τὰ ὁποῖα ὑπερέβησαν τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 κατὰ δραχ. 18,816,321.47, διὰ κατασκευὴν ὁδῶν ἀνεγράφησαν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, δι’ ἐξακολούθησιν μὲν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἔργων δραχ. 400,000, διὰ κατασκευὴν καὶ συμπλήρωσιν ὁδῶν καὶ γεφυρῶν δραχ. 100,000, ἤτοι τὸ ὅλον δραχμαὶ 500,000, καίτοι δὲν εἶναι γνωστὸν, ἂν ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1899 ὅλαι αἱ 500,000 δραχμαί. Κατὰ τὸ 1896 ὅμως, κατὰ τὸν ὁριστικὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔτους ἐκείνου, ἐδαπανήθησαν διὰ κατασκευὴν ὁδῶν δραχ. 1,429,511.70, δι’ ἐπισκευὴν δὲ καὶ ἀνακαίνισιν ὁδῶν δραχμαὶ 1,688,374.68. Κατὰ δὲ τὸ 1900 ἐκ τῶν 114 καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων, εἰς τὰ ὁποῖα, κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τὰς χορηγηθείσας ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις, ἀνῆλθον τὰ ἔξοδα, προϋπελογίσθησαν διὰ κατασκευὴν ὁδῶν δραχ. 250,000 καὶ δι’ ἐξακολούθησιν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἔργων δραχ. 400,000, τὸ ὅλον 650,000, ἀντὶ τῶν 1,429,511.70, τῶν δαπανηθέντων κατὰ τὸ 1896. Καὶ κατὰ τὸ 1901 ἐκ τῶν 111,678,882.07, τὰ ὁποῖα ἀνεγράφησαν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ 1901, καὶ τὰ ὁποῖα, ἄγνωστον εἶναι, εἰς πόσα θέλουσιν ἀναβιβασθῆ, προβαίνοντος τοῦ ἔτους, διὰ τῶν ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, αἵτινες θέλουσι χορηγηθῆ, ἀνεγράφησαν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ διὰ κατασκευὴν ὁδῶν δραχ. 300,000 καὶ 500,000 δι’ ἐξακολούθησιν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἔργων, ἤτοι τὸ ὅλον δραχ. 800,000, ἀντὶ τοῦ κατὰ τὸ 1896 δαπανηθέντος διὰ κατασκευὴν ὁδῶν διπλασίου ποσοῦ. Ἀνευρίσκω δὲ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1901 καὶ ἀναγραφὴν ποσοῦ δρ. 1,700,000 διὰ συντήρησιν ὁδῶν καὶ δενδροστοιχιῶν, καὶ δι’ ἔξοδα διὰ τὰς μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1900 ἐγκριθείσας συντηρήσεις· ἀλλὰ τοῦτο, ἂν αἱ μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1900 ἐγκριθεῖσαι συντηρήσεις περιλαμβάνωσιν ἐργασίας πρὸ τοῦ 1901 ἐκτελεσθείσας, ἀντιβαίνει εἰς τὸν Λογιστικὸν Νόμον, διότι αἱ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1901 ἀναγραφόμεναι πιστώσεις δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διατεθῶσιν εἰς δαπάνας ἀνηκούσας εἰς χρῆσιν, ἡ ὁποία ἔκλεισεν ἤδη, ἔπρεπε δὲ ἢ νὰ ζητηθῇ πίστωσις ἀναπληρωματικὴ τῆς χρήσεως ἐκείνης, ἢ νὰ ἀναγραφῇ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν εἰς τὰ ἔξοδα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων. Ὡσαύτως ἡ ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1901 πίστωσις δραχ. 150,000 «εἰς ἀποπληρωμὴν ἀναληφθεισῶν δι’ ἀνακαινίσεις ὑποχρεώσεων πρὸ τοῦ 1899» πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῇ, ἀφοῦ ἡ χρῆσις τοῦ 1899 ἔκλεισε τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1900; Ἀλλὰ ποῖαι εἶναι αἱ ἀναληφθεῖσαι ὑποχρεώσεις δι’ ἀνακαινίσεις ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα;

§177Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ τοῦ 1899.

§178Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδὴ τοῦ 1897, ἢ 1898,

§179Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σήμερον δὲν ἀναγράφονται πλέον ἀνακαινίσεις. Ἀνακαίνισις οὐδεμίαν ἔχει ἔννοιαν, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἢ ὑπεκφυγὴ τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ὁρίζει, ὅτι οὐδὲν νέον ἔργον γίνεται ἄνευ νόμου.

§180Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀνακαίνισις ὁδοῦ εἶναι ἐργασία γενομένη ἐπὶ ὁδοῦ κατασκευασθείσης ἤδη.

§181Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀπόδειξις τῆς κατασκευῆς τῆς ἄλλοτε γενομένης. Οὐδένα θέλω νὰ ἐπικρίνω· ἔχομεν ὅμως παραδείγματα ἀνακαινίσεως ὁδῶν οὐδέποτε κατασκευασθεισῶν· ἔχομεν παραδείγματα, ὅτι ἐδαπανήθησαν μέχρις 100,000 δραχμῶν δι’ ἀνακαινίσεις μηδέποτε κατασκευασθεισῶν ὁδῶν. Ἐνόμισα, ὅτι τὸ κακὸν τοῦτο ἔπρεπε νὰ παύσῃ, καὶ διὰ τοῦτο διήρεσα τὸ διὰ τὴν ὁδοποιΐαν κεφάλαιον εἰς συντήρησιν καὶ κατασκευήν.

§182Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ προσδιορίσητε τοῦτο, δύναμαι νὰ σᾶς δώσω πληροφορίας περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, ὅτε ἤμην ἐν τῇ ἀρχῇ. Γνωστὸν εἶναι, τί λέγεται κατασκευὴ ὁδῶν, ἀλλὰ καὶ ἀνακαίνισιν κρίνω τὰς ἐργασίας τὰς γενομένας ἐπὶ ὁδοῦ κατασκευασθείσης ἤδη, ἥτις ἐφθάρη τοσοῦτον, ὥστε ἔπρεπε νὰ ἀνακαινισθῇ.

§183Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὑμεῖς δὲν διηυθύνατε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ὡς Πρωθυπουργὸς εἴχετε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν θέλω, ἐπαναλαμβάνω, ν’ ἀναφέρω παραδείγματα· εἶπον μόνον, ὅτι παραδείγματα ὑπάρχουν δαπάνης ἀνακαινίσεως ὁδοῦ οὐδέποτε ὑπαρξάσης, ἀνερχομένης εἰς τὸ ποσὸν τῶν 100,000 δραχ.

§184Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ὁδὸς συνδέουσα χωρίον μὲ χωρίον, ἢ πόλιν μὲ πόλιν, ἢ διάφορα μέρη τῆς αὐτῆς πόλεως;

§185Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πόλιν μὲ πόλιν.

§186Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Γνωρίζω ὁδὸν μεγάλην, ἥτις ἀποτελεῖ ἀρτηρίαν. Ἡ Τρίπολις, ἡ πρωτεύουσα τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, εἶναι τὸ μεσογειότερον μέρος τῆς Πελοποννήσου, διὰ τοῦτο δὲ καὶ θεωρεῖται ἡ κεντρικωτέρα πόλις αὐτῆς· ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἔπρεπε νὰ συνδεθῇ δι’ ὁδῶν μετὰ τῶν διαφόρων κόλπων τῆς Πελοποννήσου, τοῦ Ἀργολικοῦ, τοῦ Μεσσηνιακοῦ, τοῦ Λακωνικοῦ, τοῦ Ἀχαϊκοῦ· ἑπομένως διὰ τεσσάρων ἢ πέντε ὁδῶν εἰς Μύλους καὶ Ἄργος, εἰς Σπάρτην καὶ Γύθειον, εἰς Μεγαλόπολιν καὶ Καλάμας, εἰς Πύργον καὶ Κατάκωλον, εἰς Πάτρας. Κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη 1847, 1848 καὶ ἑπόμενα, Ὑπουργοῦ ὄντος τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ μακαρίτου Παλαμίδου, ἤρξατο ἡ κατασκευὴ μιᾶς μόνης ὁδοῦ, τῆς ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Μύλους, Ἄργος καὶ Ναύπλιον, ἀλλὰ τότε φόροι ὁδικοὶ δὲν εἶχον ἔτι ἐπιβληθῆ, τὰ ἔσοδα δὲ τοῦ Κράτους συνίσταντο μόνον εἰς 15 ἢ 20 ἑκατομμύρια, ἐλάχιστον δὲ ποσὸν ἠδύνατό τις νὰ διαθέσῃ εἰς ὁδοποιΐαν, οὕτω δὲ καὶ ἐλάχιστα κατ’ ἔτος ἐδαπανῶντο εἰς κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἧς ἡ κατασκευὴ διήρκεσεν ἐπὶ 15 ἔτη. Ἄλλη ὁδὸς ἦτο ἡ ἀπὸ Τριπόλεως μέχρι Σπάρτης, ἧς ἡ κατασκευὴ ἔβη ὡσαύτως βραδυτάτη, διαρκέσασα 12 ἔτη, καίτοι κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον εἶχε συσταθῆ τὸ Ταμεῖον τῆς Ὁδοποιΐας καὶ εἶχε συνομολογηθῆ καὶ τὸ δάνειον τῶν 20 ἑκατομμυρίων μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἄλλη ὁδὸς ἦτο ἡ ἀπὸ Τριπόλεως μέχρι Μεγαλοπόλεως, ἥτις καὶ αὕτη ἤρξατο κατασκευαζομένη· ἀλλ’ ἦσαν καὶ δύο ἄλλαι ὁδοί, ἡ ἀπὸ Τριπόλεως μέχρι τῶν Ὀλυμπίων πρὸς τὸν Πύργον, καὶ ἡ ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Καλάβρυτα. Τῶν δύο τούτων ὁδῶν ἡ κατασκευὴ ἤρξατο ἀπὸ τοῦ 1885, καὶ εἰσέτι οὐδὲ ἡ μία οὐδὲ ἡ ἑτέρα ἐτελείωσε· καὶ ἐργάζονται μὲν εἰς κατασκευὴν αὐτῶν, ὅταν ἐγὼ ἀνέρχωμαι εἰς τὴν ἀρχὴν, καὶ κατασκευάζονται χιλιόμετρά τινα, ἀλλ’ εὐθὺς ὡς καταλίπω τὴν ἀρχὴν, ἀμέσως πᾶσα αὕτη ἡ ἐργασία σταματᾷ. Αὐτὸ συνέβη διὰ τὴν ὁδὸν αὐτήν. Ὅτε ἡ ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Ὀλύμπια ὁδὸς ἐχαράχθη, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διέλθῃ δι’ ἄλλης θέσεως, εἰμὴ μόνον διὰ τῆς πόλεως τῶν Λαγκαδίων· οὐδὲ δεξιόθεν αὐτῆς, οὐδ’ ἀριστερόθεν ἦτο δυνατὸν νὰ διέλθῃ, διότι δύσβατα καὶ κεκλεισμένα ὑπὸ ὀρέων εἶναι τὰ ἔνθεν καὶ ἐκεῖθεν ἐδάφη· ἀλλ’ ἡ διὰ τῆς πόλεως τῶν Λαγκαδίων διαχάραξις τῆς ὁδοῦ διέκοψε τὴν ἐντὸς τῆς πόλεως συγκοινωνίαν, γνωστὸν δ’ εἶναι, πόσον κεκλιμένον ἐπὶ τῆς κλιτύος τοῦ ὄρους εἶναι τὸ ἔδαφος τῆς πόλεως ἐκείνης· ἑπομένως ἐπῆλθεν, ὡς ἀναπόφευκτος συνέπεια τῆς ἐκεῖθεν διαβάσεως τῆς ὁδοῦ, ἡ κατασκευὴ διακλαδώσεων τῆς ὁδοῦ ἐν τῇ πόλει. Οὕτως ἤρξατο ἡ κατασκευὴ αὐτῆς, καὶ ἐξηκολούθει ἐφ’ ὅσον ἐτύγχανον ἐν τῇ ἀρχῇ, κατέπαυσε δὲ πᾶσα ἡ ἐργασία, ὅτε ἐγὼ ἀπεμακρύνθην τῆς ἀρχῆς, καὶ τῆς πόλεως ἐκείνης οἱ κάτοικοι συγκοινωνίαν ἀπὸ τῶν οἰκιῶν των εἰς τὰς ἄλλας οἰκίας δὲν ἔχουν, τυραννούμενοι ἰδίως τὸν χειμῶνα. Κατὰ τὸ 1885 ὡσαύτως ἔδωκα ὤθησιν καὶ εἰς τὰ ἔργα τῆς κατασκευῆς τῆς ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Καλάβρυτα ὁδοῦ, καὶ αὕτη προεχώρησε μέχρι τοῦ δήμου Μαντινείας καὶ τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ· ἀλλὰ καὶ ταύτης αἱ ἐργασίαι κατέπαυσαν ἤδη. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ ἐμὲ δι’ εὐθύνης διὰ τὰ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν γενόμενα ἔργα ὁδοποιΐας κατὰ τὸ 1895 καὶ 1896, σπεύδω νὰ δηλώσω, ὅτι ἀναλαμβάνω μετὰ πεποιθήσεως πᾶσαν εὐθύνην διὰ πάντα τὰ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν διαπραχθέντα τότε, ὅτε διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ ἐξ Οἰτύλου βουλευτὴς καὶ φίλος μου κ. Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, διότι καὶ κατ’ οὐσίαν, ὁσάκις ἐζητεῖτο καὶ ἡ ἐμὴ γνώμη τότε ἐπὶ τῶν ἔργων τῶν ὁδοποιητικῶν, ἔδιδον αὐτὴν ἐπισταμένως, καὶ πολλάκις καὶ ἐγὼ ἀνεμίχθην εἰς τὰ τῆς ὁδοποιΐας, καὶ τὰ Ταμεῖα τῆς δημοτικῆς καὶ ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν διέθετον προθύμως, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ εἰς δραχμὰς 166,637.25 ἀνῆλθον, κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1896, τὰ διὰ κατασκευὴν δημοτικῶν καὶ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν δαπανηθέντα κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο.

§187Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνο, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι, ἐὰν, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει συντηρήσεως τακτικῶς γενομένης, δύναται νὰ γένηται λόγος περὶ ἀνακαινίσεως. Ὑποθέτω, ὅτι γίνεται τακτικὴ συντήρησις τῶν ὁδῶν· τότε πρὸς τί ἡ ἀνακαίνισις; Τώρα ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω, πῶς ὑπάρχουσι τὰ ὀφειλόμενα, τὰ ὁποῖα ἀνεγράφησαν εἰς τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν ἐτῶν 1900 καὶ 1901. Ἐξήγησα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν δὲν εἶχον κανονικῶς. Ὅπως ἔχωμεν κανονικὴν διαχείρισιν τοῦ κεφαλαίου τούτου, ἡ χορηγουμένη πίστωσις πρέπει νὰ ἐπαρκέσῃ δι’ ὅλα τὰ ἔργα συντηρήσεως, τὰ ὁποῖα γίνονται καθ’ ὅλην τὴν χρῆσιν.

§188Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ἔργα τὰ γενόμενα ἐντὸς τοῦ ἔτους.

§189Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πληρωνόμενα ὅμως καθ’ ὅλην τὴν χρῆσιν. Τί συνέβη ὅμως; Οἱ προϋπολογισμοὶ ὑποβάλλονται, κατὰ τὸν νόμον, μέχρι τοῦ Ἀπριλίου, πρέπει δὲ νὰ ἐγκρίνωνται μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου· ἀλλὰ πολλάκις αἱ δημοπρασίαι γίνονται, ἀλλ’ αἱ προσφοραὶ ἐπαναλαμβάνονται τρὶς ἢ καὶ τετράκις, καὶ καταντᾷ τις νὰ ἔχῃ τὴν ὁριστικὴν δημοπρασίαν περὶ τὰ τέλη Δεκεμβρίου· ἀρχίζει ἡ ἐργασία, καὶ μέρος μὲν τῆς ἐργασίας γίνεται ἐντὸς τοῦ ἔτους, τὸ δὲ ὑπόλοιπον γίνεται κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος.

§190Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ἔργα τὰ γενόμενα ἐντὸς τοῦ ἐπιόντος πρέπει νὰ πληρωθῶσιν ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπιόντος ἔτους.

§191Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλὰ πρέπει ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκείνου νὰ πληρωθῇ καὶ τὸ μέρος τῆς ἐργασίας τοῦ ἔτους ἐκείνου. Ὅταν ὑποβάλληται ὁ Προϋπολογισμὸς εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἔχετε παρὰ τοὺς προϋπολογισμοὺς καὶ τὰς δημοπρασίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου, Ὀκτωβρίου, ἢ Νοεμβρίου, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ γινώσκητε τὰς δημοπρασίας, αἱ ὁποῖαι θὰ γείνωσι κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ ἐπιόντος ἔτους, καὶ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελεσθῶσι κατὰ τοὺς 4 ἢ 5 μῆνας ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου μέχρι τέλους Δεκεμβρίου. Ἐκ τούτου προέρχεται, ὅτι πολλάκις γίνονται δημοπρασίαι, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ κεφάλαιον τῆς ἐγγεγραμμένης ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πιστώσεως· συνέβη δὲ πολλάκις — ὡς συνέβη τοῦτο καὶ εἰς ἐμὲ, ὅτε ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Ἰουνίου — νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε λεπτὸν πρὸς πληρωμὴν, διότι ἡ πίστωσις εἶχεν ἐξαντληθῆ.

§192Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς ἐργασίας τοῦ παρελθόντος ἔτους;

§193Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἀφῆκε περισσεύματα τὸ παρελθὸν ἔτος.

§194Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦτο δηλοῖ, ὅτι ὑπῆρχεν ἀνεπαρκὴς πίστωσις.

§195Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ λέγω, τί παρέλαβον παρὰ τῶν προκατόχων μου.

§196Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι τοῦτο θὰ ἦτο ἔλλειψις τῆς Διευθύνσεως τῶν δημοσίων ἔργων.

§197Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἐξέλθωμεν τῆς δυσκολίας ταύτης, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα καλὸν νὰ διαιρέσω τὸ ποσόν, καὶ νὰ ζητήσω πίστωσιν 1,700,000 δραχμῶν, ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰς μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1900 ἐγκριθείσας συντηρήσεις, καὶ 500,000 διὰ τὰς κατὰ τὸ 1901 ἐγκριθησομένας καὶ διὰ τὰ ἔργα τὰ ἐπὶ τούτων ἐκτελεσθησόμενα ἐντὸς τοῦ 1901. Νομίζω ὅτι, ἐὰν τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφὲν χρησιμεύσῃ ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ ἔργα συντηρήσεως, θέλει ἐπαρκέσει, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ἀπαράβατον ὅρον νὰ μὴ προβῇ τις διὰ τῶν πιστώσεων τῆς συντηρήσεως εἰς κατασκευὴν ὁδῶν. Δυστυχῶς, εἰς τὰ δημόσια ἔργα ἐπεκράτησε πολλάκις σύστημα ὄχι καλόν· πολλάκις ἐχαρακτηρίσθη ἡ κατασκευὴ ὡς ἀνακαίνισις, πολλάκις ἡ συντήρησις ὡς ἀνακαίνισις καὶ κατασκευή. Ἐὰν ἐπεκράτει τὸ σύστημα, ὅπερ πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ, καὶ αἱ πιστώσεις τῆς συντηρήσεως ἀφιερωθῶσι διὰ τὴν συντήρησιν, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, μετὰ τὸν κανονισμὸν τοῦ παρελθόντος, μὲ δαπάνην 1,700,000 δραχμῶν, προωρισμένην ν’ αὐξήσῃ καθ’ ὅσον κατασκευάζονται ἄλλαι ὁδοὶ, δυνάμεθα νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως, καὶ ἑπομένως κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος δυνατὸν ν’ ἀφιερώσωμεν εἰς κατασκευὴν μεγαλείτερον ποσόν.

§198Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κατ’ ἔτος ἀπαιτοῦνται 1,700,000 διὰ τὸ αὐτὸ ποσὸν τῶν χιλιομέτρων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον;

§199Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα. Νομίζω τοῦτο ἐπαρκὲς τώρα, ὅτε ἡ ὁδοποιΐα εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν.

§200Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ δαπάνη πρὸς συντήρησιν ὁδῶν δὲν εἶναι μόνη αὕτη, ἧς ἔχομεν ἀνάγκην. Ἔχομεν ἀνάγκην κατασκευῆς ὁδῶν. Ἐὰν δὲ διὰ τὴν συντήρησιν δαπανῶμεν δρ. 2,350,000, καὶ 150,000 διὰ τὴν ἀνακαίνισιν, ἤτοι δρ. 2,500,000, διὰ τὴν κατασκευὴν δὲν εὗρον ἀναγεγραμμένην πίστωσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1900, εἰμὴ μόνον δρ. 250,000, καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1901 μόνον δραχ. 270,000.

§201Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔχομεν κατασκευὴν ὁδῶν πρῶτον: «ἔξοδα κατασκευῆς καὶ συμπληρώσεως τῶν ἐν τοῖς συναπτομένοις προϋπολογισμοῖς ὁδῶν καὶ γεφυρῶν». Ὑπέβαλον πίνακα τούτων εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν μέρους τῶν ἔργων, τῶν ἐν τῷ πίνακι ἀναγραφομένων, ἀνέγραψα πίστωσιν 300,000, καὶ πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν ἤδη ἐγκεκριμένων ἔργων ἑτέραν πίστωσιν 500,000. Ἔχομεν λοιπὸν 800 χιλιάδας δραχμὰς πρὸς κατασκευὴν ὁδῶν. Εἶπον δὲ, ὅτι κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀφιερώσωμεν διὰ τὴν κατασκευὴν τὰ ποσὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ συζητουμένῳ Προϋπολογισμῷ ἀναγράφονται πρὸς ἀποπληρωμὴν τῶν ἀναληφθεισῶν ἄλλοτε ὑποχρεώσεων διὰ συντήρησιν καὶ ἀνακαίνισιν, καὶ τότε θὰ δυνηθῶμεν νὰ δαπανήσωμεν διὰ τὴν κατασκευὴν νέων ὁδῶν ποσὸν 1,450,000 δραχμῶν, χωρὶς ν’ αὐξήσωμεν τὰς δαπάνας τοῦ κεφαλαίου τῆς ὁδοποιΐας.

§202Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχω ἀφορμὴν νὰ φέρω παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῶν ἀναγραφέντων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ διὰ συντήρησιν καὶ ἀνακαίνισιν ὁδῶν. Ἔχω ὅμως ἀφορμὴν νὰ ποιήσωμαι παρατήρησιν διὰ τὰ ἔξοδα, τὰ προοριζόμενα διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν· διότι, ἐὰν 3 ἢ 2 ἢ καὶ ἓν καὶ ἥμισυ περίπου ἑκατομμύριον κρίνητε, ὅτι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν, πρέπει νὰ δαπανῶμεν 3 ἑκατομμύρια διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτῶν, διότι τὰ ἔσοδα τῆς ὁδοποιΐας, τὰ ὁποῖα εἰσπράττει τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ἀνέρχονται εἰς 5,500,000· καὶ κατὰ τὸ 1896 δὲν ἠδυνάμεθα νὰ δαπανήσωμεν περισσότερα ἀπὸ τρία καὶ ἥμισυ περίπου ἑκατομμύρια, ὅσα ἐδαπανήθησαν, διότι διετελοῦμεν ἐν μέσῳ μεγάλων ἀνωμαλιῶν, οὐ μόνον τῶν πολιτικῶν ἀνωμαλιῶν τοῦ 1896, ἀλλὰ καὶ τῶν οἰκονομικῶν, ἀφοῦ ὁ συμβιβασμὸς μετὰ τῶν δανειστῶν δὲν εἶχε συντελεσθῆ, ἔπρεπε δὲ νὰ μετέλθωμεν μεγάλην φειδὼ, οὐ μόνον ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας εἴχομεν, ἀλλὰ καὶ διότι, ἐὰν ἐδαπανῶμεν εἰς ἀνάγκας διοικήσεως περισσότερα, ἠθέλομεν ἔχει καὶ τὴν ἀκράτειαν τῆς γλώσσης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῆς τε ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τῆς ἐκτὸς ταύτης, ἥτις ἤθελεν ἐν ἐπιγνώσει σπεύσει νὰ καταγγείλῃ ἡμᾶς, ἵνα ἐγείρῃ τὴν δυσπιστίαν τῶν δανειστῶν καθ’ ἡμῶν καὶ παρακωλύσῃ τὰς περὶ συμβιβασμοῦ διαπραγματεύσεις ἡμῶν. Ἑπομένως ἀπείχομεν νὰ δίδωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἐλαχίστην ἀφορμήν. Ἀλλὰ νῦν τὰ πράγματα δὲν ἔχουσι πλέον οὕτω, δυνάμεθα δὲ νὰ πράξωμεν ὅ,τι πρέπει· πρέπει δ’ ἐκ τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα εἰσπράττονται, κατὰ πρῶτον λόγον νὰ προσδιορίζωνται αἱ δαπάναι διὰ τὴν ὁδοποιΐαν καὶ τὰ ἄλλα μέσα τῆς συγκοινωνίας, καὶ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ἐγὼ ἤθελον εὐχηθῆ, ἵνα τὰ 15,297,278.11, κατὰ τὰ ὁποῖα, καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν μετὰ τὸ 1896 ἐπιβληθεισῶν ἀναποφεύκτων αὐξήσεων, διαφέρει ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ 1901, παραβαλλόμενος πρὸς τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ ἔτος 1896, ἤθελον, λέγω, εὐχηθῆ, ἵνα πάντα ταῦτα ἐδαπανῶντο εἰς κατασκευὴν ὁδῶν καὶ εἰς κατασκευὴν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, νὰ ἠρκούμεθα δὲ κατὰ τὰ ἄλλα εἰς τὴν πτωχὴν καὶ ἀπέριττον διοίκησιν, ἣν εἴχομεν ἐγκαταστήσει τότε. Διότι, ἐὰν ἐλαμβάνομεν τὰ ταχυδρομικὰ δέματα ἄλλοτε βραδύτερον, λαμβάνομεν δὲ ταῦτα νῦν ταχύτερον, κομιζόμενα εἰς τὰς οἰκίας ἡμῶν δι’ εὐπρεπῶν ἢ πολυτελῶν ἁμαξῶν, ἐὰν δὲν παρείχετο ἡ νῦν παρασχεθεῖσα διὰ τῶν νέων νομοσχεδίων εὐκολία, νὰ δυνάμεθα νὰ μεταβιβάζωμεν χρήματα διὰ ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν καὶ εἰς τοὺς ἀπωτέρους καὶ μικροτέρους συνοικισμούς, ἡ ὠφέλεια τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας εἶναι μικροτέρα ἀνυπολογίστως τῆς ὠφελείας, ἥτις ἤθελε παραχθῆ διὰ τῆς βελτιώσεως καὶ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, θὰ ἐνισχύετο δὲ ἡ γεωργία καὶ ἡ βιομηχανία καὶ πᾶσα ἄλλη ἐργασία δυναμένη νὰ κριθῇ ὡς μία τῶν βάσεων τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Τὰ μέτρα ταῦτα ἤθελον προτιμήσει τῶν μεταρρυθμίσεων τῆς διοικήσεως, αἵτινες, ἐὰν ἦσαν μεταρρυθμίσεις βελτιώνουσαι τὴν διοίκησιν, προσῆκε νὰ μὴ προηγηθῶσι τῶν δαπανῶν, αἵτινες σκοποῦσι τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Τότε ἤθελον ἐπικροτήσει πᾶσαν ἀναγκαίαν μεταρρύθμισιν, οὐδ’ ἤθελον διστάσει νὰ στέρξω πᾶσαν αὔξησιν δαπανῶν διὰ τὴν ὀργάνωσιν καὶ παρασκευὴν τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ νῦν πρώτιστον καθῆκον, ὑπερτάτην ὑποχρέωσιν ἔχομεν, νὰ διαρρυθμίσωμεν μετὰ πάσης φειδοῦς καὶ οἰκονομίας τὰ ἔξοδα ἡμῶν, διὰ νὰ πορισθῶμεν ὅσα πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς ὀφείλομεν νὰ δαπανῶμεν. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, τὰ ἔσοδα τοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιΐας, τὰ ὁποῖα εἰσρέουσι μετὰ τὸ 1893 εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον μετὰ τῶν ἄλλων ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ συμφύρονται μετ’ αὐτῶν, πρέπει νὰ ἀναγράφωνται κεχωρισμένως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὡς ἀναγράφονται κεχωρισμένως τὰ ἔσοδα τὰ ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων τοῦ στρατοῦ, τὰ ὁποῖα προωρίσθησαν διὰ τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ, ὡς ἀναγράφονται κεχωρισμένως τὰ ἔσοδα τὰ ἐξ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, τὰ διατεθειμένα διὰ τὴν οἰκοδομὴν διδακτηρίων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Τότε δὲ θέλει κατασταθῆ εὐχερεστέρα ἡ ἐκτέλεσις τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, νὰ ἀναγράψωμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τόσας διὰ τὴν ὁδοποιΐαν κατ’ ἔτος δαπάνας, ὅσας τὰ ἀναγεγραμμένα ἔσοδα ἐπιτρέπουσι. Καὶ δὲν ἠθέλομεν μὲν οὕτως εἰδικεύσει τὰ ἔσοδα τῆς ὁδοποιΐας, ὡς εἶχον εἰδικευθῆ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1867 εἰς τρεῖς κατηγορίας, εἰς ἔσοδα ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, εἰς ἔσοδα ἐπαρχιακῆς καὶ εἰς ἔσοδα δημοτικῆς ὁδοποιΐας, ἠθέλομεν ὅμως χωρίσει καὶ ἑπομένως εἰδικεύσει αὐτὰ ἀπὸ τὰ ἄλλα ἔσοδα τοῦ Κράτους, καὶ ἠθέλομεν καταστήσει δύσκολον νὰ διατίθενται ταῦτα εἰς ἔξοδα τῆς ἄλλης διοικήσεως, ἤθελον δὲ διατίθεσθαι ἀποκλειστικῶς μόνον εἰς ἔξοδα ὁδοποιΐας. Πρέπει ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ ἐγκαταλίπωμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος τοῦ 1892 εἶχεν ἀναγράψει, διότι ὁ νόμος τοῦ 1892 ἦτο ὑπαγόρευμα ἀνάγκης, ἐκλιπούσης ἤδη. Τότε ἐπέκειτο καταφανῶς ἡ πτώχευσις τῆς Ἑλλάδος. Ἡ πτώχευσις παρεσκευάζετο διὰ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἣν οἱ κυβερνῶντες τότε ἠσπάσθησαν καὶ ἤρξαντο ἐφαρμόζοντες ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ 1883· ὅτε δὲ ἀνελάβομεν ἡμεῖς κατὰ τὸ 1890 τὴν Κυβέρνησιν, ἐνδειχθέντες εἰς τὸ Στέμμα ὑπὸ τῶν γενικῶν ἐκλογῶν, τῶν κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ 1890 γενομένων, ἡ πτώχευσις ἐπεφαίνετο καταδήλως πλέον ἐπερχομένη. Τότε μεταξὺ τῶν συναδέλφων μου ὑπῆρχον οἱ φρονοῦντες, ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ διστάσωμεν νὰ κηρύξωμεν τὴν πτώχευσιν τοῦ Κράτους· ἀλλ’ ἐγὼ ἔκρινα, ὅτι τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι πρόωρον, ἑπομένως δὲν ἤθελε κριθῆ ὡς εὐσυνείδητον, διότι ὑπῆρχον ἔτι πιθανότητες νὰ σωθῇ ὁ τόπος ἀπὸ τὴν πτώχευσιν. Καὶ ἦσαν μὲν ὀλίγαι αἱ πιθανότητες αὗται, ἴσως ἀναλογοῦσαι πρὸς δέκα ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ὑπῆρχον ὅμως πιθανότητες, ἔστω καὶ ὀλίγισται, ἐνδεικνύουσαι, ὅτι δὲν ἦτο ὅλως ἀδύνατον νὰ ἀποσοβηθῇ ἡ πτώχευσις, καὶ ὅτι ἑπομένως ἔπρεπε νὰ μὴ κηρύξωμεν ἔτι τὴν πτώχευσιν, ἀλλὰ νὰ ἀγωνισθῶμεν νὰ αὐξήσωμεν τὰς ὑπαρχούσας ταύτας ὀλίγας πιθανότητας. Εἰς τὸ καθῆκον τοῦτο ὑπετάχθησαν καὶ οἱ ἐμοὶ συνάδελφοι, καὶ ἐρρίφθημεν πάντες εἰς τὸν ἐπίμοχθον καὶ ἄπελπιν τοῦτον ἀγῶνα, ὡς οἱ ναυαγοί, οἵτινες ἀφέθησαν ἐν τῷ ὠκεανῷ, πλέοντες χερσί τε ποσὶ, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ αὐξήσωμεν τὰς ὑπαρχούσας πιθανότητας πρὸς ἀποσόβησιν τῆς πτωχεύσεως, καὶ προσβλέψωμεν εἰς τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας. Ὁ βίος ἡμῶν, κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην τῆς διαμονῆς ἡμῶν ἐν τῇ ἀρχῇ, ἦτο βίος ἀβίωτος. Εὐτυχῶς δὲ εἶχεν ἀναφανῆ τοιαύτη ἐλπίς, διότι χάρις εἰς τὴν εὐτυχῆ ἐσοδείαν τοῦ 1891, εἰς τὴν φειδὼ δὲ περὶ τὰς δαπάνας καὶ τὴν εὔστοχον διαρρύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν, εἴδομεν αὐξηθείσας τὰς πιθανότητας τῆς ἀποσοβήσεως τῆς πτωχεύσεως, καὶ ἠδυνάμεθα νὰ διακρίνωμεν, ὅτι ἠδυνήθημεν νὰ τετραπλασιάσωμεν αὐτὰς ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1890 μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ 1892· ἀλλὰ τότε ὁ Ἡγεμὼν μᾶς ἀπήλλαξε τῆς ἀγωνιώδους ταύτης ἐργασίας ἡμῶν διὰ τῆς παύσεως τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ ἡμεῖς μὲν ἀνεπνεύσαμεν ἀληθῶς, τὴν ἡμέραν ὅμως ἐκείνην ἡ πτώχευσις καθίστατο πλέον βεβαία καὶ ἀναπόφευκτος. Διὰ τῆς μεταβολῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία παρήγαγε τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ κ. ἐκ Μαντινείας τότε Βουλευτοῦ, ἐπήρχετο ἀναγκαίως τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων ἡ ἀναστολὴ, καὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ἡ αὔξησις. Ἐκλήθη μετὰ τὰς ἐκλογὰς τότε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὁ ἀποθανὼν Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὅστις, ἀφοῦ ἀπέτυχε νὰ εὕρῃ δάνειον, ἐκήρυξε τὴν πτώχευσιν. Τότε κατέφυγεν εἰς τὸ μέτρον τῆς καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ εἰδικοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιίας, ὅπως προσθέσῃ εἰς τὰ ἄλλα ἔσοδα τοῦ Κράτους τὰ πέντε ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἰσεπράττοντο ὑπὸ τοῦ Δημοσίου Ταμείου ὡς ἔσοδα τοῦ εἰδικοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιίας. Δὲν πρόκειται νῦν νὰ κρίνωμεν τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ τότε ληφθέν. Δὲν εἶναι προσῆκον, οὐδ’ ἀσφαλὲς, νὰ ἀναδράμῃ τις εἰς πρᾶξιν πρὸ δέκα ἐτῶν συντελεσθεῖσαν, καὶ νὰ ἐπικρίνῃ αὐτήν. Ἀλλ’ αἱ ἀνάγκαι, αἱ ὑπαγορεύσασαι τὸ μέτρον, παρῆλθον ἤδη, τὰ πράγματα μετεβλήθησαν, τὰ ἑκατομμύρια ἠρχίσαμεν νὰ δαπανῶμεν ἀπερισκέπτως. Τίς πλέον λόγος δύναται νὰ δικαιολογήσῃ ἡμᾶς, κατακρατοῦντας τὰ ἔσοδα τοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιίας, καὶ ἐξακολουθοῦντας νὰ ἀφαιρῶμεν αὐτὰ ἀπὸ τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζητήθησαν παρὰ τοῦ λαοῦ, καὶ πληρώνονται παρ’ αὐτοῦ; Τοῦ νόμου τῆς 20 Ἀπριλίου 1867 αἱ διατάξεις ἦσαν ῥηταί. Οὐ μόνον ὁ τίτλος «περὶ σχηματισμοῦ πόρων ὁδοποιίας», ἀλλὰ καὶ αἱ πρῶται διατάξεις αὐτοῦ εἰσι σαφεῖς (ἀναγινώσκει): «Συνιστᾶται ἰδιαίτερον Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ὁδοποιίας ...Τὰ ἐκ τῶν ἀνωτέρω πόρων εἰσπραττόμενα ποσὰ κατατίθενται ἐν Τραπέζῃ τινὶ τοῦ Κράτους, ἐντόκως ἢ ἀτόκως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ καταστατικοῦ αὐτῆς, καὶ δαπανῶνται δι’ ἐπιταγῶν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἀποκλειστικῶς πρὸς κατασκευὴν καὶ συντήρησιν ἐθνικῶν καὶ πρὸς συντήρησιν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν.» Ἐκ τῶν πόρων τοῦ σχηματισθέντος Ταμείου τῆς Ὁδοποιίας εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ 1887 δραχ. 4,117,073.83, κατὰ τὸ 1888 δραχ. 5.402.652.33, κατὰ τὸ 1889 δραχ. 4,453,141.55, κατὰ τὸ 1890 δραχ. 4,135,456.84, κατὰ τὸ 1891 δραχ. 4,448,221.07, καὶ κατὰ τὸ 1892 δραχμαὶ 5,670,226. Ὡς μέσον ὅρον πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὰ 5,000,000, ἢ ἴσως καὶ τὰ 6,000,000, ἐφ’ ὅσον οἱ νῦν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ εἰσπραττόμενοι φόροι εἰσὶν ἀνώτεροι τῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι εἰσεπράττοντο τότε, ὅτε ἐξεδόθη ὁ ἀνωτέρω μνημονευθεὶς νόμος. Ἐκ τοῦ Ταμείου τούτου τῆς Ὁδοποιίας, ἀπὸ τῆς συστάσεως αὐτοῦ μέχρι τοῦ 1883, ὅτε συνωμολογήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Τρικούπη εἰς βάρος αὐτοῦ δάνειον 20 ἑκατομμυρίων παλαιῶν δραχμῶν, εἶχον δαπανηθῆ εἰς ἔργα ὁδοποιίας δραχ. 11,488,796.44· ἀπὸ τῆς συνομολογήσεως δὲ κατὰ τὸ 1883 τοῦ εἰρημένου δανείου μέχρι τοῦ 1890 ἐδαπανήθησαν δι’ ὁδοποιίαν δραχ. 31,714,870.82· ἑπομένως ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ταμείου μέχρι τοῦ 1890 εἶχον δαπανηθῆ δι’ ὁδοποιίαν ἐκ τοῦ εἰρημένου Ταμείου δρ. 43,203,667.26. Κατὰ τὸ 1890 εἶχον εἰσπραχθῆ δραχμαὶ 4,135,456.84, καὶ κατὰ τὸ 1891 εἰσεπράχθησαν δραχμαὶ 4,444,483.06· τὸ ὅλον τὰ δύο ἔτη εἶχον εἰσπραχθῆ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, μὴ ἀποδοθέντα εἰς τὸ εἰδικὸν Ταμεῖον τῆς Ὁδοποιίας, δραχ. 8,579,939.90. Ὤφειλε δὲ τὸ Ταμεῖον τῆς Ὁδοποιΐας εἰς ὑποχρεώσεις, ἃς εἶχεν ἀναλάβει, δραχμὰς 6,413,352. Τότε ἐπῆλθεν ἡ κατάργησις τοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιΐας, καὶ ἐπροτάθη ὡς λόγος τῆς καταργήσεως αὐτοῦ ἡ πτώχευσις αὐτοῦ, διότι δὲν ὑπῆρχον ἐν αὐτῷ χρήματα, ἵνα ἐξοφλήσῃ τὰς εἰρημένας ὀφειλὰς, ἃς εἶχεν, ἐκ δραχμῶν 6,413,352, ἐνῷ εἶχεν εἰσπράξει τὸ Δημόσιον Ταμεῖον εἰς λογαριασμὸν αὐτοῦ τὰ ἔσοδα τῶν ἐτῶν 1890 καὶ 1891 ἐκ δραχ. 8,579,939.90, τὰ ὁποῖα εἶχε δαπανήσει εἰς ἄλλας ἀνάγκας, δὲν ἀπέδιδε δ’ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ὁδοποιΐας. Ψευδεῖς ἐπροτάθησαν τότε λόγοι πρὸς δικαιολογίαν τῆς καταργήσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιΐας, διότι εἶχε κεφάλαια, ἵνα ἀποτίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ, ἀλλὰ τὰ κεφάλαια εἶχε διαθέσει εἰς ἄλλας ἀνάγκας τὸ Ὑπουργεῖον, ἐναντίον τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ μνημονευθέντος νόμου τῆς 20 Ἀπριλίου 1867, καθ’ ἣν τὰ χρήματα τοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιΐας δαπανῶνται ἀποκλειστικῶς πρὸς κατασκευὴν καὶ συντήρησιν ἐθνικῶν ὁδῶν· τὸ Ὑπουργεῖον εἶχε δαπανήσει αὐτὰ εἰς ἄλλας ἀνάγκας, καὶ ἐπειδὴ εἶχεν ἀνάγκην καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ δαπανᾷ αὐτὰ εἰς ἄλλας ἀνάγκας, προὐκάλεσε τὴν διὰ νόμου κατάργησιν τοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιΐας, διετήρησεν ὅμως τοὺς πόρους αὐτοῦ, καὶ συνεχώνευσεν αὐτὸ μετὰ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, προβαλὸν τὸν ψευδῆ λόγον, ὅτι τὸ Ταμεῖον τῆς Ὁδοποιΐας εἶχε κατασταθῆ ἀνίκανον νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ. Οὕτω κατέπαυσε πλέον πᾶσα ὁδοποιητικὴ ἐργασία· ἐπειδὴ δ’ εἶχον ὑπὸ τοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιΐας ἀναληφθῆ διὰ δημοπρασιῶν ὑποχρεώσεις, εἶχε δὲ καὶ ἔν τισι περιφερείαις γενῆ ἔναρξις κατασκευῆς ὁδῶν, ἐγένετο ἐνέργεια, ποῦ μὲν νὰ παραιτηθῶσιν οἱ ἀναλαβόντες τὰ ἔργα κατασκευῆς ὁδῶν ἐργολάβοι, ποῦ δὲ οἱ ἀρξάμενοι ἔργων κατασκευῆς ὁδῶν νὰ συμβιβασθῶσι διὰ πληρωμῆς ποσῶν τινων πρὸς ἀποζημίωσιν. Ἐτύγχανον καὶ τότε ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἀφοῦ ἐν αὐτῇ ἠναγκαζόμην νὰ ὑπηρετῶ, προσεπάθησα δὲ, ὅσον ἠδυνάμην, ἵνα μὴ στέρξωσιν οἱ ἐργολάβοι νὰ παραιτηθῶσι τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν οὐδὲ διὰ συμβιβασμοῦ, διότι τὸ μέτρον τοῦτο βεβαίως ἐζημίωνε τὸ Δημόσιον Ταμεῖον δι’ ἀποζημιώσεων, ἤθελε δὲ πάντως ζημιώσει αὐτὸ καὶ διὰ τῆς καταστροφῆς, εἰς ἣν ἤθελον ἐγκαταλειφθῆ τὰ ἀρξάμενα μὲν, διακοπέντα δὲ καὶ ἐγκαταλιμπανόμενα ἔργα. Καὶ οὕτω διάφοροι ἐργολάβοι ἠρνήθησαν νὰ συμβιβασθῶσιν· ὅτε δὲ κατὰ τὸ 1895 ἐκλήθην εἰς τὴν ἀρχὴν, ἔσπευσα, μετὰ τῶν πρώτων νομοθετικῶν ἔργων, νὰ προκαλέσω τὸν τότε ἐκδοθέντα νόμον, δι’ οὗ ἐπεβλήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶχον διακοπῆ, ὅπως περατώσῃ τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν τούτων. Βεβαίως δὲν βελτιοῦνται, ἀλλὰ διαφθείρονται τὰ ἤθη τῶν λαῶν ἐν ταῖς χώραις, ἐν αἷς τὸ ψεῦδος ποιεῖται τηλικαύτας κατακτήσεις. Καὶ δύναται τὸ ψεῦδος νὰ ποιήσηται μεγαλειτέραν κατάκτησιν, ὅταν δὲν περιορισθῇ νὰ καταλάβῃ τὰ χείλη καὶ τὴν γλῶσσαν τῶν Ὑπουργῶν, ἀλλὰ καταλάβῃ καὶ τὴν γραφῖδα αὐτῶν, καὶ ἀναπηδήσῃ ἐμφανιζόμενον ἐν ταῖς γραπταῖς διαταγαῖς των, ἀναπηδῶν εἶτα ἐν τοῖς Διατάγμασι καὶ ὑποκρυπτόμενον καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν Βασιλικὴν ὑπογραφὴν, εἰσβάλλον δὲ μετὰ τοῦτο καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς καὶ ἐν τοῖς γραφείοις τοῦ Ἡγεμόνος, καὶ ἐκπορθοῦν καὶ αὐτὰ τῶν νόμων τὰ κείμενα; Καὶ δύνασθε πλέον νὰ ἐλπίσητε νὰ προοδεύσωσιν αἱ χῶραι, αἵτινες ἤθελον ἁλωθῆ ὑπὸ τοιούτου μυσαροῦ κατακτητοῦ; νὰ ἀκμάσωσι τὰ Κράτη, ἐν οἷς ἐπετράπησαν τοιαῦται κατακτήσεις τοῦ ψεύδους; Ὁ νόμος τοῦ 1895 ἐδημοσιεύθη, καὶ ἤρξατο ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ· ἀλλὰ μετ’ οὐ πολὺ, δὲν κατήργησαν μὲν, ἀλλὰ δὲν ἐκτελοῦσι τὰς διατάξεις αὐτοῦ, καὶ οὕτως ἐπανήχθημεν εἰς ἣν διατελοῦμεν πρὸ τοῦ 1895 κατάστασιν. Πρέπει λοιπὸν, τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀρχίσει, διακοπέντα κατὰ τὸ 1892 καὶ 1893, καὶ τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν αὖθις ἐν ἐνεργείᾳ κατὰ τὸ 1895, διεκόπησαν δὲ πάλιν κατὰ τὸ 1897, πρέπει ταῦτα νὰ ἐξακολουθήσωσιν, ἵνα περατωθῶσιν αἱ ὁδοί. Δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι πολλὰ ἐδαπανήθησαν χρήματα διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, ἀλλὰ τὰ πλεῖστα κακῶς, εἴτε διότι πολλαὶ διεπράχθησαν καταχρήσεις, εἴτε διότι αἱ ὁδοὶ, εἰς κατασκευὴν τῶν ὁποίων ἐδαπανήθησαν, δὲν ἦσαν ὁδοὶ πρώτης ἀνάγκης. Ἡ ἔντασις, ἥτις ἐδόθη εἰς τὴν ὁδοποιητικὴν ἐργασίαν, μετὰ τὴν κατὰ τὸ 1882 καὶ 1883 συνομολόγησιν τοῦ δανείου τῶν 20 ἑκατομμυρίων παλαιῶν δραχμῶν, ἦτο ἀληθῶς μεγαλειτέρα, ἀφοῦ περισσότερα κεφάλαια προωρίσθησαν δι’ αὐτὴν, ἀλλὰ, κατὰ τὰς καταστάσεις, ἃς ἔχω περὶ πάντων τῶν ἔργων τῆς ὁδοποιΐας, τῶν τε συντελεσθέντων, τῶν τε ἀρξαμένων καὶ μήπω συντελεσθέντων καὶ τῶν ἀρξαμένων, πολλὰ τῶν ἔργων τούτων προετάχθησαν ἄλλων, ὧν ἡ χρησιμότης καὶ ἡ ἀνάγκη ἦτο μεγίστη, πολλὰ δ’ αὐτῶν ἀρξάμενα ἐγκατελείφθησαν καὶ ἐφθάρησαν, ἐπὶ ἀπωλείᾳ ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν, πολλῶν δ’ ἡ ἐκτέλεσις συνεδέθη μετὰ καταχρήσεων καὶ μετ’ ἀσυγγνώστου σπατάλης. Ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἔτι πολλὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀρξάμενα δὲν ἐπερατώθησαν, πολλὰ δὲ, τὰ ὁποῖα οὐδ’ ἤρξαντο ἔτι· ἡ ἀναστολὴ ὅμως τῆς προόδου τῆς κατασκευῆς τῶν ἀρξαμένων ἔργων ἐπάγει ζημίαν εἰς τὰ κατασκευασθέντα τμήματα, τὰ ὁποῖα μένουσιν ἐκτεθειμένα εἰς τὰς ἀτμοσφαιρικὰς ἐπιρροάς.

§203Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν ὅμως καὶ τὴν πολυτέλειαν εἰς τὴν κατασκευὴν, καὶ τὸ πλάτος τῶν ὁδῶν πρέπει νὰ περιορισθῇ, καὶ ἐκεῖνο τῶν τεχνικῶν ἔργων.

§204Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ ὁδοὶ, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐν τῇ συγκοινωνίᾳ ἀρτηρίαι, οἵαι ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος εἰσὶν αἱ ἀρτηρίαι, πρέπει νὰ ἔχωσιν ὅπερ ἀπεδόθη αὐταῖς πλάτος, ὅπως διέρχωνται ἀκωλύτως δύο ἅμαξαι. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ μέρη, ἔνθα ἀρκεῖ νὰ κατασκευασθῶσι βαταὶ ὁδοί. Παραδείγματος χάριν, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λεβαδείας εἶχον διατάξει καὶ διὰ μικρᾶς δαπάνης εἶχε κατασκευασθῆ τμῆμα βατῆς ὁδοῦ κατὰ τὴν ἀπὸ τῶν κορυφῶν τοῦ Ἑλικῶνος εἰς Λεβάδειαν κατάβασιν...

§205Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καλά.

§206Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. Ἀλλ’ ὅτε ἐπαύθην ἀπὸ τὴν ἀρχὴν κατὰ τὸ 1897, καὶ τὸ ἔργον τοῦτο, τὸ ὀλίγων χιλιάδων δραχμῶν δεόμενον, καὶ τοῦτο ἐσταμάτησεν· ὅτε δὲ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔαρ μετέβην νὰ ἐπισκεφθῶ τὴν ἱερὰν Μονὴν τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ, ἀπερχόμενος δὲ ἀπὸ τὴν Μονὴν τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ ἀνῆλθον εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ Ἑλικῶνος καὶ κατῆλθον διὰ νὰ μεταβῶ εἰς τὴν Λεβάδειαν, μέγα μέρος τῆς ἀπὸ τοῦ Ἑλικῶνος κατωφεροῦς ὁδοῦ εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Λεβαδείας εὗρον ἐγκαταλελειμμένον. Ἀλλὰ καὶ μετὰ μεγάλης δυσκολίας κατήλθομεν ἔφιπποι, ἐν ᾧ εἶχε κατασκευασθῆ διὰ 3,000 μόνον δραχμῶν τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς κατωφεροῦς ταύτης ὁδοῦ.

§207Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Βατὴ ὁδός.

§208Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἐδαπανῶντο ἔτι 3,000 δρ., ἤθελεν ὑπάρχει ἀπὸ κορυφῆς τοῦ Ἑλικῶνος μέχρι Λεβαδείας βατὴ ὁδὸς, ἐφ’ ἧς ἤθελε κατασταθῆ δυνατὸν νὰ κατέρχηταί τις ἀκινδύνως. Ἀλλ’ ἂν πρόκειται περὶ κοινῶν ὁδῶν, αἵτινες δὲν εἶναι ἀρτηριακαὶ, ἀλλὰ συνδέουσι μετ’ ἀλλήλων χωρία ὀλιγοπληθῆ, ἐν οἷς πρωτίστη ἀνάγκη εἶναι νὰ μεταφέρωσιν ἐφ’ ἁμάξης τὰ προϊόντα αὑτῶν οἱ κάτοικοι, βεβαίως ἀρκεῖ τὸ πλάτος αὐτῶν νὰ ἦναι μικρότερον τοῦ τῶν ἀρτηριακῶν ὁδῶν, διότι ἀρκεῖ νὰ ἦναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ δύνανται νὰ διέρχωνται κατὰ μέτωπον δύο ἅμαξαι.

§209Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ πλείστας ὁδοὺς τέσσαρα μέτρα ἀρκοῦσιν. Ἔχομεν ὅμως ὁδοὺς δέκα μέτρων! Φαντασθῆτε πολυτέλειαν!

§210Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν εἶναι ὁδὸς, κύριε Πρόεδρε, ἡ ὁποία προορίζεται, ἵνα μεταποιηθῇ, καιροῦ προϊόντος, εἰς σιδηροδρομικὴν ὁδὸν καὶ νὰ χρησιμεύσῃ διὰ σιδηρόδρομον, βεβαίως πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ πλάτος αὐτό.

§211Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἆ! μάλιστα.

§212Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ παραλίπω νὰ πραγματευθῶ καὶ περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων· πολλάκις δὲ μοὶ δίδεται ἀφορμὴ διὰ νὰ ἐλέγξω ἐπὶ ταύτης κυβερνητικὰς πράξεις. Παραδείγματος χάριν, τὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν πρὸς ἀποστολὴν ὑποτρόφων, ἐν ὅσῳ ταῦτα δὲν ἐξεδόθησαν δυνάμει νόμου καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ, δὲν εἶναι νόμιμα. Νομίζω μάλιστα, ὅτι, ἂν αἱ ὑποτροφίαι, δηλαδὴ τὰ χρήματα τὰ πρὸς συντήρησιν τῶν τοιούτων σπουδαστῶν διδόμενα, πρόκειται νὰ ληφθῶσιν ἐκ κληροδοτημάτων, τῶν ὁποίων σκοπὸς δὲν προσδιωρίσθη ὑπὸ τοῦ διαθέτου, ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα μόνη ν’ ἀναπληρώνῃ τὸν διαθέτην, καὶ νὰ προσδιορίζῃ τὸν σκοπὸν τῶν τοιούτων κληροδοτημάτων. Προσδιορίζει δὲ τὸν σκοπὸν αὐτῶν, ὅταν διὰ Διατάγματος διατάσσῃ, ὅτι ἐκ τῶν τοιούτων μὴ εἰδικῶν κληροδοτημάτων θέλουσι πληρωθῆ οἱ ὑπότροφοι, οὓς διορίζει. Περὶ τούτου μάλιστα ἔγεινε καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν συζήτησις μακρά. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠξεύρω ἂν ἐνθυμεῖσθε ὑμεῖς, βεβαίως ὅμως ἐνθυμεῖται ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής. Πρὸ τοῦ 1880 διωρίζοντο διὰ Β. Διαταγμάτων ὑπότροφοι ἐκ τῶν τόκων τῶν κληροδοτημάτων· ἀλλὰ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη τὴν 8ην Μαΐου 1880, κατήργησε πάσας ταύτας τὰς μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου διατεταγμένας ὑποτροφίας. Καὶ ἦτο μὲν τὸ μέτρον βίαιον, διότι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ καταργήσῃ τις διὰ Β. Διατάγματος ἀπονεμημένας ὑποτροφίας, πρὶν ἢ συμπληρωθῇ ἡ διὰ τοῦ περὶ ὑποτροφίας Β. Διατάγματος ὁρισθεῖσα προθεσμία, μόνον δὲ προσῆκε ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἀπονομὴν εἰς τὸ μέλλον ὑποτροφιῶν. Ἐχαρακτήρισα δὲ τὸ μέτρον ὡς βίαιον, διότι πάντες οἱ γονεῖς τῶν ὑποτρόφων, τῶν ὁποίων αἱ ὑποτροφίαι κατηργήθησαν διὰ τοῦ Διατάγματος ἐκείνου, ἤγειραν ἀγωγὰς ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, ταῦτα δὲ κατεδίκασαν τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον ἐπλήρωσεν αὐτοὺς δι’ ὅλην τὴν χρονικὴν περίοδον, τὴν ὁποίαν εἶχον προσδιορίσει τὰ περὶ διορισμοῦ τῶν ὑποτρόφων Β. Διατάγματα. Ὁ ἀποθανὼν φίλος μου καὶ ἐμὸς συνάδελφος κατὰ τὸ 1895 Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλὴν ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς 15 Μαρτίου 1890 (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν ὑπάρχῃ πρόσκομμα, καθ’ οὗ προσκρούει ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν ἐκπαίδευσις, τοῦτο εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐν μὲν τῇ μέσῃ καὶ κατωτέρᾳ ἐκπαιδεύσει εὐμεθόδων διδασκάλων, ἐν δὲ τῇ ἀνωτάτῃ ἐκπαιδεύσει ἐπιμελείας καὶ φώτων ἐπιστημονικῶν εὐρυτέρων τῶν μελλόντων νὰ καταλάβωσι τὰς πανεπιστημιακὰς ἕδρας... Εἶχον ὑποβάλει κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον σχέδιον νόμου, καὶ παρεκάλεσα τότε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὡς τὸν κλειδοκράτορα τοῦ δημοσίου θησαυροῦ, ὡς τὸν κλειδοκράτορα τῆς θελήσεως τῶν συναδέλφων του, ὡς τὸν μέγαν κλειδοκράτορα τῶν δύο μεγάλων ἐξουσιῶν, αἵτινες ψηφίζουσι καὶ κυροῦσι τοὺς νόμους, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐὰν ἐψηφίζετο, ἠθέλομεν ἔχει 18 ὑποτρόφους διὰ διαγωνισμοῦ εἰς τὴν δυσμικὴν Εὐρώπην, ἵνα, σπουδάζοντες τὴν παιδαγωγικὴν ἓν ἢ δύο ἔτη, μᾶς δώσωσι τὴν εὐκαιρίαν νὰ συστήσωμεν ὀλίγα Διδασκαλεῖα πρὸς ἐπέκτασιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως...» Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τοῦ μακαρίτου Πετρίδου, ἔπρεπε νὰ ἀποστέλλωνται διὰ διαγωνισμοῦ κατ’ ἔτος δέκα ὑπότροφοι, δαπάναις τοῦ Κράτους, εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Ἑλβετίαν καὶ Γερμανίαν, ἐπὶ τρία ἢ τέσσαρα συνεχῆ ἔτη· κατὰ δὲ τὸ δεύτερον ἄρθρον αὐτοῦ, οὗτοι ἤθελον ἀσχοληθῆ πρὸς σπουδὴν τῆς παιδαγωγικῆς καὶ τῶν συναφῶν αὐτῇ ἐπιστημῶν, ἤθελον δέ τινες αὐτῶν παρασκευασθῆ, ἵνα χρησιμεύσωσιν ἐν μέλλοντι καὶ ὡς καθηγηταὶ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς. Νόμον ἐπιτρέποντα διορισμὸν ὑποτρόφων εἰσήγαγον ἐγὼ ὡσαύτως, ἐπιψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετράπη νὰ διορισθῶσιν ὑπότροφοι ἐκ τῶν ἐχόντων ἀπολυτήριον τοῦ Πολυτεχνείου διὰ διαγωνισμοῦ, καὶ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Εὐρώπην, διὰ νὰ σπουδάσωσι τὴν δασολογίαν καὶ τὴν δασοκομίαν καὶ τὰς συναφεῖς γνώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι τὴν δασονομίαν καὶ δασοκομίαν...

§213ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δαπάναις τοῦ Κράτους.

§214Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δαπάναις τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ διορισμοῦ ὑποτρόφων δαπάναις κληροδοτήματος, τὸ ὁποῖον δὲν προσδιωρίσθη ὑπὸ τοῦ διαθέτου ἵνα χρησιμεύσῃ πρὸς διορισμὸν ὑποτρόφων, εἴτε γενικῶς, ἵνα σπουδάσωσιν, εἴτε εἰδικῶς, ἵνα ἀσχοληθῶσιν εἰς ὡρισμένας εἰδικὰς σπουδὰς, ἀλλ’ ὡρίσθη νὰ χρησιμεύσῃ διὰ γενικοὺς σκοποὺς, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίσῃ τὸν σκοπὸν, πρὸς ὃν θέλει διατεθῆ τὸ κληροδότημα, εἰμὴ τὸ Κράτος, τὸ δὲ Κράτος ἐκπροσωπεῖται ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Καθ’ ὃν ἔχω κατάλογον τῶν κληροδοτημάτων, δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ τοιαῦτα μὴ εἰδικὰ κληροδοτήματα. Οὕτω τὸ κληροδότημα τοῦ ἀειμνήστου Βαρβάκη, τοῦ ὁποίου τὸ κεφάλαιον ἀνήρχετο κατὰ τὸ 1877 εἰς 1,764,462 δραχμὰς, οἱ δὲ ἐτήσιοι τόκοι κατὰ τὸ 1893 εἰς δραχ. 105,940, προσδιωρίσθη πρὸς ἀνέγερσιν Λυκείου πρὸς ἐκπαίδευσιν τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας, καὶ τὸ περισσεῦον ποσὸν πρὸς ἀπολύτρωσιν αἰχμαλώτων. Τὸ κληροδότημα τοῦ μακαρίτου Μπόζου, τοῦ ὁποίου τὸ κεφάλαιον ἀνήρχετο κατὰ τὸ 1877 εἰς δραχμὰς 305,900, τὸ δὲ ἔσοδον αὐτοῦ συνίστατο κατὰ τὸ 1893 εἰς δραχ. 8,100, προωρίσθη ὑπὸ τοῦ διαθέτου εἰς ἐκπαίδευσιν πτωχῶν, ἠθικῶν καὶ χρηστοήθων μαθητῶν. Ὡσαύτως τὸ κληροδότημα Ζικλόνσκη, τοῦ ὁποίου τὸ κεφάλαιον ἔμενεν ἄτοκον, συνίστατο δὲ ἐκ δραχμῶν 4,450, εἶχεν ὁρισθῆ πρὸς ἐκπαίδευσιν ὀρφανῶν. Τὸ κληροδότημα ὅμως τοῦ ἀοιδίμου Ζωσιμᾶ, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ἐπιστολὴν αὐτοῦ πρὸς τὸν Κυβερνήτην Καποδίστριαν, συνίστατο κατὰ τὸ 1829 εἰς 100,000 ῥούβλια, εἶχε προσδιορισθῆ διὰ τῆς εἰρημένης ἐπιστολῆς του, ἵνα οἱ τόκοι αὐτοῦ χρησιμεύωσι πρὸς βοήθειαν τῆς ἀνατροφῆς τῶν ὀρφανῶν τέκνων τῶν ἐν ταῖς ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος μάχαις πεσόντων Ἑλλήνων. Νῦν δὲ, ὅτε παρῆλθε πᾶσα ἐκείνη ἡ γενεὰ, δὲν ὑπάρχουσι δὲ παῖδες τῶν πεσόντων ἐν ταῖς μάχαις τοῦ μεγάλου ἀγῶνος ἡμῶν, πῶς δυνάμεθα νὰ στέρξωμεν νὰ προσδιορίσῃ τὸν σκοπὸν, πρὸς ὃν πρέπει νὰ διατίθενται οἱ τόκοι αὐτοῦ, ὁ κ. Στάης, ἢ πᾶς ἄλλος διάδοχος αὐτοῦ; Μὴ ὑπάρχοντος πλέον τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον εἶχεν ὁρίσει ὁ διαθέτης, μόνη ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἶναι ἁρμοδία, ἵνα προσδιορίσῃ τὸν σκοπὸν, εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διατίθενται. Ὡσαύτως τὸ κληροδότημα τῆς Ρεγγίνας Ρογκότη, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ 1877 ἀνήρχετο εἰς δραχ. 30,000, εἶναι μὲν ὡρισμένον πρὸς ἐκπαίδευσιν νέων, ἀλλ’ εἰδικῶς πρὸς ἐκπαίδευσιν εἰς τὰς ὡραίας τέχνας δύο νέων, οὐδὲ δύνασθε νὰ διαθέσητε τοὺς τόκους αὐτοῦ πρὸς ἐκπαίδευσιν νέων εἰς ἄλλα εἴδη μαθήσεως. Τὸ κληροδότημα τοῦ Νεοφύτου ἀρχιμανδρίτου, συνιστάμενον εἰς δέκα μετοχὰς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τυγχάνει ὡρισμένον πρὸς ἐκπαίδευσιν μαθητῶν συγγενῶν του. Τὸ τοῦ Κ. Τσιροπούλου, ἐκ δραχμῶν παλαιῶν 17,959.46, εἶναι ὡρισμένον οὐχὶ ὑπὲρ μαθητῶν, ἀλλ’ ὑπὲρ σχολείων. Τὸ τοῦ Μητροπολίτου Φθιώτιδος Ἰακώβου, ἐκ δραχ. 3,615.15, ὑπὲρ τοῦ Γυμνασίου Λαμίας. Τὸ τοῦ Κλήμεντος Διαμαντίδου, ἐκ δραχ. 35,023.84, ὑπὲρ τοῦ ἐν Βαμβακοῦ τοῦ δήμου Οἰνοῦντος, τῆς Λακεδαίμονος, σχολείου. Τὸ τοῦ Ἰωάννου Νεγρεπόντη, ἐκ δρ. 12,996.85, ὑπὲρ τῶν ἐν Ἀθήναις ἐκπαιδευτικῶν καταστημάτων. Τὸ τοῦ Δωρίδου, τοῦ ὁποίου τὸ κεφάλαιον ἀνήρχετο εἰς δρ. 478,312.25, οἱ δὲ τόκοι ἀνήρχοντο κατὰ τὸ 1893 εἰς δρ. 11,880, προωρίσθη, ἵνα οἱ τόκοι αὐτοῦ διανέμωνται εἰς τὰ ἐν Ἀθήναις δημόσια καταστήματα, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης. Κατὰ ὑπολογισμὸν γενόμενον, οἱ τόκοι τῶν κληροδοτημάτων, τῶν προωρισμένων ὑπὲρ μαθητῶν, ἀνέρχονται εἰς δρ. 38,000 περίπου. Ἑπομένως δὲν δύνασθε νὰ διαθέτητε πάντων τῶν κληροδοτημάτων τοὺς τόκους εἰς ὑποτροφίας· ἐκείνων δὲ τῶν κληροδοτημάτων, τὰ ὁποῖα οἱ διαθέται προώρισαν πρὸς γενικοὺς σκοποὺς, ἢ δὲν ὥρισαν σκοπόν τινα, τούτων τοὺς τόκους δὲν δύνασθε νὰ διαθέτητε, εἰμὴ διὰ νόμου, δι’ οὗ πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ὁ σκοπὸς αὐτῶν. Ἀνέγνων προσέτι Β. Διάταγμα, δημοσιευθὲν διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ φέρον ἡμερομηνίαν τῆς 10 Αὐγούστου 1900, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετράπη «ἵνα, μέχρις οὗ ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ἀνάλογος πίστωσις δι’ ἔξοδα ὑπηρεσίας τῆς ἐν Ἀθήναις Καλλιτεχνικῆς Πινακοθήκης καὶ ἀποζημίωσιν τοῦ ἐκπληροῦντος παρ’ αὐτῇ χρέη Γραμματέως, καταβάλληται ἡ δι’ ἀμφότερα ταῦτα δαπάνη ἐκ τῶν ἐτησίων εἰσοδημάτων τοῦ κληροδοτήματος Δημητρίου Δωρίδου». Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι νόμιμον, διότι ἀποζημίωσις διδομένη εἰς ἐκπληροῦντα χρέη δημόσια δὲν εἶναι ἄλλο τι ἢ μισθός· οὐδ’ ἐπιτρέπεται δι’ ἀλλαγῆς λέξεων νὰ δώσῃ τις ἄλλην ἑρμηνείαν. Ὁ μισθὸς εἶναι ἀποζημίωσις διὰ τὰς ὑπηρεσίας, ἃς προσφέρει τις ἐπὶ τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον διανύει ὑπηρετῶν τὸ Δημόσιον. Ἐὰν τὸν μισθὸν ὀνομάσητε ἀποζημίωσιν, δὲν μεταβάλλετε τὴν ἔννοιαν τοῦ ὅρου, ὃν οἱ νόμοι ἀναγράφουσι μισθόν. Τὸ Διάταγμα λοιπὸν εἶναι παράνομον, διότι δι’ αὐτοῦ προσδιορίζετε μισθὸν, τὸν ὁποῖον μόνον διὰ νόμου ἐπιτρέπεται νὰ προσδιορίσητε. Ἀλλὰ πλὴν τούτων, ἐὰν διὰ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας δὲν ἀνεγράφησαν τόσαι πιστώσεις, ὅσαι ἀναλογοῦσιν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων, τὴν ἀναγραφεῖσαν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1901· ἐὰν δὲν ἀνεγράφησαν πιστώσεις ἱκαναὶ πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς γεωργίας καὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς· ἐὰν δὲν ἀνεγράφησαν πιστώσεις διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τελμάτων καὶ λιμνῶν· ἐὰν καὶ οἱ δύο σιδηρόδρομοι, περὶ ὧν ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπεψηφίσθησαν νομοσχέδια, ἀπεφασίσθη νὰ κατασκευασθῶσι καὶ ὁ μὲν καὶ ὁ δὲ διὰ δανείου, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐπεψηφίσθη συγχρόνως ἡ αὔξησις τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, δὲν πρέπει τάχα νὰ γένηται προσπάθεια, ἵνα πλὴν τῶν δύο τούτων σιδηροδρόμων προβῆτε εἰς κατασκευὴν διὰ τῶν περισσευόντων ἐσόδων μικρῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν ὅπου τοιαῦται δύνανται νὰ εὐκολύνωσι τὴν συγκοινωνίαν καὶ καταστήσωσιν αὐτὴν ταχυτέραν καὶ εὐθηνοτέραν; Ἀφοῦ δὲ τὰ προϋπολογιζόμενα κατὰ τὸ 1901 ἔσοδα ὑπερβαίνουσι κατὰ δέκα ἑπτὰ καὶ πλέον ἑκατομμύρια τὰ εἰσπραχθέντα κατὰ τὸ 1896, δὲν ὠφείλετε νὰ διαθέσητε ὅλον τοῦτο τὸ ποσόν, ἢ μέγα κἄν μέρος αὐτοῦ, εἰς τὰς τοιαύτας ἀνάγκας; Καθίσταται ἀληθῶς ἀδικαιολόγητος ἡ Κυβέρνησις, ἐπιμένουσα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν προγράμματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κριθῇ εἴτε ἄσκοπον καὶ ἐπιπόλαιον, εἴτε, ἂν ἐκληφθῇ ὡς ἔχον σκοπὸν, ὁ σκοπὸς αὐτοῦ εἶναι νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς ἐφαρμογὴν πολιτικῆς ὑπηρετούσης μόνον τὴν φιλαρχίαν τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ διαφθειρούσης τὴν πλειονοψηφίαν, καὶ νοθευούσης τὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος. Τοιαῦται μελέται εἰσὶν ἔκθεσμοι, ἀπαγορευόμεναι ὑπὸ τῆς πολιτικῆς χρηστότητος καὶ ἐπάγουσαι ἀνυπολογίστους πολιτικὰς καὶ ἐθνικὰς ζημίας, ὧν ἡ μικροτέρα εἶναι ἡ ἀνωφελὴς καὶ ματαία δαπάνη τοῦ σπανίζοντος δημοσίου ἀργυρίου. Σπανίζει δ’ ὄντως τὸ ἀργύριον τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τοσούτων πιέζεται ἀναγκῶν, μάλιστα μετὰ τὸν πόλεμον, ὅστις ἐξήντλησε καὶ οἰκονομικῶς καὶ ὑλικῶς τὴν χώραν. Θλίβομαι δὲ, διότι τὰ συμβαίνοντα μὲ πείθουσιν, ὅτι πρέπει νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν μείζονα προσοχὴν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, διότι κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν οἱ νόμοι δὲν ἐκτελοῦνται πιστῶς, ἀλλὰ καταδολιεύονται, καὶ καταστρατηγοῦνται, καὶ ὑπονομεύονται, οὐχὶ δὲ σπανίως καὶ θρασέως ἀθετοῦνται καὶ παραβαίνονται. Πόσα δὲν ἀνεπτύχθησαν ἐν τῇ Βουλῇ εἴτε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εἴτε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διδακτηρίων, εἴτε ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν δημοσίων χρημάτων, εἴτε ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν φορολογικῶν νόμων! Πόσα δὲ δὲν κατηγγέλθησαν περὶ τῆς ἀναιρέσεως ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων αὐτῶν τῶν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀναγεγραμμένων ἀπολύτων δικαίων τῶν πολιτῶν, τῆς προσωπικῆς ἀσφαλείας των, τῆς τοῦ ἀσύλου τῶν οἰκιῶν των, τοῦ ὀφειλομένου σεβασμοῦ καὶ τῆς εὐλαβείας πρὸς τὰς κτήσεις αὐτῶν, καὶ πρὸς τὴν οἰκογενειακὴν ἄνεσιν αὐτῶν! Ὁ κυβερνῶν λαοὺς ὀφείλει νὰ ὑψώνῃ ἑαυτὸν ὑπεράνω τῶν συμφερόντων αὐτοῦ, ὑπεράνω τῶν στενῶν κύκλων, ἐν οἷς βιοῖ, ὑπεράνω τῶν ἀνθρωπίνων ἀδυναμιῶν καὶ ἀτελειῶν του. Παρ’ αὐτῷ εἷς νόμος πρέπει νὰ κρατῇ, τὸ καθῆκον καὶ ἡ ἐπιμονὴ πρὸς ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τῶν νόμων. Ἀλλὰ συνιστῶ προσέτι καὶ ἄλλο, — ὅπερ πλέον ἢ ἅπαξ διεπράχθη, ἐπὶ ἐκπλήξει πάντων, — τὴν εὐλαβῆ τήρησιν τῆς ὑπὸ τῶν νόμων χαραχθείσης ἁρμοδιότητος τῶν διαφόρων ἀρχῶν καὶ τῶν διαφόρων ἐξουσιῶν. Σύγχυσις ἁρμοδιότητος, κατάχρησις ἐξουσίας καὶ δυνάμεως ὑπῆρξεν, ὅτε ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία προεκλήθη νὰ ἀναστείλῃ τὴν λειτουργίαν τῆς ποινικῆς νομοθεσίας, ὅτε νόμος προετάθη καὶ ἐπεψηφίσθη, τροποποιῶν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου διάταξιν ἰσχύουσαν, ἵνα ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς Δικαιοσύνης Βουλευτὰς παραβάντας τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Ἔσωσεν ἀπὸ τῆς ποινῆς τοὺς φίλους αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις, κατεδείχθη ὅμως ποιουμένη ἀξιοθρήνητον κατάχρησιν τῆς δυνάμεως αὑτῆς. Σύγχυσις ἁρμοδιότητος ἀρχῶν ἢ ἐξουσιῶν συντελεῖται, ὅταν δίδωνται ἑρμηνεῖαι, μὴ οὖσαι ἀναντιρρήτως ὀρθαὶ, αἱ ὁποῖαι ὅμως καταστρέφουσιν ἀποφάσεις, αἵτινες εἶχον κατασταθῆ τελεσίδικοι κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Τελεσίδικος ἀπόφασις τῶν Δικαστηρίων εἶναι ἡ ἀπόφασις, ἡ καθιστῶσα ὁριστικοὺς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, πρᾶξις δὲ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, μεταβάλλουσα τὰ ἀποτελέσματα τῶν τοιούτων ἀποφάσεων, ἀναιρεῖ τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ὁριστικὰς καὶ ἀμετακλήτους τὰς ἀποφάσεις. Ἐὰν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἐπικαλῆται τὴν μεσολάβησιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἵνα μεταβάλλῃ τὴν ὁριστικότητα τῶν καταλόγων, ἐννοεῖται ποῦ θέλομεν φθάσει; Ἐν Γαλλίᾳ θεωρεῖται τοσοῦτον ἀσάλευτος ἡ ὁριστικότης τῶν καταλόγων, ὥστε καὶ αὐτοὶ οἱ περιληφθέντες ἐν αὐτοῖς ἐκλογεῖς, οἵτινες εἶχον ἀπολέσει τὰ πολιτικά των δικαιώματα, καὶ αὐτοὶ δὲν ἐμποδίζονται νὰ ἐνασκήσωσι τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμά των, εἰμὴ μόνον, ἐὰν κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ἐπιδειχθῇ ἡ ἀπόφασις, δι’ ἧς εἶχον καταδικασθῆ εἰς τὴν στέρησιν τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων. Ἤθελον δώσει γνώμην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πρὸ πάντων νὰ κανονίσῃ ὀρθότερον καὶ χρηστότερον τὰς πολιτικὰς σχέσεις αὐτῆς, ὡς κόμματος, ἵνα μὴ παρακωλύηται ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἀκριβεῖ ἐκπληρώσει τῶν καθηκόντων της. Ἐγὼ, ὅστις χαρακτηρίζω ὡς μωρολογίας τὰς ἐγκλήσεις καὶ τὰς κατηγορίας ἐπὶ συναλλαγῇ, καὶ ὡς χυδαῖα κατασκευάσματα τῆς φιλαρχίας, τὰ ὁποῖα οἱ φιλαρχοῦντες μεταχειρίζονται ὡς ὅπλον, ἵνα ὑπονομεύσωσιν ἐν ταῖς πεποιθήσεσι τοῦ λαοῦ ἐκείνους, πρὸς οὓς ἀνταγωνίζονται, ἔχω ὡρισμένας ἰδέας περὶ τῆς εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν συμμετοχῆς καὶ συμπράξεως τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου· δὲν νομίζω δ’ ὅτι ἡ σύμπραξις αὕτη πρέπει νὰ ὑπερβαίνῃ κεχαραγμένα ὅρια. Οἱ Βουλευταὶ, κατοικοῦντες ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, εἰσὶν ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἁρμοδιώτεροι νὰ πληροφορῶσι τοὺς φίλους των Ὑπουργοὺς περὶ τῶν παρανομιῶν ἢ ἀδικημάτων, τῶν διαπραττομένων ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Διοικήσεως, καὶ νὰ καταγγέλλωσι ταῦτα εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς, καὶ νὰ φωτίζωσιν αὐτοὺς περὶ τῆς ἀληθείας, ὁσάκις μάλιστα αὕτη διαστρέφεται ἢ περικαλύπτηται ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους τῶν παρανομησάντων ἢ ἀδικησάντων, καὶ ν’ ἀποκαλύπτωσι τοὺς ἀξίους τιμωρίας, ἢ τοὺς ἀκαταλλήλους ἐν τῷ τόπῳ, ἐν ᾧ διατελοῦσιν. Ἀλλὰ δὲν κρίνω, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κυβερνῶντας νὰ ὑποτάσσωσι τὴν διοίκησιν εἰς τοὺς φίλους των Βουλευτὰς, καὶ νὰ καθιστῶσιν αὐτὴν δούλην εἰς τὰ συμφέροντα τῶν φίλων των. Καὶ ἂν δὲν ἀδικῶ τοὺς ζητοῦντας, συμβουλεύω ὅμως τοὺς διαχειριζομένους τὴν διοίκησιν νὰ μὴ ἔχωσι τὰς χεῖρας ἑτοίμους εἰς παροχὰς, διότι οὕτω παραλύουσι τὴν διοίκησιν· ὅταν δ’ ἡ διοίκησις παραλύῃ, διαφθείρονται τὰ ἤθη τοῦ λαοῦ, ἐξαφανίζεται πᾶσα ἡ ἐπὶ τὴν ἰσχὺν τῶν νόμων καὶ ἐπὶ τὸ κράτος τῆς ἀληθείας ἐμπιστοσύνη καὶ πεποίθησις αὐτοῦ, ἡ ἐκτέλεσις τῶν νόμων προσκόπτει, ἡ δημοσία ἀσφάλεια κλονίζεται, καὶ τὸ ἔγκλημα ἐγείρει κεφαλήν. Ἰδίως δὲ ἡ Δικαιοσύνη πρέπει νὰ περιφραχθῇ διὰ σιδηρῶν κιγκλίδων, ἥ τε ποινικὴ καὶ ἡ πολιτικὴ, ἵνα μή ποτε δυνηθῇ τις νὰ ἐγγίσῃ αὐτήν. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προεκήρυξε τακτικὴν, ἥτις δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, ἀφαιρεῖ δὲ καὶ τὴν εὐκολίαν τῆς εὐρείας ἐρεύνης οὐ μόνον τῶν κεφαλαιωδῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ ἐξέτασις τοῦ Προϋπολογισμοῦ παράγει, ἀλλὰ καὶ τῶν λεπτομερειῶν κατὰ μέρος, καὶ αὐτῶν τῶν δαπανῶν ἑκάστου κλάδου τῆς Διοικήσεως. Πάντως δὲ οἱ εἰσηγηταὶ τῆς πλειονοψηφίας ἔχουσι κοινὴν τὴν εὐθύνην μὲ τὰ μέλη τῆς πλειονοψηφίας, καὶ ἂν καθῆκον ἔχωσι ν’ ἀλληλοβοηθῶνται, ἵνα συγκρατῶσιν ἀλλήλους ἐν τῇ ὁδῷ τοῦ προσήκοντος καὶ τῆς εὐπρεπείας, εὐθύνονται ὅμως καὶ οἱ Ὑπουργοὶ διὰ τὰς παρεκτροπὰς τῆς πλειονοψηφίας, καὶ τὰ μέλη τῶν πλειονοψηφιῶν διὰ τὰς παρεκτροπὰς τῶν Ὑπουργῶν. Τὰ δικαιώματα τῆς πλειονοψηφίας οὐδεὶς δύναται νὰ παραγνωρίσῃ, ἀφοῦ αἱ πλειονοψηφίαι εἰσὶν ἡ Βουλὴ, αὗται δὲ συγκροτοῦσι τὴν δύναμιν καὶ διερμηνεύουσι τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται διὰ τῆς ψήφου τῶν πλειόνων. Ἀλλὰ καὶ αἱ μειονοψηφίαι ἔχουσι δικαιώματα, ἰδίως δὲ καὶ πρὸ πάντων τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτῶσιν, ἵνα παρέχηται αὐταῖς πᾶσα εὐκολία, ὅπως συζητῶσι τοὺς νόμους ἐν εὐρύτητι, ὅπως ἐρευνῶσι καὶ διϋλίζωσι τοὺς Προϋπολογισμούς, ὅπως ἐλέγχωσι καὶ ἐπιτηρῶσι τὰ ὄργανα τῆς Διοικήσεως, ὅπως φωτίζωσι τοὺς προϊσταμένους αὐτῆς, ὅπως καταγγέλλωσι τὰς παραβάσεις αὐτῶν καὶ ζητῶσι λόγον ἐπὶ ταύταις. Ἀλλ’ ὅταν αἱ πλειονοψηφίαι δὲν ἀφίνωσιν εἰς τὰς μειονοψηφίας τὸν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τούτων προσήκοντα χρόνον, ὅταν δὲν παρέχωσιν αὐταῖς τὰς εὐκολίας, τῶν ὁποίων ἔχουσιν ἀνάγκην, ὅπως δύνωνται νὰ ἐκτελῶσι τὰ ἔργα αὐτῶν καὶ ἀσκῶσι τὰ δικαιώματα αὐτῶν, αἱ μειονοψηφίαι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀμύνωνται, ἵνα ἀναγκάσωσι τὰς πλειονοψηφίας νὰ σεβασθῶσι τὰ δικαιώματά των, καὶ νὰ παρακωλύωσιν αὐτὰς νὰ καταχρῶνται τῆς δυνάμεως, δι’ ἧς αἱ πλειονοψηφίαι περιβάλλονται, καθιστῶσι τυπικὴν καὶ εἰκονικὴν τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, ἀσθενῆ δὲ, ἢ καὶ ἀδύνατον, τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων τῶν Κυβερνήσεων. Διὰ τοῦτο οὐ μόνον δὲν μὲ ἀνησυχοῦσι τὸ παράπαν οἱ χαρακτηρισμοὶ, τοὺς ὁποίους ἡ ἀμάθεια, ἢ ἡ κομματικὴ ἰδιοτέλεια, ἡ διαστροφὴ τῶν πραγμάτων, ἢ ἡ κακὴ πίστις ἀποδίδουσιν εἰς τὰς μειονοψηφίας, ὁσάκις ἀναγκάζονται ὑπὸ τῶν πλειονοψηφιῶν νὰ ἐνασκῶσι τὰ δικαιώματα αὐτῶν, περὶ ὧν πρὸ μικροῦ ἔλεγον ὑμῖν, οὐ μόνον, λέγω, δὲν ἀνησυχῶ, ἀλλὰ καὶ οἰκτείρω τοὺς καταγγέλλοντας τὰς μειονοψηφίας ἐπὶ κωλυσιεργίᾳ, ἂν ἐξ ἀμαθείας πράττωσι τοῦτο· καταφρονῶ ὅμως αὐτοὺς, ἂν οὐχὶ ἡ ἀμάθεια, ἀλλ’ ἡ κακοπιστία, ἢ ἡ φαυλότης, προάγῃ αὐτοὺς εἰς τοιαύτας μωρολογίας. Καὶ ἐγὼ δὲ καὶ οἱ φίλοι μου κανόνα ἔχομεν τῶν πράξεων ἡμῶν τὴν συνείδησιν ἡμῶν· αὐτὸς δὲ εἶναι ὁ τίτλος, τὸν ὁποῖον κρατοῦμεν ἐν χερσὶν, ὁσάκις παρουσιαζώμεθα πρὸ τῶν ἐκλογέων, οἵτινες μᾶς ἐνεπιστεύθησαν ν’ ἀντιπροσωπεύωμεν τὸ ἔθνος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὁμολογῶ, ὅτι, ὁσάκις ἀνήλθομεν εἰς τὴν ἀρχὴν, κατέβαλον πᾶσαν προσπάθειαν, ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ἵνα οἱ φίλοι μου ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ συνεργάζωνται μεθ’ ἡμῶν κατὰ τοὺς εἰρημένους ὅρους· ὁμολογῶ δὲ, ὅτι εὗρον εἰλικρινῆ καὶ πρόθυμον τὴν συνδρομὴν αὐτῶν, καὶ τοιαύτην συνδρομὴν, οἵα περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὴν χώραν, διότι αὕτη ἦτο ἱκανὴ νὰ καθάρῃ τὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ἀπὸ ἐλαττωμάτων ἢ ἀτελειῶν. Καὶ παρέσχον εἰς ἡμᾶς οἱ ἡμέτεροι φίλοι τοιαύτην συνδρομὴν οὐ μόνον ἐν ὁμαλοῖς χρόνοις, ἀλλὰ καὶ ἐν χρόνῳ, καθ’ ὃν ἡ ῥαδιουργία καὶ ἡ συκοφαντία εἶχον κατορθώσει ν’ ἀποπλανήσωσι τὴν δημοσίαν γνώμην, καὶ καθ’ ὃν οὐ μόνον οἱ φαῦλοι, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀσυνειδήτως μετὰ τῶν φαύλων ἐκ φιλαρχίας συμπράττοντες μύρια ἐξύφαινον ψεύδη, μυρίας ἔπλεκον καθ’ ἡμῶν συκοφαντίας, ἀλλὰ προσέτι, καθ’ ὃν ἀνείχοντο ἢ ἠρέσκοντο ἢ καὶ ἐνέκρινον καὶ ἐνεθάρρυναν τοὺς παριστῶντας εἰς τὸ κοινὸν τὸ πολιτικὸν κόμμα, τοῦ ὁποίου διευθύνω τὰς ἐργασίας, ὡς ὑπαίτιον πάντων τῶν ἐπισκηψάντων κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη δυστυχημάτων, καὶ αὐτοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ὤφειλον νὰ ἦναι οἱ πρώτιστοι μάρτυρες τῶν ἀγώνων καὶ τῆς εὐσυνειδησίας ἡμῶν, οἱ πρώτιστοι κήρυκες τῆς φιλοπατρίας πολιτικοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐλησμόνησεν ἑαυτὸ καὶ τὰ πολιτικὰ συμφέροντα ἑαυτοῦ, οὐδ’ ἐδίστασε νὰ προτάξῃ τὰ στήθη αὐτοῦ ἐν κρισίμοις στιγμαῖς, ἵνα σώσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, καὶ ἀπωθήσῃ βεβαίους κινδύνους, ἀπειλοῦντας τότε καὶ αὐτοὺς τοὺς θεσμοὺς καὶ αὐτὰς τὰς ἀρχὰς, αἵτινες ἀποτελοῦσι τὰς βάσεις τῆς Πολιτείας. Ἐὰν ἡ ἐνάσκησις τῆς Βασιλικῆς προνομίας, διὰ τῆς ὁποίας ἡμεῖς ἐξεδιώχθημεν τῆς ἀρχῆς, ἐκρίθη ἴσως ὑπό τινων ὡς πρᾶξις δηλοῦσα ἀποδοκιμασίαν τῆς πολιτείας ἡμῶν, ἡ κρίσις αὕτη οὐδεμίαν ἔφερε μεταβολὴν εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, ἥτις ἐξηκολούθησε νὰ συνεργάζηται μετ’ ἐμοῦ μετὰ τοῦ αὐτοῦ ζήλου, μετὰ τῆς αὐτῆς εἰλικρινείας, διότι καὶ τὰ μέλη τῆς πλειονοψηφίας καὶ ἡμεῖς εἴχομεν ἀναντίρρητον τὴν συνείδησιν, ὅτι ἐπράξαμεν ὅ,τι μόνον πολῖται ἔντιμοι καὶ κυβερνῆται πλήρεις αὐταπαρνήσεως ὤφειλον νὰ πράξωσιν. Οὐδεμία γνώμη οἱουδήποτε ἦτο ἱκανὴ νὰ κλονίσῃ τὰς πεποιθήσεις τοῦ ἡμετέρου κόμματος· ὅτε μάλιστα τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἀπῄτησαν νὰ ἀνεχθῶμεν ὡς πλειονοψηφία τὴν κλῆσιν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειονοψηφίας, οὐδ’ ἦσαν ἐνδεδειγμένοι ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ἡμεῖς, ὡς πλειονοψηφία, δὲν ἐδιστάσαμεν καὶ εἰς ταύτην νὰ προσχωρήσωμεν τὴν θυσίαν, καὶ νὰ ὑποστηρίξωμεν ἡμεῖς τὸ συσταθὲν τότε ἀντικοινοβουλευτικῶς Ὑπουργεῖον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἀφῃρέσαμεν τὴν ἐμπιστοσύνην ἡμῶν, εἰμὴ ὅταν τοῦτο ἐφωράθη πειρώμενον νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν ἐθνικὴν συμφορὰν πρὸς κερδοσκοπίαν χυδαίαν καὶ ἀξιοδάκρυτον. Ἔλεγον πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν προχθές, ὅτι καὶ δικαίωμα δὲν εἶχε, ἀλλὰ δὲν εἶχεν οὐδ’ ἀφορμὴν ἵνα ἐγκαλέσῃ τοὺς πολιτικοὺς φίλους μου, ὅτι δὲν ἔδειξαν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, ἣν ὤφειλον νὰ δείξωσι πρός με προσοχήν. Οἱ ἀποτελοῦντες τὸ ἡμέτερον κόμμα πολιτικοὶ ἄνδρες ἔχουσι πίστιν πρὸς τὰς γνώμας τοῦ κόμματος, καὶ διὰ τοῦτο ἔχουσιν ἀφοσίωσιν πρὸς αὐτὸ καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτοῦ. Τί ἀπέδειξεν ἡ στάσις καὶ ἡ πολιτεία τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην; Ὑπάρχουσι συνήθη τοιαῦτα φιλοπατρίας καὶ εὐσταθείας παραδείγματα; Αἱ μεταβολαί εἰσι συναφεῖς μὲ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ὡς ἂν αὗται ἦσαν ὁ σκοπὸς αὐτοῦ, ὡς ἂν προσῆκε νὰ μὴ διατηρῶνται μονίμως οἱ διαχειριζόμενοι τὴν ἀρχὴν, ὡς ἂν τὸ πολίτευμα ἐνεδείκνυε τῶν μεταβολῶν τὴν ἀνάγκην, διότι αὗται ἐπάγουσι καὶ ἐνισχύουσι τὴν ἅμιλλαν τῶν πολιτικῶν κομμάτων πρὸς τὴν διάπραξιν τῶν ἀναγκαίων καὶ τῶν ὠφελίμων. Ἀλλ’ ὅταν αἱ τάξεις τῶν ἀποτελούντων τὰ κόμματα δὲν ἀραιώνονται, ἀλλ’ ἐξακολουθῶσι νὰ ἦναι πυκναὶ καὶ ἐν χρόνοις, κατὰ τοὺς ὁποίους περιπέτειαι πολιτικαὶ περιάγουσι τὰ κόμματα ἐν ἥσσονι θέσει, ἕνεκα περιπετειῶν ἢ ἀποτυχιῶν, εἰ καὶ οὐδεμίαν ὑπεῖχον ἐπὶ ταύταις εὐθύνην· ὅταν οὐδεμίαν εἰς τὰ μέλη τῶν κομμάτων τὰ συμβεβηκότα ταῦτα ἐνήσκησαν ἐπίδρασιν, διότι δὲν ἐκλονίσθη οὐδ’ ἐμειώθη τὸ παράπαν ἡ ἐπὶ τὰς ἰδίας αὑτῶν γνώμας πεποίθησις αὐτῶν, ἡ ἐπὶ τὴν πορείαν αὐτῶν πεποίθησίς των· ὅταν οὐδ’ αἱ προσπεποιημέναι κραυγαὶ τῆς συκοφαντίας, οὐδ’ αἱ ἐπινοηθεῖσαι αἰτιάσεις τῆς φαυλότητος, οὐδ’ αὐτὴ ἡ πανταχόθεν ἐπισειομένη ἀπειλὴ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, οὐδ’ αὐτὴ ἀποδεικνύεται ἱκανὴ νὰ τρέψῃ αὐτὰ εἰς φυγήν, εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρισθῇ πλέον ἡ χρηστότης καὶ ἡ εὐγένεια τοῦ δεσμοῦ, ὅστις συνδέει πρὸς ἀλλήλους τοὺς ἀποτελοῦντας τὸ πολιτικὸν κόμμα πολιτικοὺς ἄνδρας; Τῶν πολιτικῶν κομμάτων ὁ πρὸς ἄλληλα ἀνταγωνισμὸς παράγει τὴν ἅμιλλαν αὐτῶν, αὕτη δὲ προκαλεῖ τὴν προαγωγὴν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων· τῶν ἐλευθέρων δὲ θεσμῶν ἡ τοιαύτη ἀνάπτυξις συντελεῖ εἰς τὴν προαγωγὴν τῆς κοινωνίας, εἰς τὴν εὐημερίαν τῆς χώρας καὶ εἰς τὴν ἐξυγίανσιν καὶ τὸν ἐξευγενισμὸν τῆς Πολιτείας. Μόνον δὲ διὰ τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἡ ἔννομος τάξις διατηρεῖται ἀσφαλὴς, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ λάβῃ τὸ θάρρος νὰ ἐπιθυμήσῃ ἀνατροπὴν αὐτῆς τῆς ἐννόμου τάξεως ἔν τε ταῖς ἀνωτέραις καὶ ἐν ταῖς κατωτέραις σφαίραις, καὶ μόνον διὰ τῶν πολιτικῶν κομμάτων προάγονται τὰ Κράτη· ἀνάξιαι δὲ προσοχῆς εἰσιν αἱ κατ’ αὐτῶν ἐγκλήσεις, καὶ ὅπου τυχὸν τοιαῦται ἠκούσθησαν, τάσεις ἐγωϊστικαὶ ἢ προαιρέσεις πονηραὶ τὰς ἐγκλήσεις ταύτας ἀπηύθυναν. Ἀλλὰ τῶν κομμάτων ὁ πολλαπλασιασμός, ἡ κατανομὴ αὐτῶν εἰς πολλά, βεβαίως καθιστᾷ ἀσθενεστέραν τὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος, καὶ νοθεύει αὐτήν. Οὐδεὶς πάντως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κατακρίνῃ τοὺς ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις ἀποσπωμένους ἀπὸ τῶν κομμάτων, καὶ προσπαθοῦντας νὰ συμπυκνώσωσιν ἰδίας ὁμάδας, ἐὰν ἀπεσπάσθησαν ἀπὸ τῶν ὑπαρχόντων κομμάτων ἕνεκα διαφορᾶς ἰδεῶν καὶ γνωμῶν εἴτε περὶ τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε περὶ τῆς διοικήσεως τῆς χώρας. Μόνον ὅταν δὲν ὑπάρχῃ διαφορὰ ἰδεῶν καὶ γνωμῶν, ὅταν ὑπάρχῃ ἐρημία φρονήματος, κρίσεως περὶ τῶν δημοσίων συμφερόντων, ὅταν μόνον φιλοπρωτία, μόνον φιλαρχία ὑπαγορεύῃ τὰς τοιαύτας ἀποσπάσεις ἀπὸ τῶν κομμάτων, αὗται ἀποβαίνουσιν ἀδικαιολόγητοι, διότι τὸ ἀτομικὸν συμφέρον, ἡ φιλοδοξία, ἢ ἡ φιλαρχία, ἢ ἡ ζηλοτυπία ἐπήνεγκον τὸν καταμελισμὸν τῶν κομμάτων. Ἐγὼ οὐδὲ τότε ἔχω διάθεσιν νὰ ἐγκαλέσω τινὰ, ἂν τὴν ἀπόσπασιν ἢ τὸν σχηματισμὸν ὁμάδων ἢ κομμάτων πλειοτέρων τῶν δύο δὲν παρεσκεύασε δρᾶσις ἐξωτικὴ, ἐπιρροὴ ἐνασκηθεῖσα ἔξωθεν τῆς αἰθούσης ταύτης, διότι τοιοῦτον συμβεβηκὸς θέλει δηλώσει προαίρεσιν πρὸς περικοπὴν τῆς λειτουργίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἥτις περικοπὴ παράγει τὴν νόθευσιν αὐτοῦ. Κατὰ τὸ 1846 ἐν Γαλλίᾳ εἶχον ἐκλείψει πᾶσαι αἱ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ κρατοῦσαι ἕως τότε κομματικαὶ ἀνωμαλίαι καὶ πᾶσαι αἱ πρὸ τοῦ χρόνου ἐκείνου λαμβάνουσαι χώραν ἀνωμαλίαι κατὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος, τὰς ὁποίας ἀπέδιδον τότε εἰς ἐνεργείας τῆς δυναστείας τοῦ Βασιλέως Λουδοβίκου Φιλίππου. Ἀλλὰ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1846 ἐπῆλθε συνεννόησις τῶν ἀποτελούντων τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἀποχρώσεων, αἵτινες πρότερον διΐσταντο, κεχωρισμέναι εἰς ὁμάδας, καὶ κατηρτίσθη ἓν κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐν τῇ Βουλῇ τῆς Γαλλίας. Οὕτω κατηρτίσθη ἓν κόμμα, τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὁποίου εἶχεν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου, ὁ Γκυζὼ, καὶ ἓν κόμμα ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῆς ὁποίας προΐστατο ὁ Θιέρσος καὶ ὁ Ὀδιλὸν Μπαρρώ. Τὸ συμβεβηκὸς τοῦτο ἐχαιρετίσθη ὑπὸ πάντων, ἡ δὲ ἐφημερὶς, ἡ ὁποία τότε εἶχε μέγα κῦρος, «Le Journal des Débats», ἔγραφε κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ 1846 (ἀναγινώσκει): «Εἴδομεν τέλος πάντων τὴν ἡμέραν, τὴν ὁποίαν πάντες ἐνθέρμως ηὐχόμεθα νὰ ἴδωμεν, καθ’ ἣν δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τῇ Βουλῇ, εἰμὴ δύο μεγάλα κόμματα. Ἀπὸ τριάκοντα ἤδη ἐτῶν, ἴσως πρώτην φορὰν ταύτην παρίσταται ἀληθὴς πλειοψηφία ἐν ταῖς Βουλαῖς ἡμῶν· οὐδέποτε κατὰ τὰ προηγηθέντα ἔτη εἴδομεν τὴν Ἀντιπολίτευσιν παραιτουμένην ἀπὸ τῆς ἐλπίδος νὰ διαρρήξῃ τὴν πλειοψηφίαν. Ἀπὸ τοῦ χρόνου τούτου θέλει χρονολογηθῆ τὸ τέλος τῆς πολιτικῆς τῶν ῥαδιουργιῶν (de la politique d’ intrigue).» Εἶπον ταῦτα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πολυπραγμονοῦντες ἀσχολοῦνται εἰς τὴν κατάτμησιν τῶν ὁμάδων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ οἱ ὁποῖοι στέργουσι τὴν ἀσχολίαν ταύτην, διότι δι’ αὐτῆς νομίζουσιν, ὅτι θέλουσιν ἐξασθενήσει τὸ κῦρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὴν ἠθικὴν δύναμιν αὐτῆς, καὶ ὅτι θέλουσι προσδώσει εἰς τὴν δύναμιν τοῦ Ὑπουργείου ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφαιροῦσιν ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Τὰ νῦν συμβαίνοντα δὲν λαμβάνουσι χώραν ἐν τῇ Βουλῇ τῆς Ἑλλάδος πρώτην φοράν. Ἐπὶ πολλὰ ἔτη τοιαύτη ἐτύγχανεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐκεῖνος δὲ, ὁ ὁποῖος θέλει γράψει τὴν σύγχρονον ἱστορίαν, θέλει ἀναζητήσει τοὺς λόγους καὶ τὰς αἰτίας τῶν γενομένων, καὶ θέλει εὑρεῖ αὐτὰς, καὶ θέλει πατάξει αὐτάς. Εἰς ἡμᾶς, τοὺς ζῶντας ἤδη, οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦμεν ἀνταγωνιζόμενοι κοινοβουλευτικῶς, προσήκει νὰ ἀναβάλωμεν νὰ καταγγείλωμεν αὐτὰς, ἀλλὰ προσήκει νὰ κηρύξωμεν καὶ σήμερον, ὅτι μέγα ἤθελον εἶσθαι εὐτύχημα διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν δὲν ἐτίθετο διὰ τοιούτων μέσων ἐν ἀμφιβόλῳ ἡ εἰλικρινὴς λειτουργία τῶν θεσμῶν, ἐὰν ἕκαστος ἦτο πεπεισμένος, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς θέλει ζήσει, διότι τότε θέλει στρέψει τὰς ἐνεργείας καὶ τὰς φροντίδας του ἐπὶ ἄλλας μερίμνας, οὐχὶ ἐπὶ τὴν μέριμναν, πῶς νὰ νοθευθῇ τὸ πολίτευμα, ἵνα ἐπέλθῃ εὐχερὴς ἡ ἀντικατάστασίς του, ἀλλ’ ἐπὶ τὴν μέριμναν, πῶς νὰ συντελέσῃ εἰς χρησιμοποίησιν αὐτοῦ, καὶ πῶς νὰ δυνηθῇ νὰ συντελέσῃ δι’ αὐτοῦ εἰς τὴν εὐημερίαν τῆς πατρίδος του. Ἐγὼ, ὡς εἶπον, καὶ ἐκ καταγωγῆς καὶ ἐκ μελέτης καὶ ἐκ πεποιθήσεως, δὲν ἠδυνάμην νὰ ἦμαι φίλος τοῦ Ὑπουργείου, διότι τοῦτο εἶναι ὁμογενὲς κόμματος, πρὸς τὸ ὁποῖον ἀντηγωνίσθην ἀγῶνα μακρὸν καὶ, ὅσον ἐξηρτᾶτο ἀπ’ ἐμοῦ, εὐγενῆ. Καὶ οὐ μόνον ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας καὶ αὐτῆς τῆς Πολιτείας, δὲν ἠδυνάμην νὰ ἦμαι φίλος τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὸ πρόγραμμα αὐτῆς εἶναι τὸ ἀντίθετον τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς, ὡς πολιτικὸν κόμμα, ἔχομεν ἀποδεχθῆ. Ἐνῷ τὸ πρόγραμμα τοῦ Ὑπουργείου ἦτο αἱ μεταρρυθμίσεις, ἤτοι νόμοι εἰσάγοντες καινοτομίας εἰς τὴν χώραν, τὸ πρόγραμμα τοῦ κόμματος ἡμῶν εἶναι ἐκτέλεσις ἀκριβὴς τῶν νόμων. Δὲν ἀποκρούομεν βεβαίως τὴν μεταβολὴν τῶν νόμων, ὅσοι εἶναι κακοί, δὲν ἀποκρούομεν, οὐδὲ παρακωλύομεν, ἐὰν ὑπάρχωσιν ἐν τοῖς νόμοις ἀτέλειαι, ἵνα συμπληρωθῶσιν αὗται, ἀλλὰ δὲν νομίζομεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην νόμων, καὶ ὅτι πρέπει κατὰ πᾶσαν νουμηνίαν νὰ ἀλλάσσωμεν αὐτούς. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην διοικήσεως καὶ ἐκτελέσεως τῶν νόμων. Ἔχει ἀνάγκην νὰ διδαχθῇ ὁ λαὸς, ὅτι πρέπει νὰ σέβηται τὸν νόμον, νὰ ἠθικοποιηθῇ ἡ κοινωνία, διὰ νὰ μὴ στέργῃ, ἀλλὰ νὰ κατακρίνῃ τὰ ἐγκλήματα, ν’ ἀποκατασταθῇ δικαιοσύνη, ὅσον τὸ δυνατὸν ἄμωμος καὶ ἀνεπίληπτος, ν’ ἀποκατασταθῇ ἀσφάλεια πλήρης, καὶ οὕτω νὰ μεταδοθῇ ἡ πεποίθησις εἰς τοὺς πολίτας, ὅτι οὐδενὸς ἔχουσιν ἀνάγκην διὰ νὰ εὕρωσι τὸ δίκαιόν των, ἐὰν ἔχωσι τοιοῦτον, ὅτι, εἰς οἵαν δήποτε ἀρχὴν καὶ ἂν ἀποταθῶσιν, ἄνευ οὐδεμιᾶς μεσολαβήσεως θέλουσιν εὑρεῖ προστασίαν τῶν δικαιωμάτων των, διότι ἑκάστη τῶν δημοσίων ἀρχῶν, ἕκαστος τῶν δημοσίων λειτουργῶν, δὲν ἔχει ἄλλο καθῆκον, εἰμὴ νὰ ἐξετάζῃ, ἐὰν ἔχει ὁ πολίτης δίκαιον, καὶ ν’ ἀποδίδῃ εἰς αὐτὸν τὴν προστασίαν τῶν νόμων. Ἡ πολυνομία, ἰδίως τὸ σύστημα τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἐφήρμοσε κατὰ τὰ δύο παρελθόντα ἔτη, καὶ προαναγγέλλει ὅτι θέλει ἐφαρμόσει καὶ κατὰ τὸ ἀρχόμενον, οὐδόλως διαφέρει ἀπὸ τὴν διοίκησιν τῆς περιουσίας τῶν ἀνηλίκων ἢ τῶν ἀπηγορευμένων, τὴν ὁποίαν διαχειρίζονται ἄστοργοι κηδεμόνες καὶ ἐπίτροποι αὐτῶν, οἵτινες δὲν πονοῦσιν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐπιτροπεύουσιν ἢ κηδεμονεύουσιν, ἀλλ’ ἄστοργοι ζητοῦσι νὰ πορισθῶσιν ἀνόμως ἴδια κέρδη καὶ ἐγκληματικὰς ὠφελείας. Ποῖον εὑρίσκετε ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τοῦ λαοῦ τῶν κυβερνώντων, ἀφοῦ αὐτοὶ πολλὰς ζητοῦσι παρὰ τοῦ λαοῦ καὶ εἰσπράττουσι δεκάδας ἑκατομμυρίων ὑπὲρ τὰ συνήθως διδόμενα, καὶ σπαταλῶσιν αὐτὰς εἰς σπατάλας, εἰς δαπάνας ἀχρήστους, εἰς δημιουργίας ἥκιστα ἐπωφελεῖς ἀξιωμάτων καὶ θέσεων περιττῶν, ἢ εἰς ἀνάγκας ἀμφιβόλους, ἢ εἰς ἀνάγκας δευτερευούσας καὶ τριτευούσας; Ἡμεῖς πάντες ἔχομεν τὸν αὐτὸν κριτὴν, καὶ ὅσον καὶ ἂν θέλωμεν νὰ παρατείνωμεν τὴν ὕπαρξιν ἡμῶν, ὅσον καὶ ἂν προσπαθῶμεν νὰ ἀναβάλωμεν νὰ ἐμφανισθῶμεν ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ κριτοῦ, τὸ Σύνταγμα ἀναγράφει προθεσμίαν, τὴν ὁποίαν δὲν δύναταί τις νὰ παρατείνῃ· ἑπομένως θέλομεν καὶ ἡμεῖς παρασταθῆ ὡς μειονοψηφία ἐνώπιον τοῦ κοινοῦ κριτοῦ, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου καὶ σεῖς θέλετε ἀναγκασθῆ νὰ προσέλθητε ὡς πλειονοψηφία. Ἐὰν συζητῶμεν καὶ ἀγορεύωμεν, ἔλεγον προχθὲς ἐξηγῶν εἴς τινα τῶν τῆς πλειονοψηφίας τὴν ἀπορίαν τὴν ὁποίαν εἶχε, τὸ πράττομεν διὰ ν’ ἀποκαλύψωμεν τὰ πράγματα εἰς τὰ ὄμματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ νὰ καταστήσωμεν εἰς αὐτὸν γνωστόν, ποία ἡ κατάστασις τοῦ τόπου. Ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πεισθῇ νὰ ἀποδεχθῇ τὰς παραστάσεις ἡμῶν, βεβαίως θέλει ἀναγνωρίσει, ὅτι πράττομεν καὶ ἐργαζόμεθα εὐσυνειδήτως, πρὸς τὸ συμφέρον αὐτοῦ καὶ πρὸς τιμὴν τῆς πατρίδος. Ἀγνοῶ, ἂν σεῖς θέλετε εὑρεῖ τοὺς κριτὰς οὕτω διατεθειμένους· ἡμεῖς μάλιστα προσδοκῶμεν, ὅτι, ἂν γνωσθῇ εἰς τὸν λαὸν ἡ πολιτεία ὑμῶν, οἱ κριταί, ἐνώπιον τῶν ὁποίων θέλομεν παρουσιασθῇ, θέλουσι μᾶς δώσει λευκὴν ψῆφον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δούνης ἔχει τὸν λόγον.

§216ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπών.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δραγούμης.

§218ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἕτοιμος νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦναι ὑπερφίαλος ἡ ἀξίωσίς μου, ἐὰν παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειονοψηφίαν νὰ ἐκτιμήσῃ καὶ τὴν ὥραν, ἐν ᾗ εὑρισκόμεθα, καὶ τὰς δυνάμεις τὰς ἀνεπαρκεῖς, ἃς πᾶς τις ἔχει τὴν στιγμὴν ταύτην. Ἂν ἡ πλειονοψηφία ἐπιμένῃ, καὶ πεισθῶ, ὅτι ἡ πρὸς αὐτὴν παράκλησίς μου δὲν δύναται νὰ τελεσφορήσῃ, θέλω βεβαίως ὑποκύψει.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀρχίσητε.

§220ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μείνωμεν πλέον.

§221ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως, ἂν ἀναγκασθῶ, θὰ ὑποκύψω, ἀλλὰ πρέπει νὰ σημειωθῇ ἐνταῦθα, ὅτι καὶ οἱ νόμοι τοῦ ἀνθρωπισμοῦ παραβλέπονται. Ἐγὼ δὲν ζητῶ νὰ ἀπαλλαχθῶ τοῦ νὰ ὁμιλήσω· ζητῶ μόνον νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης ἐπί τινας ὥρας. Θέλω φθάσει μάλιστα νὰ προτείνω, ἂν θέλῃ ἡ Βουλή, νὰ συνέλθωμεν ἐνωρίτερον αὔριον, εἰς τὰς 2 μετὰ μεσημβρίαν, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, μάλιστα δὲ καὶ νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ ταῦτα λέγων πρὸς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα, ἐν ταυτῷ ἀποτείνομαι καὶ εἰς τὴν δεξιάν, λέγων, ὅτι δὲν εἶναι προσῆκον, τοιαύτην ὥραν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν, ἥτις θέλει πολλὰς ὥρας, ἡ δὲ κατανάλωσις τῶν δυνάμεων οὐδόλως συμβάλλει εἰς τὴν πεφωτισμένην συζήτησιν.

§222Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). (Ὅρα Παράρτημα).

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§224ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι προετάθη ἡ ἀναβολή. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν, ἂν δέχεται αὐτήν.

§225ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς περαιτέρω συζητήσεως λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ἀλεξ. Κασσαβέτη καὶ Περ. Ἀλεξάκη, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 145. Ἐκ τούτων 119 κατὰ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς, καὶ 26 ὑπὲρ τῆς προτάσεως. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Ὁ κύριος Δραγούμης ἔχει τὸν λόγον.

§228Σ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ νόσημα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀκράτεια τῶν δαπανῶν, νόσημα ἐμφανισθὲν εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἀναβάσεως αὐτῆς, εὐθὺς ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1899. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ἔτι πρὶν ἢ παραλάβῃ ὅλα τὰ πράγματα καὶ προβῇ εἰς μελέτας ἐν αὐτοῖς τοῖς πράγμασιν, ἡ Κυβέρνησις, κατὰ προδιαγεγραμμένον πρόγραμμα, ἀποτελούμενον ἐκ ῥακῶν συλλεγέντων δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ καὶ συρραφέντων ἀδεξίως, ἀπεφάσισε νὰ εἰσαγάγῃ μεταρρυθμίσεις. Ἀφοῦ διὰ τῆς δημοσιογραφίας καὶ διὰ φυλλαδίων, δι’ ἐκκλήσεων αὑτῆς — δηλαδὴ τοῦ κόμματος τοῦ διευθυνομένου ὑπὸ τοῦ σημερινοῦ Προέδρου αὐτῆς—ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων ἀνέπτυξε τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο σχοινοτενῶς, ἠθέλησε καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὸ διὰ μιᾶς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας. Ἔσπευσε λοιπὸν εἰς τὰς καινοτομίας, καὶ μετὰ τοσαύτης σπουδῆς διεξήγαγε τὸ ἔργον, ὥστε εὐθὺς ἀπὸ τῆς Αʹ Συνόδου ἐξηνάγκασεν ἡμᾶς εἰς μακρὰν νυκτερινὴν ἐργασίαν, σπεύδουσα καὶ λέγουσα, ὅτι δὲν ὑπάρχει καιρὸς πρὸς ἀπώλειαν. Ἐνόμιζέ τις τότε, ὅτι ἐνεφανίζετο ὁ Κατιλίνας πρὸ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως. Ἀκράτεια γενικὴ καὶ εἰς τὰς δαπάνας, ἀκράτεια ἐν τῇ προτάσει νομοθετικῶν ὀργανισμῶν νέων, μετὰ περισσείας καὶ πολυτελείας θέσεων, ἀκράτεια περὶ τὴν διαίρεσιν τὴν διοικητικὴν, ἥτις δὲν ἐπήρκει πλέον εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, κατὰ τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως — διότι δὲν ἐπήρκει εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν φίλων αὐτῆς. — Ἀφειδία ἔκτακτος εἰς τὰς δαπάνας καὶ, εὐθὺς τὴν ἐπιοῦσαν τοῦ πολέμου καὶ τῆς ἐπισφραγισάσης αὐτὸν εἰρήνης, πρόνοια περὶ αὐξήσεως θέσεων καὶ μισθῶν, εὐθὺς ὡς εἰσήλθομεν εἰς τὸ ἔτος 1899 κοινοβουλευτικῶς, — διότι μὴ κοινοβουλευτικῶς ἤμεθα ἤδη εἰσηγμένοι ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ προηγουμένου ἔτους, καθ’ ὃ ἐσιώπα ἀναγκαστικῶς ἡ Βουλὴ ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους 1899, τοιαύτην βάσιν ἔχων, τὴν ῥοπὴν πρὸς δαπάνας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἀκράτειαν περὶ αὐτὰς, ὁ Προϋπολογισμὸς, λέγω, τοῦ ἔτους τούτου, κατ’ ἀκολουθίαν, ἀποτελεῖ πληρεστάτην εἰκόνα σπατάλου Προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν θελήσητε νὰ ἐφαρμόσητε ἐπ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, ἐὰν θελήσητε νὰ φαντασθῆτε, ὅτι τὰ νομοθετήματα τῆς Κυβερνήσεως ἦσαν ἤδη ἐξ ἀρχῆς συμπεπληρωμένα καὶ ἕτοιμα, καὶ θελήσητε νὰ ἐφαρμόσητε αὐτὰ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1899, θέλετε ἴδει, ὅτι, παρ’ ὅλας τὰς εἰσπράξεις τὰς ἐκτάκτους, αἵτινες διεδέχθησαν τὰς ἐκτάκτους εἰσπράξεις τοῦ 1898, ὁ Προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος ἤθελεν ἀπολήξει εἰς βέβαιον ἔλλειμμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῷ προσωρινῷ ἀπολογισμῷ τοῦ ἔτους 1899 ἔδειξεν εἰς ἡμᾶς, ὅτι ἔχει περίσσευμα 2,834,000 δραχμῶν. Ἓν μόνον τῶν νομοθετημάτων τῆς Κυβερνήσεως, τῶν ψηφισθέντων κατ’ ἐκείνην τὴν Σύνοδον, ἐν ἔτει 1899, ἐὰν ἐφαρμόσητε ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, ἐξηφανίσθη ὅλον τὸ περίσσευμα, καὶ προσηγγίσατε εἰς τὸ ἔλλειμμα· δύο, ἐὰν θελήσητε νὰ ἐφαρμόσητε τὸ νομοθέτημα περὶ τῆς ἀστυνομίας καὶ τὸ περὶ τῆς χωροφυλακῆς, ψηφισθέντα ἀμφότερα κατὰ τὴν Σύνοδον ἐκείνην, εἰσήλθομεν εἰς τὸ ἔλλειμμα. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν ἄλλων, περὶ ὧν ἔσται ὁ λόγος κατωτέρω. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπήρθησαν ἐπὶ τῷ ἀποτελέσματι τοῦ ἔτους 1899, λέγοντες: «Ποῦ τὰ ἐλλείμματα, ἅτινα προεβλέπετε; Ἰδοὺ, ἀπεδείχθη τὸ ἔτος 1899 ἔτος περισσεύματος». Καὶ ἔψεξαν τὰ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ἐπικρίναντα τὴν Κυβέρνησιν καὶ προειπόντα ἐλλείμματα. Ἂν τὰ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ἀγορεύσαντα ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκείνου, προέλεγον ἐλλείμματα, μὴ λαμβάνοντα παντελῶς ὑπ’ ὄψιν τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς ψηφισθέντας νόμους, θὰ ἦσαν βεβαίως ἄξια τῆς μομφῆς τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἰσηγητοῦ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· ἀλλ’ ἅπασαι αἱ προρρήσεις, αἱ γενόμεναι πρὸς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς περὶ ἐλλειμμάτων, βάσιν εἶχον τὴν πολιτικὴν τῶν μεταρρυθμίσεων ὀργανισμῶν καὶ φόρων. Ἐγὼ αὐτὸς, ἀγορεύσας τότε ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὐ μόνον ἀνεγνώρισα, ὅτι αἱ εἰσπράξεις, αἱ ἀναγραφεῖσαι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἤθελον εἰσαχθῆ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ἀλλὰ καὶ ὑπερεθεμάτισα, εἰπὼν ῥητῶς ὅτι καὶ περισσότεραι τῶν ὑπολογισθεισῶν θέλουσιν εἰσπραχθῆ· ὅτε δὲ ὡμίλουν περὶ τοῦ ἐλλείμματος τοῦ 1899, τὸν νοῦν εἶχον προσηλωμένον ἀκριβῶς εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν μεταρρυθμίσεων καὶ τῶν ἀναδιοργανώσεων, ἣν μετήρχετο ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐξ ἧς, ἀναγκαίως, κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις αὐτῆς ταύτης καὶ τοὺς πίνακας, ἔδει νὰ δαπανηθῶσιν ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἂν τὰ ἑκατομμύρια δὲν ἐδαπανήθησαν, ἂν δὲν ἐδαπανήθησαν ἢ περιωρισμένως κατὰ τὸ ἔτος 1899, ἂν δὲν ἐδαπανήθησαν εἰς τοὺς σκοπούς, δι’ οὓς ἐπίεζεν ἡμᾶς ἡ Κυβέρνησις νὰ ψηφίσωμεν καὶ κατὰ τὸ 1900, ἂν τὰ ἐλλείμματα τὰ προρρηθέντα δὲν ἐνεφανίσθησαν, τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει ἀνακρίβειαν τῶν λεγομένων ἔκτοτε ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἀποδεικνύει, ὅτι ἠνοίχθησαν τέλος οἱ ὀφθαλμοὶ τῶν Ὑπουργῶν, καὶ ἐκεῖ, ὅπου ἔβλεπον ἄφθονα πρὸς δαπάνην τὰ ἑκατομμύρια, ἀναγνωρίσαντες τὸν κρημνόν, ἠναγκάσθησαν ν’ ἀναστρέψωσι πορείαν, καὶ ἐσταμάτησαν. Περὶ τοῦ ἔτους 1899 ἐγώ, προσωπικῶς, ὁμιλήσας, ὡς εἶπον, πέρυσιν, ἀνεγνώρισα τὴν περίσσειαν τῶν ἐσόδων, ἀλλὰ καὶ προεῖπον ἔλλειμμα. Ἀλλ’ ὁσάκις ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, εἶχον ὑπ’ ὄψει πάντοτε τὸν σταθερὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, μὴ περιορισθεὶς εἰς τὴν τυπικὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἔτους 1899. Εἶπον πέρυσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, μεταχειρισθεὶς ἐπιχείρημα ἁπλοῦν, τυπικὸν, ὡς ἔνδειξιν ἁπλῆν τοῦ ἐπικινδύνου τῆς ὁδοῦ, ἣν ἠκολούθει, ὅτι τὰ ἔξοδα τῶν 12 πρώτων μηνῶν τοῦ ἔτους 1899 ἐνδεικνύουσιν ὁπωσδήποτε ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας τῶν 7 Ὑπουργείων τοιαύτην ὑπέρβασιν, ὥστε ἐκ τῶν μηνῶν τούτων τῆς πρώτης διαχειρίσεως δείκνυται ἄφευκτος κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους ὑπέρβασις εἰς τὰς δαπάνας τῆς γενικῆς διοικήσεως. Καὶ εἶχον τότε ὑπ’ ὄψιν τεσσάρων Ὑπουργείων δαπάνας γενικῆς ὑπηρεσίας, τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐξωτερικῶν, τῆς Δικαιοσύνης, τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔλεγον δὲ, ὅτι ἐκ τῶν ποσῶν τῶν τεσσάρων τούτων Ὑπουργείων ἐπιφαίνεται ἤδη κατὰ τοὺς δώδεκα πρώτους μῆνας αὔξησις δαπανῶν τοιαύτη, ὥστε, ἂν τηρηθῇ ἡ ἀναλογία, θέλετε καὶ κατὰ τὸ τέλος τῆς χρήσεως ἀναγνωρίσει ὑπέρβασιν δαπανῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶπε τότε, διακόψας, ὅτι ἀπορεῖ, πῶς μεταχειρίζομαι τοιοῦτον ἐπιχείρημα, ἠναγκάσθην δὲ ν’ ἀπαντήσω, — καὶ διέκοψε τότε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, εἰπὼν πρὸς αὐτόν: «δὲν δύνασθε ἢ ν’ ἀναγνωρίσητε, ὅτι ὑπάρχει πάντως τις ἀναλογία» —ὅτι, ὅτε τις κατὰ τοὺς 12 μῆνας εὑρίσκει αὔξησιν δαπανῶν ἐν τῇ γενικῇ ὑπηρεσίᾳ, εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ εὕρῃ ταύτην καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς χρήσεως· ἠναγκάσθην τότε νὰ εἴπω πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργόν, ὅτι κατὰ τὸν Ὀκτώβριον δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ μεταχειρισθῇ τὸ ἐπιχείρημα, ὅπερ τότε μετεχειρίζετο, αὐτολεξεὶ ταῦτα: «Μὴ λησμονεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὸν μῆνα Μάρτιον τοῦ 1900, καὶ ὅτι ὀλίγοι μῆνες χωρίζουσιν ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου· τὴν 31 Ὀκτωβρίου δὲν θέλετε δυνηθῆ νὰ ἐπικαλεσθῆτε τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο ὑπὲρ ὑμῶν, διότι τὴν 31 Ὀκτωβρίου κλείεται ἡ χρῆσις, τότε δὲ θέλετε εὑρεθῆ, ὡς σήμερον, ἀπέναντι ἀναλόγου διαφορᾶς μεταξὺ 1898 καὶ 1899.» Ἰδοὺ νῦν, τί δεικνύουσιν οἱ ἀριθμοὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν: Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, Ὑπουργεῖον Ἐκκλησιαστικῶν, Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν: δαπάνη κατὰ τὸ 1898 δραχ. 9,301,667· δαπάνη κατὰ τὸ 1899 δραχ. 14,438,616· διαφορὰ δρ. 5,136,949. Ἀνάγκη πάντως ν’ ἀφαιρέσητε ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν δραχ. 5,136,949 ἀδιαθέτους τινὰς πιστώσεις τοῦ ἔτους 1898, ἵνα μειώσητε τὰς διαφοράς, αἵτινες ἐγεννήθησαν ἐκ τοῦ ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1898 ἡ Θεσσαλία εὑρίσκετο ὑπὸ τὴν τουρκικὴν κατοχὴν, καὶ τὰς ἀδιαθέτους ταύτας πιστώσεις στρογγύλως ἀναβιβάζω εἰς τὸ ποσὸν 4,000,000· μένει λοιπὸν ἡ διαφορὰ ἑκατομμυρίου καὶ πλέον, ἡ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἑκατομμυρίων τούτων. Ἕτερον Ὑπουργεῖον, ὅπερ κατὰ τὸ ἔτος 1899 ἠδύνατο ν’ ἀντιπαραβληθῇ κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν αὐτοῦ ἀκινδύνως καὶ ἄνευ ἀδικίας πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1898, εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν εἶχον δαπανηθῆ κατὰ τὸ 1898 δραχμαὶ 5,246,000, διότι οὐδὲν ἔκτακτον εἰς τὸ Ναυτικὸν ὑπῆρχε κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο· κατὰ τὸ ἔτος 1899 ἐδαπανήθησαν 7,601,676. Καὶ τὸ Ὑπουργεῖον δὲ τῶν Ναυτικῶν, καθ’ ὃν χρόνον ἦτο συμπεπληρωμένη ἡ διαχείρισις τῶν πρώτων δώδεκα μηνῶν, προανήγγελλε τὴν παρατηρουμένην σήμερον ἐπὶ πλέον διαφοράν...

§229Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κατὰ τὸ 1898 τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἶχεν 1,000,000 δραχ. νέον ὁπλισμόν.

§230ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τόσῳ χειρότερον διὰ τοὺς κυρίους Ὑπουργούς. Ἐκ τῶν πέντε τούτων Ὑπουργείων ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ 1898 καὶ τοῦ 1899 δραχ. 7,691,553. Εἶπον ἤδη, ὅτι ἀφαιρῶ 4,000,000, ἢ κάλλιον 4,500,000 δραχμάς, λόγῳ τῆς μὴ ὑπάρξεως τῆς Θεσσαλίας ὑπὸ τὴν διοίκησιν τὴν Ἑλληνικὴν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1898, καὶ οὕτω μένει ὑπόλοιπον ἐπὶ πλέον διαφορᾶς δραχ. 3,191,553. Δὲν ἐμνημόνευσα, ὅτε οὕτως ὑπελόγιζον, τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν, δείξας διατὶ δὲν ἀναφέρω αὐτά, διότι ἐν τοῖς δυσὶν ἐκείνοις Ὑπουργείοις τὸ ἔτος 1898 ἔφερε βάρη ὅλως ἔκτακτα, οἷα κατὰ μικρὸν μόνον μέρος ἔφερεν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους 1899, καὶ ἡ ἀντιπαραβολὴ δὲν ἤθελεν εἶναι ὀρθή. Κατὰ τὸ ἔτος 1898 τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐδαπάνησαν δραχμὰς 33,747,000. Κατὰ τὸ 1899 ἐδαπανήθησαν ἐκ τῶν δύο τούτων Ὑπουργείων 32,815,956. Κατὰ ταῦτα ἀποβαίνει φανερὸν, ὅτι ἐπῆλθεν ἐλάττωσις εἰς βάρος τοῦ ἔτους 1898 κατὰ δραχ. 931,000. Ἴσως λόγοι δικαιοσύνης ὑπαγορεύουσι τὴν προσθήκην εἰς τὸ ἔτος 1898 δαπανῶν τινων, αἵτινες ἐπεβάρυναν τὸ 1899, διότι ἀνάγονται προφανῶς εἰς τὸ 1898. Ἀλλὰ, παραβάλλων τὰ δύο ταῦτα ποσὰ τῶν δύο ἐτῶν, οὔτε ἐπέφερα οὔτε ἐπιφέρω μομφήν· ἁπλῶς ἐνταῦθα ἀναφέρω πορίσματα ἀπολογισμοῦ. Οὕτω λοιπὸν ἐν ἔτει 1899 ἐμφανίζεται εἰς τὰ τέσσαρα Ὑπουργεῖα, ἅτινα προωνόμασα, διαφορὰ δαπάνης ἐπὶ πλέον 3,191,553 δραχμῶν. Ἐν δὲ τῷ ἔτει τούτῳ, 1899, δὲν ἐφηρμόσθησαν τὰ ἐννέα δέκατα τῶν μεταρρυθμίσεων, ἃς ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγεν, καὶ αἱ ἐφαρμοσθεῖσαι μεταρρυθμίσεις ἐφηρμόσθησαν μόνον κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας, ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου, ἢ ὀλίγον πρότερον, καὶ ἑξῆς. Εἶναι βέβαιον— καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, οὗτινος ἡ πεῖρα εἶναι μεγάλη καὶ ἀνεγνωρισμένη, ἐπέμεινεν— εἶναι βέβαιον, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας τηροῦσιν ἀναλογίαν ἀκριβεστάτην κατὰ τὴν ὅλην κίνησιν, ἣν καὶ κατὰ τοὺς 10 ἢ 8 πρώτους μῆνας. Ἐξετάζων τὰ γενόμενα κατὰ τὸ παρελθόν, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἑκάστοτε ὑπόλοιπον χρῆσιν, δύναταί τις νὰ ὁρίσῃ ἀναλογίαν τινὰ, ἥτις, κατὰ κανόνα, δὲν θέλει ἀπατήσει αὐτὸν, ἀναλογίαν, καθ’ ἣν ἐκ τῶν γενομένων κατὰ τοὺς 8 ἢ 10 ἢ 12 μῆνας κρίνει περὶ τῶν γενησομένων κατὰ τοὺς ὑπολοίπους μῆνας δαπανῶν τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας. Διότι τὸ πᾶν κινεῖται κατὰ τρόπον κανονικὸν καὶ ἐρρυθμισμένον ὑπό τε τῶν νόμων καὶ τῆς συνηθείας. Πάντες οἱ ὑπηρετοῦντες ἐμφανίζονται εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον κατὰ τὸ τέλος τοῦ μηνὸς, ἵνα λάβωσι τοὺς μισθοὺς αὑτῶν. Πάντες οἱ ἔχοντες ληψοδοσίας μετὰ τοῦ Ταμείου τοῦ Κράτους ἐμφανίζονται ἐγκαίρως πάντοτε, — διότι ὁ ἔχων λαμβάνειν φροντίζει ἐγκαίρως νὰ λαμβάνῃ ὅ,τι ὀφείλεται εἰς αὑτόν. — Ἡ βραδύτης, ἡ μείζων ἢ ἡ ἐλάσσων, ἔχει τι τὸ κανονικὸν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, καθόσον ἡ διαχείρισις τῆς ὑπηρεσίας ὑπὸ ἀνθρώπων τῆς αὐτῆς δυνάμεως καὶ ἐπιμελείας γίνεται. Καὶ ἂν δ’ ὑπάρξῃ διαφορά τις, αὕτη συμψηφίζεται πρὸς ἄλλην ἀντίθετον, μένει δὲ τὸ γεγονός, ὅτι, καθ’ ἣν ἀναλογίαν προβαίνει ἡ πληρωμὴ τῶν ἐξόδων κατὰ τοὺς δέκα μῆνας, κατ’ αὐτὴν περίπου τὴν ἀναλογίαν προβαίνει καὶ κατὰ τοὺς ἑπομένους ὑπολοίπους μῆνας. Πᾶς, ὅστις δοκιμάσει νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν τρόπον τοῦτον τῆς ἐρεύνης ἐπὶ τῶν Προϋπολογισμῶν, θέλει φθάσει εἰς βεβαίαν γενικὴν πρόβλεψιν τῆς δαπάνης, ἥτις θέλει συντελεσθῆ ἐν τῷ κεφαλαίῳ τούτῳ τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας μέχρι τέλους τοῦ ἔτους. Ἐφήρμοσα τὴν μέθοδον ἐπὶ διαφόρων Προϋπολογισμῶν, καὶ εἶδον, ὅτι προκύπτει ἀναλογία ἀσφαλής. Θέλομεν δὲ ἴδει ἐφαρμοζόμενον ἐπωφελῶς τὸν αὐτὸν κανόνα καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1900. Καθὼς πέρυσιν, ὁμιλῶν περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, ἀνωμολόγουν, ὅτι, οὐχὶ μόνον ὅσα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέγραφεν, ἀλλὰ καὶ πλείονα ἤθελεν εἰσπράξει, οὕτω μετὰ παρρησίας ἔρχομαι νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὰ προϋπολογιζόμενα θέλουσιν εἰσπραχθῆ κατὰ τὸ ἔτος 1900. Οὐ μόνον δὲν ἀμφισβητῶ, ἀλλά, τοὐναντίον μάλιστα, ἡ ἐξέτασις, ἣν ἐπεχείρησα, τοῦ Προϋπολογισμοῦ, λέγω, ὅτι μοὶ παρέσχε τεκμήριον, ὅτι δὲν ἀπομακρύνεται πολὺ τῆς ἀκριβείας ἐν τῷ ὑπολογισμῷ τῶν ἐσόδων ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 εἶχε δραχμὰς 112,206,849· ἡ μειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπεβίβασε τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 107,196,779· ἐγὼ δὲ πέρυσιν, ἐκτιμήσας τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἰδίᾳ, εὕρισκον ὡς βεβαίαν εἴσπραξιν 108,000,000 δραχ. περίπου, περιλαμβάνων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ καὶ τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ τοῦ εἰς εἶδος φόρου τῆς σταφίδος τοῦ 1898, διότι δὲν ἐπίστευον τότε, ὅτι ἐντὸς τῆς χρήσεως τοῦ 1899 ἤθελεν εἰσπραχθῆ ὁ φόρος οὗτος, ὡς εἰσεπράχθη, — εἰσαχθεὶς ὅμως εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ 1900, — εἶχον δὲ δηλώσει, ὅτι θεωρῶ δίκαιον, ἕνεκα τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐλειτούργει ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τοῦ εἰς εἶδος, νὰ ἀνεγνωρίζετο εἰς τὸ ἔτος τὸ ἀποδίδον τὸ ἀντίτιμον εἰς χρῆμα, νὰ ἀνεγνωρίζετο δικαίωμα ἐπὶ τοῦ εἰσπραττομένου φόρου τοῦ προηγουμένου ἔτους. Κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας τοῦ 1900 εἰσεπράχθησαν 75,675,505 δραχμαί, ἤτοι ἐπὶ πλέον τῶν ἐν ἔτει 1899 εἰσπραχθέντων 6,497,000. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1901, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς περὶ τῶν μέχρι τέλους τῆς χρήσεως 1900 εἰσπράξεων ἐκτιμήσεις αὑτοῦ, κατὰ δὲ τὰς ἐκτιμήσεις ταύτας, ἐπέρχεται συμψηφισμὸς μειώσεων καὶ αὐξήσεων, ἤτοι μείωσις κατὰ δρ. 7,325,477, αὔξησις κατὰ δρ. 7,086,000, συμψηφισμὸς περίπου, κατέληξε δὲ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἦτο ἀσφαλὴς ἡ ἀρχικὴ πρόβλεψις αὑτοῦ περὶ εἰσπράξεως 112,206,849 δραχμῶν. Ἐφαρμόζω τὸν κανόνα, ὃν ἀνωτέρω προκειμένου περὶ ἐξόδων ἀνέφερα, καὶ ἐπὶ τῶν ἐσόδων, καὶ εὑρίσκω, ὅτι ἐκ τοῦ τεκμηρίου αὐτοῦ δικαιολογεῖται ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐπὶ τῶν κυριωτέρων ἐσόδων κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας παρατηρεῖται, ὅτι αἱ εἰσπράξεις ἀνέβησαν ἐπὶ πλέον τῶν τοῦ 1899 κατὰ δραχ. 7,290,000, ἐπὶ ἔλαττον δὲ κατὰ 5,045,000, ὑπάρχει δὲ διαφορὰ ὁριστικὴ ἐπὶ πλέον 2,245,000...

§231ΝΕΓΡΗΣ. Ἀλλ’ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως ἤλλαξε.

§232ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλον ἁπλοῦν τεκμήριον, ἀλλὰ τοῦτο βεβαίως μόνον δὲν ἀρκεῖ, ἵνα σχηματίσῃ τις γνώμην. Κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας τοῦ 1898 αἱ εἰσπράξεις ἀνέβησαν εἰς δραχμὰς 61,895,000, ἐπὶ συνόλου εἰσπράξεων πραγματοποιηθεισῶν 104,935,904. Κατὰ τὸ 1899, κατὰ τοὺς αὐτοὺς μῆνας, αἱ εἰσπράξεις ἀνέβησαν εἰς 69,178,145 δραχμάς, ἐπὶ συνόλου εἰσπράξεων δρ. 111,318,372. Ἔχομεν ἐνταῦθα ἀναλογίαν, ἐν μὲν τῷ ἔτει 1898, κατὰ τὴν πρώτην διαχείρισιν, 62 πρὸς 43 περίπου, κατὰ δὲ τὸ 1899 ἀναλογίαν 69 πρὸς 42. Ἀναλογίαν τινὰ παραπλησίαν ἐὰν ἐφαρμόσωμεν ἐπὶ τοῦ 1900, θέλομεν ἴδει, ὅτι ἐπὶ εἰσπράξεων, γενομένων ἤδη, 75,675,505 δραχμῶν, ἐὰν δεχθῶμεν 75 πρὸς 38, θέλομεν ἔχει μέχρι τέλους τῆς χρήσεως εἰσπράξεις ἔτι 38,000,000, αἵτινες θέλουσιν ἀναβιβάσει τὸ ὅλον ποσὸν τῶν εἰσπράξεων εἰς 113 ἑκατομμύρια...

§233Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως;

§234ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περιλαμβάνεται ἐν τῇ κρίσει μου καὶ ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως, καὶ διὰ τοῦτο ἀνατρέπεται κατά τι ἡ ἀναλογία. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐξέτασις τοῦ ἀποτελέσματος ἐπὶ ἑκάστου ἐσόδου ἰδίᾳ μὲ ἄγει νὰ πιστεύσω καὶ δεχθῶ, ὅτι τὸ πόρισμα τῆς τυπικῆς ταύτης, τῆς μηχανικῆς ἐκτιμήσεως, δύναταί τις νὰ ἀποκομίσῃ, ἐξετάζων καὶ κατ’ οὐσίαν καὶ οὐχὶ μόνον τυπικῶς τὸν πίνακα, ὃν κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργός, τὸν πίνακα τῶν δημοσίων ἐσόδων, τῶν κατὰ τὰ ἔτη 1899 καὶ 1900 τοὺς δέκα πρώτους μῆνας εἰσπραχθέντων ἐκ τῶν κυριωτέρων φόρων, ἤτοι τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἐλαίου, ἐλαίου Ἑπτανήσου, σταφίδος, σταφίδος Ἑπτανήσου, ζώων, ἐπιτηδευμάτων, οἰκοδομῶν, Τελωνείων, καπνοῦ, χαρτοσήμου, μονοπωλίων κλπ. Ἔχομεν ἐπὶ πλέον εἰσπραχθέντα, ὡς εἶπον ἤδη, κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, τὸ 1900, δρ. 7,290,130, ἐπὶ ἔλαττον δρ. 5,045,128· ἐπὶ πλέον ἐν ὅλῳ δρ. 2,245,000 περίπου. Καὶ ἡ ἀναλογία δέ, περὶ ἧς ἀνωτέρω ὡμίλησα, καὶ ἡ κρίσις ἐξ ὅλων τῶν δεδομένων τοῦ τε παρόντος καὶ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἐφ’ ὧν, ἕνεκα τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας, δὲν ἐνδιατρίβω, ἄγει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν κατὰ τὸ τέλος τῆς χρήσεως εἰς ἔσοδα δραχ. 112,400,000, μετ’ ἀφαίρεσιν ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ φόρου εἰς εἶδος τῆς σταφίδος τοῦ ἔτους 1898, καθόσον ὁ φόρος οὗτος οὐδεὶς ἔτι ὑπάρχει λόγος νὰ καταταχθῇ ὡς τακτικὸν ἔσοδον εἰς τὸ 1900, ἀφοῦ εἰσπράττεται νῦν ἐντὸς τῆς χρήσεως τὸ ἀντίτιμον τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρου εἰς εἶδος ἀμέσως μετὰ τὴν παρακράτησιν. Ἀλλά, πρὶν ἢ μεταβῶ εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ 1900, ἀνάγκη νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων, ὅπως καὶ ὁ τῶν ἐξόδων, περιέχουσι παράλειψιν, ἥτις πρέπει πάντως νὰ ἐπανορθωθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Κατὰ τὸ 1900 εἰσεπράξαμεν ἤδη ἐκ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ 5,287,500 δραχμάς. Ταῦτα ἀποτελοῦσι μὲν ἔκτακτον ἔσοδον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναγράψωμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ὡς εἰσπραχθέντα, διότι, μετὰ τὴν καταβολὴν τῶν δύο πρώτων δόσεων ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐπραγματοποιήθη τὸ δάνειον κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς ὄφελος τοῦ Κράτους. Ἡ καταβολὴ ἐγένετο ἤδη, καὶ εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἀναγραφῇ τὸ ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων ὡς ἔκτακτον ἔσοδον ἐκ δανείου. Εἶναι ἀπαραίτητον δὲ ἀντιστοίχως νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ ἔξοδα καὶ τὸ ποσὸν τῶν τόκων τοῦ κεφαλαίου, ὅπερ εἰσεπράξαμεν ἐκ τῶν δόσεων τούτων, μετὰ τὰς κρατήσεις αὐτῶν, ἃς αὐτὴ ἡ Τράπεζα ἐποιήσατο, νὰ ἀναγραφῇ, λέγω, τὸ ποσὸν τοῦ τόκου, τοῦ κρατηθέντος ὑπὸ τῆς Τραπέζης, εἰς τὰ ἔξοδα, οὐχὶ εἰς τὰ ἔκτακτα ἔξοδα, ἀλλ’ εἰς τὰ τακτικὰ, διότι τῶν τόκων ἡ καταβολὴ ἀποτελεῖ τακτικὸν ἔξοδον, γενικῶς εἰπεῖν, τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν τόκων, ὅπερ ἀνῆλθεν εἰς δραχ. 363,509, κατὰ τὸ Βασ. Διάταγμα, ὅπερ φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ὑπουργοῦ, προστεθῇ εἰς τὸ ὁλικὸν ποσὸν τῶν ἐξόδων, τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, φθάνομεν εἰς τὸ ἑπόμενον ἀποτέλεσμα: Προϋπολογισμὸς δαπανῶν δραχμαὶ 112,049,279, πιστώσεις μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 2,039,189· ἐν ὅλῳ δαπάναι 114,088,468 δραχ. Πίστωσις 23,163, ψηφισθεῖσα ἐσχάτως ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τὸ ὅλον δραχ. 114,111,631. Πιστώσεις 2,000,000, ἃς προανήγγειλεν ὁ Ὑπουργός· τὸ ὅλον 116,111,631 δραχ. Πίστωσις διὰ τοὺς τόκους τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας– Μελιγαλᾶ δραχ. 363,509· ἐν ὅλῳ δρ. 116,475,140. Ἐὰν δὲ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τούτου 6,420,000 δραχμὰς, ὅσας ἐδήλωσεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θέλουσιν ἀποτελέσει αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις,—διότι δὲν θέλω νὰ ἐνοχλήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐξελέγχων ἀνακριβεῖς τὰς δηλώσεις αὐτοῦ ταύτας, — φθάνομεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι θέλομεν ἔχει πραγματοποίησιν δαπανῶν δρ. 110,055,140. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὑπέδειξε δαπάνην 107,648,000, προϋπεδήλωσε δὲ, ὅτι θέλουσι προστεθῇ πιστώσεις δρ. 2,000,000 περίπου, καὶ ἀνεβίβασεν οὕτω τὸ ποσὸν εἰς δρ. 109,648,000. Κατὰ τὰς δηλώσεις ταύτας, ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ὑπολογισμοῦ αὐτοῦ καὶ τοῦ ὑπολογισμοῦ μου ἄνω τῶν 600,000 καὶ μέχρις 1,000,000 δραχμῶν περίπου. Κατ’ ἐμὲ, αἱ δαπάναι θέλουσιν ἀνέλθει ὑπὲρ τὰ 110 ἑκατομμύρια, αἱ δὲ ἀδιάθετοι πιστώσεις μοὶ φαίνεται, ὅτι πρέπει νὰ ὑπολογισθῶσιν ὀλίγον τι μετριώτεραι ἢ ὅσον ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπολογίζει. Νομίζω, ὅτι τὰ προηγούμενα καὶ ἡ ἀντιπαραβολὴ πρὸς αὐτὰ πείθουσι περὶ τούτου, ὅτι αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσι τὰ 2,000,000 δρ. ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ κεφαλαίου τῶν δαπανῶν, ἃς ὀνομάζω σταθεράς. Κατὰ τὸ 1899 αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου ἀνέβησαν εἰς 1,899,401 δραχμὰς, —ἐπὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους 335,039, ἐπὶ τοῦ δημοσίου χρέους 531,828, ἐπὶ τῶν ἐξόδων διοικήσεως καὶ εἰσπράξεως δρ. 877,940, ἐπὶ τῶν διαφόρων πληρωμῶν δρ. 154,594. Οὕτω ἐν ὅλῳ δρ. 1,899,401.—Κατ’ ἀναλογίαν νομίζω, ὅτι ἐν ἔτει 1900 αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις δὲν θέλουσιν ὑπερβῆ ἐπὶ τοῦ πρώτου κεφαλαίου, τοῦ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς 300,000 δραχμὰς, ἐπὶ τοῦ δευτέρου κεφαλαίου, τοῦ δημοσίου χρέους, τὰς 500,000 δραχμὰς, ἐπὶ τοῦ τρίτου, τῶν ἐξόδων διοικήσεως καὶ εἰσπράξεως, τὰς 900,000, καὶ ἐπὶ τῶν διαφόρων πληρωμῶν τὰς 300,000· ἐν ὅλῳ δύο ἑκατομμύρια. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, νομίζω, ὅτι αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων νὰ ὑπερβῶσι — καὶ μόλις θέλουσι φθάσει — τὰ 4,000,000. Κατὰ ταῦτα προσεγγίζω εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ δὲν φθάνω ἀκριβῶς εἰς τὸ ποσὸν αὐτοῦ. Ὑπάρχει διαφορὰ περίπου ἡμίσεος ἑκατομμυρίου. Οὕτω λοιπὸν ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων, πραγματοποιηθησομένων κατὰ τὸ ἔτος 1900, εἶναι τοιαύτη, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπέρχεται ἰσοζύγησις. Ἀλλ’ ἡ ἰσοζύγησις καὶ ἐνταῦθα ἐπέρχεται διὰ τῆς ἐγκαταλείψεως τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, μόνην τὴν ἀστυνομικὴν δαπάνην ἐὰν θελήσωμεν νὰ προσθέσωμεν εἰς τὰ ποσὰ τῶν δαπανῶν, ἅτινα πρὸ ὀλίγου ἀπήγγειλα, καὶ τὴν τῆς χωροφυλακῆς, θέλομεν ἀμέσως ἔχει ἐπὶ πλέον 4,300,000 δραχμὰς, αἵτινες, ἀντὶ ἰσοζυγίου, ἀποτελοῦσιν ἔλλειμμα ἴσου ποσοῦ. Καὶ ἐκτὸς τῶν νόμων τούτων δὲν ὑπάρχει πλήρης ἐντὸς τοῦ ἔτους καὶ ἄλλων πολλῶν νόμων ἡ ἐφαρμογὴ, νόμων ἐπαγομένων παντοίας δαπάνας. Ἐνῷ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχουσιν, εἶναι καταφανὲς εἰς τὸν ἐξετάζοντα τὴν πρώτην διαχείρισιν, κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας, ὧν ἔχομεν τὰ ἀποτελέσματα, ὅτι ἡ αὐτὴ ῥοπὴ πρὸς τὰς ἀσυλλογίστους δαπάνας ἐξακολουθεῖ ἐν τοῖς Ὑπουργείοις. Κατὰ τὸ 1899, ἔδειξα ποία εἶναι ἡ ὑπεροχὴ εἰς δαπάνας τοῦ ἔτους τούτου πρὸς τὸ 1898. Τὸ 1900, ἐξεταζόμενον κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας, θέλει δείξει ποία εἶναι ἡ ὑπέρβασις τῶν δαπανῶν τοῦ 1900 πρὸς τὸ 1899, ὅπερ ἤδη φέρει εἰς βάρος αὐτοῦ ὑπέρβασιν, παραβαλλόμενον πρὸς τὸ 1898. Οὕτως, ἐκ τῶν τεσσάρων Ὑπουργείων — Ἐξωτερικῶν, Δικαιοσύνης, Ἐκκλησιαστικῶν, Οἰκονομικῶν — ἔχομεν ἤδη, κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας, ὑπέρβασιν δαπανῶν δραχ. 738,615. Μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἔχομεν ἐπιπροσθέτως ὑπέρβασιν δαπανῶν 96,843. Ἐὰν δὲ προσθέσητε καὶ τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἅτινα ἐνταῦθα δύνασθε νὰ παραβάλητε κατὰ τὰ δύο ἔτη, — διότι καὶ τὸ ἔτος 1899 καὶ τὸ 1900 ἦσαν ἔτη ὁμαλὰ, μετὰ μικρᾶς τινος διαφορᾶς εἰς βάρος τοῦ 1899, — θέλετε ἴδει, ὅτι τὸ ὅλον τῆς διαφορᾶς ἐπὶ τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας εἶναι δρ. 1,944,257. Κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας τοῦ 1899 ἐδαπανήθησαν ἐν συνόλῳ δραχμαὶ 55,481,312, κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας τοῦ 1900 ἐδαπανήθησαν δραχ. ἐν συνόλῳ 58,648,660. Ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα μεταθετέον χρονικῶς ποσόν τι δαπάνης ἑκατομμυρίων εἰς τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ 1899 λόγῳ τῶν πιστώσεων ἐκείνων, ἃς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε διὰ νομοσχεδίου ἰδιαιτέρου ζητήσει κατὰ τὸν χρόνον τῆς κρίσεως, ἥτις ἀπεμάκρυνε τοῦ Ὑπουργείου τὸν ἀξιότιμον ἐξ Οἰτύλου Βουλευτήν, ἵνα προστεθῇ εἰς τὸ ἔτος 1899. Κατὰ ταῦτα, γίνεται καταφανές, ὅτι, ὅπως κατὰ τὸ 1899 αἱ δαπάναι αἱ γενόμεναι κατὰ τοὺς δέκα μῆνας ἀποτελοῦσι τὰ ⅗ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῶν δαπανῶν τῶν προβλεφθεισῶν, ἀπαραλλάκτως αἱ δαπάναι αἱ γενόμεναι κατὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας τοῦ 1900, ἐπὶ προϋπολογισμοῦ πιστώσεων δραχ. 58,648,660, ἀποτελοῦσι τὰ ⅗ τοῦ ὅλου τῶν πιστώσεων τούτων. Ἐκ τούτου τεκμήριον ἀσφαλές, ὅτι καὶ τὸ 1900 θέλει κλεισθῆ μετὰ ὑπερβάσεως τῶν δαπανῶν τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων ἐν σχέσει πρὸς τὸ 1899, ἥτις πρέπει νὰ προστεθῇ ἐν τῷ σταθερῷ Προϋπολογισμῷ εἰς τὴν ὑπέρβασιν, τὴν γενομένην ἤδη κατὰ τὸ 1899 πρὸς τὸ 1898. Εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, ὅτι, ἂν ἐφηρμόζετο τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἀντὶ τοῦ ἰσοζυγίου, ὅπερ ὑπισχνεῖται εἰς ἡμᾶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὅπερ, κατὰ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ μέχρι τοῦδε ὑποβληθέντα εἰς ἡμᾶς, δὲν θεωρῶ ἀπίθανον, ἀντὶ τοῦ ἰσοζυγίου ἤθελεν ἔχει ἔλλειμμα, — καὶ σπουδαῖον ἔλλειμμα — ἤθελεν ἔχει ἔλλειμμα μεῖζον ἐκείνου, ὅπερ προελέγομεν κατὰ Μάρτιον τοῦ 1900, ὅτε ἠγορεύομεν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, διότι τότε τὸ ἔλλειμμα, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἔχων ὑπ’ ὄψει τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν ἐντὸς τοῦ ἔτους τῶν ὀργανισμῶν τῶν νέων τῆς Κυβερνήσεως, προέλεγον, ὅτι θέλει φθάσει ἴσως εἰς τὰ 4,500,000. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, προερχομένη εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος αὐτῆς, κατεῖδεν ἀληθῶς τὸ βάραθρον, ὅπερ δὲν ἔβλεπεν, ὅτε κατηγγέλλετο εἰς αὐτὴν ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ φρονίμως ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐφρόντισε νὰ ἐπιδράσῃ καὶ ἐπὶ τῶν πλείστων συναδέλφων αὐτοῦ, καὶ ἀναστείλῃ τὴν πρὸς τὰ κάτω πορείαν, ἥτις ἤθελε βεβαίως φέρει σύντριψιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μάλιστα — ὀφείλω νὰ ἀνομολογήσω τοῦτο — ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔδειξε πρῶτος τὸ παράδειγμα τῶν οἰκονομιῶν, — ἐν τῇ διαχειρίσει τῇ ἰδιαιτέρᾳ, τῶν δύο ἑκατομμυρίων τόσων χιλιάδων, τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας, — καὶ δὲν εἶναι παντελῶς παράδοξον, ἂν ἐξ αὐτοῦ ἔχωμεν οἰκονομίαν τινά. Βλέπω δὲ μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι καὶ κατὰ τὸ 1901 ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐμφανίζεται εὐτυχῶς σήμερον οἰκονομικώτερος. Ἀλλ’ ἐνῷ διὰ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς, διὰ τῆς ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγῃ κατὰ τὸ τέλος τῆς χρήσεως τοῦ 1900 τὸ ἔλλειμμα, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ ἐξόγκωσις τῶν ἐξόδων, ὡς καὶ πρὸ ὀλίγου ὑπέδειξα, ἐξηκολούθησε μεγάλη. Ἔχομεν ἐπηρεάζοντας τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ 1900 τοὺς μισθοὺς, οὓς ηὐξήσαμεν κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος, ἔχομεν ἐπηρεάζοντας τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἔχομεν ἐπηρεάζοντας τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν· καὶ ἡ ἐξέτασις τοῦ βάρους, ὅπερ οἱ μισθοὶ οὗτοι, οἱ ηὐξημένοι, φέρουσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, θέλει γείνῃ κατωτέρω, ὅτε θέλω ἐπιληφθῆ τῆς ἐξετάσεως ἑνὸς ἑκάστου Ὑπουργείου, πρὸς ἔνδειξιν τῶν τοιούτων ζημιῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἔχομεν, οὐχὶ σπάταλον, ἀλλ’ ἄσωτον προϋπολογισμὸν τῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, ἔχομεν ἄσωτον προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, περὶ οὗ θέλω εἰδικῶς ποιήσει μνείαν μετ’ ὀλίγον, διότι εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τὸ δαπανῶν ἀναλόγως περισσότερα, καὶ τὸ αὐξάνον τὸν προϋπολογισμὸν αὑτοῦ ὅσον οὐδὲν ἄλλο Ὑπουργεῖον, ὄχι μόνον ἀπὸ τοῦ 1896, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ 1898 καὶ ἐντεῦθεν. Ἔρχομαι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1901, ὅστις καὶ ἐνδιαφέρει ἡμᾶς εἰδικῶς. Ἀποφεύγω πᾶσαν μακρολογίαν, Κύριοι, διότι ὑποθέτω, ὅτι ταύτην τὴν ὥραν δὲν εἶναι εὐάρεστα πολλὰ λεγόμενα ἀπὸ τοῦ βήματος. Τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεβίβασεν εἰς δρ. 114,684,159. Διστάζω νὰ παραδεχθῶ, ὅτι θέλει εἰσπραχθῇ ὁλόκληρον τοῦτο τὸ ποσόν. Ἀλλ’ αἱ ἐξετάσεις, εἰς ἃς ἐγὼ προβαίνω, μὲ φέρουσιν εἰς τὸ συμπέρασμα, μετὰ διπλῆν ἔρευναν τοῦ θέματος, ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ 1901 εἶναι δυνατόν, ἄνευ ὑπερβολῆς, νὰ ἀναβιβασθῶσιν εἰς δραχμὰς 112,500,000, δηλαδὴ περίπου εἰς ὅσα καὶ τὰ τοῦ 1900. Κατὰ τὸ 1898 τὰ πραγματοποιηθέντα ἔξοδα ἀναβαίνουσιν εἰς δρ. 104,935,900, τὸ 1899 εἰς δρ. 111,318,372. Κατὰ τὸν χρόνον τὸν πρὸ τῆς 31 Ὀκτωβρίου τὸ 1900 εἶχεν εἰσπεπραγμένα δραχ. 75,675,505, τὸ 1899 δρ. 65,178,475, τὸ 1898 δρ. 61,895,484· εἰσπράξιμα δὲ, τὸ μὲν 1900 δραχ. 12,379,396, τὸ 1899 δραχ. 12,801,308, τὸ 1898 δραχ. 15,056,475. Ἐφαρμόζων τὸν τύπον, περὶ οὗ πρὸ ὀλίγου, πραγματευόμενος περὶ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων τῶν προηγουμένων ἐτῶν, εἶπον, φθάνω καὶ εὑρίσκω διὰ τοῦ τύπου τούτου πιθανὴν τὴν εἴσπραξιν, ἣν προέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· ἐξετάζων δὲ δι’ ἄλλου ὑπολογισμοῦ τὴν οὐσίαν τῶν πραγμάτων, φθάνω εἰς εὕρεσιν ποσοῦ κυμαίνοντος μεταξὺ 110 καὶ 112 ἑκατομμυρίων. Προτιμῶ δὲ, ἵνα μὴ φανῶ ἀπαισιόδοξος, νὰ δεχθῶ τὰ 112,000,000. Εἶναι περιττὸν, ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ, λεπτολογῶν, νὰ ἐκθέσω τὸν τρόπον τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ συμπεράσματος. Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ 1900 πρέπει νὰ προστεθῶσιν αἱ ἐκ δραχ. 2,643,750 δύο δόσεις τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ, αἱ εἰσπραχθεῖσαι τὸ 1900. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, εἰς τὸ 1901 εἶναι ἀπαραίτητον, εἰς τὰ ἔκτακτα ἔσοδα νὰ ἀναγραφῇ τὸ προϊόν τοῦ αὐτοῦ δανείου, ὅπερ κατὰ τὸ 1901 ἀναβαίνει εἰς δραχμὰς 5,287,500. Οὕτως ὁ Προϋπολογισμός, κατὰ τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, πρέπει νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς δρ. 119,971,659, κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς τοὺς ἐμοὺς, πρέπει νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς ποσὸν κατὰ δύο ἑκατομμύρια καί τινας χιλιάδας κατώτερον. Περιττὸν δὲ νὰ εἴπω ἢ μόνον πρὸς ὀφειλομένην μνείαν, ὅτι ἐν τῇ ἐξετάσει τῶν ἐσόδων εἶχον ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ἐν τοῖς πλείστοις συνεφώνησα μετ’ αὐτῆς, ἀλλὰ κατὰ τὴν μεταβολὴν τῶν ποσῶν ἔν τισιν ὑπῆρξα ὀλιγώτερον φειδωλὸς ἢ ἡ μειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὰ ἔξοδα τοῦ 1901 ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπολογίζει εἰς δρ. 111,678,882. Ἡ ἐμὴ ἔρευνα ἀναβιβάζει τὰ ἔξοδα εἰς δραχ. 112,200,000 περίπου, δι’ οὓς λόγους θέλω ἐκθέσει. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσάγων τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1901, ἔδειξεν, ὅτι εἶναι εὐχαριστημένος ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν προηγουμένων ἐτῶν, ὅτι δὲν ταράσσεται παντελῶς ὑπὸ τοῦ φάσματος τῶν ἐλλειμμάτων καὶ φόβου συνταράξεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ὅτι εἶναι αἰσιόδοξος. Ἀλλὰ βεβαίως καὶ ἐν τῷ ἔτει τούτῳ ἡ αἰσιοδοξία τότε μόνον ἐπιτρέπεται, ὅταν παραδεχθῇ τις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει ἐκτελέσει κατὰ τὸ πλεῖστον τὸ πρόγραμμα αὐτῆς. Ἔχομεν δηλαδὴ καὶ ἐνταῦθα ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀποδεδειγμένον, ὅτι δὲν θέλει ἐκτελέσει μέγα μέρος τοῦ προγράμματος αὐτῆς, καὶ εἰς ἡμᾶς ἐπιτρέπεται καὶ ἡ ὑπόνοια, ὅτι καὶ ἐκεῖνο, ὅπερ διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δεικνύει ὅτι ἀπεφάσισε νὰ ἐκτελέσῃ τὸ 1901, δὲν εἶναι ἀδύνατον καὶ νὰ ἀποφασίσῃ ἔπειτα ἄλλως, νὰ μὴ ἐκτελέσῃ, ὅπως ἔπραξε καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1900. Μοὶ φαίνεται, ὅτι περιέχει ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος ἔνδειξιν τρανὴν τῆς διαθέσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναποδίσῃ τὸ οἰκονομικὸν αὐτοῦ σκάφος καὶ νὰ στήσῃ τὰς δαπάνας μέχρις οὗ πεισθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ εὐρύτερον περιθώριον. Πέρυσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐλέγετο εἰς αὐτὴν, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 θὰ εἶχεν ἔλλειμμα περίπου τεσσάρων ἑκατομμυρίων καὶ ἡμίσεος, διέκοπτε, παρατηρῶν, ὅτι, ἐνῷ ταῦτα ἐλέγοντο, κατηγόρουν ἐν ταυτῷ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐγκαταλιπούσης τὸ πρόγραμμα αὐτῆς, καὶ ἠρώτα: «Ἐὰν δὲν ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ ἀστυνομίας, ἐὰν δὲν ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ χωροφυλακῆς, — δὲν λέγω ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ· θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ ἀστυνομίας, θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ὁ νόμος περὶ χωροφυλακῆς, — ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἐφαρμοσθῇ, πιστεύετε, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἔλλειμμα;» Ἡ ἀπάντησις ὑπῆρξε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν αὕτη: «Ἐὰν δὲν ἐφαρμόσητε τοὺς δύο τούτους ὀργανισμούς, βεβαίως θὰ ἔχητε οἰκονομίαν, καὶ πιθανὸν τότε, ὅτι δὲν θέλετε ἔχει ἔλλειμμα.» Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1901 ἔχομεν τὴν ἔνδειξιν, ὅτι ἐγκατελείφθη παντελῶς ὁ ὀργανισμὸς τῆς χωροφυλακῆς. Ἡ διατύπωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῆς χωροφυλακῆς εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὁ παραβάλλων τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον πρὸς τοὺς πίνακας τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ προηγουμένου ἔτους βλέπει τὴν ἐγκατάλειψιν πλήρη, καὶ ἂν ἔτι δὲν ἀναδράμῃ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι μένουσιν ἀμετάβλητοι, ὡς εἶχον προτοῦ, οἱ μισθοὶ τῶν χωροφυλάκων, οἵτινες καὶ φαίνονται νῦν ἀναγεγραμμένοι κατὰ ἡμέρας καὶ λεπτὰ, ἐνῷ πέρυσιν ἦσαν κατὰ μῆνας καὶ 50 δραχμὰς ἡ ἀντιμισθία. Ταῦτα δὲ, διότι πέρυσι, κατὰ πρόθεσιν, ἐφηρμόζετο ὁ νόμος, ἐνῷ ἐφέτος ἀπεφασίσθη νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ. Ἐφηρμόσθη μόνον τὸ τμῆμα τοῦ νόμου, τὸ ἀναγόμενον εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, ἀγνοῶ διατί, — γινώσκω τόσον, ὅσον καὶ ὁ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, καὶ ἐκφράζω τὴν αὐτὴν ἀπορίαν: πρὸς τί τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς; πρὸς τί ἡ κεφαλὴ ἄνευ τοῦ σώματος; Διεγράφη ὡσαύτως πᾶσα πρόνοια περὶ ὀργανωτῶν, οὐχὶ τοῦ ναυτικοῦ καὶ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς μόνον, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀνωτάτου ὀργανωτοῦ τῆς Γυμναστικῆς, περὶ ἧς θέλω ὁμιλήσει, ὅταν ἔλθω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἐπετεύχθη καί τι ἄλλο, ὅπερ, ἀντιπαραβαλλόμενον πρὸς ὅσα πρὸ ὀλίγου ὑπέδειξα, δεικνύει, ὅτι δὲν εἶναι καὶ τόσον ἀτάραχον περὶ τοῦ ἰσοζυγίου τὸ Ὑπουργεῖον. Ἀπεφασίσθη νὰ συστηθῶσι τὰ τέσσαρα νέα Πρωτοδικεῖα, ἅπερ εἶχε καθῆκον ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως, καὶ ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητα εἰς τὴν καλὴν διοίκησιν τῆς χώρας, εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἔχῃ συνεστημένα ταῦτα ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, προσεγγίζουσα οὕτως εὐεργετικῶς τὴν δικαιοσύνην πρὸς τοὺς δικαζομένους, ὡς ἠγωνίζετο ν’ ἀποδείξῃ ὁ ἡμέτερος Πρόεδρος ἀπὸ τοῦ βήματος. Εἶχε καθῆκον νὰ δώσῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες ἐζήτησαν τῆς δικαιοσύνης τὸν ἄρτον, ἀφοῦ παρέσχεν ἡ Βουλὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὸν τρόπον, ὅπως ὁ ἄρτος οὗτος παρασχεθῇ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ πέρυσι δὲν ἐφήρμοσε τὰ τῶν Πρωτοδικείων, ἀπεφάσισεν ἐφέτος νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτά. Πλὴν καὶ ἐφέτος δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἀμέσως εἰς τοὺς νομοὺς, τοὺς δικαιουμένους νὰ ἔχωσι τὰ Δικαστήρια ταῦτα, τοὺς μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου ἔχοντας δικαίας ἀξιώσεις, τοὺς λέγοντας ὅτι ἡ δικαιοσύνη κακῶς ἄνευ αὐτῶν ἀπονέμεται, ἀλλὰ παρέπεμψεν εἰς τὸν μῆνα Σεπτέμβριον τοῦ ἑπομένου ἔτους. Διατί; Ἆρά γε ταῦτα ἔπραξεν, ἀποβλέπουσα εἰς τοὺς ἰδίους αὐτῆς φίλους, οἵτινες κατὰ τὸν Σεπτέμβριον πιθανῶς ἔσονται ὀλιγώτεροι ἢ σήμερον; ἢ ἀποβλέπουσα εἰς τὸ μέχρι τινὸς ἀπίθανον, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ἐντελῶς ἀπίθανον, ὅτι ἄλλοι θὰ εὑρίσκωνται τότε κατέχοντες τὴν ἐξουσίαν; Ἀλλ’ εἶναι βέβαιον, ὅτι Κυβέρνησις, ἥτις ἔχει τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐφαρμόσῃ τὴν διοικητικὴν ὀργάνωσιν, ἐν ᾗ περιελαμβάνοντο καὶ τὰ τέσσαρα Πρωτοδικεῖα, Κυβέρνησις, ἥτις λαμβάνει ἀφειδῶς παρὰ τῆς Βουλῆς τοὺς πόρους, οὓς παρ’ αὐτῆς ζητεῖ, ἐπανειλημμένως δὲ καθ’ ἡμέραν ἀνακηρύττει, ὅτι ἔχει ἄφθονα τὰ ἔσοδα καὶ εὐρὺ τὸ περιθώριον, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραπέμπῃ τοιαύτας ὀργανικὰς διατάξεις ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, καὶ ὅτε φθάνει εἰς τὸ ἔτος, καθ’ ὃ, πιεζομένη εἰς τὸν τοῖχον, ἀναγκάζεται ἐπὶ τέλους νὰ συστήσῃ τὰ Πρωτοδικεῖα, εἶναι ἀδικαιολόγητος, παραπέμπουσα αὐτὰ εἰς τὸ τελευταῖον τέταρτον τοῦ ἔτους. Ἔδειξα πρὸ ὀλίγου, ποῖαι αἱ διαφοραὶ μεταξὺ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1898 καὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1899. Ἐφαρμοσθέντος τοῦ προγράμματος τῶν ἀκράτων δαπανῶν, καὶ ἐν μικρῷ τοῦ προγράμματος τῶν μεταρρυθμίσεων, ἡ διαφορὰ ἐπὶ πλέον μεταξὺ τοῦ 1898 καὶ τοῦ 1899, ἐπὶ τοῦ ὅλου κεφαλαίου τῆς γενικῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, ἀνῆλθεν εἰς δραχ. 11,500,000· καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τοιαύτης πολλαπλασιάσεως κρίνων τις, ἀσφαλῶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν, ἐξακολουθούσης μάλιστα τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν καὶ τοῦ προσωπικοῦ, νὰ ὑπάρξῃ σταθερῶς πέραν τοῦ ἰσοζυγίου ποσόν τι πλεονάζον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλεγεν ἐν τῇ εἰσηγήσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι εἰς αὐτὸν φαίνεται συμφέρουσα ἡ εὐρυτέρα διατύπωσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι τοιαύτη συμφέρει εἰς τὸ Κράτος. Βεβαίως συμφέρει νὰ ὑπάρχῃ εὐρύτης περὶ τὰ ἔσοδα, ἀλλ’ ἂν αὕτη μὴ παράγηται ἐξ αὐθαιρέτου ἐκτιμήσεως τῶν ἐσόδων, ἀλλ’ ἐξ ἀκριβοῦς ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων. Συμφέρον δὲ εἶναι, ἐπὶ τοιαύτης εὐρείας ἐκτιμήσεως τῶν ἐσόδων τὰ ἔξοδα νὰ ἐκτιμῶνται στενῶς, διότι, ὅσῳ μεῖζον τὸ διάγραμμα καὶ ἀνεπτυγμένη ἡ κλῖμαξ τῶν ἐξόδων, τόσῳ καὶ ἡ πραγματικὴ ἀνάλωσις εἶναι μείζων. Ὅταν τὸ περιθώριον τῶν ἐξόδων δὲν ὁρίζηται ἀρκούντως εὐρὺ, ὥστε νὰ χωρῇ δαπάνας ἐπὶ εὐρείας κλίμακος γινομένας, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔχῃ τότε τὸ εὐτύχημα νὰ ἴδῃ τὸ περίσσευμα τῶν ἐσόδων τοιοῦτον, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα αὐτοῦ τὸ μεταρρυθμιστικόν. Δὲν γνωρίζω Κράτος ἐν Εὐρώπῃ, ὅπερ εἰς τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δύναται νὰ παραβληθῇ πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἔχομεν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων μεταβαλλόμενον κατ’ ἔτος ἐξ ἐπιδράσεως λόγων καιρικῶν, ἢ φυσικῶν, καὶ ἐκ λόγων ἐκτάκτων. Ἡ θεομηνία, προκειμένου περὶ ἀμέσων φόρων, ἐν Ἑλλάδι πρέπει νὰ λαμβάνηται πάντοτε ὑπ’ ὄψιν ἐν τῇ στενωτέρᾳ ἐννοίᾳ ἐτησίας ἀτυχίας εἰς τὰ τῶν καρπῶν, ἣν δὲν δύναταί τις νὰ μὴ περιμένῃ κατὰ κανόνα γενικῶς ἢ μερικῶς· ἀλλὰ καλὸν νὰ ὑπάρχῃ πρὸ ὀφθαλμῶν καὶ ἐν τῇ εὐρυτέρᾳ ἐννοίᾳ, διότι αἱ τοιαῦται θεομηνίαι φέρουσιν οὐχὶ σπανίως μεγάλας καταστροφὰς, — δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἐνθυμηθῶμεν τὰ τελευταῖα ἔτη, — καὶ ἐπηρεάζουσι τῶν φόρων τὰς ἀποδόσεις. Ἀλλὰ καὶ ἄλλου εἴδους θεομηνίαι, ἀναγκάζουσαι εἰς δαπάνας, ἢ ἐπηρεάζουσαι τὰ ἔσοδα, κρίσεις περὶ τὰς τιμὰς τῶν προϊόντων ἡμῶν καὶ ἀνωμαλίαι πολιτικῶν περιστάσεων, κατὰ πᾶν ἔτος παρουσιάζονται. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὸ ἔτος 1901 δεικνύει ἐλάττωσιν δαπανῶν ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῷ ὑγειονομικῷ· ἀλλὰ, καθ’ ἣν ὥραν συζητοῦμεν ἐπ’ αὐτοῦ, ὑπάρχει ἤδη ἀνάγκη νὰ αὐξήσωσι τὰ ἔξοδα, διότι ἀνεμφανίζονται αἱ ἐπιδημίαι, καὶ ἡ σύστασις τῶν Λοιμοκαθαρτηρίων πάλιν ἐπιβάλλεται. Ὅπως λαμβάνωνται πάντοτε ὑπ’ ὄψιν αὗται αἱ τυχαῖαι περιστάσεις, συνέστησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὴν διεμαρτυρήθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς καὶ πρὸς τοὺς ξένους, οἵτινες ἐτόλμησαν νὰ φέρωσι γνώμας ἐπὶ τῶν ἡμετέρων πραγμάτων, ἀποκρούων τὴν συμβουλήν. Τὴν συμβουλὴν ταύτην ἔδιδε πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ, ἡ πρώτη ἐξετάσασα τὰ ἡμέτερα οἰκονομικὰ, ἡ Συντακτικὴ, οὕτως εἰπεῖν, τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα σήμερον ὑπὸ τὸν νόμον περὶ Ἐλέγχου. Ὑπ’ αὐτῆς ῥητῶς ἐλέγετο, ὅτι ἐν Προϋπολογισμῷ, οἷος ὁ Ἑλληνικὸς, εὐκολώτερον ἐκτιμῶνται αἱ δαπάναι ἢ τὰ ἔσοδα. Τὴν ἰδέαν δὲ περιέχει καὶ ὑπόμνημα τοῦ παρ’ αὐτῇ Ἄγγλου ἀντιπροσώπου, τοῦ κυρίου Λόου, οὕτως: «Αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους ἐν χώραις, οἷα ἡ Ἑλλὰς, εὐκολώτερον προεκτιμῶνται ἢ τὰ μέλλοντα ἔσοδα· διότι, ἂν οἱ ὑπολογισμοὶ δὲν διαταραχθῶσιν ὑπὸ περιστάσεων ἀνωτέρας βίας, ὡς ὁ πόλεμος, ἡ ἐπιδημία, ἡ φυλλοξήρα, εἶναι σχετικῶς εὐχερὲς νὰ ὑπολογίσῃ τις τὰ ὅρια, ὧν ἐντεῦθεν αἱ δαπάναι αὗται δυνατὸν μετὰ τῆς προσηκούσης φρονήσεως νὰ περιορισθῶσι.» Ταύτην τὴν ἰδέαν ἐπανέλαβε τελευταῖον ἡ δευτέρα ἔκθεσις τοῦ νῦν ἐνταῦθα Ἄγγλου οἰκονομικοῦ ἀντιπροσώπου, ἧς τὸ περιεχόμενον δὲν ὑπῆρξεν εὐάρεστον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καταναλώσαντα ὁλοκλήρους περιόδους, ἵνα ἀντικρούσῃ τὴν γνώμην τοῦ κ. Κόρμπετ. Καὶ οὗτος, ἐκτιμήσας τοὺς λόγους, δι’ οὓς ὑπὸ τῆς πρώτης Ἐπιτροπῆς οὕτως ὑπελογίσθησαν τὰ ἔσοδα τῆς Ἑλλάδος, καὶ θέλων νὰ δικαιολογήσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν, ἥτις ἔτρεχε τὸν κίνδυνον νὰ κατηγορηθῇ, ὅτι δὲν διεῖδε καλῶς τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν τῆς χώρας, καὶ θέλων νὰ δώσῃ ἐξήγησιν, διατὶ οἱ ἄμεσοι φόροι οὕτως ὑποτετιμημένως ὡρίσθησαν, ἀναφέρεται καὶ αὐτὸς εἰς τὴν θεομηνίαν καὶ τὰ ἄλλα ἀνώτερα αἴτια. Ἀλλὰ καὶ ἕτερος λόγος καθιστᾷ τὸν Ἑλληνικὸν Προϋπολογισμὸν ἰδιόρρυθμον· ἡ δυσκολία περὶ τὴν εἴσπραξιν. Δὲν ὑπάρχει Κράτος ἐν Εὐρώπῃ, ἐν ᾧ ἀπαντᾶται τοιαύτη περὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν ἀμέσων φόρων ἀνωμαλία καὶ τοιαύτη σωρεία καθυστερήσεων. Κυβέρνησις ἄρα φρόνιμος, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὴν τοιαύτην ἰδιορρυθμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὀφείλει πάντοτε μετὰ περισκέψεως νὰ προχωρῇ εἰς τὸν ὁρισμὸν τοῦ περιθωρίου τῶν ἐσόδων, καὶ μετὰ μεγάλης φροντίδος νὰ προσέχῃ νὰ μὴ ἐπεκτείνῃ τὰ ὅρια τῶν ἐξόδων. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, συζητούμενος ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν, ἔχει τι τὸ ἀληθῶς ἄξιον ἐπαίνου, ὅτι ἐπετεύχθη νὰ διατυπωθῶσιν ἐν αὐτῷ τὰ τῶν ἐξόδων μεθοδικώτερον. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ἐν τῇ τοιαύτῃ διατυπώσει δὲν ἐπράχθη πᾶν τὸ ὀφειλόμενον, ἀλλ’ ἔχομεν ὅπως δήποτε ἐν αὐτῷ τὰ πράγματα οὕτως ὡρισμένα καὶ διακεκριμένα, ὥστε εὐκολώτερον δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐξελέγξεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὀφείλω, ἐξετάζων τὸ ζήτημα τοῦτο, νὰ εἴπω, ὅτι σφαλερὰ μοὶ φαίνεται ἡ διατύπωσις ἡ νέα τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔν τινι τῶν πρώτων κεφαλαίων τῶν σταθερῶν δαπανῶν, ἐν ᾧ παρίσταται ὁλόκληρον τὸ ποσόν, τὸ πρὸς ἀπόδοσιν εἰσπραττόμενον, ὡς ποσὸν μὴ ἀνῆκον εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἀλλὰ μηχανικῶς—αὕτη εἶναι ἡ λέξις, ἣν μετεχειρίσθη ὁ κ. Ὑπουργός,—διερχόμενον τῶν χειρῶν τῶν διαχειριστῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπως ἐξέλθῃ ἀμέσως καὶ παραδοθῇ εἰς ἑτέρας καὶ ξένας πρὸς αὐτὸν χρήσεις. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη πολλῆς ἐξετάσεως, ἵνα πεισθῇ τις, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ τοιαύτη βεβαίωσις. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῷ ἀναγομένῳ εἰς τὰς ἀποδόσεις ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τῶν ἀποδόσεων τὸ ποσὸν ἐν ἔτει 1901 ἀναβιβάζεται εἰς δραχ. 6,135,628, ἀπέναντι δρ. 2,106,000 ἐν ἔτει 1900, ποσοῦ, ὅπερ συνέλεξα ἐκ τοῦ περυσινοῦ Προϋπολογισμοῦ, κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὴν ἐφετεινὴν διάταξιν, καὶ ἤθροισα πρὸς ἀντιπαραβολήν. Τοῦ κεφαλαίου τούτου τὸ μέγα μέρος, τὰ 5,005,928, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι μετὰ τοῦ ὑπολοίπου 1,129,700 δρ. μηχανικῶς διέρχεται διὰ τῶν χειρῶν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Διότι τὸ ποσὸν τὸ μεῖζον δαπανᾶται ὅλον εἰς πλήρωσιν ἢ κανονικῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἢ ἐκτάκτων. Εὐθὺς δὲ, ὡς τὸ Κράτος αὐτὸ, εἴτε ἀμέσως καὶ ἀπ’ εὐθείας, εἴτε δι’ εἰδικῶν Ταμείων, μεταχειρίζεται τὰ ποσὰ ταῦτα ὑπὲρ ἀναγκῶν κανονικῶν αὐτοῦ, ἢ καὶ ἐκτάκτων, δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι τὰ χρήματα διέρχονται μηχανικῶς διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εἰσαχθῶσιν εἰς εἰδικὰ Ταμεῖα. Ἂν τὰ Ταμεῖα δὲν ἐλειτούργουν, αἱ ἀνάγκαι, ἃς πληροῦσιν αὐτὰ, θὰ ἐπληροῦντο κατ’ ἀνάγκην ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κράτους, ἵνα ἔχῃ ἀσφαλεστέραν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐθνωφελῶν σκοπῶν, ἥτις προσκρούει εἰς τὰς δυσχερείας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, προενόησεν, ὅπως τὸ χρῆμα ἐκεῖνο, τὸ ἐν χερσὶ τοῦ Δημοσίου κινδυνεῦον πολλάκις ἕνεκα πιεστικῆς ἀνάγκης νὰ δαπανηθῇ εἰς ἄλλα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, προαφαιρεθῇ καὶ φυλαχθῇ ὑπὲρ τῶν σκοπῶν τούτων, οὓς τάσσονται, ὅπως ἐκπληρώσωσι τὰ εἰδικὰ Ταμεῖα. Οὕτως ἔχομεν ἐνταῦθα — μετὰ τὸν ἀποχωρισμὸν τῶν δραχ. 100,000 τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, ὧν ἡ ἀπόδοσις λειτουργεῖ πρὸς ὄφελος τοῦ Κράτους καὶ πληροῖ ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐχαρακτηρίσθη ἐν κεφαλαίῳ ἰδίῳ ὡς ἀπόδοσις ὀφειλῆς, — ἔχομεν τὰς ὑπὲρ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης–Συνόρων ἀποταμιευομένας ἐκ τοῦ καπνοῦ εἰσπράξεις ἐκ δρ. 2,677,928. Βεβαίως ταῦτα τὰ 2,677,928 διέρχονται διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως μετὰ βιβασθῶσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ἐλέγχου καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἀλλὰ πρὸς ποῖον σκοπόν; Ἵνα κατασκευασθῇ ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Λαρίσης. Εἶναι ἀνάγκη τοῦ Κράτους ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου; Βεβαίως· καὶ διὰ τοῦτο παρὰ τοῦ Κράτους ἐλήφθησαν ἐκ τῶν πόρων αὐτοῦ τὰ χρήματα ταῦτα διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου. Δὲν θὰ ἐξετάσωμεν, ἂν, μηχανικῶς εἰσπραττόμενα, μεταβαίνουσιν εἰς ἄλλα Ταμεῖα· θὰ ἐξετάσωμεν, ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν ταῦτα οὕτω γίνονται· καὶ ὁ σκοπὸς εἶναι αὐτὸς, περὶ οὗ εἶπον. Κακῶς ἄρα ἐλέχθη περὶ αὐτῶν, ὅτι δὲν ἔχουσι συνάφειαν πρὸς τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἐκπαιδευτικὰ τέλη δραχμαὶ 863,000. Τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη χρησιμοποιοῦνται ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς ἀνέγερσιν σχολείων. Ἂν δὲν ἐχρησιμοποιοῦντο ταῦτα εἰς ἀνέγερσιν σχολείων εἰδικῶς, ἤθελε ζητεῖσθαι τὸ χρῆμα εἰς τὰ Ταμεῖα τοῦ Κράτους πρὸς ἀνέγερσιν σχολείων, διότι εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους ἡ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἵδρυσις τῶν προσηκόντων διδακτηρίων. Καὶ τὸ κονδύλιον ἄρα τοῦτο διαγραπτέον ἀπὸ τοῦ κεφαλαίου τούτου, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, διότι δὲν ἀνήκει ἐκεῖ, ὅπου ἐτάχθη ἡ εἰσφορὰ ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σφαζομένων ζώων ὑπὲρ τῶν δήμων. Τὰ ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ἐκ δραχ. 925,000, καὶ δραχ. 400,000 ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων. Τὸ Ταμεῖον τῶν Φάρων ἔχει προϋπολογισμὸν εἰδικὸν, ὅπως θέλει ἔχει νῦν καὶ τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, παράρτημα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, δι’ αὐτοῦ δὲ πληροῖ ἀνάγκας εἰδικὰς τοῦ Κράτους, οὗτινος ἡ Κυβέρνησις ἔχει καὶ πρὸς αὐτὸ καὶ πρὸς τοὺς ἰδίους ναυτιλλομένους καὶ πρὸς τοὺς ξένους ναυτιλλομένους ὑποχρέωσιν καταρτίσεως καὶ συντηρήσεως συστήματος φάρων ἐπαρκοῦς καὶ καταλλήλου. Καὶ ταῦτα ἄρα τὰ ποσὰ ἀνήκουσιν εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους, καὶ ἀποτελοῦσι μέρος παρεπόμενον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, οὐχὶ δὲ μηχανικὴν εἴσπραξιν πρὸς ἀπόδοσιν εἰς ἄλλους. Ὡσαύτως τὸ ποσὸν τὸ ὑπὲρ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὅπερ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1896 ἐψηφίσθη, ἵνα εἰσάγηται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ φυλάσσηται παρ’ αὐτῇ, καὶ τοῦτο ἀνάγεται εἰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, πληρωτέας ἐν καιρῷ, πρέπει δὲ διὰ τοῦτο νὰ καταταχθῇ μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἅτινα προεμνημόνευσα, ἐν ἰδίῳ κεφαλαίῳ, οὗτινος, κατὰ ταῦτα, τὸ ἄθροισμα ἀνέρχεται εἰς δραχ. 5,005,928, τὸ δὲ ὑπόλοιπον, ἐκ δρ. 1,129,700, μόνον τοῦτο εἶναι ἀκριβῶς τὸ διερχόμενον διὰ τῶν χειρῶν τοῦ Κράτους, μηδὲ λεπτοῦ καταλειπομένου εἰς χεῖρας αὐτοῦ πρὸς πλήρωσιν οἵας δήποτε κυβερνητικῆς ἀνάγκης. Κατὰ τὴν διαίρεσιν οὕτω τροποποιουμένου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἔχομεν εἰς ἔξοδα σταθερὰ προοριζόμενον ποσὸν δρ. 52,629,243, ὧν 32,344,624 ὁρίζονται ὑπὲρ τοῦ δημοσίου χρέους. Ἐνταῦθα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλει εὐαρεστηθῆ νὰ προσθέσῃ καὶ 508,921 δραχμὰς διὰ τοὺς τόκους τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ, οἵτινες μόνοι θὰ εἰσπραχθῶσιν ὑπὸ τῆς Ἐθν. Τραπέζης, κατὰ τὸ Διάταγμα τὸ ἐκδοθὲν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, ἐντὸς τοῦ ἔτους 1901, διότι ἡ χρεωλυσία ἄρχεται κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1902. Οἱ τόκοι, ὡς εἶπον, κρατοῦνται ὑπὸ τῆς Τραπέζης κατὰ τὴν καταβολὴν τῶν δόσεων τοῦ δανείου. Ἀντὶ λοιπὸν 32,344,624, θέλομεν ἔχει 32,853,545. Ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους 8,752,763 δραχμαί. Τὸ ὅλον 41,606,308 δραχμαί, πρῶτον τμῆμα τῶν ἀμεταβλήτων τούτων δαπανῶν. Δεύτερον τμῆμα ἀποτελοῦσι τὰ ἔξοδα, ἅτινα δύναταί τις νὰ ὀνομάσῃ παραγωγὰ προσόδων καὶ κανονικὰς ἀποδόσεις· δηλαδὴ τὰ ἔξοδα διοικήσεως καὶ ἐπιστασίας δρ. 9,118,235, καὶ αἱ διάφοροι πληρωμαὶ δραχ. 1,904,700, ἐν ὅλῳ δραχμαὶ 11,022,935, ἅτινα, προστιθέμενα εἰς τὰ 41,606,308, συναποτελοῦσιν ἐν ὅλῳ ποσὸν δρ. 52,629,243, προαφαιρετέον ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, καὶ τῇ προσθήκῃ καὶ τῶν ἄνω 5,005,928 διατηρητέον ἄθικτον ὑπὲρ τῶν σκοπῶν, εἰς οὓς ἀποβλέπει, σκοπῶν ἀναγκαίως ἐπιβαλλομένων. Ἐπὶ τούτοις παρατηρῶ, ὅτι, ὡς ἔχει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους 1901 ἐν τῷ μέρει τούτῳ, εἶναι κατὰ 3½ περίπου ἑκατομμύρια δραχ. μᾶλλον βεβαρημένος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900, διότι κατὰ τὸ 1900 εἴχομεν ὑποχρεώσεις δραχ. 54,120,664, καὶ ἐφέτος ἔχομεν, κατὰ τὸν Προϋπολογισμόν, ὑποχρεώσεις δρ. 57,635,171. Νομίζω δὲ ἄξιον νὰ ἐπιστήσω εἰδικῶς τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, προκειμένου περὶ τοῦ ἐκ τῶν εἰρημένων κεφαλαίων ἀποτελουμένου πρώτου μέρους τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, ἐν ᾧ ἡ ἐπὶ πλέον δαπάνη ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος βαίνει σπουδαίως αὐξανομένη· βαίνει δὲ σπουδαίως αὐξανομένη, ὄχι τόσον ἐκ τῶν δαπανῶν τῶν ὑπὲρ τῆς Βουλῆς, ὅσον ἐκ τῶν δαπανῶν τῶν διὰ τὰς συντάξεις. Ποιοῦμαι μνείαν τῶν δαπανῶν, τῶν ἀναγκαίων καθισταμένων ἕνεκα τῆς λειτουργίας τῆς Βουλῆς, διότι ἐνόμισα, ὅτι ἦτο ὀρθὸν καὶ ἐπίκαιρον νὰ ἐξετάσω, ποῖον τὸ βάρος, ὅπερ παράγει ἡ Βουλή, ἡ τόσας ὑπηρεσίας παρέχουσα εἰς τὸ Κράτος, ὅπως λειτουργήσῃ, ἐξετάσας δ’ ἐπείσθην, ὅτι αἱ Περίοδοι αἱ ἀπὸ τοῦ 1887 καὶ ἐντεῦθεν, ἀπὸ μὲν τοῦ 1887 μέχρι τοῦ 1891 δεικνύουσιν ἥσσονα δαπάνην, διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι ἡ Βουλὴ τότε ἀπετελεῖτο ὑπὸ πολὺ μικροτέρου ἀριθμοῦ Βουλευτῶν, μεταξὺ δὲ τοῦ 1892 καὶ 1896 ὁ μέσος ὅρος, ὃν εἶχεν ἤδη ὑπολελογισμένον ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπή, ἀνέβαινεν εἰς δραχ. 686,478, ὁ μέσος ὅρος μεταξὺ 1887–1891 ἀνέβαινεν εἰς δραχμὰς 491,127, ὁ δὲ μέσος ὅρος μεταξὺ 1897–1901 ἀναβαίνει εἰς δραχ. 681,894. Δηλαδὴ κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν ἔχομεν περίπου κατὰ 4,000 δραχμὰς μικρότερον τὸ ποσὸν τῶν διὰ τὴν Βουλὴν δαπανῶν ἐκείνου, ὅπερ ἔθετο ὡς μέσον ὅρον ἡ Διεθνὴς Ἐπιτροπή, ἡ ἐξετάσασα τοὺς Προϋπολογισμοὺς τοῦ Κράτους πρὶν ἢ ἐπιβληθῇ ὁ Ἔλεγχος. Ἀλλ’ αἱ συντάξεις, καθ’ ὃν τρόπον βαίνουσιν αὐξανόμεναι, γεννῶσι κίνδυνον ἄξιον πολλῆς προσοχῆς. Ἤδη, κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, ἔχομεν, κατὰ τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, 340 συνταξιούχους ἐπὶ πλέον ἢ κατὰ τὸ ἔτος 1900...

§235Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολιτικοὺς ἢ στρατιωτικούς;

§236ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Στρατιωτικούς, ναυτικοὺς καὶ πολιτικούς. Αἱ συντάξεις, αἵτινες κατὰ τὸ ἔτος 1900 ἀπῄτησαν δραχ. 6,254,000, ἀπαιτοῦσι κατὰ τὸ ἔτος 1901 δραχ. 6,560,000, καὶ κατὰ τὸν ἑξῆς λόγον· αἱ στρατιωτικαὶ συντάξεις ηὐξήθησαν κατὰ δρ. 102,000, αἱ ναυτικαὶ συντάξεις κατὰ δραχ. 31,000, καὶ αἱ πολιτικαὶ συντάξεις κατὰ δραχ. 176,881. ἐν ὅλῳ δραχ. 309,881. Τὸ θέμα εἶναι ἄξιον πολλῆς προσοχῆς, εἶναι δὲ καὶ δύσλυτον, ὅπως δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ μάθῃ παρ’ ἐμοῦ ἡ Βουλή· ἀλλὰ βεβαίως εἶναι ἀνάγκη νὰ γένηται εἰδική τις μνεία αὐτοῦ, καθ’ ἣν ὥραν ἀκούομεν, ὅτι γίνεται σκέψις περὶ μεταβολῆς ὁρίου ἡλικίας τῶν στρατιωτικῶν, ἐξ ἧς μεταβολῆς, ἐὰν ἐπικρατήσωσιν αἱ ἰδέαι, περὶ ὧν ἀκούομεν γινόμενον λόγον, θέλει ἐπέλθει ἐπιβάρυνσις σπουδαία εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Τοῦτο, ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ δυσανασχετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ὑπομνήσω αὐτὸν, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ὁ ἁρμοδιώτατος πάντων, ὅπως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐπιφέρῃ γνώμην...

§237Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω ὑποβάλει νομοσχέδιον περὶ συντάξεων ἀπὸ τῆς παρελθούσης Συνόδου.

§238ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη.

§239ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δυστυχῶς δὲν ἐπεψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπερ τίθησι φραγμὸν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων, χωρὶς νὰ ἀδικῇ τινα.

§240ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔλεγον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἀπαιτεῖται μεγάλη περίσκεψις, προκειμένου περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, καὶ εἶπον τοὺς λόγους, δι’ οὓς νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰδικῶς εἰς ἡμᾶς ἡ τοιαύτη περίσκεψις. Ἀλλὰ παρέλιπον νὰ εἴπω, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ὁ Ἑλληνικὸς παρακολουθεῖται σταθερῶς καὶ ὑπὸ δύο ἀφανῶν κινδύνων· ὑπὸ τοῦ κινδύνου τοῦ προερχομένου ἐκ τῶν προκαταβολῶν, ἃς τὸ Κράτος καταβάλλει κανονικῶς κατ’ ἔτος, μὴ κατορθοῦν νὰ ἀπολάβῃ τὸ ποσὸν ὁλόκληρον τῶν προκαταβολῶν, ἀπ’ ἐναντίας δὲ μάλιστα μικρὸν μέρος τοῦ προκαταβαλλομένου ἀναλαμβάνον, καὶ ὑπὸ ἑτέρου κινδύνου, τοῦ ἀφανοῦς δανεισμοῦ ἐκ κεφαλαίων, ἅτινα εὑρίσκονται ἐμπεπιστευμένα εἰς τὰ Ταμεῖα τοῦ Κράτους, καὶ ἐξ ὧν τὸ Κράτος ἀρύεται πάντα ἐκεῖνα τὰ ποσά, δι’ ὧν ἐκάλυψε μέχρι τοῦδε τὰ ἐλλείμματα τῶν ἀπὸ τοῦ 1833 ἀπολογισμῶν αὑτοῦ. Ἐξετάζων τοὺς πίνακας τοῦ Κράτους, — καὶ τὴν ἀφορμὴν εἰς τοῦτο εἰδικῶς ἔδωκαν αἱ παρατηρήσεις τοῦ συναδέλφου ἐξ Ἀττικῆς, τοῦ κ. Νέγρη, καὶ πρὸς ταύταις παρατηρήσεις τινὲς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅστις μοὶ ὑπέδειξεν, ὅτι αἱ περὶ τῶν προκαταβολῶν γνῶμαι τοῦ κ. Νέγρη εἶναι ὀρθαί, καὶ δικαίως, διότι ὁ κ. Νέγρης, ἐξετάσας εἰδικῶς τὸ ζήτημα, εἶχεν ἀντιληφθῆ ἀσφαλέστερον ἢ ἐγὼ τὴν ἔννοιαν τῶν ἀριθμῶν τῶν πινάκων τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, — ἐξ ἀφορμῆς, λέγω, τῶν παρατηρήσεων ἐκείνων ἐξετάσας τὰ τῶν προκαταβολῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1898 καὶ ἐντεῦθεν δι’ ἔξοδα δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εὗρον πρῶτον, ὅτι πολὺ συχνότερον τοῦ προσήκοντος εἰς τοὺς ἀριθμοὺς ἐκείνους ὑπάρχουσι σφάλματα δεόμενα διορθώσεως. — Ἐποιήσατο περὶ τούτου λόγον χθὲς αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. — Παραδείγματος χάριν, εὗρον ὅτι ὁ Ἰσολογισμὸς τοῦ 1898 ἀναγράφει κατὰ τὴν 13 Δεκεμβρίου ὑπόλοιπον δρ. 2,153,179, καὶ ὁ ἀμέσως ἑπόμενος πίναξ τοῦ 1899, ὁ πρῶτος, ὁ τοῦ Ἰανουαρίου, ἀναγράφει τὸ ὑπόλοιπον τοῦτο περιωρισμένον εἰς 2,037,202.57. Ἐξέλιπον δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς πίνακος εἰς τὸν ἄλλον πλέον τῶν 100 χιλιάδων δραχμῶν ἄνευ ἐξηγήσεώς τινος.

§241Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ.....

§242ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ τακτοποίησις τῶν λογαριασμῶν τούτων ἦναι ἀναγκαία, καὶ ἐκ τούτου ἡ ἐπανόρθωσις, εἶναι ἀνάγκη νὰ δηλῶται ἐν ταῖς παρατηρήσεσι καὶ ὁ λόγος καὶ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν γίνεται ἡ τακτοποίησις. Ὁ μεταχειριζόμενος τοὺς πίνακας τούτους, ὅτε βλέπει εἰς τὸν πίνακα τῆς 31 Δεκεμβρίου 1898 δραχμὰς 2,153,179, καὶ λαμβάνει τὸν ἑπόμενον μῆνα τὸν πίνακα, καὶ ἀντὶ τούτου βλέπει δραχ. 2,037,202, ἐρωτᾷ, πόθεν ἡ διαφορὰ αὕτη. Καὶ εἶναι εὔλογοι διὰ τοῦτο αἱ ἀπορίαι, ἃς διετύπωσεν ὁ συνάδελφος ἡμῶν κ. Νέγρης ...

§243Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν μεθοδικωτέραν λογιστικὴν διαρρύθμισιν τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους θὰ διορθωθῶσιν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ 1901, ὥστε νὰ ἦναι εὐκολωτέρα ἡ μελέτη αὐτῶν.

§244ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εὔχομαι τοῦτο, κύριε Ὑπουργέ, διότι καὶ νὰ διαγραφῶσί τινες περιτταὶ ἀναγραφαὶ εἶναι ἀναγκαῖον, καὶ νὰ τακτοποιηθῶσιν αἱ ἄλλαι... Ταῦτα ἐν παρόδῳ. Κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1897 ὑπελείφθη ὑπόλοιπον ἐκ προκαταβολῶν 1,202,667. Κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1898 τὸ ποσὸν τοῦτο, παρ’ ὅλας τὰς ἐντὸς τοῦ ἔτους ἀποδόσεις 786 χιλιάδων δραχμῶν, ἀνεβιβάσθη εἰς 2,153,179 δραχμὰς, ἢ, ὡς διωρθώθη ἔπειτα, 2,037,202. Δὲν ἀναφέρω, ὡς μὴ συμπεριλαμβανόμενον, τὸ ποσὸν τὸ προκαταβληθὲν εἰς τοὺς Θεσσαλικοὺς δήμους καὶ δωρηθὲν εἰς αὐτούς. Κατὰ τὸ 1899 τὸ ὑπόλοιπον τῶν 2,037,202 δρ. ηὐξήθη εἰς 4,189,560 δραχμὰς, καὶ μετὰ καταβολὴν 810,932 δραχμῶν, εἰς τὸ τέλος ὁ πίναξ τοῦ ἔτους 1899 παρουσιάζει προκαταβολὰς ὀφειλομένας εἰς τὸ Κράτος 3,378,628 δραχ. Ἐντὸς τοῦ ἔτους 1900 τὸ ποσὸν τοῦτο ἀνεβιβάσθη εἰς 5,786,856 καὶ μετ’ ἀπόδοσιν 769,101 δραχμῶν εὑρίσκομεν σήμερον, κατὰ τὸν τελευταῖον πίνακα,—τοῦ Ὀκτωβρίου, νομίζω,—ἐκ προκαταβολῶν ὀφειλόμενα ὑπὸ τῶν δήμων πρὸς τὸ Κράτος 5,017,755 δραχμάς. Ἀπὸ τοῦ 1897 μέχρι τοῦ 1900 ἔχομεν αὔξησιν δραχμῶν 3,815,087, ἀπὸ τοῦ 1898 μέχρι τοῦ 1900 ἔχομεν αὔξησιν 2,864,575 δραχμῶν. Ἔχομεν δὲ ἀπέναντι ἡμῶν ὀφειλέτας τοὺς δήμους ποσοῦ, ὅπερ εἶναι λίαν ἀπίθανον, ὅτι θὰ δυνηθῶσι νὰ ἀποδώσωσιν ἀκέραιον εἰς τὸ Κράτος. Ταῦτα παράγουσι κίνδυνον διηνεκῆ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καθόσον δὲν πρόκειται καὶ νὰ σταθῇ ἐνταῦθα τὸ κακόν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοὺς ἑπομένους Προϋπολογισμούς, ἐὰν δὲν εὑρεθῇ τρόπος νὰ ἐπαρκέσωμεν ἄλλως εἰς τὰ τῶν δήμων ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν, θὰ ἐξακολουθήσῃ. Γενομένου λόγου περὶ τοῦ ἀφανοῦς δανεισμοῦ, κατ’ ἀνάγκην ἐμνήσθην τῶν ἀπολογισμῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις λίαν εὐγενῶς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν κατέθηκε πληροφορίας περὶ ἁπασῶν τῶν ἐπερωτήσεων, ἃς ἀπηύθυνα πρὸς αὐτὸν, ἀπήντησε προφορικῶς περὶ τούτων τῶν ἀπολογισμῶν, ἐνῷ εἶχον εἰδικῶς παρακαλέσει αὐτόν, ἀφοῦ σήμερον ὅλα, ὡς πιστεύω, εἶναι ἐκκαθαρισμένα, νὰ ὑποβάλῃ ἑνιαῖον πίνακα, δεικνύοντα τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἐλλείμματος τῶν ἀπολογισμῶν. Πέρυσι, διακόψας με ἀγορεύοντα ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτε ἔλεγον, ὅτι τὰ ἐλλείμματα, κατὰ τοὺς πίνακας, ἀναβαίνουσιν εἰς 70 ἑκατομμύρια περίπου, εἶπε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ ἐλλείμματα εἶναι πολὺ ὀλιγώτερα, καὶ τὸ ποσὸν αὐτῶν (ἀναγινώσκει) «μειωθήσεται ἐν τῷ ἀπολογισμῷ τῆς χρήσεως τοῦ 1899, ὡς ἐκ τοῦ περισσεύματος, ὅπερ ἐδημιούργησε τὸ προϊὸν τοῦ ὑπὸ τῶν Δυνάμεων ἠγγυημένου δανείου, καθόσον, ὡς γνωστόν, τὸ πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος τῆς χρήσεως τοῦ 1897 προορισθὲν μέρος τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου εἰσήχθη ὡς ἔσοδον εἰς τὰς χρήσεις τῶν ἐτῶν 1898 καὶ 1899». Ὁ κ. Καραπάνος τότε ἠρώτησε: «πόσον ὁριστικῶς;», καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησε: «57,169,000. Ἐὰν ἀφαιρεθῶσι τὰ 11 ἑκατομμύρια, ὑπολείπονται 46,000,000 περίπου». Τρεῖς ἡμέρας μετὰ ταῦτα, κατὰ τὴν 1 Ἀπριλίου, ὁ κ. Ὑπουργὸς προσήγαγεν ἐνταῦθα δήλωσιν, ὑπὸ χρονολογίαν 1 Ἀπριλίου 1900, δι’ ἧς προσέθηκεν εἰς τὰ ποσὰ ταῦτα καὶ ποσὸν δραχμῶν 9,676,591, κατ’ ἐπανόρθωσιν τῶν γενομένων λογαριασμῶν. Τὴν 6 Μαΐου — εἶχεν ἤδη λήξει ἡ Βουλή — ὁ δημοσιευθεὶς Ἰσολογισμὸς τῆς Γενικῆς Ληψοδοσίας τοῦ Κράτους (31 Μαρτίου) ἀνέφερε 53,720,601 δραχ. Ἀλλ’ ἐντὸς τοῦ Ἀπριλίου ὁ πίναξ τῆς Γενικῆς Ληψοδοσίας ἀνεβίβασε τὸ ποσὸν εἰς 63,397,092, καὶ οὕτω τὸ ποσὸν ἔφθασεν ηὐξημένον κατὰ 200,000 δραχμὰς περίπου εἰς τὸν τελευταῖον πίνακα, ὃν ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν, ἐν τῷ Ἰσολογισμῷ τῆς 31 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ., εἰς δραχ. 63,400,503.89, ποσὸν ἀποτελοῦν τὸ ἔλλειμμα τῶν ἀπολογισμῶν τοῦ Κράτους ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου μέχρι σήμερον. Ἐνταῦθα, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἔρχεται καλῶς ἡ παρεισαγωγὴ θέματος, ὅπερ ἀνεκίνησα δι’ ἐπερωτήσεώς μου πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, λαβὼν παρ’ αὐτοῦ ἀπάντησιν πρὸ τριῶν ἡμερῶν, διότι ἀκριβῶς πρόκειται περὶ ποσῶν, ἅτινα εἰς τὸ Δημόσιον παρεδόθησαν, καὶ τοῦτο κατέθετο, λόγῳ εἰδικῆς ἐντολῆς. Ἠρώτησα τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις καὶ ἐπληροφόρησε τὴν Βουλήν, περὶ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ· ἠρώτησα, ἂν τὸ Κράτος παρέλαβε τὸ κληροδότημα τοῦτο, τὸ ὑπὲρ ἀνεγέρσεως σχολείων καὶ φυλακῶν, καὶ ἂν περιεῖχε χρεώγραφα Ἑλληνικῶν δανείων εἰς χρυσόν, καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργοῦ ὑπῆρξε σαφής. Ἐδήλωσεν, ὅτι παρέλαβεν, ἐκτὸς μετρητῶν, περὶ ὧν θέλω εἴπει, χρεώγραφα ἀξίας ἀγγλικῶν λιρῶν 76,530 εἰς τίτλους τοῦ κεφαλαιοποιημένου δανείου, τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, τοῦ δανείου τοῦ 1881 καὶ τοῦ δανείου τοῦ 1884. Ἐδήλωσεν, ὅτι κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἐκτελέσεως τῆς θελήσεως τοῦ διαθέτου ἐπέμεινε,—καὶ ἐπέμεινε καλῶς—ἵνα λάβῃ παρὰ τῆς κληρονομίας οὐ μόνον τὰ χρεώγραφα ἐν τῇ ἀξίᾳ τῇ σημερινῇ αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν διαφορὰν, καὶ ὅτι οὕτω κατώρθωσε νὰ κερδήσῃ καὶ τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς ἀγοραίας καὶ τῆς ὀνομαστικῆς ἀξίας, ἀναβαίνουσαν εἰς δραχ. 1,770,360 (διότι 1,299,976 δραχ. ἦτο ἡ ἀγοραία ἀξία τῶν χρεωγράφων). Ἐδήλωσεν ὁ Ὑπουργὸς, ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐρώτησίν μου, ὅτι, ἅμα παραλαβὼν τὰ χρήματα καὶ τὰ χρεώγραφα, τὰ μὲν χρήματα κατέθηκεν ἐπὶ τόκῳ εἰς τὴν Τράπεζαν, τὰ δὲ χρεώγραφα ἐζήτησε νὰ ἐκποιήσῃ, ὅτι προέβη μάλιστα εἰς ἐκποίησίν τινων αὐτῶν, ἐξ ὧν ἐπορίσθη 310,305 δραχμὰς, ὅτι ὅμως, κατιδὼν, ὅτι ἡ τιμὴ, εἰς ἣν ἐπωλοῦντο, δὲν ἦτο συμφέρουσα εἰς τὸν σκοπὸν, ἔπαυσε τὴν πώλησιν, ἀναβαλὼν νὰ ἐνεργήσῃ αὐτὴν βραδύτερον. Ἐνόμισα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω, —καὶ ταῦτα ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν, διότι τὰ ἀποτελέσματα τῆς πράξεως ἐπιδρῶσιν ἐπ’ αὐτοῦ,—ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις, τὰ χρεώγραφα, τὰ παραληφθέντα ἐκ τῆς κληρονομίας Συγγροῦ, νὰ πωλήσῃ, διότι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκ τοῦ κληροδοτήματος περιῆλθον ταῦτα εἰς τὴν κυριότητα τοῦ ὀφειλέτου, τὸ πρόσωπον τοῦ δανειστοῦ καὶ τὸ πρόσωπον τοῦ ὀφειλέτου συνέπεσαν, ἐπῆλθε σύγχυσις, καὶ τὸ χρέος ἠφανίσθη. Τοῦτο νομικῶς δὲν ἐπιδέχεται ἀντίρρησιν, ὁ δὲ ὀφειλέτης, εἰς ὃν ἐκληροδοτήθησαν τὰ ὁμόλογα, ἅτινα ἐξέδωκεν ὑπὲρ τοῦ δανειστοῦ αὐτοῦ, εὐθὺς ὡς ἐκληροδοτήθησαν αὐτῷ τὰ ὁμόλογα, διὰ συγχύσεως ἔπαυσε νὰ ὀφείλῃ τὸ ποσόν. Ἐκ τοῦ νόμου λοιπὸν ὑποχρέωσις ὑπῆρχε νὰ μένωσιν ἐκεῖ νεκρὰ, ὡς μὴ ἔχοντα πλέον διὰ τὸ Κράτος ἀξίαν. Τὸ Κράτος ἔκτοτε δὲν ὤφειλε τὸ ποσὸν τὸ ἐκ τῶν ὁμολογιῶν· ὤφειλε τὸ Κράτος, λόγῳ τῆς ἐντολῆς τοῦ διαθέτου, νὰ δαπανήσῃ χρῆμα πρὸς τὸν σκοπὸν, διότι παρέλαβε τὸ κληροδότημα, ἐξ οὗ ἐπορίσθη τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ χρέους, καὶ ἀντὶ τῆς ὠφελείας ταύτης ἐπιβάλλεται αὐτῷ τὸ βάρος τῆς πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ σκοποῦ ὑποχρεώσεως. Ἀλλὰ τοῦτο, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον ἔχει οὕτω, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ὠφελείας τοῦ Κράτους συμφέρει πολύ· διότι, καθ’ ὃν χρόνον τὰ χρεώγραφα ταῦτα εἶχον διαφορὰν τιμῆς δραχμὰς 1,770,000, τὸ Κράτος, ἂν διέγραφεν αὐτὰ, καὶ ἀνεκοίνου τὴν διαγραφήν των εἰς τὴν Διεθνῆ Ἐπιτροπὴν τοῦ Ἐλέγχου, ὅπως κανονισθῶσι κατὰ λόγον τῆς διαγραφῆς τὰ τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων, ἤθελε κερδήσει αὐτὴν ἐκείνην τὴν ὥραν 1,770,000, ἤθελεν ἀποσβέσει χρέος αὐτοῦ πρὸς 41%, ὀφεῖλον 100, ἤθελεν ἀπελευθερωθῇ διὰ 41. Τοῦτο εἶναι προφανές· καὶ ἐνῷ ἤθελεν οὕτως ἀπελευθερωθῇ βάρους 59%, ἤθελε μείνει ὀφειλέτης πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἐν τῇ ἀγορᾷ ἀντεπροσώπευον αἱ ὁμολογίαι αὗται. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἔδειξε δισταγμὸν νὰ παραδεχθῇ τὴν παράκλησίν μου, νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, καὶ ἠναγκάσθην νὰ ὑπομνήσω, ὅτι θέλει ἔχει εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, ἂν προβῇ εἰς τὴν πώλησιν τῶν χρεωγράφων, μὴ ἀναφέρουσα τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἄλλην λύσιν ἢ ἐκείνην, ἣν ὑποδεικνύω. Παρατηρῶ δὲ, ὅτι, ἂν, προκειμένου περὶ δανείων, ὧν τὸ κεφάλαιον ἀνέρχεται εἰς 500,000,000 φράγκα καὶ πλέον, τὸ ποσὸν ἑνὸς ἢ 2 ἑκατομμυρίων δὲν ἔχῃ μεγάλην σημασίαν, πρέπει ὅμως νὰ ἔχωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι οὔτε πρῶτον οὔτε τελευταῖον τοῦτο τὸ ποσὸν εἰσέρχεται εἰς τὰ Ταμεῖα τοῦ Κράτους, ἢ δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ Ταμεῖα, ἐφ’ ὧν τὸ Κράτος ἔχει ἐποπτείαν καὶ δύναμιν ἐπιδράσεως, καὶ ὅτι, ἂν κατορθωθῇ, οὕτω συγκεντρουμένους ἐν Ἑλλάδι ὑπὲρ δημοσίων σκοπῶν τίτλους ν’ ἀντικαθιστῶμεν, ἐξαφανίζοντες, διὰ δραχμῶν, ἐνῷ θέλομεν ἔχει ἄμεσον ὄφελος τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τῆς πραγματικῆς πρὸς τὴν τιμὴν τὴν ὀνομαστικὴν, θέλομεν κατὰ τι ἐπισπεύσει τὴν λύσιν τῶν χρεῶν ἡμῶν, ἥτις εἰς πάντα Ἕλληνα εἶναι εὐκταία.

§245Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ τελευταία εὐχὴ τοῦ ἀγορεύοντος ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ εἶναι εὐχὴ παντὸς Ἕλληνος. Κατ’ ἀκολουθίαν τὴν συμμερίζομαι καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἀλλ’ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ θέματος ἀφορῶντος εἰς τὰς εἰς χρυσὸν ὁμολογίας, αἵτινες διετέθησαν διὰ τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ πρὸς τὸ Δημόσιον, ἵνα τὸ τίμημα αὐτῶν χρησιμοποιηθῇ πρὸς ὡρισμένον σκοπόν. Εἴπετε προηγουμένως, ὅτι νομικῶς τὸ ζήτημα οὐδεμίαν ἐπιδέχεται ἀντίρρησιν. Ἀλλ’ ὅμως πάντες οἱ νομικοί, τοὺς ὁποίους συνεβουλεύθην, καὶ οἱ Νομικοὶ Σύμβουλοι καί τινες ἄλλοι, ἔχουσιν ἀντίθετον γνώμην. Μοὶ παρέστησαν, ὅτι ἡ σύγχυσις αὕτη (confusio) δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἀξιῶν, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῶν ὀνομαστικῶν. Πλὴν ὅμως τούτου, ἐνταῦθα πρόκειται περὶ κληροδοτήματος ὑπὸ τρόπον (sub modo), τουτέστι τὸ Δημόσιον δὲν εἶναι κληροδόχον, ὡς ἤθελεν εἶναι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὸ κληροδότημα ἀνῆκεν εἰς αὐτό. Ὁ διαθέτης ἐνταῦθα ἐθεώρησε τὸ Δημόσιον ὡς τὸ καταλληλότερον πρὸς ἐκτέλεσιν ὡρισμένου σκοποῦ· ἠδύνατο νὰ δώσῃ τὴν ἐντολὴν ταύτην εἰς ἕτερόν τινα, οἷον εἰς τὴν σύζυγόν του, ἵνα ἐκ τοῦ χρήματος αὐτοῦ ἐκπληρώσῃ τοὺς σκοποὺς, οἱ ὁποῖοι ἀνεγράφησαν ἐν τῇ διαθήκῃ του. Τὸ Δημόσιον τὸ ἐθεώρησε προσφορώτερον, διότι πρόκειται περὶ φυλακῶν, περὶ δικαστικῶν καταστημάτων καὶ σχολείων, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ οἰκοδομῶν δημοσίας χρήσεως, ἔκρινε τὸ Δημόσιον ὡς καταλληλότερον πρὸς τὴν κρείσσονα καὶ σκοπιμωτέραν τοῦ χρήματος διάθεσιν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μεταβάλλει τὸν χαρακτῆρα τοῦ κληροδοτήματος. Τὸ Δημόσιον ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι ἁπλοῦς ἐντολοδόχος, ὡς ἔχον ῥητὴν ἐντολὴν νὰ λάβῃ τὰ χρήματα ταῦτα καὶ τὰ διαθέσῃ πρὸς ὡρισμένους σκοπούς. Ἡ σύμπτωσις, ὅτι ἐν τῷ κληροδοτήματι τούτῳ ἀπεδόθησαν εἰς τὸ Δημόσιον καὶ χρεώγραφα, δὲν μεταβάλλει τὸν σκοπὸν τοῦ διαθέτου. Ἐξεταστέον ὅμως εἶναι τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ ἔποψιν πρακτικωτέραν. Ὑποθέσατε, ὅτι τὸ Κράτος ἔπραττεν ὡς ὑμεῖς φρονεῖτε. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τοὺς ἐν τῇ διαθήκῃ ἀναγραφομένους σκοποὺς, πρέπει νὰ καταβάλῃ τὸ χρῆμα· γνωστοῦ δὲ ὄντος, ὅτι τὰ δημόσια οἰκονομικὰ δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν ἄμεσον καταβολὴν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, θὰ ἠναγκαζόμεθα, μέχρις οὗ διὰ τῆς χρεωλυσίας καὶ τῶν τόκων εἰσπράξωμεν τὸ ποσὸν 1,200,000, νὰ περιμένωμεν 75 ἔτη, ἵνα δυνηθῇ τὸ Δημόσιον νὰ ἐκτελέσῃ τοὺς σκοποὺς τοῦ ἀοιδίμου Συγγροῦ, τὸ ὁποῖον, ὡς ὑποθέτω, δὲν ἐπεθύμει ὁ κ. Βουλευτής. Ἐντεῦθεν, εἴτε χρήματα ἐλαμβάνομεν, εἴτε χρεώγραφα, ἔχομεν μίαν ἐντολὴν, νὰ τὰ χρησιμοποιήσωμεν πρὸς τοὺς ὁρισθέντας σκοπούς. Σημειωτέον, ὅτι πολλὰ τοιαῦτα κληροδοτήματα, περιλαμβάνοντα καὶ ὁμολογίας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀφίνονται εἰς αὐτὴν, ὅπως χρησιμοποιηθῶσι πρὸς ὡρισμένους σκοποὺς, ἡ δὲ Τράπεζα ἐκποιεῖ τὰς ὁμολογίας της, καὶ τὸ προϊόν αὐτῶν διαθέτει συμφώνως τῇ διαθήκῃ. Οὐδέποτε δὲ ἠγέρθη ὑπόνοιά τις, ὅτι λαμβάνει χώραν σύγχυσις.

§246ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος νὰ μὴ ἀμφισβητήσω τὴν λύσιν τῶν νομοδιδασκάλων. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, τί ὑπεχρεώθη τὸ Κράτος νὰ ἐκτελέσῃ διὰ τοῦ κληροδοτήματος; Νὰ ἱδρύσῃ σχολεῖα κλπ. Ὅπως ἱδρύσῃ σχολεῖα, ἔχει ἀνάγκην χρημάτων μετρητῶν, καὶ ὄχι τίτλων, καὶ διὰ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔσπευσε καὶ ἐξεποίησε μέρος τῶν τίτλων. Ἀλλ’ ἐὰν, ἀντὶ νὰ πωλήσητε εἰς τὴν ἀγορὰν τοὺς τίτλους, ἐκρατεῖτε αὐτοὺς, διαγράφοντες αὐτοὺς, οὕτω δὲ συντελοῦντες καὶ εἰς ὄφελος τῶν δανειστῶν, — διότι ἐκ τῆς διαγραφῆς ἤθελεν αὐξήσει τὸ ποσοστὸν τῶν τόκων, τῶν πληρωνομένων πρὸς αὐτοὺς, — δὲν βλέπω κατὰ τίνα τρόπον ἤθελεν εὑρεθῇ τὸ Κράτος εἰς ἀδυναμίαν, πρὶν ἢ παρέλθωσιν 75 ἔτη, νὰ καταβάλῃ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ διαθέτου τὸ χρῆμα. Διότι νομίζω, ὅτι, προκειμένου κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον τὸ Κράτος νὰ ἀπαλλαγῇ ἀμέσως βάρους δραχ. 1,770,000, τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς τῆς σήμερον, εἶναι πολὺ εὔκολον εἰς αὐτό, ὅπερ ἔχει ἤδη κατατεθειμένον ποσὸν ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ τόσων χιλιάδων δραχμῶν, πρὸς τοὺς σκοποὺς τοὺς ἐν τῇ διαθήκῃ ὡρισμένους, εἰς τὰς Τραπέζας ἐπὶ τόκῳ, νὰ ἀναγράφῃ εἰς τοὺς Προϋπολογισμοὺς τοῦ Κράτους ἐπὶ 5 ἢ 6 ἔτη πίστωσιν, ἐξ ἧς θέλει παραλαμβάνει κατὰ ἐτησίας δόσεις τὸ ποσὸν τοῦτο μετὰ τοῦ τόκου, καὶ ἢ καταβάλλῃ εἰς πληρωμὰς, ἢ καταθέτῃ αὐτὸ εἰς τὰς Τραπέζας πρὸς τοὺς σκοποὺς τοὺς ὡρισμένους. Οὕτως ἐντὸς 5 ἢ 6 ἐτῶν, ἄνευ σπουδαίου βάρους τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θέλετε κατορθώσει νὰ ἐπαρκέσητε πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ διαθέτου, ἐξαλείφοντες ἐν τούτοις ἀπὸ τοῦδε μέρος τοῦ δημοσίου χρέους.

§247Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Πολιτεία ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσῃ φυλακὰς ἐντὸς τοῦ ἐπιόντος ἔτους, διαθέτουσα πρὸς τοῦτο τὸ ἐκ δραχ. 1,500,000 κληροδότημα τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ. Ἂν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους διετέλουν ἐν καταστάσει ἐπιτρεπούσῃ τὴν ἄμεσον καταβολὴν τοῦ ποσοῦ τούτου, οὐδεμίαν ἠθέλομεν ἔχει δυσκολίαν νὰ κρατήσωμεν τὰ χρεώγραφα, περὶ ὧν πρόκειται.

§248ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰσέρχομαι νῦν, Κύριοι, εἰς τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως, ἅτινα θέλω ἐξετάσει, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐν ὅλῳ ὡρισμένου ὑπὲρ τῶν σταθερῶν ἐξόδων, τοῦ ποσοῦ δραχ. 57,635,171...

§249ΧΡ. ΑΣΙΜΗΣ. Δὲν φρονεῖτε, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἀναπαυθῆτε ὀλίγον διὰ διακοπῆς ὀλίγων λεπτῶν;

§250ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, τί θέλουσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἀλλ’ ἐγὼ διακοπὴν δὲν θὰ ζητήσω, διότι δὲν ἐπιθυμῶ παρὰ τῆς πλειονοψηφίας μηδὲ διακοπὴν ἑνὸς λεπτοῦ νὰ δεχθῶ· ἐπιθυμῶ νὰ μείνῃ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν ἀκεραία ἡ εὐθύνη τῆς πιεστικῆς συμπεριφορᾶς πρὸς τὰ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἰσέρχομαι λοιπὸν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐξόδων τῆς καθαρᾶς διοικήσεως, τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας, ἅτινα ὁρίζονται καὶ ὑπ’ ἐμοῦ, ὡς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, εἰς 54,043,711 δραχμὰς, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν δρ. 5,005,928, αἵτινες εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ καταταχθῶσιν εἰδικῶς ἐν τῷ πρώτῳ μέρει τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὡς ἀναγόμεναι εἰς ἀνάγκας τῆς διοικήσεως. Τὰ 54 ταῦτα ἑκατομμύρια κατανέμονται ὡς ἑξῆς εἰς τὰ ἑπτὰ Ὑπουργεῖα:

Δηλαδὴ τὸ ἔτος 1901 εἰς τὰ ἔξοδα τῆς γενικῆς ὑπηρεσίας εἶναι οἰκονομικώτερον τοῦ ἔτους 1900 κατὰ δραχμὰς 3,343,883. Ἀλλ’ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ προηγουμένου ἔτους ἦτο ἐν τούτῳ κατὰ 3,825,028 δραχμὰς βαρύτερος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, ὁ δὲ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1899 ἦτο κατὰ 791,947 δραχμὰς βαρύτερος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1898. Ὥστε τὸ ἔτος 1901 φέρει τὸ βάρος τῶν αὐξήσεων τοῦ ἔτους 1899 καὶ τοῦ ἔτους 1900, μεῖον τῶν ἐλαττώσεων, ἃς πρὸ ὀλίγου ἐμνημόνευσα. Ἐν τῇ κατανομῇ τῶν ἐξόδων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν μοὶ φαίνεται ἄξιον παρατηρήσεώς τινος σπουδαίας. Παρατηρῶ, ὅτι ἦτο δυνατὴ οἰκονομία τις εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, ὅπερ ἴσως εἶναι καὶ καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν, ἂν πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ ὑφιστάμενον ἢ ἄν, ἱδρυομένων μικρῶν τυπογραφείων εἰς δύο ἢ τρία Ὑπουργεῖα, δὲν συμφέρει μᾶλλον νὰ διαλυθῇ. Ἐν τῷ προσωπικῷ τῆς οἰκονομικῆς ἐπιθεωρήσεως βλέπω ἐλάττωσιν 18,600 δρ. Διὰ τίνα λόγον, δὲν λέγει ἡ ἔκθεσις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέμενε πολλὰ ἀγαθὰ ἐκ τῶν ἐπιθεωρήσεων, δὲν γινώσκω δέ, διὰ τίνα λόγον σήμερον μετέβαλε γνώμην, ἐλαττώσας τὴν δαπάνην ταύτην.

§251Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ἰταλοῦ ὀργανωτοῦ τῆς τελωνοφυλακῆς ἔληξεν ἐντὸς τοῦ ἔτους 1900.

§252ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καθ’ ἣν ὥραν ἡ Κυβέρνησις πρῶτον συνωμολόγησε σύμβασιν μετὰ τῆς Ρουμανίας, ἔπειτα ἔχει ἐλπίδας, ὅτι ταχέως θέλει λυθῆ τὸ ζήτημα τῶν διαπραγματεύσεων μετὰ τῆς Τουρκίας περὶ τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως, τρίτον ἐφρόντισεν, ὡς ἐβεβαίωσεν ἡμᾶς, ὅπως εἰς τὴν Βουλγαρίαν τὰ ἑλληνικὰ κονιὰκ εἰσάγωνται ἄνευ τῶν δυσχερειῶν, ἃς τελευταῖον παρενέβαλλεν ἡ Βουλγαρία, δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον ἠλαττώθη τὸ ποσόν, τὸ ἀποδιδόμενον ἀντὶ ἀμοιβῆς κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν κονιὰκ, ἀπὸ 44,000 δρ. εἰς 24,000. Φοβοῦμαι μήπως ἡ ἐλάττωσις δὲν εἶναι πραγματική. Ἐπὶ τῶν παιγνιοχάρτων βλέπω ἐλάττωσιν κατὰ δραχ. 27,000, ἥτις μοὶ φαίνεται, ὅτι δικαιολογεῖται ἐκ τῶν πινάκων τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς. Ἐπὶ τῶν ἐξόδων μεταλλείων καὶ ὀρυχείων, ὅ,τι μοὶ φαίνεται ὑπερβολικὸν, δὲν εἶναι τὸ ποσόν, ὅπερ εἰσπράττομεν, ἀλλ’ ὅ,τι δαπανῶμεν· διότι ἐν τῷ γενομένῳ ὑπολογισμῷ εὗρον, ὅτι τὸ ἓν τρίτον τῶν εἰσπραττομένων δαπανᾶται πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς εἰσπράξεως. Μοὶ φαίνεται δέ, ὅτι, προκειμένου περὶ εἰσπράξεως πόρων τοῦ Κράτους, ἡ δαπάνη τοῦ ἑνὸς τρίτου εἶναί τι ὑπερβολικὸν καὶ ἄξιον νὰ κινήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ εἶπον ἤδη καὶ πρότερον, ὅτι εἶναι ἀξιέπαινος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι κατώρθωσε νὰ ἐπιφέρῃ οἰκονομίαν δραχ. 150,000 περίπου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ αὐτοῦ διὰ τὸ ἔτος 1901. Τὸν αὐτὸν ἔπαινον δὲν ἔχω νὰ ἀπονείμω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἰδοὺ τί παρατηρῶ. Τὸ 1899 ἡ δαπάνη ἦτο δραχμαὶ 2,198,373, ηὐξημένη κατὰ 80 περίπου χιλιάδας δραχμῶν ὑπὲρ τὴν τοῦ ἔτους 1898. Κατὰ τὸ 1900 ἡ δαπάνη ἀνεβιβάσθη εἰς 2,424,122 δραχμάς, δηλαδὴ κατὰ 226,000 περίπου δραχμάς. Κατὰ τὸ 1901 ἡ δαπάνη ἀναβιβάζεται εἰς 2,613,978 δραχμάς· ἤτοι, ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὸ προηγούμενον ἔτος, ὑπάρχει αὔξησις 189,856 δραχμῶν. Δηλαδὴ ἐντὸς διετίας, παραλειπομένης τῆς διαφορᾶς δεκάδων τινῶν χιλιάδων δραχμῶν, μεταξὺ 1898 καὶ 1899, ἐντὸς διετίας, ηὐξήθησαν αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν,— ἐνδεικτικοὶ δὲ μόνον εἶναι οἱ ἀριθμοί, οἵτινες δὲν παριστῶσι τὸ ὅλον τῆς αὐξήσεως, διότι, ὅσον προχωρεῖ ὁ χρόνος, θέλομεν ἔχει καὶ ἄλλας προσθήκας, μὴ ἐφαρμοσθέντος ἐντελῶς τοῦ διαγράμματος ἐκείνου τοῦ πολυτελοῦς, τῆς ἀνοργανώσεως τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας,—ηὐξήθησαν, λέγω, αἱ δαπάναι ἐντὸς διετίας διὰ προσθήκης 415,605 δραχμῶν, ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 2,198,373 δραχμῶν κατὰ τὸ 1899· ἔχομεν δηλαδὴ αὔξησιν κατὰ 20%.

§253Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἔτους 1900 πρέπει νὰ παρατηρήσω, ὅτι αὕτη προέρχεται καὶ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως διὰ τὴν νομισματικὴν διαφορὰν καὶ ἐκ τῆς συμπληρώσεως τῶν θέσεων δύο πρέσβεων, πρὸς τούτοις δὲ καὶ ἔκ τινος αὐξήσεως τοῦ κονδυλίου τῶν ἐξωτερικῶν δαπανῶν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν αὔξησιν, τὴν ὁποίαν παρατηρεῖτε μεταξὺ τοῦ 1900 καὶ τοῦ 1901, αὕτη προέρχεται ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προξενικοῦ νόμου· διὰ τῆς ἐφαρμογῆς ὅμως τοῦ προξενικοῦ νόμου ἔχομεν καὶ σπουδαίαν αὔξησιν εἰσπράξεων ἐκ προξενικῶν τελῶν. Ἡ αὔξησις δὲ αὕτη, ὡς πρὸς τοὺς 7 μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους ἤδη ἰσχύει ὁ νέος προξενικὸς νόμος, ἀνέρχεται εἰς 81,000 φράγκα χρυσᾶ, ἐν παραβολῇ πρὸς τὰ ἐκ τῶν τελῶν τούτων εἰσπραχθέντα κατὰ τὸ ἔτος 1899. (Διάλογοι).

§254ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρατηρῶ, Κύριοι, ὅτι, ὡς ἀναγράφονται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους τὰ τῶν προξενικῶν εἰσπράξεων, ἡ ἀναγραφὴ εἶναι ἀνεπαρκὴς πρὸς πληροφορίαν τῆς Βουλῆς καὶ συναγωγὴν συμπερασμάτων. Διότι ἐν ταῖς προξενικαῖς εἰσπράξεσι περιλαμβάνονται — καὶ εἰς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ — καὶ τὰ κληρονομικὰ τέλη. Δὲν γνωρίζομεν, ποῖον ποσὸν καθ’ ἕκαστον ἔτος ἀντιπροσωπεύουσι τὰ κληρονομικὰ τέλη ἐν τῷ πίνακι τῶν εἰσπράξεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν...

§255ΡΩΜΑΝΟΣ. Τὰ κληρονομικὰ τέλη δὲν εἶναι μεταξὺ τῶν προξενικῶν τελῶν.

§256ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἐξετάσητε, διότι πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν ἔχει οὕτω. Ὅπως δήποτε, τὸ πρᾶγμα θεωρῶ ἄξιον ἐξετάσεως... Ἰδοὺ λοιπὸν τί δεικνύουσιν οἱ ἐτήσιοι πίνακες τῶν προηγουμένων ἐτῶν: κατὰ τὸ ἔτος 1883 εἰσεπράχθησαν δρ. 606,249, κατὰ τὸ 1884 δρ. 586,690, κατὰ τὸ 1885 δρ. 595,639, κατὰ τὸ 1886 δρ. 687,922, κατὰ τὸ 1887 δρ. 615,740, κατὰ τὸ 1888 δρ. 559,854, κατὰ τὸ 1889 δρ. 551,645, κατὰ τὸ 1890 δρ. 532,442, κατὰ τὸ 1891 δρ. 571,620.

§257Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ.....

§258ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οἱ ἀριθμοί, οὓς ἀνέγνων, ἀναφέρονται εἰς νόμισμα μεταλλικόν, καὶ ἐκ τῶν ἐτῶν τούτων μόνον τὸ ἔτος 1886 εἶναι εἰς δραχμὰς χαρτίνους, ὡς ἐμφαίνεται ἐν τῇ κάτω τοῦ πίνακος σημειώσει, ἥτις διακρίνει τὸ ἔτος τοῦτο (ἀναγινώσκει): «Τὸ ὑπὸ τὸ ἔτος 1886 σημειούμενον ποσὸν εἰσπράξεων ἔχει ὑπολογισθῆ εἰς χαρτονόμισμα, περιληφθείσης τουτέστιν ἐν αὐτῷ καὶ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς 20%». Εἶναι πίναξ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, κατατεθεὶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἐγένετο ἡ διάκρισις αὕτη. Κατέθηκε δὲ καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς προχθὲς πίνακα, ὅστις ἀνάλογα ποσὰ δεικνύει (ἀναγινώσκει): «Τὸ 1894 εἰσεπράχθησαν δραχ. 549,437, τὸ 1895 δρ. 550,115, τὸ 1896 δρ. 554,610, τὸ 1897 (ἔτος τοῦ πολέμου) δραχ. 281,866, τὸ 1898 δρ. 477,553, τὸ 1899 δρ. 503,807, καὶ τὸ 1900 μέχρι τοῦ Νοεμβρίου δρ. 451,227».

§259Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ 1898 ἀνεγράφη κεχωρισμένως ἡ νομισματικὴ διαφορά.

§260Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ πίναξ, ὃν προσάγετε, δὲν περιλαμβάνει ὅλα τὰ Προξενεῖα.

§261ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τόσῳ καλλίτερον. Ὅπως δήποτε λίαν ἀμφιβάλλω, ἂν τὰ ποσὰ, ὅσα ἐκ τοῦ νέου προξενικοῦ νόμου ὑπολογίζει ὁ κ. Ὑπουργός, θέλει καὶ εἰσπράξει. Καὶ ἐπειδὴ ὡμίλησα ἄλλοτε περὶ αὐτῶν, εἶναι δὲ προκεχωρημένη ἡ ὥρα, δὲν θὰ ἐπιμείνω. Γνωρίζω τοῦτο μόνον, ὅτι, ὅτε ἐπερατώθησαν αἱ ἐργασίαι αἱ πρὸς ἵδρυσιν τοῦ Ἐλέγχου, καὶ ἱδρύθη τὸ σήμερον ὑφιστάμενον δυστυχὲς καθεστὼς, ἐλάβομεν μεταξὺ ἄλλων συμβουλῶν καὶ ταύτην, νὰ μὴ αὐξήσωμεν τὰ ἔξοδα ἡμῶν ἐπὶ ἕξ ἔτη πέραν τῶν 300,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος ἕκαστον, 300,000, αἵτινες ἀποτελοῦσιν ½%, ἐπὶ τῶν ὑφισταμένων τότε ἐξόδων. Ἀντὶ τοῦ ½%, ὅπερ συνεβούλευσαν ἡμῖν οἱ ξένοι, οἱ ἔχοντες κοινὰ κατὰ τοῦτο τὰ συμφέροντα πρὸς ἡμᾶς, ἀντὶ τοῦ ½%, ὅπερ ἀπετέλουν αἱ 300,000 δραχμαὶ, μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει ηὐξημένα κατὰ τὰ δύο ταῦτα ἔτη τὰ ἔξοδα αὑτοῦ κατὰ δραχ. 415,605, κατὰ 20% τοῦ ἰδίου αὑτοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ θέλετε νὰ ἴδητε, ποῦ δαπανῶνται πολλὰ τῶν χρημάτων τούτων; Δύο Πρεσβεῖαι — εὐτυχῶς δύο, διότι ἡ τρίτη δὲν εἶναι πλήρης — λαμβάνουσιν ἐπιχορήγησιν παράνομον, διότι ὁ νόμος, ὅστις ἔδιδεν εἰς αὐτὰς ἐπιχορήγησιν, εἶχε προσωρινὸν σκοπόν. Καὶ ἐπεστήθη πέρυσι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἡ προσοχὴ ἐπὶ τούτων, — οὐχὶ ἐν τῇ Βουλῇ, διότι κατέστη ἀδύνατον ἐνταῦθα ν’ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἄρθρου βαθέως ψηφιζομένου, — ἐπεστήθη ἡ προσοχὴ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ. Πληρώνονται λοιπὸν ἕνεκα τοῦ νόμου ἐκείνου εἰς ἑκάστην τῶν Πρεσβειῶν τούτων 18,000 δραχμαὶ ἐπὶ πλέον τοῦ μισθοῦ τοῦ πρέσβεως, οὕτως ηὐξημένου κατὰ 36,000 δραχμὰς εἰς τὰς δύο Πρεσβείας, δι’ οὐδένα λόγον, διότι δὲν ὑφίσταται νῦν ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐδόθησαν ἐν ἔτει 1896, ὁ δεδικαιολογημένος τότε, διότι ἐν Γαλλίᾳ, Ἀγγλίᾳ καὶ Γερμανίᾳ, ἕνεκα τῶν διαπραγματεύσεων τοῦ συμβιβασμοῦ, ἀνετίθεντο βάρη πρόσθετα εἰς τοὺς πρέσβεις, βάρη καὶ ἐργασίας καὶ δαπάνης, ὧν ἕνεκα ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν τὸ περὶ προσθήκης εἰς τὸν μισθὸν νομοσχέδιον. Ἐγὼ τότε δὲν ἥδρευον ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ εἰς ἁπάσας τὰς ἐφημερίδας ἀνεγράφετο ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐψηφίσθη ὁ νόμος τότε. Καὶ ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ κείμενον αὐτοῦ: «Εἰς τοὺς κλπ. θέλουσι πληρώνεσθαι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ δραχμαὶ 1500 κατὰ μῆνα πρὸς ἀποζημίωσιν διὰ τὰ ἔξοδα, εἰς τὰ ὁποῖα θέλουσιν ὑποβληθῆ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὑτῶν», τῶν καθηκόντων τῶν εἰδικῶν, ἅτινα ἀνετίθεντο εἰς αὐτούς.

§262Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀναγράφεται εἰς τὸν νόμον ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντα αὐτά;

§263ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂν ἡ ἐκπλήρωσις τῶν καθηκόντων τῶν συνήθων τῶν ἐν Γαλλίᾳ, Ἀγγλίᾳ καὶ Γερμανίᾳ Πρεσβειῶν ἀπῄτει 18,000 δραχμῶν ἐπιχορήγησιν ἰδιαιτέραν, ἐρωτῶ, διὰ τίνα λόγον εἰς τὸν ἐν Αὐστρίᾳ καὶ ἐν Ρωσσίᾳ πρέσβυν δὲν παρείχετο ἡ αὐτὴ ἐπιχορήγησις;

§264Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν Πετρουπόλει δὲν ὑπάρχει Πρεσβεία.

§265ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι εἰς τὰς ἄλλας Πρεσβείας, λόγῳ ὅτι ἐν ταῖς ἄλλαις χώραις δὲν ἀντεπροσωπεύοντο δανεισταὶ διαπραγματευόμενοι περὶ συμβιβασμοῦ, δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ δοθῇ ἀμοιβὴ ἕνεκα ἐκτελέσεως νέων καθηκόντων. Ὁ νόμος, ἂν δὲν εἶχε τὸν λόγον τοῦτον, δὲν ἤθελεν εἴπει, ὅτι ἡ αὔξησις γίνεται πρὸς ἀποζημίωσιν διὰ τὰ ἔξοδα, εἰς τὰ ὁποῖα «θέλουσιν ὑποβληθῆ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των», ἀλλὰ θὰ ἔλεγεν ἁπλῶς, ὅτι αὐξάνεται ἡ μισθοδοσία αὐτῶν, ὡς ἐγένετο διὰ τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει θέσιν.

§266Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ ἡμῶν ὑπῆρχε τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ μακαρίτου Τρικούπη. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο εἶχεν ἀνακαλέσει τοὺς πρέσβεις, ἡμεῖς δὲ ἕνεκα τούτου δὲν εὕρομεν ἐν Εὐρώπῃ τοιούτους, ἀλλὰ καὶ δὲν ἤμεθα διατεθειμένοι νὰ διορίσωμεν πρέσβεις, διότι δὲν ἐπεθυμοῦμεν νὰ αὐξήσωμεν τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὅσον ἠσχολούμεθα νὰ πραγματοποιήσωμεν τὸν συμβιβασμόν. Διωρίσαμεν λοιπὸν πρέσβεις ἐν Βερολίνῳ, ἐν Λονδίνῳ καὶ ἐν Παρισίοις, διότι εἰς τὰς τρεῖς ταύτας πόλεις ὑπῆρχον τὰ κομιτᾶτα τῶν δανειστῶν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ διορισθεὶς πρέσβυς ἐν Λονδίνῳ κ. Μαυροκορδᾶτος δὲν μετέβη, ἀφέθη ἐκεῖ μόνος ὁ Γραμματεύς, διευθύνων τὴν Πρεσβείαν. Ἂν ἤδη ἐξέλιπεν ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον διωρίσθησαν τότε οἱ τρεῖς ἐκεῖνοι πρέσβεις, ἀπαιτεῖται ὅμως νὰ πληρώσωμεν τὰς Πρεσβείας διὰ πρέσβεων· δὲν πρέπει δὲ τὸ ζήτημα τῆς χορηγίας τῶν πρέσβεων νὰ ἀμφισβητηθῇ, διότι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἀντιπροσωπευώμεθα παρὰ ταῖς Μεγάλαις Δυνάμεσιν, ἕνεκα τῶν μεγάλων συμφερόντων, τὰ ὁποῖα τυγχάνουσιν ἐκκρεμῆ καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἀνάγκην τῆς προστασίας αὐτῶν.

§267ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὑπάρχουσι λόγοι, οἵτινες ἐπιβάλλουσι νὰ ἐξισώσωμεν τὰς θέσεις.

§268Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πρέπει πάντως νὰ γένηται ὅ,τι γίνεται τώρα διὰ τὸν ἐν Βερολίνῳ καὶ τὸν ἐν Παρισίοις.

§269ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ, ἐν τῷ εἰδικῷ τούτῳ θέματι, φρονῶ, ὅτι αἱ περιστάσεις αἱ σημεριναὶ δὲν δικαιολογοῦσι τὴν αὔξησιν ταύτην· ἐγὼ δὲν ἤθελον ἐξισώσει τοὺς μισθοὺς πασῶν τούτων τῶν Πρεσβειῶν, νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι καὶ ἐπαρκεῖς οἱ μισθοὶ οἱ παρεχόμενοι ἐν τῷ ὀργανικῷ νόμῳ, ἔχων ὑπ’ ὄψιν καὶ ποῖαι εἶναι αἱ δαπάναι παραστάσεως, αἵτινες καταβάλλονται ὑπὸ τῶν πρέσβεων τῆς Ἑλλάδος, δυστυχῶς. Διότι τὰ χρήματα ταῦτα δίδονται, ὅπως ἀντιπροσωπεύηται τὸ Κράτος εὐπρεπῶς, ἀναλόγως τῆς διδομένης δόσεως, καὶ ὑποτιθεμένου πάντοτε, ὅτι ὁ ἀντιπροσωπεύων εἶναι πρόθυμος νὰ διαθέσῃ καί τι ἐκ τῶν ἰδίων· ἀλλὰ γνωρίζομεν, ὅτι πολλάκις καὶ ἐκεῖνα, ἅτινα ἔχουσί τινες, δὲν δαπανῶσι, καὶ ἐκεῖνα, ἅτινα λαμβάνουσι, δὲν χρησιμοποιοῦσιν εἰς ἔξοδα παραστάσεως, δι’ ἃ καὶ παρέχονται. Περιττὴν δαπάνην, δαπάνην πολυτελείας ἐννοῶ σήμερον τὴν δαπάνην, ἥτις ἀνεγράφετο καὶ ἄλλοτε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, —ἀλλὰ καὶ δὲν ἐπραγματοποιεῖτο—τὴν δαπάνην πρὸς αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀκολούθων καὶ ἀποστολὴν ἀκολούθων εἰς τὰς Πρεσβείας, ἐκ δρ. 8,200. Θεωρῶ ἐπίσης ἀσύγγνωστον νὰ ὑπάρχῃ διὰ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ λογιστὴς καὶ τμηματάρχης...

§270Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε. Ἔχετε λάθος. Ὑπάρχει μόνον εἷς λογιστὴς τμηματάρχης.

§271Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει ὅμως καὶ διαφορά τις, ὅτι τὸ Λογιστικὸν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἦτο γραφεῖον, καὶ οὐχὶ τμῆμα, προΐστατο δ’ ἄλλοτε αὐτοῦ ὁ κ. Κομπότης, μετὰ ταῦτα δ’ ἐτάχθη ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Γρηγοριάδης· ὁ προβιβασμὸς ὅμως τοῦ γραφείου αὐτοῦ εἰς τμῆμα καὶ τοῦ διευθύνοντος αὐτὸ εἰς τμηματάρχην ἦτο ὑπερβολή.

§272ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο ἦτο ἔργον ἐμὸν ἐν τῷ νέῳ Ὀργανισμῷ τοῦ Ὑπουργείου. Ὑπάρχει ἀπὸ πέρυσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν πίστωσις, ἥτις δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον, ἥτις καὶ ἐπραγματοποιήθη κατὰ 3,000 δραχμὰς πέρυσι, πίστωσις φέρουσα τὴν ἐπιγραφὴν «ἐπίπλωσις προξενικῶν γραφείων». Ἡ πίστωσις αὕτη, ὄχι μόνον δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον, ἀλλὰ καὶ ἀντίκειται εἰς ῥητὴν διάταξιν αὐτοῦ. Διότι τὸ ἄρθρον 105 τοῦ προξενικοῦ νόμου, ὅπερ ὑφίσταται ἔτι ἐν ἰσχύϊ, λέγει ὅτι «ἐκ τοῦ διὰ γραφικὰ ὡρισμένου ποσοῦ πληρώνονται τὰ χρήσιμα ἔπιπλα, ἡ ἐπιδιόρθωσις καὶ ἡ συντήρησις αὐτῶν».

§273Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Πέρυσιν εἰς τὴν ἔκθεσιν ἀνέφερα τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἠναγκάσθην νὰ προσθέσω τὴν πίστωσιν ταύτην. Οἱ λόγοι εἶναι οἱ ἑξῆς. Ἐν Ἀλβανίᾳ καὶ Μακεδονίᾳ οἱ ἡμέτεροι πρόξενοι σπανίως ἠδύναντο ἐξ ἰδίων των νὰ εὕρωσι τὰ ἀπαιτούμενα μέσα, ὅπως ἐπιπλώσωσι τὰ προξενικὰ γραφεῖα, ἐνῷ καὶ οἱ Σέρβοι καὶ οἱ Ρωμοῦνοι καὶ οἱ Βούλγαροι ἔχουσι πολυτελῆ γραφεῖα· δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὴν ἀπαίτησιν, ἐκ γραφικῶν ἐξόδων 30 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἢ 50, οἱ πρόξενοι νὰ ἐπιπλώσωσι πρεπόντως τὰ γραφεῖά των. Διὰ τοῦτο ἐθεωρήθη, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ δοθῇ ποσόν τι ἐπὶ ἓν ἢ δύο ἔτη εἰς τὰ Προξενεῖα Θεσσαλονίκης, Σκοπίων, Σερρῶν καὶ Ἰωαννίνων, ἵνα ἐπιπλώσωσι τὰ γραφεῖά των.

§274ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ δὲ λέγω, ὅτι, ἂν ὑπῆρχεν ἀληθῶς ἀνάγκη 5,000 δραχμῶν δι’ ἔπιπλα προξενικῶν γραφείων, ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἰσαγάγῃ περὶ τούτου νόμον, ὄχι μόνον διότι οὐδεμία πίστωσις δύναται νὰ δοθῇ ἄνευ νόμου, — καὶ ἂν ὑπῆρχεν Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἤθελεν ἐγκριθῆ ἡ χρῆσις τῆς πιστώσεως ταύτης, — ἀλλὰ καὶ διότι ἀντίκειται εἰς ῥητὸν νόμον· ὁ νόμος λέγει, πόθεν γίνεται ἡ ἐπίπλωσις. Ἐν σχέσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἐξόδων ὑπάρχει διάταξις, ἥτις κατὰ πρότασίν μου εἶχε διαγραφῆ ἐκ τοῦ νόμου τοῦ 1899, ἥτις ὅμως παρεισήχθη πάλιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1900, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, παρέμεινεν. Ὑπάρχουσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δαπάναι, αἵτινες διὰ ῥητοῦ νόμου, ὅστις ἐψηφίσθη κατὰ τὸ 1892, ἀπαγορεύεται ν’ αὐξηθῶσι δι’ εἰδικῆς πιστώσεως ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἀκριβῶς διότι πρόκειται περὶ δαπάνης τοιούτων ἐξόδων μυστικῶν, ἐν οἷς ἀπαιτεῖται πολλὴ προσοχή, μήπως ἐξολισθήσωμεν πέραν τοῦ μέτρου καὶ δαπανῶμεν ἐκεῖ, ὅπου δὲν πρέπει, ὁ ὑποβαλὼν τὸν νόμον τοῦτον — καὶ ἔτυχεν ὑποβαλὼν νὰ ἦναι αὐτὸς ὁ ἀγορεύων ταύτην τὴν στιγμὴν — εἰσήγαγε τὸν περιορισμόν. Ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ κείμενον (ἀναγινώσκει): «Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου ἀναγράφεται κατ’ ἔτος εἰδικὴ πίστωσις εἰς ἐξωτερικὰς δαπάνας. Ἡ πίστωσις αὕτη διατίθεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν δι’ ὃν ἀναγράφεται σκοπὸν διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων, ἐκδιδομένων ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ εἰδικὸν προϋπολογισμόν, προεψηφισμένον ὑπ’ αὐτοῦ καὶ ἀνεπίδεκτον αὐξήσεως διὰ μεταγενεστέρων πιστώσεων πέραν τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου ἀναγεγραμμένης». Τοῦτο, ὅτε κατὰ τὸ 1899 ἀπηύθυνα παρατήρησιν πρὸς ὑμᾶς, διεγράφη ἀπὸ τοῦ νόμου τῶν ἐξόδων τοῦ 1899, ἀλλ’ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1900 εἰσήχθη ἐκ νέου. Νομίζω, ὅτι καθῆκον ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ διαγράψῃ τὴν διάταξιν ταύτην.

§275Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπέχω νὰ φέρω γνώμην ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως καὶ τοῦ προορισμοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον διατίθενται αἱ πιστώσεις αὗται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν· παρατηρῶ ὅμως, ὅτι μετὰ τὸ 1897 καὶ 1898 αἱ πιστώσεις εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκεῖς. Δὲν εἶναι ὄντως μόνον αἱ ἀνάγκαι, διὰ τὰς ὁποίας διατίθεται μέχρι τοῦδε ἡ πίστωσις αὕτη, ἀλλ’ ἀνεφύησαν καὶ ἐδημιουργήθησαν καὶ ἄλλαι ἀνάγκαι, πολλαί· ἀφοῦ δὲ ἡ προσωπικὴ ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων ἄμυνα τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὴν Ἑλλάδα δὲν δύναται νὰ ἦναι πλήρης, πρέπει τὰ χορηγούμενα αὐτοῖς μέσα νὰ συμπληρώνωσιν αὐτήν.

§276ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ εἴπω τι περὶ τούτου, διότι ἐπειθόμην, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ὁμοφώνως σύμπασα συνέστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τούτου, καὶ ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἤθελον ἐκτελέσει τὸ καθῆκον αὐτῶν.

§277Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Προβλέπων, ὅτι ἡ πίστωσις αὕτη ἐνδέχεται νὰ μὴ ἦναι ἐπαρκὴς, ἀνέγραψα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν διάταξιν ἐπιτρέπουσαν τὴν αὔξησιν τῆς πιστώσεως. Ἀφοῦ ὅμως δὲν γίνεται τοῦτο, θὰ ἐγγράψω πίστωσιν.

§278Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι προσῆκον εἶναι νὰ ὀργανωθῶσι τὰ τῆς διαχειρίσεως καλῶς.

§279Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Εἶναι καλῶς διωργανωμένα, καὶ ἰδίως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὅστις ἔλαβε τὴν φροντίδα νὰ κανονίσῃ τὰ περὶ τούτου ἐπὶ τὰ βελτίω.

§280ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δαπάνην πολυτελείας ὡσαύτως ἐγὼ κρίνω καὶ τὴν ὑπὲρ στρατιωτικοῦ ἀκολούθου ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ἐξ ὅσων ἐδείχθησαν, βλέπετε, ὅτι δὲν εἶπον ὑπερβολὴν, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπάρχει τάσις πρὸς ὑπερβολικὰς δαπάνας· καλῶς δὲ ἐλέχθη χθὲς, ὅτι, δαπανῶντες, ὅσον καὶ ἂν ἦναι εὐλόγως ἀρεστὰ τὰ κρείττονα, πρέπει νὰ προσέχωμεν νὰ μὴ ἐκτείνωμεν τοὺς πόδας ἡμῶν τόσον, ὅσον δὲν ἐπαρκεῖ νὰ καλύψῃ αὐτοὺς τὸ σκέπασμα.

§281Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πολυτέλεια δὲν εἶναι ἁρμόζουσα εἰς μικρὰ Κράτη, ἀφοῦ μάλιστα μεγάλα Κράτη δὲν ἔχουσι τοιαύτην πολυτέλειαν. Ἐπεσκέφθην τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν ἓξ Μεγάλων Δυνάμεων, καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ βαρῶνος Ὄρτσεϋ εἰργάζετο ἐν Βιέννῃ εἰς δωμάτια ὀλιγώτερον πολυτελῶς διεσκευασμένα ἢ ὅσον τὰ δωμάτια τῶν γραφέων τοῦ ἡμετέρου Ὑπουργείου ἢ τῶν ἐν Ἀθήναις διοικητικῶν ἢ οἰκονομικῶν ἀρχῶν.

§282ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀντὶ τούτων, παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν τάσις πρὸς δαπάνας εἶναι μεγάλη.

§283Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Οὐδὲν ἐδαπανήθη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη περισσότερον διὰ γραφικὰ ἔξοδα.

§284ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ προσωπικῶς. Ἡ τάσις πρὸς τὴν πολυτέλειαν φέρει ὑμᾶς ὄχι μόνον εἰς πλείστας περιττὰς δαπάνας, ἀλλὰ καὶ γεννᾷ ζητήματα διεθνῆ. Ἐτάξατε δύο Γενικὰ Προξενεῖα ἐν Αἰγύπτῳ· ἀλλὰ τίς ἡ ἀνάγκη αὐτῶν; τίς ἡ ἀνάγκη τῶν δύο Γενικῶν Προξενείων; Μετεθέσατε τὴν ἕδραν τοῦ Πολιτικοῦ Πρακτορείου ἐξ Ἀλεξανδρείας εἰς Κάϊρον, ὅπερ ἀπέχει ἓξ ὥρας σιδηροδρομικῶς ἀπ’ αὐτῆς, διὰ λόγους, ὧν τὴν ὀρθότητα καὶ τὸ ὠφέλιμον ἠμφισβήτησα πέρυσιν, ὅτε ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ εἴπω τινὰ περὶ τοῦ θέματος. Ἀλλὰ, τοῦτο πράξαντες, μετεθέσατε ἐκ τοῦ Καΐρου εἰς Ἀλεξάνδρειαν τὸ Προξενεῖον, προαγαγόντες αὐτὸ εἰς Γενικὸν Προξενεῖον, καὶ οὕτω, πρὸς τῇ ματαίᾳ δαπάνῃ, δωρεὰν ἐγεννήσατε καὶ διεθνεῖς δυσχερείας. Ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν ἔχομεν πλήρη τὴν ἀντιπροσωπείαν ἡμῶν τὴν διπλωματικὴν, τὴν πολιτικὴν, ἐν Καΐρῳ, καὶ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ βραδύνῃ ἡ ἐκεῖ μετάβασις τοῦ πολιτικοῦ πράκτορος, διότι ὑπάρχει ἤδη ἐγκατεστημένος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ γενικὸς πρόξενος, γνωρίζω δὲ, ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ἀναγνωρίσῃ δύο γενικοὺς προξένους ἐν τῇ χώρᾳ...

§285Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑποθέτω, ὅτι θὰ τοὺς ἀναγνωρίσῃ.

§286ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Φοβοῦμαι, ὅτι πλανᾶσθε. Εὑρίσκετο ἄλλοτε Γενικὸν Προξενεῖον τῆς Ἑλλάδος ἐν Κρήτῃ ἀπὸ πολλοῦ, ἀλλ’ ἦλθε στιγμὴ, καθ’ ἣν, προκειμένου νὰ σταλῇ νέος γενικὸς πρόξενος, ἠξίωσεν ἡ Πύλη, ἀφοῦ αἱ ἄλλαι Δυνάμεις δὲν εἶχον γενικοὺς προξένους, νὰ μὴ ἔχωμεν μηδὲ ἡμεῖς.

§287Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Αὕτη ἡ αἰτία εἶναι καὶ ὡς πρὸς τὰ ἐν Αἰγύπτῳ.

§288ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡμεῖς ἀπεκρούσαμεν τότε διαρρήδην τὴν ἀξίωσιν ταύτην, καὶ ἐπειδὴ καὶ τὸ δίκαιον ἦτο ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τὸ ζήτημα ἠγείρετο ἐν χώρᾳ, οἵα ἡ Κρήτη, ἡ Πύλη ὑπεχώρησε, καὶ ἀνεγνωρίσθη καὶ ἐγένετο δεκτὸς ὁ πρόξενος ὁ γενικὸς ἐν Χανίοις, ὅπου πᾶσαι αἱ ἄλλαι Δυνάμεις εἶχον ἁπλοῦς προξένους· διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἐξ ὑποβολῆς τινος αὐτῶν ἐγεννήθη τὸ ζήτημα. Ἀφοῦ δὲ ἡ Πύλη ἠναγκάσθη νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸν κ. Γρυπάρην ἐν Κρήτῃ ὡς γενικὸν πρόξενον, τότε καὶ αἱ ἀντιλέγουσαι τῶν Δυνάμεων, ὅπως μὴ ἔχῃ πάντοτε τὴν πρυτανείαν τῆς Ἑλλάδος ὁ γενικὸς πρόξενος, προεβίβασαν τοὺς προξένους αὐτῶν εἰς γενικοὺς προξένους.