1900.03.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 41

Τῆς 14 Μαρτίου 1900.

(Τρίτη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐν Ἀθήναις «Ἀδελφότης τῶν ἁμαξηλατῶν» δι’ ἀναφορᾶς της πρὸς τὴν Βουλὴν παραπονεῖται διὰ τὴν κατάστασιν τῶν ὁδῶν, διὰ τῶν ὁποίων διέρχονται αἱ γραμμαὶ τοῦ ἱπποσιδηροδρόμου, καὶ παρακαλεῖ νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Ἑταιρεία τῶν Τροχιοδρόμων εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν περὶ συντηρήσεως αὐτῶν ὑποχρεώσεών της. Ὁ Μιχαὴλ Λιακάκος, πρώην ἀστυφύλαξ, δι’ ἀναφορᾶς του ζητεῖ τὴν ἐπανόρθωσιν ἀδικίας προσγενομένης αὐτῷ κατὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς συντάξεώς του. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσιτσάρας.

§2Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§4Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι σήμερον ὁ κύριος Εὐταξίας ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, καὶ ὅτι ἡ παραίτησις αὕτη ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Ἀνετέθη δὲ ὑπὸ τῆς Α. Μεγαλειότητος προσωρινῶς εἰς ἐμὲ ἡ διεύθυνσις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἡ παραίτησις αὕτη ὑπεβλήθη ἀσχέτως πρὸς τὸ γνωστὸν ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἤδη ἐλύθη ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὅπου κατὰ τὴν κρίσιν μου ἔπρεπε νὰ λυθῇ, ὡς ζήτημα ἀτομικῆς καὶ ἰδιωτικῆς φύσεως. Μετὰ λύπης μεγάλης, Κύριοι, εἶδον τὴν παραίτησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Εὐταξία. Ἡ ἱκανότης αὐτοῦ ἡ ἔκτακτος, ἡ περὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ εἰδικότης αὐτοῦ, ὁ ζῆλος μετὰ τοῦ ὁποίου εἰργάσθη, πάντα ταῦτα συντελοῦσιν, ἵνα εἰλικρινῆ αἰσθανθῶ λύπην διὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς. Τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ὁ κύριος Εὐταξίας ἐπετέλεσε πρὸς βελτίωσιν τῶν τῆς παιδείας, καὶ τὸ ὁποῖον μεγάλην αὐτῷ περιποιεῖ τιμήν, ἐδημοσιεύθη ἤδη καὶ διενεμήθη εἰς ὑμᾶς. Εὔχομαι δὲ, ὅπως τὸ ἔργον τοῦτο, ὑποβαλλόμενον εἰς τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἤθελε κρίνει ἀναγκαίας, καὶ μεταβαλλόμενον εἰς νόμον, πραγματοποιήσῃ τοὺς σκοποὺς, τοὺς ὁποίους ὁ συντάξας αὐτὸ ἐπεδίωκεν.

§5ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θεωρῶ, Κύριοι, καθῆκόν μου νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, οἵτινες ἐπέβαλον εἰς ἐμὲ τὴν παραίτησιν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Οἱ λόγοι οὗτοι, ὡς ἐβεβαίωσεν ὑμᾶς καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πάντη ἄσχετοι πρὸς τὸ θλιβερὸν ἐπεισόδιον τῶν τελευταίων ἡμερῶν. Ἀλλ’ εἰ καὶ εἶναι ἄσχετοι οἱ λόγοι τῆς παραιτήσεώς μου πρὸς τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο, οὐχ ἧττον εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ παράσχω νῦν ἐξηγήσεις τινὰς περὶ αὐτοῦ, ἐξηγήσεις εἰς ἃς δὲν ἦτο εἰς ἐμὲ ἐπιτετραμμένον νὰ προβῶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς τελευταίας Παρασκευῆς. Προκληθεὶς, Κύριοι, τότε, παρέσχον ἐξηγήσεις τινὰς περὶ δριμείας φράσεως, ἐξενεχθείσης ὑπ’ ἐμοῦ κατὰ τοῦ Βουλευτοῦ Μεγαρίδος ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, περιορισθεὶς πρὸ παντὸς εἰς τοῦτο καὶ μόνον, εἰς τὸ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, ὅτι ἐν στιγμῇ παραφορᾶς ἐξήνεγκον τὴν φράσιν ἐκείνην. Ἀλλ’ ἔλαβον ἄλλοι μετ’ ἐμὲ τὸν λόγον, οἵτινες, ὡς μὴ ὤφελεν, ἐνόμισαν πρέπον ν’ ἀναμίξωσιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπεισόδιον λαβὸν χώραν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἐπεισόδιον ἀναγόμενον εἰς ζήτημα τιμῆς, καὶ δὴ κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικά. Καθ’ ὅσον ἐγὼ τοὐλάχιστον γινώσκω, οὐδαμοῦ τῆς ὑφηλίου, ὅπου κρατεῖ τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, τοιαῦτα ζητήματα τιμῆς ἔρχονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐν τῇ Βουλῇ ὁ Βουλευτὴς ἔχει νὰ ζητήσῃ μίαν καὶ μόνην ἱκανοποίησιν, τὴν ἱκανοποίησιν, ἣν παρέχει εἰς αὐτὸν ὁ Κανονισμὸς διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Πᾶσα ἄλλη ἱκανοποίησις ἀνήκει ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, οὐδ’ ἐπιτρέπεται καὶ ὑπ’ αὐτῶν τῶν κανόνων, τῶν διεπόντων τὰ ζητήματα τῆς τιμῆς, νὰ γίνεται λόγος περὶ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐρωτῶ δὲ, Κύριοι, ὑμᾶς τοὺς παρακολουθοῦντες τὰς συζητήσεις τῶν ἄλλων Κοινοβουλίων, νὰ μοὶ εἴπητε, ἐὰν ἀνέγνωτέ που, ὅτι ζήτημα τιμῆς, ἀνακινηθὲν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, φέρεταί ποτε ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἐπιζητεῖται ἡ διὰ τούτου λύσις αὐτοῦ. Οὐδεὶς βεβαίως ἐξ ὑμῶν ἔχει νὰ ἐπικαλεσθῇ τοιοῦτον προηγούμενον. Καὶ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἥρμοζεν εἰς ἐμὲ, ἀφοῦ ἀνεκινήθη τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ζήτημα ἐνταῦθα παρ’ ἄλλων, νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ν’ ἀπαντήσω πρὸς αὐτούς. Διότι, ὡς γινώσκετε πάντες οἱ πεῖράν τινα ἔχοντες τῶν τοιούτων πραγμάτων, ὁσάκις ὑπάρχῃ ζήτημα τιμῆς ἐκκρεμὲς, εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ἰδίᾳ οὐδαμῶς οὐδέποτε ἐπιτρέπεται νὰ κάμωσι λόγον δημοσίᾳ περὶ αὐτοῦ, καὶ δὴ ἀπέναντι ἐκείνων, παρ’ ὧν νομίζουσιν ὅτι προσεβλήθησαν, ἢ πρὸς οὓς νομίζουσιν ὅτι ἀπηύθυναν προσβολήν. Καὶ περὶ τοιούτου τινὸς, Κύριοι, προέκειτο κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς. Τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἶχον προσέλθει π. μ. εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ὁ ἕτερος τῶν Βουλευτῶν Μεγαρίδος καὶ ὁ Βουλευτὴς Φθιώτιδος, ἀμφότεροι ἀξιωματικοί, ὅπως ζητήσωσι παρ’ ἐμοῦ ἐξηγήσεις ἐξ ὀνόματος τοῦ ἑτέρου τῶν Βουλευτῶν Μεγαρίδος, ὡς δὲ ἰσχυρίσθησαν μετὰ μεσημβρίαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐπέδειξαν πρὸς ἐμὲ καὶ ἐφημερίδα τινά, ἐν ᾗ ἀνεγράφετο βαρεῖα κατ’ αὐτοῦ ὕβρις, δημοσιευθεῖσα δῆθεν ἐν αὐτῇ κατ’ ἐντολήν μου, ἐγὼ δ’ ἔλαβον δῆθεν γνῶσιν τοῦ δημοσιεύματος ἐκείνου. Πιθανὸν, Κύριοι, τοῦτο νὰ ἦναι ἀληθές, ἀλλ’ ἐγὼ δύναμαι νῦν, ὅτε τὸ ἐπεισόδιον ἐκεῖνο ὅπως δήποτε ἔληξε, νὰ διαβεβαιώσω ὑμᾶς ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ καὶ ἐπὶ τῷ ἱερωτάτῳ τῶν ὅρκων, ὅτι ἀκόμη καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, βασανίζων τὸν νοῦν μου, ἀδυνατῶ νὰ ἀναπολήσω εἰς αὐτὸν, ὅτι ἔλαβον τῷ ὄντι ἀνὰ χεῖρας τὴν ἐπιδειχθεῖσάν μοι ἐφημερίδα καὶ ἀνέγνων ἐν αὐτῇ τὸ δῆθεν κατ’ ἐντολήν μου γενόμενον δημοσίευμα κατὰ τοῦ εἰρημένου Βουλευτοῦ. Εἶναι ἆρά γε τοῦτο ἀποτέλεσμα τῆς καταλαβούσης με τότε σκοτοδίνης ἐπὶ τῇ ἀναγγελίᾳ ταύτῃ; Ὅπως δήποτε, ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι προέκειτο περὶ τῆς βαρείας ἐκείνης ἐκφράσεως, ἣν ἐξήνεγκον κατ’ αὐτοῦ ἐνταῦθα ἀπὸ τῆς θέσεώς μου εἰς ἀπάντησιν τῶν ὕβρεών του, δι’ ὃ καὶ ἀπήντησα αὐτοῖς, ὅτι οὐδεμίαν ἐξήγησιν εἶχον νὰ δώσω. Ὅτι δὲ τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος βαρεῖαν ἔκφρασιν ἐξήνεγκον τῷ ὄντι τότε, δύναται νὰ μαρτυρήσῃ ὁ τότε παρακαθήμενός μοι κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν...

§6Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι ἤκουσα τὴν φράσιν ταύτην τότε.

§7ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. Ὅτι δὲ, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος Βουλευταὶ ἐζήτησαν παρ’ ἐμοῦ ἐξηγήσεις, ἐνόμισα ὅτι προέκειτο περὶ τῆς φράσεως αὐτῆς, καὶ οὐχὶ περὶ τοῦ δῆθεν κατ’ ἐντολήν μου γενομένου δημοσιεύματος, μαρτυροῦσι τρανῶς τὰ ἑξῆς γεγονότα. Ἅμα ἀπελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου, προσῆλθον ἄλλοι, φίλοι μου, οἵτινες μετ’ ἀπορίας μὲ ἠρώτησαν, πῶς ἔγεινε τὸ δημοσίευμα ἐκεῖνο. Ἐντεῦθεν λαβὼν ἀφορμὴν, ἐζήτησα τὴν σχετικὴν ἐφημερίδα, καὶ εἶδον μετ’ ἐκπλήξεως τὸ ἐν αὐτῇ δημοσίευμα. Τότε ἔσπευσα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ διαψεύσω αὐτὸ διά τινος ἑσπερινῆς ἐφημερίδος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἀπευθύνω ἐπιστολὴν πρὸς τὸν ἕτερον τῶν βουλευτῶν Μεγαρίδος, τὸν κ. Νικολαΐδην, δι’ ἧς ἀπεκήρυττον τὸ δημοσίευμα ἐκεῖνο, καὶ ἐξέφραζον τὴν λύπην μου, διότι παρενόησα τοὺς λόγους του...

§8Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει οὔτε σκιὰ ἀληθείας.

§9ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρὸς τὸν οὕτω διακόπτοντά με οὐδὲν βεβαίως ἔχω ν’ ἀπαντήσω ἐγώ. Ἐὰν ἦτο τὴν στιγμὴν ταύτην παρὼν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ κ. Νικολαΐδης, θὰ ἔδιδεν αὐτὸς τὴν ἀπάντησιν... Δυστυχῶς ἐστάθη ἀδύνατον νὰ ἐπιδοθῇ εἰς αὐτὸν ἡ ἐπιστολή μου πρὸ τῆς συνεδριάσεως τῆς Παρασκευῆς, τῷ ἐνεχειρίσθη ὅμως μετ’ αὐτήν. Πλὴν δὲν πρόκειται νῦν περὶ τούτου. Ὅπως δήποτε, ὅταν, Κύριοι, ἐγείρηται τοιαύτη τις διαφορὰ μεταξὺ δύο ἢ τριῶν, οἵτινες δὲν ἔχουσιν οὔτε μάρτυρας νὰ ἐπιδείξωσιν, οὔτε πρωτόκολλα, οὔτε συμβολαιογραφικὰ ἔγγραφα, νομίζω ὅτι μία καὶ μόνη ὁδὸς ὑπολείπεται πρὸς λύσιν τῆς τοιαύτης διαφορᾶς, ἡ ὁδὸς ἡ ἄγουσα ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὄχι ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι ὅλα ταῦτα δὲν μὲ κωλύουσι καὶ νῦν νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην μου λύπην διὰ τὸ θλιβερὸν ἐκεῖνο ἐπεισόδιον καὶ διὰ τὴν φράσιν ἐκείνην τὴν δριμεῖαν, ἥτις διεξέφυγε τῶν χειλέων μου. Νομίζω δὲ, ὅτι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας δύναμαι νὰ θεωρήσω τὸ γεγονὸς τοῦτο ὡς παρελθόν. Δηλῶ δὲ, ὅτι, καὶ ἂν ἔτι προκληθῶ, δὲν θὰ ἐπανέλθω εἰς αὐτὸ τὸ ἀνιαρὸν ἐπεισόδιον. Καὶ νῦν, Κύριοι, μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς τοὺς ἀληθεῖς λόγους, τοὺς προκαλέσαντας τὴν παραίτησίν μου ἀπὸ τοῦ ὑπουργικοῦ ἀξιώματος. Ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐν ἔτει 1897 μετέσχον τοῦ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς κυρίου Δ. Ράλλη Ὑπουργείου, ἔχων ἐν αὐτῷ συναδέλφους τὸν νῦν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, ἔκτοτε ἐδόθη εἰς ἡμᾶς εὐκαιρία ἀμοιβαίας προσεγγίσεως καὶ ἐκτιμήσεως. Ἔκτοτε προέβημεν εἰς ἀνταλλαγὴν σκέψεων καὶ γνωμῶν, ἐξ ὧν ἐπείσθημεν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ συνεργασθῶμεν ἐφεξῆς ἐπὶ τῇ βάσει κοινοῦ προγράμματος, προτιθεμένου τὴν μεταρρύθμισιν καὶ ἀνόρθωσιν πάντων τῶν κλάδων τοῦ δημοσίου ἡμῶν βίου. Ἔκτοτε συνεδέθημεν πρὸς ἀλλήλους στενῶς, ἐγὼ δὲ, ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι εἰς τὴν τοιαύτην σύμπραξιν προῆλθον, χωρὶς νὰ ἔχω ἄλλην τινὰ ἀξίωσιν, πλὴν ἐκείνης, καθ’ ἣν ἐπεθύμουν ν’ ἀγωνισθῶ ἐκθύμως ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν, αἵτινες μᾶς ἥνωσαν καὶ ἃς ἐθεωροῦμεν σωστικὰς διὰ τὸν τόπον ἡμῶν. Τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο, ἐκτεθὲν ὑπ’ ἐμοῦ διὰ μακρῶν ἐν τῷ Τύπῳ μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν πρὸς τοὺς συναδέλφους μου, καὶ ἰδίᾳ πρὸς τοὺς κ. κ. Θεοτόκην καὶ Σιμόπουλον, διετυπώθη ἐν ὀλίγοις καὶ ὑπὸ τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν τελευταίων βουλευτικῶν ἐκλογῶν πρὸς τὸν Ἑλληνικὴν λαὸν, ὅστις ἐπιδοκιμάσας αὐτὸ ἐξαπέστειλε τὴν μερίδα ἡμῶν ἐν πλειονοψηφίᾳ ἐνταῦθα. Ἡ μερὶς ἡμῶν ἐκλήθη τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐθεωρήθη δὲ ἀναγκαία ἡ μετοχή μου εἰς αὐτὴν, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως... Μὴ νομίσητε, Κύριοι, ὅτι εἶχε κανὲν γόητρον δι’ ἐμὲ τὸ χαρτοφυλάκιον τοῦτο. Τὸ χρῖσμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἶχον ἤδη λάβει δὶς ἐγὼ, ἐγίνωσκον δὲ κάλλιστα, ὁπόσας ἀκάνθας περιέκλειε τὸ χαρτοφυλάκιον, ὑφ’ ἃς συνθήκας τὴν σήμερον πολιτευόμεθα ἐν Ἑλλάδι. Ἂν ἀπεδέχθην αὐτὸ, δὲν τὸ ἀπεδέχθην οὔτε χάριν κενῆς φιλοδοξίας, οὔτε χάριν τῆς ὑλικῆς ἐξ αὐτοῦ ἀπολαυῆς, ἀλλὰ διότι οἱ κύριοι συνάδελφοί μου ἐνόμιζον, ὅτι ἠδυνάμην καὶ ἐγὼ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, νὰ συντελέσω ἐν τοῖς κλάδοις τούτοις εἰς τὸ μέγα μεταρρυθμιστικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπηγγελλόμεθα ἐκτὸς τῆς ἀρχῆς ὄντες. Συμπληροῦται, Κύριοι, ὁσονούπω ἔτος, ἀφ’ ἧς εἶχον ἀναλάβει τὴν διεύθυνσιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Ὑπουργείου. Χωρὶς νὰ περιαυτολογήσω, δύναμαι νὰ διακηρύξω νῦν, ὅτι ἐν τῷ διαστήματι τούτῳ κατέβαλον πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν, νυχθημερὸν σχεδὸν ἐργαζόμενος, ὅπως παρασκευάσω νομοθετικὴν ἐργασίαν ἀναγομένην εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ ὅπως ἀκολούθως παρασκευάσω καὶ ἑτέραν νομοθετικὴν ἐργασίαν ἀναγομένην εἰς τὴν Ἐκκλησίαν. Τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια, πρὸ πολλοῦ ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλὴν, ἔχουσιν ἀναγραφῆ ἤδη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Πλὴν δυστυχῶς οὐ μόνον ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διετρανώθη ἀείποτε τάσις πρὸς ἀνένδοτον ἀντίδρασιν κατὰ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ αὐτῶν τῶν συμπολιτευομένων Βουλευτῶν ὑπῆρχον οἱ ἔχοντες ἐνδοιασμοὺς περὶ τῆς ἐργασίας μου, οὐχὶ τόσον διότι τὰ νομοσχέδιά μου δὲν ἐθεώρουν ὡς τὰ σχετικῶς τελειότερα πάντων τῶν μέχρι τοῦδε ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν παρομοίων νομοσχεδίων, ὅσον δι’ ἕτερόν τινα λόγον, τὸν ἑξῆς. Καθ’ ἃ φαίνεται, Κύριοι, ὁ χαρακτήρ μου θὰ ἐνέχει τι τὸ ἀπότομον καὶ τραχὺ, τὸ ἀποκροῦον ἴσως τινὰς, καὶ δὴ εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε, καίτοι αὐτοὶ ἀναγνωρίζουσι τὴν ἀξίαν τῆς ἐργασίας μου, ἐν τούτοις, καθ’ ὅσον τὸ ὄνομά μου συνδέεται μετ’ αὐτῶν, νὰ δυσκολεύωνται νὰ ψηφίσουν αὐτά. Καὶ ὅμως ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις ἐπείγει, καὶ ἐπείγει τὰ μάλιστα, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις καὶ ἡ κρηπὶς πάσης ἄλλης μεταρρυθμίσεως καὶ ἀνορθώσεως. Καθ’ ὅσον δ’ ἐσχημάτιζον οὕτω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐγὼ καθίσταμαι πρόσκομμα εἰς τὴν πραγμάτωσιν τῆς τοιαύτης μεταρρυθμίσεως, κατὰ τοσοῦτον ὡρίμαζεν ἐν ἐμοὶ ἡ σκέψις, ὅτι ἐπεβάλλετο εἰς ἐμὲ ὄχι μόνον νὰ θυσιάσω τὸ χαρτοφυλάκιον, ἀλλὰ νὰ καταπνίξω καὶ πᾶν αἴσθημα προσωπικῆς φιλοδοξίας, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι οὕτω πως θὰ διηυκολύνετο τὸ ἐν τῇ Παιδείᾳ καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ μεταρρυθμιστικὸν καὶ ἀνορθωτικὸν ἔργον. Αὐτοὶ εἶναι, Κύριοι, οἱ ἀληθεῖς λόγοι, οἱ ἐπιβαλόντες εἰς ἐμὲ τὴν παραίτησιν ἐκ τοῦ ὑπουργικοῦ ἀξιώματος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διεβεβαίωσεν ὑμᾶς, ὅτι αἰτία τῆς παραιτήσεώς μου δὲν ὑπῆρξε τὸ θλιβερὸν ἐπεισόδιον τῶν τελευταίων ἡμερῶν· διότι καὶ πρὸ αὐτοῦ εἶχον λάβει ἤδη ἐγὼ τὴν ὁριστικὴν καὶ ἀμετάκλητον ἀπόφασιν, ἵνα ἀποχωρήσω ἐκ τῆς ἀρχῆς, δι’ οὓς λόγους ἐξέθεσα πρὸς ὑμᾶς. Τὴν παραίτησίν μου ἐπέσπευσε μόνον τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ἐπεισόδιον, οὐχὶ αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ, ἀλλὰ διότι αἱ ἀπὸ πολλοῦ ἤδη ὑποβόσκουσαι προσωπικαὶ κατ’ ἐμοῦ δυσαρέσκειαι παρά τισι τῶν συμπολιτευομένων Βουλευτῶν ἐξεδηλώθησαν ἀπροκαλύπτως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ. Τοιουτοτρόπως τὸ ἐπεισόδιον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀφορμή, οὐχὶ ὅμως καὶ ὡς ἡ κυρία αἰτία τῆς παραιτήσεώς μου. Ἡ αἰτία, Κύριοι, τῆς παραιτήσεώς μου εἶναι ἐκείνη, ἣν ἐγὼ ὑπέδειξα εἰς ὑμᾶς· ἐὰν δὲ ὑπολείπεται ἔτι ἀμφιβολία τις περὶ τοῦ πράγματος, ταύτην θὰ διασκεδάσῃ, ὡς ἐλπίζω, ἡ μέλλουσα πορεία μου ἐν τῇ Βουλῇ, θὰ διασκεδάσῃ δὲ καὶ ἀπὸ τοῦδε παρ’ ἐκείνοις, ὧν ἡ σκέψις καὶ τὸ λογικὸν δὲν ἐπισκοτίζονται ὑπὸ πάθους τινὸς, ἡ ἑξῆς δήλωσίς μου: Ἡ παραίτησίς μου δὲν θὰ ἐπηρεάσῃ τὸ παράπαν τὴν μέλλουσαν ἐν τῇ Βουλῇ πολιτικήν μου πορείαν. Θὰ ἐμμείνω καὶ ἐφεξῆς πιστὸς εἰς τὸ πρόγραμμα καὶ τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ἡ πολιτικὴ ἡμῶν, ἐπαγγελθεῖσα πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ἔχει κατορθώσει ἤδη, ἐν μέρει τοὐλάχιστον, νὰ πραγματώσῃ. Δὲν ἠξεύρω, Κύριοι, ὁποίαν γνώμην ἔχουσιν ἄλλοι περὶ τῆς μέχρι τοῦδε μεταρρυθμιστικῆς ἡμῶν ἐργασίας. Ἐγὼ ὅμως ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι ἢ νὰ ὑπερηφανεύωμαι δι’ ὅ,τι κατωρθώθη μέχρι τοῦδε ὑπ’ αὐτῆς, ὑπὸ οἰκονομικὴν, ὑπὸ διοικητικὴν καὶ ὑπὸ ἐκπαιδευτικὴν ἔτι ἔποψιν. Ἀναλογιζόμενος ὅτι συνετέλεσα καὶ ἐγὼ, ὡς Ὑπουργὸς καὶ ὡς Βουλευτὴς, ἵνα αἱ δημόσιαι πρόσοδοι αὐξήσωσι κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια, καὶ δὴ ἄνευ προσθήκης νέων φόρων, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ μόνον φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, δι’ ὧν ἀνακουφίζονταί τινες τάξεις, ἐνῷ ἄλλαι, τέως μὴ ἐπαρκῶς φορολογούμεναι, ἐπιβαρύνονται νῦν, ἐξαναγκάζονται δὲ νὰ καταβάλλωσι τὸν φόρον καὶ ὅσοι πρίν, ποικιλοτρόπως καταδολιευόμενοι τὸν νόμον, κατώρθουν νὰ διαφεύγωσι τὴν πληρωμὴν αὐτοῦ· ἀναλογιζόμενος ὅτι συνετέλεσα καὶ ἐγὼ οὕτως ἵν’ ἀπαλλαγῶσι μὲν αἱ δύο μεγάλαι παραγωγικαὶ ἡμῶν τάξεις, ἡ τῶν κτηνοτρόφων καὶ ἡ τῶν οἰνοπαραγωγῶν, τῶν τέως ἐν ἰσχύϊ καταθλιπτικῶν φόρων ἐπὶ τῶν ζώων καὶ τοῦ οἴνου, ἐκ δὲ τοῦ νέου περὶ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων νόμου, ἄνευ προσθήκης νέου τινὸς βάρους, ἄνευ οἱασδήποτε αὐξήσεως τῆς φορολογικῆς μονάδος, προέκυψεν αὔξησις πολλοῦ λόγου ἀξία τῆς σχετικῆς προσόδου· ἀναλογιζόμενος ὅτι οὕτω πὼς ἐπραγματώθησαν μεγάλαι φορολογικαὶ μεταρρυθμίσεις, ὑπὲρ ὧν ἐγὼ ἀνέκαθεν ἠγωνίσθην ἐκθύμως καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, δικαιοῦμαι εἴπερ τις καὶ ἄλλος νὰ ὑπερηφανεύωμαι δι’ αὐτὸ τὸ κατόρθωμα. Ἀλλὰ τὸ κατόρθωμα, Κύριοι, δι’ ὃ καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς τις ἄλλος, συντελέσας εἰς τοῦτο, δικαιοῦται νὰ καυχᾶται νῦν, εἶναι, ὅτι οὕτω πως τὰ ἐτήσια ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἔφθασαν εἰς 112 ὅλα ἑκατομμύρια δραχμῶν, εἰς ποσὸν δηλαδή, ὅπερ πρὸ ὀλίγων ἔτι ἐτῶν θὰ ἐθεωρεῖτο μυθῶδες διὰ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ δὲν ἀγνοῶ μὲν, ὅτι ὑπάρχουσι παρ’ ἡμῖν οἱ θεωροῦντες τοῦτο ὡς μέγα τι κακὸν διὰ τὴν χώραν ἡμῶν, ἐγὼ ὅμως, ἔχων ἀνέκαθεν περὶ τούτου ἐναντίαν γνώμην, ἐξακολουθῶ νὰ θεωρῶ αὐτὸ καὶ νῦν ὡς ἀληθὲς κατόρθωμα, ὅπερ κατὰ μέγα μέρος ὀφείλεται εἰς τὸν ἀείμνηστον Χαρίλαον Τρικούπην. Τοῦτο δὲν ἐδίστασα πολλάκις ν’ ἀνομολογήσω, καὶ ὅτε ἔζη ἔτι ἐκεῖνος καὶ ἐκυβέρνα τὴν χώραν, ἐγὼ δὲ ἀντεπολιτευόμην πρὸς αὐτὸν, τοῦτο διακηρύττω καὶ νῦν, μετὰ θάνατον αὐτοῦ. Διιστάμην πρὸς τὸν ἄνδρα, διότι αὐξάνων ἀδιακρίτως τὰ φορολογικὰ βάρη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν ἐλάμβανε συγχρόνως πρόνοιαν καὶ περὶ τῆς δικαίας καὶ ἀναλόγου αὐτῶν κατανομῆς, ἴσως διότι πρὸ τοῦ φάσματος τῆς πτωχεύσεως τοῦ Κράτους δὲν ἐθεώρει τότε ἐπίκαιρον τὸ πρᾶγμα· διιστάμην πρὸς αὐτὸν ὡς πρὸς τοὺς γνωστοὺς οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς, δι’ ὧν αὐτὸς μὲν ἐνόμιζεν ὅτι θ’ ἀπεσοβεῖτο, ἐγὼ δ’ ἐπίστευον ὅτι ἐπεσπεύδετο ὁ κίνδυνος τῆς πτωχεύσεως· ἀλλ’ ἀείποτε ἐθαύμασα τὸ πολιτικόν του θάρρος, μεθ’ οὗ, ἐπὶ θυσίᾳ πολλάκις τῆς δημοτικότητός του, προέβη εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα, δι’ ὧν ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν ἠδυνήθη νὰ ὑπερδιπλασιάσῃ τὰ δημόσια ἔσοδα. Εἶναι, Κύριοι, αὐτὸ κατόρθωμα, ὅπερ καὶ μόνον θὰ ἤρκει ν’ ἀποθανατίσῃ τὴν μνήμην τοῦ ἀοιδίμου ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ. Καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ ἐκεῖνο ἠδυνήθησαν νὰ συνεχίσωσι καὶ προαγάγωσι νῦν οἱ πολιτικοί του φίλοι, μεθ’ ὧν ἐγὼ ἔγνων νὰ συμπράξω, ἄνευ προσθήκης νέων βαρῶν, διὰ φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, δι’ ὧν, ὡς εἴδομεν, ἐπετεύχθη δικαιοτέρα τις καὶ μᾶλλον ἀνάλογος κατανομὴ τῶν φορολογικῶν βαρῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος). Ἀλλ’ ἡ μερὶς ἡμῶν, Κύριοι, ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ καὶ ἄλλας ἔτι μεταρρυθμίσεις, πολλοῦ λόγου ἀξίας. Εἰς αὐτὴν ὀφείλεται ὁ νέος νόμος περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας, δι’ οὗ ὑπάρχει ἐλπὶς καὶ ἀληθῆ ἀστυνομίαν ν’ ἀποκαταστήσωμεν καὶ τὸν νῦν εἰς αὐτὴν ἀπησχολημένον στρατὸν ν’ ἀποδώσωμεν εἰς τὸν προορισμὸν αὐτοῦ. Εἰς αὐτὴν ὀφείλεται ὁ νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ διευκολυνθῇ μεγάλως ἡ διοίκησις καὶ πᾶς πολίτης προσφεύγων εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτῆς. Εἰς αὐτὴν ὀφείλεται καὶ ὁ νόμος περὶ διοικήσεως τῶν νομῶν, ὅστις συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νεωτέρων ἀρχῶν, τῶν διεπουσῶν ἀλλαχοῦ τὴν ἐπαρχιακὴν διοίκησιν, καὶ δι’ οὗ πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν ποιά τις ἐπαρχιακὴ ἀποκέντρωσις. Ὑπὸ ἔποψιν στρατιωτικὴν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ χωροφυλακῆς, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἔχωμεν χωριστὰ τὸν στρατὸν τὸν προωρισμένον διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας, διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων καὶ δι’ ἄλλας ὑπηρεσίας, χωριστὰ δὲ τὸν στρατόν, ὅστις θὰ ἦναι ἀφωσιωμένος εἰς τὸ ἀποκλειστικὸν ἔργον τῆς ἐκπαιδεύσεώς του. Ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ προσκλήσεως ξένου ὀργανωτοῦ τοῦ στρατοῦ ἡμῶν, δι’ οὗ ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ κατατεθῶσιν αἱ βάσεις τῆς στρατιωτικῆς ἡμῶν ὀργανώσεως καὶ νὰ πραγματοποιηθῇ αὕτη. Ἐψηφίσθη τελευταῖον ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, οὗτινος εἶναι πολὺ νωπὴ ἡ συζήτησις. Δι’ αὐτοῦ ἐλπίζεται ν’ ἀπαλλαγῇ ὁ στρατὸς πάσης κομματικῆς ἐπηρείας καὶ νὰ τύχῃ ἀληθοῦς ἐκπαιδεύσεως καὶ πειθαρχίας. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἐκπαιδευτικὴν, ἂν δὲν κατωρθώθη νὰ ἐπιψηφισθῶσι τὰ μεγάλα νομοσχέδια, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ῥιζικὴν μεταρρύθμισιν τῆς δημοτικῆς, τῆς μέσης καὶ τῆς ἀνωτέρας ἐκπαιδεύσεως, κατωρθώθη ὅμως νὰ ψηφισθῶσι δύο σπουδαῖα νομοσχέδια, ὡς τὸ περὶ Ἀρχαιοτήτων καὶ τὸ περὶ Γυμναστικῆς. Δι’ ἐκείνου, δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι ἐξησφαλίσθησαν αἱ ἀρχαιότητες τῆς χώρας, καὶ δὲν θὰ λέγωσι πλέον οἱ ξένοι, ὅτι οἱ νεώτεροι Ἕλληνες ἀπεμπολοῦσι τὰς ἀρχαιότητας τῆς χώρας των, τὰ ἱερὰ κειμήλια τῆς προγονικῆς ἡμῶν τέχνης. Διὰ τοῦ νόμου περὶ Γυμναστικῆς ἀπεκτήσαμεν τὴν κυρίαν βάσιν τῆς σωματικῆς ἀγωγῆς, ἥτις, ὡς παρὰ τοῖς Ἕλλησι, καὶ παρ’ ἅπασι τοῖς νῦν πεπολιτισμένοις λαοῖς θεωρεῖται ἀχώριστος τῆς πνευματικῆς καὶ ἠθικῆς ἀγωγῆς. Ἡ γυμναστικὴ, χαλυβδοῦσα τὸ σῶμα, ἀνυψοῖ καὶ τὸ φρόνημα, καὶ οὕτως ἀπεργάζεται νοῦν ὑγιᾶ ἐν σώματι ὑγιεῖ, κατὰ τοὺς πάλαι ἡμῶν προγόνους. Καὶ ἂν ἴδητε ἐν τῷ μέλλοντι ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνίδα νεολαίαν γυμναζομένην, καὶ ἂν ἴδητε ἀναγεννωμένους παρ’ ἡμῖν τοὺς πάλαι γυμναστικοὺς ἀγῶνας, τοῦτο θὰ ὀφείληται εἰς τὴν μερίδα ἡμῶν, ἥτις διὰ τοῦ οἰκείου νόμου κατέθεσε τὸν θεμέλιον λίθον ἐν τῇ ἐργασίᾳ ταύτῃ. Ἀνασκοπῶν, Κύριοι, τὸ παρελθὸν, καὶ κρίνων ἐξ αὐτοῦ καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος, δὲν δύναμαι ἢ νὰ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ, ἥτις τοσαῦτα ἐπετέλεσε μέχρι τοῦδε, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐφαρμόζουσα τὸ πρόγραμμα ἡμῶν. Ἐν τῇ πεποιθήσει ταύτῃ, καὶ ἂν δὲν ἔχω τὴν τιμὴν ἐν τῇ τοιαύτῃ ἐργασίᾳ, ἐν τῷ τοιούτῳ ἀγῶνι, νὰ παρίσταμαι ὡς ἀξιωματικὸς, εὐτυχῆ θὰ θεωρήσω ἐμαυτὸν, ἂν συνδράμω αὐτὴν εἰς τὸν ἀγῶνα τὸν περὶ ἀνορθώσεως τῶν πάντων καὶ ὡς ἁπλοῦς ἔτι στρατιώτης. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§10Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§12Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Μίαν παράκλησιν θὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω μίαν τῶν μάλα δασικῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος, ἴσως τὴν δασικωτέραν, καὶ ὡς ἐκ τούτου παρακολουθῶ μετ’ ἐνδιαφέροντος τὴν τύχην τῶν δασῶν αὐτῆς. Τὰ δάση τῆς Εὐρυτανίας περιέχουσι πλοῦτον ἄπειρον διὰ τὸ ἔθνος· ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι εἰς διάστημα δεκαπέντε ἐτῶν τὸ Δημόσιον εἰσέπραξε περὶ τὰ 10 ἑκατομμύρια δραχ. Δυστυχῶς ὅμως, καίτοι τὰ δάση τῆς Εὐρυτανίας παρέχουσι τοσοῦτον πλοῦτον εἰς τὸ ἔθνος, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τὰ ἐγκατέλιπεν εἰς τὴν τύχην των, ὑπὸ τὴν διοίκησιν ἑνὸς ὑπενωμοτάρχου! Δασάρχης ἀπὸ τριῶν ἐτῶν δὲν ὑπάρχει ἐν Εὐρυτανίᾳ, καὶ τοῦτο, διότι ὁ διευθυντὴς τοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν τμήματος τῶν δασῶν οὕτως ἐπιθυμεῖ νὰ γίγνηται. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω ἐνταῦθα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι ὁ κυρίως πταίστης τῆς καταστάσεως ταύτης, καθόσον οὗτος, ὁσάκις ζήτημά τι σχετικὸν πρὸς τὰ δάση τῆς Εὐρυτανίας περιῆλθεν εἰς γνῶσίν του, καὶ ταχὺς καὶ πρόθυμος ἐδείχθη εἰς τὴν δικαίαν λύσιν αὐτοῦ. Ἐπεθύμουν ὅμως, διὰ νὰ ἦναι δικαιοτέρα ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὡς πρὸς τὸ πρόσωπον τὸ διευθῦνον τὸ τμῆμα τῶν δασῶν, νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν τὰς δικογραφίας τοῦ ἔτους 1894 καὶ τοῦ 1893, τὰς ἀφορώσας τὸν τμηματάρχην Σάμιον. Διὰ τῆς μιᾶς δικογραφίας ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἀπηλλάγη, ἀλλ’ ὄχι καὶ διὰ τῆς ἑτέρας. Τοὐναντίον δι’ αὐτῆς τὸ Συμβούλιον τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν ἀποφαίνεται, ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς εἶναι ὑπεύθυνος εἰς ἀποζημίωσιν ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου, διὰ πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν — 360,000 περίπου — καὶ διὰ πολλὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν κατατεθῶσιν αἱ δικογραφίαι, νὰ ἀναπτύξω. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος τὰς δικογραφίας ταύτας. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον τῶν ἰδιοκτήτων δασῶν Κούτσουρου, Μπέσια καὶ Κύφου, ὅπως ἐν σχέσει πρὸς τὰς δικογραφίας, αἱ ὁποῖαι θὰ κατατεθῶσιν, ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς οὐ μόνον δὲν ἔπρεπε νὰ διευθύνῃ τὸ δασικὸν τμῆμα, ἀλλ’ ἔπρεπε καὶ νὰ εὑρίσκηται ἀλλοῦ, ὅπου αἱ πράξεις του τὸν ὁδηγοῦσι. Καθιέρωσε δὲ καὶ ἕτερον σύστημα ὁ ὑπάλληλος αὐτός· προκαλεῖ διαταγὰς ὑπουργικὰς, διὰ τῶν ὁποίων ἀκυροῖ καὶ αὐτὰς τὰς ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων, μηδὲ τῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐξαιρουμένων! Διὰ τῆς τακτικῆς ταύτης τὸ Δημόσιον θὰ περιπλακῇ εἰς δικαστικοὺς ἀγῶνας μεγίστης σημασίας, καὶ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ ἐξέλθῃ ἄτρωτον ἐξ αὐτῶν. Ἐπικαλοῦμαι μάλιστα καὶ τὴν μαρτυρίαν καὶ ἄλλων συναδέλφων, ὡς τοῦ κυρίου Νοταρᾶ, βουλευτοῦ Κορινθίας, καὶ τοῦ κ. Καραγιάννη, βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου, οἵτινες κυριολεκτικῶς εὗρον τὸν μπελᾶ των ἀπὸ τὸν ὑπάλληλον αὐτόν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ φέρωσι τὰ ἔγγραφα, διότι ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἔχει μεγάλην σημασίαν διὰ τὴν ὕπαρξιν τῶν δασῶν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§14Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄλλοτε, Κύριοι, εἶχον ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετεκαλέσατο τὸν κ. Μπέκμαν, ὅπως ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἤδη ὑπεβλήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Μπέκμαν, καὶ ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ δημοσιεύσω τὴν ἔκθεσιν ταύτην, καὶ νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν ἀντίτυπον τῆς ἐκθέσεως καὶ ὅλων τῶν μελετῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ ἔκθεσις αὕτη βασίζεται. Ἐπειδὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως ταύτης ἡ Κυβέρνησις προσεχῶς θὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν πίστωσιν, ὅπως προβῇ εἰς τὰ ἔργα τὰ διὰ τῆς ἐκθέσεως προτεινόμενα, ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ διατάξω, ὅπως κατατεθῶσιν εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς ἱκανὰ ἀντίτυπα, ἵνα ἐξ αὐτῶν λάβῃ ἕκαστος τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἀνὰ ἕν, καὶ δυνηθῶσιν οἱ κ. Βουλευταὶ νὰ μελετήσωσιν αὐτὸ καὶ διατελῶσιν ἐν γνώσει τοῦ ζητήματος, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔλθῃ τοῦτο εἰς συζήτησιν.

§15Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Πρὸ ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Κριεμάδης ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ εἰρηνοδίκου Τρικκαίων εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Τὰς πληροφορίας ταύτας ἐζητήσαμεν, καὶ καταθέτω ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα πρὸς πληροφορίαν τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τρία νομοσχέδια. Τὸ πρῶτον ἀφορᾷ τὰς ὑποθήκας τοῦ Ὑποθηκοφυλακείου Ἀετοῦ. Τὴν νύκτα τῆς 31 Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους διηρπάγησαν τὰ βιβλία ὑποθηκῶν τοῦ δήμου Ἀετοῦ, κατὰ συνέπειαν στερούμεθα ἤδη βιβλίων τῶν ὑποθηκῶν τοῦ δήμου τούτου, καὶ ἕνεκα τούτου ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περιλαμβάνον τὸ αὐτὸ σύστημα ἀντικαταστάσεως τῶν βιβλίων ὑποθηκῶν, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσαμεν διὰ τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ ἀπολεσθέντα. Δεύτερον νομοσχέδιον ὑποβάλλω «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης». Ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, ὅσοι ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνωσι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ στρατολογοῦνται ὑπάλληλοι ὑποδεέστεροι ἀπὸ τὰ διάφορα δικαστικὰ γραφεῖα τῶν ἐν Ἀθήναις δικαστηρίων, καὶ διὰ τῆς συνδρομῆς αὐτῶν κατορθοῦται νὰ διεξάγηται ἡ ὑπηρεσία. Τὸ κακὸν αὐτὸ πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, διότι βεβαίως ἁρμοδιότητα διορισμοῦ καὶ παύσεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπηρετούντων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης δὲν πρέπει νὰ ἔχωσιν οἱ γραμματεῖς τῶν ἐν Ἀθήναις δικαστηρίων. Δεύτερον κακὸν εἶναι, ὅτι στερούμεθα ὄντως τμήματος Στατιστικῆς, ἡ ὁποία εἶναι γνωστὸν πόσον εἶναι ἀναγκαία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Τὰς στατιστικὰς ἐργασίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐκτελεῖ ἀριθμὸς ὑπαλλήλων προσλαμβανομένων ἐπὶ τῇ βάσει εἰδικοῦ κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀναγράφοντος πίστωσιν δρ. 10,000, χορηγουμένων εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν τοιούτων ὑπαλλήλων. Αὐτὸ εἶναι κακὸν, ὡς παρατηρεῖ καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, καὶ πρέπει νὰ παύσῃ. Διὰ τοῦτο διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου συνιστῶμεν ἰδιαίτερον τμῆμα. Ἡ διαφορὰ, ἥτις ἀπαντᾶται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν ἔχει σημασίαν, διότι ἐκ τῶν δέκα χιλιάδων δραχμῶν θὰ πληρόνωνται οἱ ὑπάλληλοι τῆς στατιστικῆς, οἱ δὲ κατώτεροι ὑπάλληλοι δὲν θ’ ἀπαιτήσωσιν ἐπίσης προσθήκην δαπάνης, διότι θὰ μειωθῇ κατ’ ἴσον ποσὸν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν ἀπεσπασμένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπαλλήλων τούτων. Τρίτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁπλοφορίας. Τοιοῦτο νομοσχέδιον εἶχεν ὑποβληθῆ καὶ ἄλλοτε, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὑπὸ τοῦ τότε ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἐπεξεργασθὲν καὶ διορθωθὲν, ἐφ’ ὅσον εἶχεν ἀνάγκην διορθώσεως, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Τὴν χρησιμότητα τοῦ νομοσχεδίου τούτου βεβαίως ἀναγνωρίζει ἡ Βουλὴ, δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω διὰ τὰ ἀφορῶντα τὰ ἐγκλήματα τὰ κατὰ τῆς ἀρτιότητος τοῦ σώματος καὶ κατὰ τῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν, ὅτι ταῦτα εἶναι εἰς πολὺ μεγαλύτερον ἀριθμὸν ἢ κατὰ τὸ 1892. Στατιστικῆς, ὡς πρὸς τὴν ἐγκληματικότητα, ἀτυχῶς στεροῦμαι· στατιστικὰς ἔχομεν τρεῖς μόνον, αʹ) ἐκείνην τὴν ὁποίαν συνέταξεν ὁ μακαρίτης Πάϊκος κατὰ τὸ 1852, βʹ) τὴν στατιστικὴν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ 1858 ὑπέβαλεν εἰς τὸν Βασιλέα ὁ ἀείμνηστος Γ. Ράλλης, καὶ γʹ) τὴν στατιστικὴν τὴν συνταχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Κοντοσταύλου. Ἐὰν πρὸς τὴν τελευταίαν στατιστικὴν παραβάλωμεν τὰς ἀνθρωποκτονίας καὶ τὰ τραύματα τὰ θανατηφόρα τὰ σημερινὰ, καὶ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔκτοτε ηὔξησεν ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος διὰ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας, βλέπομεν ὅτι περίπου εὑρισκόμεθα εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, μὲ μικρὰν αὔξησιν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐνθαρρύνῃ, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐγκλημάτων τούτων εἶναι ὑπέρμετρος, καὶ κατατάσσει ἡμᾶς εἰς τὴν τελευταίαν κλίμακα τῶν διαφόρων ἐθνῶν· μόνον ἡ Ἰταλία εἶναι σχετικῶς μὲ ἡμᾶς εἰς τὴν αὐτὴν σχεδὸν θέσιν, ἀλλὰ καὶ ἐκείνη ἔχει σήμερον πολὺ ὀλιγώτερα· τοῦτο δὲ κατώρθωσεν ἡ Ἰταλία διὰ τοῦ νόμου περὶ ὁπλοφορίας, ἔχοντος βάσεις παραπλησίας πρὸς τὰς τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Δυνατὸν νὰ εἴπωσιν ἡμῖν, ὅτι οἱ νόμοι οἱ ἰσχύοντες παρ’ ἡμῖν εἶναι ἀρκετοί· ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἡ δικαιολογία εἶναι ὀρθή. Ὅταν τοὺς νόμους αὐτοὺς τοὺς ἔχητε λειτουργοῦντας ἀπὸ 60 ἐτῶν, ἔκτοτε δὲ παρῆλθον πολλαὶ Κυβερνήσεις, καὶ οὐδέποτε ἔφεραν τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα, αὐτὸ καὶ μόνον εἶναι τρανὴ ἀπόδειξις, ὅτι οἱ νόμοι οὗτοι χρήζουσι μεταρρυθμίσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ νόμοι οὗτοι νὰ ἐπιτύχωσι τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα, δι’ οὓς λόγους θὰ ἴδητε ἐν τῇ μακρᾷ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου· θὰ ἴδητε ἐν αὐτῇ, κατὰ πόσον οἱ νόμοι ἐκεῖνοι εἶναι ἀτελεῖς, καὶ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίζηται ἡ ὁπλοφορία. Ὅταν ἔχητε ἐν τοῖς νόμοις ἐκείνοις τὴν βάσιν, ἥτις καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ὑπάρχει, ὅτι πρέπει νὰ διακριθῶσι τὰ ὅπλα τὰ δολοφόνα, κεκρυμμένα ἢ μὴ, δὲν ὁρίζηται ὅμως ἐν αὐτῷ ποῖα εἶναι ταῦτα, καὶ τὰ δικαστήρια λέγωσιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις, βεβαίως οἱ νόμοι οὗτοι πρέπει νὰ συμπληρωθῶσιν. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι καθισταμένου νόμου τοῦ Κράτους τοῦ νομοσχεδίου τούτου, βεβαίως θὰ ἐλαττωθῇ κατὰ πολὺ ἡ ἐγκληματικότης.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 156–158). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἀντὶ τοῦ κυρίου Λάππα, κωλυομένου νὰ προσέρχηται εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν νομοσχεδίων, παρεκάλεσα νὰ λάβῃ μέρος ὁ κύριος Βελλιανίτης. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§17Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ συστάσεως ταμείου τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν Β. Ναυτικοῦ καὶ τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Τὸ νομοσχέδιον συνοδεύει καὶ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ τὸ ἀναπτύξω. Ἐπίσης ὑποβάλλω σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΥΟΑʹ τοῦ 1897 περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Ἐπίσης ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ ΨΙΒʹ νόμου περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν. Ἐπίσης ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ κανονισμοῦ τῆς μισθοδοσίας τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Β. Ναυστάθμου. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ ἀναπτύξω τὰ νομοσχέδια ταῦτα.

§18ΕΠ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, δὲν θὰ ὑποβάλητε καὶ νομοσχέδιον περὶ τῶν μηχανικῶν τῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων; Εἶναι ἀναγκαιότατον.

§19Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Λάβετε ὀλίγην ὑπομονήν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 159–162).

§21Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἠτήσατο νὰ κατατεθῇ σημείωμα τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων ἐσόδων ἐκ τῶν καπνοκοπτηρίων Τήνου, Φαρσάλων, Λαυρίου καὶ Παξῶν. Τὸ σημείωμα τοῦτο κατατίθεται. Ὁ αὐτὸς ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἠτήσατο νὰ κατατεθῇ πίναξ ἐνδεικνύων τὰ ποσὰ τοῦ σταφιδοκάρπου τὰ εἰσαχθέντα εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἀποταμιεύσεως κατὰ τὰ ἔτη 1895, 1896, 1897 καὶ 1898, τὴν γενομένην ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου διάθεσιν, τὰ εἰσπραχθέντα ἐξ αὐτοῦ, καὶ διαφόρους ἄλλας λεπτομερείας. Κατατίθενται οἱ πίνακες οὗτοι, ὡς ἐζητήθησαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Πλὴν δὲ τούτων κατατίθεται καὶ ὁ δημοσιευθεὶς Γενικὸς πίναξ τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κυνουρίας, ἢ μᾶλλον οἱ δύο ἀξιότιμοι ἐκ Κυνουρίας βουλευταὶ κ. κ. Πέρρος καὶ Βοζίκης ἠτήσαντο νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ αἰτήσεις διαφόρων ἰδιοκτητῶν ἐκ Κυνουρίας, ἰδίως τῶν ἐκ τῶν δήμων Τανίας, Δολιανῶν καὶ Πάρνωνος αἰτησαμένων ἀδείας πρὸς ὑλοτομίαν καὶ ἀνθρακοποιίαν, καὶ ἡ σχετικὴ ἔκθεσις τοῦ αὐτόσε μεταβάντος πρὸς τοῦτο ἐπιθεωρητοῦ. Κατατίθεται ὁλόκληρος ὁ σχετικὸς φάκελλος. Παρακαλῶ ὅμως τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν ἐγγράφων ἐν τῷ γραφείῳ τῆς Βουλῆς. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς κ. Ἀλεξάκης ἠτήσατο ἀληθῶς πρὸ πολλοῦ νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐνοικίασιν τοῦ οἰκήματος τοῦ τελωνειακοῦ καταστήματος Φισκάρδου τῆς Σάμης. Ἡ κατάθεσις τῶν σχετικῶν ἐγγράφων ἐβράδυνεν οὐχὶ ἐκ προθέσεως, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ γεγονότος, ὅτι τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἶχον παραπέσει ἐν τῷ ἀρχείῳ καὶ δὲν εὑρίσκοντο, παρεμπεσόντος καὶ ἑτέρου ἐπεισοδίου, ὅπερ ἐδημιούργησεν ἡ συζήτησις, ἂν τὸ ἐνοικιασθὲν οἴκημα εἶναι χρήσιμον, ἕνεκα τῆς παραμονῆς ἐν αὐτῷ εὐλογιώντων. Ὁ κύριος Ἀλεξάκης εἰς τὸ αὐτὸ ἐρώτημα, παρεμβάντος καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν βουλευτοῦ κ. Χοϊδᾶ, ἠτήσατο νὰ κατατεθῇ ἀντίγραφον ἐγγράφου ἐκδοθέντος παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀφορῶντος εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ ἐπιβληθέντος εἰς τοὺς ποτοποιοὺς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς φόρου. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα κατατίθενται, μετὰ τῆς πληροφορίας, ὅτι ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ποτοποιῶν τῶν ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπαρχίαις εὑρισκομένων, ὅθεν τοιαῦτα ὑπεβλήθησαν παράπονα, τὸ Ὑπουργεῖον ἔλαβε τὸ μέτρον, ὡς καὶ ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ἀνεκοίνωσα, νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὸν εἰδικὸν ἐπιθεωρητήν, τὸν χημικὸν, νὰ ἐξετάσῃ καθ’ ἕκαστον τὰ ποτοποιεῖα ταῦτα, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως αὐτοῦ παρακληθῶσιν αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ νὰ προβῶσιν εἰς ἀναθεώρησιν τοῦ καταλόγου. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτὴς ἠτήσατο νὰ κατατεθῇ σημείωμα περὶ τῶν εἰσπραχθέντων ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος 1899 συλλεχθέντος βαλανιδοκάρπου ἐκ τοῦ δάσους Λάγιου τῆς Λακεδαίμονος, καὶ δεύτερον σημείωμα τῶν δαπανηθέντων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πρὸς πληρωμὴν ὁδοιπορικῶν καὶ ἀποζημιώσεων πρὸς τὸν δασάρχην, εἰρηνοδίκην καὶ ἄλλους ὑπαλλήλους. Ἐπειδὴ πολλάκις παρὰ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐγένετο λόγος περὶ τούτου, καὶ εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ λάβωσι γνῶσιν πάντες οἱ κύριοι Βουλευταί, ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐνῷ τὰ προηγούμενα ἔτη ἡ εἴσπραξις ἐκ τοῦ βαλανιδοκάρπου τούτου εἶχεν ἀνέλθει μόνον μέχρι τριακοσίων δραχμῶν, κατὰ τὸ 1899, χάρις εἰς τὰ ληφθέντα ὑπὸ τῶν ῥηθέντων ὑπαλλήλων μέτρα, ἀνῆλθεν εἰς δραχμὰς 9,000, ἐδαπανήθησαν δὲ πρὸς τοῦτο δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τῶν ἀρχῶν μόνον 495 δραχμαί. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει ἠτήσατο νὰ κατατεθῇ σημείωμα τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἐδαπανήθη κατὰ τὰ ἔτη 1898 καὶ 1899 εἰς ὑλικὰ τοῦ Σφραγιστηρίου καὶ τοῦ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐκτυπουμένου σφραγιστοῦ χάρτου. Ἐπίσης σημείωμα τοῦ ποσοῦ τῶν συντάξεων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων κλπ...

§22Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ζητήσας τὰς πληροφορίας ταύτας.

§23ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυστυχῶς οὕτω τυπωμένον εἰς τὰ πρακτικὰ, ὥστε νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι παρὰ τοῦ ἰδίου κ. Βουλευτοῦ ἐγένετο καὶ αὕτη ἡ ἐπερώτησις. Ἀλλ’ εἶναι ἀδιάφορον· αἱ πληροφορίαι κατατίθενται, ὡς ἐζητήθησαν. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Νέγρης ἠτήσατο πίνακα τῶν μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1899 βεβαιωθέντων, εἰσπραχθέντων καὶ καθυστερούντων ἀμέσων φόρων τῆς Θεσσαλίας. Δυστυχῶς ἡ ὑπηρεσία δὲν ἠδυνήθη νὰ ἔχῃ τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα παρὰ μόνον μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1899. Διὰ τοῦτο ὁ πίναξ οὗτος ἀφορᾷ εἰς μόνους τούτους. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τῇ Βουλῇ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 217,000 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1899. Ἡ πίστωσις αὕτη ἀφορᾷ κατὰ τὰ ⅘ εἰς τὴν συναλλαγματικὴν διαφοράν, ὡς θέλει παρατηρήσει ἡ Βουλὴ ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἥτις συνοδεύει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Καίτοι ζητεῖται ἀναπληρωματικὴ πίστωσις, οὐχ ἧττον ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν πιστώσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τοῦ 1899 δὲν θέλει ἐπέλθει αὔξησις, διότι ὑπάρχει βεβαιωμένον, ὅτι ἐκ τῶν ὑπὸ ἕτερον κεφάλαιον κεχορηγημένων πιστώσεων ἀπέμειναν ἀδιάθετοι μείζονες ποσότητες. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τῇ Βουλῇ δευτέραν καὶ τελευταίαν δήλωσιν περὶ ἐπενεκτέων μεταβολῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑποβληθέντος διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1900. Αἱ μεταβολαὶ αὗται δὲν παρουσιάζουν τοσαύτην σπουδαιότητα, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ περιέργεια τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, διότι τὸ ὅλον ποσὸν τῶν πιστώσεων, ὧν ζητεῖται ἡ προσθήκη, ἀνέρχεται εἰς 157,000 δραχμάς, καὶ ἀνάγεται εἰς πολλὰ Ὑπουργεῖα. Φαίνεται δὲ, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τελευταῖον κατώρθωσαν ν’ ἀνακαλύψωσιν, ὅτι ἀπέμειναν ὑπόλοιπά τινα δημοσίων δαπανῶν, πρὸς ἃ δὲν ἐπαρκοῦσιν αἱ ζητηθεῖσαι πιστώσεις, καὶ ὑποβάλλουσι τῷ Ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν τὰς σχετικὰς συμπληρώσεις. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τῇ Βουλῇ νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς τῶν ἐν Κερκύρᾳ ἁλικῶν εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦ Κράτους. Εἰς τὴν προηγηθεῖσαν τακτικὴν Σύνοδον τῆς Περιόδου ταύτης τῆς Βουλῆς κατωρθώθη ἡ ὑπαγωγὴ τῶν ἁλικῶν Ζακύνθου εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦ Κράτους. Ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει πολλὴν σπουδαιότητα εἰς τὴν ὑπαγωγὴν πασῶν τῶν ἁλικῶν τοῦ Κράτους εἰς τὸ μονοπώλιον. Ἐπὶ τούτῳ συνέλεξε τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, ὅπως ἐπιτύχῃ πασῶν τῶν ἁλικῶν τὴν ἐξομοίωσιν ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους. Εἶναι γνωστὸν τῇ Βουλῇ, ὅτι τὸ σύστημα, καθ’ ὃ καλιεργοῦνται αἱ ἁλικαὶ τοῦ Κράτους, εἶναι ἐλαττωματικόν, ἰδίᾳ διότι δὲν κατορθοῦται ἐκ τοῦ συστήματος τούτου νὰ ἔχωμεν ἅλας πρώτης ποιότητος. Εἰς προηγουμένην περίοδον αἱ ἁλικαὶ τοῦ Κράτους ἐκαλλιεργοῦντο διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἡ καλλιέργεια διεξάγεται δι’ ἐργολαβίας, ἐκ τοῦ συστήματος δὲ τούτου ἐπετεύχθη ἓν καλὸν, ἡ ἐπαισθητὴ ἐλάττωσις τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας. Δὲν κατωρθώθη ὅμως νὰ παραχθῇ ἡ ποιότης ἡ προσήκουσα, οὔτε ποσότης τοσαύτη, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξαγάγωμεν ἅλας εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ διὰ τοῦτο μετ’ ἐκπλήξεως βλέπομεν, ὅτι τὸ ἅλας τὸ χρησιμεῦον διὰ τὰς ἐπικρατείας, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἅλας μαγειρικὸν, μεταφέρεται ἐκ τῆς Ἰταλίας, ἐνῷ ἠδύνατο ἡ Ἑλλάς, ἥτις ἔχει ἐδάφη λίαν πρόσφορα πρὸς παραγωγὴν πρωτίστης ποιότητος ἅλατος, νὰ παρέχῃ ἅλας ἐκ τῶν ἁλατοπηγείων της εἰς ἃ μέρη χορηγεῖται ἅλας ἐκ τῆς Ἰταλίας ἢ ἐξ ἄλλων ἐπικρατειῶν. Οὐδέποτε θέλει ἐπιτευχθῆ ἡ παραγωγὴ μείζονος ποσότητος, ὅπως γίνηται ἐξαγωγὴ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ ἡ παραγωγὴ πρώτης ποιότητος, ἐν ὅσῳ τὴν καλλιέργειαν τῶν ἁλικῶν ἐνεργοῦμεν δι’ ἐργολάβων καὶ διὰ πολυετῶν ἐνοικιάσεων, καὶ τοὺς ἐργολάβους τούτους δὲν ὑποχρεώνομεν νὰ δαπανῶσι διὰ τὴν παρασκευὴν τοῦ ἐδάφους, διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ εἰσαγωγὴν τῶν ἀναγκαίων μηχανημάτων καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν πάντων τῶν τεχνικῶν ἔργων, ἅτινα καθιστῶσι τὸ ἅλας εὐωνότερον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, δίδεται ἄδεια τῷ Ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προκηρύξῃ δημοπρασίας, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀποτελέσματος τούτων, ἐὰν οἱ ὅροι τοῦ νόμου πληρωθῶσι, νὰ ἐγκρίνῃ τὰς δημοπρασίας. Τελευταῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τῇ Βουλῇ νομοσχέδιον περὶ τελωνειακῆς ἀστυνομίας. Δὲν νομίζω ἀναγκαῖον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, εἰσηγούμενος τὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τῆς τελωνοφυλακῆς, διότι νομίζω, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο εἶναι τόσον σπουδαῖον, ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῇ σπουδαίως εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, ὡς ἐκ τούτου δὲ, κρίνω προτιμότερον νὰ μὴ ἀπασχολήσω σήμερον τὴν Βουλὴν δι’ ἐκτενοῦς εἰσηγήσεως, ἀλλὰ νὰ ἐπιφυλαχθῶ διὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θέλει ἐπιληφθῆ ἡ Βουλὴ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια καὶ ἡ δήλωσις, ὡς καὶ τὸ σημείωμα περὶ τῶν ἐσόδων τῶν καπνοκοπτηρίων, θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀρ. 164–168).

§25ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ὅσον ἀφορᾷ τὰ σχετικὰ, τὰ ὁποῖα κατεθέσατε, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐπερώτησιν ἡμῶν διὰ τοὺς ποτοποιοὺς, διετάξατε τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον Πειραιῶς καὶ τὸν ἐπιθεωρητὴν νὰ γνωμοδοτήσωσι περὶ τῶν ποτοποιῶν Πειραιῶς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνωμοδοτήσεως αὐτῶν διετάξατε τὴν τροποποίησιν τοῦ καταλόγου. Ἀλλὰ τὸ αὐτὸ συντρέχει καὶ διὰ τοὺς ἐν Πάτραις ποτοποιούς...

§26Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀνεγνώσατε τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα, ἐξ ὧν ἠθέλετε πεισθῆ, ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του.

§27ΧΟΙΔΑΣ. Τὸ ἴδιον, λέγω, ἔχει συμβῆ καὶ διὰ τὰς Πάτρας. Καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει ἐπιθεώρησις.

§28ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἑδρεύει ἐν Πάτραις ὁ εἰδικὸς οἰκονομικὸς ἐπιθεωρητὴς, ὁ χημικὸς, ὅστις εἶναι ἁρμόδιος πρὸς ἐξέτασιν τῶν μηχανημάτων τῆς ποτοποιΐας.

§29ΧΟΙΔΑΣ. Ὑπάρχει ἔγγραφον τοῦ ἐφόρου Πατρῶν καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ.

§30ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἀλλὰ περὶ εἰδικοῦ ἐπιθεωρητοῦ χημικοῦ, τὸν ὁποῖον κρίνω ἁρμόδιον πρὸς ἐξέτασιν τῆς παραγωγῆς τῶν ποτοποιῶν.

§31Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν. Ἡ ἐν Πάτραις ἐφημερὶς «Νεολόγος» ἔχει ἀντιπρόσωπον ἐνταῦθα πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ διαβιβάζῃ ἐκεῖσε τηλεγραφικὰς περιλήψεις τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς· ὁ ἀντιπρόσωπος δὲ αὐτὸς παραπονεῖται ἀπὸ πολλοῦ, ὅτι παρεμβάλλονται αὐτῷ προσκόμματα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας πρὸς διαβίβασιν τῶν τηλεγραφημάτων καὶ ἐκπλήρωσιν τῆς ἐντολῆς του. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Τηλεγραφείου νομίζει, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ πέμπῃ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὰ τηλεγραφήματα πρὸς ἔλεγχον καὶ λογοκρισίαν, ἡ δὲ ἰδιαιτέρα ὑπηρεσία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἴτε δὲν ἐπιτρέπει τὴν διαβίβασιν αὐτῶν, εἴτε ἐπιτρέπει αὐτὴν μετὰ πολλὰς ὥρας, ἢ περικόπτει τὸ περιεχόμενον αὐτῶν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε μεταβάλλεται ἡ ἔννοια, ἣν ὁ τηλεγραφῶν ἐννοεῖ νὰ μεταδώσῃ. Παραδείγματος χάριν, τηλεγράφημα προχθεσινὸν παρεδόθη τὴν 7½ ὥραν μετὰ μεσημβρίαν, καὶ τὴν 2 μετὰ τὸ μεσονύκτιον εἰδοποιεῖται ὁ παραδοὺς τηλεγραφικῶς ἐκ Πατρῶν, ὅτι δὲν εἶχε ληφθῆ τηλεγράφημά του· τρέχει νὰ ἴδῃ τί συμβαίνει, καὶ τότε πλέον ἡ ὑπηρεσία τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἀπεφάσισε νὰ διαβιβάσῃ τὸ τηλεγράφημα, τὴν 3ην ὥραν τῆς πρωΐας! Ἄλλο τηλεγράφημα, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7746, περιεκόπη κατὰ τὸ ἥμισυ ὑπὸ τῆς ἰδιαιτέρας ὑπηρεσίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐπίσης καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 8156 ἠκρωτηριάσθη! Τοιουτοτρόπως ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς νομίζω, ἡ ἰδιαιτέρα ὑπηρεσία αὐτοῦ ἐξασκεῖ παράδοξον εἶδος λογοκρισίας, καὶ παραβλάπτει τὰ συμφέροντα τῆς εἰρημένης ἐφημερίδος. Βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτηρῇ, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ νὰ παρεμποδίζῃ τὴν διαβίβασιν τηλεγραφημάτων, ὅταν κατ’ οὐδὲν παραβλάπτηται τὸ δημόσιον συμφέρον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ αὐτὸν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν, ἵνα μὴ παρεμβάλλωνται τὰ προσκόμματα ταῦτα.

§32Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐννοεῖται ὅτι, ἐὰν συμβῇ τι ἄτοπον καὶ παρακωλυθῇ ἐξ οἱασδήποτε ὑπηρεσίας ἡ τηλεγραφικὴ μεταβίβασις πρακτικῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνεται. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ ἀνταποκριτὴς ἐφημερίδος, ὁ ὁποῖος τηλεγραφεῖ ψευδῆ πράγματα, ὡς π. χ. ὅτι ὁ κ. Θεοτόκης εἶπεν αὐτὸ καὶ αὐτὸ οὐχὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῆς, καὶ ὅτι ἤκουσεν αὐτὸν ὁ ἀνταποκριτὴς λέγοντα αὐτὸ, ἐνῷ οὐδὲν τοιοῦτον ἐλέχθη, ἐρωτῶ, πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ διαβίβασις τοῦ τηλεγραφήματος τούτου, καὶ νὰ ἐπισφραγίσω ἐγὼ αὐτὸς τοιαῦτα ψεύδη περὶ ἐμοῦ; Ὄχι βεβαίως. Ἐὰν ἀνταποκριτής τις περιορισθῇ νὰ διαβιβάσῃ ὅπως ἀντιλαμβάνεται τὰ ἐντὸς τῆς Βουλῆς, εἶναι ἐντελῶς ἐλεύθερος πρὸς τοῦτο, οὐχὶ ὅμως καὶ ὅταν διαβιβάζῃ εἰδήσεις μὴ ἀναγομένας εἰς τὴν ἐντὸς τῆς Βουλῆς συζήτησιν καὶ ψευδεῖς.

§33ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ συζητήσεων ἐντὸς τῆς Βουλῆς.

§34Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ τηλεγράφημα, λέγον ὅτι «ὁ Εὐταξίας παρῃτήθη, ὁ Θεοτόκης μετέβη εἰς τὰ Ἀνάκτορα καὶ συνειργάσθη μετὰ τοῦ Βασιλέως ἐπὶ τῆς παραιτήσεως καὶ ἐξελθὼν τῶν Ἀνακτόρων μετέβη καὶ συνειργάσθη μετὰ τοῦ Σιμοπούλου», ὅτε οὔτε παραίτησις εἶχεν ὑποβληθῆ, οὔτε μετὰ τοῦ Βασιλέως ἢ τοῦ κ. Σιμοπούλου συνειργάσθην, ἔπρεπε νὰ ἐγκρίνω νὰ μεταβιβασθῇ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο; Ἑπομένως συνέστησα διὰ τοῦ κ. Ρούφου, ὁ ὁποῖος μοὶ ἔκαμε παράπονα, εἰς τὸν ἀνταποκριτὴν αὐτὸν, νὰ προσέχῃ νὰ μὴ μεταβιβάζωνται ψευδεῖς εἰδήσεις. Τὰ τῆς Βουλῆς ἂς μεταβιβάζῃ ὅπως θέλει, ἀλλὰ προκειμένου περὶ γεγονότων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀκριβῆ καὶ ἀνάγονται εἰς ἐμὲ, βεβαίως δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μεταβίβασις αὐτῶν.

§35ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὰ τηλεγραφήματα βραδύνουν καὶ τὰ πρακτικὰ περικόπτονται.

§36Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἂν συμβαίνει τοιοῦτον ἄτοπον, θὰ διορθωθῇ.

§37Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ νόμος, καίτοι ὡς νόμος εἶναι ἀτελὴς, δὲν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὰς ἀρχὰς, εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ἢ τὸν Πρωθυπουργὸν, νὰ παρεμποδίζουν τὰς διαβιβαζομένας εἰδήσεις, καὶ ἂν δὲν ἦναι ἀκριβεῖς. Ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος δὲν μεταβάλλεται, συμφώνως μὲ τὸν νόμον πρέπει νὰ ἐνασκῆται ἡ ἐξουσία τῆς ἐπιτηρήσεως. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔχει ἐξουσίαν νὰ παρεμποδίζῃ τηλεγραφήματα ἐκτὸς τῶν παραβλαπτόντων τὴν δημοσίαν τάξιν, καὶ ἂν ἀκόμη μανθάνῃ, ὅτι διεβιβάσθη τηλεγραφικὴ εἴδησις ἀφορῶσα αὐτὸν τὸν ἴδιον, καὶ ἂν αὐτὸς ὁ ἴδιος γινώσκῃ, ὅτι ἡ περὶ αὐτοῦ εἴδησις δὲν εἶναι ἀληθής. Διότι, ἂν ἤθελε δοθῆ ἐξουσία εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Τηλεγραφείου, νὰ παρεμποδίζωσιν εἰδήσεις, διότι τὰς θεωροῦσι μὴ ἀληθεῖς, τότε ἠθέλομεν καταντήσει εἰς λογοκρισίαν μὴ ἐπιτρεπομένην ὑπὸ τῶν νόμων. Τότε ἠθέλομεν φθάσει εἰς ἄλλο ἄτοπον. Αἱ ἐφημερίδες αἱ ἐν Ἀθήναις καθ’ ἑκάστην εἶναι πλήρεις εἰδήσεων ἀπιθάνων ἢ ψευδῶν· ἀλλὰ τότε αὗται, διερχόμεναι διὰ τῶν ταχυδρομείων, ἔδει νὰ παρεμποδίζωνται. Τότε πρέπει ὄχι μόνον διὰ τὸν «Νεολόγον» νὰ καθιερωθῇ ἐξαίρεσις, ἀλλ’ ἐφ’ ὅλων τῶν ἐφημερίδων νὰ ἐφαρμόζηται τὸ μέτρον τοῦτο. Τοιοῦτον ὅμως ἄτοπον οὐδεὶς ἐννοεῖ νὰ ἐπιδοκιμάσῃ...

§38Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ τοῦ «Νεολόγου» τῶν Πατρῶν.

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ γνωρίζω... Νομίζω ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἐχόντων δικαίωμα ν’ ἀγορεύωσιν ἢ ν’ ἀναγράφωσιν εἰς τὰς ἐφημερίδας ψευδεῖς εἰδήσεις καὶ ἐκείνων οἵτινες διαβιβάζουσι τοιαύτας τηλεγραφικῶς. Ἐπειδὴ συμπίπτει διὰ τοῦ Τηλεγραφείου νὰ διαβιβάζωνται εἰδήσεις ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν πρέπει νὰ τίθηνται αὗται ἐν ἥσσονι μοίρᾳ. Ὅλα εἶναι ἔκφρασις γνωμῶν, ἥτις εἶναι ἐλευθέρα ὑφ’ ὅλας τὰς μορφάς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κ. ἐκ Πατρῶν συνάδελφος.

§40Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, λαμβάνων γνῶσιν τῶν ἀποστελλομένων εἰς τὰς ἐπαρχίας τηλεγραφημάτων, ἐν οἷς ἀναφέρεται, ὅτι οὗτος εἶπεν ἢ ἔπραξέ τι, ἐνῷ οὐδὲν τοιοῦτον οὐδ’ εἶπεν οὐδ’ ἔπραξεν, εἶχε τὸ δικαίωμα, ἐν μόνῃ τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἐξαιρετικῶς, νὰ παρεμποδίσῃ τὸ τηλεγράφημα. Ἐὰν ὅμως λέγηταί τι περὶ ἄλλου, οὐδὲν τοιοῦτον δικαίωμα λογοκρισίας ἔχει, ἐκτὸς ὅταν πρόκηται νὰ μεταβιβασθῶσι τηλεγραφικαὶ εἰδήσεις ψευδεῖς, αἵτινες κρίνεται ὅτι δύνανται νὰ βλάψωσι τὰ δημόσια συμφέροντα, ἢ ὅτι ἀντιβαίνουσιν εἰς τὰς θεμελιώδεις βάσεις τῆς θρησκείας καὶ τοῦ πολιτεύματος.

§41Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγώ.

§42Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Πρό τινων ἡμερῶν, κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰ συμπολιτῶν μου, παραπονουμένων ὅτι πρόκειται νὰ ὑπογραφῇ σύμβασις περὶ κατασκευῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μελιγαλᾶ–Κυπαρισίας μὴ ἐξικνουμένης μέχρι τῆς Πύλου. Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ δίκαια παράπονα τῶν συμπολιτῶν μου, ἀδικουμένων προφανέστατα καὶ παραγκωνιζομένων ὡς πρὸς τὴν συγκοινωνίαν, παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅ,τι σχετικὸν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἐὰν διεξάγωνται δηλ. διαπραγματεύσεις, καὶ ἂν τῷ ὄντι ἡ Πύλος δὲν θέλει συμπεριληφθῆ εἰς τὴν σύμβασιν ταύτην. Ἡ μέχρι Πύλου γραμμὴ πρόκειται, Κύριοι, νὰ ἐξυπηρετήσῃ οὐ μόνον τὴν συγκοινωνίαν δύο ἐπαρχιῶν, τῆς Πυλίας καὶ τῆς Τριφυλίας, μετὰ τῆς πρωτευούσης τοῦ Κράτους καὶ μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ τὴν συγκοινωνίαν ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας ἡμῶν μετ’ αὐτῆς τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ καὶ τῆς ἕδρας τοῦ δικαστηρίου. Τοσοῦτῳ δὲ μᾶλλον ἐπιβάλλεται οὐ μόνον ἡ κατασκευὴ, ἀλλὰ καὶ ἡ ταχίστη κατασκευὴ ταύτης, καθόσον ἥ ὑπάρχουσα συγκοινωνία εὑρίσκεται εἰς χειρίστην κατάστασιν, ἐνεργουμένη διὰ βατῆς ὁδοῦ ἀθλίας, καὶ ταύτης κυριολεκτικῶς ἀβάτου κατὰ τὸν χειμῶνα. Ἀρκεῖ μόνον νὰ σᾶς εἴπω, Κύριοι, ὅτι πολλάκις καὶ ἄνθρωποι πνίγονται, ἠναγκασμένοι νὰ μεταβαίνωσιν εἰς Καλάμας. Ἡ κατάστασις αὕτη βεβαίως δὲν ἐπιτρέπεται ἐν Κράτει ἔχοντι ἀξίωσιν νὰ καλῆται πεπολιτισμένον, βεβαίως δὲν ἐπιτρέπεται διὰ λαὸν ἀπηνῶς φορολογούμενον. Ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἐν γνώσει ὢν τῆς καταστάσεως ταύτης, ἀπορῶ, τίνι τρόπῳ θέλει πεισθῆ, ὅπως ἀνεχθῇ τὴν παράτασιν ταύτης διὰ τῆς διαγραφῆς τῆς Πύλου ἐκ τῆς συμβάσεως. Μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν θέλω ἐπανέλθει ἐν ἀνάγκῃ.

§43Θ. ΣΑΡΣΕΝΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ζητήσει καὶ ἐγὼ τὸν λόγον ἀπὸ τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος, ἀλλ’ ἠμποδίσθην ἐξ ἀσθενείας, ἵνα ἐκφράσω κατὰ καθῆκον, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας, θερμὰς εὐχαριστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν μέριμναν, ἣν ἐπέδειξεν, ὅπως κατασκευασθῇ σιδηροδρομικὴ γραμμή, καθ’ ἃ ἐγνώσθη διὰ τῶν ἐφημερίδων, ἀπὸ Πύργου καὶ Μελιγαλᾶ μέχρι τῆς πρωτευούσης αὐτῆς Κυπαρισσίας, ἀλλὰ συνάμα καὶ ἵνα παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρωθυπουργὸν, ὅπως ἐπεκτείνῃ τὴν μέριμνάν του καὶ ἐπὶ τῶν τριῶν ἄλλων εὐφορωτάτων πεδινῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας μου, ἵνα εὐεργετηθῶσι καὶ οὗτοι, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται σχεδὸν ἐντελῶς τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι καὶ ἡ πόλις τῶν Φιλιατρῶν καὶ ἡ πόλις τῶν Γαργαλιάνων καὶ ἡ τῆς Λιγουδίστης στεροῦνται λιμένος, ἡ δὲ συγκοινωνία εἶναι δυσκολωτάτη ὄχι μόνον ἐν καιρῷ χειμῶνος, ἀλλὰ καὶ ἐν καιρῷ θέρους· τὸ ἐμπόριον δὲ ὡς ἐκ τούτου πάσχει δεινῶς, καθὼς καὶ πάντες οἱ κάτοικοι, διότι πολλάκις ἕνεκα κακοκαιρίας δὲν γίνονται φορτώσεις, οὐδ’ ἐκφορτώσεις, ἐπὶ ὁλοκλήρους μῆνας, καὶ ἡ κίνησις δὲ τῶν προσώπων μεγάλως δυσχεραίνεται ἐκ τῆς καταστάσεως ταύτης. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάγκην ταύτην καὶ πρὸς τούτοις τὰ δίκαια, τὰ ὁποῖα ἔχουσι, ν’ ἀπαιτήσωσιν ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ οἱ δῆμοι οὗτοι σιδηροδρομικὴν συγκοινωνίαν, διότι οἱ τρεῖς οὗτοι πεδινοὶ δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Τριφυλίας πληρόνουσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον πλέον τῶν 1,200,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος μόνον ἐξ ἀμέσων φόρων, ὡς γνωρίζει κάλλιον παντὸς ἄλλου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ συστήσῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν, μεθ’ ἧς ἦλθεν εἰς διαπραγματεύσεις, ὅπως εἰς τὴν σύμβασιν συμπεριληφθῇ καὶ ἡ γραμμὴ ἀπὸ Κυπαρισσίας μέχρι Πύλου. Καὶ διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ ἀσφάλειαν εἶναι εἷς λόγος ἐπίσης ἰσχυρὸς νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τοὺς τρεῖς πεδινοὺς δήμους, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐκεῖ πολλάκις συμμορίαι ληστοφυγοδίκων συνετάραξαν τὴν τάξιν καὶ κατεμάστισαν τὸν τόπον. Θὰ ἐνθυμεῖσθε βεβαίως τὴν συμμορίαν τοῦ Ντεσκερὲ καὶ τόσας ἄλλας, αἵτινες διετηρήθησαν ἐπὶ μακρὸν, διότι κυρίως ἐλλείπει ἡ συγκοινωνία ἡ σιδηροδρομικὴ, ὅπως μεταφέρωνται ταχέως τὰ ἀποσπάσματα πρὸς καταδίωξιν. Ἄλλως τε δὲ καὶ ἕνεκα τῆς θέσεως τῆς γεωγραφικῆς καταφεύγουσιν εἰς τοὺς τρεῖς ἐκείνους δήμους ἐκ τῶν πέριξ ἐπαρχιῶν φυγόδικοι, οἱ ὁποῖοι διαρκῶς κρατοῦσι τοὺς φιλησύχους κατοίκους εἰς ἀναστάτωσιν. Φρονῶ δὲ ἐξ ἄλλου, ὅτι καὶ τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρείας εἶναι καταφανὲς, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς ταύτης μέχρι Πύλου, διότι θὰ ἔχῃ ὄχι μόνον τὴν μεταφορὰν τῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἑκάστην ἔρχονται εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ τὴν πρωτεύουσαν Κυπαρισσίαν ἕνεκα τῶν δικαστικῶν καὶ ἄλλων ὑποθέσεών των, ἀλλὰ πρὸς τούτοις καὶ τὴν μεταφορὰν τῶν πλουσίων προϊόντων, καθόσον οἱ τρεῖς οὗτοι πεδινοὶ δῆμοι παράγουσι περὶ τὰ 40,000,000 λίτρας σταφιδοκάρπου, πλὴν τοῦ ἐλαίου, οἴνου κλπ., θὰ προτιμῶσι δὲ οἱ κάτοικοι ἀναμφισβητήτως τὴν μεταφορὰν διὰ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς καὶ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως λιμένων καὶ τῶν δυσκολιῶν τῆς φορτώσεως, ὡς προεῖπον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ ταχὺ τῆς μεταφορᾶς καὶ διότι ὁ σιδηρόδρομος θὰ προκαλέσῃ ἀφεύκτως, ὡς εἶναι ἑπόμενον, ὅτι θὰ γίνηται ἐκεῖ ἡ συσκευὴ τοῦ σταφιδοκάρπου, ἐξ ἧς θὰ βελτιῶται καὶ ἡ ποιότης καὶ ἡ τιμὴ αὐτοῦ. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς πεδινοὺς δήμους τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ γείνῃ εἰς τοὺς ὀρεινοὺς τῆς ἐπαρχίας μου, διὰ τῆς προεκτάσεως τῆς γραμμῆς μέχρι Πύλου, ἥτις ἀναγκαίως θὰ διέλθῃ δι’ αὐτῶν. Ἐὰν δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ νῦν ἡ ἐπέκτασις τῆς γραμμῆς μέχρι Λυγουδίστης–Πύλου, παρακαλῶ νὰ γείνῃ τουλάχιστον μέχρι Φιλιατρῶν. Ἡ ἀπόστασις εἶναι 13 μόνον χιλιομέτρων. Τοῦτο δὲ, ὅπως δήποτε, ἐλπίζω ὅτι θὰ εὐχαριστήσῃ, ὡς μέτρον προσωρινόν, καὶ τοὺς κατοίκους τῆς ὁμόρου ἐπαρχίας Πυλίας, διότι ὅπως δήποτε συντομεύεται καὶ δι’ αὐτοὺς ἡ ὁδός, ἡ ὁποία ἄγει πρὸς τὰ κέντρα.

§44ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἡ κατασκευὴ εἶναι ὁμαλή.

§45ΣΑΡΣΕΝΤΗΣ. Τὸ μέρος εἶναι ἐπίπεδον, τεχνικὰ ἔργα δὲν ἀπαιτοῦνται, ὥστε δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως συμπεριληφθῇ ἐν τῇ συμβάσει καὶ ἡ ἐπέκτασις τῆς γραμμῆς μέχρι Πύλου, ἢ τοὐλάχιστον μέχρι Φιλιατρῶν.

§46Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, εἶχε διὰ μακρῶν ἀναπτύξει ἐν ταῖς συζητήσεσι τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος παρέστησεν ὅλους τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐπιβάλλεται, ὅπως ἡ γραμμὴ προεκταθῇ μέχρι Πύλου. Ἀλλ’ ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Σαρσέντη ἴσως μὲ ἀπαλλάσσει τῆς ἀνάγκης νὰ ἐπιμείνω πολὺ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διότι εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἡ γραμμὴ φθάσῃ μέχρι Φιλιατρῶν, θὰ εὐχαριστηθῶσι καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Πυλίας, διότι πλησιάζει ὁπωσδήποτε εἰς τὴν ἐπαρχίαν των. Ἀλλὰ τότε διατὶ δὲν εὐχαριστεῖται καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Σαρσέντης καὶ διαμαρτύρεται; Ἀλλ’ ὅπως δήποτε, ἐπειδὴ ἐλπίζω ὅτι λίαν προσεχῶς θὰ καταθέσω τὴν σύμβασιν, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν θὰ καταθέσω ταύτην, ὅτε θὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους, καίτοι ἐπιθυμοῦμεν πολὺ νὰ φθάσῃ ἡ γραμμὴ μέχρι Πύλου, ἠναγκάσθημεν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ τμήματος, περὶ τοῦ ὁποίου προνοεῖ ἡ σύμβασις. Ἐλπίζω ὅτι ἐν προσεχεῖ μέλλοντι θὰ κατασκευασθῶσι καὶ τὰ τμήματα, διὰ τὰ ὁποῖα τόσον ἐνδιαφέρον, καὶ πολὺ δικαίως, δεικνύουσιν οἱ κύριοι Βουλευταί. Ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωμεν σήμερον τὴν κατασκευὴν τῶν τμημάτων τούτων. Ὅταν καταθέσω τὴν σύμβασιν, θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§47ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι καὶ ἐγὼ τότε νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα.

§48Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἀναφορικῶς πρὸς ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπε πρὸ ὀλίγου περὶ τῶν ποτοποιῶν, θὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, ὀλίγα, σχετιζόμενα πρὸς τὰ παράπονα τῶν ποτοποιῶν τῆς ἐπαρχίας Βόλου. Σχεδὸν ὅλοι τῆς ἐπαρχίας μου οἱ ποτοποιοὶ ἔχουσι παράπονα κατὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ͵ΒΧΚΖʹ, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον. Γνωρίζω, ὅτι ὑπεβλήθησαν διάφοροι ἀναφοραὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ μέρους τῶν ἐν λόγῳ ποτοποιῶν, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ὁποίαν ἀπάντησιν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργός. Εἶδον ἐπίσης ἀναγραφόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας πολλὰ ἐκ μέρους τούτων, παραπονουμένων κατὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου, ἀλλ’ ἐπίσης δὲν ἐγνώριζον ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν, ὅπως κατασιγασθῶσι τὰ παράπονα ταῦτα, ἅτινα δικαίως ἠκούσθησαν ἐκ μέρους τῶν ἀδίκως φορολογουμένων, ὅτε ἔλαβον μίαν ἐπιστολὴν ἐκ Βόλου, ὑπογεγραμμένην παρ’ ὅλων σχεδὸν τῶν ἐκεῖ ποτοποιῶν, ἐπὶ τῆς ὁποίας παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του. Οἱ ὑπογεγραμμένοι ποτοποιοὶ εἶναι πρόσωπα λίαν ἀξιότιμα τῆς ἐπαρχίας μου, πρὸς τὴν γνώμην τῶν ὁποίων ὀφείλω νὰ τρέφω πᾶσαν πεποίθησιν. Λέγουσιν οὗτοι ἐν τῇ ἐπιστολῇ των (ἀναγινώσκει): «Πολλάκις ἀπετάθημεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ζητοῦντες τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου τῶν ποτοποιῶν, καθόσον ὁ ἐπιβληθεὶς ἡμῖν φόρος καταναλώσεως 1000 καὶ 1500 δραχμῶν (πλὴν τοῦ ἐπιτηδεύματος) εἶναι σφόδρα δυσανάλογος πρὸς τὸν κύκλον τῶν ἐργασιῶν μας, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς Πειραιεῖς καὶ Χαλκιδεῖς ποτοποιούς, οἵτινες κατετάγησαν οἱ πλεῖστοι, καίτοι μεγαλείτεροι ἡμῶν κατὰ τὴν ἐργασίαν, μὲ φόρον καταναλώσεως δραχ. 500.» Καὶ μετὰ ταῦτα ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ μιᾶς ἄλλης παρατηρήσεως τῶν ὑπογεγραμμένων ἀξιοτίμων συμπολιτῶν μου. «Οὐ μόνον, λέγουσιν οὗτοι, οὐδεμία προσοχὴ ἐδόθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ παράπονά μας ταῦτα, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπάντησις κυβερνητικοῦ τινος Βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας μας εἶναι ἡ ἑξῆς: «Τὰ Ρωμαίϊκα πράγματα τὰ ξέρετε καὶ τὰ ξέρουμε· τὸ Δημόσιον δὲν ἐνδιαφέρεται οὐδόλως διὰ τὴν περιουσίαν τοῦ πολίτου, ἀλλ’ ὡς ἅρπαξ ἐπιπίπτει ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἐκμυζᾷ τὸ αἷμα του!» Καὶ ὡς ἐπῳδὸς προστίθενται ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ αἱ λέξεις: «εἶναι ἀπελπισία!» Δὲν γνωρίζω τὸ ὄνομα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, οὐδὲ καθῆκον οὐδὲ δικαίωμα ἔχω νὰ ἐξετάσω, ἵνα μάθω τοῦτο, οὐδὲ ἡ Βουλὴ βεβαίως ἐνδιαφέρεται νὰ γνωρίσῃ αὐτό· τὸ γεγονὸς ὅμως εἶναι, ὅτι παρὰ τῇ συντεχνίᾳ τῶν ποτοποιῶν διεδόθη αὐτὴ ἡ ἰδέα, ὅτι δηλαδὴ «ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν περιουσίαν τοῦ πολίτου, ἀλλ’ ὡς ἅρπαξ ἐπιπίπτει κατ’ αὐτοῦ καὶ ἐκμυζᾷ τὸ αἷμά του!» Εἶπον, Κύριοι, ὅτι ἡ περικοπὴ αὕτη ἀναφέρεται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἅπασαν, καὶ οὐ μόνον πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ πρὸς ἁπάσας τὰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις, αἵτινες κατὰ καιροὺς διῴκησαν τὸν τόπον, εἰδικῶς ὅμως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀποτείνεται πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πολλάκις εἶχον ἀντίθετον γνώμην ἐν τῇ Βουλῇ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀλλ’ οὐδέποτε διέκρινα τὰς διαθέσεις αὐτὰς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Οὐδὲ τὸ ἐξωτερικὸν οὐδὲ αἱ πράξεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δύνανται, ἔστω καὶ πόρρωθεν, νὰ δικαιολογήσωσι τὴν ὀνομασίαν ταύτην. Ἐὰν, ἐφαρμόζων τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἐπέφερεν εἰς τὸν τόπον διαφόρους φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις, ἀκαίρους καὶ ὑπερόγκως βαρείας κατὰ τὴν γνώμην μου, οὐχ ἧττον ὅμως εἰσήγαγε καὶ νομοθετικὰς πράξεις, αἵτινες πᾶσαν ἄλλην ὀνομασίαν δύνανται νὰ δικαιολογήσωσιν ἢ τὸν χαρακτηρισμὸν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀδίκως χαρακτηρίζονται ἐν τῇ ἐπιστολῇ ταύτῃ. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔδειξε μεγίστην ἀστοργίαν καὶ ἀμέλειαν, διότι οὐδεμιᾶς προσοχῆς ἠξίωσε τὰ εὔλογα καὶ δίκαια ταῦτα παράπονα τῶν συμπολιτῶν μου, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται καὶ εἰς κακὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Διότι ἀκούσατε τί λέγουσιν (ἀναγινώσκει): «Τὰ παράπονά μας εἶναι τὰ ἑξῆς. Ἐφορολογήθημεν διὰ τοῦ τελευταίου νόμου περὶ ποτοποιΐας μὲ δραχμὰς 1000 καὶ 1500 ὡς φόρον καταναλώσεως, χωρὶς νὰ ἐφαρμοσθῇ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ ἐπισκεφθῇ αὐτοπροσώπως τὸ κατάστημα ἑνὸς ἑκάστου ποτοποιοῦ, συντάσσουσα πρωτόκολλον κατατάξεως φόρου, ὑπογραφόμενον καὶ παρὰ τοῦ φορολογουμένου. Ἐνταῦθα ὅμως οὐδὲ σκιὰ ἐπιτροπῆς ἐφάνη πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν καταστημάτων μας, ὡς καὶ διὰ τῶν ἀναφορῶν μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐδηλώσαμεν, ἀλλ’ αἴφνης καλούμεθα ὑπὸ τοῦ κ. ταμίου νὰ πληρώσωμεν φόρον καταναλώσεως, τινὲς μὲν 1000, τινὲς δὲ 1500 δραχμῶν ἐτησίως, λίαν ὑπέρογκον δι’ ἡμᾶς, ἀναλόγως τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν μας.» Δὲν ἐφορολογήθησαν ἑπομένως οὗτοι μόνον δυσαναλόγως πρὸς τὰ ἄλλα ποτοποιεῖα τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἐφορολογήθησαν ὑπερόγκως, ὑπὲρ τὸν κύκλον τῶν ἐργασιῶν των, ἀλλ’ ἐφορολογήθησαν καὶ παρὰ τὸν νόμον. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα ταῦτα, καὶ διατάξῃ, ὅπως ἐκ τῶν πρώτων ἐπιθεωρηθῇ ὁ φορολογικὸς κατάλογος τῶν ποτοποιῶν Βόλου. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, σπουδαιότερον, ἐφιστῶ τὴν μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ εἰρημένος χαρακτηρισμὸς τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τοῦ ἀγνώστου Βουλευτοῦ βεβαίως διεδόθη εἰς τὴν συντεχνίαν τῶν ποτοποιῶν, καὶ ἐκ τῆς συντεχνίας τῶν ποτοποιῶν μετεδόθη φυσικὰ καὶ εἰς τὰς συντεχνίας τὰς λοιπὰς τῆς ἐπαρχίας μου. Τοιαύτη δὲ πεποίθησις, ἐνισχυομένη παρὰ τῷ λαῷ, βεβαίως δὲν συντελεῖ οὐδὲ εἰς τὴν κανονικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, οὐδὲ εἰς τὴν ὀφειλομένην ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους. Ἑπομένως ὀφείλει καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ σπεύσῃ, ὅπως ἐμπνεύσῃ εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖ τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὀφειλομένην πρὸς πατρικὴν Κυβέρνησιν, καὶ οὐχὶ πρὸς Κυβέρνησιν σκοπὸν ἔχουσαν τὴν ἁρπαγὴν δῆθεν τῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν.

§49Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμολογῶ, ὅτι ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Βόλου δὲν ἀνέμενον τόσον ὑπερβολικὰς παραστάσεις, προβαλλομένας μάλιστα πρὸς ὑποστήριξιν παραπόνων οὐχὶ βασίμων. Οὐδέποτε ἐπίστευον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βόλου, καίτοι δὲν καταλογίζεται μεταξὺ τῶν ὑποστηριζόντων τὴν Κυβέρνησιν, ἠδύνατο νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ἅρπαξ, καὶ δι’ οὐδὲν ἄλλο μεριμνᾷ ἢ πῶς νὰ ἐκμυζᾷ τὸ αἷμα τοῦ λαοῦ!...

§50ΤΟΠΑΛΗΣ. Δὲν τὰ λέγω ἐγώ· κυβερνητικὸς Βουλευτὴς τὰ ἔγραψε.

§51ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, ἐὰν ἤμην εἰς τὴν θέσιν σας, δὲν ἤθελον τὰ ἐπαναλάβει...Προκαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ δώσῃ τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ἁρπαγῆς ἢ τοῦ ἅρπαγος. Ὑποθέτω, ὅτι παραδέχεται τὸν ἐπιστημονικὸν χαρακτηρισμὸν, καθ’ ὃν ἅρπαξ θεωρεῖται ὁ παρὰ τοὺς νόμους ἰδιοποιούμενος τὴν ἰδιοκτησίαν τοῦ ἄλλου, ἡ ἁρπαγὴ δὲ εἶναι πρᾶξις παραβιάζουσα τοὺς ἐν ἰσχύϊ νόμους. Ἁρπαγὴ δὲν ὀνομάζεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου. Γινώσκει δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἐψηφίσθη νόμος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ὁρίζων τὸν τρόπον, καθ’ ὃν βεβαιοῦται ὁ φόρος. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ὁρίζει, ὅτι ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ ὡρισμένους δημοσίους λειτουργοὺς καθορίζει τὸν ἑκάστῳ ἐπιβλητέον φόρον ἐντὸς τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου διαγραφομένων ὁρίων. Ὁ νόμος ἐξετελέσθη· ἐγένετο ἡ κατάταξις. Ἴσως ἠδικήθησάν τινες τῶν ποτοποιῶν, ἀλλ’ εἰς τοῦτο οὐδεμίαν ὑπέχει εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις. Δὲν ἐπετρέπετο δὲ εἰς τοὺς παραπονουμένους κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς, τοιαύτας ἐκφράσεις νὰ μεταχειρισθῶσιν, οὐδ’ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Βόλου νὰ ἰσχυρίζηται, ὅτι αὐτὴ ἡ μομφὴ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι γενικὴ ἐν Βόλῳ, ὅτι εἶναι ἅρπαξ καὶ ὅτι ἐκμυζᾷ τὸ αἷμα τῶν πολιτῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ, εἰς ἣν ὁ νόμος ἐχορήγησε τὸ δικαίωμα τῆς κατατάξεως, κατέταξεν εἰς τὴν κλάσιν τὴν φορολογικὴν διὰ 1500 δραχμὰς οὐχὶ πάντας τοὺς ποτοποιοὺς, ἀλλὰ μόνον τέσσαρας· ἕτεροι ἑπτὰ κατετάχθησαν εἰς φόρον δραχ. 1000, καὶ ἕτεροι ἐννέα εἰς φόρον δραχ. 500. Ἀλλ’ ὅστις ἤκουσε τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀγορεύοντος ἠδύνατο νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι πάντες οἱ ποτοποιοὶ τοῦ Βόλου κατετάχθησαν εἰς φορολογίαν 1500 δραχμῶν. Τὸ παράπονον ἄρα ἀφορᾷ μόνον εἰς τέσσαρας ποτοποιούς. Διατὶ κατετάχθησαν οὗτοι εἰς φόρον 1500 δραχμῶν; διότι αὐτοὶ οἱ Κύριοι ἀνάγονται εἰς τοὺς οἰνοπνευματοποιοὺς βʹ τάξεως, τοὺς ἔχοντας καὶ παρασκευάζοντας ἐν τῷ ἰδίῳ ἐργοστασίῳ τὸ οἰνόπνευμα καὶ ἑπομένως ἔχοντας ὀλιγωτέρας δαπάνας ἐκείνων, ἃς ἔχουσιν οἱ ποτοποιοὶ, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουν καὶ ἑτέρων ἐργοστασίων τὸ οἰνόπνευμα. Ἀλλ’ ὅτε ὑπεβλήθησαν τὰ παράπονα ταῦτα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, παράπονα διὰ θέμα, ἐν τῷ ὁποίῳ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι κατὰ νόμον ἁρμόδιος, διετάχθη ὁ νομάρχης Μαγνησίας νὰ δώσῃ πληροφορίας. Ὁ νομάρχης ἀπήντησεν, ὅτι τὴν κατάταξιν ἐνήργησεν ὁ νομάρχης Λαρίσης πρὶν ἢ ἡ ἐπαρχία Βόλου ἀποτελέσῃ ἴδιον νομόν. Προσέθηκε δὲ, ὅτι δὲν νομίζει ὅτι ἔχει δικαίωμα ν’ ἀναθεωρήσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐνεργησάσης τὴν κατάταξιν ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε ἐπιφυλάσσομαι νὰ σκεφθῶ, ἂν δύναται καὶ πρέπει νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία τις καὶ εἰς τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τῶν ἐν Βόλῳ ποτοποιῶν παράπονα. Δὲν πρέπει δὲ νὰ ἀμφιβάλλῃ ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν οὐδέποτε ἔβυσε τὰ ὦτα εἰς παράπονα φορολογουμένων, πάντοτε δ’ ἐφρόντισε ν’ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην.

§52ΤΟΠΑΛΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριε Πρόεδρε, νὰ προσθέσω ὀλίγας ἔτι λέξεις. Ἡ ἐπιστολὴ, ἣν ἀνέγνωσα, εἶναι ὑπογεγραμμένη, ἐπαναλαμβάνω, ὑπὸ δέκα ποτοποιῶν. Τὴν καταθέτω, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλῃ, εἰς τὸ Προεδρεῖον, μὲ τὴν πληροφορίαν, ὅτι οἱ ποτοποιοὶ οὗτοι εἶναι πρόσωπα λίαν ἀξιότιμα, εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλω νὰ δώσω πᾶσαν πίστιν καὶ περὶ τῶν παραπόνων τῶν ὁποίων ὤφειλον νὰ ὁμιλήσω ἐν τῇ Βουλῇ. Οὐδέποτε ἐσκέφθην νὰ ἀποτείνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὰς λέξεις ἐκείνας, ἃς ἀνέγνωσα. Αὗται ἐλέχθησαν ἢ μᾶλλον ἐγράφησαν παρὰ Βουλευτοῦ κυβερνητικοῦ, ἀποδοθεῖσαι, ἀδίκως καὶ ἀνευλαβῶς, κατ’ ἐμὲ, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους. Ἐν τούτοις χαίρω, διότι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμε τὴν δήλωσιν ταύτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι αὕτη, προστιθεμένη εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι θὰ ᾖναι σύντονος ὑπὲρ τῶν ποτοποιῶν, θὰ συντελέσῃ, ὅπως διασκεδασθῶσιν ὅλαι αἱ ὑπόνοιαι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες βεβαίως διεδόθησαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἕνεκα τῶν λέξεων τοῦ κυβερνητικοῦ Βουλευτοῦ, τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν ἐν λόγῳ ἐπιστολὴν, ἣν ἔλαβον τὴν τιμὴν, καὶ χάριν τῶν συμπολιτῶν μου, ἀλλὰ καὶ χάριν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§53Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ οἱ ἐν Πάτραις ποτοποιοὶ ὑποβάλλουσι τὰ αὐτὰ παράπονα, καὶ δι’ ἀναφορᾶς των πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπέβαλον αὐτὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Μοὶ γράφουσί τινες καὶ μὲ παρακαλοῦσι νὰ παραστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ἀνισότητα, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ποτοποιῶν τῶν Πατρῶν καὶ τῶν ποτοποιῶν τοῦ Πειραιῶς, διότι ἐν Πειραιεῖ μὲν σχεδὸν πάντες φορολογοῦνται μὲ 500 δραχμὰς, ἐν Πάτραις δὲ πάντες φορολογοῦνται μὲ 1500–2000, καὶ εἶναι γνωστὸν, ὅτι καὶ ἡ κατανάλωσις ἡ ἐν Πειραιεῖ δὲν εἶναι μικροτέρα τῆς ἐν Πάτραις, οὔτε ἡ βιομηχανία αὕτη ἐν Πειραιεῖ εἶναι κατωτέρα τῆς τῶν Πατρῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐν Πάτραις ποτοποιῶν, καὶ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν. Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἔχω καὶ ἄλλην σύστασιν νὰ ὑποβάλω. Ἐγνώσθη ἐν Πάτραις καὶ εἶναι σχεδὸν βεβαιωμένον, ὅτι ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος κατὰ τὴν κατανομὴν τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, ἵνα μὴ κουρασθῇ καὶ κάμῃ τὰς διακρίσεις, τὰς ὁποίας ὁ νόμος προβλέπει, ἀπὸ μιᾶς μέχρις 6 δραχμῶν, κατέταξεν ὅλας τὰς ἀμπέλους εἰς μίαν τάξιν, πρὸς 3 δραχμάς· ὥστε οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἀμπέλων τῶν Πατρῶν πρέπει νὰ πληρώσουν 3 δραχμὰς κατὰ στρέμμα, ἐνῷ ὁ νόμος προέβλεψε νὰ κανονίζηται ὁ φόρος ἀναλόγως τῆς ποιότητος καὶ τῆς παραγωγῆς τῆς γῆς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ζητήσῃ καὶ περὶ τούτου πληροφορίας καὶ νὰ διαμηνύσῃ εἰς τὸν ἐν Πάτραις κ. ἔφορον, ὅτι ὁ τοιοῦτος χαρακτηρισμὸς δὲν συμβιβάζεται μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, οὔτε δίκαιος εἶναι. Δὲν εἶναι, νομίζω, ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξω λεπτομερῶς ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀμπέλων τῶν εὑρισκομένων εἰς θέσιν πεδινὴν ἢ παραγωγικὴν καὶ τῶν εὑρισκομένων εἰς θέσιν ὀρεινήν, μὴ παραγωγικήν. Εὔκολον εἶναι νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὅλαι αἱ ἄμπελοι μιᾶς ἐπαρχίας νὰ ἦναι μιᾶς τάξεως καὶ μιᾶς κατηγορίας. Τρίτη παράκλησις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι ἡ ἑξῆς. Ὀφείλω πρῶτον νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν συμπολιτῶν μου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, διότι προέβλεψε περὶ τῆς ἀποσβέσεως τῶν παλαιῶν χρεῶν, καθόσον οὕτω ὁμολογουμένως παύει ἡ καταδίωξις, ἡ ὁποία ἐγίνετο ἀσκόπως καὶ ἡ ὁποία ἦτο λίαν ὀχληρὰ εἰς τοὺς πολίτας· ἀλλὰ συνάμα θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἑξῆς. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι, ὅτε ἐγένοντο αἱ δηλώσεις τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, πολλαὶ γαῖαι ἐδηλώθησαν ὑπὸ πολλῶν, ἡ αὐτὴ δηλ. ἔκτασις ἐδηλώθη ὑπὸ δύο ἢ τριῶν ἢ πέντε προσώπων. Αὐτοὶ ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσουν τὰς δόσεις των, ἀλλ’ ἐπειδὴ φυσικὰ δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ εἷς μόνον ἐξ αὐτῶν νὰ καταλάβῃ τὴν δηλωθεῖσαν ἔκτασιν, οἱ ἄλλοι δὲν κατέλαβον καὶ δὲν κατέχουσιν αὐτήν· ἐν τούτοις καταδιώκονται διὰ τὰς δόσεις τῶν γαιῶν ἐκείνων, διότι ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσουν, καίτοι μὴ κατέχοντες ὅ,τι ἐδήλωσαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιστήσῃ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν προσοχήν του, καὶ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν θεραπείαν διὰ νομοθετήματος, ἀπαλλάσσοντος ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέχουσι τὰς ὑπ’ αὐτῶν δηλωθείσας γαίας.

§54Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ τῆς τελευταίας συστάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν παρατηρῶ τὰ ἑξῆς. Ὅμοια παράπονα ὑπεβλήθησαν καὶ εἰς ἐμὲ, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νομοθετικῆς προνοίας πρὸς τοῦτο, διότι ὁ ὑπάρχων νόμος προνοεῖ περὶ τούτου. Ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος διαλαμβάνει, ὅτι ὁ δηλωτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα ἐν πάσῃ στιγμῇ νὰ παραιτηθῇ, καὶ ν’ ἀπαλλαγῇ τῶν περαιτέρω δόσεων, ὅταν ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν περιῆλθεν εἰς τὴν κατοχήν του ἡ ἔκτασις, ἡ ὁποία παρ’ αὐτοῦ ἐδηλώθη. Ὄχι μόνον ἐν Πάτραις, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ, εἴτε ἐκ πλεονεξίας, εἴτε καὶ ἐξ ἄλλων λόγων, δικαιολογουμένων ὑπὸ τῶν περιστάσεων, συνέβη, τὴν αὐτὴν ἔκτασιν νὰ δηλώσουν πολλοὶ συγχρόνως καλλιεργηταί. Κατὰ τὸν νόμον, τὸ Δημόσιον οὐδεμίαν ἀναλαμβάνει εὐθύνην ἀπέναντι αὐτῶν διὰ τὴν κατοχὴν τῶν δηλουμένων γαιῶν, διὰ δὲ τῶν παραχωρητηρίων οὐδὲν ἕτερον πράττει τὸ Δημόσιον ἢ νὰ μεταβιβάζῃ ὅσα τυχὸν εἶχε δικαιώματα. Ἐὰν λοιπὸν ὁ λαμβάνων τὸ παραχωρητήριον ἔχῃ ἢ κατορθώσῃ νὰ λάβῃ τὴν κατοχὴν τῆς εἰς αὐτὸν παραχωρηθείσης ἐκτάσεως, οὐδεὶς ἐγείρεται ἐνδοιασμὸς περὶ τῶν ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου ὑποχρεώσεων αὐτοῦ· ἐὰν ὅμως ἕτερος εὑρίσκεται ἐν τῇ κατοχῇ τοῦ παραχωρηθέντος, οὗτος, ἀσκῶν τὰς ἀγωγὰς καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου, ὀφείλει νὰ ζητήσῃ δικαστικῶς τὴν ἐγκατάστασίν του· ἂν δ’ ἀποτύχῃ, δικαιοῦται νὰ παραιτηθῇ. Τὸ προβαλλόμενον ὅμως παράπονον ἀνάγεται εἰς τοῦτο, ὅτι οἱ παραιτούμενοι αἰτοῦσι ν’ ἀπαλλαγῶσι καὶ τῶν δόσεων, τὰς ὁποίας ἔχουν καταβάλει καὶ αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται εἰς τὸ παρελθὸν, καὶ περὶ τῶν ὁποίων ὁ νόμος ὁ ὑπάρχων δὲν προνοεῖ. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι παραχωρητήρια καὶ βραδύτερον παρουσιάζονται λέγοντες, ὅτι δὲν ἔχουσιν εἰς τὴν κατοχήν των τὰς γαίας, αὐτοὶ δὲν ἔχουσι δίκαιον, διότι δικαιοῦνται ἐν πάσῃ στιγμῇ ν’ ἀπαλλαγῶσι τῶν περαιτέρω δόσεων, ὄχι ὅμως καὶ τῶν παρελθουσῶν.

§55ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ τελευταία παρατήρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι δικαία, οὔτε δύναται ν’ ἀναγνωρισθῇ ὡς δυναμένη νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τοῦ δικαίου, διότι ὁ ἰδιώτης, ἀγνοῶν ὅτι καὶ ἄλλος ἐδήλωσε τὴν αὐτὴν ἔκτασιν, προέβη εἰς τὴν δήλωσιν· πταίει δὲ τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἔδωσε παραχωρητήρια διὰ τὴν αὐτὴν ἔκτασιν εἰς δύο ἢ τρεῖς ἢ πέντε, καὶ ὄχι ὁ ἰδιώτης, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν, ὄχι λόγῳ πλεονεξίας, ὡς νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀλλὰ διότι δὲν ἐγνώριζεν ὅτι καὶ ἄλλος ἐδήλωσε τὴν αὐτὴν ἔκτασιν, ἣν καὶ κατέχει. Τὸ Ὑπουργεῖον ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι διὰ τὴν αὐτὴν ἔκτασιν δὲν ἔπρεπε νὰ ἐκδώσῃ παραχωρητήρια πλέον τοῦ ἑνός· ἂν δ’ ὑπῆρχεν ἀμφιβολία περὶ τῆς ταυτότητος τῆς ἐκτάσεως, μόνον τὸ Ὑπουργεῖον ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ τὸ γνωρίζῃ, διότι εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τὸ κτηματολόγιον. Ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον μοὶ ἔδωσε παραχωρητήριον, καὶ δυνάμει τοῦ παραχωρητηρίου ἐπλήρωσα τὴν πρώτην δόσιν· ἐπειδὴ δὲ δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ καταλάβω τὴν δηλωθεῖσαν ἔκτασιν, διότι ἄλλος πρὸ ἐμοῦ δηλώσας αὐτὴν τὴν κατέλαβε, καὶ συνεπῶς δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐξακολουθῶ νὰ πληρόνω διὰ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν κατέχω, εἶναι δίκαιον σήμερον τὸ Δημόσιον νὰ κατάσχῃ τὰ κτήματά μου; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν διόρθωσιν, διότι κατ’ ἀρχὴν δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ καλῆς πίστεως ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἄνευ δικαιώματος ζητεῖ νὰ ὠφεληθῇ ἀπὸ τὴν ἄγνοιαν ἢ ἔστω καὶ ἀπὸ τὸ σφάλμα τοῦ ἄλλου.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Δραγούμης ὑποβάλλει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατὶ μέχρι τοῦδε δὲν ἐξετελέσθη ἡ πρᾶξις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Προσχίου τῆς Ναυπακτίας, ἡ ἀποδεξαμένη παμψηφεὶ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος καὶ σταλεῖσα τὴν 3 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. εἰς τὸν ἁρμόδιον νομάρχην πρὸς ἔγκρισιν.»

§57Ν. ΚΑΡΑΣΤΕΡΓΙΟΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν ἐπὶ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον προσγίγνεται εἰς τοὺς ἐπιτηδευματίας τῆς πόλεως Λαρίσης. Κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τὴν γενομένην τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1896 ἡ Λάρισα φαίνεται ἔχουσα πληθυσμὸν 15,373 κατοίκων, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ πληθυσμοῦ τούτου συνετάχθησαν οἱ φορολογικοὶ κατάλογοι τῶν ἐπιτηδευμάτων, καὶ οἱ ἐπιτηδευματίαι ὑπεχρεώθησαν νὰ πληρώσουν φόρον πόλεως ἐχούσης πληθυσμὸν 15,373 κατοίκων. Ἀλλὰ μετὰ τὸν πόλεμον ὁ πληθυσμὸς τῆς Λαρίσης ἠλαττώθη ἐπαισθητῶς, διότι τὸ πλεῖστον τῶν ὀθωμανικῶν οἰκογενειῶν, καθὼς καὶ τῶν ἰσραηλιτικῶν οἰκογενειῶν, ὅσαι κατῴκουν ἐν Λαρίσῃ, ἀνεχώρησαν ἐκεῖθεν· ὅτι δὲ ἠλαττώθη ἐπαισθητῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων τῆς πόλεως, ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα εἴχομεν κατὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογὰς, καθ’ ἃς οἱ εἰς τὰ διάφορα τμήματα ψηφοφορήσαντες ἐκλογεῖς, ἰδίως εἰς τὸ ὀθωμανικὸν καὶ τὸ ἰσραηλιτικὸν, εἶναι πολὺ ὀλιγώτεροι τῶν καθ’ ὅλας τὰς πρὸ τοῦ πολέμου ἐκλογὰς ψηφισάντων. Οὕτω, παραδείγματος χάριν, ἐνῷ πρὸ τοῦ πολέμου εἰς τὸ τμῆμα τὸ ἰσραηλιτικὸν ἐψήφιζον ἐκλογεῖς ἄνω τῶν τριακοσίων, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τὰς μετὰ τὸν πόλεμον, καὶ τὰς βουλευτικὰς καὶ τὰς δημοτικὰς, ἐψήφισαν περὶ τοὺς 160, εἰς δὲ τὸ ὀθωμανικὸν τμῆμα, ἐνῷ πρὸ τοῦ πολέμου ἐψήφιζον περὶ τοὺς 250 ἐκλογεῖς, εἰς τὰς ἐκλογὰς τὰς μετὰ τὸν πόλεμον ἐψήφισαν μόλις 48. Τοῦτο εἶναι μία ἀπόδειξις πρόχειρος μὲν, ἀλλ’ ἀρκετὰ τρανὴ, ἵνα πείσῃ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῆς πόλεως Λαρίσης εἶναι πολὺ ἐλάσσων τῶν 15 χιλιάδων ψυχῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν αὐτοὺς, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παρ’ ἐμοῦ ἐκτεθέντων, ὡς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας δέον νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὰς ἐν Λαρίσῃ ἀρχὰς, λάβωσι πρόνοιαν, ὅπως οἱ κατάλογοι τῶν ἐπιτηδευμάτων διὰ τὸ μέλλον συνταχθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πραγματικοῦ ἤδη πληθυσμοῦ τῆς πόλεως Λαρίσης, καὶ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πρὸ τοῦ πολέμου. Δὲν εἶναι δὲ δίκαιον νὰ ἀναμείνωμεν τὴν μετὰ 6 ἢ 8 ἔτη ἐνέργειαν νέας ἀπογραφῆς, ἵνα τότε κανονίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νέας ταύτης ἀπογραφῆς, διότι εἶναι βεβαίως ἄδικον, εἰς διάστημα ἓξ ἢ ἑπτὰ ἐτῶν οἱ κάτοικοι Λαρίσης νὰ πληρώσουν φόρον, τὸν ὁποῖον δὲν εἶναι ὑπόχρεοι νὰ πληρώσουν, διότι ἡ Λάρισα πρέπει νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν κλίμακα τῶν πόλεων τῶν ἐχουσῶν πληθυσμὸν 10,000 κατοίκων, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι πρέπον καὶ δίκαιον νὰ λάβῃ περὶ τούτου τὰ προσήκοντα μέτρα ἡ Κυβέρνησις.

§58Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ ὑποβαλλόμενοι εἰς φόρον ἐπιτηδεύματος κάτοικοι τῆς Λαρίσης ὑπέβαλον ὄντως τηλεγραφικῶς τὸ παράπονον τοῦτο, ὅπερ μοὶ παρεστάθη ζωηρότερον ὑπὸ τοῦ ἑτέρου Βουλευτοῦ Λαρίσης, τοῦ κυρίου Γιαννακίτσα. Ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, καὶ ἐβεβαιώθην, ὅτι ὄντως ὁ πληθυσμὸς τῆς πόλεως Λαρίσης ἠλαττώθη ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ δικαιολογῆται ἡ κατάταξις τῶν ἐπιτηδευματιῶν Λαρίσης εἰς τὴν πρὸ τοῦ πολέμου φορολογικὴν κλίμακα. Κατ’ ἀκολουθίαν διέταξα, ὅπως γένηται ἡ ἀπαιτουμένη διόρθωσις εἰς τὰ ἀφορῶντα τὰ τῆς φορολογίας τῶν ἐπιτηδευμάτων Λαρίσης.

§59ΚΑΡΑΣΤΕΡΓΙΟΣ. Πότε διατάξατε;

§60ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν, κατόπιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον.

§61ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μίαν σύστασιν ἔχω νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐν Κυνουρίᾳ δημόσια δάση πρὸς ἀνθρακοποιίαν δὲν ὑπάρχουσι κατάλληλα. Ἡ ἀνθρακοποιία ἐνασκεῖται ἐπὶ ἰδιωτικῶν κτημάτων, ἀλλὰ κτημάτων ἀποτελούντων ὄχι αὐτοτελῆ δάση, ἀλλὰ μέρη μικρὰ, ἐλάχιστα, ἤτοι περιοχὴν ἐξ ὀλίγων (5–10) στρεμμάτων κτημάτων ἄλλων, ἀμπελώνων, ἀγρῶν ἢ ἐλαιῶνος· καὶ ἐνασκεῖται ἀπὸ μέγαν ἀριθμὸν κατοίκων. Κατὰ δὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δασῶν, «ἐν Κυνουρίᾳ εἶναι πατροπαράδοτον βιοποριστικὸν ἐπάγγελμα καὶ εἰσόδημα τοῦ βίου ἡ ἀνθρακοποιία, πανδήμως, οὕτως εἰπεῖν, τελουμένη ἐν ταῖς θαμνώδεσι ταύταις ἐκτάσεσιν». Ἐκ τῆς ἐκθέσεως ταύτης τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δασῶν ἐξάγεται, ὅτι χιλιάδες κατοίκων ἀποζῶσιν ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματος τούτων, μεταβάλλοντες τὰ ξύλα, τὰ ἐκ τῶν ἰδίων κτημάτων, εἰς ἄνθρακας, καὶ μεταπωλοῦντες αὐτούς. Οὕτως ἐγίνετο μέχρις ἐσχάτων. Ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἠξεύρω πῶς σκεπτομένη, νομίζουσα ἴσως ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον συντελεῖ εἰς τὴν ἀναδάσωσιν τῆς χώρας, ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ παρεμβάλῃ πᾶν πρόσκομμα, καὶ νόμιμον καὶ μὴ νόμιμον, εἰς τὴν ἀνθρακοποιίαν ἐν Κυνουρίᾳ, καὶ πρὸς τοῦτο ἠρνήθη τὴν ἔκδοσιν ἀδειῶν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν τοιούτων μικρῶν ἐκτάσεων, τῶν χρησίμων πρὸς ἀνθρακοποιίαν, διέταξε δὲ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον νὰ μὴ ἐκδίδῃ ἀδείας, εἰμὴ δι’ ὡρισμένα ἄτομα, συνεπείᾳ ῥητῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου. Κάτοικοι πολλοὶ ἀνεφέρθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὑποβαλόντες καὶ ἀντίγραφα τῶν τίτλων τῆς ἰδιοκτησίας των, παρακαλοῦντες νὰ χορηγηθῇ αὐτοῖς ἄδεια πρὸς ἀνθρακοποιίαν· ἐνόμιζον δὲ, ὅτι δὲν εἶχον ἀνάγκην ν’ ἀποδείξωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν κυριότητα αὐτῶν, ἀλλ’ ὑπέβαλον τοὺς τίτλους των, ἵνα νομιμοποιήσωσιν, ἐπειδὴ ἀπῄτει τοῦτο ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, τὴν κατοχὴν των ἐπὶ τῶν ἐκτάσεων ἐκείνων. Οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὅμως, ἀποφασισμένοι νὰ μὴ χορηγήσωσιν ἀδείας εἰς τοὺς ζητοῦντας τοιαύτας Κυνουριεῖς, ἐσκέφθησαν νὰ ἰσχυρισθῶσιν, ὅτι τὰ μέρη ταῦτα, ἐξ ὧν πρόκειται νὰ ἀνθρακεύωσι, καίτοι,—εἴτε ἐλαιῶνες, εἴτε ἀμπελῶνες, εἴτε ἀγροὶ,—εἶναι ἐκτάσεις ἀνήκουσαι κατὰ 5 ἢ 10 στρέματα εἰς τοὺς ἰδιώτας, καὶ ὄχι ἐκτάσεις μεγάλαι, δυνάμεναι νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς δάση, ἐσκέφθησαν, λέγω, νὰ ἰσχυρισθῶσιν, ὅτι αἱ ἐκτάσεις αὗται ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ὅτι συνεπῶς δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κατοίκους νὰ ἀνθρακεύωσιν ἐν αὐτοῖς, ὡς ἐν ἰδιοκτήτοις δάσεσιν. Ἐνῷ δὲ ὁ δασάρχης Κυνουρίας ἀναφέρει, ὅτι «πρόκειται ἀορίστως οὐχὶ περὶ ἰδιωτικῶν δασῶν, ἀλλὰ περὶ θαμνωδῶν ἐκτάσεων ἀνηκουσῶν εἰς διαφόρους δυνάμει τίτλων, λόγῳ πολυχρονίου διακατοχῆς, ἑπομένως κυριότητος, καὶ συνεπείᾳ ἀγοραπωλησιῶν», τὸ Ὑπουργεῖον, μὴ θέλον νὰ πεισθῇ εἰς τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην τοῦ δασάρχου, ἔκρινεν ἀναγκαῖον ν’ ἀποστείλῃ εἰδικῶς τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν δασῶν, ἵνα ἐξελέγξῃ ἑκάστην τῶν ὑποβληθεισῶν αἰτήσεων, καὶ γνωμοδοτήσῃ, ἂν πρέπει νὰ δοθῇ ἢ μὴ ἄδεια ἀνθρακοποιίας. Ἀλλ’ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν δασῶν, ὡς ἐκ τῆς ἐκθέσεώς του ἀποδεικνύεται, δὲν ἐστάλη ἵνα ἐξετάσῃ, ἂν πρέπει ἢ ὄχι νὰ δοθῶσιν ἄδειαι εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, ἢ ἂν τὰ κτήματα, ἐκ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἐξαχθῶσιν οἱ ἄνθρακες, εἶναι ἰδιόκτητα, ἀλλ’ ἐνόμισεν ὅτι ἐστάλη νὰ γνωμοδοτήσῃ περὶ ἀποδείξεως τῆς κυριότητος, ἢ μᾶλλον περὶ ἀπορρίψεως τῶν αἰτήσεων, καὶ ἐπειδὴ εἰς οὐδένα νόμιμον λόγον ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ, οὐδὲ ἠδύνατο ν’ ἀμφισβητήσῃ καὶ τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ, ἔπλασεν ἰδίους λόγους ἀπορρίψεως τῶν αἰτήσεων, πέραν τοῦ νόμου, ἀσχέτους πρὸς τὴν ἐντολήν του, σχετικοὺς δὲ μόνον ἴσως πρὸς τὰς περὶ ἀναδασώσεως ἰδέας του· ἂν δ’ ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔδωσεν εἰς αὐτὸν τοιαύτας ὁδηγίας, ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ ὑπηρεσία θέλει νὰ καταπιέσῃ τοὺς ἀνθρακεῖς, καὶ νὰ παρουσιασθῇ, ὡς παρουσιάζεται, ὡς ἀντίδικος στρεψόδικος, παρέχουσα κακὸν παράδειγμα εἰς τοὺς πολίτας. Οὕτως ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν δασῶν ἀπορρίπτει τὰς αἰτήσεις ταύτας· διὰ τίνας λόγους; Ἐνόμισεν ὅτι ἐστάλη νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῆς κυριότητος, ἐπειδὴ δὲ οἱ αἰτοῦντες δὲν ἐνόμιζον ὅτι πρέπει ν’ ἀποδείξωσιν τὴν κυριότητά των ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου, καὶ εἶχον ὑποβάλει ἀντίγραφα ἁπλᾶ τῶν συμβολαίων ἀγοραπωλησιῶν, τῶν ἀφορώντων τὰ κτήματά των, εὗρεν ὅτι πάντα ταῦτα δὲν εἶναι μεταγεγραμμένα, καὶ συνεπῶς αἱ αἰτήσεις εἶναι ἀπορριπτέαι, διότι δὲν ἐγνώριζον νὰ ὑποβάλωσι πιστοποιητικὰ τῆς μεταγραφῆς, —πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἁρμόδιος νὰ ἐξετάσῃ ὁ ἐπιθεωρητὴς, —ἀλλὰ καὶ δι’ ὅσους ὑπῆρχε βεβαίωσις μεταγραφῆς, εὑρίσκει λόγον ἀπορρίψεως τὴν ἀοριστίαν τὴν ἐν τῇ περιγραφῇ ἢ τῇ αἰτήσει, πλάττων τοιαύτας ἀοριστίας καὶ ὅπου δὲν ὑπῆρχον. Καὶ ὡς νὰ μὴ ἤρκει τοῦτο, εὑρίσκει καὶ λόγους, ἵνα μεμφθῇ τοὺς συμβολαιογράφους, οἱ ὁποῖοι, ὡς ἐπὶ λέξει λέγει, «εἰσπράττοντες τὰ νενομισμένα δικαιώματα, συντάττουσιν ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει συμβόλαια ἀγοραπωλησίας ἐπὶ κτημάτων ἀγνώστου κυριότητος (π. χ. στανοτόπι, ὅσης ἐκτάσεως εἶναι,)» —ὡς ἂν ἦτο δυνατὸν ἐκ τοῦ νόμου νὰ πράξωσιν ἄλλως,—καὶ διὰ τοὺς λόγους τούτους γνωμοδοτεῖ ὑπὲρ τῆς ἀπορρίψεως πασῶν τῶν αἰτήσεων! Ἐννοεῖτε κάλλιστα, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς οὗτος κάθε ἄλλο δύναται νὰ γνωρίζῃ, παρὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, καὶ διὰ κάθε ἄλλο νὰ ᾖναι κατάλληλος, παρὰ διὰ τοιαύτην ὑπηρεσίαν. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶχε γεννηθῆ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ τοὐλάχιστον ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀντέταξεν ἡ ὑπηρεσία κατὰ τῆς χορηγήσεως ἀδειῶν, δὲν ἦτο τοῦτο, δὲν ἦτο ἡ μὴ ἀναγνώρισις τῆς κυριότητος, ἦτο ἡ ἀμφισβήτησις τῆς κατοχῆς τῶν κτημάτων ἐκ μέρους τῶν αἰτούντων ἀδείας, καὶ ἐξ αἰτίας παραστάσεων ἐμοῦ ἐδόθη τοιοῦτος δρόμος εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην· διότι παρέστησα ἐγὼ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι, ἐὰν ἀμφισβητεῖται ἡ κυριότης, εὐθὺς ὡς εἶναι βεβαιωμένον διὰ τοὺς αἰτοῦντας, ὅτι εὑρίσκονται οὗτοι ἐν τῇ κατοχῇ, ὀφείλει νὰ χορηγήσῃ εἰς αὐτοὺς ἀδείας, καὶ μοὶ ἀπήντησαν, ὅτι πρέπει οἱ πολῖται νὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια, νὰ ἐγείρουν χιλιάδας ἀγωγῶν κατὰ τοῦ Δημοσίου, (τοῦ Δημοσίου τοῦ δυναμένου νὰ φέρῃ ἀντιρρήσεις ὅσας φέρουν ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις, — τοὐλάχιστον τοῦτο ἀπέδειξεν ὅτι ἠδύνατο νὰ κάμῃ, διότι τὸ κάμνει συνήθως —) διὰ νὰ βεβαιωθῇ δικαστικῶς ἡ κατοχή των, καὶ ἠρνεῖτο νὰ δώσῃ ἀδείας. Ὑπέδειξα ὅτι ἠδύνατο διοικητικῶς, νὰ βεβαιωθῇ ἡ κατοχὴ τῶν αἰτούντων, καὶ ἂν δ’ αἱ ἐκτάσεις ἤθελον θεωρηθῆ ὡς δάση, — ὅπερ δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ— πάλιν ἡ ὑπηρεσία ὤφειλε νὰ διατάξῃ τὴν χορηγίαν ἀδειῶν· διότι κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 4 Δεκεμβρίου τοῦ 1836, «καὶ ἂν τὸ δάσος διαφιλονικῆται ἀπὸ τὸ Δημόσιον, ἡ ἀξία χορηγεῖται εἰς τὸν κατέχοντα ἰδιώτην». Αὐτὴ εἶναι διάταξις, τὴν ὁποίαν καὶ οἱ δύο νόμοι τοῦ 1893, ὁ ͵ΒΡΞΒʹ καὶ ὁ ͵ΒΣΒʹ, ἐπανέλαβον αὐτολεξεὶ καὶ ἐπεκύρωσαν. Εὑρέθη λοιπὸν ἡ ὑπηρεσία πρὸ τῶν νομίμων διατάξεων, καὶ ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια. Ἀλλὰ θέλετε νὰ ἴδητε, πῶς σκέπτεται ὁ ἐπιθεωρητής, μὴ δυνάμενος νὰ ἀρνηθῇ τὴν κατοχὴν τῶν αἰτούντων καὶ διατεθειμένος καὶ μετὰ τὴν ἀπόδειξιν αὐτῆς νὰ ἀπορρίψῃ τὰς αἰτήσεις; Πρόκειται περὶ πολλῶν αἰτήσεων, ἀλλὰ μίαν ἢ δύο μόνον θὰ σᾶς ἀναφέρω. Θὰ ἴδητε δ’ ἐξ αὐτῶν συγχρόνως, ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ δασῶν, ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ κτημάτων ἰδιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ ἐλαιώνων, διότι ἐκεῖ κατασκευάζουν ἄνθρακας καὶ ἀπὸ ξύλα ἡμέρου ἐλαίας, τὰ ὁποῖα κόπτουν, ἵνα καθαρίζουν τὰς ἐλαίας. Ἐπὶ τῆς αἰτήσεως Κ. καὶ Ι. Μπισμπῆ ἢ Ντουμοῦ ὁ ἐπιθεωρητὴς ἀποφαίνεται (ἀναγινώσκει): «...Ἐν τούτοις τὸ κτῆμα τοῦτο φαίνεται διακατεχόμενον πρὸ πολλοῦ (πλέον τῆς τριακονταετίας) ἕνεκα τῆς ἐπιμεμελημένης αὐτοῦ θεραπείας. Πιθανῶς μεγάλη ἔκτασις κατεπατήθη, καὶ οὕτω τὸ κτῆμα ηὐρύνθη· ἀλλὰ καὶ τοῦτο, ἄγεταί τις νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἐγένετο πρὸ πολλοῦ. Ἐν γένει τὸ κτῆμα τοῦτο ἐνέχει τὸν τύπον ἰδιοκτησίας». Καὶ συνεπῶς περιμένετε νὰ ἀκούσητε, ὅτι ἐχορηγήθη ἄδεια. Ἀλλ’ ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐπιλέγει: «Καὶ συνεπῶς δὲν πρέπει νὰ χορηγηθῇ ἄδεια»!! Καὶ ἄλλη αἴτησις, τῶν Π. Φαρμάκη καὶ Δ. Μαροῦ. Ἐπ’ αὐτῆς ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὸ κτῆμα συνίσταται ἐξ ἐλαιώνων καὶ ὀπωροφόρων δένδρων καὶ ἀγροῦ, ἁπάντων προερχομένων ἐκ πολυχρονίου ἐκχερσώσεως καὶ ἐνεχόντων τύπον ἰδιοκτησίας ἐπιμεμελημένης καὶ νεμομένης ἀπὸ πολλοῦ» Αἴτησις Δ. Γιαννίτσου. Ἐπὶ ταύτης ἀποφαίνεται ὡς ἑξῆς ὁ κ. ἐπιθεωρητής: «Ἡ ἔκτασις αὕτη ἐνέχει τὸν τύπον ἀγροῦ γεωργησίμου καλῆς ποιότητος, ἀλλὰ τὸ γενικὸν μέτρον τῆς ἀπαγορεύσεως συμπαρασύρει καὶ τοῦτον, ἔστω καὶ ἂν ἐκέκτητο κυριότητα ἀναμφισβητήτως.» Τοῦτο πράττει ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς τῶν δασῶν εἰς πάσας τὰς αἰτήσεις περὶ χορηγίας ἀδειῶν, καὶ ὄχι μόνον εἰς τὰς αἰτήσεις ἀνθρακοποιΐας ἐξ ἀγρίων κτημάτων, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἐξ ἡμέρων τοιούτων (ἀναγινώσκει): «...Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἐκ τοῦ καθαρισμοῦ τῶν ἐλαιώνων προερχομένην ξυλείαν, ταύτης, ἂν προέρχεται ἐξ ἰδιοκτήτων ἐλαιώνων, ὅπερ ἀμφισβητήσιμον καὶ δυσεξακρίβωτον, δίκαιόν ἐστι νὰ ποιῆται ὁ ἰδιοκτήτης οἱανδήποτε χρῆσιν βούλεται· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ποσὸν τῆς ξυλείας ταύτης σχετικῶς πρὸς τὸ ἐξ ἐκχερσώσεως προερχόμενον εἶναι ἐλάχιστον, δυνάμενον ἄλλως τε νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς καυσοξυλεία, καὶ ἐπειδὴ θέλει γίνεσθαι κατάχρησις δι’ ἀναμίξεως κλπ., δέον νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἀνθρακοποιία.» Καὶ ἐξεμάνησαν, δικαίως, οἱ συμπολῖταί μου, νομίζοντες ὅτι δὲν θ’ ἀρκεσθῇ τὸ Δημόσιον εἰς τὸ νὰ καταλάβῃ τὴν περιουσίαν αὐτῶν τὴν ἀγρίαν, ἀλλὰ θὰ καταλάβῃ καὶ τοὺς ἐλαιῶνας αὐτῶν, διότι καὶ ὡς πρὸς αὐτοὺς δὲν χορηγεῖται ἄδεια (ἀναγινώσκει): «... Ἐπειδὴ θέλει γίνεσθαι κατάχρησις ἐμπιστοσύνης (!) δι’ ἀναμίξεως καὶ δέον νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἀνθρακοποιία, διὰ ταῦτα ἀπορρίπτει κλπ.» Καὶ ἐνῷ ἀπορρίπτει ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς πάσας τὰς αἰτήσεις, ἀνομολογεῖ ὅμως, διότι δὲν κατενόησε διατὶ ἀπεστάλη, ἀνομολογεῖ, ὅτι «καὶ τὰ ἄγρια ἐδάφη, τὰ κατατετμημένα εἰς τόσον μικρὰς ἐκτάσεις, καὶ τὰ καλύπτοντα τὸ ἔδαφος ἄγρια ξυλώδη φυτὰ ταῦτα, καθὸ θαμνώδη, χθαμαλοῦ ὕψους, φαίνονται ἔχοντα νεαρὰν ἡλικίαν 5 ἕως 10 ἢ 20 ἐτῶν, πάντως δὲ ὄχι πλέον τῶν ἑξήκοντα ἐτῶν»· δηλαδὴ ἐδασώθησαν μετὰ τὸ 1836. Συνομολογεῖ συνεπῶς, ὅτι εἰσὶν ἰδιωτικὰ τῶν κατόχων, καὶ οὐχὶ δημόσια, καὶ ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προσαγάγωμεν τίτλους ἰδιοκτησιῶν, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἔχωμεν ἀναγνωρισθῆ πρὸ τοῦ 1836, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ ἤμεθα κύριοι καὶ ἄνευ τίτλων, δι’ ἁπλῆς κατοχῆς, διότι τὰ μέρη ἐδασώθησαν μετὰ τὸ 1836. Τὸ ἀποτέλεσμα ὅμως τούτων εἶναι, ὅτι ἡ ἀνθρακοποιία ἐν Κυνουρίᾳ ἐσταμάτησε. Μόνον ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων δὲν ἐσταμάτησε, καὶ καταδιώκονται διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐπιτηδεύματος οἱ ἀνθρακοποιοί. Δὲν τοῖς δίδεται ἀφ’ ἑνὸς ἄδεια πρὸς ἀνθρακοποιίαν, ζητεῖται ὅμως ἀφ’ ἑτέρου ἀπ’ αὐτοὺς ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος! Ἐσκέφθην, ἀφοῦ ἐπέμενεν ἐπὶ τοσοῦτον ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἐγείρω ἀγωγὰς κατὰ τοῦ Δημοσίου, καὶ νὰ περιπλέξω αὐτὸ εἰς δύο χιλιάδας δίκας· ἀλλ’ ἔκρινα καλλίτερον νὰ μὴ περιπλέξω τοὺς συμπολίτας μου εἰς ἀγῶνα μὲ τὸ ἄκρως στρεψόδικον Δημόσιον, διότι ἀτυχῶς καὶ λίαν ἀτόπως τὴν μεγαλειτέραν στρεψοδικίαν εἰς τὰ δικαστήρια μετέρχεται τὸ Δημόσιον, φαίνεται δὲ, ὅτι ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ γνώμη τοῦ νομικοῦ συμβούλου, ἐνθαρρύνουσα τὴν τοιαύτην ἀπαγόρευσιν καὶ τὴν καταπάτησιν τῶν νόμων, διότι λησμονεῖ ὁ νομικὸς σύμβουλος, ὅτι δὲν εἶναι ἁπλοῦς δικηγόρος, ἀλλ’ εἶναι καὶ δημόσιος ὑπάλληλος, καὶ ὅτι καὶ ὑπὸ τὴν μίαν καὶ ὑπὸ τὴν ἄλλην ἰδιότητά του ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ φωτίζῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ν’ ἀπονέμῃ τὸ δίκαιον εἰς τοὺς πολίτας. Ἐντεῦθεν ἠναγκάσθην νὰ παραιτηθῶ τῆς ἐγέρσεως τῶν ἀγωγῶν. Καὶ ἠξεύρετε τί μοῦ γράφουν οἱ συμπολῖταί μου; «Πεινῶμεν, καὶ ἐνῷ πεινῶμεν, μᾶς ζητοῦν τὸ ἐπιτήδευμα, καὶ δὲν μᾶς ἀφίνουν νὰ μεταβάλωμεν τὰ ξύλα μας εἰς κάρβουνα!... Θὰ τὰ μεταβάλωμεν εἰς στάκτην». Καὶ δὲν εἶναι ἀπίθανον τοῦτο, διότι διὰ τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἀποζῶντας ἐκ τοῦ τοιούτου μόνον ἐπαγγέλματος τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ ἀπελπιστικόν. Παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπ’ ὄψιν τὰς αἰτήσεις ταύτας, νὰ μὴ ἀφήσητε δὲ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν δασικὴν ν’ ἀποφανθῇ μόνη, καὶ νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα καὶ ἀπὸ τῆς νομικῆς του καὶ ἀπὸ τῆς κοινωνικῆς του ἀπόψεως. Μὴ νομίσητε ὅτι πρόκειται περὶ ἐκτάσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ σχηματισθῶσιν εἰς δάση· πρόκειται περὶ ἐκτάσεων θαμνωδῶν, ὡς ἀναφέρει ὁ δασάρχης, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνουν δάση. Διὰ νὰ κάμητε δάση, θὰ τὸ ἐπιτύχητε ἐν Κυνουρίᾳ, ἀφοῦ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλετε, περὶ ἀναδασώσεως τῆς χώρας· κατὰ τὸν ἄλλον τρόπον δὲν θὰ κάμητε δάση· καταστρέφετε μόνον πολίτας ἀποζῶντας ἔτι ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτοῦ, καταστρέφετε δὲ καὶ τοὺς ὑπάρχοντας θάμνους, οἱ ὁποῖοι, σᾶς εἶπον εἰς τί θὰ μεταβληθῶσι. Ταῦτα περὶ δασῶν. Ἐπειδὴ ὅμως εὑρίσκομαι ἐπὶ τοῦ βήματος, ὑποβάλλω καὶ ἄλλην σχετικὴν ἐπερώτησιν, ἀναγομένην εἰς τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων. Κατὰ τὸν νόμον περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, τὸ πρωτόκολλον τῆς κατανομῆς τοῦ φόρου, κατὰ τὸ ἄρθρον 15, συντάσσεται ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας, τὸν ἔφορον, τὸν ταμίαν, τὸν δήμαρχον καὶ τὸν πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τῆς πρωτευούσης. Τὸ πρωτόκολλον τὸ ἀφορῶν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πληρώσῃ ἡ Κυνουρία, ἀνεβίβασε τὸν φόρον τοῦτον πέραν τῶν τριῶν δραχμῶν, καὶ εἴς τινας δήμους εἰς τέσσαρας καὶ πέντε. Ἐπῆλθεν ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος καθώρισεν, ὅτι καὶ διὰ τοὺς καταταχθέντας μὲ ποσὸν πλέον τῶν τριῶν δραχμῶν θὰ εἰσπραχθῇ ὁ φόρος τῶν τριῶν μόνον δραχμῶν, ὑπὸ τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας ὁ νόμος διαγράφει. Ἀλλὰ τοῦτο, ἔχω τὴν πεποίθησιν τὴν νομικὴν, ὅτι ἀφορᾷ τὰς ἐπαρχίας, δι’ ὅσας ἐγένετο τὸ πρωτόκολλον τοῦ ἄρθρου 15, δι’ ὅσας συνετάχθη πρωτόκολλον ἀναγράφον τὴν μέσην τιμὴν τοῦ γλεύκους κατὰ μέσον ὅρον τῆς παραγωγῆς, δὲν ἀφορᾷ ὅμως τὴν Κυνουρίαν, διότι ἐν Κυνουρίᾳ τοιοῦτον πρωτόκολλον δὲν συνετάχθη. Τὸ συνταχθὲν ὑπὸ προσώπων ἀναρμοδίων θεωρῶ ὡς μὴ συνταχθὲν τελείως. Συνῆλθεν ἐπιτροπὴ, ἀποτελουμένη οὐχὶ ἀπὸ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀναγράφει ὁ νόμος, ἀλλ’ ἀπὸ πρόσωπα ὅλως ξένα. Ἀντὶ νὰ συνέλθῃ ὁ εἰρηνοδίκης τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας, ὁ πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὁ δήμαρχος τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας, συνῆλθον αἱ τοιαῦται ἀρχαὶ τοῦ δήμου Θυρέας, ἄλλης πόλεως, ποσῶς μὴ οὔσης πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας· τὸ ἀποτέλεσμα δὲ εἶναι, ὅτι ὁ δημοτικὸς πάρεδρος, ὁ ὁποῖος ἔλαβε μέρος, καὶ τὰ λοιπὰ μέλη ἐγνωμάτευσαν περὶ τῆς τιμῆς τοῦ οἴνου, καὶ ἐγνωμάτευσαν περὶ μέσης παραγωγῆς γλεύκους κατὰ στρέμμα ἔκ τινων στρεμμάτων ἐξαιρετικῶς προσοδοφόρων, κειμένων εἰς θέσεις πλησιαζούσας εἰς τὸν δῆμον Θυρέας. Ἐν τοῖς δήμοις δὲ τοῖς ὀρεινοῖς τῆς Κυνουρίας κατετάχθησαν νὰ πληρώσουν πρὸς 4 δρ. καὶ 60 λεπτὰ κατὰ στρέμμα διὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα κεῖνται εἰς τὴν αὐτὴν κτηματικὴν περιφέρειαν Κούβλι, εἰς τὴν ὁποίαν κεῖνται τὰ κτήματα τῆς Τεγέας, διὰ κτήματα τὰ ὁποῖα χωρίζονται ἀπὸ τὰ κτήματα τῶν Τεγεατῶν διὰ μονοπατίου, καὶ νὰ πληρόνουν 4 καὶ 60/0 ἐνῷ οἱ Τεγεᾶται διὰ τὰ αὐτὰ κτήματα πληρόνουν 1 καὶ 20/00, Ἐννοεῖτε δὲ, ποῖα αἰσθήματα ἐξεγείρονται παρὰ τοῖς φορολογουμένοις, ὅταν βλέπουν τὸν γείτονα αὑτῶν εὐνοούμενον, ὡς ἀντιλαμβάνονται ἐκεῖνοι, διότι ἐκεῖνοι νομίζουσιν, ὅτι ἐξαιρετικαὶ φροντίδες κατεβλήθησαν διὰ νὰ πληρώσουν ὀλιγώτερον οἱ γείτονές των. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἀναμείνω, ὅπως παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ διατάξητε τὴν ἀνασύνταξιν τοῦ πρωτοκόλλου ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν. Ἀλλ’ ἤδη μοὶ γράφουσιν, ὅτι ὁ ταμίας Κυνουρίας, ἐπισπεύδων τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, ἐκάλεσεν αὐτοὺς νὰ πληρώσουν ἐντὸς 15 ἡμερῶν, καὶ νὰ πληρώσουν εἰς τὸ ταμεῖον Κυνουρίας οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι, οἱ ἀπέχοντες ὀκτὼ ὥρας ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ ταμείου, νὰ κατέλθωσι δηλ. νὰ πληρώσουν εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν πάντες οἱ κάτοχοι ἀπουσιάζουν, ἐργαζόμενοι εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ θέλω ἀφ’ ἑνὸς νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ παρατείνητε τὴν προθεσμίαν ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, διότι πρόκειται περὶ προθεσμίας ἀπὸ τῆς προσκλήσεως, νὰ τὴν παρατείνητε τουλάχιστον μέχρι τοῦ Πάσχα, ἵνα μὴ ὑπόκεινται οἱ συμπολῖταί μου ἀδίκως εἰς προσθέτους φόρους, παρακαλῶ ἐξ ἄλλου νὰ διατάξητε, ἐξαιρετικῶς διὰ τὴν Κυνουρίαν, τὴν ἀνασύνταξιν τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ ἄρθρου 15, διότι βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ ζημιωθῶσι κατ’ οὐσίαν, καθόσον, ἂν καταταχθῶσι δι’ ὀλιγώτερον ποσὸν, θὰ τοῖς ἐπιστραφῇ τὸ περιπλέον, ἀλλὰ τοῦτο θὰ ἦναι ὀρθὸν ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικὴν, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔποψιν, τὴν ὁποίαν ἐξετάζουν οἱ πολῖται, δὲν εἶναι διόλου ἀσφαλὲς, διότι ἐκεῖνοι αἰσθάνονται μεγάλιν πίεσιν, διότι πληρόνουν φόρον πέραν τῶν εἰσοδημάτων αὑτῶν, καὶ φόρον τριπλάσιον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον πληρόνουν οἱ γείτονές των. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ νὰ ἀνασυνταχθῇ διὰ τὴν Κυνουρίαν ἐξαιρετικῶς τὸ πρωτόκολλον τοῦ ἄρθρου 15, εἰ δυνατὸν δὲ, νὰ γείνῃ νέα καταμέτρησις καὶ δήλωσις, διότι θὰ βεβαιωθῇ ἐκ ταύτης, ὅτι εἰς μέγαν φόρον κατετάχθησαν οἱ συμπολῖταί μου, καὶ ἀδικοῦνται.

§62Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Αἱ διαμαρτυρίαι, κύριε Πρόεδρε, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ κ. συνάδελφος, καὶ ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ἀνεκοίνου πρὸ μικροῦ ὁ ἐξ Εὐρυτανίας ἕτερος συνάδελφος καὶ αἵτινες ἀφορῶσιν εἰς ἀνωμαλίας, αἱ ὁποῖαι γεννῶνται νῦν πρὸ πάντων ἐν τῇ χρήσει τῶν δασῶν, προστιθέμεναι πρὸς ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐγὼ θὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ μέρους πλείστων κατοίκων τῶν Τρικκάλων, καὶ ἂν θέλετε, καὶ τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας, καὶ κοινοτήτων ἀκόμη, αἵτινες ἀξιοῦσι δικαιώματα ἀνεγνωρισμένα οὐχὶ ἀφ’ ἧς προσηρτήθη ἡ Θεσσαλία εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἧς ἐτουρκοκρατεῖτο ἔτι, μοὶ δίδουσιν ἀφορμὴν νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν ἐπ’ αὐτοῦ προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Διότι φοβοῦμαι, μήπως ἔχουσι συγχυσθῇ ἐν τῷ δασονομικῷ τμήματι αἱ ἰδέαι περὶ ἀναδασώσεως τῆς χώρας πρὸς τὰ καθήκοντα τοῦ διευθύνοντος τὸ δασονομικὸν τμῆμα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὡς τοιοῦτος, ὡς δημόσιος δηλ. ὑπάλληλος, καθόσον ἀκριβῶς παρατηρεῖται ἡ ἀνωμαλία αὕτη, ἡ γεννῶσα τοσαύτας διαμαρτυρίας, ἀφ’ ἧς ὁ διευθύνων τὸ τμῆμα τοῦτο, ἀξιεπαίνως βεβαίως ἐργαζόμενος ὑπὲρ ἰδεῶν περὶ ἀναδασώσεως τῆς χώρας καὶ ἐκ τῶν πρωτουργῶν αὐτῆς ὢν, ἐφαρμόζει μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι μέτρα ἐπιβαλλόμενα ὑπὸ τῶν νόμων, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ κανονισθῇ ἡ διαχείρισις καὶ ἡ προστασία τῶν δασῶν, ἀλλ’ εἶναι μέτρα ἀπορρέοντα ἀπὸ ἰδεῶν περὶ ἀναδασώσεως τῆς χώρας. Ἀλλ’ αἱ ἰδέαι αὗται, προσκρούουσαι εἰς κεκτημένα δικαιώματα, γεννῶσι τὰς διαμαρτυρίας, τὰς ὁποίας ἀκούει ἡ Βουλή. Διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς σήμερον γεννῶνται αἱ διαμαρτυρίαι αὗται, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν κυριότητα καὶ κατοχὴν τῶν δασῶν ἐν Κυνουρίᾳ, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸ ἐλεύθερον Κράτος ἀπὸ τὸ 1830, δὲν ἐννοῶ, πῶς γεννῶνται τοιαῦτα ζητήματα περὶ τῆς καρπώσεως τῶν δασῶν ἐν Εὐρυτανίᾳ σήμερον, μετὰ ἑβδομηκονταετῆ ἐλεύθερον βίον τοῦ Κράτους, πολὺ δὲ περισσότερον βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς γεννῶνται τὰ ζητήματα ταῦτα σήμερον ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀφοῦ ἀπὸ τοῦ 1882, ἀφ’ ἧς προσηρτήθη αὕτη εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὰ ζητήματα ταῦτα εἶχον ἔκτοτε ἐξετασθῆ καὶ κανονισθῆ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, καὶ εἶχεν ἐπέλθει ὁμαλότης ἐν ταῖς σχέσεσι τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν κοινοτήτων πρὸς τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν κάρπωσιν καὶ τὴν χρῆσιν τῶν δασῶν τούτων. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι καὶ ἰδιῶται καὶ κοινότητες ἠθέλησαν νὰ κάμωσι κατάχρησιν, καὶ νὰ οἰκειοποιηθῶσι δάση ἀνήκοντα εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθές, ὅτι ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, παραδίδουσα τὴν Θεσσαλίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, παρέδωκεν αὐτῇ καὶ πίνακα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐμφαίνεται, ὁποῖα εἶναι τὰ δάση, τὰ ὁποῖα παρέδωκεν ὡς δημόσια εἰς τὴν Ἑλλάδα· ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ θέση χεῖρα καὶ εἰς δάση μὴ συμπεριλαμβανόμενα ἐν τῷ πίνακι ἐκείνῳ, διεκδικοῦσα ταῦτα ὡς δημόσια. Τούτου ἕνεκα μεταξὺ ἰδιωτῶν καὶ κοινοτήτων ἐγεννήθησαν τότε ἀμφισβητήσεις, αἱ ὁποῖαι, ἐπαναλαμβάνω, ἐλύθησαν πρὸ πολλοῦ, ἤρξατο δὲ κανονικὴ λειτουργία ἐν τῇ χρήσει τῶν δασῶν. Ἐνῷ δὲ οὕτω πως εἶχε κανονισθῆ πλέον ἡ σχέσις τῶν ἰδιωτῶν καὶ τῶν κοινοτήτων ἐν τῇ χρήσει τῶν δασῶν τούτων πρὸς τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν, αἴφνης πρό τινος χρόνου ἐπαναφέρονται τὰ πράγματα εἰς τὴν ἀρχικὴν κατάστασιν, καὶ ζητοῦνται νὰ παρουσιάσωσι πάντες, καὶ οἱ ἀνεγνωρισμένοι ἤδη κύριοι δασῶν, τοὺς ὀθωμανικοὺς τίτλους, ἐκ τῶν ὁποίων ν’ ἀποδεικνύηται, ὅτι εἶναι ἀναμφισβήτητοι κύριοι ἐπὶ τῶν δασῶν τούτων, ζητεῖται δ’ ἐπὶ πλέον παρὰ τούτων νὰ παρουσιάσωσιν ἀποδεικτικὰ παρὰ τοῦ Κτηματολογίου Κωνσταντινουπόλεως, ἐξ ὧν νὰ ἐμφαίνηται, ὅτι εἶναι γνήσιοι οἱ τίτλοι αὐτῶν οὗτοι· ἐν γένει δὲ παρεμβάλλονται τοιαῦτα προσκόμματα εἰς τὰ δικαιώματα τῶν ἰδιωτῶν καὶ τῶν κοινοτήτων, ὥστε ἔχει σχεδὸν σταματήσει ἕνεκα αὐτῶν πᾶσα χρῆσις, πᾶσα ἄσκησις δικαιωμάτων, ἅτινα μέχρι τοῦδε ἀνεγνώριζεν ἡ δασονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀπὸ τοιαύτης λοιπὸν γενικωτέρας ἀπόψεως κρίνων τὰ πράγματα, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσέξῃ, μήπως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, εἶναι ἀληθές, μήπως δηλαδὴ ἐσυγχίσθησαν αἱ δύο ἰδιότητες τοῦ κ. Διευθυντοῦ τοῦ δασονομικοῦ τμήματος, ἡ ἰδιότης αὐτοῦ ὡς μέλους τῆς Δασικῆς Ἑταιρείας καὶ ἡ ἰδιότης αὐτοῦ ὡς τμηματάρχου τοῦ δασονομικοῦ τμήματος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, μήπως, ἀντὶ νὰ ἐφαρμόζωνται νῦν οἱ νόμοι ἐπὶ τῶν δασῶν, ἐφαρμόζονται αἱ ἰδέαι αὐτοῦ περὶ τοῦ μέλλοντος, περὶ τῆς ἀναδασώσεως τῆς χώρας...

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ συμβαίνει.

§64ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Τοῦτο ὅμως, ἂν ἀληθῶς συμβαίνει,—τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ διευκρινήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός,—δύναται νὰ γεννήσῃ βλάβας σπουδαίας εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, καὶ εἰς τὰ τῶν ἰδιωτῶν καὶ τῶν κοινοτήτων ἔτι, περὶ τῶν ὁποίων ἐπίσης, ὑποθέτω, ὅτι ἐνδιαφέρεται καὶ μεριμνᾷ ὁ κ. Ὑπουργός. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, μόνον ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως νὰ ῥίψῃ ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς ἐν γένει ἐνεργείας τοῦ κ. Διευθυντοῦ τοῦ δασονομικοῦ τμήματος, διότι νομίζω, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε ἐνέργειά του δὲν ἐγέννησεν ἄλλο τι ἢ διαμαρτυρίας, εἰς ἃς ἀσχολεῖται νῦν ἡ Βουλή, καὶ αἵτινες βεβαίως θὰ καταλήξωσιν εἰς μεγάλας ζημίας τοῦ Δημοσίου.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§66Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν χθές, διακόπτων τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄνδρου, εἶπεν ὅτι ἐκ τοῦ δανείου τῶν 150 ἑκατομμυρίων οὐδὲν ἐπερίσευσε μετὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ 1897. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τοῦ ὁρισθέντος ἐκ τοῦ δανείου τῶν 150 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐλλείμματος, τὸ Δημόσιον διαθέτει καὶ ποσὸν χρηματικόν, ἀνερχόμενον εἰς 28 περίπου ἑκατομμύρια, ἐκ περισσευμάτων τῶν χρήσεων τῶν ἐτῶν 1893, 1894, 1895 καὶ 1896. Λοιπὸν σήμερον τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν περισσευμάτων βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ, εἰμὴ ἐν μικρῷ μέρει πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ 1892. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν περισσευμάτων τῶν ἄλλων χρήσεων, προστιθέμενον εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὡρίσθη πρὸς πληρωμὴν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ 1897 ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 150 ἑκατομμυρίων, ἀποτελεῖ ποσὸν πολὺ ἀνώτερον τοῦ ἐλλείμματος τοῦ 1897 καὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον σήμερον διαθέτει ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ τρεχουμένῳ αὐτῆς λογαριασμῷ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, διότι νομίζω ὅτι διαθέτει μόνον 16 ἑκατομμύρια, ἂν δὲν πλανῶμαι. Ἐπεθύμουν—καὶ θὰ μᾶς ἦναι χρήσιμον διὰ τὰς σκέψεις μας—νὰ γνωρίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ σημειώματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον, ποῦ διετέθη τὸ ποσὸν τὸ ὁρισθὲν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 150 ἑκατομμυρίων διὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1897 καὶ τὰ περισσεύματα τῶν τεσσάρων χρήσεων, τὰς ὁποίας ἀνέφερα· διότι, ἐὰν δὲν διετέθη εἰς κάλυψιν ἐλλείμματος καὶ εἰς πληρωμὰς σχετιζομένας μὲ τὴν χρῆσιν τοῦ 1899, δὲν βλέπω ἐκ τοῦ πίνακος τῆς γενικῆς διαχειρίσεως τοῦ ταμείου ἀκριβῶς εἰς τίνας ἄλλους λογαριασμοὺς διετέθη. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι εὔκολον νὰ δοθῇ τὸ σημείωμα, ποῦ διετέθη τὸ ποσὸν τῶν περισσευμάτων τῶν τεσσάρων χρήσεων, τὰς ὁποίας ἀνέφερα, καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ὡρίσθη ἐκ τοῦ δανείου τῶν 150 ἑκατομμυρίων διὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1897. Ὑποθέτω ὅτι θὰ ἦναι εὔκολον, καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ τὴν πληροφορίαν.

§67Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐ μόνον εὔκολον εἶναι νὰ δώσω τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ζητεῖ, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης εὔκολον εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν καὶ ἄνευ τοῦ σημειώματος αὐτοῦ νὰ γινώσκῃ ὅ,τι ὡς ἐρώτημα προέβαλε. Περὶ τούτου ἐγένετο συζήτησις καὶ ἐν τῇ προηγουμένῃ Συνόδῳ· ὅτε δὲ τελευταῖον εἰσήγαγον τὸν προϋπολογισμόν, παρέσχον πάσας τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διετέθη τὸ προϊὸν τοῦ δανείου, τοῦ ἠγγυημένου παρὰ τῶν Δυνάμεων, ἐξ 150 ἑκατομμυρίων. Ἐξ ὅσων δ’ ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ ὑπόλοιπον τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τούτου δὲν ἐκάλυψεν ὁλόκληρον τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1897. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς εἶναι ἐνήμερος καὶ τῶν γενομένων ἐν τῇ Βουλῇ σχετικῶς πρὸς τὰ οἰκονομικὰ συζητήσεων, ὑπομιμνήσκω εἰς αὐτὸν τοὺς ὑποβληθέντας εἰς τὴν Βουλὴν πίνακας, καὶ προστίθημι, ὅτι ἐν τοῖς ὑπολογισμοῖς τούτοις θέλει ἰδεῖ, ὅτι τὰ περισσεύματα τῶν τελευταίων ἐτῶν, τοῦ 1893, 1894, 1895 καὶ 1896, συνεψηφίσθησαν εἰς τὰ ἐλλείμματα τῶν προηγουμένων ἐτῶν...

§68Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§69ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν νὰ λέγῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν! Πρῶτον τὸ ἀντίθετον δὲν εἶναι δυνατόν. Διότι, ἂν ὁ κύριος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς δὲν ἐλησμόνει, ὅτι τὰ ἐλλείμματα τῶν προϋπολογισμῶν, ἢ μᾶλλον τῶν ἀπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἐδημοσιεύθησαν, δὲν ἀποτελοῦσι τὴν χρηματιστικὴν καὶ οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους, διότι δὲν εἶναι οἰκονομικοὶ λογαριασμοί, διότι δὲν περιλαμβάνουσι τὴν γενικὴν ληψοδοσίαν τοῦ Κράτους, ἤθελεν ἀνομολογήσει, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι τοῦ 1892 τὰ ἐλλείμματα ἀνήρχοντο εἰς 60 περίπου ἑκατομμύρια, τὰ ἐλλείμματα δὲ ταῦτα κατῆλθον διὰ τοῦ συμψηφισμοῦ τοῦ περισσεύματος τῶν νεωτέρων ἀπολογισμῶν εἰς ποσὸν κατώτερον, τὸ ὁποῖον ἀνῆλθε πάλιν ἕνεκα τοῦ ἐλλείμματος τοῦ 1897. Τὸ «δὲν εἶναι δυνατὸν» ὁμολογῶ, ὅτι δὲν τὸ ἐπερίμενα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης Βουλευτήν...

§70Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τὸν λόγον.

§71ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. .. Διότι ὄχι μόνον εἶναι δυνατὸν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἠδύνατο ἄλλως νὰ ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, διότι αὕτη εἶναι ἡ σειρὰ τῶν συλλογισμῶν. Ὅταν ἔχητε ἐκ τῶν προηγουμένων ἀπολογισμῶν ἔλλειμμα, τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐξατμισθῇ; Διὰ σκιᾶς; Διὰ τίνος τρόπου μηχανικοῦ θὰ ἐξατμισθῇ; Λοιπὸν ποῖον εἶναι τὸ ἐξαγόμενον τῶν ἀπολογισμῶν τοῦ Κράτους, ὅταν οὗτοι καταλήγωσιν εἰς ἐλλείμματα; Ἔχομεν ἀκόμη ἐλλείμματα ἐκ τῶν ἀπολογισμῶν τούτων ἀνερχόμενα εἰς 70 ἑκατομμύρια. Καὶ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης λέγει: «πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμψηφισθῶσι τὰ περισσεύματα τῶν ἀπολογισμῶν τοῦ 1893, 1894, 1895 καὶ 1896 εἰς τὰ ἐλλείμματα τῶν προηγουμένων ἀπολογισμῶν;» Διὰ τῆς φυσικωτάτης σειρᾶς τῶν πραγμάτων.

§72Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ συμψηφισμοῦ.

§73ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε εἶναι δυνατὸν ποτὲ εἰς πολιτευόμενον μελετῶντα καὶ γινώσκοντα τὰ περὶ τούτου νὰ ὑπολάβῃ, ὅτι τὸ ἔλλειμμα ἢ τὸ περίσσευμα τὸ παρουσιαζόμενον εἰς ἕνα ἀπολογισμόν, ὅτι αὐτὸ ἔχει τινὰ σχέσιν πρὸς τὴν χρηματιστικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Τότε τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν Τράπεζαν, οὐδὲν ἔχει τὸ κοινὸν πρὸς τοὺς ἀπολογισμούς. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς παρέστησε τὸ πρᾶγμα οὕτως, ὥστε νὰ ὑποληφθῇ, ὅτι ἡ διακοπή, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄνδρου Βουλευτήν, εἶχέ τι τὸ μὴ προσῆκον. Ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, ἐπιφυλασσόμενος νὰ ὑποβάλω εἰς αὐτὴν τὰς ἀναγκαίας καταστάσεις.

§74Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἐγερθῇ συζήτησις...

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ὅμως, ὅτι τὴν ἠγείρατε!

§76ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν ἤγειρεν ὁ Ὑπουργός...

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔδωκε πληροφορίας ὁ Ὑπουργός.

§78ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. Διότι συγχέει δύο τινά, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπονται ὄχι μόνον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς κοινὸν λογιστήν...

§79ΦΩΝΑΙ. Ὤ! ὤ!

§80Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. Συγχέει τὴν λογιστικὴν μερίδα τῶν γενικῶν λογαριασμῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναγράφονται τὰ ἀποτελέσματα τῶν προϋπολογισμῶν τοῦ Κράτους, μὲ τὴν θετικὴν διάθεσιν χρημάτων ὡρισμένης προελεύσεως. Βεβαίως ἐν τῇ γενικῇ μερίδι τῶν προϋπολογισμῶν καὶ ἀπολογισμῶν τοῦ Κράτους ὁλόκληρος ἡ σειρὰ τῶν ἐλλειμμάτων καὶ τῶν περισσευμάτων συμπτύσσεται διὰ πιστοχρεώσεως τῆς μερίδος ταύτης. Ἀλλὰ τοῦτο ἐγὼ ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν; Δὲν ἐζήτησα τοῦτο. Παρέστησα ὅτι αἱ τέσσαρες χρήσεις τοῦ 1893, 1894, 1895 καὶ 1896 ἀφῆκαν περίσσευμα 28 ἑκατομμυρίων, ὅτι ἐκ τοῦ δανείου τῶν 150 ἑκατομμυρίων προσδιωρίσθη ποσὸν 23 ἢ 24 ἑκατομμυρίων φράγκων,—δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὸ ποσὸν,—ὅτι τὸ περίσσευμα τοῦτο ἐχρησιμοποιήθη. Ἐχρησιμοποιήθη ποῦ; Ὄχι βεβαίως ἐν τῇ θεωρητικῇ ἀναγραφῇ τῶν περισσευμάτων καὶ τῶν ἐλλειμμάτων τῆς γενικῆς μερίδος τῶν προϋπολογισμῶν. Βεβαίως δὲν ἐδόθησαν τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον διὰ νὰ τὰ προσκολλήσῃ εἰς τὰς μερίδας αὐτάς. Ἐχρησιμοποιήθησαν εἰς πληρωμὰς ὡρισμένας. Ποῖαι δ’ εἶναι αἱ ὡρισμέναι πληρωμαί, εἰς τὰς ὁποίας ἐχρησιμοποιήθησαν τὰ ποσὰ ταῦτα; Βεβαίως ἐπληρώθη ποσόν τι, ἀλλὰ μικρόν, διὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1892. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως ἐκ τῶν εἰσπράξεων τούτων νὰ πληρωθῇ ποσὸν δι’ ἐλλείμματα πρὸ τοῦ 1892, διότι πᾶσα πληρωμὴ ἀφορῶσα εἰς χρήσεις πρὸ τοῦ 1892, μετὰ τὸ 1893 πληρόνεται διὰ τῆς πιστώσεως τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πληρωθῇ ἐκτὸς τῶν προϋπολογισμῶν· πληρόνεται ἐντὸς τῆς διαχειρίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ ποσὸν τῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, ἐδαπανήθη εἰς τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1897. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ περισσεύσῃ ποσὸν πολὺ ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει σήμερον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἐὰν μόνον διὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἔτους 1897 ἐχρησιμοποιοῦντο τὰ ποσὰ, ἅτινα ἀνέφερα. Ἐχρησιμοποιήθησαν εἰς τὴν πληρωμὴν ἄλλων ὀφειλῶν τοῦ Δημοσίου; ἐχρησιμοποιήθη ἓν μικρὸν ποσὸν εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ὀφειλομένου ἐκ τῆς παρακρατήσεως, ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἰσεπράχθη ἐκ τῆς παρακρατήσεως. Ἐχρησιμοποιήθησαν εἰς ἄλλους λογαριασμούς; εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὀφείλονται παρὰ τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ λιμενικὰ ταμεῖα ἢ εἰς ἄλλα; Τοῦτο ἤθελον νὰ μάθω. Ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἀντὶ νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ νὰ δώσῃ ἢ νὰ μὴ δώσῃ, ἂν δὲν δύναται νὰ δώσῃ, τὸ σημείωμα τοῦτο, ἠθέλησε νὰ μᾶς ἀναπτύξῃ τὴν θεωρίαν τῆς γενικῆς μερίδος τῶν προϋπολογισμῶν καὶ νὰ μᾶς δώσῃ μαθήματα λογιστικῆς, χωρὶς νὰ διακρίνῃ τὴν διαφορὰν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς γενικῆς μερίδος τῆς λογιστικῆς τῶν προϋπολογισμῶν καὶ τῆς διαθέσεως χρημάτων ὡρισμένων! Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν θέλῃ νὰ δίδῃ τοιαῦτα μαθήματα εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ μελετᾷ τὰ θέματα· νὰ τὰ μελετᾷ προτήτερα, —Θὰ ἦναι καλλίτερον,— ἤ τουλάχιστον νὰ προσέχῃ εἰς τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα καλεῖται νὰ ἀπαντήσῃ. Θὰ ἦναι εὐκολώτερον τότε καὶ ἄνευ μελέτης νὰ δώσῃ ἀπάντησιν, ἂν οὐχὶ τόσον εὐρεῖαν, ἀλλὰ τουλάχιστον ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὴν, ὥστε ἐκ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος νὰ δύναταί τις νὰ ἀντιληφθῇ ποία εἶναι ἡ γνώμη, ἡ γνῶσις ἢ ἡ ἀντίληψις τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ τιθεμένου ζητήματος. Τοιουτοτρόπως θὰ φείδηται καὶ πολὺ τοῦ χρόνου τῆς Βουλῆς, διότι, ἂν δίδῃ τὰς πληροφορίας ἐγγράφως διὰ σημειώματος, δὲν θὰ προκαλῇ συζήτησιν ἐπὶ μαθήματος μὴ καλῶς μεμελετημένου.

§81Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν γίνητε ὑμεῖς εἰσηγητὴς προϋπολογισμοῦ, ἐπιφυλάσσομαι νὰ δώσω πληροφορίας σαφεστέρας.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φλογαΐτης ἔχει τὸν λόγον. Πιστεύω δ’ ὅτι δὲν θὰ ὁμιλήσῃ πολύ.

§83Θ. ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Πρόκειται νὰ ὑποβάλω ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῶν ὁδῶν Λενορμὰν καὶ Ἱεροθέου, οἵτινες ἔπαθον ἐκ τῆς τελευταίας πλημμύρας. Εἰς τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν εἶναι ὑπογεγραμμένοι πλεῖστοι ὅσοι, καὶ περιορίζονται νὰ παρακαλέσωσι τὴν Βουλὴν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διορίσῃ ἐπιτροπὴν, ἥτις ἀφοῦ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ἀντιληφθῇ ἰδίαις αἰσθήσεσι τῆς προηγενομένης εἰς αὐτοὺς καταστροφῆς, νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως προσέλθῃ τὸ Δημόσιον ἀρωγόν. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι δικαιοτάτη ἡ αἴτησις αὕτη τῶν συμπολιτῶν μου, καὶ παρακαλῶ πολὺ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ αὐτὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§84ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐξ αὐτῆς τῆς ἀφορμῆς καταθέτω ἐπιστολὴν, ἣν ἔλαβον ταχυδρομικῶς, περὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, παρακαλῶν νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§85Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σύστασις, Κύριοι, τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Πατρῶν βουλευτὴς κύριος Ρικάκης ἐποιήσατο πρὸ μικροῦ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν δηλωτῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν ἐθνικῶν τῶν μὴ κατεχόντων ταύτας, μοὶ παρέχει τὴν εὐκαιρίαν νὰ ποιήσωμαι καὶ ἐγὼ λόγον περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ ὑποστηρίξω τὴν αὐτὴν σύστασιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, πρὸς δὲ νὰ εἴπω τινὰ καὶ περὶ ἑτέρου θέματος, συγγενοῦς. Ὅπως ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρετήρησεν, οἱ δηλωταὶ, εἷς ἢ πλείονες, οἱ μὴ κατέχοντες τὰς δηλωθείσας ὑπ’ αὐτῶν γαίας, δύνανται νὰ παραιτηθῶσι τῶν δηλώσεων καὶ ν’ ἀπαλλαγῶσι τῶν περαιτέρω βαρῶν. Ἀλλ’ ἡ παραίτησις αὕτη, ὡς δὲν ἀγνοοῦμεν, πρέπει νὰ γείνῃ μόνον πρὸ τῆς παραχωρήσεως, ἢ μᾶλλον πρὸ τῆς παρελεύσεως τριῶν μηνῶν, ἀφ’ ἧς ὁ δηλώσας προσεκλήθη νὰ παραλάβῃ τὸ παραχωρητήριον. Μετὰ τὴν παρέλευσιν ὅμως τῶν τριῶν τούτων μηνῶν ὁ δηλώσας ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ ἁπάσας τὰς δόσεις τοῦ τιμήματος. Λαμβανομένου, Κύριοι, ὑπ’ ὄψιν, ὡς καὶ ὁ κ. ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι οἱ δηλώσαντες δὲν εἶναι πλεονέκται, ἀλλὰ διότι οἱ κείμενοι νόμοι παρέχουσιν αὐτοῖς τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσωσι γαίας ἐθνικὰς, ἐποιήσαντο χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, εἶναι ἄδικον νὰ παραπέμπωνται εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια. Διότι τὸ Δημόσιον παρεχώρησεν αὐτοῖς δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχεν. Ἀλλ’ ἂν εὑρεθῶσιν ἔχοντες παραχωρητήρια οὗτοι ἀπέναντι ἄλλων ἐχόντων τοιαῦτα, τί συμβήσεται; Τὸ μὲν Δημόσιον θὰ ἦναι ἀνεύθυνον, τὸ δὲ δικαίωμα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐναχθῶσι, θὰ ἦναι ἐπικρατέστερον τοῦ τῶν ἐναγόντων, διότι οἱ ἐναγόμενοι νέμονται τὸ παραχωρηθέν. Φρονῶ λοιπὸν καὶ ἐγώ, συντασσόμενος τῇ γνώμῃ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, ὅτι νομοθετική τις πρόνοια δέον νὰ ληφθῇ, διότι βεβαίως τὸ Δημόσιον δὲν θέλει ποτὲ νὰ ἀδικήσῃ τοὺς πολίτας, ἀλλὰ μόνον νὰ λάβῃ τὸ τίμημα τῶν γαιῶν καὶ τῶν κτημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πράγματι παρεχώρησεν. Ἀλλ’ εἶπον, Κύριοι, ὅτι καὶ ἐπὶ ἑτέρου σχετικοῦ θέματος θέλω λάβει τὸν λόγον· καὶ τοῦτο πρέπει οὐχ ἧττον ν’ ἀπασχολήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι δὲ τὸ ἑξῆς. Οἱ δηλώσαντες γαίας ἢ φυτείας δὲν κατέχουσι σήμερον τὰς γαίας ταύτας. Πλεῖσται μεταβιβάσεις ἐκ διαφόρων νομίμων αἰτιῶν ἐγένοντο. Ἐν τοῖς συμβολαίοις τῶν μεταβιβάσεων τούτων, εἴτε συστάσεων προικὸς, εἴτε ἀγοραπωλησιῶν, εἴτε δωρεῶν, ἀναφέρεται καὶ ὁ ὅρος, ὅτι ὁ ἀγοραστὴς ἢ ὁ προικολήπτης ἢ ὁ δωρεοδόχος ἀναλαμβάνει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς πληρωμῆς τῶν περαιτέρω δόσεων πρὸς τὸ Δημόσιον. Καίτοι καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου καὶ οἱ ταμίαι τοῦ Κράτους ἀναγνωρίζουσιν, ὅτι κατὰ τὸ ἀστικὸν δίκαιον τὸ Δημόσιον δύναται νὰ προβῇ, ἀποδεχόμενον τὴν σύμβασιν, εἰς ἐνάσκησιν δικαιωμάτων καὶ χρῆσιν ἐκτελεστικῶν μέσων ἐναντίον τῶν δικαιοδόχων, πλὴν τοῦ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, οὐχ ἧττον προβαίνουσιν ἐναντίον τῶν δικαιοπαρόχων μόνον· καὶ ἐν τούτῳ νομίζω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου καὶ οἱ ταμίαι τοῦ Κράτους εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ, διότι ἐν τοῖς καταλόγοις τοῖς χρηματικοῖς δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι οἱ δικαιοδόχοι, ἀλλ’ οἱ δικαιοπάροχοι, καὶ ἑπομένως δὲν προβαίνουσιν εἰς χρῆσιν μέσων ἐξαναγκασμοῦ κατὰ τῶν πρώτων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου νομοθετικήν. Καὶ δὲν λέγω μὲν, ὅτι τὸ Δημόσιον δέον ν’ ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸν ἀρχικὸν δηλωτὴν, καὶ νὰ μὴ ἔχῃ καὶ αὐτὸν ὑπόχρεων ἀπέναντί του, ἀλλὰ διάταξίς τις, μεταρρυθμίζουσα τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἰδίως προστιθεμένη εἰς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ τῶν κατόχων τῶν κτημάτων τῶν ὑποκειμένων εἰς ἀμέσους φόρους, δέον νὰ προνοήσῃ, ὅπως ἐπιτρέπηται ἡ καταδίωξις καὶ ἔκδοσις ἐνταλμάτων προσωποκρατήσεως καὶ κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δυνάμει συμβολαίου ἐπισήμου, προσαγομένου τῷ ἁρμοδίῳ ταμίᾳ, ἔχουσιν ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν, ἵνα οὕτω καταδιωκόμενος ὁ δικαιοδόχος ἐξαναγκάζηται νὰ πληρόνῃ τὸ τίμημα, καὶ μὴ καταδιώκωνται οἱ δικαιοπάροχοι, οἵτινες δὲν ἔχουσι πλέον τὴν κατοχὴν καὶ κάρπωσιν τοῦ κτήματος. Ἐλπίζω δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν λεπτότητι ἀντιλήψεως καὶ ὀξυνοίᾳ, δὲν θέλει διστάσει νὰ θεραπεύσῃ τὸ ἄτοπον διὰ νομοθετικοῦ μέτρου.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ὁ κύριος Νέγρης.

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν θέλῃ καὶ ὁ κ. Νέγρης...

§89ΝΕΓΡΗΣ. Μετὰ τὴν διακοπὴν δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω.

§90Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι σοβαρώτερον ἤθελε διεξαχθῆ καὶ σπουδαιοτέρα θὰ ἦτο ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἄν, ἀντὶ νὰ διακόπτωμεν κατὰ τὴν ὀγδόην ὥραν, παρετείνομεν τὴν συζήτησιν μέχρι τῆς ἐνάτης, ἢ ἐν ἀνάγκῃ καὶ πέραν ταύτης, καὶ συνεζητοῦμεν ἄνευ διακοπῆς. Πρὸς τοῦτο δὲ, καλὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ περισταλῶσιν αἱ συζητήσεις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων.

§91Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις. Ἀλλ’ ἤθελον συστήσει, ἐπειδὴ ὀλίγαι συνεδριάσεις ὑπολείπονται, αἱ ἐπερωτήσεις νὰ περιορισθῶσιν, ὥστε νὰ κατορθῶται νὰ εἰσερχώμεθα ἐνωρίτερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§92Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καλὸν θὰ ἦτο, οἱ ἐπερωτῶντες Βουλευταὶ, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, ἐπειδὴ εὐκόλως βλέπουσι τοὺς Ὑπουργοὺς, νὰ κάμνωσι τὰς ἐπερωτήσεις ἢ συστάσεις αὑτῶν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, καὶ ν’ ἀφίνωσι μόνους ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχομεν σχέσιν μὲ τοὺς Ὑπουργοὺς (ἱλαρότης).

§93Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπειδὴ ἠγέρθη ζήτημα μεταξὺ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ κυρίου Καραπάνου περὶ τοῦ πῶς ἐπληρώθη τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1897 καὶ τί ἔγειναν τὰ περισσεύματα τῶν ἐτῶν 1895 καὶ 1896, λέγω ἐπὶ τούτου τὰ ἑξῆς. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Δηλιγιάννη εἶχε κατορθωθῆ, ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία νὰ ἐλαττωθῇ κατὰ 15 ἑκατομμύρια· εἶχε δηλ. φθάσει αὕτη ἀπὸ 87 ἑκατομμυρίων εἰς 72, εἰς ἃ καὶ εὑρίσκετο πρὸ τοῦ πολέμου.—Ταῦτα εἶναι τὰ περισσεύματα, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος.—Ἐπελθόντος τοῦ πολέμου, ἐχρησιμοποιήθησαν τὰ 15 ταῦτα ἑκατομμύρια καὶ ἄλλα 6 ἑκατομμύρια ἐξ ἐκδόσεως κερμάτων, καὶ 9 ἑκατομμύρια ἐξ ἐντόκων γραμματίων, καὶ οὕτως ἐσχηματίσθη κεφάλαιον 30,000,000, ὅπερ κατηναλώθη εἰς τὸν πόλεμον. Τὸ δὲ δάνειον τῶν 150,000,000 ἐχρησίμευσεν, ἵνα πληρωθῇ ἡ ἀποζημίωσις πρὸς τὴν Τουρκίαν καὶ τὸ κυμαινόμενον εἰς χρυσὸν χρέος· ἔμεινε δὲ ποσὸν ἐξ 25,000,000 φράγκων, ἅπερ, ὑπολογιζόμενα εἰς τὴν μέσην τιμὴν συναλλάγματος, ἥτις ἦτο 1,50 ὡς ἔγγιστα κατὰ τὸ 1898, ἀπέδωκαν 37,500,000, ὅσον εἶναι ὡς ἔγγιστα τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1897. Ὥστε, ἂν ἐχρησιμοποιεῖτο τὸ δάνειον ἀμέσως, ἤθελεν ἐπαρκέσει πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος. Ἀλλ’ ὁ Ἔλεγχος ἐπροτίμησε νὰ κρατήσῃ τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ δανείου καὶ τῶν εἰσπράξεων ἐξ ὑπεγγύων προσόδων ἀναμεμιγμένους, καὶ οὕτω τὸ δάνειον δὲν ἐπληρώθη ἐντὸς τοῦ 1898 ὁλόκληρον, καὶ ἔμενον εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ 1899 δέκα ἑκατομμύρια, ἅτινα βεβαίως κατεβλήθησαν ἐντὸς τοῦ ἔτους τούτου, διότι κατεβάλλοντο εἰς τὸ Κράτος εἰς δραχμὰς, καθόσον τὸ ἀντίτιμον εἰς χρυσὸν ἐπληρόνετο ἐν Εὐρώπῃ εἰς τοὺς δανειστὰς ἀντὶ τόκων. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐκτὸς τοῦ δανείου τούτου ἡ Κυβέρνησις ἐπρομηθεύθη ἑτέρα 30 ἑκατομμύρια, ὡς προεῖπον, καὶ ἐκεῖθεν προῆλθον τὰ περισσεύματα. Κύριοι Βουλευταὶ, δὲν ἐσκόπουν νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ 1898, διότι εἰς προηγουμένας μου ἀγορεύσεις ἐξέθεσα τὰ περὶ ταύτης. Ἀλλὰ προκληθεὶς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄνδρου, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐξηγήσω διατὶ παρουσίασεν αὕτη ἔλλειμμα. Τὸ 1898 παρουσιάζει, κατὰ τὴν κατάστασιν, ἣν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν:

Καὶ ὀνομάζει τὰ ἔξοδα ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς τακτικά, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἅπαντα τοιαῦτα.

§94Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πόσα ὑπολογίζετε διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν;

§95ΝΕΓΡΗΣ. Εἶχον προϋπολογισθῆ τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς 15,297,722, ἀλλὰ περιελάμβανον ταῦτα καὶ 800,000 δρ. διὰ γυμνάσια, ἅτινα δὲν ἐγένοντο. Ἄν ταῦτα ἀφαιρέσωμεν, μένουν 14,497,722. Σᾶς ἐνθυμίζω δὲ, ὅτι τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις ἦσαν:

Ἄν τὰ περιπλέον τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων διὰ τὸ 1898 δαπανηθέντα 19,532,017.70 ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὰ 110,341,431.38 τοῦ προσωρινοῦ ἀπολογισμοῦ, ὡς μὴ τακτικὰ, καθὸ ἀναγόμενα εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς παραχθείσας ἐκ τοῦ πολέμου, μένουν ἔξοδα τοῦ ἔτους 1898 τακτικὰ 90,809,413.68· ἀφίνει δ’ οὕτω τὸ 1898 περίσσευμα ἐκ δραχ. 14,126,490.32. Ἐλλείπουν δ’ ἐκ τῶν ἐσόδων:

Ἤτοι ἐν ὁμαλαῖς περιστάσεσιν ἤθελον φθάσει τὰ εἰσοδήματα τοῦ 1898 εἰς 112,394,904. Ἄς παραβάλωμεν ἤδη τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα μὲ τ’ ἀποτελέσματα τῆς χρήσεως τοῦ 1899. Τὸ 1899 ἐλειτούργησαν οἱ νέοι νόμοι περὶ ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰνοπνευμάτων, καὶ ἀπέφεραν αὔξησιν ἐσόδων ὑπολογιζομένην εἰς 1,700,000, Εἰσήχθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ 3,859,258 ἐκ τῆς ἀπολήψεως ἐκ τῆς παρακρατουμένης σταφίδος τῶν 4 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον, ἃς ἄφινε τὸ Δημόσιον κατὰ τὴν φόρτωσιν κατὰ τὰ ἔτη 1895, 1896 καὶ 1897. Οὕτω τὸ 1899 ὀφείλει νὰ παρουσιάσῃ τὰ ἔσοδα ταῦτα περιπλέον, ἤτοι δραχ. 5,599,258. Ἄρα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1898 ὤφειλε τὸ 1899 νὰ παρουσιάσῃ ἔσοδα 117,937,755...

§96ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπολογίζετε τὰς εἰσπράξεις τῆς Θεσσαλίας ἀκεραίας;

§97ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ δέχομαι ὅτι ἐκεῖθεν, ἕνεκα τῆς θλιβερᾶς καταστάσεως τῆς Θεσσαλίας, δέον νὰ γείνῃ ἔκπτωσις σπουδαία, ἔστω δύο, ἔστω καὶ τριῶν ἑκατομμυρίων. Μένει ὅμως βεβαιωμένον, Κύριοι, ὅτι εἴμεθα μακρὰν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 107,000,000, ὃν μᾶς ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἀγορεύσει του, καὶ ὃν προϋπολογίζει ἐν τῇ σελίδι βʹ τοῦ τεύχους τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900. Ἀλλὰ διατὶ ἡ διαφορὰ αὕτη πρὸς τὸ 1898; Πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν τὴν αἰτίαν, ὅπως ἴδωμεν ποῦ βαίνομεν, καὶ, εἰ δυνατὸν, σταματήσωμεν ἐν καιρῷ πρὸ τοῦ κρημνοῦ, ὅπου ἀγόμεθα ἀσυνειδήτως. Πρὸς τοῦτο ἂς παραβάλωμεν τοὺς 12 πρώτους μῆνας τῆς χρήσεως τοῦ 1899 πρὸς τοὺς ἀντιστοίχους τοῦ 1898. Καὶ κατὰ πρῶτον ἔχομεν ἐλάττωσιν εἰς τὸν τελωνειακὸν δασμὸν δρ. 1,628,723.34· ἀλλ’ ἐπὶ τούτου δὲν ἐπιμένω, διότι αἱ περιστάσεις, δι’ ἃς αὐξομοιοῦται τὸ εἰσόδημα τοῦτο, εἶναι μὲν ἐξ ἐκείνων, ἐφ’ ὧν δύναται νὰ δράσῃ ἡ διοίκησις τοῦ Κράτους διὰ τῆς αὐστηρᾶς καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου, ἀλλ’ ἐξαρτῶνται καὶ ἐξ ἄλλων αἰτίων, οἷον ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, ἐκ τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας εἰς δημητριακοὺς καρποὺς κλπ., αἰτίων ἀνεξαρτήτων τῆς ἀμέσου κυβερνητικῆς δράσεως. Ἂς ἀφαιρέσωμεν ἤδη ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν 12 πρώτων μηνῶν ἀμφοτέρων τῶν χρήσεων 1899 καὶ 1898 τὸν τελωνειακὸν δασμὸν, τὰς ὑπεγγύους προσόδους, τὸν φόρον οἰκοδομῶν, διότι μικρὸν μέρος αὐτοῦ εἰσεπράχθη κατὰ τὸ 1899, ὡς καὶ ἄλλοτε παρετήρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἂς ἀφαιρέσωμεν προσέτι τὰ τέλη χαρτοσήμου, τὰ ταχυδρομικὰ καὶ τηλεγραφικὰ, ὡς ἀνεξάρτητα τῆς κυβερνητικῆς προνοίας· εἶναι δὲ ταῦτα, ὡς σημειοῦνται ἐν ταῖς καταστάσεσι τῆς 31 Δεκεμβρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ ἑξῆς, ἐν οἷς περιλαμβάνεται καὶ τὸ ποσὸν 3,855,092.57 ἐξ ἐπιστροφῆς εἰς τὸ Δημόσιον τῶν 4 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον, τῶν ἀφεθεισῶν κατὰ τὴν φόρτωσιν τῆς σταφίδος τὰ ἔτη 1895, 1896 καὶ 1897:

Ἂν τὰ ποσὰ ταῦτα ἀφαιρέσωμεν ἐκ τῶν ὁλικῶν τακτικῶν εἰσπράξεων τῶν 12 μηνῶν τῶν ἐτῶν 1899 καὶ 1898, αἵτινες εἶναι 93,303,457.12 διὰ τὸ 1899 καὶ 88,405,165.88 διὰ τὸ 1898, ἀπομένουν 19,120,348.59 διὰ τὸ 1899, καὶ 22,288,047.41 διὰ τὸ 1898, αἵτινες εἶναι ἅπασαι σχεδὸν ταμειακαὶ εἰσπράξεις. Ὑπερτεροῦσι δὲ αἱ τοῦ 1898 τὰς τοῦ 1899 κατὰ 3,167,698.82, μολονότι ἔλειπον ἐκ Θεσσαλίας εἰσπράξεις κατὰ τὸ 1898 ἀνερχόμεναι εἰς ποσὸν δραχμῶν 1,840,000 περίπου.

§98Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ νὰ εὑρεθῆτε ἐν ἀκριβείᾳ, λόγῳ τοῦ ὅτι κατὰ τὸ 1898 δὲν εἴχετε τὰς εἰσπράξεις τῆς Θεσσαλίας καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ἠδύνασθε νὰ καταφύγητε εἰς τὸν ἑξῆς ὑπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος ἦτο ἁπλούστερος καὶ εὐχερέστερος. Ὑμεῖς διεχειρίσθητε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ 1899, κατὰ τοὺς ὁποίους εἰσεπράχθησαν ἅπαντες οἱ φόροι ἐν Θεσσαλίᾳ, οἵτινες κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ 1898 ἕνεκα τῆς κατοχῆς τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ δὲν εἶχον εἰσπραχθῆ. Ἐὰν λοιπὸν τῶν μηνῶν αὐτῶν τὰς εἰσπράξεις ἀφαιρέσητε, θέλετε εὑρεθῆ ἐν ἀκριβείᾳ μείζονι ἐκείνης, ἣν ἐπεδιώξατε διὰ τῶν ὁποίων ἐξεθήκατε δυσκολωτέρων ὑπολογισμῶν.

§99ΝΕΓΡΗΣ. Ἔχετε δίκαιον. Εἶχον κάμει τὸν ὑπολογισμὸν τοῦτον, καὶ ἔχω ἐνταῦθα τὴν σημείωσιν, ἀλλ’ ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου μου δὲν τὸν ἀνέφερα. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μοὶ τὸν ὑπενθυμίσατε. Αἱ μέσαι ταμειακαὶ εἰσπράξεις τῆς Θεσσαλίας κατὰ τὰ ἔτη 1893–1895, (μὴ συμπεριλαμβανομένων τῶν ἐκ τοῦ χαρτοσήμου, καπνοῦ σιγαροχάρτου, ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν τελῶν) ἀνῆλθον εἰς 2,469,323, τὸ 1898 ἀνῆλθον εἰς 666,727 μόνον, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν, ἃς δυστυχῶς δὲν ἔχω ἐπακριβῶς, ἀλλ’ αἵτινες πάντως θὰ εἶναι 40,000 ἕως 50,000 δραχμαί...

§100Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός.). Δὲν ἐνόησατε τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§101Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ εἶπον τοῦτο· ἠθελήσατε, εἴτε πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ὑπολογισμῶν σας, εἴτε πρὸς ἐπίκρισιν τῆς διαχειρίσεως τοῦ 1899, νὰ καταφύγητε εἰς τὸ ἑξῆς ἐπιχείρημα· ὅτι αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1899 περιλαμβάνουσιν εἰσπράξεις τῆς Θεσσαλίας, τὰς ὁποίας ἡ διαχείρισις τοῦ 1898 (τῶν τριῶν ἢ τεσσάρων πρώτων μηνῶν) δὲν εἶχεν, ἕνεκα τῆς κατοχῆς τῆς Θεσσαλίας ὑπὸ τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ.

§102ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Κατὰ τοὺς πέντε πρώτους μῆνας.

§103ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τοὺς τέσσαρας πρώτους μῆνας τοῦ 1898 δὲν ἐγένετο εἴσπραξις φόρων ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἐὰν ἐλαμβάνετε λοιπὸν τὰς τῶν τεσσάρων πρώτων μηνῶν τοῦ 1899 εἰσπράξεις τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ φόρων, καὶ αὐτοὺς ὑπελογίζατε εἰς τοὺς φόρους τοῦ 1898, θὰ ἐφθάνατε εἰς συμπέρασμα σύμφωνον πρὸς τὸ ἐπιχείρημά σας, καίτοι ἔπρεπε νὰ πράξητε καὶ ἄλλο τι, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ καθυστέρησις τῶν εἰσοδημάτων τῆς Θεσσαλίας κατὰ τοὺς πρώτους τρεῖς ἢ τέσσαρας μῆνας δὲν ἀποδεικνύει ὅτι οἱ φόροι τῆς Θεσσαλίας ἐν γένει καθυστέρησαν κατὰ τὸ τρίτον ἢ τέταρτον τοῦ συνόλου, καθόσον οἱ φόροι εἰσὶ κατὰ τὸ πλεῖστον ἐτήσιοι, καὶ μὴ εἰσπραττόμενοι εἰς ὡρισμένην τοῦ ἔτους ἐποχὴν εἰσπράττονται βραδύτερον ἐντὸς τῆς αὐτῆς χρήσεως. Δὲν ἐλάβετε πρὸς τούτοις ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ κατὰ τὸ 1899 ἀπηλλάγη ἡ Θεσσαλία πλείστων φόρων. Δὲν παρουσιάζεται σπουδαία διαφορά, ἀλλὰ τὸ λέγω χάριν ἀκριβείας.

§104ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ τρόπος, ὃν προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς, πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ἐσόδων, ἅτινα λείπουσιν ἐκ Θεσσαλίας, εἶναι ἀκριβὴς, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ παρακολουθήσῃ τὰς σκέψεις μου, καὶ θέλει πεισθῆ, ὅτι φθάνει εἰς ἀποτελέσματα ἀκριβῆ. Λοιπὸν ἂς προσθέσωμεν εἰς τὰ ὡς ἀνωτέρω 3,167,698.82 καὶ 1,840,000 δραχμὰς, αἵτινες λείπουσιν ἐκ Θεσσαλίας ἐκ τῶν ταμειακῶν εἰσπράξεων κατὰ τοὺς 12 πρώτους μῆνας τῆς χρήσεως τοῦ 1898, καὶ ἔχομεν ποσὸν ἄνω τῶν 5,000,000 δραχμῶν, αἵτινες παριστάνουσι τὸ ποσὸν, καθ’ ὃ ἐμειώθησαν αἱ ταμειακαὶ εἰσπράξεις, ἐκεῖναι μόνον, ἐννοεῖται, ἃς καθωρίσαμεν προηγουμένως διὰ τὴν πρώτην περίοδον τῆς χρήσεως τοῦ 1899 παραβολικῶς πρὸς τὸ 1898. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι κατὰ 1898 ὄχι μόνον ηὔξησαν οἱ φόροι καταναλώσεως τεραστίως,—ὅπερ δικαίως ἀποδίδεται παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄνδρου εἰς τὴν αὐστηροτέραν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου,—ἀλλ’ ηὔξησαν σημαντικὰ καὶ αἱ ταμειακαὶ εἰσπράξεις. Καὶ τοῦτο ἀποδοτέον εἰς τὴν ἐλευθέραν λειτουργίαν τῶν φορολογικῶν νόμων, ἄνευ τῶν ἐπηρεασμῶν τῆς συναλλαγῆς, ἥτις ἀφίνει τὸ ἥμισυ τοῦ ἔθνους ἀφορολόγητον, ὅτε τὸ ἕτερον ἥμισυ πιέζεται μυριοτρόπως. Μὴ ζητοῦμεν ἄλλην αἰτίαν τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1898. Ἀλλ’ ἐπὶ τούτου θὰ ἐπανέλθω μετ’ ὀλίγον. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη τὰ ἔξοδα τοῦ 1899. Ταῦτα περιλαμβάνουν:

Αὗται εἶναι αἱ πιστώσεις αἱ ἀναγνωριζόμεναι παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐν προηγουμένῃ ὅμως ἀγορεύσει μου ἀπέδειξα, ὅτι ἀντὶ τῶν 1,975,045.45 ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ πίστωσιν ἐκ 3,414,181.62, καὶ οὕτως αἱ ἀπαιτούμεναι πιστώσεις διὰ τὸ 1899 ἀνέρχονται εἰς 113,084,746.06. Καὶ ἀπέναντι τούτων ἔχομεν τὰς πιθανὰς εἰσπράξεις τοῦ 1899 ἐξ 107,000,000, κατὰ τὰς προφορικὰς καὶ ἐγγράφους διαβεβαιώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ ἤδη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐλπίζει, ὅτι τοσαύτη διαφορὰ θὰ καλυφθῇ διὰ τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων! Εἴθε· ἀλλὰ δὲν πιστεύω οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν νὰ ἐλπίζῃ τοῦτο.

§105Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παραδέχεσθε ἐπὶ ἄλλου θέματος, ὅτι τὰ 2,400,000, τὰ προερχόμενα ἐκ πλεονασμάτων τῶν ὑπεγγύων προσόδων, ἀνάγονται εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1898, καὶ ὡς μὴ ἀναγραφέντα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1898 προτείνετε ν’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1899. Διατὶ πολλὰς αὐξομειώσεις ὑπολογίσαντες εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1898, δὲν ὑπελογίσατε καὶ ταῦτα εἰς ἔξοδα τῆς χρήσεως τοῦ 1898, ἀπαλλάσσοντες οὕτω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1899 ἀπὸ βάρος ἀναγόμενον εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1898; Ἡ παρατήρησίς μου αὕτη δὲν ἐνδεικνύει ὅτι ἀποδέχομαι τὴν ὑμετέραν γνώμην περὶ τοῦ καταλογισμοῦ τῶν πλεονασμάτων εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1898.

§106ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ διακόπτετε.

§107ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ μόνη μου ἐπιθυμία, Κύριοι, εἶναι νὰ ἐξευρεθῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ ἀφίνω πᾶσαν φιλοτιμίαν κατὰ μέρος. Ἐπιθυμῶ καὶ εὔχομαι νὰ πείσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐμὲ καὶ ὑμᾶς, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ ὅσα λέγω, καὶ διὰ τοῦτο δέχομαι νὰ μὲ διακόπτῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ ἐπιθυμῶ μάλιστα νὰ πράττῃ τοῦτο ἐλευθέρως. Καὶ ἤδη μεταβαίνω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς χρήσεως τοῦ 1900. Ἠθέλησα κατ’ ἀρχὰς νὰ ἀρυσθῶ φῶς ἐκ τῶν ἐκθέσεων αὐτῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τῶν συνοδευουσῶν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1900, ἀλλὰ ταχέως παρῃτήθην τούτου, διότι παρεισέφρησαν εἰς ταύτας λάθη σπουδαῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ χάριν τοῦ γοήτρου τῆς Βουλῆς, εἰς ἣν δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται ἀνακριβεῖς ἐκθέσεις, καὶ χάριν τοῦ γοήτρου αὐτοῦ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ἐν τῇ σελίδι αʹ τοῦ τεύχους τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900 σημειοῦται, ὅτι τὰ μονοπωλιακὰ εἴδη ἀφίνουν 2,000,000 δραχμὰς περιπλέον ἢ τὸ 1898. Ἀλλὰ κατωτέρω ἐκθέτει ὁ ἴδιος κ. Ὑπουργὸς, ἐν σελίδι γʹ, ὅτι τὰ μονοπωλιακὰ εἴδη θ’ ἀφήσουν 12,710,750 δραχμὰς, ἐνῷ τὸ 1898 ἄφησαν 11,718,656. Ἤτοι ἡ διαφορὰ, ἣν ἀποδεικνύει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν σελίδι γʹ, εἶναι 992,094, ἐν σελίδι αʹ δὲ αὕτη γίνεται 2,000,000! Δεύτερον, ἐν τῇ αὐτῇ σελίδι γʹ, προϋπολογίζων ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ πλεονάσματα τῶν εἰσπράξεων, τὰ ἀποδοτέα τοῖς δανεισταῖς, παραλείπει νὰ μετατρέψῃ τὰ φράγκα χρυσᾶ τῆς σμύριδος εἰς δραχμάς· καὶ τοῦτο φέρει διαφορὰν εἰς τὰς δαπάνας τοῦ δημοσίου χρέους ἐξ 177,600 δραχμῶν, ὑπολογιζομένου τοῦ φράγκου πρὸς 1,60. Τρίτον, ἐν σελίδι ϛʹ, ἐνῷ ἐν τῷ κειμένῳ ἀναφέρει, ὅτι δέον νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ 1899, τὸν ἐκ δρ. 103,418,273,44, καὶ δραχ. 805,347.16, προερχόμεναι ἐξ ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων, ἐν τῷ συνημμένῳ εἰς τὸ κείμενον λογαριασμῷ δὲν τὰς προσθέτει. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς θέλει κάμει τὰς δεούσας παρατηρήσεις ὅπου δεῖ, ἕνεκα τῶν σφαλμάτων τούτων.

§108Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ μόνη μου παρατήρησις εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει τόσον ἀποφθεγματικῶς νὰ ἀποφαίνησθε περὶ τῶν λογιστικῶν λαθῶν.

§109ΝΕΓΡΗΣ. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου εἶναι παρὼν, καὶ...

§110ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου δὲν εἶναι, οὐδ’ ἐπιτρέπεται νὰ θεωρῆται παρών. Ὀφείλετε νὰ συζητῆτε μετὰ μόνου ἐμοῦ ἐπὶ παντὸς ὅ,τι ἀνάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἀναγινώσκετε τὰ σφάλματα, δὲν εἶναι ἀκριβής. Περιμένετε πρῶτον τὴν ἀπάντησίν μου, καὶ εἶτα ἀποφαίνεσθε ἀποφθεγματικῶς.

§111ΝΕΓΡΗΣ. Εὐχαρίστως θ’ ἀκούσω τὴν ἀπάντησιν ὑμῶν. Ἐπιλαμβάνομαι ἤδη τῶν ἐσόδων τοῦ 1900 ἐν συντομίᾳ, ἕνεκα τῆς ἀναπτύξεως, ἣν ἔκαμε λίαν εὐκρινῶς περὶ αὐτῶν ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Παραλείπων τὰ σημεῖα, ὅπου συμφωνῶ μετ’ αὐτοῦ, θέλω ἐπεκταθῆ ἐπὶ ἐκείνων, ὅπου νομίζω ὅτι δέον νὰ ἐπιφέρω τροποποιήσεις τινάς. Καὶ πρῶτον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀμπέλων. Ὁ φόρος οὗτος θέλει ἔχει ὡς βάσιν τὸν μέσον ὅρον τῶν βεβαιώσεων κατὰ τὰ ἔτη 1893, 1894, 1895 καὶ 1896 τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 2,960,041.40. Ἀλλὰ, καίτοι τὸ ποσὸν τοῦτο ἐβεβαιώθη κατ’ ἐκεῖνα τὰ ἔτη, εἰσεπράχθη μόνον ποσὸν δραχμῶν 2,150,129. Ἤδη προϋπολογίζεται φόρος ἐκ τῶν ἀμπέλων 2,300,000 δραχμῶν, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι ὁ νέος φόρος θέλει φέρει ὀλιγωτέρας καθυστερήσεις. Τοῦτο δὲν μοὶ φαίνεται πιθανὸν, διότι αἱ ἄμπελοι ἐν Ἑλλάδι εἶναι διανεμημέναι εἰς μικρὰ τεμάχια, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ εἴσπραξις θὰ παρουσιάσῃ βεβαίως ὅσας δυσκολίας παρουσίαζε καὶ ἡ εἴσπραξις τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου. Κακῶς λοιπὸν προϋπολογίσθησαν 150,000 δραχ. περιπλέον, καὶ ταύτας ἀφαιρῶ ἐκ τῶν εἰσοδημάτων. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸν φόρον τῆς σταφίδος. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου ἀπέδειξεν, ὅτι ὁ προϋπολογιζόμενος φόρος ἐκ 4,971,356 δρ. εἶναι ὑπέρογκος, στηριζόμενος εἰς τὰς μέχρι τοῦδε εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ φόρου τούτου. Τὸ αὐτὸ θέλω ἀποδείξει, χωρὶς νὰ ἀνατρέξω εἰς τὸ παρελθὸν, ἀλλ’ εἰς τοὺς ἀριθμοὺς, οὓς μᾶς ἔδωκεν αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προϋπολογίζει διὰ τὸ 1900 ὅ,τι εἶχε προϋπολογίσει διὰ τὸ 1899. Ἐν τῷ τεύχει δὲ τοῦ 1899 σημειοῖ, ὅτι ἐξήχθησαν κατὰ τὰ ἔτη 1896, 1897 καὶ 1898 τὰ ἑξῆς ποσὰ σταφίδος ἐν συνόλῳ: 310,199,982 λίτραι Αʹ κατηγορίας, 433,895,975 λίτρ. Βʹ κατηγορίας. (Ἤτοι κατὰ μέσον ὅρον κατ’ ἔτος 103,399,994 λίτρ. Αʹ κατηγορίας, καὶ 144,631,991 λίτρ. Βʹ κατηγορίας). Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ λάβῃ τὰ ποσὰ ταῦτα ὡς βάσιν διὰ τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ 1899 καὶ 1900, προσθέτει καὶ τὸ δοθὲν εἰς τὴν παρακράτησιν, καὶ οὕτως ὑπολογίζει ὡς ποσὸν ἐξαχθησόμενον τὸ 1900: 104,000,000 λίτρας Αʹ κατηγορίας καὶ 181,536,773 Βʹ κατηγορίας, ἃς πολλαπλασιάζει, τὰς μὲν πρώτας μὲ 19 δραχμὰς, τὰς δὲ δευτέρας μὲ 16,50, καὶ εὑρίσκει τὸ ποσὸν τῶν 4,971,356 δραχμῶν, ὡς εἰ ἐπρόκειτο πάντα τὰ ποσὰ ταῦτα νὰ ἐξαχθοῦν. Ὅτι τοῦτο εἶναι σφάλμα, εἶναι φανερόν...

§112Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Γίνεται λόγος περὶ ἐξαγωγῆς ἐπαγομένης τὴν εἴσπραξιν ἐγγείου φόρου. Δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ εἴπω, ἂν ἐξάγεται ἢ εἰσέρχεται εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως. Ἐπρόκειτο μόνον νὰ ὑπολογίσω τὴν πρόσοδον τοῦ Δημοσίου.

§113ΝΕΓΡΗΣ. Ναὶ, ἀλλ’ ἐπολλαπλασιάσατε τὴν πρώτην κατηγορίαν μὲ δραχμὰς 19, καὶ τὴν δευτέραν μὲ 16 1/... Ἀλλ’ ἀντὶ ὁ μέσος ὅρος τῆς τῶν προηγουμένων τριῶν ἐτῶν ἐξαγωγῆς σταφιδοκάρπου δευτέρας κατηγορίας νὰ ἦναι λίτραι 181,536,773 κατὰ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν,—διότι ἐκεῖ στηρίζομαι,—ὁ μέσος ὅρος τῆς ἐξαγωγῆς εἶναι 144,631,991· καὶ οὕτω, Κύριοι, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν τὸ ποσὸν τῶν 4,971,356 δραχμῶν, ἔχομεν μόνον ὡς ἔσοδον πιθανὸν διὰ τὸ ἔτος 1900 δραχμὰς 4,351,028. Στηριζόμενοι λοιπὸν εἰς τὸν ἀληθῆ ὑπολογισμὸν, εὑρίσκομεν ὅτι προϋπελογίσθησαν 620,328 δραχμαὶ περισσότεραι τοῦ δέοντος ἐσφαλμένως. Κατὰ τοῦτο ὤφειλον νὰ συμπληρώσω ὅσα εἶχεν εἴπει ὁ κύριος Καΐρης. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὰ ἔσοδα τῆς Ἑπτανήσου. Ἐνταῦθα νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄνδρου συνάδελφος ἐφάνη πολὺ συγκαταβατικός. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν ἡ ἐφετεινὴ ἐσοδεία τῆς Ἑπτανήσου δὲν προμηνύεται χειροτέρα τῶν μέχρι τοῦδε.

§114Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ περυσινή, θέλετε νὰ εἴπητε, διότι διὰ τὴν ἐφετεινὴν δὲν δύνασθε νὰ προμαντεύσητε.

§115ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ παραγωγὴ ἡ ἐφετεινὴ εἶναι πολὺ κακή.

§116ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν γενομένην ἢ τὴν γενησομένην ἐννοεῖτε;

§117ΝΕΓΡΗΣ. Ἐκείνην, ἡ ὁποία παρήχθη ἤδη, θὰ ἐξαχθῇ δὲ τὸ 1900.

§118ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐξήχθη ἤδη ἀπὸ τοῦ 1899.

§119Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐφετεινὴ παραγωγὴ εἶναι ἀρκετὰ καλή.

§120ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ παρελθόντος ἔτους;

§121ΝΕΓΡΗΣ. Μέγα μέρος τῆς περυσινῆς ἐσοδείας θὰ ἐξαχθῇ τὸ 1900.

§122ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐξαγωγὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ζήτησιν.

§123ΝΕΓΡΗΣ. Καίτοι ἐσκόπουν νὰ ἀφαιρέσω 620,000 δρ. ἐκ τοῦ προϋπολογισθέντος ποσοῦ, ἐλαττώνω τὸ ποσὸν μόνον κατὰ 200,000 δρ. Τὸ κάμνω δὲ πολὺ εὐχαρίστως, ὅπως μὴ θεωρηθῇ ὅτι θέλω νὰ ἐξογκώσω τὸ ἔλλειμμα.

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Συμβιβασμὸν κάμνετε;

§125ΝΕΓΡΗΣ. Μοὶ τὸ ἐπιτρέπουν δυστυχῶς οἱ ἀριθμοί! Ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τῶν ζώων, ὁμολογῶ, ὅτι ἤθελον περιορίσει τὰ προϋπολογισθέντα, ἀλλ’ ἐπειδὴ μᾶς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι...

§126Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ὁριστικῶς βεβαιωμένον, ἀφοῦ ὁ φόρος αὐτὸς ἐνωκιάσθη ἤδη.

§127ΝΕΓΡΗΣ. Ἐγένετο ἐνοικίασις εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας;

§128ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅλας.

§129ΝΕΓΡΗΣ. Εἰς ὅλον τὸ Κράτος;

§130ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅλον τὸ Κράτος.

§131ΝΕΓΡΗΣ. Περιορίζομαι λοιπὸν εἰς ὅ,τι βεβαιοῖ ὁ κύριος Ὑπουργός. Εἰς τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν εἶμαι ἐπίσης ἠναγκασμένος νὰ ἐπιφέρω διόρθωσιν δρ. 200,000, στηριζόμενος εἰς ὅσα λέγει αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῷ τεύχει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, ὅπου, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς προστεθησομένας οἰκοδομὰς ἐν τῷ νέῳ καταλόγῳ, ἀλλὰ καὶ τὰς καταστραφείσας ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἀκατοικήτους ἕνεκα τοῦ πολέμου, προϋπολογίζει τὸ ἐκ τούτου εἰσόδημα εἰς 2,300,000, ἐνῷ τὸ 1900 ἄνευ οὐδενὸς νεωτέρου λόγου ἀναβιβάζει τοῦτο εἰς 2,500,000. Παραδέχομαι πληρέστατα τὴν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς μειονοψηφίας ἐλάττωσιν τοῦ ἐσόδου ἐκ τελωνειακῶν δασμῶν κατὰ 500,000 δραχμάς, καὶ διότι ἡ ἐσοδεία τῶν δημητριακῶν καρπῶν προμηνύεται ἀρίστη, ὅπερ θὰ ἐλαττώσῃ τὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγήν, καὶ διότι τὸ συνάλλαγμα εἶναι ὑπερτετιμημένον, ὅπερ βεβαίως φέρει ἐλάττωσιν τῆς εἰσαγωγῆς, καὶ τέλος διότι αἱ εἰσπράξεις τῶν δύο πρώτων μηνῶν τοῦ ἔτους εἶναι ἠλαττωμέναι ἤδη ἐπαισθητῶς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σμύριδα, ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπολογίζει 600,000 φράγκα χρυσᾶ, ἅτινα πρὸς 1,60 δίδουσιν 960,000 δραχ. Ἀλλὰ γνωστὸν, ὅτι αἱ προβλέψεις του δὲν ἐπραγματοποιήθησαν, καὶ εἰσεπράχθησαν τὸ 1899 μόνον 463,254.20 φράγκα χρυσᾶ, ἤτοι δραχ. 741,206,73. Δηλ. εἰσεπράχθησαν ὀλιγώτεραι τῶν προϋπολογισθεισῶν δραχμαὶ 218,793.27. Ἐλαττώνω λοιπὸν καὶ τὸ ἔσοδον τοῦτο κατὰ 200,000 δραχ. Εἰς τὰ ἔσοδα ἐξ ἐκποιήσεως ἀκινήτων κτημάτων καὶ νομημάτων προσέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς 200,000 δραχμάς, λόγῳ ὅτι ἐψηφίσθησαν τέσσαρα ἔτι συνεργεῖα πρὸς κατάρτισιν τῶν τμημάτων τῶν διανεμηθεισῶν γαιῶν, καὶ ἀνέμενεν ὡς ἐκ τούτου αὔξησιν τῶν εἰσοδημάτων. Ἀλλ’ ὡς πληροφοροῦμαι, ὄχι μόνον τὰ τέσσαρα νέα συνεργεῖα δὲν λειτουργοῦσιν, ἀλλ’ οὐδὲ τὰ παλαιά, ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκοῦς μισθοδοσίας, ἣν ὁρίζει ὁ τελευταῖος νόμος διὰ τοὺς λογιστάς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δέον ν’ ἀφαιρέσωμεν τὰς 200,000 δρ. ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου. Ὡς πρὸς τὸν ἱματισμὸν, παραδέχομαι μὲν, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει εἰσπράξει, ἃς προϋπολογίζει, 389,160 δραχμάς, ἂν καὶ ἠδύνατό τις νὰ ἀμφιβάλῃ περὶ τούτου ἕνεκα τοῦ γλίσχρου μισθοῦ τῶν ἀστυφυλάκων, καὶ τῆς μέχρι τοῦδε ἐπικρατησάσης συνηθείας νὰ μὴ εἰσπράττηται τὸ ἀντίτιμον τοῦ ἱματισμοῦ παρ’ αὐτῶν, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ, διατὶ διὰ τὸν ἱματισμὸν τῶν πληρωμάτων νὰ προϋπολογίζονται ὡς εἰσπράξιμοι 449,310 δραχμαί, ἐνῷ τὸ 1898 εἰσεπράχθησαν 224,770.85, καὶ τὸ 1899 δραχμαὶ 227,650. Ὥστε εὔλογον ν’ ἀφαιρεθῶσιν αἱ περιπλέον 225,000 δραχμαί. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔσοδον ἐκ καθυστερουμένων, προϋπολογίζεται τοῦτο εἰς 3,500,000 δραχμάς, ἀντὶ τῶν 2,283,521.67 τῶν εἰσπραχθεισῶν κατὰ τὸ 1899. Ἐπειδὴ δὲ οὐδένα λόγον σπουδαῖον βλέπω, ὥστε νὰ πιστεύσω, ὅτι τὸ 1900 θὰ εἰσπράξωμεν ἐκ καθυστερουμένων περισσότερα ἢ τὸ 1899, δέον νὰ ἐλαττώσωμεν τὰς προβλέψεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ κατὰ 1,200,000...

§132Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ καθυστερούντων τοῦ 1900, πρόκειται περὶ προσόδου τοῦ Δημοσίου ἐκ κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων. Ἑπομένως πρόκειται περὶ χρήσεων πρὸ τοῦ 1899.

§133ΝΕΓΡΗΣ. Ἀλλὰ καὶ τοῦ 1899.

§134ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ 1899 μόνον ἐπ’ ὀλίγον, κατὰ τοὺς μῆνας τοὺς τελευταίους. Ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς καθυστερήσεως τῶν εἰσπράξεων ἐκ τῶν κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων, εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν διατὶ κατὰ τὸ 1899 ἡ εἴσπραξις εἶναι ἐλάσσων. Εἶπον ὅτι ἐντὸς τοῦ 1899 εἴχομεν δύο ἐκλογὰς, αἱ ἐκλογαὶ δὲ, ὡς γνωστὸν, ἀναστέλλουσι τὰς εἰσπράξεις, πρὸ πάντων δὲ τὰς ἀναστέλλουσιν ὡς πρὸς τὰ καθυστεροῦντα ἐκ κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑμεῖς διηυθύνατε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἐκ κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων οὐδὲν σχεδὸν εἶχεν εἰσπραχθῆ, λόγῳ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν.

§135ΝΕΓΡΗΣ. Πλεῖστα εἰσεπράχθησαν.

§136ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ 1900 δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ λόγος αὐτός· ἑπομένως εἶναι πιθανὸν νὰ ἔχωμεν εἰσπράξεις ἀνωτέρας.

§137ΝΕΓΡΗΣ. Ἐδῶ ἔχω τὰς ἀποδόσεις. Ἐδῶ βλέπω, ὅτι ἕκαστον ἔτος εἰσεπράχθησαν περισσότερα ἐκ τῶν πλησιεστέρων κεκλεισμένων χρήσεων ἢ ἐκ τῶν ἀπωτέρων.

§138ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω· ὅτι δὲν πρέπει, προκειμένου νὰ ὑπολογίσητε τὴν πρόσοδον τοῦ Δημοσίου ἐκ κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων κατὰ τὸ 1900, δὲν πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς γενομένας εἰσπράξεις κατὰ τὸ 1899, διότι τὸ ἔτος τοῦτο, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν εἰσπράξεων, ὑπῆρξεν ἀνώμαλον, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀναδράμητε εἰς τὰ προηγούμενα ἔτη, τὰ ὁποῖα ἦσαν ὁμαλὰ, ὅπως ἐκτιμήσητε τ’ ἀναγραφόμενα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1900.

§139ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν θὰ μὲ πείσητε ποτὲ, ὅτι τὰ καθυστερούμενα ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων δὲν θὰ ἦναι πολὺ μικρότερα τὸ ἔτος 1900, ἀφοῦ ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ 1899 εἰσεπράχθη προκαταβολικῶς σχεδὸν ὅλος.

§140ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ 1899. Κεκλεισμέναι καὶ διαγεγραμμέναι χρήσεις ὡς πρὸς τὸ 1900 εἰσὶν αἱ πρὸ τοῦ 1899, ἤτοι αἱ τοῦ 1898, 1897 κλπ.

§141ΝΕΓΡΗΣ. Ἄλλως τε, ἐπειδὴ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς μείνῃ καμμία ἀμφιβολία, καὶ ἂν λάβω τὸν μέσον ὅρον, ἀντὶ νὰ ἀφαιρέσω 2,283,000, δηλαδὴ τὰς εἰσπράξεις τοῦ 1899, ἐὰν λάβω, λέγω, τὸν μέσον ὅρον τῶν τριῶν προηγουμένων ἐτῶν 1897, 1898 καὶ 1899...

§142ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ ἀκριβῶς τὰ ἔτη ἐκεῖνα, ὧν τὰ δύο ἀποκλείονται, προκειμένου περὶ τοιούτου ὑπολογισμοῦ. Τὸ 1897 ἦτο ἔτος πολεμικὸν, καὶ τὸ 1899 εἶχε δύο ἐκλογάς. Εἶσθε ἐλεύθερος νὰ ὁμιλήσητε ὅπως θέλετε, ἀλλ’ ἐγὼ ὀφείλω νὰ σᾶς παραστήσω τὰ πράγματα ὡς ἔχουσι.

§143ΝΕΓΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμένητε, διότι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς λέγετε ὅτι αὐτὰ εἶναι τὰ χειρότερα ἔτη, ἀφ’ ἑτέρου βλέπομεν, ὅτι τὸ 1898 εἶναι τὸ καλλίτερον, ἀφοῦ ἀφῆκε 3,694,000 δρ. Λοιπὸν ὅταν προβάλλῃ τις ἕνα μέσον ὅρον, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ καλλίτερα καὶ τὰ χειρότερα ἔτη.

§144ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν μέσον ὅρον δέχομαι νὰ τὸν ἔχητε.

§145ΝΕΓΡΗΣ. Δυστυχῶς δὲν ἔχω μετ’ ἐμοῦ τὰ τῶν προηγουμένων ἐτῶν, καὶ ἐξακολουθῶ περαιτέρω. Παραδεχόμενος, ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τὰς εἰσπράξεις Ἑπτανήσου καὶ τὰ τέλη τὰ ταχυδρομικά, τηλεγραφικὰ καὶ ἐκπαιδευτικά, τὰς σκέψεις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς μειονοψηφίας, εὑρίσκω ὅτι αἱ προβλέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δέον νὰ ἐλαττωθῶσι κατὰ τὰ ἑξῆς ἐν συνόλῳ ποσά, συμφώνως πρὸς τὰ προεκτεθέντα:

Καὶ ταῦτα εἶχον προϋπολογίσει πρὶν λάβω τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθεσε τὴν στιγμὴν ταύτην, περὶ τῶν βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων ἐξ ἀμέσων φόρων ἐν Θεσσαλίᾳ μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου 1900. Ἐκ τοῦ πίνακος τούτου ἐμφαίνεται, ὅτι ἐβεβαιώθησαν ἐν Θεσσαλίᾳ διὰ τὸ ἔτος 1900 μόνον 2,389,949.75· ἐπειδὴ δὲ μεταξὺ βεβαιωμένων καὶ εἰσπραττομένων ὑπάρχει διαφορὰ ἄνω τῶν 20%, βλέπομεν ὅτι ἐκ Θεσσαλίας δὲν θὰ εἰσπραχθῶσιν οὐδὲ 2,000,000, ἀπέναντι τῶν 2,660,000, τῶν ἄλλοτε εἰσπραττομένων ἐξ ἀμέσων φόρων. Ὥστε βεβαίως δικαιοῦμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι αἱ προβλέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δέον νὰ ἐλαττωθῶσιν ὄχι κατὰ 4,794,000, ἀλλὰ κατὰ ποσὸν μεγαλείτερον καὶ τῶν 5,000,000. Ἂν ταῦτα καὶ μόνα ἀφαιρέσωμεν ἐκ τῶν προϋπολογισθέντων 112,206,849, ἀπομένουν ἔσοδα 107,200,000. Ἂς ἴδωμεν ἤδη, πόσα ἔξοδα ἔχομεν ἀπέναντι τούτων. Ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων ἀνέρχεται εἰς 111,608.348.11, εἰς ἃ δέον νὰ προσθέσωμεν καὶ τὰς πρὸ ὀλίγου ζητηθείσας πιστώσεις παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐξ 137,000 δραχμῶν, ὡς νομίζω. Ὥστε τὰ ἔξοδα ἀνέρχονται κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς 111,745,348.11. Ἀλλ’ εἶναι μόνον ταῦτα τὰ ἔξοδα; Δυστυχῶς, Κύριοι, ὄχι! Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς ἀνήγγειλεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι θὰ πραγματοποιήσῃ ἅπαντας τοὺς ψηφισθέντας νόμους, περὶ ἀστυνομίας, περὶ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς κλπ. Ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς χωροφυλακῆς δὲν περιλαμβάνει πλήρη τὸν ὀργανισμὸν τῆς χωροφυλακῆς, ὡς εἶναι ἀναγκαῖον, ὅπως ἀπαλλαχθῇ ὁ στρατὸς τῶν ἀστυνομικῶν καθηκόντων. Ἐλλείπουσιν ἐξ αὐτοῦ τὰ ἑξῆς:

Ἐκτὸς δὲ τούτου, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἐπίσης ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τῷ ὑπενθυμίσω ὅ,τι τῷ ὑπενθύμισαν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, ὅτι, ἐνῷ λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ χρειασθῇ προσωπικὸν μέγα ἀστυφυλάκων πρὸς ἀναπλήρωσιν ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ, ἀφαιρεῖ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δραχμὰς 575,000 διὰ κενὰς θέσεις ἀστυφυλάκων, ἤτοι 13%. Θεωρῶ τοιαύτην ἀφαίρεσιν ὑπέρογκον...

§146Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρῆλθον ἤδη οἱ τρεῖς πρῶτοι μῆνες τοῦ 1900.

§147ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅτε ὑπεβλήθη ὁ προϋπολογισμός, δὲν εἶχον παρέλθει.

§148ΝΕΓΡΗΣ. Κύριοι, μετὰ λύπης εἶδον, ὅτι ἐξεφράσθη δυσπιστία παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν ἀριθμῶν, οὓς ἀνέλυσα ἐνώπιον ὑμῶν. Ὅπως ἀφαιρέσω πᾶσαν ἀμφιβολίαν καὶ ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ῥίψωμεν ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν χρημάτων, ἃ διέθετεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν 31 Νοεμβρίου 1898 καὶ 31 Νοεμβρίου 1899, καὶ ἴδωμεν τὰς διαφοράς. Οὕτω δέ, ἄν τὰ ὦτα δὲν ἀντελήφθησαν ἢ κωφεύουν, ἐλπίζω οἱ ὀφθαλμοὶ νὰ μὴ τυφλώττουν.

Ἄς ἐξετάσωμεν ἤδη τὴν κατάστασιν τῶν ταμείων κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1899.

Δηλαδὴ 11,149,584.23 ἔλαττον ἢ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1898. Ἀλλ’ ὅπως ὦμεν ἐν ἀκριβείᾳ, δέον ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ν’ ἀφαιρέσωμεν 1,995,216.24, ἀντίτιμον ἐντόκων γραμματίων πληρωθέντων κατὰ τὸ 1899 καὶ μὴ ἀνανεωθέντων, καὶ δραχ. 545,284.10 καταβληθείσας ἐκ τοῦ Βασσανείου κληροδοτήματος. Ἀλλὰ καὶ τούτων ἀφαιρουμένων περιορίζεται ἡ διαφορὰ εἰς 8,609,083.89. Οὕτω ἠλαττώθησαν τὰ διαθέσιμα κεφάλαια τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἔτος 1899 κατὰ 8,609,083.89 ὅλας δραχμὰς, καὶ διότι ὑπάρχει τὸ ἔλλειμμα, ὃ σᾶς ἀνέλυσα, καὶ διότι ἐχρησιμοποιήθησαν κατὰ τὸ 1899 τὰ ἐκ τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ σταφίδος ἀναληφθέντα 3,855,092.57 κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη. Καὶ οὕτως ἀποδεικνύεται ἡ ἀκρίβεια τῶν παρ’ ἐμοῦ ἐκτεθέντων διὰ τῆς ἀκαταπολεμήτου λογικῆς τῶν ἀριθμῶν. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ πλέον, ὅτι καὶ οἱ μᾶλλον δύσπιστοι θὰ ἐπείσθησαν ἤδη. Ἐνώπιον αὐτῶν τῶν ἀποτελεσμάτων, Κύριοι, αἰσθάνομαι ἐμαυτὸν—ὡς πολίτην Ἕλληνα πονοῦντα τὴν πατρίδα αὑτοῦ—τεταραγμένον. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἠδύνατο νὰ μὲ διαψεύσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ δυστυχῶς καμμίαν δὲν ἔχω ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο. Δὲν ζητῶ νὰ κατηγορήσω, ἐπιθυμῶ μόνον ν’ ἀνακαλύψωμεν τὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν. Βεβαίως ἐνθυμεῖται καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν θερινὴν περίοδον τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, ὅτε ἡ πορεία τῆς Κυβερνήσεως ἦτο μεμετρημένη, καὶ δὲν ἐγίνοντο οὐδὲ παύσεις, οὐδὲ μεταθέσεις, μετὰ πλείστης αἰσιοδοξίας ἠρχόμην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐπικροτήσω εἰς τὰς ἐλπίδας τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τοῦτο ἐπεθύμουν νὰ πράξω καὶ σήμερον. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἤλλαξεν ἡ πορεία αὐτῆς, καὶ τ’ ἀποτελέσματα εἶναι ἐλλείμματα 8 ἑκατομμυρίων. Εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῶμεν ἤδη περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ; Οὐχί! Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἴσως ἤθελέ τις μοὶ εἴπῃ, «διατὶ ἐψήφισες ὑπὲρ αὐτοῦ;» σπεύδω, Κύριοι νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μᾶς παρέστησε τὴν κατάστασιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν οἰκτράν. Μᾶς εἶπεν ὅτι ἐχρησιμοποιοῦντο, ἕνεκα τῆς συναλλαγῆς, ἐν μέσαις Ἀθήναις, εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Ἀρτοποιεῖον, 45 ἄνδρες, ὅτε 15 ἦσαν ἀρκετοί. Ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς ἐβεβαίωσεν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ὁ Ὑπουργὸς νὰ παλαίσῃ ἐναντίον τῆς συναλλαγῆς, καὶ ὡς ἐκ τούτου, ἂν μείνωσι τὰ πράγματα ὡς ἔχουσιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐλπίσωμεν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ. Τέλος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πάλιν ἀπὸ τοῦ βήματος μᾶς εἶπεν, ὅτι τὴν συναλλαγὴν θέλει ὁ λαὸς, καὶ ἄνευ αὐτῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διοικηθῇ! Ὅτε, Κύριοι, οἱ ἀνώτατοι λειτουργοὶ τοῦ Κράτους ἔρχονται καὶ σᾶς δηλώνουν τὴν ἀδυναμίαν των, ὅτε ἐξ ἄλλου μέρους βλέπομεν τὸν Διάδοχον πρόθυμον νὰ ἀναλάβῃ τὴν διοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, ν’ ἀπομακρύνῃ ἀπ’ αὐτοῦ τὴν συναλλαγὴν, νὰ ἀναλάβῃ τέλος ἑκουσίως τὰς εὐθύνας, τῶν ὁποίων οἱ φροντίζοντες ὑπερμέτρως ὑπὲρ αὐτοῦ ἐννοοῦν νὰ τὸν ἀπαλλάξουν, εἶχον καθῆκον νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ δὲν τρέφομαι μὲ κενὰς ἐλπίδας, καὶ φοβοῦμαι ὅτι, μὲ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν τοῦ Διαδόχου, στρατὸν δὲν θὰ ἔχωμεν, ὡς τὸ εἶπον προφορικῶς καὶ εἰς τὴν Αὐτοῦ Ὑψηλότητα. Ἐξέθεσα αὐτῷ ὅσα σᾶς ἐκθέτω σήμερον, καὶ ἔλαβον ὡς ἀπάντησιν: «Λοιπὸν εἶναι ἀπελπισία!» Καὶ ἐσιώπησα, διότι εἶναι ἀπελπισία! Ἀλλ’ ὄχι, Κύριοι! ὑπάρχει ἀκόμη μία ἐλπὶς, ἂν θελήσωμεν νὰ πεισθῶμεν περὶ τῶν αἰτίων τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐσόδων τοῦ 1898, παραβαλλομένων πρὸς τὰ τοῦ ἑπομένου ἔτους. Γνωρίζετε ὅτι τὸ 1898 οὐδεὶς νέος φόρος ἐπεβλήθη· γνωρίζετε ὅτι ἅπαντες οἱ ὑπάλληλοι εἶχον ὁδηγίας νὰ φέρωνται ἐξ ἴσου πρὸς ἅπαντας τοὺς πολίτας· εἰσέπραττον τοὺς φόρους ἀδιακρίτως, κατωρθώθη δ’ οὕτω νὰ ἀνέλθουν τὰ εἰσοδήματα, ἄνευ τῶν τῆς Θεσσαλίας, ἄνευ τῶν φόρων τῶν νέων, ἄνευ τῆς ἀπολήψεως ἐκ τοῦ παρακρατουμένου τῆς ὀφειλομένης προκαταβολῆς τοῦ Δημοσίου, ἄνευ πιέσεως, εἰς τὸ ὑπέρογκον ποσὸν τῶν 105,000,000 δραχμῶν. Εἰς τί χρεωστεῖται τοῦτο; εἰς τὸ ὅτι εὑρέθη τότε Κυβέρνησις, ἥτις προσεπάθησε νὰ πατάξῃ τὸ τέρας τῆς συναλλαγῆς. Ἀλλ’ ἤδη ἔρχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ σᾶς λέγει: «Ὁ λαὸς θέλει τὴν συναλλαγήν· ἄνευ συναλλαγῆς ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχε Κυβέρνησις, ἥτις θὰ ἐκυβέρνα ἄνευ συναλλαγῆς, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἡ διαδεχθησομένη αὐτήν.» Κύριε Πρωθυπουργέ, ὑπῆρξεν ἡ Κυβέρνησις ἡ πατάξασα τὴν συναλλαγὴν, καὶ ἡ διαδεχθεῖσα αὐτὴν εἶναι ἡ ὑμετέρα. Ἄν εἴχετε ἀκολουθήσει τὰ ἴχνη τῶν προκατόχων σας, τὸ ἔθνος σήμερον θὰ εἶχε σωθῆ, καὶ ἡ δόξα θ’ ἀνῆκεν εἰς ὑμᾶς. Θὰ εἴχετε σήμερον εἰσπράξεις κατὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια μεγαλειτέρας, καὶ θὰ ἠδύνασθε νὰ διοργανώσητε τὸν στρατόν. Τὴν κλεῖδα τῆς σωτηρίας τοῦ ἔθνους κρατεῖτε εἰς χεῖράς σας· ἀλλοίμονον δὲ, ἂν παραγνωρίζετε ταύτην! Ἄν ὁ λαὸς σᾶς εἴπῃ, ὅτι θέλει τὴν συναλλαγὴν, ὀφείλετε νὰ τῷ ἀπαντήσητε, ὅτι σεῖς ἔχετε καθῆκον νὰ τὴν πατάξητε· καὶ τότε δὲν θὰ βραδύνῃ νὰ ἔλθῃ ὁ καιρὸς, καθ’ ὃν ὁλόκληρον τὸ ἔθνος θὰ σᾶς εὐγνωμονῇ.

§149ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβάλωμεν, κύριε Πρόεδρε, δι’ αὔριον. (Διάλογοι).

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις.(Ὥρᾳ 9 καὶ 20′μ.μ.)