1900.01.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20

τῆς 29 Ἰανουαρίου 1900.

(Σάββατον).

(Γενομένης ἀπαρτίας ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐν Ἀθήναις πλανόδιοι ἀνθρακοπῶλαι δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Τυρνάβου ὑποβάλλουσι ψήφισμα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλοῦσιν αὐτήν, ὅπως λάβῃ σύντονα μέτρα πρὸς θεραπείαν τῆς καταστάσεως αὐτῶν διὰ χορηγίας ἐργασιῶν καὶ δι’ ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων. Οἱ κάτοικοι Φαρσάλων δι’ ἀναφορᾶς των ζητοῦσι τὴν ἀποστολὴν ἀλεύρου καὶ τὴν ἐπὶ ἓν ἔτος ἀπαλλαγὴν αὐτῶν ἀπὸ τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων ἐπιτηδεύματος καὶ ἀροτριώντων κτηνῶν. Ὁ δήμαρχος τοῦ δήμου Αὐλῶνος τῆς Τριφυλίας δι’ αἰτήσεώς του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ μεριμνήσῃ περὶ διορισμοῦ διδασκαλίσσης εἰς τὸ ἐν Σιδηροκάστρῳ ἀργοῦν δημοτικὸν σχολεῖον τῶν θηλέων. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Πλατῆς παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, «ὅπως διὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἂν ὑπεγράφη τὸ συμβόλαιον περὶ ἀποδοχῆς τῆς δωρεᾶς τοῦ ἀειμνήστου εὐεργέτου Ἀνδρέου Συγγροῦ ἐκ δεκατριῶν ἑκατομμυρίων», καὶ συνάμα συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, «ὅπως τὸ ποσὸν τοῦτο χρησιμοποιήσῃ πρὸς σύστασιν Γεωργικῶν Τραπεζῶν, πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἀναξιοπαθούντων γεωργικῶν πληθυσμῶν τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐν τῇ διαθήκῃ ἀπαγορευτικὸς ὅρος τοῦ διαθέτου πρὸς τοῦτο.» Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Ρέπουλης.

§2ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ζήτημα, περὶ οὗ ἀναφέρονται οἱ πλανόδιοι ἀνθρακοπῶλαι, κανονίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ τροποποιοῦντος τὸν νόμον περὶ ἐπιτηδευμάτων· ἀλλ’ ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπαλλάσσονται καὶ οὗτοι τῆς φορολογίας τοῦ ἐπιτηδεύματος, ἐν τούτοις ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος καὶ κρατοῦντος νόμου ὑποχρεοῦνται εἰς τὴν πληρωμὴν ἐπιτηδεύματος. Καὶ ἂν μὲν τοῦτο ἦτο μικρὸν, ἴσως δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὁ φόρος τῶν ἐν Ἀθήναις ἀνθρακοπωλῶν ἀνέρχεται εἰς 72 δραχμὰς, ἐὰν δ’ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο προστεθῇ καὶ τὸ πρόσθετον ποσοστὸν τῶν 20% καὶ τὸ τέλος τῆς ἀποδείξεως, ὑποχρεοῦνται εἰς πληρωμὴν 87 δραχμῶν! Ἐπειδὴ ὁ Ἰανουάριος, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὀφείλουσι νὰ δηλώσωσι τὸ ἐπιτήδευμά των, λήγει, καὶ δὲν θὰ προφθάσωμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μέτρον τι περὶ τούτων, ὅπως ἔλαβε διὰ τοὺς ἁλιεῖς, τοὺς δικαστικοὺς κλητῆρας καὶ τοὺς μικροὺς ἐπιτηδευματίας ἄλλων τάξεων, οἵτινες, ἐπὶ τῇ προσδοκίᾳ ἢ μᾶλλον τῇ βεβαιότητι τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀπηλλάγησαν τοῦ ἐπιτηδεύματος, ἐδόθη δὲ ἤδη ἡ περὶ τούτου διαταγὴ εἰς τὰς ἁρμοδίας ἐφοριακὰς ἀρχάς. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μικροῦ φόρου, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον· ἀλλ’ ἐὰν οὗτοι πληρώσωσι τὰς 87 δραχμὰς, δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸ ἐπάγγελμά των. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ θελήσῃ νὰ προλάβῃ τοιοῦτον κακόν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοκοτόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§4Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐπὶ πέντε ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ἐξηκολούθησε συζήτησιν ἐπὶ θέματος, περὶ τοῦ ὁποίου οὔτε ἐπερώτησις εἶχεν ὑποβληθῆ, οὔτε οἱ Ὑπουργοὶ εἶχον ἀκουσθῆ, οὔτε ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποφασίσει νὰ συζητήσῃ. Δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ τοὺς κ. Βουλευτὰς, τοὺς ὁμιλήσαντας ἐπὶ τοῦ θέματος. Διότι δὲν ἔπραξαν ἄλλο παρὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κακὴ συνήθεια καθιέρωσεν ὡς ἀπόλυτον προνομίαν βουλευτικήν. Ἐνόμισα ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ προεβλέπετο ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν, ἀφοῦ ἐπὶ πέντε ἡμέρας συζητοῦμεν, χωρὶς νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἀφοῦ συζητοῦμεν ἐπὶ θέματος, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν σχέδιον νόμου, οὔτε ὡρισμένην πρότασιν, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ λάβῃ χώραν κατ’ ἀνάγκην βραδύτερον ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις. Ὁμολογῶ, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἠθέλησα νὰ ἴδω τὸν Κανονισμὸν τὸν ἰσχύοντα. Ἐγνώριζον τὰς σχετικὰς ἀτελείας τοῦ πρότερον ἰσχύοντος Κανονισμοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐφανταζόμην καὶ τὰς ἀτελείας τὰς μείζονας τοῦ σήμερον ἰσχύοντος. Διότι, ὅπως θὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ σιωπηρῶς ἀπαγορεύονται αἱ συζητήσεις κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐπερωτήσεων. Ἰδοὺ ποῦ στηρίζω τὰς σκέψεις μου...

§5Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀφίνετε τὸ πρᾶγμα ὅπως ἔχει τόσα ἔτη;

§6Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μήπως νομίζετε, ὅτι ἀποκλείει τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων;

§7ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπάρχουν ἐν αὐτῷ ἀτέλειαι, ἐκ τῶν ὁποίων σιωπηρῶς ἀπαγορεύεται τὸ στάδιον τῶν ἐπερωτήσεων. Ἡ ἀτέλεια δὲ αὕτη δύναται νὰ διορθωθῇ, χωρὶς μὲν βλάβην τοῦ δικαιώματος τῆς Βουλῆς τοῦ ἐλέγχου τῶν πράξεων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ μετ’ ὠφελείας τοῦ ἔργου τοῦ νομοθετικοῦ τῆς Βουλῆς. Περὶ τούτου νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐναντία γνώμη. Θὰ παραστήσω λοιπὸν τὴν ἀνάγκην τῆς ἔστω καὶ προσωρινῆς βελτιώσεως καὶ διορθώσεως τοῦ ἰσχύοντος σήμερον Κανονισμοῦ διὰ προτάσεως περὶ σχετικῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω. Ὁ παλαιὸς Κανονισμὸς διατάσσει ἐν ἄρθρῳ 21: «Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν καὶ ἔγκρισιν τῶν πρακτικῶν ὁ Πρόεδρος ἀνακοινώνει εἰς τὴν Βουλὴν ἅπαντα τὰ ἀπευθυνθέντα αὐτῷ διαγγέλματα, προτάσεις, ὑπομνήματα καὶ ἄλλα ἔγγραφα.» Καὶ ἕπεται τὸ ἄρθρον 22, καθ’ ὃ «ὁ Πρόεδρος μετὰ ταῦτα ἀπαγγέλλει τὰ ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ προκαλεῖ τὴν ἐφ’ ἑκάστου τούτων συζήτησιν καὶ ἀπόφασιν τοῦ Σώματος καθ’ ἣν ἐτάχθησαν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει σειράν.» Ἐκ τούτων βλέπετε, Κύριοι, ὅτι οὐδὲν μεσολαβεῖ, σχετικῶς μὲ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐπερωτήσεων, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Περὶ τούτων δὲν μετέβαλέ τι οὔτε ὁ ἰσχύων Κανονισμός. Ἐκεῖνο δέ, τὸ ὁποῖον δίδει νὰ νοηθῇ περὶ σιωπηρᾶς ἀπαγορεύσεως τῶν ἐπερωτήσεων, ὡς εἶπον πρότερον, εἶναι τὸ ἑξῆς. Εἰς τὸ κεφάλαιον περὶ τῶν ἀναφορῶν, κατὰ τὸν παλαιὸν Κανονισμόν, ἀφοῦ ὁρίζεται ἐκτενής πως διαδικασία ἐπὶ τῆς ὑποβολῆς συστάσεων καὶ ἀναφορῶν, ὁρίζεται ὅτι «ἡ ἐπιτροπή, εἰς ἣν θὰ παραπεμφθῶσιν αἱ ἀναφοραί, ὀφείλει νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ πᾶν δεκαπενθήμερον ἔκθεσιν τῶν εἰς αὐτὴν διαβιβασθεισῶν ἀναφορῶν... Ἡ Βουλὴ ὁρίζει ἑκάστοτε τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως.» Ὅθεν δὲν δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν, εἰμὴ ὅταν ἡ Βουλὴ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως. Τοῦτο δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ σημερινῷ Κανονισμῷ, ἑπομένως δύναταί τις σήμερον, αὐστηρῶς ἢ στενῶς ἐξετάζων τὸν Κανονισμόν, νὰ εἴπῃ, ὅτι συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν δὲν ἐπιτρέπεται, ἀφοῦ ὁ νέος Κανονισμὸς ἀφῄρεσε τὴν παράγραφον τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἀναφορῶν. Ἄλλο. Ὁ παλαιὸς Κανονισμὸς ὁρίζει τὰ ἑξῆς ἐν ἄρθρῳ 34: «Πᾶσα πρότασις Βουλευτοῦ ἢ Ὑπουργοῦ παραδίδεται εἰς τὸ Προεδρεῖον ἔγγραφος, ἀνακοινοῦται εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ Προέδρου, τυποῦται καὶ διανέμεται εἰς τοὺς Βουλευτάς. Συζητεῖται δὲ κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς της, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλή, κηρύξασα αὐτὴν κατεπείγουσαν, ὁρίσῃ ἄλλην προηγουμένην ἡμέραν πρὸς συζήτησιν.» Ὁ νέος Κανονισμὸς περιώρισε τὴν «πρότασιν» ἐν γένει εἰς πᾶσαν πρότασιν νόμου ἢ τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἑπομένως δύναται βασίμως νὰ ἰσχυρισθῇ τις, ὅτι ἡ ἀόριστος ὑποβολὴ προτάσεως γενικῶς, δηλαδὴ τὸ δικαίωμα τῆς γενικῆς προτάσεως, ἀφῃρέθη ἀπὸ τὸν νέον Κανονισμόν, καὶ πᾶσα πρότασις δέον νὰ ἦναι πρότασις νόμου ἢ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀναφέρω ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν, οὐχὶ διότι πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸ βάσιμον τῆς προνομίας τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἐλέγχου αὐτῆς ἐπὶ τῶν κυβερνητικῶν πράξεων δι’ ἐπερωτήσεων, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ κανονισθῶσι τὰ ἀνωμάλως ἔχοντα διὰ νέας ἀποφάσεως, ἥτις καὶ τὸν ἔλεγχον νὰ μὴ ἀποκλείῃ καὶ τὰς νομοθετικὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς νὰ καθιστᾷ εὐχερεῖς. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ Κανονισμοῦ πρὸ πολλῶν ἐτῶν παρετηρήθη τὸ αὐτὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον παρετηρήθη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, τῆς πλήρους δηλαδὴ ἐλευθερίας τῆς συζητήσεως κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐπερωτήσεων, παρακωλυούσης σοβαρῶς τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐπεδιώχθη ἡ θεραπεία δι’ ἀποφάσεως περὶ συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων κατὰ Σάββατον, ἀλλὰ δυστυχῶς, ἀπὸ χθὲς λαβὼν τὴν ἰδέαν τῆς διορθώσεως τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν ἠδυνήθην νὰ παρακολουθήσω τὰ πρακτικά, διὰ νὰ μάθω ἕως πότε ἰσχύουσιν αἱ δὶς ληφθεῖσαι ἀποφάσεις αὗται τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ μέχρι τοῦ 1892 φαίνεται ὅτι ὁ προσδιορισμὸς ῥητῆς ἡμέρας ἴσχυε...

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐδέποτε ἐγένετο τοῦτο.

§9Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀπόπειρα ἐγένετο μίαν φοράν.

§10Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Βουλὴ ὁμοθύμως ἀπέκρουσε τότε τὴν πρότασιν, ὁ δὲ τότε εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας ἔστερξε νὰ μὴ γίνηται συζήτησις.

§11ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀναφέρω τί βλέπω εἰς τὰ πρακτικά. Ἀλλὰ πρὶν ἢ προχωρήσω εἰς τὰ γινόμενα κατὰ τὸ παρελθὸν παρ’ ἡμῖν, θὰ μοὶ ἐπιστρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναφέρω συνοπτικώτατα, τί γίνεται εἰς τὰ ἄλλα Κράτη. Ὅλοι οἱ Κανονισμοί, οὓς ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, τῆς Γαλλικῆς καὶ τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ Κοινοβουλίου, ἔχουν τοῦτο βάσιν, ὅτι δηλαδή, εἴτε πρότασις, εἴτε ἐπερώτησις, εἴτε σύστασις ὑποβάλλεται, ὑποβάλλεται ἄνευ συζητήσεως. Συζήτησις κατὰ κανόνα δὲν ἐπιτρέπεται, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ θὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, εἴτε ἐπὶ τῆς συστάσεως, εἴτε καὶ ἀναφορᾶς. Καὶ ἡ Ἰταλικὴ καὶ ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ ἔχουν διαδικασίαν, ἧς σκοπὸς εἶναι πάντοτε ἡ ἐξασφάλισις τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπερωτήσεως, χωρὶς ἐκ τούτου νὰ παρακωλύηται ἡ νομοθετικὴ ἐργασία τῆς Βουλῆς. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἀναγινώσκων τὰ κείμενα τῶν διαφόρων Κανονισμῶν· ἀρκεῖ, ὡς εἶπον, ὅτι κατ’ ἀρχὴν ὑποβαλλομένης τῆς ἐπερωτήσεως, συζήτησις δὲν ἐπιτρέπεται ἐπ’ αὐτῆς, εἰμὴ ἀφοῦ προσδιορίσῃ ἡ Βουλὴ ἡμέραν συζητήσεως περὶ αὐτῆς...

§12Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Θὰ ἦτο προτιμότερον, ἐὰν ἤρχετο ἀπ’ εὐθείας ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ ὑποβάλητε, διότι θὰ ἀντελαμβανόμεθα καλλίτερον τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ ἀναπτύξητε.

§13ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι πρόκειται περὶ προτάσεως, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, περὶ προσδιορισμοῦ ἡμέρας συζητήσεων ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων.

§14Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ ὁρίσωμεν ἡμέραν;

§15ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§16Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ σεῖς κάμνετε ἀνάπτυξιν τώρα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑποπίπτει κατ’ ἀνάγκην εἰς τὴν παράβασιν ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§18ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἐπιθυμῶ τὸ ταχύτερον, ἐὰν φρονῇ οὕτως ἡ Βουλή, νὰ προβῇ εἰς τὸ νομοθετικὸν αὐτῆς ἔργον, ἵνα μὴ καταναλίσκεται ὁ χρόνος ματαίως. Ἡ πρώτη λοιπὸν περίπτωσις, ἡ ὁποία παρουσιάσθη εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ἡ κατὰ τὴν 13 Ἀπριλίου τοῦ 1882, κατὰ τὴν ὁποίαν, κατὰ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τῆς ἀποφάσεως ταύτης λαβὼν ἀφορμὴν εἷς τῶν Βουλευτῶν Εὐρυτανίας παρετήρησεν, ὅτι πρέπει εἰς τὸ μέλλον ἐν τέλει ἑκάστης συνεδριάσεως ἡ Βουλὴ νὰ κανονίζῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἑπομένης. Εἰς τοῦτο συνεφώνησεν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου, καὶ παρετήρησεν ὅτι, ἐπειδὴ ἐκ τῶν ἐπερωτήσεων καὶ τῶν περὶ αὐτῶν συζητήσεων καταναλίσκεται ὁ χρόνος, ὥστε ἡ Βουλὴ βραδέως ἐπιλαμβάνεται τῆς ἡμερησίας διατάξεως, θεωρεῖ ἀπαραίτητον νὰ γίνωνται μὲν ἐπερωτήσεις ἐν ἑκάστῃ συνεδριάσει, ἀλλὰ νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, ὅταν ἦναι δῆλον, ὅτι αὗται θὰ γεννήσωσι συζήτησιν. Ἡ Βουλή, ἀποδεχθεῖσα τὴν γνώμην τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὥρισεν ἡμέραν πρὸς συζήτησιν τὸ Σάββατον ἑκάστης ἑβδομάδος.»

§19Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ περιορισμοῦ τοῦ λόγου.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§21Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διακόπτω διότι εἶναι οὐσιῶδες· δὲν εἶναι ἁπλοῦν, καὶ ἐννοοῦμεν πόθεν προέρχεται.

§22ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι προέρχεται μόνον ἐξ ἐμοῦ. Εἰς τὴν συζήτησιν ἐκείνην, κατὰ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης εἶπε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ μέτρον γενικώτερον καὶ πρακτικώτερον. Παρετηρήθη, ὅτι ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων προκαλοῦμεν καθ’ ἑκάστην συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι διαταράττουν πᾶσαν ἡμερησίαν διάταξιν· μάτην ἄρα ζητοῦμεν νὰ κανονίσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι τὰ ἀπρόβλεπτα ἀπορροφοῦσι τὸν χρόνον τῆς συνεδριάσεως. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις καθ’ ἑκάστην ἐν ἀρχῇ τῶν συνεδριάσεων, ἢ καὶ διαρκουσῶν αὐτῶν, ἐπὶ κατεπειγουσῶν ὑποθέσεων, ἀλλὰ ἄλλο ἀναγγελία ἐπερωτήσεων καὶ ἄλλο συζήτησις αὐτῶν· τοῦτο διακρίνεται ἐν πᾶσι τοῖς Κοινοβουλίοις, ἅτινα ἐννοοῦν νὰ διεξάγωσι πρακτικώτερον τὰ ἔργα αὐτῶν. Εἰς πάντα τὰ Κοινοβούλια εἶναι καθωρισμένη μία ἡμέρα ἢ δύο τῆς ἑβδομάδος πρὸς συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων. Νομίζω λοιπόν, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν καὶ ἡμεῖς, καὶ νὰ προσδιορίσωμεν μίαν ἡμέραν διὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων. Ἐννοοῦμεν, ὅτι τὰς λοιπὰς ἡμέρας θὰ γίνηται ἡ ἀναγγελία τῶν ἐπερωτήσεων, ἀλλὰ μόνον τὴν ἡμέραν τὴν προσδιωρισμένην θὰ ἔχωσι τὴν προτεραιότητα τῆς συζητήσεως, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ ὁρίσῃ εἰδικῶς ἡμέραν διὰ τὴν ἐπερώτησιν.»

§23ΡΙΚΑΚΗΣ. Τίνος ἡμερομηνίας εἶναι;

§24ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς 13 Ἀπριλίου 1882.

§25ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἶναι παραγεγραμμένα αὐτά (γέλως).

§26ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ αὐτὸ ζήτημα ἐπανελήφθη καὶ κατὰ τὴν 18 Νοεμβρίου 1882 περὶ τοῦ ἐγγράφου ἢ μὴ τῆς ὑποβολῆς τῶν ἐπερωτήσεων, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν (ἀναγινώσκει:) «Εἶτα ἡ Βουλὴ, τῇ προτάσει ἑνὸς τῶν Βουλευτῶν Βόλου, παρεδέχθη, ἵνα αἱ ἐπερωτήσεις ὑποβάλλωνται ἑκάστοτε πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔγγραφοι, καὶ νὰ μὴ γίνηται ἀνάπτυξις ἢ συζήτησις περὶ αὐτῶν, εἰμὴ ὅταν οὐδεμία προβάλληται ἀντίρρησις· ὥρισε δὲ ἡμέραν συζητήσεως καὶ ἀποκρίσεως τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων τὸ Σάββατον, ἐπὶ τῷ ὅρῳ, ἂν δὲν συγκροτηθῇ συνεδρίασις τὴν ἡμέραν ἐκείνην, τότε τὴν ἀμέσως πρώτην συνεδρίασιν.» Ὥστε ἔχομεν οὕτω δύο ὁμοίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς.

§27Γ. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον διήρκεσαν αὐταὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς;

§28ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἠδυνήθην, δι’ ἔλλειψιν χρόνου, νὰ παρακολουθήσω ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν ἐπὶ πόσον χρόνον ἐτηρήθησαν.

§29Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐδημιουργήθη συνεπείᾳ τοῦ ὑπάρχοντος τότε ἀγροτικοῦ ζητήματος τῆς Ἄρτης, ἐπειδὴ δὲ τὸ ζήτημα ἐλάμβανε διαστάσεις καὶ ἀπησχόλει ὄντως τὴν Βουλὴν ἐπὶ ἡμέρας καθ’ ὅλας τὰς συνεδριάσεις, ἀπεφασίσθη νὰ ληφθῇ τὸ ἔκτακτον τοῦτο μέτρον ὅσον ἀφορᾷ μόνον τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος τῆς Ἄρτης, καὶ ὡρίσθη ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως αὐτοῦ.

§30ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι ἐναντίον τῶν κειμένων, διότι σᾶς ἀνέγνωσα ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς περὶ γενικοῦ μέτρου καὶ ὄχι ἐπὶ εἰδικοῦ θέματος.

§31Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ τούτου θέματος ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ.

§32ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ κείμενα εἶναι ἀντίθετα τῶν ὅσων λέγετε. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν λοιπὸν τῆς 18 Νοεμβρίου 1882 ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης εἶπε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἶναι βεβαίως πολὺ ὀρθαὶ αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἑαυτὴν κανονισμὸν ἐργασίας, τὸν ὁποῖον ὅλαι αἱ Βουλαὶ ἐθεώρησαν ἀναγκαῖον νὰ παραδεχθῶσι, τουτέστιν αἱ ἐπερωτήσεις νὰ ὑποβάλλωνται κατὰ πᾶσαν στιγμὴν, ἀλλ’ ἄνευ ἀναπτύξεως. Εὐθὺς ὡς ἡ ἐπερώτησις ὑποβάλλεται μετ’ ἀναπτύξεως, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ γείνῃ ἀπάντησις, αὕτη προκαλεῖ ἀνταπάντησιν, καὶ τοιουτοτρόπως ἐξερχόμεθα τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐννοῶ νὰ παραδεχθῶμεν κανόνα, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἀφορᾷ εἰς τὸ μέλλον, νὰ καθορίζῃ δὲ, ὅτι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν δύναται νὰ γείνῃ ἐπερώτησις, ἀλλὰ νὰ ἐκτίθηται ἁπλῶς .... Οἱ δὲ Ὑπουργοὶ νὰ δύνανται ἐπὶ ὡρισμένων ζητημάτων, ἐὰν δὲν ἐπάγωνται ταῦτα συζήτησιν, νὰ δίδωσιν εὐθὺς τὴν ἀπάντησιν, ὅταν αὕτη ἐπείγῃ, ἀλλὰ καὶ περὶ τούτων ἔτι καλὸν εἶναι ν’ ἀναβάλλωνται αἱ ἀπαντήσεις καὶ δίδωνται τὸ προσεχὲς Σάββατον.» Κατὰ τὸ 1885 ἦλθε πάλιν τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ τότε, κατὰ σπανίαν βεβαίως σύμπτωσιν, ἡ γνώμη τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη συνέπεσε κατ’ οὐσίαν μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος ἡγέτου. Αἱ δοθεῖσαι τότε ἐξηγήσεις παρ’ ἀμφοτέρων ἐθεωρήθησαν τοσοῦτον σοβαραὶ, ὥστε ἐγράφησαν εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅπως ἐλέχθησαν· ἀληθῶς δὲ ἐδόθη δι’ ἀμφοτέρων τῶν μικρῶν αὐτῶν ἀγορεύσεων ὁ ἀκριβὴς προσδιορισμὸς τῶν ἐπερωτήσεων καὶ ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως αὐτῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος ἡγέτης εἶπε τότε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιθυμεῖ νὰ συντελῇ εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ὑποχρεωθῶμεν εἰς μέτρον τι κατὰ τὴν ὑποβολὴν καὶ τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων... Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, τὰ ὁποῖα ἐκπληροῦσι καθῆκον, προβάλλοντα ἐπερωτήσεις, πρέπει νὰ ἀναγγέλλωσι τὰς ἐπερωτήσεις ξηρῶς, πρὶν δὲ οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ φροντίσωσι νὰ συλλέξωσι τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας ἢ τὰ ἔγγραφα καὶ προσαγάγωσι ταῦτα, οὐδεμία νὰ γίνηται συζήτησις. Φρονοῦμεν ὅτι τὴν συζήτησιν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίζῃ ἡ πλειονοψηφία, ἀλλ’ ὁ προβάλλων τὴν ἐπερώτησιν, τῇ συναινέσει τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅστις δὲν ἔχει νὰ ζητήσῃ χρόνον, εἰ μὴ τοσοῦτον, ὅσος εἶναι ἀναγκαῖος νὰ εὕρῃ τὰ ἔγγραφα, ἢ νὰ συλλέξῃ τὰς ἀναγκαίας πρὸς διαφώτισιν τοῦ πράγματος πληροφορίας...» Συμφώνως δὲ πρὸς ταῦτα, καὶ εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν, ὅταν πρόκηται περὶ ἐπερωτήσεως πολιτικῆς σημασίας, δὲν δύναται νὰ ἀναβληθῇ ὁ προσδιορισμὸς τῆς ἡμέρας πρὸς ὑποβολὴν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως πέραν τοῦ μηνός. Ἐξακολουθεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος ἡγέτης (ἀναγινώσκει): «Ὥστε ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐσμὲν ἕτοιμοι νὰ περιορισθῶμεν εἰς ἀναγγελίαν ἁπλῶς καὶ ξηρῶς τῆς ἐπερωτήσεως, μετὰ δὲ τὴν ἀναγγελίαν νὰ προσδιορίζῃ ὁ ἐπερωτῶν, τῇ συναινέσει τοῦ Ὑπουργοῦ, τὸν πρὸς συλλογὴν τῶν πληροφοριῶν ἀπαιτούμενον χρόνον.» Διαδεξάμενος τοῦτον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας, εἶναι πρέπον ἐν τῇ πρώτῃ ἀναγγελίᾳ νὰ περιορίζηται ὁ ἐπερωτῶν εἰς τὴν ξηρὰν ἀφήγησιν τοῦ θέματος, ὁ δὲ Ὑπουργὸς φρονῶ ὅτι πρέπει ἢ νὰ ἀπαντήσῃ ἀμέσως, ἐὰν ἦναι ἕτοιμος πρὸς τοῦτο, πάλιν ξηρῶς καὶ ἀποφεύγων πᾶσαν συζήτησιν, ἢ ν’ ἀπαντήσῃ καθ’ ἣν ἡμέραν ἤθελε πορισθῆ τὰς πληροφορίας καὶ τὰ ἔγγραφα· ἡ ἀπάντησις ὅμως, ἡ διδομένη εἴτε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐπερωτήσεως, εἴτε κατ’ ἄλλην, δὲν ἀποτελεῖ συζήτησιν. Ταῦτα εἶναι προκαταρκτικὰ, ἡ δὲ συζήτησις θέλει γείνῃ κατὰ χρόνον ὁρισθησόμενον μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἥτις πρέπει νὰ δοθῇ τὸ ταχύτερον... Ἀλλ’ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ λόγος, ἵνα παρεκβῶμεν τοῦ κανόνος, πρέπει νὰ ἔχωμεν ἡμέρας τακτὰς, κατὰ τὰς ὁποίας νὰ προτάσσηται ἡ συζήτησις τῶν ἐπερωτήσεων πάσης ἄλλης κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ὑποβολῆς των. Δὲν δύναται οὕτω ἡ πλειονοψηφία νὰ ἀδικήσῃ τὸν ἐπερωτήσαντα, καὶ ἕκαστος Βουλευτὴς θὰ ἔχῃ ἴσα δικαιώματα πρὸς ἐπερώτησιν καὶ πρὸς τὴν παρεπομένην αὐτῇ συζήτησιν...» Ἐκ τούτων πείθεται, πιστεύω, ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡ πρότασίς μου οὐ μόνον ὑποστηρίζεται ὑπὸ τοῦ μεγάλου ἀληθῶς κοινοβουλευτικοῦ κύρους τοῦ τε ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ καὶ τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, ἀλλ’ εἶναι καὶ γενικῶς παραδεδεγμένη. Ἡ ὑποβολὴ τουτέστι τῶν ἐπερωτήσεων δέον νὰ γίνηται ξηρῶς καὶ ἄνευ συζητήσεως ἐπὶ τῆς οὐσίας, ὅπως λέγουν ῥητῶς καὶ οἱ Κανονισμοὶ τῶν εὐρωπαϊκῶν Βουλῶν, νὰ προσδιορίζηται δὲ ἡμέρα συζητήσεως, καὶ κατ’ ἐκείνην μόνον νὰ γίνεται ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ἡ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις. Ὅταν δὲ πρόκηται περὶ ζητήματος ὑποβαλλομένου εἰδικῶς πρὸς ἕνα Ὑπουργὸν, μόνον ὁ ὑποβάλλων τὸ ζήτημα νὰ δύναται νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν, καὶ ὄχι πᾶς Βουλευτὴς, διὰ νὰ μὴ γενικεύηται ἡ συζήτησις, ὅπως ἀτόπως γίνεται ἤδη παρ’ ἡμῖν. Ὑπὸ τοιούτους κανονισμοὺς, τοὺς Εὐρωπαϊκοὺς, ἐννοεῖ τις, ὅτι δύναται νὰ προχωρήσῃ ἀπροσκόπτως τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς, ἄνευ βλάβης τοῦ δικαιώματος τῶν ἐπερωτήσεων. Ἀλλὰ μὲ τὴν ἐλευθερίαν, ἡ ὁποία καθιερώθη παρ’ ἡμῖν ἀπό τινων ἐτῶν, βλέπομεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ εὕρῃ λυσιτελὲς διὰ τὰς ἐργασίας καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, διότι προκαλεῖται συζήτησις, χωρὶς κἂν νὰ ἐρωτηθῇ ὁ Ὑπουργὸς, χωρὶς κἂν νὰ ὑποβληθῇ πρότερον ἐπερώτησις: γίνεται πολλάκις σύστασις μετὰ μακρᾶς ἀγορεύσεως, χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ πρότερον ὁ συνιστῶν περὶ τούτου τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὴν Βουλήν. Οὐδεὶς ἀπολύτως περιορισμὸς ὑπάρχει εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῶν ἐπερωτήσεων,—τὸ ὁποῖον, ὁμολογῶ, ὅτι πλειστάκις δὲν συντελεῖ παντάπασιν εἰς τὸν ἀκριβῆ καὶ κυρίως κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἔχομεν ἄπειρα παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα προεκλήθη συζήτησις, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπησχολήθη ἐπὶ ὥρας καὶ ἡμέρας ἐπὶ θεμάτων μὴ ἐχόντων καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν ἔλεγχον τὸν Βουλευτικὸν, πρὸς μεγίστην βλάβην καὶ ἐνίοτε ματαίωσιν τοῦ νομοθετικοῦ αὐτῆς ἔργου. Ἐκτὸς ὡρισμένων περιπτώσεων, καθ’ ἃς ὁ Ὑπουργὸς δικαιοῦται ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν συζήτησιν, μὴ ἀπαντῶν, ἐπὶ οὐδενὸς ἐν γένει θέματος ὑπάρχει χαλινὸς εἰς τὸ ἀχαλίνωτον—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις— στάδιον τῶν ἐπερωτήσεων. Νομίζω, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι εἰς τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δύο εἶναι τὰ κύρια αἴτια, τὰ ὁποῖα παρακωλύουσιν αὐτὸ καὶ κατ’ ἀκολουθίαν παρακωλύουσιν αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν πρόοδον. Τὸ ἓν εἶναι ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία δίδει τροφὴν εἰς τὴν ἔνστασιν τῆς ἀπαρτίας, τὸ ἄλλο εἶναι ἡ ῥηθεῖσα ἀτέλεια τοῦ Κανονισμοῦ· τὸ πρῶτον δὲν δυνάμεθα ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ τὸ θεραπεύσωμεν, καὶ θὰ περιμείνωμεν πρὸς τοῦτο κατ’ ἀνάγκην τὴν σωτήριον ἡμέραν, καθ’ ἣν τὸ ἔθνος θὰ κληθῇ εἰς ἐκλογὴν Βουλῆς ἀναθεωρητικῆς τοῦ Συντάγματος.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπαρτίαν;

§34ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Τὰ περὶ τῆς ἀπαρτίας βεβαίως δὲν δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν· ἡ Βουλὴ διὰ πᾶσαν ἀπόφασιν αὐτῆς πρέπει νὰ ἦναι ἐν ἀπαρτίᾳ, ἀλλ’ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, ὅπως ἔχει, χρησιμεύει, ὥστε ἡ ἔνστασις περὶ ἀπαρτίας πλειστάκις νὰ ὑποβάλληται ὄχι πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς εὑρέσεως τῆς ἀπαρτίας, ἀλλὰ πρὸς παρακώλυσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§35Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποία μεταβολὴ νὰ ἐπέλθῃ ὑπὸ τῆς Συντακτικῆς Συνελεύσεως ἐπὶ τοῦ Συντάγματος;

§36ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος ἐπιτρέπῃ, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ συζητήσω ἐπ’ αὐτοῦ.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει νὰ μᾶς φωτίσητε.

§38ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἡ ἀναθεωρητικὴ ἀποφασίσῃ, ὅπως ἡ ἀπαρτία αἰτῆται ἐν τῇ ἐνάρξει τῆς συνεδριάσεως καὶ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἑκάστης προτάσεως, ἀσφαλίζεται ἡ διὰ τῆς πλειονοψηφίας ἐργασία τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνός τις...

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀντικείμενον συζητήσεως σήμερον· εἶναι ἀντικείμενον, τοῦ ὁποίου δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιληφθῶμεν.

§40ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δεύτερον πρόσκομμα, ὡς εἶπον, εἶναι ἡ ἀτέλεια τοῦ Κανονισμοῦ. Εἰς τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη διὰ τὴν ὑποβολὴν καὶ συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων, αἰτήσεων πληροφοριῶν καὶ συστάσεων εἶναι διατεταγμένη πλήρης διαδικασία, ἐνῷ παρ’ ἡμῖν εἶναι ταῦτα ἐντελῶς ἀπροσδιόριστα· τοῦτο δὲ τὸ πρόσκομμα δυνάμεθα νὰ ἄρωμεν, καὶ νομίζω, ὅτι εἰς τοῦτο συντελεῖ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἐξ ἀρχῆς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω, καὶ ὑποβάλλω ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν, ἔχουσαν οὕτω, συμφώνως πρὸ ὅσα ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν εἰς προγενεστέρας περιστάσεις (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει, ὅπως αἱ αἰτήσεις πληροφοριῶν, αἱ συστάσεις καὶ αἱ ἐπερωτήσεις ὑποβάλλωνται ἐγγράφως, ἄνευ δικαιολογίας ἢ συζητήσεως περὶ αὐτῶν, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, αἱ ἐπ’ αὐτῶν δὲ ἀπαντήσεις τῶν Ὑπουργῶν καὶ ἡ συζήτησις γίνηται κατὰ πᾶν Σάββατον. Δύναται ὅμως ὅ τε ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ ἀπαντήσῃ ἀμέσως ἄνευ συζητήσεως καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ὁρίσῃ ὡρισμένην ἡμέραν ὡρισμένης ἐπερωτήσεως.»

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 72).

§42Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς προτάσεως.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἡ πρότασις, ἀφοῦ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ καὶ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Διατὶ νὰ μὴ προβῶμεν νῦν εἰς τὴν ἄλλην ἐργασίαν μας;

§44Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀληθῶς, Κύριοι, καὶ ἄλλοτε μακρὰ ἐγένετο περὶ τούτου συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἀληθῶς ὑπάρχει ἀπόφασις περὶ τοῦ ὅτι ὠφέλιμον καὶ πρόσφορον ἤθελεν εἶσθαι, εἴποτε ὡρίζετο ἡ ἡμέρα τοῦ Σαββάτου πρὸς συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων. Καὶ ὡρίσθησαν τὰ Σάββατα λοιπόν. Ἀλλὰ μετά τινα Σάββατα, οὐχὶ πολλά, δύο ἢ τρία νομίζω, ἡ Βουλὴ, τῇ συναινέσει τῶν εἰσηγητῶν τῆς προτάσεως ἐκείνης, σιωπηρῶς κατήργησε τ’ ἀποφασισθέντα, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι ἦτο ἐντελῶς ἀτελεσφόρητος ἡ ψηφισθεῖσα τότε πρότασις, ὡς ἐντελῶς ἀνεφάρμοστος.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε συζητεῖτε, κύριε Βουλευτὰ, ἐπὶ τῆς προτάσεως. Ἀλλ’ ἀφήσατε, παρακαλῶ, νὰ τυπωθῇ πρῶτον καὶ διανεμηθῇ καὶ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Οὕτω πως διευκολύνεται ἡ συζήτησις καὶ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς.

§46ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ σὺν τῇ ὑποβολῇ τῆς προτάσεως ἐλέχθησαν καί τινες ἰδέαι, ἐπικουροῦσαι εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς, διὰ τοῦτο ἠθέλησα νὰ ἀναδράμω εἰς τὸ παρελθὸν, ἵνα δώσω πληροφορίας τινὰς περὶ τῶν τότε γενομένων.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀφαιρέσω τὸν λόγον, δύναμαι μόνον νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὸν Κανονισμὸν, ὥστε νὰ μὴ προβῆτε εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως.

§48ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν συζητῶ τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, ὀφείλω ὅμως νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὅσα ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος, ἀνεπτύχθησαν δὶς ἄλλοτε, ἡ δὲ πεῖρα καὶ ἡ πρᾶξις τῆς Βουλῆς ἀπέδειξαν, ὅτι ταῦτα εἶναι ἐντελῶς ἀνεκτέλεστα. Περὶ τούτου πρόκειται. Δύνασθε ν’ ἀναγράψητε τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Σύρου Βουλευτοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, νὰ συζητήσητε, καὶ ἐκ τρίτου ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ὅ,τι καὶ ἄλλοτε, βεβαιῶ ὅμως ὑμᾶς, ὅτι μετὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας θέλομεν ἐπανέλθει εἰς τὸ καθιερωμένον ἀπὸ μακροῦ σύστημα, διότι τοῦτο εἶναι τὸ μόνον συμφέρον τῷ ἔθνει.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κυριαζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§50Γ. ΚΥΡΙΑΖΗΣ. Τώρα, ὅτε ἐκόπασεν ὁ σάλος, ὁ ἀπὸ τοῦ σοβαροῦ γεγονότος τῆς παραιτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐγερθεὶς, καὶ ἐπῆλθεν ἡ γαλήνη, ἐπίκαιρον ἐνόμισα, ὅπως ὑποβάλω πρὸς τὴν σεβαστὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων ταπεινὴν γνώμην περὶ ἐπιτελέσεως ἱερᾶς ὑποχρεώσεως, ἥτις ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἔδει νὰ ᾖ τετελεσμένη. Δὲν πρόκειται περὶ σοβαρᾶς τινος, ὑποθέσεως, Κύριοι, ἱκανῆς νὰ ἐγείρῃ θυελλώδεις συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ· πρόκειται ἁπλῶς καὶ μόνον περὶ 150, ἀγνώστων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ, ἐθνικῶν μαρτύρων, οἵτινες εἰς τὴν πρώτην ἀνάγκην καὶ τὴν φωνὴν ἔσπευσαν καὶ προσήνεγκον ἑαυτοὺς ὁλοκαύτωμα εἰς τὸν βωμὸν τῆς πατρίδος, κατακρεουργηθέντες κυριολεκτικῶς ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ. Ἀλλὰ, κυρίως εἰπεῖν, οὐδὲ περὶ τούτων ἀκριβῶς πρόκειται· διότι αὐτοὶ, κατὰ τὴν ὑπὸ τῆς εἱμαρμένης διανομὴν τῶν ἀγαθῶν ἐπὶ τῆς γῆς, τοῦ ἐλαχίστου λαχόντες κλήρου καὶ ἀπὸ μήτρας μητρὸς ἀφανεῖς γεννηθέντες καὶ ἄσημοι, ἔμειναν καὶ μέχρι τοῦ τάφου καὶ πέραν ἀκόμη τοσοῦτον ἀφανεῖς καὶ ἄγνωστοι, ὥστε οὐδ’ αὐτὴ ἡ σύγχρονος ἱστορία, ἡ ἐσαεὶ ἐπὶ τὰ μάταια καὶ τὰ κενὰ τυρβάσασα, λόγον κἂν περὶ αὐτῶν ἐποιήσατο. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἀρχηγῶν τούτων, καὶ ἀκριβέστερον εἰπεῖν, οὐδὲ καὶ περὶ τούτων πρόκειται, ἀλλὰ περὶ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν τελευταίων, αἵτινες καὶ ἅτινα ἀπὸ τριετίας ἤδη κρούουσι τὰς θύρας τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, τὸν ἄρτον τῆς ἡμέρας τὸν ἐπιούσιον αἰτοῦσαι. Διὰ τοῦτο βραχεῖαν μέλλω νὰ κάμω πρὸς τὴν σεβαστὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν σύστασιν· ἀλλὰ τὸ ὕψος τῆς ἱερότητος αὐτῆς μοὶ ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ποιήσωμαι ταύτην οὐχὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§51ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά! Εὖγε!

§52Γ. ΚΥΡΙΑΖΗΣ. Ὅτε ἡ πατρὶς, μὴ δυνηθεῖσα νὰ ἐξέλθῃ ἀξιοπρεπῶς δυσχερῶν περιστάσεων, εἰς ἃς περιεπλάκη, καὶ ὑπὸ τῶν πραγμάτων καταληφθεῖσα ὅλως ἀπαράσκευος, εἰς ἀπείρως ἄνισον ἐρρίπτετο ἀγῶνα, μεταξὺ τῶν μέτρων, ἅτινα ἐλήφθησαν πρὸς ἄμυναν αὐτῆς, ἐγένετο ἡ σκέψις, ὅπως ἀποσταλῇ ἀποβατικὸν σῶμα εἰς Καβάλλαν, ἵνα ἀνατινάξῃ τὰς γεφύρας τῶν τουρκικῶν σιδηροδρόμων, καὶ καταστήσῃ οὕτως ἀνέφικτον τὴν μεταφορὰν ἐνισχύσεων ἀπὸ Κωνσταντινουπόλεως, δυσχεράνῃ τὴν τροφοδοσίαν τῆς στρατιᾶς τοῦ Ἐτὲμ καὶ ἀναγκάσῃ αὐτὸν εἰς ὑποχώρησιν. Ἀλλὰ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτου παρακεκινδυνευμένου σχεδίου ἀπῃτεῖτο καὶ εἷς ἄκρον τολμητίας ἀνήρ. Κατόπιν πολλῶν συμβουλίων εὑρέθη καὶ ἀπεφασίσθη ν’ ἀποσταλῇ τὸ εὐγενὲς τέκνον τοῦ εὐάνδρου Πηλίου, ὁ Εὐστάθιος Καραβαγγέλης, ἔχων συναρχηγοὺς τὸν φρονηματίαν Δημαρᾶν καὶ τὸν γενναῖον Ἰωάννην Ἀχιλλέως Βελέντζαν μετὰ 150 ὀπαδῶν. Ὁ πρῶτος τούτων, Κύριοι, ὁ Καραβαγγέλης δὲν εἶναι ἄγνωστος οὔτε εἰς ὑμᾶς οὔτε εἰς τὸ Πανελλήνιον, διότι, ὅτε ἀπὸ τῶν παρθένων κορυφῶν τοῦ Ψηλορρείτου τῆς μεγαλομάρτυρος νήσου Κρήτης τὸ πρῶτον ἐκρότει τῆς ἐλευθερίας τηλεβόλον, αὐτὸς μετὰ τοῦ πλοίου του διέσχιζε τὰς Κρητικὰς θαλάσσας καὶ ἀτρόμητος διήρχετο διὰ μέσου τοῦ ἐχθρικοῦ στόλου καὶ ὑπὸ τὸ ἀδιάκοπον πῦρ τοῦ περιφήμου «Ἰτζεδὶν», κομίζων τροφὰς καὶ πολεμεφόδια εἰς τοὺς ἀγωνιζομένους ἀδελφούς μας. Ὅτε δὲ πάλιν ἐξερράγη ἡ ἐπανάστασις ἐν Θεσσαλίᾳ, ἅπαντες οἱ ἐνταῦθα παρακαθήμενοι συνάδελφοί μας καὶ συμπατριῶταί του ἂς ὁμολογήσωσιν ὁποίας καὶ ὁπόσας αὐτὸς πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἐπανάστασιν ἐκείνην προσέφερε· διότι ὁ Καραβαγγέλης ἓν μόνον εἶχεν ὄνειρον, πῶς νὰ ἴδῃ τὴν πατρίδα ἐλευθέραν καὶ μεγάλην, καὶ μίαν μόνην εἶχε ψύχωσιν, πῶς νὰ χύσῃ λυσιτελέστερον τὸ αἷμά του ὑπὲρ αὐτῆς. Καὶ διὰ τοῦτο ὅτε τῷ ἀνεκοινώθη τὸ σχέδιον, ὁλοψύχως ἀπεδέξατο αὐτὸ, καὶ αὐτοστιγμεὶ ἀνεχώρει διὰ Βόλον, ὅπως τὸ ὕστατον ἀποχαιρετήσῃ τὴν οἰκογένειαν αὑτοῦ καὶ ἀπέλθῃ. Μάτην τότε οἱ πολυπληθεῖς φίλοι του τὸν ἀπέτρεπον ἀπὸ τοῦ βεβαίου θανάτου, εἰς τὸν ὁποῖον τὸ εὐγενές του αἴσθημα τὸν ὡδήγει, καὶ μάτην ἡ σύζυγος καὶ τὰ πέντε τέκνα του μετὰ δακρύων τὸν παρεκάλουν νὰ ἐξέλθῃ τῆς λέμβου. Αὐτὸς, ἀνένδοτος εἰς τὰς παρακλήσεις τῶν φίλων του, καὶ ἀνάλγητος πρὸς τὰ δάκρυα τῶν προσφιλῶν του, διέταξε τοὺς ναύτας νὰ χωρήσωσι πρὸς τὸ ὑπήνεμον πλοῖον. Τότε ἡ δυστυχὴς χήρα, ἀπελπισθεῖσα, καὶ διὰ νὰ μὴ μείνῃ μόνη καὶ ἔρημος ἐν τῷ κόσμῳ, παρεκάλεσεν, ὅπως εἷς ἐκ τῶν δύο προσφιλῶν της, οὓς καὶ μόνους εἶχεν ἐν τῷ κόσμῳ, ἢ ὁ σύζυγος Καραβαγγέλης μείνῃ παρ’ αὐτῇ, ἢ ὁ πρωτεξάδελφός της Ἰ. Βελέντζας, πρὸς προστασίαν τῆς οἰκογενείας. Ἡ παράκλησις, εὔλογος θεωρηθεῖσα, ἀπεφασίσθη πρὸς στιγμὴν νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἀλλὰ τίς τῶν δύο ἔμελλε νὰ ἐξέλθῃ τῆς λέμβου; ὁ σύζυγος Καραβαγγέλης ἢ ὁ Βελέντζας; Ὁ εἷς παρεκάλει τὸν ἄλλον νὰ ἐξέλθῃ, οὐδεὶς ὅμως ἐκ τῆς λέμβου ἐξήρχετο! Τότε, Κύριοι, κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ὑπάτης ἐκείνης μεγαλοψυχίας, ἐξόχως μεγαλοπρεπὴς καὶ ἐπιβάλλουσα διεδραματίζετο σκηνὴ ἐνώπιον τῶν ἀποθαυμαζόντων αὐτοὺς πατριωτῶν των. Ἀγὼν συνήφθη μέγας μεταξὺ αὐτῶν περὶ τοῦ τίς χάριν τῆς πατρίδος νὰ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ζωήν! καὶ ἀνήκουστος μεταξὺ τῶν δύο ἠγέρθη ἔρις περὶ τοῦ τίς χάριν τῆς πατρίδος του νὰ μὴ ἐξέλθῃ τοῦ τάφου! Καὶ ὄντως οὐδεὶς ἐξῆλθεν ἐξ αὐτοῦ, διότι καὶ οὐδεὶς ἐξῆλθε τῆς λέμβου! Δὲν ἀναφέρω τὰ γεγονότα ταῦτα, κύριοι Βουλευταὶ, ὅπως μαλάξω τὰς καρδίας ὑμῶν καὶ ὅπως ἀποσπάσω τὰς συμπαθείας σας, οὐδὲ ὅπως κινήσω ὑμᾶς εἰς οἶκτον καὶ εἰς ἔλεος ὑπὲρ τῶν ἀναξιοπασχουσῶν χηρῶν καὶ τῶν πεινώντων τέκνων τῶν μαρτύρων ἐκείνων, διότι κάλλιστα γινώσκω τὴν εὐγένειαν τῶν αἰσθημάτων ὑμῶν! Ἀλλ’ οὐδὲ λέγω ταῦτα, ὅπως ἐξάρω τὸν ἡρωϊσμὸν ἐκείνων, διότι, ὡς προεῖπον, ἦτο γνωστὸς καὶ εἰς ὑμᾶς ἐκ τῶν προτέρων. Λέγω ἁπλῶς καὶ μόνον ταῦτα διὰ τοὺς ἀπαισιοδόξους ἐκείνους ὡς πρὸς τὴν σημερινὴν γενεὰν, ἵνα πεισθῶσιν, ὅτι μεταξὺ τῶν παμμελαίνων σελίδων τῆς νεωτέρας ἡμῶν ἱστορίας σημειοῦνται καὶ ἀναλαμπαὶ ἀντάξιαι τῆς μεγάλης τοῦ 1821 γενεᾶς. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι. Τὸ πλοῖον ἀπῆρεν ὑπὸ τὰς εὐλογίας τῶν ἀποθαυμαζόντων αὐτοὺς πατριωτῶν των, ἡ δὲ σύζυγος καὶ τὰ ἐπὶ τῆς ἄμμου ὑπὸ τῶν λυγμῶν ἀσπαίροντα τέκνα, τὰ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἀπορφανισθέντα, μετεφέροντο λιπόθυμα εἰς τὸ μαῦρό των ἐνδιαίτημα! Τὸ δὲ μεσονύκτιον τῆς μεθεπομένης, ἤτοι τῆς 1 Ἀπριλίου τοῦ 1897, ὁ Καραβαγγέλης μετὰ τῶν ὀπαδῶν του ἀπεβιβάζοντο εἰς τὴν πολυπόθητον τῆς Χαλκιδικῆς ἀκτήν. Ἐκεῖ ὅμως ἀπαίσιος καὶ εἰδεχθὴς Ἐφιάλτης κατέδωκε τὸ σχέδιον εἰς τὸν ἐχθρὸν, ὅστις ἀθρόος ἐπιπεσὼν κατέσφαξε τὴν ἡρωΐδα ἐκείνην δράκα! Τώρα, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν θὰ ἐξετάσω τὰ κυρίως αἴτια, ἅτινα ὡδήγησαν τοὺς ἀρηϊφίλους αὐτοὺς μαχητὰς εἰς τὸ εὐγενὲς ἐκεῖνο ἰκρίωμα· οὐδὲ θὰ ἐξετάσω σήμερον τὴν διαγωγὴν τῶν πλοιάρχων ἐκείνων τῶν πλοίων, ἅτινα ἦσαν ἐντεταλμένα, ὅπως παραμείνωσι καὶ παραλάβωσι τὸ σῶμα, οὐδὲ θὰ ἐξετάσω ἀκόμη διατὶ τὰ πλοῖα ἐκεῖνα δὲν ἐπέστρεψαν ἀμέσως, ἀλλ’ ἔμειναν ὀκτὼ ἡμέρας ἐλλιμενισμένα εἰς Σκόπελον, χωρὶς νὰ ἐπανέλθωσιν, οὐδὲ θὰ ἐξετάσω διατὶ ἐπανῆλθον μετὰ ὀκτὼ ἡμέρας ἐκεῖ, οὐχὶ πλέον ὅπως παραλάβωσι τοὺς μαχητὰς, ἢ μέρος τῶν λειψάνων αὐτῶν, ἀλλὰ πρὸς περισυλλογὴν τῶν πτωμάτων ἀπὸ τῆς ἀκτῆς. Κύριοι Βουλευταὶ, οὐδὲν τούτων θὰ ἐξετάσω σήμερον, διότι εἶναι πάρα πολὺ ὀδυνηρὰ ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτῆς ἡ ἱστορία τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐξετάσω σήμερον, εἶναι, ὅτι οἱ εὐγενεῖς ἐκεῖνοι λιποτάκται, οἱ ἐγκαταλιπόντες τὰς τάξεις ἐκ τοῦ στρατοπέδου τῆς χλιδῆς καὶ τῆς οἰκογενειακῆς εὐμαρείας, καὶ αὐτομολήσαντες ἐκεῖ, πρὸς τὴν στέρησιν καὶ τὴν κακουχίαν καὶ τὸν βέβαιον θάνατον, ἔχυνον τὸ αἷμα αὑτῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἄλλοι, ὡς φρόνιμοι οἰκοκυραῖοι, ἐμερίμνων ὄχι μόνον πρὸς διάσωσιν τῆς ζωῆς των, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς περιουσίας των! Τὸ δὲ ὀδυνηρότερον πάντων, ἐνῷ τοσοῦτον τραγικῶς κατέσφαζον τὸν Καραβαγγέλην οἱ Τοῦρκοι ἐκεῖ, ἐδῶ, εἰς τὴν πατρίδα του, ἄλλοι Τοῦρκοι ἐλεηλάτουν τὴν οἰκίαν του καὶ ἐδήμευον τὴν περιουσίαν του! Οὕτως ὥστε ἀπὸ δύο ἤδη ἐτῶν καὶ δέκα μηνῶν ἡ χήρα αὐτοῦ καὶ τὰ πέντε ὀρφανά του, εἰς τοὺς πέντε κυριολεκτικῶς ῥιφθέντα δρόμους, ὡς τῆς μοίρας ἀπόκληροι, ὡς ἀπερριμμένα τέκνα πατρίδος μητρυιᾶς, πένονται, μὴ ἔχοντα ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι! Πρὸ δύο ἐτῶν ἐδόθη ἀναφορὰ τῆς χήρας, ἢ μᾶλλον ἐνεχειρίσθη πρὸς πρώην συνάδελφον, ἵνα κατατεθῇ εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ ἡ ἀναφορὰ ἀπεκρύβη!

§53ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀπωλέσθη αὕτη ἢ ὑπεβλήθη;

§54Γ. ΚΥΡΙΑΖΗΣ. Ἀπεκρύβη! Δὲν ὑπεβλήθη, ὡς ἀνομολογοῦσιν οἱ συγγενεῖς τῆς χήρας, καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, σήμερον παρομοίαν ἀναφορὰν εἰς τὸ Σ. Προεδρεῖον καταθέτω, πεπεισμένος ὅτι ἡ μὲν σεβαστὴ Κυβέρνησις θέλει υἱοθετήσει τὴν σύστασιν περὶ χορηγίας συντάξεως, ἡ δὲ Βουλὴ τῆς πατρίδος, ἥτις, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι πάντοτε ἐνθουσιωδῶς ἀπεδέξατο ὁμοίας προτάσεις, θέλει ψηφίσει γενναίαν σύνταξιν ὑπὲρ τῶν χηρῶν καὶ τῶν τέκνων ἐκείνων τῶν μαρτύρων, ἵνα ἀποδειχθῇ, ὅτι εἴμεθα γνήσιοι ἀπόγονοι τῶν ἀρχαίων ἡμῶν προγόνων, οὐχὶ δὲ καὶ κληρονόμοι τῶν ἐλαττωμάτων τῶν μεγάλων ἐκείνων ἀχαρίστων, οἵτινες τοὺς μὲν Θεμιστοκλεῖς καὶ Ἀριστείδας ἐξώριζον, τοὺς δὲ Δημοσθένεις καὶ Σωκράτας τὸ κώνειον ἐπότιζον! (Ἐπιδοκιμασίαι καὶ χειροκροτήματα πανταχόθεν.)

§55Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἱστορίαν δράματος ἀληθῶς αἱματηροῦ, ὅπερ ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν ἀτυχῆ περίοδον τοῦ 1897. Πρόκειται μόνον ν’ ἀνακοινωθῇ εἰς αὐτὴν ἡ αἴτησις τῆς χήρας Καραβαγγέλη. Ἡ ἀναφορὰ βεβαίως θέλει σταλῆ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Ἐνόμισα ὅμως, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἐγνώρισα τὸν Καραβαγγέλην καθ’ ὅλας τὰς περιόδους τῶν παραπλησίων ἀνωμαλιῶν, τὸν ἐγνώρισα, λέγω, εἰλικρινῆ καὶ ἔντιμον τοῦ Ἑλληνισμοῦ στρατιώτην! (Εὖγε! εὖγε!)

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ, νομίζω, πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§57ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§58Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ συστάσεως τῆς Βουλῆς.

§59Δ. ΓΙΔΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμῶς τὴν ἀναφοράν.

§60ΦΩΝΑΙ (ἑκατέρωθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§62ΤΟΠΑΛΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν ταύτην, ἣν ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος Βουλευτής...

§63ΠΟΛΛΟΙ. Καὶ ὅλη ἡ Βουλή.

§64ΤΟΠΑΛΗΣ. .. Ὁ πεσὼν ὑπὲρ τῆς πατρίδος Καραβαγγέλης εἶναι συμπολίτης μου, ἐγκατέλιπε δὲ χήραν καὶ οἰκογένειαν πολυμελῆ, ἡ ὁποία πένεται. Διὰ τοῦτο, καὶ ὡς συμπολίτης καὶ ὡς Ἕλλην Βουλευτὴς, συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ἀπορφανισθείσης οἰκογενείας του.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μετὰ συστάσεως τῆς Βουλῆς.

§66Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πλεῖστοι συνάδελφοι καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν εἶναι διατεθειμένοι νὰ συνηγορήσωσι.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπετε, διὰ βοῆς πάντες.

§68Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα, πρέπει ταχέως νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν ἀπορφανισθεῖσαν οἰκογένειαν τοῦ ἐθνομάρτυρος Καραβαγγέλη, ὡς καὶ διὰ τὴν χήραν καὶ τὸ ὀρφανὸν τοῦ Βελέντζα.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Ὁ κύριος Τοπάλης ἔχει τὸν λόγον.

§70Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἐγένετο λόγος πολὺς, Κύριοι, κατ’ αὐτὰς καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, περὶ τῶν Θεσσαλικῶν ἀναγκῶν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω λέξεις τινὰς ἐπ’ αὐτῶν. Δὲν λαμβάνω τὸν λόγον προκληθεὶς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Μαντινείας, ὅστις εἶχε τὴν καλωσύνην πρὸ δύο ἡμερῶν νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῶν Θεσσαλικῶν ἀναγκῶν. Λαμβάνω τὸν λόγον ἕνεκεν αὐτῶν, διότι βλέπω ὅτι παρέρχεται πολύτιμος χρόνος, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν σπεύδει νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, τὰ ὁποῖα οἱ ἐκ Θεσσαλίας Βουλευταὶ, ἀνεξαρτήτως τῆς πτέρυγος, εἰς ἣν κάθηνται, ὁμοφώνως ὑπέδειξαν εἰς αὐτήν. Ὀφείλω μάλιστα, καίτοι ἀπόντα, νὰ εὐχαριστήσω τὸν ἔντιμον ἐκ Μαντινείας συνάδελφον, διότι ἀνεμίχθη εἰς τὴν Θεσσαλικὴν συζήτησιν. Ἔπραξεν ἀληθῶς τοῦτο μετά τινος δριμύτητος, καὶ ἐπετέθη ἀδίκως, νομίζω, κατὰ τῶν Βουλευτῶν τῶν ἐκ Θεσσαλίας, οἵτινες παρακάθηνται εἰς τὴν πτέρυγα τῆς Συμπολιτεύσεως, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀφορᾷ ἐμὲ, νομίζω δὲ, ὅτι οἱ ἐκ Θεσσαλίας ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ συμπολιτευόμενοι, θὰ δώσωσι τὰς καταλλήλους ἐξηγήσεις καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν ἔντιμον ἐκ Μαντινείας συνάδελφον. Ὁ ἐκ Μαντινείας ἀξιότιμος συνάδελφος ἀνεμίχθη ἐν τῇ συζητήσει καὶ ἐκ δικαιώματος καὶ ἐκ καθήκοντος· ἐκ δικαιώματος μὲν ὡς Ἕλλην Βουλευτὴς, ὡς Βουλευτὴς τῆς Ἑλλάδος, ἐκ καθήκοντος δὲ διότι ἔχει συμπολίτας του ἀποκατεστημένους ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐὰν δὲ δὲν ἀπατῶμαι, καὶ συγγενεῖς του πολλοὺς παθόντας ἐκ τοῦ πολέμου. Δὲν ἔχομεν δὲ ἢ ν’ ἀπονείμωμεν ἅπαντες οἱ ἐκ Θεσσαλίας συνάδελφοι—ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω ὅτι εἰς τοῦτο οὐδεὶς διαφωνεῖ—εὐχαριστίας εἰς ὅσους ἤθελον συντρέξει τὸ ἔργον μας, ὅπως ἔλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Θεσσαλίας. Ἐὰν οἱ Θεσσαλοὶ Βουλευταὶ συνεργώμεθα ἐνίοτε ἰδιαιτέρως ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, πράττομεν τοῦτο διότι ἔχομεν ὁμοειδῆ συμφέροντα. Συνερχόμεθα, ὅπως θὰ συνήρχοντο Βουλευταὶ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος ἐπενέβη καὶ ἐκ καθήκοντος καὶ ἐκ δικαιώματος. Ἔχει ὅμως καὶ καθῆκον νὰ πιστεύῃ τοὺς συναδέλφους αὐτοῦ, ὁσάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκθέτωσι ζητήματα, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὴν ἐπιτόπιον ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων, νὰ πείθηται δὲ εἰς τὰς παρατηρήσεις αὐτῶν καὶ τὰς συστάσεις των περισσότερον παρ’ ὅσον πείθεται εἰς τὰς πληροφορίας τοῦ πρώτου ἀγρότου ἐκ Θεσσαλίας, ἀκόμη καὶ ἂν ἔχῃ οὗτος τὴν τιμὴν νὰ ἕλκῃ τὴν καταγωγὴν ἐκ Μαντινείας. Θὰ παρεκάλουν δὲ τὴν Βουλὴν, ὅπως, ἐλπίζω, πιστεύει εἰς τὰς ἁγνάς μας προθέσεις, νὰ πιστεύσῃ καὶ εἰς τὰς εἰλικρινεῖς ἡμῶν παραστάσεις. Θὰ διαιρέσω καὶ ἐγὼ τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ πολέμου ἐν Θεσσαλίᾳ εἰς τρεῖς κατηγορίας, εἰς ζημιωθέντας ἐκ τοῦ πολέμου, εἰς καταστραφέντας ἐξ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀναλαβόντας συνεπείᾳ τῶν ἐργασιῶν των, ἃς ηὐλόγησεν ὁ Θεὸς, καὶ εἰς καταστραφέντας, οἵτινες δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀναλάβωσι τὰς ἐργασίας αὑτῶν, ἢ εἰς τὰς ὁποίας δεινὴ ἐπηκολούθησεν ἀφορία. Ἐνομίσαμεν καθῆκον ἡμῶν κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον τῆς παρελθούσης Περιόδου ἅπαντες οἱ ἐκ Θεσσαλίας Βουλευταὶ νὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπερ ἐσκόπει τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ἐν γένει παθόντων Θεσσαλῶν. Ὑπεγράφη ὑφ’ ὅλων τῶν ἐκ Θεσσαλίας συναδέλφων τοιαύτη πρότασις νόμου, καὶ ὑπεβλήθη τότε εἰς τὴν Βουλὴν. Ἀτυχῶς δὲν ἦλθεν ὑπὸ συζήτησιν, οὔτε ἠθελήσαμεν ἡμεῖς τότε νὰ χαρακτηρίσωμεν τὸ ζήτημα Κυβερνητικόν, νομίζοντες τοῦτο ἐντελῶς ἐθνικόν. Καὶ εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν, ἵνα ἅπασα ἡ Βουλὴ ὁμοθύμως ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος ἐκείνου, οὐχὶ διότι ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἀποζημιώσεως ἐκείνων, οὓς ἡμεῖς ἀντιπροσωπεύομεν ἐνταῦθα, ἀφοῦ οὔτε κἂν ἐσκόπει τὴν καταβολὴν τῶν ἀποζημιώσεων τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο· ἐσκόπει μόνον νὰ ἀνακαλύψῃ ἢ νὰ πιστοποιήσῃ τὰς ζημίας, αἵτινες ἐγένοντο εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Θεσσαλίας καὶ πρὸ καὶ μετὰ τὸν πόλεμον, ἡ δὲ ἀποζημίωσις, ὁ τρόπος δηλαδὴ καὶ τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως, θὰ ἤρχετο κατόπιν ν’ ἀποφασισθῇ δι’ ἰδιαιτέρου νομοσχεδίου. Εἴχομεν λοιπὸν τὴν ἀξίωσιν, εἶπον, ἵνα Βουλὴ ὁμοθύμως ἐπιληφθῇ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου καὶ ψηφίσῃ αὐτό, ὅπως ἀποκαλυφθῇ τοὐλάχιστον, τίνες ζημίαι ἐν γένει ἔπληξαν τὴν Θεσσαλικὴν χώραν κατὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον. Τοῦτο ἠθέλομεν, οὐχὶ ἵνα ἐπισπάσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ ἔθνους ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας,—αὕτη εἶναι βεβαίως ἐκπεφρασμένη,—ἀλλὰ κυρίως ἵνα ἀποδειχθῇ τὸ μέγεθος τῶν ζημιῶν αὐτῆς, ὅπως ἐν μέλλοντι πολέμῳ ὦμεν σωφρονέστεροι, δρῶντες ἐπικαίρως, ὅπως ἐν μέλλοντι πολέμῳ ἔχωσιν οἱ Θεσσαλοὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ ζημίαι αὐτῶν, καὶ συντείνωσι οὕτω πάσῃ δυνάμει καὶ πάλιν, βέβαιοι ὄντες, ὅτι θ’ ἀποκατασταθῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι, ὑπὲρ τῆς διεξαγωγῆς ἑτέρου πολέμου, τὸν ὁποῖον ἐνδεχόμενον καὶ πάλιν τὸ ἔθνος ἡμῶν νὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἐπιχειρήσῃ. Ὡς εἶπον ὑμῖν, τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἦλθεν ὑπὸ συζήτησιν, καὶ ἠναγκάσθη τότε ἡ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ οἱ Βουλευταὶ ὅλοι ἐκ Θεσσαλίας, νὰ φέρωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐσκόπει τὴν διάθεσιν πιστώσεως ἐκ 10,000,000, ἣν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας, καὶ ἥτις διετέθη εἰς δάνεια ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐκ τοῦ πολέμου Θεσσαλῶν, ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐκείνων, οἵτινες κατεστράφησαν καὶ οἵτινες δὲν ἠδύναντο ἄλλως νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰς ἐργασίας αὑτῶν. Ἦτο πρόνοια δηλαδὴ οὐχὶ ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας μόνον, ἀλλ’ ἦτο πρόνοια, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ λάβῃ τὸ Κράτος ὑπὲρ τοῦ ὅλου Κράτους, ὑπὲρ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἑπομένων ἐτῶν, ὁ ὁποῖος ἀφεύκτως θὰ ἐκολοβοῦτο, ἐὰν ἐξηκολούθει ἡ Θεσσαλία νὰ διατελῇ εἰς ἣν κατάστασιν διετέλει μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου. Μόνον ὅσοι ἐξήτασαν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν κατάστασιν τῶν ἐπιστρεψάντων εἰς Θεσσαλίαν προσφύγων, μόνον ἐκεῖνοι δύνανται νὰ ἐννοήσωσι πόσον εὐεργετικὸν ἦτο τὸ δάνειον τοῦτο εἰς ἐκείνους, οἵτινες εἶχον πράγματι ἀνάγκην αὐτοῦ. Εἶδον, Κύριοι, ἐν Βελεστίνῳ, πρὸ τῆς διανομῆς τοῦ δανείου, πολίτας, ἐν ἀπογνώσει διατελοῦντας, νὰ καταρῶνται τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἔπαυσεν ἡ προσφυγία αὐτῶν καὶ καθ’ ἣν ἐπέστρεψαν εἰς τὰς ἑστίας των, ὅπου ἔβλεπον λιμοκτονοῦντα τὰ τέκνα των, ἅτινα πρότερον ἐτρέφοντο τοὐλάχιστον ἐκ τοῦ γλίσχρου ποσοῦ, ὅπερ διέθετεν ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς διατροφῆς αὐτῶν. Νομίζω ὅτι ἀποφαινόμεθα ἐπιπολαίως, ὅσοι ἀποφαινόμεθα κατὰ τῆς διαθέσεως τοῦ ποσοῦ ἐκείνου καὶ κατὰ τῆς ἀποφάσεως, ἥτις ἐλήφθη, νὰ διατεθῇ καθ’ ὃν τρόπον διετέθη. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τις, ὅτι τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διενεμήθη εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ πολέμου Θεσσαλοὺς, ἀφῃρέθη ἀπὸ τοὺς δανειστὰς αὐτῶν, διότι τὸ δικαιοστάσιον ἦτο καὶ εἶναι ἐν ἰσχύϊ. Προεβλέψαμεν δὲ εὐλόγως, ὅπως διατεθῇ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο εἰς χρήματα, καὶ ὄχι εἰς εἴδη, ὅπως πολλοὶ τότε κατὰ τὴν συζήτησιν ἐξέφρασαν τὴν γνώμην ταύτην, ἑπομένως οὔτε νὰ κατασχεθῇ ἠδύνατο, οὔτε φόβος ὑπῆρχεν, ὅτι οἱ χωρικοί, διὰ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως φοβιζόμενοι, ἀφοῦ δὲν ἰσχύει αὕτη, ἤθελον σπεύσει νὰ καταβάλωσιν εἰς τοὺς δανειστὰς αὐτῶν τὸ ποσὸν ἐκεῖνο. Τὸ διέθεσαν δὲ πρὸς διατροφὴν αὐτῶν, πρὸς ἐνοικίασιν βοῶν, ἵνα καλλιεργήσωσι τοὺς ἀγρούς των,— διότι δὲν ἐπήρκει βεβαίως πρὸς ἀγορὰν τοιούτων — καὶ πρὸς ἀγορὰν ὀλίγου σπόρου, ὅπως δυνηθῶσι νὰ σπείρωσι τοὺς ἀγρούς των. Ἀλλ’ ἔμειναν, Κύριοι, σήμερον, καὶ μετὰ τὴν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν τρίτην τάξιν, ἧς ἐμνημόνευσα, δηλαδὴ ἡ τάξις τῶν καταστραφέντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδυνήθησαν, ἕνεκα διαφόρων λόγων, νὰ ἀναλάβωσιν, ἢ ἕνεκα τῆς ἀφορίας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰς ἐργασίας αὐτῶν. Περὶ τούτου καὶ κατὰ τὴν λήξασαν Σύνοδον τῆς τρεχούσης Περιόδου πολλάκις ἐποιησάμεθα λόγον ἐνταῦθα, ἵνα σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς βοήθειαν αὐτῶν. Ἀτυχῶς ὅμως δὲν εἰσηκούσθησαν αἱ συστάσεις μας, καὶ ἐδημιουργήθησαν πρὸς ταῖς ἀνάγκαις τῆς Θεσσαλίας καὶ ἕτεραι προσωριναί, αἵτινες παραμένουν ὡς ἐπαχθὴς κληρονομία τοῦ ἀτυχοῦς μας πολέμου. Καὶ πρὸ τοῦ πολέμου, Κύριοι, εἶχε πλείστας ἀνάγκας ἡ Θεσσαλία, ἀνάγκας τοιαύτας αἵτινες, προβλεπόμεναι θὰ συνετέλουν οὐχὶ μόνον εἰς τὴν εὐημερίαν τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν εὐημερίαν τοῦ Κράτους. Εἴχομεν τὴν ἐντολὴν ταύτην κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον ὑπὸ τῶν ἀντιπροσωπευομένων ὑφ’ ἡμῶν, ἵνα μεριμνήσωμεν διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν ἐκείνων, καὶ ἀμέσως ἀπὸ τῆς πρώτης Συνόδου τῆς ληξάσης Περιόδου ἐπελήφθημεν τοῦ ζητήματος τούτου. Ὑπεβάλομεν ὑπόμνημα εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν, καὶ τὸ ὑπόμνημα ἐκεῖνο ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, νομοσχέδια δέ τινα ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν, ἥτις ὅμως ἀπεφάσισε τότε, ὅπως ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ περιέλθῃ τὴν Θεσσαλίαν, καὶ ἐπιτοπίως ἐξετάζουσα τὰς ἀνάγκας αὐτῆς συντάξῃ ἔκθεσιν λεπτομερῆ, ἥτις, ὑποβαλλομένη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἤθελε χρησιμεύσει ὡς βάσις τῶν νομοθετικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὠφείλομεν καὶ ἡμεῖς, νὰ φέρωμεν καὶ ὑποστηρίξωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀναφέρω ταῦτα, Κύριοι, διότι πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἵτινες σήμερον ἔχουσι τὴν τιμὴν νὰ παρακάθηνται ἐνταῦθα, δὲν παρεκάθηντο κατὰ τὴν λήξασαν Περίοδον, ἠδύνατο δὲ νὰ ὑποτεθῇ εὐλόγως, ὡς ἐκ τῆς ἀτάκτως, οὕτως εἰπεῖν, γενομένης συζητήσεως, ὅτι ἐπὶ τῶν Θεσσαλικῶν πραγμάτων ἡμεῖς οἱ ἐκ Θεσσαλίας ἀντιπρόσωποι δὲν γνωρίζομεν ἐπακριβῶς τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, οὔτε ἔχομεν ἀκριβῆ συνείδησιν αὐτῶν, καὶ δὲν παριστῶμεν ἑπομένως ταύτας σαφῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὰς ὁποίας ἴσως καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν γνωρίζει. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν ἐκείνη, συσταθεῖσα διὰ τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 16 Ἀπριλίου 1896 ἐκ Βουλευτῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, περιῆλθεν ἐπὶ μακρὸν τὴν Θεσσαλίαν, ἐξήτασεν ἐπισταμένως τὰ ἀπασχολοῦντα αὐτὴν ζητήματα, καὶ συνέταξε λεπτομερῆ ἔκθεσιν, ἡ ὁποία διενεμήθη εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν λήξασαν Περίοδον, καὶ ἀντίτυπον τῆς ὁποίας λαμβάνω τὴν τιμὴν, κύριε Πρόεδρε, νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα διαβιβασθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, διότι φοβοῦμαι ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐκεῖ τοιαύτη. Ἡ ἔκθεσις αὕτη, λέγω, μεριμνᾷ περὶ ὅλων τῶν ἀναγκῶν, αἵτινες ἀπασχολοῦσι καὶ νῦν τὴν Θεσσαλίαν, ὅπως καὶ τότε. Ἐὰν ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ περιλαμβάνονται ζητήματα, ἅτινα δὲν συμφωνοῦσι πρὸς τὴν γνώμην τῆς νῦν Κυβερνήσεως ἢ πρὸς τὴν γνώμην τῶν συμπολιτευομένων Βουλευτῶν, οἵτινες δὲν εἶχον τὴν τιμὴν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον νὰ παρακάθηνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἡμεῖς, ἐγὼ τοὐλάχιστον ὁ καθήμενος ἐν τῇ πτέρυγι ἐκείνῃ, δηλῶ ὅτι εἶμαι πρόθυμος εἰς πᾶσαν συζήτησιν καὶ συνδρομὴν ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων, εἰς πᾶσαν μεταρρύθμισιν ἐπ’ αὐτῶν, ἀρκεῖ πράγματι νὰ ἐπιληφθῇ σοβαρῶς ἡ Κυβέρνησις τοῦ θέματος τούτου, ἀρκεῖ πράγματι οἱ ἐκ Θεσσαλίας συμπολιτευόμενοι Βουλευταὶ νὰ ἐπιμείνωσι καὶ ἀσχοληθῶσιν εἰς τοῦτο, καὶ ἡμεῖς, ἐπαναλαμβάνω, εἴμεθα ἕτοιμοι, καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἐν τῷ ἰδιαιτέρῳ συλλόγῳ τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν, νὰ ἐργασθῶμεν ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν συμπολιτευομένων συναδέλφων, ὅπως τὰ ζητήματα τὰ ἀπασχολοῦντα τὴν Θεσσαλίαν ἔλθωσιν ὡς προτάσεις νόμων ἢ νομοσχεδίων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, Κύριοι, ὡς εἶπον, ὑπάρχουσιν ἀνάγκαι, ἃς ἐδημιούργησεν ὁ πόλεμος, ὑπάρχουσιν ἀνάγκαι, περὶ τῶν ὁποίων τάχιστα πρέπει νὰ προβλέψῃ ἡ Κυβέρνησις. Πολλάκις καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν λήξασαν Σύνοδον, καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐργασιῶν τὸ πρὸ τῶν ἑορτῶν τῆς παρούσης Συνόδου, ἔκαμα λόγον περὶ αὐτῶν, καὶ ἐκ τοῦ τόπου τῆς καταστροφῆς, ἐκ Βελεστίνου, ἐτηλεγράφησα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα μεριμνήσῃ περὶ τῶν γεωργικῶν ἐκείνων πληθυσμῶν, οἵτινες δὲν ἠδύναντο νὰ σπείρωσι τοὺς ἀγροὺς αὐτῶν. Ἀλλ’ εἰς μάτην! Καὶ ἔσπειραν μὲν, εἶναι ἀληθὲς, οἱ πλεῖστοι τῶν ἀγροτῶν ἐκείνων, ἀλλὰ δὲν ἐφρόντισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μάθῃ, οὐδὲ ἡ Βουλὴ, πῶς ἔσπειραν! Ἔσπειραν, Κύριοι, οἱ πλεῖστοι, ἀφοῦ συνῆψαν ἑταιρικὰ συμβόλαια, δυνάμει τῶν ὁποίων ὑποχρεοῦνται ἀντὶ τοῦ σπόρου νὰ δώσωσι τὸ ἥμισυ τῆς ἐσοδείας εἰς τὸν παρασχόντα τὸν σπόρον. Καὶ ὁμιλοῦμεν ἔπειτα, ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εἰσέτι, διότι ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ εἶδον τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ λάβῃ μέτρα περὶ ὑποβιβασμοῦ τοῦ τόκου εἰς 12%. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ νὰ ὑποβιβάσῃ τὸν τόκον ἐν Θεσσαλίᾳ εἰς 12% διὰ τὰ πρὸ τῆς σημερινῆς ἐποχῆς συναφθέντα δάνεια, ἂς τὸ πράξῃ, ἀρκεῖ νὰ πείθηται, ὅτι ἡ ἀλληλεγγύη τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν καὶ τὸ Σύνταγμα ἐπιτρέπουσι τοῦτο. Ἐγὼ βεβαίως δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἀλλ’ ἂν σκέπτηται ἡ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ τοῦτο διὰ τὰ μετὰ τὴν σήμερον συναφθησόμενα δάνεια, ἡ σκέψις της εἶναι οὐτοπία, ἐστερημένη πάσης ἐπιστημονικῆς βάσεως. Καλῶς γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχουσι χίλιοι τρόποι, ὅπως καταστρατηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅταν γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, εἷς δὲ εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερα. Διὰ τοῦτο ἄλλα μέτρα πρέπει νὰ λάβητε, ἐὰν θέλητε πράγματι νὰ ἐπιτύχητε ὅ,τι ματαίως διὰ τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου θὰ ζητήσητε. Ἀλλ’ ὑπέβαλον καὶ ἑτέραν ἐπερώτησιν πρὸ τῶν ἑορτῶν, κατὰ τὴν τρέχουσαν Σύνοδον, ἐπὶ τῶν νέων ἀναγκῶν τῆς Θεσσαλίας, τῶν ἐκ τοῦ πολέμου προελθουσῶν, τὴν ἑξῆς: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα πληρωθῇ εἰς τοὺς ἐν Βόλῳ διαμένοντας ἀδελφοὺς Γκλαβάνη ἡ ἀξία τριῶν κάρρων τετρατρόχων καὶ τριῶν ἵππων, ἅτινα δυνάμει τοῦ νόμου περὶ εἰσφορᾶς ἡ ἀστυνομία Βόλου κατέλαβε δι’ ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀξία καθυστερεῖται μέχρι σήμερον.» Ὑπέβαλον τὴν ἐπερώτησιν ταύτην οὐ μόνον ξηρῶς καὶ ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ ἐγγράφως, ἵνα μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπερώτησίς μου αὕτη εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς 17 Δεκεμβρίου, καὶ ἔμεινεν ἐν αὐτοῖς μόνον ἀναγεγραμμένη, διότι οὐδεμιᾶς ἔτυχον ἀπαντήσεως. Ἡ συγκεκριμένη περίπτωσις, τὴν ὁποίαν ἀναφέρω ἐν τῇ ἐν λόγῳ ἐπερωτήσει μου, εἶναι γενικωτέρα. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἀδελφῶν Γκλαβάνη, ἀλλὰ περὶ ἑκατοντάδος Θεσσαλῶν, τοὺς ὁποίους ἀφορᾷ ἡ περίπτωσις αὕτη, πρόκειται περὶ ἑκατοντάδος Θεσσαλῶν, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀφῃρέθη παρανόμως ἡ περιουσία των, ἄνευ ἀποζημιώσεως, χωρὶς νὰ δοθῇ κἂν εἰς αὐτοὺς μία ἀπόδειξις τῆς ἀφαιρεθείσης περιουσίας ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς πρὸς τοῦτο τεταγμένης ἐξουσίας. Ἐγένετο λόγος πολὺς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, καὶ ἐλήφθησαν μέτρα, καὶ διετάχθη νὰ περιέλθῃ τὴν Θεσσαλίαν ἐπιτροπή, ἀλλ’ οὐδὲν γνωρίζομεν, οὐδὲν ἀνεκοινώθη ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη, αἱ δὲ ἑκατοντάδες τῶν Θεσσαλῶν κατοίκων, παρ’ ὧν ἀφῃρέθη ἡ περιουσία, ἐξακολουθοῦσι νὰ ἔχωσι τὰ αὐτὰ παράπονα. Ὑπέβαλον καὶ ἑτέραν ἐπερώτησιν κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν, ἔγγραφον πάντοτε ἁπλῶς καὶ ξηρῶς, ὡς ἐπιθυμεῖ ὁ ἐκ Σύρου ἀξιότιμος συνάδελφος, τὴν ἑξῆς: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως πληρωθῶσι τὰ ἐνοίκια τῆς ἐν Λαρίσῃ οἰκίας τῶν ἀδελφῶν Γκλαβάνη, ἡ ὁποία κατείχετο ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὡς ταμεῖον ἀκόμη κατὰ τὸν χρόνον τῆς τουρκικῆς κατοχῆς, διότι καὶ τότε ἐφυλάχθησαν ἐν αὐτῇ τὰ ἀρχεῖα τοῦ ταμείου. Ἀφοῦ ἐπληρώθησαν τῇ ἀποφάσει τῆς Βουλῆς ὅλων τῶν οἰκημάτων τὰ ἐνοίκια κατὰ τὸ ἔτος τῆς τουρκικῆς κατοχῆς, παρακαλῶ νὰ πληρωθῶσι καὶ οἱ ἀδελφοὶ Γκλαβάνη.» Ἐνόμιζον ἀληθῶς, ὅτι ἐπληρώθησαν τὰ ἐνοίκια τοῦ χρόνου τῆς κατοχῆς ὅλων τῶν οἰκημάτων τῶν Θεσσαλῶν, τῶν ἐνοικιασμένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, διότι οὕτως ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ ὁμοθύμως κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον τῆς παρελθούσης Περιόδου, ἀλλ’ ἐβεβαιώθην ὅτι ὑπάρχουσιν ἔτι πλεῖστοι, οἵτινες εἶχον ἐνοικιασμένα οἰκήματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν ἔλαβον ἔτι τὰ ἐνοίκια τῆς τουρκικῆς κατοχῆς. Δὲν λέγω ταῦτα μόνον διὰ τοὺς ἀδελφοὺς Γκλαβάνη, ὧν ἡ οἰκία καὶ κατὰ τὸν χρόνον τῆς τουρκικῆς κατοχῆς ἐχρησιμοποιήθη ὡς ταμεῖον...

§71Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπληρώθησαν πάντα τὰ ἐνοίκια τῶν ἰδιωτικῶν οἰκοδομῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐνοικιασθῆ πρὸς χρῆσιν διαφόρων ὑπηρεσιῶν. Ἀλλὰ τὰ οἰκήματα τὰ ἐνοικιαζόμενα ὡς ταμεῖα δὲν ἐνοικιάζονται παρὰ τοῦ Δημοσίου, οὐδεμίαν ἀναλαμβάνοντος διὰ τὰς ἐνοικιάσεις ταύτας εὐθύνη, ἀλλὰ παρέχεται διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν γραφικῶν ἐξόδων εἰς ἕκαστον ταμίαν τὸ δικαίωμα, ὅπως οὗτος ἐνοικιάζῃ οἱανδήποτε θέλει οἰκίαν. Τὸ Δημόσιον δὲν ἀναλαμβάνει νόμιμον ὑποχρέωσιν πληρωμῆς τοῦ ἐνοικίου. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν δὲν ἐπληρώθησαν τὰ ἐνοίκια εἰς τοὺς ἀδελφοὺς Γκλαβάνη.

§72ΤΟΠΑΛΗΣ. Πρώτην φορὰν ἀκούω τὴν ἀπάντησιν ταύτην. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν εἶναι μόνον οἱ ἀδελφοὶ Γκλαβάνη, οἱ μὴ πληρωθέντες. Ἐγώ, ἀφοῦ θέλετε, σᾶς ἀναφέρω τὸ οἴκημα τοῦ ἐν Βόλῳ ἰατροῦ κυρίου Βαρλαμίδου, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευσεν ὡς ἀποθήκη ὑλικοῦ πολέμου, καὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐπληρώθη τὸ ἐνοίκιον, τὸ οἴκημα τοῦ Ι. Ζαρᾶ, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευσεν ὡς ἀστυνομικὸν κατάστημα ἐν Καναλίοις τοῦ δήμου Βοίβης, καὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἐπληρώθη τὸ ἐνοίκιον. Σᾶς ἀναφέρω τὸ οἴκημα τοῦ Στεργίου Ντόντου, ὅπερ ἐχρησίμευσεν ὡς Εἰρηνοδικεῖον ἐν Βελεστίνῳ, τὸ οἴκημα τοῦ Γεωργαντζῆ, χρησιμεῦσαν ὡς ἀστυνομικὸν κατάστημα ἐν Ἀργαλαστῇ, ἐπίσης τὸ οἴκημα τοῦ Δ. Γαλάτου ἐν Λαρίσῃ, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευσεν ὡς πολιτικαὶ φυλακαί...

§73Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τὸν τύπον, ὃν ἀνέφερα, αἱ ἐπερωτήσεις, ἔδωσα διαταγὴν νὰ γείνῃ ἐξέτασις, ἐὰν ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι αἰτήσεις περὶ καθυστερούντων ἐνοικίων, καὶ ἔλαβον τὴν πληροφορίαν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν. Ἴσως εἶναι ἀκριβῆ ὅσα λέγετε, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδεμία τοιαύτη ὑπάρχει ἐκκρεμής.

§74Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὑπάρχουσι πολλαὶ δεκάδες τοιούτων.

§75ΤΟΠΑΛΗΣ. Βλέπετε ὅτι ἔχω δίκαιον. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. ἐκ Τρικκάλων Βουλευτὴς προχθὲς ἔθιξε, τὸ ὁποῖον προβλέπεται ὑπὸ τοῦ δικαιοστασίου, τῆς ἀναστολῆς δηλ. ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως ἀκινήτων, ἰσχυούσης μόνον ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἀναγνωρίζω ὅτι ἔχει σχέσιν τινὰ καὶ ἀλληλουχίαν ἡ ἀναστολὴ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως μὲ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης περὶ καταργήσεως αὐτῆς, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ ἀναστολὴ τῆς ἐκτελέσεως ἐπὶ ἀκινήτων πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως...

§76ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἡ ἐκτέλεσις δὲν ἀναστέλλεται· ἀναστέλλεται ὁ πλειστηριασμός.

§77ΤΟΠΑΛΗΣ. Περὶ τούτου ἀκριβῶς πρόκειται... Ἐπαρουσιάσθημεν πρὸ πολλοῦ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης πολλοὶ τῶν ἐκ Θεσσαλίας συναδέλφων καὶ ἐκάμαμεν τὰς παρατηρήσεις ἡμῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ζημιοῖ καὶ δανειστὰς καὶ ὀφειλέτας εἰς ὅλην τὴν Θεσσαλίαν, προξενοῦν μεγίστας ζημίας εἰς ἀμφοτέρας τὰς κλάσεις. Καὶ εἶπε προχθὲς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὅσα ἔπρεπε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὁ ἐκ Τρικκάλων ἀξιότιμος συνάδελφος. Τί δὲ μᾶς εἶπεν, ἀπαντῶν ὁ κ. Ὑπουργός; Ἐὰν, εἶπε, ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ προσωπικῆς κρατήσεως, τότε αἴρεται καὶ ἡ ἀναστολὴ ἐκτελέσεως ἐπὶ ἀκινήτων, ἐὰν δὲ δὲν ψηφισθῇ... καὶ περιμένετε βεβαίως, Κύριοι, νὰ ἀκούσητε, ὅτι τότε τοὐλάχιστον, ὡς πρὸς τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐκτελέσεως ἐπὶ ἀκινήτων, θὰ ἀρθῇ τὸ δικαιοστάσιον. Ἀλλ’ οὐδόλως εἶπε τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς, προσθέσας μετὰ τὸ «ἐὰν δὲν θὰ ψηφισθῇ», «τότε θὰ σκεφθῶμεν». Ἤθελε δηλαδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἴπῃ πρὸς τὸν ἔντιμον ἐκ Τρικκάλων Βουλευτὴν καὶ πρὸς ἄλλους συναδέλφους, τοὺς ὁποίους ὑποθέτει ἀντιφρονοῦντας πρὸς τὸ νομοσχέδιόν του, ἤθελε, λέγω, νὰ εἴπῃ: «ἢ ψηφίζετε τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, ἢ θὰ ἔχητε διαρκῶς τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐκτελέσεως ἐπὶ ἀκινήτων ἐν Θεσσαλίᾳ». Ἀλλ’ ἂς μὴ νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοὺς Θεσσαλοὺς Βουλευτὰς τόσον ἁπλοῦς, οὐδὲ πειθομένους εἰς τοιαῦτα ἐπιχειρήματα τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν οἱ Θεσσαλοὶ συνάδελφοι συναγάγωσι τὸ συμπέρασμα, ὅτι διὰ τὴν Θεσσαλίαν τοὐλάχιστον ἡ κατάργησις τῆς προσωπικῆς κρατήσεως θέλει εἶσθαι ὀλεθρία, θὰ καταψηφίσωσι βεβαίως τοῦ νομοσχεδίου, μὲ ὅσα ἐπιχειρήματα καὶ ἂν μεταχειρισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ ἢ κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ. Ἐκ τόπου, Κύριοι, ὅπου ἔχομεν 18,000 ἀκτήμονας οἰκογενείας, ἀπατᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν νομίζῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ νὰ ἔλθωσι καὶ ἐν ἐλαφρᾷ συνειδήσει νὰ καταργήσωσι τὴν προσωπικὴν κράτησιν. Δὲν ἔχω ἀπολύτως οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὰς συμβάσεις, τὰς ὁποίας ἐπηρεάζει ἡ προσωπικὴ κράτησις, οὔτε ὡς δανειστὴς, οὔτε ὡς ὀφειλέτης. Μόνον διότι ἀντιλαμβάνομαι ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα καὶ εἶδον τὰς δυσκολίας, εἰς ἃς περιῆλθον οἱ ἀγρόται κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον, ὅτε δὲν ἠδύναντο οὔτε 100 δραχμὰς νὰ εὕρωσιν, ὄχι διὰ νὰ καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των, ἀλλὰ διὰ νὰ διαθρέψωσι τὰς οἰκογενείας αὐτῶν, μόνον διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν τόπον, ὅπου κτηματικὴ πίστις δὲν ὑπάρχει, διότι δὲν ἔχομεν κτηματολόγιον, ἡ δὲ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν δύναται νὰ δανείσῃ, διότι δὲν ἔχομεν νὰ παρουσιάσωμεν τίτλους, οἵους αὕτη ζητεῖ, μόνον διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν τόπον, ὅπου ἡ κτηματικὴ πίστις οὐδόλως ἐνισχύεται ὑπὸ τῶν δικονομικῶν μας νόμων, ὅπου ἡ κτηματικὴ πίστις ἡ ὑπάρχουσα ἐνισχύεται διὰ τῆς προσωπικῆς πίστεως, μόνον διὰ ταῦτα—καὶ εἶναι ἀρκετὰ—νομίζω ὅτι δὲν ὀφείλει ποτὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς προσωπικῆς πίστεως, χωρὶς νὰ πράξῃ πολλὰ πρότερον πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς κτηματικῆς πίστεως καὶ πρὸς προστασίαν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν. Ἡ προσωπικὴ κράτησις εἶναι βεβαίως θεσμὸς ἀπηρχαιωμένος, τὸ γνωρίζομεν ὅλοι, ἴχνος βαρβάρων ἠθῶν· ἀλλ’ ἐπιτρέπεται, Κύριοι, εἰς ἡμᾶς ἡ ἐφαρμογὴ τῶν φιλανθρώπων ἰδεῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης; Τὸ ἔδαφος ἰδίως τῆς Θεσσαλίας, Κύριοι, εἶναι πρανὲς καὶ ὀλισθηρὸν, καὶ δὲν δυνάμεθα ἀτυχῶς νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοιαύτας φιλανθρωπικὰς θεωρίας· ἔχομεν ἀνάγκην κυρίως αὐστηρῶν οἰκονομολογικῶν θεωριῶν, πρὸ πάντων δὲ ἀνάγκην πραγμάτων, ἐὰν ὄντως θέλωμεν νὰ ὀρθοποδήσῃ ἡ Θεσσαλία. Καὶ ἔρχεται τὸ ζήτημα, Κύριοι, τῆς ἀναστολῆς τῶν φόρων δι’ ἐκείνην τὴν τάξιν τῶν καταστραφέντων Θεσσαλῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἀναλάβωσιν ἐκ τοῦ δεινοῦ πολέμου, οἵτινες ἕνεκα διαφόρων λόγων δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰς ἐργασίας αὐτῶν, κυρίως δὲ διότι δεινὴ ἀφορία ἐμάστισεν αὐτούς. Παρεστήσαμεν πολλάκις, κατ’ ἐπανάληψιν, τὰς ἀνάγκας τὰς ἐπιβαλλούσας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἔλθῃ ἀρωγὸς, ἀναστέλλουσα τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων διὰ τὴν ἐν λόγῳ τάξιν, καὶ ἐκουράσθη βεβαίως ἡ Βουλὴ, ἀκούουσα ἡμᾶς νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν τὰ αὐτὰ, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔπραξε. Καὶ ὅμως ἔχει ἐκθέσεις περὶ τῶν ἀναγκῶν τούτων ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκθέσεις οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διεβεβαίωσε τοὺς Βουλευτὰς ἐκ Θεσσαλίας, τοὺς συμπολιτευομένους, ὅτι ἔχει καὶ αὐτὸς ἐκθέσεις Εἰσαγγελέων, οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Θεσσαλίας εἶναι ἀνθηρά. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ ἐπαρουσίαζεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς καὶ ἐκθέσεις τῶν Νομαρχῶν, τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Κυβερνήσεως, τῶν Νομαρχῶν Μαγνησίας καὶ Λαρίσης, οἵτινες βεβαίως θὰ ἐπιστοποίουν τὰ ἐναντία τῶν εἰσαγγελικῶν ἐκθέσεων. Ὁ Νομάρχης Μαγνησίας, διότι διεῖδε τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων, ἐτέθη, καλῶς πράττων, ἐπὶ κεφαλῆς ἐπιτροπῆς ἐν Βόλῳ, ὅπως συλλέξῃ ἐράνους ὑπὲρ τοῦ δήμου Φερῶν, καὶ περιῆλθε πρὸ μηνὸς τὴν ἀγοράν, ἵνα ζητήσῃ τὸν ὀβολὸν τῆς χήρας ὑπὲρ τῶν καταστραφέντων ἐκ τοῦ πολέμου, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ σήμερον φόρους. Τὸ αὐτὸ, μὲ ἐβεβαίωσαν, ἔπραξε καὶ ὁ Νομάρχης Λαρίσης. Ἐὰν προελάμβανον τὴν διανομὴν τῶν ἐράνων ἐκείνων, ἤθελον συμβουλεύσει τοὺς Νομάρχας ἐκείνους, ἀντὶ νὰ διαθέσωσιν αὐτοὺς ὑπὲρ τῶν πασχόντων κατοίκων, νὰ τοὺς καταθέσωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἵνα πρώτη ἡ Κυβέρνησις λάβῃ τὸ δηνάριον τοῦ Καίσαρος καὶ πληρωθῇ τοὺς φόρους αὐτῆς. Ὑπάρχουσι καὶ πλεῖστα ἄλλα μέτρα νομοθετικὰ καὶ διοικητικά, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ, ὅπως ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι Θεσσαλικαὶ ἀνάγκαι. Ταῦτα ὅμως ἀφίνω διὰ τοὺς λοιποὺς ἐκ Θεσσαλίας συναδέλφους νὰ εἴπωσι, διότι ἡ Βουλὴ ἐκ τῶν λόγων μου ἐκουράσθη, εὔχομαι δὲ, ἵνα ἐκουράσθη τέλος καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῶν τόσων παρακλήσεων καὶ τῶν φίλων τῆς Βουλευτῶν καὶ τῶν μὴ φίλων αὐτῆς, καὶ νὰ σπεύσῃ τέλος εἰς πλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν, αἵτινες μαστίζουσι τὴν Θεσσαλίαν καὶ πρὸ καὶ μετὰ τὸν πόλεμον. Ἐγὼ εἶπον ὅσα εἶπον, διότι ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον πρὸς τοῦτο· εἰς τοὺς συμπολιτευομένους Βουλευτὰς ἐπιβάλλεται νῦν νὰ πράξωσι τὸ ἑαυτῶν καθῆκον, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ τὸ πράξωσιν, ὅπως πείσωσι τὴν Κυβέρνησιν, ἣν ὑποστηρίζουσι, νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ἐπαγγελίας καὶ αὐτῶν καὶ αὐτῆς.

§78Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν θὰ ἀκολουθήσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον εἰς τὰ ἐπιχειρήματα αὐτοῦ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωπικῆς κρατήσεως, τὸ ὁποῖον ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ἔσπευσε πολύ· μετ’ ὀλίγον, ἴσως σήμερον ἢ κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν, τὸ νομοσχέδιον θὰ ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν, καὶ τότε ἀσμένως θ’ ἀκούσω τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ παντὸς ἄλλου. Ἔχω ὅμως καθῆκον ν’ ἀπαντήσω εἰς ἐπερώτησιν ἀπευθυνθεῖσάν μοι προχθὲς παρ’ ἑτέρου ἀξιοτίμου συναδέλφου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ διάταγμα περὶ δικαιοστασίου. Νομίζω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος εἶναι εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς ἑαυτὸν, ἢ τοὐλάχιστον εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς πάσας τὰς εὐχὰς καὶ τὰ παράπονα τῶν Θεσσαλῶν. Οἱ Θεσσαλοὶ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν παριστῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ κατάστασις ἐκεῖ εἶναι ὀδυνηρὰ, ὅτι οἱ κάτοικοι δὲν ἔχουσιν οὔτε τὸν φόρον νὰ καταβάλλωσιν εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ζητοῦσι προθεσμίαν· παριστῶσιν ὅτι τὰ ἐργαλεῖα τῶν γεωργῶν, οἱ ἀροτῆρες βόες κατάσχονται, καὶ οἱ γεωργοὶ μένουσιν ἐν πενίᾳ, μὴ δυνάμενοι νὰ καλλιεργήσωσι τὰς γαίας των. Καὶ ἐν τούτοις ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀξιοῖ νὰ προβῶμεν εἰς τολμηρότατον βῆμα, ἐνῷ μέχρι τοῦδε ἀνεστέλλετο οὐχὶ ἡ κατάσχεσις, ἀλλ’ ὁ πλειστηριασμὸς μόνον τῶν ἀκινήτων, ἐν ἐποχῇ τοιαύτης δυσφορίας καὶ προσέτι ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν αἱ Τράπεζαι ἀργοῦσιν ἀκόμη ἐν Θεσσαλίᾳ, διότι δὲν ἀνέπτυξεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰσέτι τὰς ἐργασίας της, ἐν ἐποχῇ καθ’ ἣν εὑρισκόμεθα ἐν τῷ χρόνῳ τῆς καλλιεργείας, ν’ ἀφήσωμεν ἐλεύθερον τὸν πλειστηριασμὸν τῶν κτημάτων, καὶ νὰ ἴδωμεν τὸ ὀδυνηρὸν θέαμα ἐν Θεσσαλίᾳ ἀθρόων πλειστηριασμῶν ἀκινήτων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ κατακυρωθῶσι τὰ κτήματα ταῦτα εἰς τοὺς δανειστὰς δι’ ἓν κομμάτι ψωμὶ, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον! Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιζητοῦσι, καὶ αἰτιῶνται τὴν Κυβέρνησιν διότι παρατείνει τὴν ἀναστολὴν τῶν πλειστηριασμῶν! Ἀλλ’ ὄχι, Κύριοι! Θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀναστολὴ τῶν πλειστηριασμῶν ἐν Θεσσαλίᾳ μέχρις ὅτου πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποστῇ ἀπὸ τὸ περὶ τούτου διάταγμα. Ἡ Κυβέρνησις, εἰσακούουσα τὰς συστάσεις καὶ τὰς εὐχὰς τῶν ἐκ Θεσσαλίας φίλων της κυρίων Βουλευτῶν,— καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, πρὸς τιμὴν αὐτῶν, ὅτι αὐτοὶ δὲν ἔπαυσαν ὑποβάλλοντες συστάσεις καθ’ ἑκάστην καὶ ζητοῦντες τὴν παραδοχὴν μέτρων ἀναγκαίων, πρὸς ἀνακούφισιν τῶν Θεσσαλῶν,— ἡ Κυβέρνησις, λέγω, ἐντὸς ὀλίγου θὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοθετήματα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δείξῃ πόσον μεριμνᾷ περὶ τῆς Θεσσαλίας. Ἔψεξεν ὁ κ. Βουλευτὴς τὸ νομοσχέδιον περὶ νομίμου τόκου, καὶ ἐλησμόνησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι δὲν ὑπάρχει πεπολιτισμένος τόπος, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ὁρίζεται ὁ νόμιμος τόκος, ἐλησμόνησεν ὅτι ἐν αὐτῷ τῷ ποινικῷ νόμῳ ὑπάρχει διάταξις τιμωροῦσα τὴν τοκογλυφίαν, καὶ ἡ διάταξις αὕτη ἀργεῖ παρ’ ἡμῖν, διότι δὲν ὑπάρχει νόμος, ὁρίζων τὸν τόκον. Καὶ νομίζει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ νόμον περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ συμβατικοῦ τόκου! Ἡ Κυβέρνησις ὅμως θὰ φέρῃ τοιοῦτον νόμον. Καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι σήμερον τὰ ὄργανα τῆς καλλιεργείας καὶ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη κατάσχονται, καὶ μένουσιν ἄστεγοι οἱ γεωργοί. Ἀναγνωρίζω τὴν ἔλλειψιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Πολιτικὴ Δικονομία παρ’ ἡμῖν ὡς πρὸς τοῦτο, ἔλλειψιν σπουδαιοτάτην, διότι, καίπερ σκοποῦσα νὰ προστατεύσῃ τὸν γεωργὸν, ἐπιτρέπει μόνον νὰ ἔχῃ ὁ γεωργὸς ἕνα βοῦν, ἕνα ὄνον ἢ τρεῖς αἶγας, ἐξαιρουμένους τῆς κατασχέσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς τῆς συνεδριάσεως ἢ εἰς λίαν προσεχῆ συνεδρίασιν θὰ φέρῃ νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ προστατευθῶσι τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα, ἡ σπορὰ, οἱ ἀροτῆρες βόες. Καὶ ἔπειτα λέγουσιν, ὅτι δὲν μεριμνᾷ ἡ Κυβέρνησις! Ἔχετε μικρὰν ὑπομονὴν, καὶ λίαν προσεχῶς θὰ ἔχητε τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ εἴπω ὅσα εἶπον, καὶ νομίζω ὅτι εἶμαι ἐν τῷ ὀρθῷ καὶ τῷ δικαίῳ· ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ἀποκρούσω αἰτιάσεις ἐξενεχθείσας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, εἰσακούσασα τὰς παρακλήσεις τῶν ἐκ Θεσσαλίας φίλων της Βουλευτῶν, παρεσκεύασε τὰ πρὸς ἀνακούφισιν τῆς Θεσσαλίας ἀναγκαῖα μέτρα.

§79Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόμισα, Κύριοι, ὅτι μετὰ τὸν μακρὸν λόγον, ὁ ὁποῖος ἐγένετο περὶ τῶν Θεσσαλικῶν πραγμάτων καὶ τῶν ἀναγκαίων διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς πασχούσης Θεσσαλίας μέτρων κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν ἔπρεπε καὶ αὖθις, κατὰ τὸ αὐτὸ σύστημα, νὰ ἐπαναφέρωμεν πάλιν τὸν λόγον ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, διεκτραγῳδοῦντες τὰς συμφορὰς τῆς Θεσσαλίας, καὶ παριστῶντες τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, ἀλλ’ ὅτι ἄλλην ὁδὸν ἔπρεπε ν’ ἀκολουθήσωμεν, ἵνα ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῆς. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι παρέχομεν τὴν ἐμπιστοσύνην μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἠκολουθήσαμεν νῦν ἄλλην ὁδὸν, τὴν ὁδὸν τῶν ἰδιαιτέρων συστάσεων περὶ τῶν ἀναγκαίων διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν κατοίκων τῆς Θεσσαλίας μέτρων πρὸς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς, φρονοῦντες ὅτι, ἐὰν ἡ ὁδὸς αὕτη δὲν ἦγεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπεδιώκομεν, τότε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φέρωμεν τὸν λόγον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ σκεφθῶμεν κατ’ ἄλλον πλέον τρόπον περὶ τῶν μέσων, δι’ ὧν θὰ ἐφαινόμεθα ὠφέλιμοι εἰς τὸν τόπον μας. Ἀλλ’ ὁ κύριος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος, μὴ ἔχων πολλὰς ἀσχολίας, φαίνεται, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του, καὶ μὴ ἔχων ἀνάγκας ἐκεῖ νὰ θεραπεύσῃ, ἀσχολεῖται περὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ περὶ τῶν ἐν Καζακλὰρ ἐγκατεστημένων συγγενῶν καὶ πρώην συμπολιτῶν του, (οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι πλέον συμπολῖταί του, ἀφοῦ εἶναι δημόται Τυρνάβου,) δὲν ἠρκέσθη εἰς τὸ νὰ κάμῃ λόγον περὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, —διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχομεν λόγον νὰ τὸν κακίσωμεν,— ἀλλ’ ἔλαβε καὶ θέσιν ἐλεγκτοῦ ἀπέναντι τῶν ἐκ Θεσσαλίας Βουλευτῶν, καὶ ἠθέλησε νὰ ἐλέγξῃ ἡμᾶς, ἐὰν ἀκολουθοῦμεν καλὴν ἢ κακὴν πορείαν ἐν τῇ πολιτείᾳ μας. Ἐγὼ ἐξενίσθην, διότι δὲν γνωρίζω εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα νὰ ἐπικρατῇ αὐτὴ ἡ τάξις, δὲν ἐγνώριζον ὅτι εἰς Βουλευτὴς μιᾶς ἐπαρχίας ἠδύνατο νὰ ἐλέγξῃ τὴν πολιτείαν ἑτέρου Βουλευτοῦ ἑτέρας ἐπαρχίας, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς οὗτος πολιτεύεται, ἐὰν ἐπαρκῶς ἢ ἀνεπαρκῶς προστατεύει τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν του, καὶ ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τινα Βουλευτὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς νὰ εἴπῃ εἰς συνάδελφόν του, ὅτι «ἐγὼ φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀκολουθῇς αὐτὴν τὴν πολιτικήν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀνήκῃς εἰς ἕτερον κόμμα.» Ἐὰν αὐτὸ τὸ ἔθιμον ἐπικρατεῖ, τότε θὰ παρακαλέσω μερικοὺς τῶν ἐκ Θεσσαλίας συναδέλφων νὰ μεταβῶμεν μέχρι Τριπόλεως, ἵνα ἴδωμεν ποίαν πολιτικὴν ἀκολουθεῖ ὁ κ. Μπακόπουλος, τίνας ἀνάγκας τῶν συμπολιτῶν του δὲν θεραπεύει, ἢ κατὰ τί ἀνεπαρκῶς ἢ ἀλυσιτελῶς προστατεύει τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν του, ἵνα ἔλθωμεν ἐνταῦθα νὰ τὸν ἐλέγξωμεν, ἢ νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸν ὁδηγίας, ἂν πρέπει ν’ ἀκολουθῇ τὴν πολιτικήν, ἣν ἀκολουθεῖ, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ γείνῃ φίλος τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἀξίζουν, νομίζω, προσοχῆς αἱ μομφαί, τὰς ὁποίας ἀπέτεινεν εἰς ἡμᾶς, διότι εἴμεθα φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἐκ Μαντινείας κ. Βουλευτής, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον εἶχε τὴν ἐλαφρότητα νὰ ἐνστερνισθῇ περὶ τῶν συναδέλφων του λόγους τῶν τριόδων, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, παρὰ τὴν ὀφειλομένην πρὸς συναδέλφους ἁβρότητα, νὰ ὑβρίσῃ αὐτούς, ὅτι ἐμπαίζουσιν ἐκ συμπαιγνίας μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τοὺς συμπολίτας των!

§80ΑΧ. ΧΟΪΔΑΣ. Εἶναι ἀπὼν ὁ κ. συνάδελφος.

§81Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸν ὕβρισα, ἀλλὰ κρίνω περὶ τῶν ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντων.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, μὴ προχωρεῖτε εἰς τὰς κρίσεις σας.

§83Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς ἀπέδωκεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν μομφήν, ὅτι, ἐνῷ δὲν φροντίζει περὶ τῆς Θεσσαλίας καὶ ἀδιαφορεῖ περὶ τῶν ἀναγκῶν αὐτῆς, ἐν τούτοις οἱ ἐκ Θεσσαλίας φίλοι τῆς Κυβερνήσεως Βουλευταὶ παίζουσι μετ’ αὐτῆς ἐν συμπαιγνίᾳ κωμῳδίαν, ἤτοι οἱ μὲν φίλοι τῆς Κυβερνήσεως Βουλευταὶ συνιστῶσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τὰ χρήσιμα διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Θεσσαλίας μέτρα, ἡ δὲ Κυβέρνησις οὐδὲν ἐκ τούτων πράττει, τῇ συναινέσει τῶν Βουλευτῶν! Εἶναι εὐπρεπὲς αὐτό;

§84ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν εἶπεν αὐτό.

§85Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀντελήφθην ἄλλην ἔννοιαν εἰς τοὺς λόγους του.

§86ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Βεβαίως.

§87Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω, ὡς προεῖπον, νὰ δώσω προσοχὴν εἰς τὴν τοιαύτην μομφήν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀπέδωκεν ὁ κ. συνάδελφος· εἶπον ὅμως καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐναντίον τῶν συναδέλφων του καὶ ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σήμερον κυβερνῶσι τὸ Κράτος, ἀπολαύοντες τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἔθνους. Ἀλλ’ ἀφοῦ τοιαύτην μομφὴν ἐξήνεγκε, καὶ ἀφοῦ εἴμεθα ἠναγκασμένοι εἰς τὸν ἐλαττωματικὸν αὐτὸν κύκλον νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν, ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἐκφράζων κυρίως μὲν τὸ ἰδικόν μου φρόνημα, ἀλλὰ κατὰ πολλὰ καὶ ἄλλων συναδέλφων, παρακαθημένων εἰς τὰ ἐδώλια τῆς Συμπολιτεύσεως τὸ φρόνημα. Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἔλαβε μέτρα τινὰ ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς Θεσσαλίας. Βεβαίως δὲν εἶναι ἐπαρκῆ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἔλαβε, καὶ ἐνδείκνυνται ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ ἄλλα τοιαῦτα, τῶν ὁποίων τὴν ἀνάγκην καὶ ἡμεῖς παρεστήσαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ αὐτὴ δὲν παραγνωρίζει αὐτήν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν τῷ παρελθόντι ληφθέντα μέτρα δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίζωνται ὑφ’ ἡμῶν. Ἐκ τῶν διοικητικῶν ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας μέτρων ἔχω νὰ μνημονεύσω τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, διὰ τῆς ὁποίας ἐξηκριβώθησαν ὅλαι αἱ ζημίαι τῶν κατόχων ζώων ἢ ἄλλων μεταγωγικῶν, οἱ ὁποῖοι παρέσχον αὐτὰ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ δὲν ἀπεζημιώθησαν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη προέβη εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν πολλῶν ἀπαιτήσεων, ὧν προσεχῶς θέλει διαταχθῆ ἡ ἐξόφλησις. Ἐπίσης σπουδαῖον μέτρον ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς εὐκολίαν τῶν κατοίκων τῶν παραμεθορίων, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα ἔμειναν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀπολαμβάνουσιν ὅλων τῶν εὐκολιῶν, ἵνα καλλιεργῶσι τὰ κτήματά των, ἐξάγοντες τὰ ζῷά των πρὸς καλλιέργειαν καὶ εἰσάγοντες τὰ προϊόντα των εἰς τὸ ἐσωτερικόν, διαταχθεισῶν τῶν ἀρχῶν νὰ παρέχωσι πᾶσαν εὐκολίαν εἰς αὐτούς. Εἶναι δὲ ἀρκετὰ οὐσιῶδες τοῦτο διὰ τοὺς κατοίκους τῶν μερῶν ἐκείνων. Ἀλλ’ οἱ ἐκ Θεσσαλίας Βουλευταὶ καὶ δι’ ἄλλα γενικώτερα μέτρα ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἀποδοκιμάζωμεν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ μέτρον τῆς μεταβολῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀμπέλων πολὺ ἀνεκούφισε τοὺς πληθυσμοὺς τῆς Θεσσαλίας, καὶ ἰδίως τοὺς ἀμπελοκτήμονας καὶ οἰνοποιοὺς τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου, καὶ ἔσωσεν αὐτοὺς ἀπὸ τῶν πιέσεων, τὰς ὁποίας ὑφίσταντο κατὰ τὰς δηλώσεις τῆς ἐναποταμιεύσεως τοῦ οἴνου, τὰς καταμετρήσεις τῶν ἐνοικιαστῶν, τοῦ δικαιώματος φόρου ἐπὶ τῶν ἀδηλώτων οἴνων καὶ ἐκ τῶν βαρειῶν καὶ πιεστικῶν διατυπώσεων, τὰς ὁποίας ὤφειλον ν’ ἀκολουθῶσιν, ἵνα μεταφέρωσι τὸν οἶνόν των εἰς ἄλλα μέρη πρὸς κατανάλωσιν. Δὲν δύνανται ἢ νὰ ἦναι εὐχαριστημένοι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου ἐκ τοῦ τοιούτου νομοθετήματος, καὶ δι’ ἐμοῦ ἐκφράζουσι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐγνωμοσύνην των, διότι διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου τοὺς ἀπήλλαξεν ἐπαχθεστάτου φόρου. Ἰδοὺ λοιπὸν ἓν μέτρον, διὰ τὸ ὁποῖον εὑρίσκομεν, ὅτι δὲν ἔχομεν λόγους νὰ ἤμεθα ἀγνώμονες πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἔχομεν λόγους νὰ ἄρωμεν ἀπ’ αὐτῆς τὴν ἐμπιστοσύνην μας, καὶ ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀκούσωμεν τοὺς λόγους τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας, ὁ ὁποῖος ἴσως δι’ αὐτὸ τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξεν ἐπίσης εὐεργετικὸν διὰ τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας, εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ διΐσταται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§88Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἀφοῦ δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. συνάδελφος, δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῆτε περὶ αὐτοῦ.

§89Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Προεκλήθη ἡ συζήτησις ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Βόλου Βουλευτοῦ, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμιλήσω· ὁ δὲ κ. Μπακόπουλος θὰ ἀναγνώσῃ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅ,τι λέγω, καὶ ἂν εὕρῃ ὅτι εἶπόν τι ἀπρεπὲς κατ’ αὐτοῦ, θὰ ἀπαντήσῃ. Ἡ μεταβολὴ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων ἐπίσης εὐεργετικῶς ἐπέδρασεν ἐπὶ τῆς Θεσσαλίας, διότι ἡ Θεσσαλία εἶναι χώρα ἐξόχως κτηνοτροφική, καὶ ὁ πρότερον ἰσχύων φόρος ἐπὶ τῶν ζώων ἐπεβάρυνε τοὺς κτηνοτρόφους καὶ τοὺς γεωργοὺς, οἱ ὁποῖοι, ὡς γνωρίζετε, εἶναι πάντες ἔν τινι μέτρῳ κτηνοτρόφοι, ἐνῷ ἤδη ἐπεβλήθη εἰς τὰς εὐπορωτέρας τάξεις, εἰς τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων, οἱ ὁποῖοι τρώγουσι συνήθως κρέας, καὶ ἀπηλλάχθησαν ἀπ’ αὐτοῦ οἱ κτηνοτρόφοι καὶ οἱ γεωργοί, οἱ ὁποῖοι σπανίως τρώγουσι κρέας. Ἐνομίζομεν, Κύριοι, ὅτι ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, καὶ ὅτι ἐπεβάλλετο ἡ κατάργησις αὐτῆς. Δὲν γνωρίζω πῶς λειτουργεῖ ὁ νόμος οὗτος εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἐν Θεσσαλίᾳ ὁ πολίτης ἦτο καὶ εἶναι δοῦλος τῶν στρατιωτικῶν ἀστυνόμων. Ἡ Κυβέρνησις, ἀναγνωρίζουσα ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας κατέπεσεν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἔθνους, εἰσηγήσατο εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἀπεφασίσθη ἡ κατάργησις αὐτῆς.

§90ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Πότε θὰ ἐφαρμοσθῇ;

§91Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ νέος νόμος περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας δὲν ἐφηρμόσθη ἀκόμη, δὲν ἕπεται καὶ ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, ἀφοῦ ἤδη ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, οὔτε δυνάμεθα νὰ πιέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ὁρίσωμεν ἡμεῖς τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον τοῦτον. Ἔχομεν ὅμως τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ τὸ νομοθέτημα τοῦτο καὶ δὲν θὰ τὸ ἐγκαταλείψῃ. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζομεν, ὅτι εὐλόγως παρέχομεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὅτι ἔχομεν λόγους νὰ μὴ ἀκολουθήσωμεν τὰς συμβουλὰς καὶ εἰσηγήσεις ἑτέρων ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν πολιτευτῶν. Νέα ὅμως κατάστασις ἐδημιουργήθη ἐσχάτως. Ἡ προσωρινὴ ἀνακούφισις τῆς Θεσσαλίας διὰ τοῦ δανείου τῶν ὀκτὼ ἑκατομμυρίων δυστυχῶς παρῆλθεν, ἡ δὲ πεῖνα, ἡ ὁποία δὲν ἦτο γνωστὴ ἐν Θεσσαλίᾳ, ἔκαμε τὴν εἴσοδόν της. Ἦλθον ἐν Λαρίσῃ πεινῶντες πληθυσμοὶ ἐκ τοῦ δήμου Ἀρμενίου, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν ἄρτον, καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Λαρίσης ἐψήφισε πίστωσιν, ἵνα τοὺς διαθρέψῃ ἐπὶ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας ἔμειναν ἐν Λαρίσῃ, καὶ πληρώσῃ τὸν ναῦλόν των ἐν τῷ σιδηροδρόμῳ, ἵνα ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ χωρία των. Ὁ Τύρναβος, ὁ ὁποῖος εἶναι μία κωμόπολις ἐκ τῶν πλουσιωτέρων, ὄχι διότι ἔχει πολὺν πλοῦτον, ἀλλὰ διότι ὁ πλοῦτος ἐκεῖ εἶναι ἐξ ἴσου διανεμημένος μεταξὺ τῶν κατοίκων, — γνωρίζετε δὲ, ὅτι πλουσία ἀληθῶς εἶναι ἡ χώρα, ἐν ᾗ ὁ πλοῦτος εἶναι διανεμημένος εἰς ὅλους, — ὁ Τύρναβος, εἰς ὃν δὲν εὑρίσκει τις πενομένους ἀνθρώπους, οὔτε ἐπαίτας, οὔτε ἀχθοφόρους κἄν, ἢ ἄλλους ἀνθρώπους ζῶντας ἐν πενίᾳ ἢ στερήσει, διότι ὅλοι ἔχουν τὸ μικρὸν ἔργον των, τὸ μικρὸν κτῆμά των, τὴν μικρὰν γεωργικὴν ἢ χειροτεχνικὴν ἐπιχείρησίν των, ὁ Τύρναβος, ἕνεκα ὅλως ἐξαιρετικῶν δυσμενῶν περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθη, ἕνεκα τῆς ἀφορίας τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἔκτακτος καὶ μοναδική, χειροτέρα τῆς ἀφορίας τοῦ 1890, ἕνεκα τῆς καταστροφῆς τῶν μωρεοφύλλων, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως κεφαλαίων εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, ἵνα καλλιεργήσωσι τὰς ἀμπέλους των, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως χρημάτων, ἕνεκα τῆς φυγαδεύσεως τῶν κεφαλαίων, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως πίστεως, περιῆλθεν εἰς δεινὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, ἕνεκα ὅλης αὐτῆς τῆς ἀλληλουχίας τῶν δυσμενῶν περιστάσεων εἰσήλασεν ἐν Τυρνάβῳ ἡ πεῖνα καὶ ἡ δυστυχία! Πολὺς ἐγένετο λόγος περὶ τῶν ἐν Τυρνάβῳ ἀνωμαλιῶν. Βεβαίως, ὅταν εἷς λαὸς πένηται, ὅταν 300 ἐργατικοὶ ἄνθρωποι συναθροίζωνται εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ δὲν ἔχωσι χρήματα διὰ νὰ ἀγοράσωσιν ἄρτον καὶ δὲν εὑρίσκωσιν ἐργασίαν διὰ νὰ κερδίσωσι τὸν ἄρτον των, εὔκολον εἶναι νὰ παρεκτραπῶσι, καὶ εὔκολον εἶναι εἰς πάντα θέλοντα νὰ φανῇ εὐχάριστος εἰς αὐτοὺς νὰ τοὺς ὑποκινήσῃ εἰς ταραχάς...

§92Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ ὀνομάσητε τοὺς ὑποκινήσαντας;

§93Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον ὅτι ὑπῆρξεν ὑποκίνησις. Μεταξὺ ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων δυνατὸν νὰ ὑπῆρξαν μερικοὶ παρεκτραπέντες.

§94ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ποῖοι; Καλῶς θὰ πράξητε νὰ τοὺς ὀνομάσητε, διότι ῥίπτετε μομφὴν, χωρὶς νὰ τὴν προσδιορίσητε.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπε «μεταξὺ αὐτῶν».

§96Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον θέλετε νὰ ὁρισθῇ, ἂν ἀποδίδεται εἰς ὑμᾶς ἡ ὑποκίνησις, δικαιοῦσθε νὰ ἐρωτᾶτε, ἐφ’ ᾧ καὶ δηλῶ, ὅτι ἀφ’ ὑμῶν αἴρεται πᾶσα τοιαύτη ὑπόνοια. Δὲν ἔχω νὰ ἀποδώσω εἰς κανένα πολιτευόμενον τὴν τοιαύτην ὑποκίνησιν ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τῶν ἰδίων ἴσως ὑπῆρξεν ὑποκίνησίς τις εἴς τινα παρεκτροπήν. Ἴσως νὰ ἐννοεῖτε παρὰ τίνος.

§97ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κανένα δὲν ἐννοῶ. Νὰ τὸν ὀνομάσητε.

§98Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ὀνομάσω ἀπόντας. Νομίζω ἄλλως, ὅτι οὔτε ἔχει σημασίαν τὸ πρᾶγμα. Οἱ παρεκτραπέντες δὲν εἶναι φίλοι σας. Τοῦτο δύναμαι νὰ εἴπω. Δὲν θέλω δὲ νὰ ὑποθέσητε, ὅτι δύναμαι νὰ ῥίψω μομφὴν ἐναντίον ὑμῶν. Εὔκολον λοιπὸν εἶναι νὰ ὑποκινηθῶσιν εἰς ταραχὰς ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἔχουσιν ἀνάγκας καὶ ζητοῦσι νὰ τοῖς δοθῇ ἀνακούφισίς τις καὶ δὲν τοῖς δίδεται· καὶ οὕτως ἐξηγεῖται ἡ ἐν Τυρνάβῳ κατάστασις, ὡς ἀπορρεύσασα ἐξ αὐτῆς τῆς στυγνῆς πενίας, εἰς ἣν περιῆλθον ἄνθρωποι τέως εὔποροι, ἀναλόγως τῶν βιωτικῶν ἀναγκῶν των. Ἀλλὰ τὰς ἀνάγκας των αὐτὰς τὰς διετύπωσαν κατὰ τρόπον ἀποδεκτὸν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οὐχὶ διὰ στασιαστικῶν κινημάτων, (διότι μικρά τις παρεκτροπὴ κατὰ τὴν συγκρότησιν ἑνὸς συλλαλητηρίου δὲν ἔχει πολλὴν σημασίαν) κατὰ τρόπον νόμιμον. Ὅτε δ’ ἐγὼ ἐκλήθην νὰ ἐξυπηρετήσω ταῦτα, ἔσπευσα καὶ συνέστησα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐφρόνουν ὅτι ἠδύνατο νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν εὗρον ἀπροθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως εἰσακούσῃ τῶν παραστάσεών μου καὶ προβῇ εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς καταστάσεως ἐνεδεικνύοντο. Καὶ ὅτε μετέβην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐξέθεσα εἰς αὐτὸν τὴν γνώμην μου περὶ τῶν ληπτέων μέτρων διὰ τὴν προσωρινὴν ἀνακούφισιν τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου, ἤτοι ὅπως δοθῇ ἀναστολὴ πληρωμῆς τῶν φόρων τοῦ 1899 ἐπὶ τρία ἔτη, ἤτοι νὰ πληρωθῶσιν εἰς τρεῖς δόσεις, ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1900 καὶ ἐφεξῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠρνήθη νὰ χορηγήσῃ τὴν ζητουμένην εὐκολίαν, καὶ ἀμέσως ἐτηλεγράφησεν εἰς τὰς ἁρμοδίας οἰκονομικὰς ἀρχὰς νὰ πληροφορήσωσιν αὐτὸν, ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τῶν φόρων αὐτῶν, ὥστε νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ δυνατοῦ μέτρου τῶν ζητηθεισῶν εὐκολιῶν καὶ ὑποβάλῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εὑρίσκεται καὶ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, Κύριοι, καὶ νομίζω ὅτι λυσιτελῶς εἰργάσθην, οὕτως ἐργασθεὶς ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν μου.

§99Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Συνέστησα εἰς τὰς ἁρμοδίας ταμειακὰς ἀρχὰς, διότι δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ τὰς διατάξω, νὰ μὴ ἐξαναγκάσωσι τοὺς ὀφειλέτας εἰς ἄμεσον πληρωμὴν τῶν φόρων τῶν καθυστερουμένων.

§100Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλήφθη καὶ τὸ διοικητικὸν τοῦτο μέτρον. Ἐννοῶ τὴν ἀντίρρησίν σας, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι παρερχομένης τῆς 31 Ἰανουαρίου θὰ ἐπιβαρυνθῶσιν οἱ φορολογούμενοι, ὅσοι δὲν ἐπλήρωσαν τοὺς βεβαιωθέντας φόρους, μὲ πρόσθετον φόρον 20 | 0. Βεβαίως δὲν μὲ διαφεύγει τοῦτο. Ἀλλ’ ἀφοῦ πρόκειται νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια, ὥστε νὰ δοθῇ ἀναστολὴ τῆς εἰσπράξεως...

§101ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πότε;

§102Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τοὺς Κυρίους, οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλουσι τὰ ἐρωτήματα ταῦτα κατὰ τρόπον τονιζόμενον ὑπ’ αὐτῶν καὶ ἐνδεικνύοντα δυσπιστίαν πρὸς τὰς ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως, νὰ πιστεύσωσιν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι ἡ Κυβέρνησις ἑτοίμη, ὅπως ὑποβάλῃ τοιοῦτο νομοθέτημα, διότι ἔδει προηγουμένως νὰ γινώσκῃ, τίνος ποσοῦ τὴν ἀναβολὴν τῆς πληρωμῆς πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ εἰς προθεσμίαν δύο ἢ τριῶν ἐτῶν. Αἱ πληροφορίαι αὗται δὲν ἠδύναντο νὰ ἔλθωσι τηλεγραφικῶς· μόλις σήμερον συνεκεντρώθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, αὔριον δὲ θὰ γείνῃ σκέψις ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ περὶ ὑποβολῆς τοιούτου νομοσχεδίου. Δὲν ἦτο δυνατὸν πρότερον τοιοῦτον μέτρον νομοθετικὸν νὰ καταρτισθῇ.

§103ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ συνέπειαι τῆς ὑπερημερίας ἐπέρχονται.

§104Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μέτρον λοιπὸν, τὸ ὁποῖον σκέπτεται ἤδη, καὶ ἐγὼ ἔχω ἐλπίδα, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις, ἀνακουφίζει ἐπαρκῶς τὰς ἀνάγκας τῶν πενομένων κατοίκων. Βεβαίως ἕκαστος θὰ ἐπεθύμει νὰ δοθῇ καὶ χρηματική τις ἀνακούφισις εἰς τοὺς ὀλίγους, τοὺς πράγματι πεινῶντας, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀλίγιστοι, Κύριοι,—δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν ὅλον τὸν Θεσσαλικὸν πληθυσμὸν πεινῶντα,—ἀλλὰ δυστυχῶς εἰς τοιοῦτο μέτρον δὲν προέβη ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν παρατηρήσητε τὴν κατάστασιν τῶν εἰσπραχθέντων ἐσόδων τοῦ 1899 μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου, καθὼς καὶ τῶν τοῦ 1898, θὰ ἴδητε, ὅτι οἱ Θεσσαλοὶ, ὅσοι δύνανται νὰ πληρώσωσι, πληρώνουσι τοὺς πρὸς τὸ Κράτος ὀφειλομένους φόρους, θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχουσι περισσότερα καθυστερούμενα εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους παρὰ εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ ἑπομένως θέλετε κρίνει, ὅτι οὐχὶ ἄλλος λόγος, εἰμὴ ἀληθὴς δυσχέρεια περὶ τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων ὠθεῖ τοὺς ζητοῦντας τὴν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς αὐτῶν, καὶ ὅτι ἔδει νὰ δοθῇ μικρόν τι βοήθημα εἰς τὰ δοκιμάσαντα τὴν πεῖναν ἀτυχῆ θύματα τῶν συνεπειῶν τοῦ πολέμου. Ἔκαμα δὲ τὴν συγκριτικὴν ταύτην παρατήρησιν διὰ νὰ ἴδω κατὰ πόσον εἶναι ἄξιοι οἱ Θεσσαλοὶ τῆς φιλοστόργου μερίμνης τοῦ Κράτους, καὶ τονίζω τοῦτο, ὅτι οἱ Θεσσαλοὶ, καὶ ἐν τῇ ἐρημώσει καὶ τῇ καταστροφῇ, προθυμότερον τῶν κατοίκων ἄλλων ἐπαρχιῶν σπεύδουν νὰ πληρώσουν τοὺς φόρους πρὸς τὸ Κράτος, διὰ νὰ τὸ ἀκούσωσι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δυσπιστοῦσιν εἰς τὰ παθήματα αὐτῶν καὶ εἰς τὰς ἀνάγκας των, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀκούουσι προθύμως τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ πρέπει νὰ συναισθάνηται ὅτι ἔχει τὸ Κράτος ἐξαιρετικῶς ἀπέναντι τῆς Θεσσαλίας. Τοιοῦτον λαὸν νομοταγῆ, λαὸν ὁ ὁποῖος καὶ πενόμενος σπεύδει νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς πρὸς τὸ Κράτος ὑποχρεώσεις του, πρέπει ἐξαιρετικῶς νὰ τὸν προσέχωμεν καὶ ἐξαιρετικῶς νὰ ἤμεθα πρόθυμοι πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν του, διότι ἔχει τὸ Κράτος συμφέρον ἐκ τῆς εὐημερίας αὐτοῦ. Βεβαίως τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἐκ Βόλου ἀξιότιμος συνάδελφος, τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν Θεσσαλῶν, ὧν ἡ περιουσία κατεστράφη κατὰ τὸν πόλεμον καὶ κατὰ τὴν κατοχὴν τῆς Θεσσαλίας ὑπὸ τῶν Τούρκων, ἔπρεπε ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, ἔπρεπε ν’ ἀπασχολήσῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἔπρεπεν ὅμως ν’ ἀπασχολήσῃ καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Δὲν εἶναι ζήτημα Κυβερνητικὸν τὸ καθῆκον τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Θεσσαλίαν· εἶναι ζήτημα ἐθνικὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπεν ὅλη ἡ Βουλὴ ἐν ὁμογνωμίᾳ ν’ ἀπασχοληθῇ...

§105ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ποῖος τὸ ἠρνήθη;

§106Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Μέμφεσθε ἡμῶν, διότι ἀκολουθοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν εἰσηγήσατο μέτρα νομοθετικὰ ἐπαρκῆ ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας. Δὲν ἠκούσαμεν ὅμως κἀμμίαν ἄλλην φωνὴν ἐδῶ, ἡ ὁποία νὰ εἴπῃ: «Δὲν φέρεται καλῶς ἡ Κυβέρνησις, μὴ προτείνουσα νομοθετικὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς ἀνορθώσεως τῶν ζημιῶν τῆς Θεσσαλίας. Ἰδοὺ ἐγὼ ποῖα μέτρα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῶσιν ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας» καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὰ μέτρα ταῦτα. Τότε δὲ ἡμεῖς, εὑρισκόμενοι ἀπέναντι τοιούτου διλήμματος, βεβαίως ἠθέλομεν σκεφθῆ ὡρίμως, πῶς θὰ ἐξυπηρετοῦμεν λυσιτελέστερον τὰ συμφέροντα τῆς Θεσσαλίας. Νομίζω δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωσι καὶ ὀφείλουν νὰ ἐκφέρωσι γνώμην οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων...

§107ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ, χωρὶς νὰ ἦμαι ἀρχηγὸς κόμματος, ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου. Ἀλλ’ ἡ ἐνέργεια δὲν ἀπόκειται εἰς ἡμᾶς.

§108ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ ἄλλης Βουλῆς ἡ πλευρὰ αὐτὴ (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) ἐψήφισε τὰ 8½ ἑκατομμύρια.

§109Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μέτρον ἐκεῖνο ἦτο ἐπαρκὲς καὶ χρήσιμον, κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, οὔτε ἠδύναντο τότε νὰ ληφθῶσι ῥιζικώτερα μέτρα· ἤδη πρόκειται εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα τῆς ἀνορθώσεως τῆς Θεσσαλίας.

§110Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄστοχον ὑπῆρξε δυστυχῶς τὸ ληφθὲν μέτρον.

§111Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤθελον, Κύριοι, ἐγὼ νὰ φέρω ἀπὸ τοῦ βήματος τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων. Προσωπικοὶ λόγοι μὲ ἀναγκάζουσι νὰ μὴ τονίσω τοιοῦτον ζήτημα, διότι εἶμαι εἷς ἐκ τῶν ὀλίγων ἐν Θεσσαλίᾳ, οἵτινες ὑπέστησαν τὰς μεγαλειτέρας ζημίας, καὶ ὅσοι γνωρίζουσι τὰ ἐν Λαρίσῃ, γνωρίζουσι τὰς μεγάλας οἰκονομικὰς καταστροφὰς, τὰς ὁποίας ὑπέστην...

§112Ν. ΚΑΡΑΣΤΕΡΓΙΟΣ. Μάλιστα, αὐτὸ εἶναι ἀληθές.

§113Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. .. Θὰ ἐθεωρούμην δὲ ὅτι ὑπὲρ ἑστιῶν ἀγωνίζομαι, ζητῶν ἀποζημιώσεις διὰ τὴν Θεσσαλίαν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κύριος ἐκ Βόλου Βουλευτὴς ἐπικαίρως καὶ δεξιῶς ἔθιξε τὸ ζήτημα, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην, οὐχὶ ἐμοῦ, ἀλλὰ τῶν συμπολιτῶν μου, διότι ἐν τῇ Βουλῇ τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων τῶν Θεσσαλῶν, τῶν καταστραφέντων ἐκ τῶν συνεπειῶν τοῦ πολέμου, δὲν ἔτυχε τῆς δεούσης προσοχῆς...

§114Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί νὰ κάμωμεν;

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε!

§116ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἴπετε ὅτι ἡ Βουλὴ ἀδιαφορεῖ.

§117Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον ὅτι ἀδιαφορεῖ ἡ Βουλὴ... Ὅτε συνεκεντρώθη ὁ στρατὸς ἐν Θεσσαλίᾳ, οἱ Θεσσαλοὶ παρέσχον τὰ κάρρα των, τὰ κτήνη των, τὰ ὑποζύγιά των, τὰς οἰκίας των, τὴν κριθὴν, τὸν σῖτον, τὰ πάντα. Ἐγκατέλειψαν τὰς ἐργασίας των ὅλοι οἱ χωρικοὶ, καὶ ἐγένοντο ὁδηγοὶ τῶν φορτηγῶν ζώων καὶ τῶν ἄλλων μεταγωγικῶν. Πλείονας τῶν 5,000 ἀνθρώπων ἀπησχόλει ἡ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ εἰς τὰς βοηθητικὰς αὐτὰς ὑπηρεσίας. Αἱ οἰκίαι τῶν Θεσσαλῶν κατεστράφησαν, χρησιμεύσασαι ὡς στρατῶνες· οἱ Θεσσαλοὶ ὑπέστησαν ἀγογγύστως καὶ προθύμως ὅλα τὰ βάρη, ὅλας τὰς εἰσφορὰς, ὅλας τὰς ἀγγαρείας, ὅλας τὰς θυσίας, εἰς τὰς ὁποίας ἡ ἐθνικὴ ἀνάγκη τοὺς ὑπέβαλεν, ὅτε δι’ ἐγένετο ὁ πόλεμος, ἔβλεπον τὰ ζῷά των φονευόμενα, ἔβλεπον τοὺς ἀγρούς των, τοὺς ἑτοίμους πρὸς θερισμὸν, καταστρεφομένους, τὰς περιουσίας των ἐγκαταλειπομένας εἰς τοὺς ἐχθροὺς, καὶ ἑαυτοὺς ἐρήμους καὶ ἀστέγους, ῥιπτομένους εἰς τοὺς δρόμους! Ὅτε δὲ ὁ ἐχθρὸς, εὑρὼν ἀνυπεράσπιστον τὴν Θεσσαλίαν, εἰσῆλθε καὶ κατέλαβεν αὐτὴν, τῶν Θεσσαλῶν αἱ οἰκίαι ἐνεπρήσθησαν, αὐτῶν τὰ γεννήματα διηρπάγησαν ἀπὸ τὰς ἀποθήκας, αὐτῶν τὰ ἐμπορεύματα ἐχρησίμευσαν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ, αὐτῶν τὰ ἔπιπλα καὶ τὰ ἐνδύματα διηρπάγησαν. Καὶ ὅμως ἠκούσαμεν φωνὰς, αἱ ὁποῖαι ἔλεγον: «ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν Θεσσαλῶν καὶ τῶν ἄλλων κατοίκων τῆς Ἑλλάδος;» «Εἴμεθα ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους», μᾶς εἶπον «καὶ ἡμεῖς ἐχύσαμεν τὸ αἷμά μας.» Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς οἱ Θεσσαλοὶ τὸ ἐχύσαμεν. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων εἰσφορῶν καὶ εἰς χρῆμα καὶ εἰς αἷμα, τὰς ὁποίας ἐξίσου μετὰ τῶν κατοίκων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος ὑπέστησαν οἱ Θεσσαλοὶ, ὑπέστησαν καὶ τὰς προσθέτους ταύτας, ἃς ἐμνημόνευσα, συμφορὰς, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ἀνακουφίσωμεν. Ἠμφισβητήθη, ἐὰν εἴχομεν δικαίωμα ἀποζημιώσεως. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὸ νομικὸν τοῦτο ζήτημα. Καὶ ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ τὸ παρεῖδε, καὶ ὅτε ἐψηφίσθησαν οἱ νόμοι τοῦ 1871 καὶ 1873, ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ ἐδέχθη, ὅτι ἦτο οὐχὶ καθαρὰ ἀποζημίωσις, ἀλλ’ εἶδος βοηθήματος, μέσον ἱκανοποιήσεως τῶν παθόντων διὰ τὰς ζημίας τὰς προσγενομένας εἰς τὴν περιουσίαν των· ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἐδόθη ἀποζημίωσις. Ὅταν ἓν τμῆμα τοῦ Κράτους ὑφίσταται τὰς συνεπείας ἑνὸς πολέμου, τὸν ὁποῖον ὅλον τὸ ἔθνος ἠθέλησε, τὸν ὁποῖον ὅλον τὸ ἔθνος ἐπεζήτησε, δὲν πρέπει νὰ καταμερισθῇ ἡ ζημία; δὲν πρέπει νὰ συμμεθέξωσι καὶ τὰ ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους εἰς τὰς ἀτομικὰς ἐκείνας ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ κάτοικοι τοῦ διαμερίσματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἡ εἰσβολὴ τοῦ ἐχθροῦ; Μᾶς ἔδωκε τὸ παράδειγμα, Κύριοι, ἡ Γαλλία, ὄχι μόνον εἰς τὰ 1871, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν εἰσβολὴν τοῦ 1814 καὶ 1815. Ὅτε οἱ σύμμαχοι στρατοὶ εἰσῆλθον εἰς τὸ Γαλλικὸν ἔδαφος, ὁ τότε Βασιλεὺς Λουδοβῖκος ΙΗʹ μέγα μέρος τῆς ἐπιχορηγήσεώς του διέθεσε πρὸς ἀποζημίωσιν καὶ πρὸς βοήθειαν τῶν παθόντων. Δὲν ἦτο δὲ Βασιλεὺς ὁ Λουδοβῖκος ΙΗʹ, ὅτε ἐγένετο ὁ πόλεμος, ἀλλὰ κατόπιν ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ θρόνου. Ἀλλ’ εἶπον, ὅτι δὲν θέλω νὰ φέρω σήμερον τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Περιέμενον ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δεικνύουσιν ὅτι ἔχουν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι Θεσσαλοὶ, νὰ φέρωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ὁ νόμος περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ὑποστάντων σημαντικὴν βλάβην τῆς περιουσίας των δὲν ἔπρεπε νὰ προέλθῃ ἀπὸ Βουλευτὰς Θεσσαλούς· περιέμενον, λέγω, ἄλλοθεν τὴν εἰσαγωγὴν τοιούτου νόμου. Σήμερον ἓν πρᾶγμα μόνον περιορίζομαι νὰ διατρανώσω, ὅτι ἡ Θεσσαλία πένεται, καὶ ὅτι καὶ ἡμεῖς, οἱ ἀκολουθοῦντες τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐκεῖνοι οἱ Θεσσαλοὶ συνάδελφοι, οἱ ἀκολουθοῦντες τὰς ὁμάδας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἴμεθα ὅλοι ὁμοφρονοῦντες ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος, ὅτι πρέπει νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἀνάγκας τῆς Θεσσαλίας, καὶ ὁσάκις συνήλθομεν εἰς ἰδιαιτέρας συνελεύσεις, πάντοτε ἡ ὁμοφροσύνη, πάντοτε ἡ ὁμόνοια διέπνεε τὰς συζητήσεις καὶ ἀποφάσεις μας. Ἐὰν εὑρισκόμεθα εἰς διάφορα στρατόπεδα πολιτικὰ, τοῦτο προέρχεται ἐκ διαφωνίας γνωμῶν περὶ τὴν γενικὴν τοῦ Κράτους πολιτικήν. Εἰς τὴν Θεσσαλικὴν πολιτικὴν ὁμοφρονοῦμεν, καὶ ὅταν τυχὸν θὰ ἐβλέπομεν ὅτι κατά τινα τρόπον ἠδύνατο νὰ ἱκανοποιηθῶσι πληρέστατα αἱ ἀνάγκαι τῆς Θεσσαλίας ἐκεῖναι αἱ ἀνάγκαι, τὰς ὁποίας ὅλοι ἀπὸ κοινοῦ ἀναγνωρίζομεν, δὲν θὰ ἐχωριζόμεθα, Κύριοι, ἀλλὰ θὰ ἤμεθα ὅλοι εἰς τὸ αὐτὸ στρατόπεδον. Ἐκφράζω ἀτομικήν μου γνώμην, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἀκριβής. Ἀλλὰ δυστυχῶς, Κύριοι, εἶναι τοιαύτη ἡ κατάστασις, ὥστε οὐδὲ ἡμεῖς δυνάμεθα τοὺς συναδέλφους τοὺς ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει νὰ πείσωμεν νὰ ἔλθωσι μαζύ μας, ἀλλ’ οὔτε καὶ αὐτοὶ νὰ μᾶς πείσωσι νὰ ὑπάγωμεν μαζύ των, διότι ἑκατέρωθεν δὲν ὑπάρχει σοβαρὸς λόγος νὰ πεισθῶμεν, ὅτι ὅλαι μας αἱ ἐπιθυμίαι καὶ ὅλαι μας αἱ ἀνάγκαι, ὅλαι αἱ ἀνάγκαι τῆς Θεσσαλίας δύνανται νὰ ἱκανοποιηθῶσι.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραστέργιος ἔχει τὸν λόγον.

§119Ν. ΚΑΡΑΣΤΕΡΓΙΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§120Α. Ν. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαρίσης Βουλευτὴς ἐμνημόνευσεν ὑποσχέσεως δοθείσης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς Βουλευτὴν ὑποστηρίζοντα τὴν Κυβέρνησιν, ὑποσχέσεως ἀφορώσης εἰς χορηγίαν βοηθημάτων ἢ εἰς παροχὴν οἱωνδήποτε χρηματικῶν συνδρομῶν. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι οὐδεμία τοιαύτη ὑπόσχεσις ἐδόθη, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ, διότι παροχὴ τοιούτων βοηθημάτων χρηματικῶν προϋποθέτει τὴν ἔγκρισιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἐδείχθη ἀπρόθυμος εἰς πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ τελευταίου πολέμου συμπολίτας ἡμῶν Θεσσαλοὺς, ὑπὸ τὸν ὅρον πάντοτε τῆς ἐπαρκείας τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ἡ ἐπίκλησις δὲ τῶν γενομένων ἀλλαχοῦ δὲν εἶναι ἐπιτυχής, διότι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἡμῶν καὶ ἐκείνων ὡς πρὸς τὰ μέσα τοῦ Κράτους. Δὲν ἔχομεν, Κύριοι, τόσα μέσα, ὥστε νὰ πράξωμεν ὅ,τι ἔπραξεν ἡ Γαλλία ὑπὲρ τῶν παθόντων ἐκ τοῦ τελευταίου πολέμου. Πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὰς παροχὰς τοῦ Κράτους ἐντὸς τοῦ ὁρίου τῶν μέσων ἡμῶν, ἵνα μὴ τὸ Κράτος ὑποστῇ τὰς συνεπείας μιᾶς τοιαύτης παραβόλου καὶ ὑπερφιάλου πράξεως. Ἐν τῇ παρελθούσῃ Βουλευτικῇ Συνόδῳ, ὅτε τὰ παθήματα τῆς Θεσσαλίας ἦσαν πρόσφατα, ἐλήφθη πρόνοια περὶ χορηγίας δανείου, ὅπως ἀνακουφισθῇ ὁ Θεσσαλικὸς λαός· τὸ δάνειον ἐχορηγήθη εἰς τοὺς Θεσσαλοὺς, διενεμήθη δὲ τὸ ποσὸν τῶν 6,500,000 δραχμῶν περίπου. Ὁ κατάλογος τῶν δανείων ἐκείνων ἐκλείσθη, κατὰ δὲ τὰς πληροφορίας τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, οὐδεὶς ἐστερήθη τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ λάβῃ τὸ δάνειον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ σχετικοῦ νόμου. Περὶ τοῦ συστήματος τῆς τοιαύτης πρὸς τὴν Θεσσαλίαν βοηθείας ἐγὼ εἶχον ἄλλην γνώμην, ἧς ἔχει γνῶσιν τὸ Κοινοβούλιον. Κατ’ ἐμὲ, ἔπρεπε νὰ συσταθῇ ἐπιτροπὴ μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ χορηγήσῃ τὸ ποσὸν τεσσάρων ἢ πέντε ἑκατομμυρίων δραχμῶν δωρεὰν, τὰ δὲ ἕτερα ν’ ἀποτελέσωσι κεφάλαιον πρὸς σύστασιν κλάδου Γεωργικῆς Τραπέζης, ὅπως ὁ κλάδος αὐτὸς, σὺν ἴσῳ ποσῷ, χορηγουμένῳ ὑπὸ τῆς Τραπέζης, χρησιμοποιῆται ὑπὲρ τῶν Θεσσαλῶν ἀγροτῶν. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται ἤδη. Ἐπαναλαμβάνεται ὅμως νῦν τὸ παράπονον, ὅτι, καίτοι πολλοὶ πολλάκις ὡμίλησαν περὶ τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ καταστάσεως καὶ ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις σιωπᾷ. Δὲν πρόκειται βεβαίως περὶ τῶν φόρων τοῦ 1897 καὶ 1898, οἵτινες ἐδωρήθησαν, πρόκειται περὶ τῶν φόρων τοῦ 1899. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους ἐκ Θεσσαλίας Βουλευτὰς νὰ ἐνθυμηθῶσιν, ὅτι ἐντὸς τοῦ 1899 οὐδεὶς σχεδὸν τῶν ἀμέσων φόρων εἶναι εἰσπρακτέος, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους. Ὁ φόρος τῶν ζώων δὲν ἐπληρώθη ὑπὸ τῶν κτηνοτρόφων ἢ ἄλλων, θέλει δὲ πληρωθῆ κατὰ τὸ τέλος τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1900. Ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν πληρώνεται ὡσαύτως ἐντὸς τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ ἑπομένου ἔτους, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι ἄμεσοι φόροι, ὡς ὁ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων. Πότε ἐγεννήθη ἡ ἀνάγκη ἡ ἐπείγουσα ὡς πρὸς τὸν φόρον τοῦτον, ὥστε νὰ ζητῆται ἡ ἀναστολὴ αὐτοῦ διὰ τὴν Θεσσαλίαν; Παρετηρήθη ἡ ἐπείγουσα αὕτη ἀνάγκη κατὰ τὸ διάστημα τῆς μεσολαβήσεως ἀπὸ τοῦ πρώτου τμήματος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ σημερινοῦ; Ἐπαρουσιάσθησαν τελευταίως τὰ ἐκ Τυρνάβου παράπονα, ὡς καὶ αἱ παραστάσεις περὶ ἀναστολῆς τοῦ φόρου περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τοὺς κ.κ. Βουλευτάς, κατὰ τὸ διάστημα τῶν τεσσάρων ἢ πέντε ἡμερῶν, καθ’ ἃς συνεδρίαζε ἡ Βουλή, ἐδόθη εἰς ἡμᾶς ὁ ὑλικὸς καιρὸς νὰ ἐργασθῶμεν καὶ ὑποβάλωμεν νομοθέτημά τι διὰ τὴν ἐν Θεσσαλίᾳ κατάστασιν; Θέμα προεβλήθη ἄσχετον πρὸς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν μέχρι σήμερον, καὶ σήμερον δὲ ἀκόμη, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν γινώσκω πότε τοῦτο θέλει κατορθωθῆ. Ἐν προσεχεῖ συνεδριάσει θέλω ὑποβάλει νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς μέτρα σκοποῦντα εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ πασχόντων. Οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες καταλήγουσιν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἀστοργίαν καὶ ἀδιαφορίαν πρὸς τὰ Θεσσαλικὰ πράγματα δεικνύει ἡ Κυβέρνησις. Νομίζω ὅτι πράττομεν τὸ καθῆκόν μας, καὶ ὅτι δὲν παύομεν μεριμνῶντες περὶ τῶν Θεσσαλικῶν πραγμάτων ἐν τῷ μέτρῳ τῶν χρηματικῶν μέσων τοῦ Κράτους.

§121Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκούσῃ ἐπ’ ὀλίγας στιγμὰς μόνον, διότι οὔτε τὴν δύναμιν ἔχω τοῦ νὰ λαλῶ ἐπὶ πολὺν χρόνον, οὔτε τὴν διάθεσιν, καθόσον πολλάκις λαλήσας οὐδέποτε δυστυχῶς ἔτυχον ἀκροάσεως παρ’ ἐκείνων, οἵτινες ὤφειλον νὰ δώσωσι προσοχὴν, παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἀντιπροσωπευούσης τὴν πλειονοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἡ Κυβέρνησις τὴν 14 Ἰουλίου παρελθόντος ἔτους ἤκουσε παρ’ ἐμοῦ, ὅτι ἡ παραγωγὴ ἐν τῷ δήμῳ Τυρνάβου,—δὲν ἠδυνάμην δὲ τότε νὰ ἐκταθῶ πέραν τούτου καὶ δώσω περισσοτέρας πληροφορίας καὶ δι’ ἄλλα μέρη, ἅτε μὴ περατωθείσης τῆς συλλογῆς τῶν καρπῶν γενικῶς,—ὅτι ἡ παραγωγὴ αὐτοῦ κατεστράφη τελείως. Καὶ ὑπεσχέθη μὲν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θέλει μεριμνήσει καὶ θέλει διατάξει τὸν οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητὴν ἢ τὸν ἐκ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὅστις μετέβη ἐκεῖ δι’ ἄλλην ὑπηρεσίαν, νὰ ἐρευνήσῃ καὶ ἀποκομίσῃ πληροφορίας, — αἱ πληροφορίαι δ’ αὗται ἤθελον βοηθήσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ κρίνῃ ἀσφαλῶς, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο, προβαίνοντες εἰς ταῦτα, νὰ ἀποφύγωμεν τὰς πρὸς τὸ Κράτος ὑποχρεώσεις ἡμῶν, ὑπαρχούσης παραγωγῆς,—ἀλλὰ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε τὴν 14 Ἰουλίου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐλησμόνησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Καὶ τοῦτο οὐχὶ διότι δὲν ἔχει μνήμην ἰσχυρὰν, ἀλλὰ διότι ἐπρόκειτο περὶ συμφερόντων τοιούτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο νὰ εὐχαριστήσωσι φίλους του, περὶ ὧν καὶ μόνον μεριμνᾷ. Δύο πράξεις ἀνεκούφισαν τὸν Θεσσαλικὸν λαὸν, καὶ αἱ δύο δ’ αὗται πράξεις ἀνήκουσιν εἰς τὸν ἔντιμον ἐκ Καλαβρύτων πολιτευτὴν, τέως Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἰς τοὺς συμπράττοντας μετ’ αὐτοῦ Ὑπουργούς. Τὰ μέτρα ταῦτα, διὰ τῶν ὁποίων ἡ Θεσσαλία ἀνεκουφίσθη, καὶ ἅπερ ὑπεστήριξεν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς τῆς Περιόδου ἐκείνης, εἶναι πρῶτον ἡ χορηγία τῶν 10 ἑκατομμυρίων καὶ ἡ ἐξ αὐτῶν διανομὴ τῶν 6½ ἑκατομμυρίων. Λέγω ὅτι αὕτη ἔσωσεν ἐκ τοῦ θανάτου τοὺς πεινῶντας Θεσσαλούς. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐκ Παρνασσίδος ὁρμώμενος, δὲν δύναται νὰ ἐννοήσῃ, ὁποία πεῖνα ἐμάστιζε τὸν Θεσσαλικὸν λαὸν, καὶ ὅτι ἡ διανομὴ τῶν 6½ ἑκατομμυρίων ἔσωσε τὴν ἐθνικὴν τιμήν· ἐὰν ὅμως ἀνελογίζετο, ὅτι καὶ εἷς ἔστω θάνατος ἐκ πείνης, προελθούσης ἕνεκα τοῦ πολέμου, ἐπιβαρύνει τὸ Κράτος, ἐπιβαρύνει πρὸ παντὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀφορμὴ τοῦ πολέμου, ἐπιβαρύνει τοὺς Ὑπουργοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τὸ 1896 ἔλεγον πρὸς ἡμᾶς: «καταργήσατε τὰ σχολεῖα, διαθέσατε τὰ χρήματα διὰ τὸ στράτευμα, τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα διαθέτομεν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν ἐπὶ 2 ἢ 3 ἔτη, καὶ οὕτω θὰ καταρτίσωμεν στράτευμα, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐκπληρωθῶσιν οἱ μεγάλοι πόθοι τοῦ Ἑλληνισμοῦ, οἱ ἐξικνούμενοι τοὐλάχιστον μέχρι κατακτήσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως», ἐὰν ταῦτα ἀνελογίζετο, θὰ ἦτο μᾶλλον πρόθυμος πρὸς ἀνακούφισιν τῶν Θεσσαλῶν...

§122Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον ποτὲ τοιοῦτόν τι.

§123ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἴπετε, μάλιστα, νὰ διατεθῶσι χρήματα, ἅτινα τὸ Κράτος διαθέτει ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὑπὲρ τοῦ στρατεύματος διὰ δύο ἢ πλείονα ἔτη, καὶ σᾶς εἶπον τότε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς δύο ἢ τρία ἔτη νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐλπὶς τῆς ἀνορθώσεως τῶν τοῦ στρατεύματος, καὶ τῆς συντελέσεως τῶν πόθων ἡμῶν τῶν ἐθνικῶν, ἵνα μετὰ τοῦτο ἀποδώσητε καὶ πάλιν τὴν χορηγουμένην συνδρομὴν εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Καὶ ὅλας τὰς θεωρίας ταύτας τὰς ἐλησμονήσατε· ἀλλὰ τὰς ἐλησμονήσατε πολὺ δικαίως, διότι βεβαίως τότε προέκειτο διὰ τὸν μέγαν αὐτὸν πόλεμον, διὰ τὸν ὁποῖον κατεκόπτεσθε, καὶ ὄντως κατωρθώσατε νὰ κάμητε τοῦτον. Εἶπον λοιπόν, ὅτι δύο εἶναι αἱ πράξεις, δι’ ὧν ἀνεκουφίσθη ἡ Θεσσαλία· ἡ μία εἶναι ἡ χορηγία τῶν 10,000,000 δραχμῶν, ἐξ ὧν διενεμήθησαν, ὡς εἶπεν ὑμῖν ὁ κ. Ὑπουργός, δραχμαὶ 6,500,000, δι’ ὧν ἐσώθησαν οἱ Θεσσαλοὶ ἐκ τοῦ θανάτου τῆς πείνης, ἡ δὲ δευτέρα πρᾶξις εἶναι ἡ ἵδρυσις ὑποκαταστημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐν Θεσσαλίᾳ· τοῦτο δέ, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ ἡ Ἠπειροθεσσαλικὴ Τράπεζα εἰς τὰ ζητούμενα ποσὰ καὶ νὰ παράσχῃ ταῦτα, καθόσον, διαθέσασα πρὸ τοῦ πολέμου ἐν Θεσσαλίᾳ τὰ κεφάλαιά της καὶ τὰ χρήματά της, καὶ ἐξηντλημένη, ἠδυνάτει νὰ ἀπολήψηται ταῦτα, τῶν δανεισθέντων Θεσσαλῶν ἐν ἀπορίᾳ εὑρισκομένων. Ἀφοῦ δὲ ἄλλα μέτρα δὲν ἐλήφθησαν διὰ τῆς ἱδρύσεως Γεωργικῆς ἢ Κτηματικῆς Τραπέζης, βεβαίως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, διὰ τῶν ἀφθόνων κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα ἔχει, μόνη αὕτη ἠδύνατο, διαθέτουσα ταῦτα ἀνὰ τὴν Θεσσαλίαν, νὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς δεομένους συνδρομῆς Θεσσαλούς. Καὶ διὰ τὰ δύο δὲ ταῦτα μέτρα ἀπολαμβάνει ἐπαίνους ἡ τότε Κυβέρνησις. Ἀλλὰ ποίαν σχέσιν ἔχει πρὸς ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; ἀκούσατε. Οὔτε ἓν δάνειον ἐδόθη εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ δήμου Τυρνάβου παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι ἐκεῖ, κατὰ κακὴν τύχην, κατεστράφη κατὰ τὸν πόλεμον τὸ βιβλίον τῶν κατασχέσεων. Διὰ τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ βιβλίου τούτου παρεκάλεσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἀφοῦ παρῆλθον ἡμέραι τινὲς, καὶ ὁ Ὑπουργὸς οὐδεμίαν ἔδωκε προσοχήν, ἠναγκάσθην ἐγὼ νὰ μεριμνήσω περὶ συντάξεως καὶ ὑποβολῆς σχεδίου νόμου. Τὸ σχέδιον νόμου τοῦτο δὲν ἀνεγράφη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατὰ τὴν ἄλλην περίοδον, τὴν προηγηθεῖσαν τῶν διακοπῶν. Μίαν ἡμέραν συναντῶ ὄπισθεν ἐκείνης τῆς στήλης (δεικνύει τὴν δεξιᾷ τῷ Προεδρείῳ στήλην τῆς αἰθούσης) τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῷ λέγω: «Μελετήσατε τὸ νομοσχέδιον» καὶ φροντίσατε νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». — «Περιμένω νὰ μοὶ δώσῃ, ἀπαντᾷ ὁ κ. Ὑπουργός, σχέδιον ὁ ἕτερος τῶν βουλευτῶν Τυρνάβου κ. Ροδόπουλος», ὁ καὶ πολιτικὸς φίλος του. Ἀλλ’ ἐπειδή, φαίνεται, ὁ ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς θὰ ἦτο ἀπησχολημένος εἰς ἄλλας ὑποθέσεις, ἐπίσης σπουδαίας διὰ τὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει, δὲν ἐφωδίασε τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τοῦ σχεδίου του. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης οὔτε συντάσσει ἕτερον πληρέστερον, ἐὰν τὸ ὑποβληθὲν παρ’ ἐμοῦ δὲν εἶναι ἐπαρκές, οὔτε, ὡς εἴθισται, ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς φροντίζει περὶ ἀναγραφῆς τοῦ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι πάντοτε περιμένει νὰ λάβῃ τοιοῦτον παρὰ τοῦ φίλου του Βουλευτοῦ, ὃν δὲν θέλει νὰ στερήσῃ τῆς δόξης ταύτης. Λοιπὸν τὸ σχέδιον τοῦτο τοῦ νόμου δὲν ἀνεγράφη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, δὲν ἀνεγράφη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καίτοι σχέδιον νόμου ὑποβληθὲν παρ’ ἐμοῦ ἔδει νὰ ἀναγραφῇ, δὲν ἀνεγράφη, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, διότι τοσοῦτον μεριμνᾶτε περὶ τῆς Θεσσαλίας! Καὶ θέλετε, ὅλοι ἡμεῖς νὰ σᾶς ψηφίσωμεν τὴν κατάργησιν τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, διὰ νὰ μᾶς δώσητε ὡς ἀντάλλαγμα... δὲν ἠξεύρω τί σκέπτεσθε νὰ μᾶς δώσητε. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὄντως δὲν ἐμερίμνησε περὶ ἡμῶν, λέγω ὅτι ἐκείνη μόνον, ἡ ὁποία ἐμερίμνησεν, εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἡ ὑπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Καλαβρύτων· προσθέτω δέ, ὅτι πάντες οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἠδύναντο νὰ μεριμνήσωσι περὶ ἡμῶν, ἕκαστος ἐν τῇ ἰδίᾳ αὑτοῦ σφαίρᾳ ἐνεργείας. Αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, — καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν κατέλαβε τὸ ἑδώλιον τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ὅτι ἄλλος πρὸ αὐτοῦ κατεῖχεν αὐτὸ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑνιαία, θὰ μοὶ συγχωρήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ κάμω διάκρισιν, διότι θεωρῶ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία καὶ ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ Κράτους εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ ἑπομένως ἑνιαία εἶναι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, — αὐτὸς, λέγω, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καίτοι πάντες οἱ Βουλευταὶ τῆς Θεσσαλίας παρήλθομεν ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ ὑπεμνήσαμεν τὴν ἀνάγκην νὰ λήξῃ τέλος τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν δυστυχῶν ἐκείνων κατοίκων τῆς Θεσσαλίας, οἱ ὁποῖοι εἶδον τὰ κτήνη αὑτῶν ἁρπαγέντα ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἢ κατακρατηθέντα, οὐδεμίαν μέριμναν ἔλαβεν, ὅπως ἀποζημιωθῶσιν οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι...

§124Γ. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ ἀπὸ δύο ἡμερῶν ἐργάζομαι πρὸς τοῦτο.

§125ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τὸ αὐτὸ μοὶ εἶχεν ὑποσχεθῆ ὁ ἐξ Οἰτύλου ἀξιότιμος Βουλευτής, Ὑπουργὸς ὢν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ δὲν ἔφθασεν εἰς ἀποτέλεσμα.

§126Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§127ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὄχι. Λέγω λοιπόν, ὅτι τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἐπείγει, εἶναι ζήτημα λίαν οὐσιῶδες, διότι ὁ δυστυχὴς Θεσσαλὸς, ὁ ὁποῖος ἀπώλεσε τὴν ἡμίονον αὑτοῦ ἢ τὸν ἵππον αὑτοῦ, δὲν ἀπώλεσε μόνον τὴν ἀξίαν τοῦ κτήνους, ἡ ὁποία εἶναι σημαντικὴ δι’ αὐτὸν περιουσία, ἀλλ’ ἀπώλεσε τότε καὶ τὸ μόνον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύνατο νὰ διασωθῇ εἶδός τι χρήσιμον αὐτῷ ἐν τῇ δυστυχίᾳ του. Καὶ ὅμως ἀπὸ τοῦ 1897 μέχρι τοῦ 1900 τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως εἶναι ἐκκρεμές! Ἐπὶ τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς ὑπάρχει χωρίον τι, Νεζερὸς καλούμενον, — τὸ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, — τοῦ χωρίου δὲ τούτου οἱ κάτοικοι εἶναι πάντες ὑλοτόμοι, γνωρίζετε δὲ, ὅτι οἱ ὑλοτόμοι πάντες ἔχουν καὶ κτήνη· τὰ κτήνη λοιπὸν αὐτῶν πάντα ἠρπάγησαν ἢ ἐμισθώθησαν παρὰ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, τέλος πάντων ἐχρησιμοποιήθησαν, καὶ ὅμως μόλις 10 ἢ 15 ἐξ αὐτῶν ἀπεζημιώθησαν, οἱ ἄλλοι οὐδὲν ἔλαβον. Καὶ ἠξεύρετε διατί; ... Ἐπειδὴ δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ὀπαδὸς τῆς Κυβερνήσεως, θὰ μοὶ ἦτο εὐτύχημα, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μοὶ ἔδιδεν ὡρισμένην ἡμέραν ἀκροάσεως...

§128ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πάντοτε.

§129ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὄχι πάντοτε, διότι ἔχετε ἐνασχόλησιν... διὰ νὰ τῷ ὑποδείξω ποῖον εἶναι τὸ πρόσκομμα, διὰ τὸ ὁποῖον τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς ἀποζημιώσεως μένει ἐκκρεμές. Ὁ λόγος εἶναι ἁπλοῦς· διότι ἐκεῖνα τὰ σώματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὰ κτήνη ταῦτα, παντοῖα μέσα μετέρχονται, ὅπως κατορθώσωσι, φοβούμενα τὴν ἰδίαν εὐθύνην, νὰ ἀποτρέψωσι τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν πραγμάτων, καὶ παρεμβάλλουσι προσκόμματα, καὶ πρέπει νὰ τὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Κατὰ τὸ πρὸ τῶν διακοπῶν τμῆμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ὑπέβαλον ἀναφορὰν κατοίκου τινὸς τοῦ χωρίου Γούνιτσα τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης, ὅστις καὶ τὰ δύο του κτήνη εἶδεν ἁρπαγέντα τὴν τελευταίαν στιγμὴν παρ’ ἀξιωματικοῦ τοῦ μηχανικοῦ. Καὶ τὰ κτήνη αὐτὰ κατεκράτησεν ὁ ἀνθυπολοχαγὸς οὗτος...

§130ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§131ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀνέφερα ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· εἶναι ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Μαυρολίδης.

§132ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὸν καταγγείλητε.

§133ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀνάγκην καταγγελιῶν, ἐγὼ φροντίζω μόνον ν’ ἀποζημιωθῶσιν ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων ἀφῃρέθησαν τὰ κτήνη, περὶ δὲ τῆς καταγγελίας τοῦ ἀξιωματικοῦ ἂς φροντίσουν ἐκεῖνοι ’ποῦ τὸν ἔχουν. Ἐγὼ τότε δὲν ἔκαμα λόγον περὶ τοῦ ὀνόματός του, ἀλλ’ εἶπον ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· δὲν συνετελέσθη ὅμως τίποτε, καὶ σήμερον εἶχον ἐπιστολὴν τοῦ ἰδίου πολίτου, παραπονουμένου ἐπὶ τούτῳ· δι’ αὐτὸ ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομα τοῦ ἀξιωματικοῦ...

§134Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἤλλαξε κατάστασιν.

§135ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὁ ἐκ Παξῶν ἀξιότιμος Βουλευτὴς λέγει, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἐπί τινα χρόνον ἤλλαξε κατάστασιν καὶ ἐτέθη εἰς ἀργίαν, ἴσως διὰ σωρείαν ἄλλων πράξεων ὁμοίων. Ἀλλ’ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι καὶ πάλιν εἰς τὸ στράτευμα, διὰ τὴν ἀτυχίαν τοῦ στρατεύματος. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲ διαφέρει τὴν ὑπηρεσίαν. Νομίζω δὲ, ὅτι εἶμαι συγχωρητέος, ἐὰν ἀνέφερα πρόσωπον ἀπὸ τοῦ βήματος, διότι ἀφοῦ τὸ εἶπον ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἦτο ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπω καὶ εἰς ὑμᾶς, ἀφοῦ τοσοῦτος χρόνος παρῆλθεν ἄνευ ἀποτελέσματος. Λέγω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι δὲν δύναμαι, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νὰ παραδεχθῶ στοργὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς Θεσσαλούς. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι αὐτὸς εἶχεν ἄλλην γνώμην, ἦτο ἐναντίος τῆς διαθέσεως τῶν 10 ἑκατομμυρίων, ὡς αὕτη ἐγένετο. Ἡμεῖς τὸν διαβεβαιοῦμεν ὅτι τὰ 6½ ἑκατομμύρια ἐδόθησαν ἐπὶ ἐπιστροφῇ εἰς ἐκείνους, οἵτινες, ὑποστάντες τὴν μεγίστην τῶν καταστροφῶν, δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ ζήσωσιν ἄνευ αὐτῶν. Ἡ ἐπαρχία Καρδίτσης δὲν ἔλαβεν οὔτε λεπτὸν, ἡ ἐπαρχία Τρικκάλων ἐπίσης, ἡ ἐπαρχία Καλαμπάκας τίποτε· τὰ ἔλαβον μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶδον τὰς οἰκίας των καταστρεφομένας, τὰ ὑπάρχοντά των διαρπαγέντα, καὶ ἐπανῆλθον εἰς τὴν Θεσσαλίαν, στερούμενοι καὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρτου τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἐπανῆλθον, καὶ βεβαίως, καὶ ἂν πρόκειται νὰ ἀποδώσουν ὅσα ἔλαβον, ὡς ὁ νόμος κελεύει, βεβαίως τὴν στιγμὴν ἐκείνην μεγίστη προσεφέρθη εἰς αὐτοὺς ὑπηρεσία, διότι τοὺς ἔσωσεν ἐκ τῆς πείνης. Μένουν ὅμως ἐκ τῶν 10 ἑκατομμυρίων ἀδιάθετα 3½ ἑκατομμύρια, καὶ ἀφοῦ ἔχετε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, αὐτὰς τὰς καλὰς διαθέσεις δι’ ἡμᾶς, συνεννοηθῆτε μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅπως τὸ ποσὸν αὐτὸ διατεθῇ καὶ χρησιμεύσῃ, ὅπως νομίζετε κατάλληλον, εἰς δάνεια κτηματικὰ τῶν Θεσσαλῶν, ἀφοῦ λέγετε, ὅτι ἔχετε αὐτὴν τὴν γνώμην, ἐκτὸς ἐὰν συμβαίνῃ νὰ ἦναι αἴτιος ὁ ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς, διότι παρουσιάσας τὸ ἔλλειμμα τῶν τεσσάρων ἑκατομμυρίων, σᾶς ἠνάγκασε νὰ ἀλλάξητε γνώμην καὶ μὴ τὰ διαθέσητε σήμερον κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν, ὃν ἐθεωρήσατε ἄλλοτε κατάλληλον. Ἐγὼ, κύριοι Ὑπουργοὶ, συνιστῶ εἰς ὑμᾶς καὶ παρακαλῶ, ὄχι ἐν λόγοις νὰ ὑπόσχησθε ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ διὰ τῶν πραγμάτων· μὴ λησμονεῖτε δὲ, ὅτι εἶσθε οἱ ἡγήτορες τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης θεωρεῖται ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους καὶ τοῦ Κράτους, καὶ ὅτι ἑπομένως πᾶσα ἐκ μέρους ὑμῶν ἀστοργία δὲν ἀντανακλᾷ εἰς τὰ ἄτομα ὑμῶν, ἀλλ’ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, καὶ διὰ τοῦτο θέλω νὰ προλάβω ὑμᾶς ἀπὸ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς ἀστόργου ταύτης ὄντως στάσεως πρὸς τὴν Θεσσαλίαν. Βεβαίως ἐσκεπτόμην νὰ μὴ λάβω τὸν λόγον, διότι δεκάκις παρεκάλεσα, ἀλλ’ εἰς μάτην, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἐκείνων, οἵτινες δὲν κατώρθωσαν νὰ παραγάγουν τίποτε, καὶ κατὰ μοιραίαν σύμπτωσιν παραγωγὴ δὲν ἐγένετο καμμία, ὅπου ἂν διῆλθεν ὁ ἐχθρός. Δὲν θέλω νὰ ὑποθέσητε, ὅτι νομίζω, ὅτι ὁ ποῦς τοῦ ἐχθροῦ κατέστρεψε τὴν δύναμιν τῆς παραγωγικότητος τῆς γῆς, θὰ σᾶς ἐξηγήσω ὅμως διατὶ αὕτη δὲν παρήγαγεν. Ὅπου ἂν διῆλθεν ὁ ἐχθρὸς, οἱ κάτοικοι ἠναγκάσθησαν νὰ ἀναχωρήσουν, ὅπου δὲ ἀνεχώρησαν, προπαρασκευαστικὴ καλλιέργεια δὲν ἐγένετο. Ἐπανελθόντες μετὰ ταῦτα ἔσπευσαν νὰ σπείρωσιν, ὅπως ἠδύναντο, καὶ νὰ καλλιεργήσωσιν, ἀλλ’ ἡ γῆ πάντοτε μένει ὁποία εἶναι, καὶ μὴ ὑποστᾶσα παρασκευαστικὴν καλλιέργειαν δὲν ἀποδίδει, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε τοὺς μὲν καλλιεργηθέντας ἀγροὺς ἀποδώσαντας, τοὺς δὲ μὴ καλλιεργηθέντας μὴ ἀποδώσαντας, καὶ οἱ δυστυχεῖς καλλιεργηταὶ, οἱ θέλοντες νὰ σπείρωσι, διὰ νὰ σωθῶσιν ἀπὸ τῆς πείνης, ἔσπειραν γῆν, ἡ ὁποία δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποδώσῃ τίποτε. Καὶ θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω. Ἔχετε δύο ἀγροὺς παρακειμένους, καὶ ὁ μὲν εἷς παρεσκευάσθη ἐπαρκῶς, διὰ νὰ δεχθῇ σπορὰν, ὁ ἄλλος δὲν παρεσκευάσθη ἐπαρκῶς· ἡ βροχὴ ἐπισκέπτεται ἀμφοτέρους, καὶ εἰς μὲν τὸν παρασκευασθέντα ἐπαρκῶς ὁ κάλαμος αὐξάνει, ἀλλὰ καὶ αἱ ῥίζαι του ῥιζοβολοῦσιν, ἀλλ’ εἰς τὸν μὴ παρασκευασθέντα ἐπαρκῶς ὁ κάλαμος βλαστάνει μὲν πρὸς τὰ ἄνω, ἀλλὰ δὲν ζωογονεῖται πρὸς τὰ κάτω, διότι δὲν εὑρίσκει τὴν γῆν πρόθυμον νὰ δεχθῇ τὰς ῥίζας, καὶ ἔρχεται μία περίστασις ἀντίξοος, καὶ ὁ βλαστὸς φθίνει, τότε δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ οὔτε εἰς τὸν ἄνεμον οὔτε εἰς τὴν δυνατὴν βροχὴν, θερμαινομένου δὲ τοῦ ὕδατος ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς καὶ μὴ ὑπαρχουσῶν ῥιζῶν εἰς τὸ βάθος τῆς γῆς, ἐξ ὧν νὰ ἀντλήσῃ δύναμιν καὶ ζωὴν, ἐπέρχεται ἡ σῆψις τῶν ἐπιπολαίως εὑρισκομένων ῥιζῶν, καὶ τὸ σπαρτὸν καταστρέφεται. Καταλήγων, Κύριοι, τὸν λόγον παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπεύσῃ νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Θεσσαλίαν. Δὲν ἐζητήσαμεν δὲ τὴν μέριμναν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως, εἰμὴ δι’ ἐκείνους, οἵτινες δυστυχοῦσιν. Εἴπομεν ὅτι ἐκ τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου μόνον ὁ δῆμος Τυρνάβου ἔχει ἀνάγκην συνδρομῆς, ἐκ τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης, εἶπεν ἀξιότιμος συνάδελφος, ποῖοι δῆμοι δυστυχοῦν, δὲν εἶναι παρὰ πέντε ἢ ἓξ ἢ ἑπτὰ δῆμοι, καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ὀλίγους ζητοῦμεν νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις πρόνοιαν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελε φροντίσει νὰ μάθῃ ἐγκαίρως, πόσον περιωρισμένος εἶναι ὁ κίνδυνος ζημίας διὰ τὰ ταμιευτικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἤθελε πρὸ πολλοῦ σπεύσει νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν δικαίαν αἴτησιν τῶν δυστυχῶν αὐτῶν. Πᾶσα δὲ ὑπόνοια, ὅτι ὁ πάσχων ἔχει ἀνάγκην νὰ ὑποκινηθῇ παρ’ ἄλλου, ἵνα ἐγείρῃ φωνήν, εἶναι ἀναξία ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι, τί ἐστὶ πόνος.

§136Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται ν’ ἀπαντήσω πρὸς τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος πρὸς ἐμὲ μᾶλλον ἀπηυθύνετο, ὅτε ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου ὡμίλει πρὸ μικροῦ, διότι ἐγὼ εἶχον ὑποβάλει χθὲς τὴν ἐπερώτησιν περὶ τῆς ἄρσεως τοῦ δικαιοστασίου, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς πλειστηριασμοὺς τῶν ἀκινήτων ἐν Θεσσαλίᾳ. Λυποῦμαι πολὺ διότι πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διΐσταμαι, ἐνῷ δὲν ἔπρεπε, καθόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγεται ἐμπειρότατος περὶ τὰ νομικὰ, δὲν ἀνέμενον δὲ νὰ ἐκφράσῃ γνώμην, ἣν, πιστεύω, οὐδεὶς ἀσπάζεται, ἐξ ὅσων ἐνταῦθα καταγίνονται εἰς τὰ νομικά. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι, ὅταν ἐπιτρέπωνται αἱ κατασχέσεις τῶν ἀκινήτων καὶ δὲν ἐπιτρέπωνται οἱ πλειστηριασμοί, κατ’ οὐδὲν ἐκ τούτου ὠφελοῦνται οἱ ὀφειλέται. Διότι ἀκίνητος κτῆσις κατεσχημένη δὲν δύναται πλέον νὰ διατεθῇ, δὲν δύναται νὰ πωληθῇ· πᾶσα τοιαύτη διάθεσις εἶναι ἐκ τοῦ νόμου ἄκυρος, χωρὶς νὰ ἦναι κἂν ἀνάγκη ν’ ἀπαγγελθῇ ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου ἡ ἀκυρότης, οὕτω δὲ περιουσία νεκρὰ καθισταμένη διὰ τῆς κατασχέσεως εἰς οὐδὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τοὺς ὀφειλέτας, καὶ ἑπομένως τὸ δικαιοστάσιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου τοσαῦτα στηρίζει ὠφέλιμα διὰ τὴν Θεσσαλίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐλέγχεται ἐπιζημιώτατον ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔτι μᾶλλον ἀγνοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι ὅτι, ὡς ἔχει τὸ δικαιοστάσιον ἐν Θεσσαλίᾳ, οὐδαμῶς ἐνδιαφέρει τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς αὐτῆς. Διότι οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ στεροῦνται ἀκινήτου κτήσεως, ἡ δὲ περιουσία αὐτῶν συνίσταται ἐξ ὁλοκλήρου ἐκ κινητῶν καὶ ζώων, γνωστὸν δὲ, ὅτι τὸ δικαιοστάσιον δὲν ἐπεκτείνεται ἐπὶ τῶν κινητῶν, καθόσον καὶ ἡ κατάσχεσις τούτων καὶ ὁ πλειστηριασμὸς πρὸ πολλοῦ ἐπετράπησαν, περιωρίσθη δὲ μόνον τὸ δικαιοστάσιον εἰς τὴν ἀναστολὴν τοῦ πλειστηριασμοῦ ἐπὶ τῶν ἀκινήτων, ὅπερ οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τοὺς γεωργοὺς τῆς Θεσσαλίας. Ταῦτα δ’ ἔχων ὑπ’ ὄψιν, ὑπέβαλον τὴν ἐπερώτησίν μου, ἐξυπηρετῶν τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μου, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐφαρμόζεται τὸ δικαιοστάσιον ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ διαβεβαιώσω καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἀντὶ ὠφελείας μεγίστων ζημιῶν καθίσταται πρόξενον εἴς τε τοὺς ὀφειλέτας καὶ εἰς τοὺς δανειστὰς καὶ ἐν γένει εἰς πάντας τοὺς πολίτας. Ἂν δέ τις τῶν ἐκ Τρικκάλων κυρίων συναδέλφων ἔκαμε τὰς εἰσηγήσεις, ἐφ’ ὧν στηριζόμενος ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, βεβαίως εἰς ταύτας ὡρμήθη ἐκ γενικωτέρων, ἀλλὰ πεπλανημένων ἰδεῶν, ὅτι δηλαδὴ τὸ δικαιοστάσιον ἀπολύτως εἶναι ὠφέλιμον εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ οὐχὶ ὡς διερμηνεύων τὴν ἐπιθυμίαν τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν. Ἑπομένως ὀφείλω νὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου, καὶ προκειμένου νὰ ἐκδοθῇ νέον διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου θέλει τυχὸν παραταθῆ ἡ ἰσχὺς τοῦ ἀπὸ 28 Αὐγούστου 1898 διατάγματος περὶ δικαιοστασίου, νὰ ἄρῃ τὸν περιορισμὸν ὡς πρὸς τὸν πλειστηριασμὸν τῶν ἀκινήτων. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων, ἢ τῆς ἀπὸ τούτων ἀπαλλαγῆς τῶν Θεσσαλῶν, ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἄλλα, ἀναφερόμενος εἰς ὅσα οἱ ἔντιμοι προλαλήσαντες εἶπον, ἀποδείξαντες τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην, τὴν ἐπείγουσαν ἀνάγκην, ἡ ὁποία ὑφίσταται, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἔλθῃ ἀρωγὸς ὑπὲρ τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων, οἵτινες τοσαῦτα ὑποφέρουσι δεινὰ ἀπὸ τοῦ πολέμου καὶ μέχρι σήμερον. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων, ἐγὼ τοὐλάχιστον διορῶ, ὅτι οὐδὲν ἐξ ὅσων διασαλπίζονται καθ’ ἑκάστην εἰς τὰς ἐφημερίδας θέλει πραγματοποιηθῆ ὑπὲρ αὐτῆς. Ἔχω δὲ τὰς σοβαρὰς ταύτας ὑπονοίας μου, διότι γνωρίζω τὰς περὶ αὐτῆς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως. Ὅτε ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἡ κατάρτισις τοῦ καταλόγου τῶν ἐπιτηδευματιῶν ἐν Τρικκάλοις, οὗτοι, ἀντὶ νὰ ἐλαφρυνθῶσι, κατατασσόμενοι εἰς τὰς ἥττονας φορολογικὰς τάξεις, ἐξ ἐναντίας, ὡς εὔποροι καὶ ὑπὸ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης πιεζόμενοι χαρακτηρισθέντες, κατετάχθησαν εἰς τὰς μᾶλλον φορολογουμένας. Ἔμποροι, οἵτινες πληρώνουσι τριάκοντα δραχμὰς ἐνοίκιον κατὰ μῆνα, ὑπεχρεώθησαν νὰ πληρώνωσι κατὰ μῆνα τεσσαράκοντα δραχμὰς ὡς ἐπιτήδευμα! Διὰ νὰ κατορθώσωσι νὰ φορολογήσωσιν ὅσῳ τὸ δυνατὸν περισσότερον τοὺς διευθυντὰς τῶν ἑστιατορίων, παρέστησαν εἰς αὐτοὺς, ὅτι δὲν ὑπάγονται, ὡς τοιοῦτοι, εἰς οὐδεμίαν τάξιν τῶν ἐπιτηδευματιῶν, κατὰ τὸν νόμον, καὶ τοὺς ἐχαρακτήρισαν ὡς χανιτζῆδες καὶ οἰνοπώλας, καὶ τοὺς ὑπεχρέωσαν νὰ πληρώσουν φόρον, ὡς μετερχόμενοι ἀμφότερα τὰ ἐπιτηδεύματα ταῦτα· οὕτω δὲ, ἐνῷ πρὶν ἐπλήρωνον τριάκοντα ὡς ἔγγιστα δραχμὰς, σήμερον πληρώνουσι τὸ διπλάσιον καὶ τριπλάσιον τοῦ ποσοῦ τούτου. Ἐγὼ αὐτὸς μετέβην πρὸς τὸν ἔφορον Τρικκάλων καὶ παρέστησα πρὸς αὐτὸν τὸ ἄδικον τοῦτο, καὶ ὅτε τῷ εἶπον, ὅτι οἱ διευθυνταὶ τῶν ἑστιατορίων πρέπει νὰ φορολογηθῶσιν ὡς διευθυνταὶ μαγειρείων κατὰ τὸν νόμον, μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι μαγείρους ἐννοεῖ ὁ νόμος ἄλλους, καὶ οὐχὶ τοὺς διατηροῦντας ἑστιατόρια. Οὕτω λοιπὸν ἐν Τρικκάλοις δὲν ὑπάρχει τάξις διευθυντῶν ἑστιατορίων, ἀλλὰ χανιτζήδων καὶ οἰνοπωλῶν. Κατὰ τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ἐφορολογήθησαν εἰς τὸ διπλάσιον καὶ πλέον τοῦ μέχρι τοῦδε φόρου πάντες οἱ ἐπιτηδευματίαι, ἡ δὲ φορολογία ἔφθασε καὶ μέχρι τῶν καὶ τοῦ ἄρτου στερουμένων πτωχῶν μεταπρατῶν, οἵτινες ἅλας καὶ σάπωνα κατὰ τὴν ἑβδομαδιαίαν ἀγορὰν τῶν Τρικκάλων μεταπωλοῦσι πρὸς ἐξοικονόμησιν τοῦ ἄρτου. Ὅταν λοιπὸν ἔχω τοιαῦτα διδόμενα περὶ τῆς μερίμνης, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἀνακούφισιν τῶν κατοίκων τῶν Τρικκάλων, δικαίως νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχω τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι οὐδὲν θέλει λάβει μέτρον ἀνακουφιστικὸν ὑπὲρ τούτων, οἵτινες τοσαύτας ὑπέστησαν συμφορὰς κατὰ τὸν χρόνον τῆς τουρκικῆς κατοχῆς. Καὶ ἤδη ἀπαντῶ πρὸς τὸν ἐκ Τυρνάβου ἔντιμον Βουλευτήν. Οὗτος, θέλων νὰ δικαιολογήσῃ τὴν παρὰ τῇ Κυβερνήσει θέσιν αὑτοῦ, προσεπάθησε νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι καὶ γενικώτερα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας, καὶ ἑπομένως ὅτι οὐδένα λόγον ἔχει, ὅπως μεταβάλῃ τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας εἶχε μέχρι τοῦδε ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος νὰ φρονῶ, ὅτι ἡ σύστασις τῶν ἐπιτροπῶν, δι’ ὧν ζητεῖται νὰ ἐξευρεθῶσιν ἐκεῖνοι, παρ’ ὧν ἀφῃρέθησαν τὰ ζῷα ἐν Θεσσαλίᾳ κατὰ τὸν πόλεμον, δὲν εἶναι ἐκ τῶν γενικῶν μέτρων, ὧν αὕτη ἔχει ἀνάγκην, οὔτε ἡ κατάργησις τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας εἶναι μέτρον ἀφορῶν εἰς τὴν Θεσσαλίαν μόνον, οὐδὲ τὰ ἄλλα, ἅτινα ἀπηρίθμησε πρὸ μικροῦ. Μέτρα γενικὰ εἶναι τὰ σκοποῦντα εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ἐγγείου παραγωγῆς ἐν Θεσσαλίᾳ, διότι ταῦτα θέλουσιν ἐπιδράσει ἐπωφελῶς ἐπὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ὡς καὶ τοῦ τόπου ἐν γένει. Εἰς τοῦτο ἀπέβλεπεν ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης, ὅτε εἰσῆγεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, καὶ ἐπεκαλεῖτο τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, καὶ τὴν ἐκ τούτων ὠφέλειαν προσεδόκα ἡ Βουλή, ὅτε μετέβαλλεν εἰς νόμον τὸ σωστικὸν διὰ τὴν Θεσσαλίαν νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Ἄν δὲ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἐκείνου ἐπραγματοποιεῖτο, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πλεῖστα ὅσα καλὰ καὶ μεγάλα ὠφελήματα ἤθελον προσγείνῃ εἰς τὸ Κράτος. Ἔργον ἐπίσης γενικὸν διὰ τὴν Θεσσαλίαν ἦτο τὸ τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγένετο νόμος περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια γεωργοκτηματιῶν, διότι ἐπεδίωκε διὰ τούτου τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν διὰ τῆς ἐξαγορᾶς τῶν τσιφλικίων ἐν Θεσσαλίᾳ· ἰσχύει δὲ ὁ νόμος οὗτος μέχρι σήμερον, καὶ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ φανῇ ὠφέλιμος, ἐφαρμόζουσα αὐτὸν, διότι διὰ τούτου θέλουσιν ἀπαλλαγῆ οἱ Θεσσαλοὶ γεωργοὶ καταστάσεως, ἥτις οὐδέποτε θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ὠφέλειαν τούτων, οὐδὲ τοῦ τόπου. Ὄτε δὲ τὴν ὑπὸ τὸν Τρικούπην Κυβέρνησιν διεδέχθη ἡ ὑπὸ τὸν ἐντιμότατον κ. Δηλιγιάννην, αὕτη μεγάλην ἔδειξε μέριμναν πρὸς βελτίωσιν τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ καταστάσεως. Ἡ περὶ τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ ἐγγείου παραγωγῆς μελέτη, ἣν κατήρτισε δι’ ἐπιτοπίου ἐρεύνης πολυμελὴς ἐπιτροπεία ἐκ Βουλευτῶν καὶ ἄλλων εἰδημόνων ἀνδρῶν, ἀποτελεῖ τὴν εἰκόνα τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ καταστάσεως, ἐν ταύτῃ δὲ ἀναγράφονται μέτρα πρὸς βελτίωσιν αὐτῆς ἀναμφισβητήτως πολλῆς σπουδαιότητος. Πλὴν δὲ τῆς μελέτης ταύτης καὶ νομοσχέδια κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ὑπεβλήθησαν, σκοποῦντα εἰς τὴν βελτίωσιν ταύτην· τοιαῦτα δὲ ἦσαν τὸ περὶ παραχωρήσεως γαιῶν καὶ οἰκιῶν ταῖς ἐν Θεσσαλίᾳ γεωργικαῖς οἰκογενείαις, τὸ περὶ συστάσεως εἰδικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου, τὸ περὶ κανονισμοῦ τῶν σχέσεων μεταξὺ ἀγροληπτῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, ὅπερ κατόπιν, ὑπὸ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς μελετηθὲν καὶ μεταρρυθμισθὲν, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἰδίᾳ δὲ διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως εἰδικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου ἐπρόκειτο νὰ πραγματοποιηθῶσι διάφοροι σκοποὶ, ἐν οἷς ἡ σύστασις Γεωργικῆς Τραπέζης καὶ ἡ ἐκτέλεσις ὑδραυλικῶν ἔργων. Εἰς ταῦτα δέον νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης εἰσαχθὲν νομοσχέδιον περὶ συστάσεως γεωργικῶν σταθμῶν, ὅπερ κατέστη νόμος, ὅστις ὅμως παραδόξως εἰσέτι δὲν ἐφηρμόσθη ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀφ’ ἧς ἔδει νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ. Ἄν δὲ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἦτο, ὡς ἰσχυρίζεται, κληροδόχος τῶν ἀρχῶν τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, ὤφειλε ν’ ἀκολουθήσῃ τὸ παράδειγμα ἐκείνου καὶ καταγείνῃ εἰς μέτρα ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐν γένει βελτίωσιν τῆς παραγωγῆς ἐν Θεσσαλίᾳ, ὤφειλεν εἰς τοιούτου εἴδους γενικώτερα ζητήματα ν’ ἀσχοληθῇ, καὶ ὄχι εἰς ἐκεῖνα, περὶ τῶν ὁποίων πρὸ μικροῦ ὡμίλει ὁ ἐκ Τυρνάβου κ. Βουλευτής· ἔστω δὲ βεβαία, ὅτι ἤθελεν ἀποβῆ ὠφελιμωτάτη ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν. Ἓν μόνον παράδειγμα ἀρκεῖ πρὸς ἀπόδειξιν τούτου. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην νὰ προμηθεύηται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐτησίως περὶ τὰ πέντε ἑκατομμύρια κοιλῶν σίτου. Ἄν ἀφ’ ἧς προσηρτήθη ἡ Θεσσαλία εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐλαμβάνετο πρόνοια πρὸς βελτίωσιν τῆς παραγωγῆς αὐτῆς, εὐχερέστατα αὕτη ἠδύνατο νὰ διπλασιασθῇ, οὕτω δὲ ἤθελεν ἀποφύγει νὰ ἐξάγῃ ἐτησίως τὴν ἀξίαν τοῦ εἰσαγομένου σίτου, ἥτις ἀνέρχεται εἰς 15,000,000 χρυσᾶ φράγκα, περίπτωσις, ἥτις βεβαίως σοβαρῶς ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς καταστάσεως. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ἐν σχέσει πρὸς τὰ ζητήματα τὰ σήμερον ἐξετασθέντα ἐνταῦθα. Ἐπανερχόμενος δὲ εἰς τὰ ἀρχῆθεν λεχθέντα, συνιστῶ ἐπίσης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα σύντονα λάβῃ μέτρα πρὸς βοήθειαν τῆς πασχούσης Θεσσαλίας, ὅσον ἀφορᾷ ἰδίως εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας αὐτῆς, διότι ἡ περαιτέρω ἐκκρεμότης τῆς καταστάσεως, ἐν ᾗ διατελεῖ, ἐνδεχόμενον νὰ ἔχῃ ἀνεπανόρθωτους καὶ ὀλεθρίας συνεπείας.

§137Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνέμενεν ἓν ὑπόμνημά μου διὰ νὰ ὑποβάλῃ τὸ περὶ ἀνανεώσεως τῶν καταστραφέντων βιβλίων ἐγγραφῆς κατασχέσεων νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συνέταξα καὶ παρέδωκα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης πρὸ τῆς ἕνεκα τῶν ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων γενομένης διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὴν γνώμην, ὅτι ἡ μὴ ἀναγραφὴ τῶν κατασχέσεων εἰς τὸ σχετικὸν βιβλίον δὲν διατάσσεται ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος, καὶ ἑπομένως ὅτι δὲν ἐπήρχετο δυσκολία τις εἰς τοὺς συναλλασσομένους ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοιούτων βιβλίων. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐθεώρει ἀναγκαῖον διὰ τὴν χορήγησιν τῶν ἐνυποθήκων δανείων νὰ ἀνασυνταχθοῦν τὰ βιβλία κατασχέσεων, ὅσα κατεστράφησαν κατὰ τὸν πόλεμον, συνέταξα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐνεχείρισα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Μὴ εἰσαχθέντος δ’ ἐκείνου, κατέθεσα σήμερον εἰς τὸ Προεδρεῖον ἑτέραν πρότασιν νόμου, ἧς θὰ ζητήσω παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν συζήτησιν κατὰ προτίμησιν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ζῴων τοῦ Νεζεροῦ, πρὸ πολλοῦ παρεκάλεσα τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς νὰ εἰσαγάγουν τὸ ζήτημα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ δοθῇ πίστωσις, ὅπως πληρωθῶσιν οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῶν, καὶ ἔλαβον τὴν ὑπόσχεσιν τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν, ὅτι ταχέως θέλει περατωθῇ καὶ ἡ ὑπόθεσις αὕτη.

§138ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῇ γενομένῃ μακρᾷ συζητήσει ἐπὶ τοῦ θέματος ἐλέχθησαν πραγματικῶς πολλὰ ἄξια λόγου, καὶ βεβαίως ἠδυνήθη ἡ Βουλὴ νὰ μορφώσῃ γνώμην γενικωτέραν περὶ τῶν σήμερον ἐν Θεσσαλίᾳ ὑφισταμένων ἀναγκῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις σήμερον, μεθ’ ὅσα καὶ ἄλλοτε ἐλέχθησαν καὶ ταύτην τὴν ἑσπέραν συνοπτικῶς ἐξετέθησαν, νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι δὲν ἔχει ἐνώπιον αὐτῆς σαφῶς καθωρισμένας τὰς ἀνάγκας τῶν παθόντων μερῶν τῆς Θεσσαλίας, καὶ θὰ ἔχῃ τὴν εὐκολίαν νὰ διαθέσῃ ἐκείνας τὰς δυνάμεις τὰς ὑλικὰς, ὧν ἔχει τὴν διαχείρισιν, αἵτινες θέλουσιν ἐπαρκέσει, ὅπως εἰς μέρος τοὐλάχιστον τῶν παθημάτων τῶν Θεσσαλικῶν ἐπέλθῃ ἀνακούφισις. Ἐρρήθη ἐνταῦθα, ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις προσέκοψεν ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτῆς καὶ ἀνέστειλε τὴν πρόκλησιν ψηφίσεως νομοθετημάτων χρησίμων εἰς τὸ ἔργον, πταίουσι μὲν καὶ οἱ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἀνήκοντες Θεσσαλοὶ Βουλευταὶ, πταίουσιν ὅμως κυρίως οἱ ἐκ τῶν λοιπῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος ἀντιπρόσωποι, οἵτινες διὰ τῶν ἀγορεύσεων αὐτῶν ἐπὶ τῶν τοιούτων γενικωτέρων θεμάτων δὲν ἐφρόντισαν νὰ ἐκδηλώσωσι γνώμην καὶ νὰ παροτρύνωσι τὴν Κυβέρνησιν εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος. Οἱ παρευρεθέντες κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Συνόδου, καθ’ ἣν ἐγένετο ὅμοιος λόγος, ἤκουσαν ὅτι διὰ δηλώσεως γενομένης παρὰ πλειόνων τοῦ ἑνὸς τῶν συναδέλφων τῶν ἐκ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος ὑπεστηρίχθη ἡ τότε ὑποβληθεῖσα πρότασις ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Γιαννακίτσα. Τοῦτο δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅσον ἀφορᾷ εἰς ἐμὲ προσωπικῶς, ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι καὶ ἄλλοι συνάδελφοι εὐρύτερον ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ ὅτι μάλιστα ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἐπεσπάσαμεν τὰς εὐχαριστίας τοῦ ἐκ Τυρνάβου βουλευτοῦ, τοῦ κ. Λιμπρίτου. Εἶπον τότε τὸ ἐφρόνουν ὅτι ἐνεδεικνύετο μετὰ τὰς παραστάσεις τοῦ Βουλευτοῦ Λαρίσης, καὶ προέτρεψα τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζυγίσῃ καλῶς τὰς δυνάμεις τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἂν ἐπίστευεν ὅτι τὰ 3,500,000, ἅτινα ὑπελείφθησαν ἐκ τῶν 10,000,000, ἅτινα ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ ὅτι ἄλλως ἢ ὡς διετέθησαν ἔπρεπε νὰ διατεθῶσι, ἂν ἐπίστευε δυνατὸν τὰ ὑπολειπόμενα 3,500,000 ἡ Κυβέρνησις νὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας, εἶπον ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ φέρῃ πρότασιν πρὸς ψήφισιν, ἵνα διατεθῶσιν ὑπὲρ αὐτῆς, διότι ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ, ὅτι δὲν ἀπέδωκεν εἰς τὰ τμήματα τὰ παθόντα τῆς Θεσσαλίας ἡ Ἑλλὰς ἐκεῖνο, ὅπερ ὤφειλεν ὑπὲρ αὐτῶν νὰ διαθέσῃ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις γινώσκει κάλλιον ἡμῶν τὰς ἀνάγκας τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἔχει τι νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζει ὁ προαγορεύσας, ὅτι ἐπιρρίπτων κατηγορίαν ἐπὶ τοὺς ἐν τῇ Βουλῇ ἀσχολουμένους περὶ τὰ τοιαῦτα θέματα, ἀπαλλάσσει τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἀποχῇ εὐθύνης; Ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀπαλλαγῇ τῆς εὐθύνης, μόνον ἂν ἀποδείξῃ, ὅτι τῷ ὄντι καταβάλλει πρόνοιαν ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας. Ἀλλ’ ὁ συνάδελφος, ὅστις ἐνταῦθα, ἐν τῇ Βουλῇ, εὗρεν ἐνόχους τοὺς μὴ ἀγορεύσαντας ἐκ τοῦ παλαιοῦ βασιλείου Βουλευτὰς, ἐν Θεσσαλίᾳ εὗρεν ἐνόχους τοὺς παροτρύναντας τοὺς μὴ ἔχοντας ἄρτον νὰ εἴπωσιν, ὅτι δὲν ἔχουσιν ἄρτον. Τούτους ἀπεκαλέσατε ταραξίας, ἰδίως ἕνα αὐτῶν. Καὶ ὅτε προεκάλεσαν ὑμᾶς νὰ ὀνομάσητε τὸν ταραξίαν, ἐσιωπήσατε· διότι ἐγινώσκετε, ὅτι, ἂν ὠνομάζετε αὐτὸν, ἠθέλετε ἀκούσει διαμαρτύρησιν ἀπὸ μέρους ἄλλων. Καὶ δικαίως· διότι εἶναι περίεργον νὰ ἰσχυρίζηταί τις, ὅτι ἀπέναντι πληθυσμοῦ μὴ πεινῶντος ἤρκει ἡ φωνὴ ἑνὸς πεινῶντος, ἵνα προκαλέσῃ συντάραξιν. Ἀλλ’ ἂν ἐπείνων, ὁ ταραξίας ὤθησε τοὺς πεινῶντας, ἵνα προβῶσιν εἰς ταραχάς; Αὐτὸς προεκάλεσε τὴν εἰσβολὴν δήμου ὁλοκλήρου, τοῦ δήμου Ἀρμενίου, εἰς τὴν Λάρισαν; Ἂν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ δοθῇ ὑπεράσπισις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι οὐδὲν ἔπραξε περὶ τούτων μέχρι τοῦδε, τὰ ἐπιχειρήματα τῶν Ὑπουργῶν μοὶ φαίνεται ὅτι, ἂν δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ, ἦσαν τοὐλάχιστον σπουδαιότερα. Λοιπὸν προφανῶς προκαλεῖται ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος. Ὅτι τὴν προσοχὴν αὐτῆς δὲν ἐπέστησε σπουδαίως, τὸ ἑπόμενον παράδειγμα, πλὴν ὅσων μέχρι τοῦδε ἐρρήθησαν, νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετόν. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐγένετο, πρὸ τῆς λήξεως τῶν κατὰ τὸ πρῶτον τμῆμα ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὑπόμνησις Θεσσαλικῆς ὑποθέσεως πρώτης σημασίας, ἡ ὑπόμνησις τοῦ ζητήματος τῶν Κουτσουφλιανιτῶν. Καὶ παρέστησα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ποία ἡ θέσις τῶν ἀνθρώπων τούτων, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἰσχυρίσθη τότε, ὅτι πολλὴν μὲν ἔχει ἐπιθυμίαν νὰ φέρῃ εἰς τέλος τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἀλλ’ ὅτι οἱ κύριοι τοῦ κτήματος, ἐφ’ οὗ προέκειτο νὰ ἐγκαταστήσῃ τοὺς Κουτσουφλιανίτας, ἠρνοῦντο νὰ πωλήσωσι τὸ κτῆμα, ὅτι τὸ ἓν πέμπτον μόνον τοῦ κτήματος ἐπωλεῖτο, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἤρκει τοῦτο, καὶ ὅτι καὶ διακοσίας χιλιάδας δραχμῶν ἦτο πρόθυμος νὰ δαπανήσῃ ὑπὲρ τῶν θυμάτων τῆς ἰδίας αὐτῶν φιλοπατρίας. Ἠγέρθη τότε ὁ Βουλευτὴς ἐκ Καλαμπάκας, ὁ κ. Παπαθανασίου, καὶ ἐδήλωσεν ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται εὑρίσκονται ἐνταῦθα καὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ πωλήσωσι τὸ κτῆμα, ὅπερ ἐγὼ προέτεινον, οὐχὶ νὰ ἀγοράσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἀποκτηθῇ διὰ τῆς ἐγγυήσεως αὐτῆς ὑπὲρ τῶν Κουτσουφλιανιτῶν. Ἐδήλωσε τότε ὁ Βουλευτὴς Καλαμπάκας, ὅτι ἐμεσολάβησε παρὰ τῇ Κυβερνήσει καὶ φιλικὴ σύστασις, ἀλλὰ δὲν βλέπω ποῖα ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης φιλικῆς συστάσεως· διότι πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν εἰσῆλθον εἰς τὴν οἰκίαν μου τρεῖς ἐν ἀθλίᾳ καταστάσει, ὑπὸ ῥακῶν περιβαλλόμενοι ἄνδρες, οἵτινες ἐρχόμενοι πεζῇ ἐκ Κουτσούφλιανης καὶ μέχρι Χαλκίδος κατορθώσαντες νὰ φθάσωσι, δὲν ἠξεύρω πῶς ἠδυνήθησαν νὰ πορισθῶσι δύο ἢ τρεῖς δραχμάς, ἵνα ἔλθωσιν εἰς Ἀθήνας...

§139ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Τοὺς ἔφεραν διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ κτήματος.

§140ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δι’ αὐτό;

§141ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Καὶ πεινῶσιν οἱ ἄνθρωποι ἐδῶ!

§142ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λοιπὸν ἦλθον ἐνταῦθα, καὶ ἐπειδὴ ἤκουσαν, ὡς φαίνεται, ὅτι ἐγὼ εἶχον ὁμιλήσει ἐνταῦθα περὶ Κουτσουφλιανιτῶν, ὁδηγηθέντες ἦλθον εἰς τὸν οἶκόν μου, καὶ ἐζήτησαν νὰ σώσω αὐτοὺς, ἐγώ! Κατὰ τίνα τρόπον; Τὸ μόνον, ὅπερ ἠδυνάμην, ἦτο νὰ συστήσω ἐκ νέου τὸ ταχὺ πέρας τῆς ὑποθέσεως. Ὑπεσχέθην ὅτι ἐν τῇ πρώτῃ συνεδριάσει, καθ’ ἣν ἤθελον δυνηθῆ νὰ ὁμιλήσω ἐν τῇ Βουλῇ, ἤθελον ὑποβάλει τὴν σύστασιν· καὶ εὐτυχῶς μοὶ δίδεται ἀφορμὴ νὰ πράξω τοῦτο σήμερον ὡς ἐκ τῆς προνοίας τῶν συναδέλφων τῶν ἐκ Θεσσαλίας νὰ ὁμιλήσωσιν ὑπὲρ τῶν Θεσσαλικῶν πραγμάτων. Τὸ κτῆμα εἶναι ἐκεῖ· οἱ ἰδιοκτῆται εἶναι ἕτοιμοι νὰ πληρωθῶσι καὶ νὰ πωλήσωσι. Διατὶ δὲν ἀγοράζει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐγκαταστήσῃ τοὺς Κουτσουφλιανίτας; Ἐρώτημα, ἐφ’ οὗ βεβαίως μεταξὺ τῶν ἄλλων ζητεῖται ἀπάντησις. Κυβέρνησις δὲ, ἥτις ἐφρόντισεν, ὅτε προέκειτο, δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα λόγον, νὰ δώσῃ ἐγγύησιν εἰς βιομηχάνους, ἵνα διεξαγάγωσιν ἔργα ἐν Λαρίσῃ, ἅτινα καὶ ἄνευ τῆς ἐγγυήσεως τῆς Κυβερνήσεως ἦτο δυνατὸν νὰ διεξαχθῶσι, — καὶ περὶ τούτου εἶπον τὰ πρέποντα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ,— ἔχει κατὰ μείζονα λόγον καθῆκον νὰ φροντίσῃ ν’ ἀποζημιώσῃ ἐκείνους, ἢ νὰ ἐγγυηθῇ ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες τὸ πᾶν ἀπώλεσαν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ ὀνόματος καὶ τῆς Ἑλληνικῆς τιμῆς.

§143Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατε, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἐπειδὴ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἐγὼ εἶπον ὅτι ἐν Τυρνάβῳ μόνον ἐκ συμπαιγνίας ἄνθρωποι μὴ πεινῶντες διεμαρτυρήθησαν κατὰ τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων, καίτοι εἶναι ἔναυλοι οἱ λόγοι μου εἰς τὴν Βουλήν, ἥτις καλῶς ἐνθυμεῖται ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν εἶπον, ὀφείλω καὶ πάλιν νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν ἐλέχθη τοιοῦτόν τι. Ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλίας εἶναι λαὸς νομοταγής, οὐδέποτε δὲ ἐκτρέπεται τῆς νομίμου ὁδοῦ. Ἐὰν συνῆλθε λοιπὸν ὁ λαὸς τοῦ Τυρνάβου εἰς συλλαλητήρια καὶ ἐζήτησε τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐζήτησε τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς δυσχερεῖς οἰκονομικὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται, τοῦτο ἔπραξεν αὐθορμήτως, καὶ ὤφειλε νὰ τὸ πράξῃ, ἵνα παραστήσῃ τὰ δίκαιά του καὶ ἵνα ὑποδείξῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ ἀπέναντι τοῦ δυσπραγοῦντος Θεσσαλικοῦ λαοῦ καθήκοντά της. Κατὰ τὴν συγκρότησιν ὅμως ἑνὸς ἐκ τῶν συλλαλητηρίων τούτων θορυβοποιοί τινες παρεκίνησαν μερικοὺς ἁπλοϊκοὺς ἀνθρώπους νὰ ἁρπάσωσι τρόφιμα ἐκ τῶν παντοπωλείων. Ἐπῆγαν λοιπὸν εἰς ἓν παντοπωλεῖον καὶ ἥρπασαν ὀλίγας ρέγκας...

§144ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ρέγκαις!

§145Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ῥέγκαις, ἢ ἄλλως σκουράντζους λεγομένους... Ἐγένετο ὅμως εἰκονικὴ ἡ διαρπαγὴ τῶν ὀλίγων τούτων τροφίμων, διότι δὲν ἤθελον οἱ ἄνθρωποι νὰ προβῶσιν εἰς τοιοῦτον διάβημα. Εἶναι τόσον συνετοί, εἶναι τόσον νομοταγεῖς, ὥστε ἀπετροπιάζοντο νὰ τὸ πράξουν· ἀλλὰ κἄποιος ἀρεσκόμενος εἰς τοιαῦτα ἔκτροπα τοὺς ἐξώθει εἰς τὴν διαρπαγήν, διὰ τῆς βίας παρακινῶν αὐτοὺς νὰ ἁρπάσουν τὰς ῥέγκας· καὶ τοῦτο, διὰ νὰ δώσῃ ἄλλον χαρακτῆρα εἰς τὸ συλλαλητήριον. Τὴν τοιαύτην παρεκτροπὴν ἐγὼ βεβαίως ἀπεδοκίμασα, καὶ περὶ αὐτῆς καὶ τῶν αἰτίων καὶ δημιουργῶν αὐτῆς ὡμίλησα οὐχὶ εὐφήμως· οὔτε εἶναι τὸ θέμα τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἀξίζῃ τὸν κόπον νὰ γίνηται ἐν τῇ Βουλῇ λόγος περὶ τῶν προκαλεσάντων τὸ ἀτυχὲς γεγονός. Βεβαίως ὅμως δὲν κατεδίκασα, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ καταδικάσω τοὺς συμπολίτας μου, οἱ ὁποῖοι συνερχόμενοι ἐν συλλαλητηρίοις καὶ ὑποβάλλοντες τὰς αἰτήσεις των εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐξήσκουν νόμιμον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ τοῖς ἀφαιρέσῃ· μάλιστα δὲ μετὰ τοῦ κυρίου νομάρχου Λαρίσης, ὅστις συναντήσας με μοὶ εἶπεν, ὅτι θὰ ἀπαγορεύσῃ τὰ συλλαλητήρια, ἦλθον εἰς συζήτησιν, καθ’ ἣν τῷ εἶπον, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀπαγορεύσῃ τὰ συλλαλητήρια, ἐφ’ ὅσον οἱ πολῖται συνέρχονται ἡσύχως καὶ ἀόπλως· καὶ οὕτω συνήρχοντο, νομοταγῶς καὶ εὐπρεπῶς ὑποβάλλοντες τὰ αἰτήματά των, καὶ μόνον, ὡς προεῖπον, ἐφ’ ἅπαξ ὀλίγοι τινὲς ἐξωθήθησαν, ἵνα προβῶσιν εἰς τὴν διαρπαγήν, ἣν προεξέθεσα, ὅπως οὕτω παρασταθῶσι τὰ πράγματα ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν καὶ οἱ Τυρναβῖται ὡς ἐπαναστάται κατὰ τῆς νομίμου ἐξουσίας τοῦ Κράτους! Δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ ἐνισχύσω τοιαῦτα κινήματα, δὲν δύναμαι νὰ ἐπιδοκιμάσω τοιαύτην διαγωγὴν τῶν πολιτῶν· μόνον δ’ ὅτε οἱ πολῖται νομοταγῶς ἀνηνέχθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀνέλαβον ἐγὼ νὰ ὑποστηρίξω τὰ αἰτήματά των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὰ ὑπεστήριξα, καὶ ἔλαβον παρ’ αὐτῆς τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι ἐν τῷ δυνατῷ μέτρῳ θὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας των. Οὕτω πως ἐννοῶ ἐγὼ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός μου, ὡς πολιτευτοῦ, καὶ οὕτως ἐννοῶ νὰ πολιτεύωμαι, ἐφ’ ὅσον πολιτεύομαι.

§146Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύο λέξεις μόνον εἰς ἀπάντησιν τῶν τελευταίων λέξεων, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής,—διότι ὅσον ἀφορᾷ τὰ περὶ Τυρνάβου λεχθέντα, νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς ἀκριβῶς ἐξέθηκε ταῦτα, διότι δι’ ὅλων τῶν ὑποβληθεισῶν ἐκθέσεων εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ τῶν ἐκεῖ ἀρχῶν παρεστάθη τὸ συλλαλητήριον ὡς νομίμως συγκροτηθέν· αἱ ταραχαί, αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθη ὅτι ἔλαβον χώραν, δὲν ἔλαβον πράγματι χώραν, καὶ ἑπομένως περὶ τούτων οὐδὲν ἔχω νὰ προσθέσω. Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα λόγον, εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι αὐτὸς μόνος ἐνδιαφέρεται ὑπὲρ τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀμελεῖ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Παρατηρῶ, κύριε Βουλευτά, ὅτι τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἔχετε—καὶ δικαίως — πρὸς τοὺς πάσχοντας συμπολίτας ἡμῶν, τὰ αἰσθήματα ταῦτα ἔχει καὶ ἡ Κυβέρνησις, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν περιορίζεται εἰς λόγους ἀπὸ τῆς ἕδρας τῆς βουλευτικῆς λεγομένους, οἱ ὁποῖοι μεγάλα ἀποτελέσματα δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν, ἀλλὰ προβαίνει εἰς πράγματα. Εἶπον κατά τινα συνεδρίασιν πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ποία εἶναι ἡ θέσις τοῦ ζητήματος. Εἶπον ὅτι προσπάθειαι καταβάλλονται πρὸς ἀγορὰν τοῦ κτήματος, ὅτε τινὲς τῶν ἰδιοκτητῶν ἔδειξαν διάθεσιν, ὅπως πωλήσωσι τὸ μερίδον αὐτῶν, ὅτι ἄλλοι ἀπ’ ἐναντίας δυστροποῦσι, καὶ δὲν θέλουσι νὰ συναινέσωσι, καὶ ὅτι οἱ Κουτσουφλιανῖται ἐπιμένουσιν, ὅπως ἐγκατασταθῶσιν εἰς τὸ κτῆμα ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα καὶ τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἀνήκει εἰς ὀκτώ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἰδιοκτήτας. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο παρουσιάσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπιτροπὴ ἐκ Κουτσουφλιανιτῶν, μὲ τὸν κ. Λεβέντην, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ ὁποῖος παρέστησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πείσωμεν καὶ τοὺς ἄλλους συνιδιοκτήτας, ὅπως πωλήσωσι καὶ τὸ ἑαυτῶν μερίδιον. Ἐλπίζω νὰ κατορθώσωμεν, ὅπως ἐπιτύχωμεν τὴν ἀγορὰν τοῦ κτήματος ἐκείνου. Ἐρωτῶ, πταίει ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν μέχρι σήμερον δὲν ἔφθασεν ἀκόμη εἰς πλήρη συμφωνίαν μετὰ τῶν ἰδιοκτητῶν; Ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θέλω κατορθώσει νὰ λύσω τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ τότε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς θ’ ἀπαλλαγῇ τῆς ἐνοχλήσεως, τὴν ὁποίαν ἑκάστοτε ἔχει, ὅπως παραστήσῃ ἑαυτὸν καὶ μόνον ἑαυτὸν ὑπέρμαχον τῶν συμφερόντων τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, ἐγὼ δὲ νὰ μὴ εὑρεθῶ καὶ πάλιν εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅπως λάβω τὸν λόγον, ἵνα καταδείξω εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτήν, ὅτι ἡ ἀνησυχία αὐτοῦ, ἡ πολὺ δικαία, εἶναι καὶ ἀνησυχία ἡμῶν.

§147ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ εὐχαριστῶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν δήλωσιν, ἣν πρὸ μικροῦ σαφῶς διὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀπέτεινεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐξ ἀφορμῆς τῆς παρατηρήσεώς μου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φρονεῖ, ὅτι εἶναι πολὺ ἀποτελεσματικωτέρα ἡ ἐργασία αὐτοῦ, ὅστις διὰ τῶν πραγμάτων θέλει προσεχῶς ἀποδείξει ὅτι μεριμνᾷ περὶ τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, ἢ ἡ ἐργασία ἐκείνων, οἵτινες περιορίζονται εἰς λόγους, ὅπως ὑπερασπίσωσι τὰ δικαιώματα αὐτῶν καὶ προτρέψωσιν εἰς μέριμναν περὶ αὐτῶν. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ, κατὰ τίνα τρόπον θέλει, ὥστε ἐκεῖνοι, οὓς ἐλέγχει ὅτι περιορίζονται εἰς λόγους, νὰ ἔλθωσιν εἰς ἐπικουρίαν τῶν Κουτσουφλιανιτῶν; Ἐκεῖνοι οἵτινες περιορίζονται εἰς λόγους ὡς ἐκ τῆς θέσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται, εἶναι ἐντεταλμένοι ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ἀποτείνωσιν λόγους ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἐκεῖνοι ὅμως, οἵτινες ὑπόσχονται, ὅτι προσεχῶς θέλουσι δείξει «πράγματα καὶ θαύματα», ἐκεῖνοι ἔπρεπε βεβαίως πολὺ πρότερον ἢ ὅτι σήμερον συμβαίνει νὰ ἔχωσι τὴν ὑπόθεσιν ταύτην εἰς κρείττονα ὁδὸν ἐκείνης, ἐν ᾗ εὑρίσκεται·

§148Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ πῶς;

§149ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καθ’ ὃν τρόπον ἤθελε βεβαίως ὑπάρχει, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐκεῖνοι, οἵτινες περιορίζοντο εἰς λόγους, ἦσαν εἰς θέσιν νὰ προβῶσιν εἰς τὰ πράγματα.

§150Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ πῶς; Διότι πάντοτε ἐπιμένω εἰς τὸ νὰ ἐπαναλαμβάνω «πῶς;» Πῶς ἦτο τοῦτο κατορθωτόν, χωρὶς νὰ πεισθῶσιν οἱ κύριοι τοῦ κτήματος νὰ συναινέσωσιν εἰς τὴν πώλησιν αὐτοῦ; Ἐὰν τόσον μεριμνᾷ ὑπὲρ τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, ἠδύνατο ὁ κ. Βουλευτής, γνωστοῦ ὄντος, ὅτι ἡ δυσκολία ἔγκειται ἀκριβῶς εἰς τὴν μὴ θέλησιν ἐκ μέρους τῶν συνιδιοκτητῶν, ὅπως πωλήσωσιν, ἠδύνατο, γινώσκων μάλιστα τοὺς συνιδιοκτήτας, νὰ προσπαθήσῃ, ὅπως πείσῃ αὐτοὺς ἐπὶ τέλους νὰ ἀποδεχθῶσι τὰς προτάσεις τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶπον, τί εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις. Σᾶς εἶπον ὅτι ὑπῆρχε κτῆμα, τὸ ὁποῖον ἐπροτείναμεν εἰς τοὺς Κουτσουφλιανίτας· ἐδήλωσαν ὅτι εἰς τὸ κτῆμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἦτο εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν, δὲν ἠδύναντο νὰ ἐγκατασταθῶσιν. Ἐπέμενον ὅπως ἐγκατασταθῶσιν εἰς ἓν κτῆμα, τὸ ὁποῖον γειτονεύει. Τὸ κτῆμα αὐτὸ ἀνήκει εἰς πολλοὺς συνιδιοκτήτας. Τινὲς ἐξ αὐτῶν ἔσπευσαν νὰ πωλήσουν, ἄλλοι δὲν ἠθέλησαν νὰ πωλήσουν. Ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποχρεώσωμεν αὐτούς, ὅπως πωλήσωσι τὸ κτῆμα; Δὲν ἦτο. Προσεπαθήσαμεν διὰ παντὸς τρόπου, ὅπως τοὺς πείσωμεν. Σήμερον ἔχομεν ἐλπίδα, ὅτι θέλομεν κατορθώσει τὸ πρᾶγμα. Ἐὰν τὸ κατορθώσωμεν, θὰ ἤμεθα εὐτυχεῖς, χωρὶς διόλου νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἐκάμομεν «πράγματα καὶ θαύματα», καὶ χωρὶς διόλου νὰ θελήσωμεν νὰ πιστευθῇ, ὅπως ὁ κ. Βουλευτὴς νομίζει, ὅτι πράγματι ἐκάμομεν θαύματα. Ἐκάμομεν τὸ καθῆκόν μας. Δὲν δικαιοῦται ὅμως, ἐνῷ πράττομεν τὸ καθῆκόν μας, νὰ ἐπικρίνῃ ἡμᾶς, ὅτι τὸ καθῆκον τοῦτο δὲν πράττομεν.

§151ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Ἡμεῖς γνωρίζομεν ἓν πρᾶγμα, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Κουτσούφλιανης ἐξακολουθοῦσι νὰ μένωσιν ἄστεγοι ἀπὸ διετίας, αὐτὸ δέ, νομίζω, ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε πρὸ καιροῦ νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§152Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τῶν κατοίκων περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, γινώσκω τοῦτο, ὅτι ἔλαβον 120 χιλιάδας ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 6 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τῶν δοθεισῶν εἰς δάνεια, ὅτι ἔλαβον καὶ ἑτέρας 30 χιλιάδας...

§153ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πόθεν;

§154Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐκ τῶν συνεισφορῶν... Ὅτι ἐξακολουθοῦσι καλλιεργοῦντες σήμερον, τινὲς ἐξ αὐτῶν τοὐλάχιστον, τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐν Τουρκίᾳ, καθ’ ὃ δικαίωμα ἔχουσιν, ὅπως καλλιεργῶσι ταῦτα, καὶ ὅτι προσπάθειαι καταβάλλονται, ὅπως ἀγορασθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως κτῆμά τι, ὅπερ θέλουν, καὶ δοθῇ εἰς αὐτούς. Περισσότερον ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἠδυνάμην νὰ πράξω. Ἐὰν ὑμεῖς γινώσκετέ τι, τὸ ὁποῖον ἤθελε συντελέσει, ὅπως φθάσωμεν ταχύτερον εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀπαιτήσεων τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, ὑποδείξατέ το, καὶ εἴμεθα πρόθυμοι ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν θέλετε ὑποδείξει· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν πράττετε τοιοῦτόν τι, νομίζω ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικρίνητε.

§155ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ δώσω πρὸς ὑμᾶς πληροφορίαν, ἥτις βεβαίως θέλει δείξει, ὅτι δὲν ἔχετε ἐπὶ τοῦ θέματος, ὅπερ πρὸ ὀλίγου ἐθίξατε, πληροφορίας τελείας περὶ τῶν πραγμάτων. Εἴπετε ὅτι «τινὲς ἐξ αὐτῶν τοὐλάχιστον» ἐξακολουθοῦν ἐργαζόμενοι εἰς τὰς γαίας αὑτῶν ἐν τῷ Τουρκικῷ. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἀκριβές· ὑπάρχει ἴσως τὶς — δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι εἷς ἢ δύο.—Εἴπετε ὅτι κατέφυγον πολλοὶ ἐκεῖ. Ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς, στενοχωρούμενοι ἵνα ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ Τουρκικὸν, εἶπον: «ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐγκαταστήσῃ ἡμᾶς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἂς ἀσφαλίσῃ εἰς ἡμᾶς τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν τοὐλάχιστον, καὶ τότε ἀποφασίζομεν ἴσως νὰ μεταβῶμεν ἐκεῖ». Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ ἀσφαλίσητε εἰς αὐτοὺς τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. Ἐννοῶ τὰς στενοχωρίας τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν ἠθέλησα νὰ ῥίψω εὐθύνας ἐπ’ αὐτῆς. Ἠθέλησα μόνον νὰ ἐντείνω τὴν φωνήν μου, ὅπως ἐντείνητε καὶ ὑμεῖς τὰς προσπαθείας πρὸς εὕρεσιν τῆς λύσεως. Δὲν νομίζω δύσκολον τὴν εὕρεσιν τῆς λύσεως, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀπαιτεῖται πρὸς τοῦτο ἀπόφασις αὐστηρῶς νὰ ἐνεργηθῇ ἡ ὑπόθεσις αὕτη. Καὶ μόνον ἂν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐφρόντιζεν ἐγκαίρως νὰ γείνῃ κυρία τῆς μερίδος ἐκείνης τοῦ κτήματος τῆς ἀδιανεμήτου, ἥτις προσεφέρετο εἰς αὐτὴν ὑπὸ τῶν προθύμων νὰ πωλήσωσιν, ἤθελε κατασταθῆ συγκυρία ἐπὶ τῶν λοιπῶν, καὶ διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἤθελε δυνηθῆ νὰ προσκαλέσῃ αὐτοὺς εἰς διανομὴν ἢ πώλησιν τοῦ κτήματος, καὶ ἡ ὑπόθεσις ἐλύετο ἀμέσως. Ἠρωτήσατε: «ποῖον τρόπον προτείνετε;» Καὶ ἰδοὺ προτείνομεν. Πιστεύω δέ, ὅτι πᾶς ὅστις ἥψατο τῶν νομικῶν, —ὑμεῖς δὲ εἶσθε διδάκτωρ, καὶ ἐκ τῶν διακεκριμένων,— δὲν ἀγνοεῖ τὸ λυσιτελὲς τοῦ τρόπου τούτου, δι’ οὗ πάσας τὰς δυστροπίας τῶν ἰδιοκτητῶν, οὓς δὲν γνωρίζω, ἡ Κυβέρνησις ἤθελε ῥίψει κατὰ γῆς, καὶ ἤθελε πρὸ καιροῦ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐγκαταστήσῃ ὁριστικῶς τοὺς δυστυχεῖς τούτους ἀνθρώπους, οἵτινες βεβαίως εἶναι θύματα τῆς φιλοπατρίας αὐτῶν τῆς ἐκτάκτου.

§156Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θεωρῶ εὐτύχημα, ὅτι δὲν εἶσθε ὑμεῖς εἰς τὰ πράγματα, καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλητε τὸν τρόπον τῆς λύσεως, τὸν ὁποῖον θέλετε διότι, ἂν ὁ τρόπος τῆς λύσεως, τὸν ὁποῖον ὑμεῖς ὑποδεικνύετε, ἤθελε γείνῃ δεκτὸς παρ’ ἡμῶν, βεβαίως δὲν ἠθέλομεν φθάσει εἰς τὴν ἐπιζητουμένην λύσιν. Ἡ ἔκτασις ἡ κατεχομένη παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔδειξαν προθυμίαν νὰ μᾶς πωλήσουν, εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τοὺς Κουτσουφλιανίτας· διότι, ἂν τοῦτο ἦτο δυνατὸν, τὸ ζήτημα ἤθελε λυθῆ πρὸ ἑνὸς ἔτους. Οὐδεμία τότε δυσκολία θὰ ὑπῆρχεν. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσιζε νὰ γείνῃ συνιδιοκτήτης, τότε βεβαίως ἤθελον αὐξήσει αἱ ὑπερφίαλοι ἀξιώσεις τῶν ἑτέρων ἰδιοκτητῶν. Ὁ μόνος τρόπος λοιπὸν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἠκολουθήσαμεν μέχρι τοῦδε. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν δὲν ἐγίνετο τόσος λόγος εἰς τὴν Βουλὴν κατ’ ἐπανάληψιν, ἴσως θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ ζήτημα νὰ ἦναι λελυμένον· διότι πρέπει νὰ ἐννοήσητε, ὅτι ὅσον περισσότερος πάταγος γίνεται ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τόσον μεγαλείτεραι δυσκολίαι παρουσιάζονται, καὶ ὅταν δεικνύωμεν ἐνδιαφέρον, ὅπως ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν τὸ ζήτημα λυθῇ, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συζητοῦσι σήμερον περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰς αὐτοὺς ὀφειλομένου καὶ ἔχουσιν ἀπαίτησιν, ὅπως ὠφελούμενοι ἐκ τῆς περιστάσεως βιάσωσι τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα δώσῃ ποσὸν ἀνώτερον τῆς πραγματικῆς ἀξίας τοῦ κτήματος, βεβαίως θὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τὰς ἀξιώσεις αὑτῶν. Ταῦτα κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἐὰν νομίζετε σεῖς, ὅτι διὰ τῶν ἀγορεύσεών σας συντελεῖτε εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ἐξακολουθήσατε, διότι ἐγὼ οὐδὲν δικαίωμα ἔχω νὰ σᾶς ἐμποδίσω.

§157ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο μόνον ἔλειπε, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιρριφθῇ εἰς ἡμᾶς ἡ εὐθύνη! Περίεργος αὕτη ἡ διάθεσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅλα νὰ τὰ ἐπιρρίπτῃ εἰς τοὺς ἄλλους. Πόσαι ἔγειναν ὑπενθυμίσεις τῆς ὑποθέσεως ταύτης; Μία καὶ μόνη, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον τῆς Συνόδου ταύτης, μία ὑπενθύμισις, ἥτις λόγον εἶχε τὸ ὅτι ὑπὸ πόνου ἐκινήθη ἡ μέριμνα τῶν Ἑλλήνων Βουλευτῶν περὶ τῆς ἐθνικῆς ταύτης ὑποθέσεως. Καὶ αὕτη ἡ μία καὶ μόνη ὑπενθύμισις ἤρκεσεν, ἵνα αὐξήσῃ τὰς ὑπερφιάλους ἀξιώσεις τῶν ἰδιοκτητῶν! Ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τί ἀπήντησε τότε; Ἀπήντησεν ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀγοράσῃ, διότι δὲν θέλουσιν αὐτοὶ νὰ πωλήσωσιν, ἤκουσε δὲ τότε τὴν δήλωσιν τοῦ φίλου αὑτοῦ, τοῦ ἐκ Καλαμπάκας Βουλευτοῦ, ὅτι σήμερον εἶναι πρόθυμοι νὰ πωλήσωσιν· οὕτω δὲ ἔληξεν ἡ ἀμφισβήτησις. Παρῆλθεν ἔκτοτε εἷς καὶ ἥμισυς μὴν ἄπρακτος, καὶ αἱ φωναὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠμπόδισαν νὰ ἀγοράσῃ τὸ κτῆμα ἡ Κυβέρνησις, διότι κατέστησαν ὑπερφιάλους τὰς ἀξιώσεις αὐτῶν! Ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης οὐδεὶς ὡμίλησε περὶ Κουτσουφλιανιτῶν. Ἢ μήπως ἡ σημερινὴ παρατήρησις ἀνέδραμεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἀνέτρεψε τὰ σχέδια τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ; Ἂν εὑρίσκεται ἀπέναντι ὑπερφιάλων ἀξιώσεων...

§158ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Ἀξιώσεων ἑνός.

§159ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. .. Ἂν εὑρίσκεται ἀπέναντι ὑπερφιάλων ἀξιώσεων, ὁ τρόπος, ὃν ὑπέδειξα, ἀπολήγων εἰς τῶν δικαστηρίων τὴν κρίσιν, ἐμποδίζει τὰς ὑπερφιάλους ἀξιώσεις νὰ μένωσιν ἀμετακίνητοι. Ἂν ὅμως αἱ ἀξιώσεις εἶναι τόσον ὑπερφίαλοι, ὥστε δὲν ἀρκεῖ καὶ αὐτὴ ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ, ἐδῶ εἶναι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, καὶ ἂς ζητήσωσι τὴν διὰ δημοσίαν ἀνάγκην ἀπαλλοτρίωσιν (γέλωτες ἐν τῇ δεξιᾷ).

§160Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῦ εἶναι ἡ δημοσία ἀνάγκη;

§161Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Καὶ λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης νὰ ζητήσωμεν νὰ πάρωμεν τὸ σπῆτι τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ!

§162Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον.

§164ΤΟΠΑΛΗΣ. Εἶναι σχετικὸν (θόρυβος).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ μεταπηδῶμεν ἀπὸ ζητήματος εἰς ζήτημα. Δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτὲ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἐὰν ἔχετε νὰ ὁμιλήσητε διὰ τὸ ζήτημα τὸ Θεσσαλικὸν ἐν γένει, τότε σᾶς παρακαλῶ νὰ ἴδω, μήπως προηγεῖται ἄλλος ὑμῶν.

§166ΤΟΠΑΛΗΣ. Βεβαίως, διὰ τὸ Θεσσαλικόν.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος.

§168ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον ἐγώ.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε τελευταῖος.

§170ΡΙΚΑΚΗΣ. Διὰ τὸ ζήτημα αὐτό;

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Δὲν θ’ ἀφήσωμεν αὐτὸ καὶ νὰ ἔλθωμεν εἰς ἄλλο. Θὰ τελειώσῃ αὐτό. Ἐὰν ὁ κ. Τοπάλης ἔχει γενικῶς περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Θεσσαλικοῦ νὰ ὁμιλήσῃ, ἔχει τὸν λόγον.

§172ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω περὶ τῆς Κουτσούφλιανης.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε. Ἐὰν ἓν ἐπεισόδιον γεννᾷ ἄλλο ζήτημα, δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτὲ τὸ πρῶτον.

§174ΡΙΚΑΚΗΣ. Συζητεῖται αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ σειρά σας. Παραβιάζετε τὸν Κανονισμόν... Ὁρίστε, κύριε Τοπάλη.

§176Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Μετὰ τὴν διεξαχθεῖσαν μακρὰν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν δικαίως ἐγέννησεν ἡ ἀνάγκη τῆς διευθετήσεως τῶν Θεσσαλικῶν ἀναγκῶν, νομίζω ὅτι προβάλλεται ὡς ἀναγκαῖον πόρισμα τῆς συζητήσεως ταύτης ἡ ὑποβολὴ τῆς ἑξῆς προτάσεως: «Ἡ Βουλὴ, ἐλπίζουσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὰ λεχθέντα θέλει λάβει πρόσφορα μέτρα ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.» Τὴν πρότασιν ταύτην ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ζητήσῃ τὴν ψήφισιν αὐτῆς. Εἶναι ὑπογεγραμμένη παρ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ ἐκ Τρικκάλων βουλευτοῦ κ. Κριεμάδη.

§177Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα ἐν γένει τὸ Θεσσαλικὸν, αὐτὸ ἐξηντλήθη, καὶ ὑπεβλήθη πρότασις, ἐφ’ ἧς καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ. Θέλω μόνον προσθέσει ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἑτέρου. Νομίζω ὅτι ἡ δυσκολία τῆς ἐκποιήσεως τοῦ κτήματος δὲν εἶναι ἀνυπέρβλητος· ἂν δὲν συναινοῦσιν οἱ ἰδιοκτῆται εἰς τὴν ἐκποίησιν τοῦ κτήματος, ὑπάρχει νόμιμος λόγος, ὅπως ἐξαναγκασθῶσι κατὰ τοὺς ὑφισταμένους νόμους. Ἔχομεν νόμον περὶ ἐκποιήσεως λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης, ὅταν τόπος τις περιέχῃ ἀρχαιότητας, ὅταν πρόκειται νὰ ἀνοιχθῶσι πλατεῖαι ἢ χαραχθῶσιν ὁδοί. Κατὰ τούτους τοὺς νόμους πρέπει νὰ κανονίσωμεν τὴν παρουσιαζομένην ἐθνικὴν ἀνάγκην, προκειμένου περὶ πληθυσμῶν, οἵτινες ἐζήτησαν ἄσυλον εἰς τὸ Ἑλληνικόν. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνάγκης ἀνωτέρας πάσης ἄλλης; Καὶ ἂν δὲν εἴχομεν νόμον προηγούμενον, ὠφείλαμεν νὰ ψηφίσωμεν τοιοῦτον νόμον· ἀλλ’ ἔχομεν προηγούμενον, καὶ πᾶσαι, νομίζω, αἱ βραδύτητες εἶναι ἀδικαιολόγητοι.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως;

§179ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑποβάλλεται καὶ ἑτέρα πρότασις.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπ. Στάης ὑποβάλλει ἑτέραν πρότασιν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα, πεπεισμένη περὶ τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν Θεσσαλικῶν ἀναγκῶν, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.» Ἡ ἑτέρα πρότασις τοῦ κ. Τοπάλη ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλὴ, ἐλπίζουσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὰ λεχθέντα θέλει λάβει πρόσφορα μέτρα ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.» Ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ τοῦ κυρίου Στάη.

§181ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρακαλῶ μίαν διασάφησιν. Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Στάη ὁμιλεῖ περὶ μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ὁποίαν μέριμναν ἐννοεῖ; ἐκείνην, ἣν ἔλαβεν, ἢ ἐκείνην, ἣν θέλει λάβει;

§182ΣΤΑΗΣ. Ἐκείνην, ἣν ἔλαβε, καὶ ἐκείνην, ἣν θέλει λάβει.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Στάη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§184ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ζητοῦμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, κύριε Πρόεδρε.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Στάη λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ι. Τσιριμώκου καὶ Χρ. Ἀσιμῆ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας, καὶ εἶτα ἡ διαλογή).

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 140. Ἐκ τούτων 96 εἶπον Ναί, καὶ 37 εἶπον Ὄχι, τῶν 7 Ὑπουργῶν ἀρνηθέντων ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Στάη ἐγένετο δεκτή. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 καὶ 50′ μ. μ.).