1898.03.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26

Τῆς 5 Μαρτίου 1898.

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ τέκνα τοῦ Σταυρούλη Μιχελιουδάκη δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξαιτοῦνται τὴν παροχὴν αὐτοῖς χρηματικοῦ βοηθήματος. Ὁ Διονύσιος Ποταμιάνος δικηγόρος, πρόσφυξ ἐκ Θεσσαλίας, γνωρίζει τῇ Βουλῇ, ὅτι οἱ δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς αὐτὴν ζητήσαντες ἐλέη ἐπιστήμονες καὶ συμβολαιογράφοι Θεσσαλίας, ἄνευ ἀνάγκης ζητοῦσι τοιαῦτα. Οἱ πολῖται Ἀθηνῶν Α. Νικολαΐδης, Δημ. Σωτηρίου, Ἠλ. Χρονιάδης καὶ Σ. Μπίμπος δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν προτείνουσι μέτρα πρὸς ἀναδιοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ.

§2ΚΑΚΑΡΑΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν μοὶ ἐπεδόθη ἀναφορὰ πρὸς τὴν Βουλὴν τῆς χήρας Πηγῆς Ἀναστ. Παπαναστασίου, τοῦ λοχαγοῦ τοῦ φονευθέντος ἐν Νικοπόλει τῆς Ἠπείρου. Ἡ χήρα αὕτη στερεῖται τῶν μέσων τῆς συντηρήσεως. Εἶναι δὲ ἔργον οὐ μόνον φιλανθρωπίας, ἀλλὰ καὶ καθήκοντος ἐθνικοῦ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ αὕτη, ὡς τόσαι ἄλλαι ὅμοιαι χηρῶν καὶ ὀρφανῶν ἀξιωματικῶν τιμησάντων τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα, καὶ περὶ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ὁποίων δυστυχῶς δὲν ἐφρόντισεν ἡ Πολιτεία εἰσέτι. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ὅπως διὰ νομοθετήματος χορηγήσωσι τακτικὸν χρηματικὸν βοήθημα εἰς τὴν χήραν αὐτὴν, ἥτις διὰ τῶν 60 μόνον δραχμῶν, ἃς σήμερον λαμβάνει, ἀδυνατεῖ νὰ ζήσῃ. Ἐπίσης ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξέδωκε βασιλικὸν διάταγμα, δι’ οὗ ὥριζε προσόντα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς διορισθέντας εἰς τὸν πορθμὸν τοῦ Εὐρίπου. Σκοπὸς τῶν προσόντων τούτων ἦτο ν’ ἀπαλλάξῃ τῆς ὑπηρεσίας τοὺς τότε ὑπαλλήλους καὶ διορίσῃ ἄλλους μὲ τετραετῆ θητείαν, καίτοι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ὤφειλεν ἐντὸς ὀλίγου νὰ ἐγκαταλίπῃ τὴν διεύθυνσιν τῶν κοινῶν. Εἶναι λυπηρὸν πράγματι νὰ φέρηται ἡ ὑπογραφὴ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως κάτωθεν διατάγματος, τὸ ὁποῖον οὐδὲν κῦρος ἔχει, διότι ὁ νόμος, ἐφ’ οὗ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο δῆθεν στηρίζεται, δὲν ἀφορᾷ ἢ μόνον τὸ δάνειον πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς εὐρύνσεως τοῦ πορθμοῦ, οὐδὲν δὲ διαλαμβάνει περὶ προσόντων τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἐπὶ τῶν ἔργων τούτων ὑπαλλήλων. Εἶναι λυπηρὸν, ὅτι ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ὅπως δήποτε ἡγοῦνται κομμάτων, ὑποβάλλουσι τοιαῦτα διατάγματα πρὸς ὑπογραφὴν εἰς τὸν Βασιλέα. Παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἰδιαιτέρως, τὸν παρακαλῶ δὲ καὶ ἤδη δημοσίᾳ, νὰ λάβῃ πρόνοιαν πρὸς κατάργησιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος διατάγματος, ὅπερ δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως.

§3Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω ἐξετάσει περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ θέλω πράξει ὅ,τι εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον. Καταθέτω ἀπόσπασμα τοῦ πρακτικοῦ τῆς συνελεύσεως τῶν μετόχων τῆς Τραπέζης Ἠπειροθεσσαλίας, τῆς συγκροτηθείσης ἐν Βόλῳ τῇ 30 Μαρτίου 1885, ζητηθὲν ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Βόλου κ. Φιλαρέτου.

§4Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Συμπληρῶ τὰς ἀπαντήσεις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, αἵτινες ἀπηυθύνθησαν πρός με κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις. Καὶ πρῶτον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Πετιμεζᾶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 2 Μαρτίου 1898 ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς, ὡς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἐπιάτρου Χαριδήμου. αʹ) Ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ Ταξιάρχου, εἰς οὗ τὴν ταξιαρχίαν ἀνῆκεν, οὐδὲν ἀναφέρει περὶ αὐτοῦ. βʹ) Τὰ ἐπιτελεῖα τῶν ταξιαρχιῶν δὲν ὑπέβαλον ἰδίαν ἔκθεσιν. γʹ) Ὁ ἀρχίατρος Μυκώνιος καὶ ὁ ἐπίατρος Τυπάλδος δὲν ποιοῦνται μνείαν περὶ αὐτοῦ ἐν ταῖς ὑποβληθείσαις ἐκθέσεσι. δʹ) Ἡ ἔκθεσις τοῦ ἐπιάτρου Χαριδήμου, ὡς διευθυντοῦ τοῦ χειρουργείου, δὲν ὑπάρχει, καθ’ ὅσον ὁ γενικὸς ἀρχίατρος Μυκώνιος ἀναφέρει ἐν τῇ ἐκθέσει του, ὅτι «παντελῶς ἀπωλέσθησαν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιάτρων τῶν ταξιαρχιῶν καὶ τῶν διευθυντῶν τῶν χειρουργείων, ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης ἐν καιρῷ νυκτὸς φοβερᾶς θυέλλης, ἥτις ἀνήρπασε τὸ ὑπὸ σκηνὴν γραφεῖόν του». εʹ) Ὁ στρατηγὸς Γρίβας κατὰ τὸ 1886 διετέλει ἐν διαθεσιμότητι, καθὸ Βουλευτής· ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχεν ἔκθεσιν περὶ τοῦ ἐπιάτρου τούτου. Ὡς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Φλέσσα, ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐπιστρατείας τοῦ 1897 οὐδεμία ἀπαλλαγὴ ἐφέδρων ἔλαβε χώραν, καθόσον οἱ ἔφεδροι δὲν δικαιοῦνται εἰς ἀπαλλαγάς. Ὡς πρὸς τοὺς ὁπλίτας δὲ, οἵτινες εἶχον ἔλθει ἐνταῦθα καὶ προσεκολλήθησαν εἰς ἕτερα σώματα, ἡ ὑπηρεσία μοὶ ἔδωκε τὰς ἑξῆς πληροφορίας. (Ὁπλῖκαί τινες ἔφεδροι ἐκ τῶν ἐντεῦθεν ἐπιστρατευθέντων σωμάτων παρέμενον αὐθαιρέτως ἐνταῦθα, παρουσιασθέντες δὲ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀρχήν, μετετέθησαν διὰ διαταγῆς τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὰ ἄλλα νεοσχηματισθέντα σώματα καὶ ἀπῆλθον μετ’ αὐτῶν, μὴ κηρυχθέντες λιποτάκται, ὡς μὴ παρελθούσης τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου τεταγμένης προθεσμίας· ὅσοι δὲ δὲν ἐπαρουσιάσθησαν ἐγκαίρως, ἐκηρύχθησαν λιποτάκται. Καταθέτω τοὺς ἑξῆς πίνακας: 1) Κατάστασιν ἀριθμητικήν, ἐμφαίνουσαν τοὺς ἀνυποτάκτους ἐφέδρους κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1897, κατ’ ἐπαρχίας, ὅλων τῶν κληθεισῶν ἡλικιῶν 2) Ἀριθμητικὴν κατάστασιν, ἐμφαίνουσαν τοὺς φονευθέντας ἀξιωματικοὺς καὶ ὁπλίτας. 3) Κατάστασιν ἐμφαίνουσαν τοὺς εἰς τὰ διάφορα στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα καὶ ἰδιωτικὰ τοιαῦτα νοσηλευθέντας τραυματίας. 4) Κατάστασιν ἐμφαίνουσαν τοὺς ἐπὶ λιποταξίᾳ καὶ διαφόροις ἄλλοις ἐγκλήμασι καταγγελθέντας κατὰ τὸν πόλεμον καὶ μέχρι τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης.

§5ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ πίνακες οὗτοι παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσιν.

§6ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλον πάντα τὰ ζητηθέντα, καὶ ἑπομένως ἐξοφλῶ (ἱλαρότης).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 105–106

§8Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα ἐμφαίνοντα τοὺς ἀπολυθέντας ἰσοβίους δικαστὰς συνεπείᾳ ἀποφάσεων τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἐπὶ τῇ αὐτῇ αἰτήσει τοῦ αὐτοῦ κ. Βουλευτοῦ καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν ἀντίγραφα τῶν ἀποφάσεων τούτων τοῦ Ἀρείου Πάγου. Συμπληρῶν τὴν αἴτησιν τοῦ αὐτοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐμφαίνοντα τοὺς ἐσχάτως προαχθέντας ἰσοβίους δικαστὰς εἰς θέσιν ἐφέτου καὶ προέδρου. Ἐν τῷ πίνακι τούτῳ φαίνεται ἡ χρονολογία τοῦ διορισμοῦ αὐτῶν, ἡ γνωμοδότησις ἡ σχετικὴ τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, πρὸς μείζονα μόρφωσιν τῆς γνώμης τῶν κ. κ. Βουλευτῶν. Ἐπὶ τῇ αἰτήσει ἑτέρου ἐντίμου ἐκ Πατρῶν συναδέλφου καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν ἀπονεμηθεισῶν ἐσχάτως χαρίτων. Ἐν τῷ πίνακι τούτῳ καταδείκνυται τὸ ὄνομα καὶ ἐπώνυμον τοῦ καταδίκου, ἡ πατρὶς αὐτοῦ, τὸ ἀδίκημα, δι’ ὃ κατεδικάσθη, ἡ χαρισθεῖσα ποινή, καὶ περιληπτικῶς οἱ λόγοι, οἵτινες προὐκάλεσαν τὸ σχετικὸν περὶ αὐτοῦ Β. Διάταγμα. Δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι προέβην εἰς τὴν ἀπονομὴν χαρίτων τινῶν, διότι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπεβλήθησαν παράπονα, ὅτι τινὲς πάσχοντες καὶ ζητήσαντες τὸ ἔλεος τοῦ Βασιλέως, μὴ τυχόντες δὲ τούτου, ἀπεβίωσαν ἐν ταῖς φυλακαῖς, καίτοι ἔχοντες ἐλάχιστον ὑπόλοιπον, ὅτι δ’ ἄλλοι, ἐνῷ ὑπῆρχον δι’ αὐτοὺς συστάσεις δικαστηρίων, δὲν ἐλήφθησαν κατὰ καιροὺς ὑπ’ ὄψιν. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ ἐν μέρει δίκαια ταῦτα παράπονα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ μέτρον, ὅπερ νομίζει τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι δέον νὰ λάβῃ, ἵνα ἐκ τῶν φυλακῶν, εἰ δυνατόν, ἀπομακρύνῃ τοὺς ἀπὸ μεταδοτικὰ νοσήματα πάσχοντας, ἀφοῦ ἀτυχῶς δὲν ἔχομεν εἰδικὰ πρὸς νοσήλευσιν τῶν καταδίκων νοσοκομεῖα, καὶ ἐξ ἄλλου ἡ δικαία αἴτησις ἐκείνων, οἵτινες ἠδύναντο νὰ παραπονεθῶσι, διότι, ἐνῷ συνιστῶνται παρὰ τῶν δικαστῶν αὐτῶν, δὲν ἐλάμβανον χάριν, μοὶ ἐπέβαλον τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν Βασιλέα συστάσεις τινὰς περὶ ἀπονομῆς χαρίτων, ἐξ ὧν καί τινες ἐγένοντο ἀποδεκταί. Ἕτερος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ἐκ Γόρτυνος ἐζήτησε πρό τινων ἡμερῶν, ὅπως πληροφορήσω τὴν Βουλὴν διατὶ δὲν διέταξα νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του πρωτοδίκης τις, ὀνόματι Δυοβουνιώτης. Ὁ πρωτοδίκης οὗτος ἀπουσίασεν ἐπὶ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα, ἄλλοτε μὲν διότι εἶχε λάβει ἄδειαν καὶ μετέβη εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν, ἄλλοτε δὲ διότι εἶχε καταταχθῆ εἰς τὸν στρατόν. Μετὰ τὴν ἐπάνοδόν του διετάχθη νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του. Δὲν ἔπραξε τοῦτο, ἀλλ’ ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ παραιτήσεως. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τοῦ πρωτοδίκου τούτου εἶχον διαταχθῆ ἀνακρίσεις διά τινας πράξεις, δι’ ἃς κατήγγειλεν αὐτὸν ὁ ἐν Τριπόλει κ. Εἰσαγγελεὺς, φυσικὰ εἰς Τρίπολιν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβῇ· ἀλλὰ καὶ ἐσκεπτόμην, ἂν ἔπρεπε νὰ ἀποδεχθῶ παραίτησιν ὑποβαλλομένην πρὸ τῆς ἀποφάσεως τῶν ἁρμοδίων Συμβουλίων ἐπὶ κατηγοριῶν σοβαρῶν κατ’ αὐτοῦ. Ἐν τούτοις παρηγγέλθη νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του, καὶ διετάχθη ἡ καταδίωξίς του ἐπὶ τῇ μὴ μεταβάσει του, ἀναμένει δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ποινικῆς κατ’ αὐτοῦ καταδιώξεως, ὅπως ἀποφανθῇ, ἂν πρέπῃ ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν ἢ παραπέμψῃ τοῦτον εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἵνα οὗτος ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἀπολύσεώς του. Εἴς τινα τῶν προγενεστέρων συνεδριάσεων ἔντιμος ἐκ Βόλου συνάδελφος συνέστησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν μηνύσεων τῶν ἐπιδοθεισῶν κατὰ τοῦ Ἡγουμένου Πεντέλης. Τὸ Ὑπουργεῖον ἔλαβε κατάλληλα περὶ τούτου μέτρα, πληροφορῶ δὲ τὴν Βουλὴν, ὅτι δύο πράγματι ἔχουσιν ἐπιδοθῆ κατ’ αὐτοῦ μηνύσεις, μία ἐπὶ ἐμπρησμῷ, καὶ ἑτέρα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπὶ ὑπεξαιρέσει ἢ πλαστογραφίᾳ. Διετάχθησαν αἱ δέουσαι ἀνακρίσεις, καὶ ἡ δικαιοσύνη θ’ ἀποφανθῇ περὶ αὐτοῦ. Περὶ ἑτέρας συστάσεως, γενομένης ὡς πρὸς τὰ λαβόντα χώραν ἐν Πύλῳ ἀτακτήματα ἢ καὶ παράπονα καταδίκων τινῶν, οἵτινες καὶ ἀναφορὰν διεβίβασαν πρὸς τὸν ἔντιμον βουλευτὴν Μεσσήνης κύριον Ἀλκ. Δεληγιάννην, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι πρὸ τῶν συστάσεων τούτων ἐγένοντο αἱ δέουσαι ἐνέργειαι, ὅπως ἐξακριβωθῇ τὸ ὑποστατὸν τῶν παραπόνων ἢ τὸ δίκαιον αὐτῶν, διετάχθη δὲ ὁ Εἰσαγγελεὺς, ὅπως μεταβῇ ἐπιτοπίως, ἵνα δι’ ἐκθέσεώς του ὑποβάλῃ ἡμῖν τὴν ἀλήθειαν ἐπὶ τῶν πεπραγμένων, σχετικῶς πρὸς τραυματισμούς τινας, λαβόντας χώραν ἐν ταῖς φυλακαῖς, καὶ πρὸς ἕτερα παράπονα τῶν καταδίκων.

§9ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ πίνακες βεβαίως θὰ τυπωθῶσι. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Μόνον οἱ πίνακες;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, εἰς ἀπάντησιν προηγουμένων ἐπερωτήσεων κατέθηκε τὸν γενικὸν πίνακα εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς σταφίδος ἐκ τῶν δημοσίων σταφιδαποθηκῶν μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου 1898, προσωρινὸν γενικὸν λογαριασμὸν τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου 1898, καὶ τὸν φάκελλον τῶν ἐγγράφων τῆς διαχειρίσεως τοῦ Ἐθ. Τυπογραφείου.

§11Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κύρωσις τῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑταιρίας τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου καὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἀφορώσης τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Κούρταγα εἰς Διαβολίτσι. Ἡ τροπολογία αὕτη παρέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ συνάψῃ σύμβασιν περὶ κατασκευῆς τῆς διακλαδώσεως ἀπὸ Μεγαλοπόλεως εἰς Χάνι–Μπιλάλη. Ἐπειδὴ δὲ ἡ τροπολογία αὕτη ἔρχεται ὡς δεύτερον ἄρθρον, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε κατὰ τὴν ἀνατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ δεύτερον ἄρθρον νὰ γείνῃ τρίτον, τὸ τρίτον τέταρτον κτλ.

§12ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐλάβετε πρόνοιαν διὰ τὸ τμῆμα Μελιγαλᾶ–Κυπαρισσίας;

§13ΚΟΡΠΑΣ. Ἔκαμα λόγον. Ἀλλ’ ὡς γνωρίζετε, τὸ ἔργον αὐτὸ εἶναι ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δαπανηθῶσι 3,000,000. Ἑπομένως ἡ ἑταιρία μὲ παρακάλεσε νὰ τῇ δοθῇ καιρὸς νὰ σκεφθῇ, ἂν δύναται ν’ ἀναλάβῃ τοιοῦτον ἔργον αὐτὴ ἢ ἄλλη ἑταιρία. Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας ν’ ἀποφασίσῃ ἡ ἑταιρία δι’ ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ κοστίσῃ 3,000,000.

§14ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Σᾶς ἠρώτησα μόνον, ἂν ἀπετάθητε πρὸς αὐτήν.

§15ΚΟΡΠΑΣ. Ἀπετάθην, καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι θὰ μελετήσῃ.

§16ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρὸς ποίαν ἑταιρίαν;

§17ΚΟΡΠΑΣ. Τὴν αὐτήν· διότι χθὲς ὁ κ. Βουλευτής, ὁμιλήσας ἢ ἐπερωτήσας, εἶπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ σύστασίς του αὕτη κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προκειμένης συμβάσεως. Ἀλλὰ τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει ἀνατυπωθῆ μετὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§19ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μακρὸς ἐγένετο λόγος χθὲς περὶ τοῦ Βασσανείου κληροδοτήματος. Ἀλλ’ ὡς ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν συνάγεται, φαίνεται ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν κατέληξεν εἰς κανὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ἡ πρότασις ἡ διατυπωθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ θ’ ἀνεγράφετο ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν θ’ ἀπηυθύνετο ἐρώτημα πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὴν σήμερον τὸ κληροδότημα τοῦτο, ὅσον ἀφορᾷ τὰς καθυστερούσας εἰσπράξεις ἐν Αἰγύπτῳ. Κατὰ τὸ σημείωμα, τὸ προσαχθὲν εἰς τὴν Βουλὴν ἄλλοτε, κατὰ τὴν δευτέραν σύνοδον τῆς ἐνεστώσης περιόδου, ὑπελείποντο ἀκόμη ἱκανὰ ποσὰ, ὅπως εἰσπραχθῶσιν ἐν Αἰγύπτῳ· πολλὰ δ’ ἐγράφησαν τότε καὶ ἐν τῷ τύπῳ, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ κατηγγέλθησαν, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως αὐτῶν, περὶ δῆθεν γενομένων καταχρήσεων. Δὲν ἠξεύρω, τί ἐνήργησεν ἔκτοτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ κατὰ πόσον ἐβεβαιώθη ἢ διεψεύσθη τὸ πρᾶγμα. Ἐὰν ἦναι εἰς θέσιν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ πληροφορίας ἀσφαλεῖς περὶ τούτου εἰς τὴν Βουλὴν, βεβαίως περιμένομεν αὐτάς. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν, πόσα εἰσεπράχθησαν ἔκτοτε ἐκ τοῦ κληροδοτήματος ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ ἂν ὑπολείπεται ἀκόμη ποσόν τι νὰ εἰσπραχθῇ. Νομίζω ὅτι τοιαύτην τινὰ ἔννοιαν ἐνεῖχον οἱ λόγοι χθὲς τοῦ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, καὶ τοιαύτη τις πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς· διότι ὡς πρὸς τὸ ἄλλο ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἤδη εἰσεπράχθη καὶ τὸ ὁποῖον εἰσήχθη εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον, νομίζω ὅτι, μεθ’ ὅλον τὸν πάταγον, ὁ ὁποῖος ἠγέρθη ἐν τῇ Βουλῇ, μόνον τότε θὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἱδρύσεως Ναυτικῆς Σχολῆς τῶν δοκίμων ἐν τῇ ξηρᾷ ἢ, ὅπερ πιθανώτερον, κατ’ ἐμὲ, περὶ μετασκευῆς καταλλήλου πλοίου εἰς τοῦτο, — διότι τὴν σήμερον, ὅσον ἐμοὶ τοὐλάχιστον γνωστὸν, ἐπικρατεστέρα εἶναι ἡ γνώμη, καθ’ ἣν πρέπει ἡ Σχολὴ τῶν δοκίμων νὰ γένηται ἐπὶ πλοίου καὶ οὐχὶ ἐν τῇ ξηρᾷ, ἐπὶ κτιρίου ἰδίου, — ὅταν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἐπιτρέψωσι τοῦτο. Βεβαίως τότε ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία καὶ ἄνευ τοῦ κληροδοτήματος τούτου ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἱδρύσεως Σχολῆς ναυτικῶν δοκίμων, θὰ πράξῃ τοῦτο. Ἐκεῖνο λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει κατ’ ἐξοχὴν τὴν Βουλήν, εἶναι νὰ μάθῃ πόσα ἀπὸ τοῦ 1895 μέχρι τοῦδε εἰσεπράχθησαν, ἢ πόσα μέχρι τοῦδε εἰσῆλθον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Βασσάνη, καὶ πόσα ἀκόμη ὑπολείπονται, ὅπως εἰσπραχθῶσιν ἐν Αἰγύπτῳ. Μετὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, ὅπως λάβῃ ἐπὶ τέλους μίαν ἀπόφασιν, ἵνα δημοσιεύωνται τακτικῶς τὰ ἐστενογραφημένα αὐτῆς πρακτικά. Ἄλλοτε εἴχομεν μακρὰς συνεδριάσεις, καὶ δὲν ἐπήρκει οὔτε τὸ προσωπικὸν τῶν στενογράφων, οὔτε τὸ προσωπικὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. Ἀλλὰ νῦν, ὅτε, ὡς εὐχαρίστως μανθάνω, καὶ τὸ Γραφεῖον τὸ Στενογραφικὸν τῆς Βουλῆς καὶ τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον εἶναι ἐνήμερα, ἄτοπον νομίζω νὰ μὴ δημοσιεύωνται τοὐλάχιστον, ἂν ὄχι ἀμέσως, ἀλλὰ μετὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, τοῦθ’ ὅπερ γίνεται εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς τοῦ Κόσμου. Ἐν ἐλλείψει τοιούτων ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, ἐπαφίεται τὸ κοινὸν εἰς μόνην τὴν περίληψιν τῶν πρακτικῶν, τὴν δημοσιευομένην συνήθως διὰ τῶν ἐφημερίδων. Δὲν εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι οἱ πρακτικογράφοι τῶν ἐφημερίδων διαστρέφουσιν ἐξεπίτηδες τὰ πρακτικὰ ταῦτα τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἴσως ἐκ τῆς κακῆς ἀκουστικῆς, ἴσως διότι δὲν εἶναι πάντες αὐτοὶ εἰς θέσιν νὰ παρακολουθῶσι τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, πολλάκις κακῶς δημοσιεύονται αἱ περιλήψεις τῶν πρακτικῶν. Ἐγὼ λ. χ. ἔχω τὸ ἑξῆς δίκαιον παράπονον. Ἐδημοσιεύθη εἴς τινας ἐφημερίδας, ὅτι ἐγὼ ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Θερμοπυλῶν τῆς ἐπαρχίας μου οὐδεμία ἀπολύτως ζημία ἐπῆλθεν ἐκ τοῦ πολέμου, καὶ ὅτι ὡς ἐκ τούτου δὲν ζητῶ καμμίαν ἀναβολὴν φόρων δι’ αὐτόν, ἐνῷ ἐγὼ πᾶν τοὐναντίον ὑπεστήριξα. Τοιαῦτα καὶ ἄλλοι ἐξ ἡμῶν θὰ ἔχωσι παράπονα διὰ τὰς ἀγορεύσεις των ἐνταῦθα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον, ὡς πληροφοροῦμαι, εἶναι ἐνήμερον καὶ τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον τῆς Βουλῆς καὶ τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, πρέπει νὰ λάβωμεν ἐπὶ τέλους τὴν ἀπόφασιν, ὅπως τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ δημοσιεύωνται ὡς ἄλλοτε, ὑπὸ τὸν τύπον «Ἐφημερὶς τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς», τοῦθ’ ὅπερ γίνεται εἰς ὅλα τὰ κοινοβούλια τοῦ Κόσμου...

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξετάσω, κύριε Βουλευτά.

§21ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦναι δυνατὸν οὐχὶ μόνον ἡμεῖς νὰ ἤμεθα ἐνήμεροι τῶν γιγνομένων ἐνταῦθα συζητήσεων, ἀλλὰ καὶ ἡ κοινωνία νὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ παρακολουθῇ καὶ νὰ κρίνῃ καὶ τὰς συζητήσεις καὶ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Κοινοβουλίου, νὰ μὴ παρίστανται δὲ αἱ συζητήσεις τοῦ Κοινοβουλίου ὡς παρῳδία, ὡς πολλάκις συμβαίνει τοῦτο. Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ. Πρόκειται νὰ ἴδωμεν, ἂν ἦναι δυνατὸν τοῦτο.

§23ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχω πληροφορίας καὶ ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον καὶ ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, ὅτι ἐπαρκεῖ. Ἐὰν ἦναι ἀνάγκη, ἂς αὐξήσῃ τὸ προσωπικὸν τῶν στοιχειοθετῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. Ἄλλως, ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι εἶναι ὅλως διόλου περιττὸν νὰ δημοσιεύωνται τὰ πρακτικά, ὅταν πρόκηται νὰ δημοσιεύωνται ταῦτα εἰς ὀγκώδεις τόμους μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη. Οὕτω πως ἔχουσι ταῦτα ἱστορικὴν μόνον ἀξίαν, ἀλλ’ οὐδεμίαν σημασίαν ἔχουσι διὰ τὸν κύριον σκοπὸν τοῦ Κοινοβουλίου.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξετάσω, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ, καὶ τότε θὰ γείνῃ. Ἡ Βουλὴ ἐνδέχεται νὰ τὸ ἀποφασίσῃ. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἦναι δυνατόν;...

§25Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν τὰ μέσα ἦναι ἀνεπαρκῆ, ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος νὰ χορηγήσῃ καὶ νέα τοιαῦτα.

§26Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Βασσανείου κληροδοτήματος ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις. Ἐπειδὴ ἐπανέφερε τὸ ζήτημα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος, λαμβάνω τὴν εὐκαιρίαν, ὅπως μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως γνώμας τινὰς, τὰς ὁποίας ἐξήνεγκε χθὲς ὁ συνάδελφος κ. Στάης, αἱ ὁποῖαι, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως μένουσαι καὶ ἐκλαμβανόμεναι ὡς ἀκριβεῖς, δύνανται ν’ ἀποβῶσιν ἐπιζήμιοι εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα. Εἶπεν ὅτι τὸ Δημόσιον, ὁσάκις κατατίθενται παρ’ αὐτῷ χρήματα, δὲν ὑποχρεοῦται νὰ πληρόνῃ τόκον. Ἐὰν τοῦτο θεωρῇ γενικῶς καὶ ἀπολύτως ἀληθὲς, ἠδύναντο ἴσως Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ νομίσωσιν, ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν εἶναι ὑπόχρεον νὰ πληρόνῃ ποτὲ τόκους ἐπὶ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν ὑπὸ ἰδιωτῶν παρὰ τοῖς ταμείοις τοῦ Κράτους, καὶ νὰ διαθέτωσιν αὐτὰ ἀφόβως, ὡς ἂν θέλωσιν. Ὁ ἁπλῶς καταθέτων χρήματα εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα βεβαίως δὲν δύναται ν’ ἀξιοῖ παρὰ τοῦ Κράτους τόκον ἐπ’ αὐτῶν. Ὑπάρχουν περιπτώσεις, καθ’ ἃς ὁ νόμος ὁρίζει τὴν πληρωμὴν τόκου, ὡς ἐπὶ τῶν ἐγγυήσεων. Περὶ αὐτῶν ὅμως δὲν πρόκειται. Ἐννοῶ νὰ μνημονεύσω τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Κράτος ἡ πληρωμὴ τόκου ἐπὶ χρημάτων κατατεθέντων εἰς χεῖράς του πρὸς ἐκτέλεσιν ὡρισμένης πράξεως, καὶ ταύτην δὲν ἐξετέλεσεν, ἢ δὲν ἐξετέλεσεν ἐγκαίρως, μετεχειρίσθη δὲ μάλιστα τὰ χρήματα πρὸς ἰδίας ἀνάγκας. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου π. χ. διὰ τῆς διαθήκης τοῦ Βασσάνη ὁρίζεται νὰ κατατεθῶσι τὰ χρήματα ἐπὶ τόκῳ εἰς τὴν Τράπεζαν. Τὸ Δημόσιον δὲν τὰ κατέθηκεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὡς ὤφειλεν. Ἔκτοτε παρῆλθε πολὺς καιρὸς, ἔμειναν δὲ τὰ χρήματα ἄτοκα. Δύναται τὸ Δημόσιον νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ὀφείλει τόκους; Δύναται νὰ τὸ εἴπῃ, ἀλλὰ θὰ προσφύγῃ ὁ δικαιούμενος εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ τὰ δικαστήρια βεβαίως θὰ καταδικάσωσι τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ τοὺς τόκους, τοὺς ὁποίους θ’ ἀπελάμβανε τὸ κληροδότημα, ἐὰν ἐξετελεῖτο ἐγκαίρως ἡ διάταξις τοῦ διαθέτου, δηλαδὴ ἂν κατετίθεντο τὰ χρήματα εἰς τὴν Τράπεζαν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ δικαστικοὶ τόκοι, οἱ δυνάμει ἀποφάσεως καταβαλλόμενοι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Λοιπὸν τὸ αὐτὸ δύναται νὰ συμβῇ καὶ σήμερον. Θὰ ὑποχρεωθῇ δι’ ἀποφάσεως. Ἐπίσης τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον δέχεται χρήματα εἰς χρυσὸν καὶ αὐτὰ ὤφειλε νὰ καταθέσῃ, ἢ θ’ ἀποδώσῃ αὐτὰ εἰς χρυσὸν ἐπίσης, ἢ θ’ ἀποδώσῃ τὸ ἀντίτιμον, ὅπερ ὁ χρυσὸς εἶχεν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὤφειλε νὰ ποιήσηται τὴν κατάθεσιν παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ. Οὕτως ἡ παράλειψις ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου νὰ ἐκπληροῖ τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ἀναλαμβάνει, δὲν εἶναι ἀζήμιος, καὶ οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλουν νὰ καταβάλλουν μεγάλην προτοχὴν, ὁσάκις παραλαμβάνουν κληροδοτήματα, ἅτινα περιέχουν ὅρους.

§27Κ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀνεξαρτήτως τοῦ χρηματικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον δεόντως ἀνεπτύχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μοὶ ἐπιβάλλεται, κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ ἐκ Λοκρίδος ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος διετύπωσεν, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις τῶν δοκίμων δέον νὰ γίνεται ἐπὶ πλοίου, νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι δὲν εἶναι ἐνήμερος τοῦ τρόπου τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν δοκίμων, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ γείνῃ ἀσπαστὴ ἡ γνώμη αὐτοῦ αὕτη. Τὸ σχολικὸν ἔτος τῆς διδασκαλίας τῶν δοκίμων διαιρεῖται εἰς δύο· εἰς θεωρητικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ εἰς πρακτικὴν ἐξάσκησιν. Ἡ θεωρητικὴ ἐκπαίδευσις, οὖσα σήμερον σπουδαιοτάτη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ἐντὸς πλοίου, τὸ ὁποῖον στερεῖται ὅλων τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον διαχωρισμάτων. Ἑπομένως, ἐὰν τὸ χρῆμα ἤθελε διατεθῆ, ἐπάναγκες εἶναι νὰ γείνῃ σχολεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ λειτουργῇ ἐν τῇ ξηρᾷ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν θεωρητικὴν ἐκπαίδευσιν, ἡ δ’ ἐξάσκησις νὰ γίνηται ἐπὶ πλοίου. Ἑπομένως δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὸν ἐκ Λοκρίδος ἀξιότιμον Βουλευτὴν, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μὴ νομίσῃ ὅτι ἡ διατύπωσίς του πρέπει νὰ γείνῃ ἀσπαστή.

§28Γ. ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐκτὸς τῶν ὅσων εἶπεν ὁ ἐκ Μεσολογγίου ἀξιότιμος προλαλήσας, προσθέτω ὀλίγας λέξεις καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Βασσανείου κληροδοτήματος. Κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, ὅταν τις ἐξ ἰδίας ὑπαιτιότητος ἐπιφέρῃ τινὶ ζημίαν, ὑποχρεοῦται εἰς ἀποζημίωσιν. Τὸ Δημόσιον, μὴ ἐκτελέσαν τὰς διατάξεις τοῦ διαθέτου, ἔχει εὐθύνην διὰ τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν ἐπήνεγκεν, ἕνεκα τῆς παραβάσεως τῶν ὅρων τοῦ διαθέτου. Ἑπομένως, ἀφοῦ ὁ διαθέτης Βασσάνης ἤθελε τὰ χρήματα αὐτοῦ νὰ κατατεθῶσιν ἐντόκως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ τὸ Δημόσιον παρέλιπε νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχε, προφανῶς, ἕνεκα τῆς ζημίας, ἥτις ὡς ἐκ τούτου ἐπῆλθεν ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ Δημοσίου, εἴτε ἐκ δόλου, εἴτε ἐκ μεγάλης ἀμελείας, ὀφείλει τοῦτο ἀποζημίωσιν εἰς τόκον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχει καὶ ἄλλος νόμιμος λόγος. Κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, ὁσάκις λαμβάνῃ τις παρακαταθήκην καὶ δὲν φυλάττῃ αὐτὴν αὐτούσιον, ὅταν μάλιστα αὕτη συνίσταται εἰς χρήματα, ἀλλὰ ποιεῖται χρῆσιν αὐτῶν τῶν χρημάτων, ὀφείλει τόκον πρὸς τὸν καταθέτην. Ἑπομένως καὶ διὰ τὸ κληροδότημα, περὶ οὗ πρόκειται, ὀφείλει τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ τόκον διὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα διεχειρίσθη καὶ κατηνάλωσεν εἰς ἰδίας αὐτοῦ ἀνάγκας.

§29ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπήντησεν εἰς τὴν χθεσινὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σπετσῶν συναδέλφου. Ἀλλὰ πληροφοροῦμαι νῦν, ὅτι δὲν ἀπήντησε πρὸς τοῦτον, ἀλλὰ πρὸς ἐμέ, καὶ ὡς ἐκ τούτου λαμβάνω τὸν λόγον. Βεβαίως σέβομαι καὶ τὰς γνώσεις τὰς ναυτικὰς καὶ τὴν πεῖραν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὡς ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ τοῦ ναυτικοῦ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως, ἵνα, μεθ’ ὅλον τὸν σεβασμὸν τοῦτον, τῷ παρατηρήσω, ὅτι καὶ ἐγώ, ὡς πολιτικός, παρακολουθῶν τὰ τοιαῦτα ζητήματα, γινώσκω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ σχολεῖον ἐπὶ πλοίου. Ἐννοεῖται ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει λαμβάνεται πάντοτε πρόνοια, ὅπως τὸ πλοῖον ᾖ εὐρύχωρον καὶ ἔχῃ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὸ σχολεῖον καὶ ἐν τῇ ξηρᾷ. Ἐπιφυλάττομαι νὰ φέρω ὑμῖν ἄλλοτε λεπτομερεστέρας πληροφορίας. Λέγω δὲ ἤδη μόνον, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ, ἡ ὁποία τὴν σήμερον καταλέγεται μεταξὺ τῶν πρωτευουσῶν ναυτικῶν δυνάμεων, ἡ Σχολὴ τῶν Δοκίμων εἶναι ἐπὶ πλοίου. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐπέμβω εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, νομίζω δέ, ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ διαθέσῃ τὰ ἀναγκαῖα χρήματα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, τότε θὰ συσταθῇ ἐπιτροπὴ ἐξ ὅλων τῶν ἁρμοδίων, ἡ ὁποία θὰ ἐφαρμόσῃ ἐκεῖνο, ὅπερ, ἀλλαχοῦ ἐφαρμοζόμενον, δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν προσφόρως.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ζητήματος.

§31Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι, διότι ἔρχομαι νὰ ἐπασχολήσω ὀλίγον ὑμᾶς μὲ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον, ἂν μὴ ἔχῃ χαρακτῆρα γενικωτέρου ἐνδιαφέροντος, ἀλλ’ εἶναι ἄξιον νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Βουλῆς, καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Πράγματι, Κύριοι, αἱ ἀστυνομικαὶ παρεκτροπαὶ ἐπαναλαμβάνονται πολὺ συνεχῶς, δημιουργοῦσι δὲ τοιαύτην δυσαρμονίαν σχέσεων μεταξὺ ἀρχομένων καὶ ἀρχῶν, ἡ ὁποία εἶναι πάντοτε ἐπιβλαβής. Εἰς τοὺς πολίτας γεννῶσιν ἀγανάκτησιν ἐναντίον τῶν ἀρχῶν, εἰς δὲ τὰς ἀρχὰς γεννῶσι πάθος τι καὶ μῖσος ἐναντίον τῶν πολιτῶν, εὐλόγως ἐξανισταμένων καὶ παραπονουμένων· ταῦτα δὲ πάντα ἐπὶ ζημίᾳ μεγίστῃ τῆς κοινωνίας καὶ τῆς τάξεως καὶ τοῦ καλῶς ἐννοουμένου συμφέροντος τῆς Πολιτείας. Καὶ ἰδοὺ, Κύριοι, ἓν ἀληθῶς τραγικοκωμικὸν ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον διεδραματίσθη χθὲς τὴν νύκτα, καὶ τὸ ὁποῖον πολὺ μὲ ἐξέπληξε, δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι καὶ ὑμᾶς θὰ ἐκπλήξῃ καὶ εἰς ἀγανάκτησιν θὰ κινήσῃ. Ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ἀπὸ καιροῦ καταδιώκει τοὺς χαρτοπαίκτας, ὡς πρὸς τοῦτο δὲ, πάντες βεβαίως εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι καλῶς πράττει. Δὲν γνωρίζω τώρα, ἐὰν τὸν κατάλληλον ἐξέλεξε τρόπον, καὶ ἂν νόμιμα ἦναι τὰ μέσα, εἰς ἃ προστρέγει· ἀλλὰ τοῦτο ἐνδιαφέρει τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας καὶ τὸν προϊστάμενον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὅ,τι ἐνδιαφέρει ἡμᾶς εἶναι, ὅτι ὁ ὑπερβολικὸς ζῆλος καὶ ἡ ἔλλειψις στοιχειώδους εὐπρεπείας ἐκ μέρους τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων παρέχουσιν εὐλόγους ἀφορμὰς αἰτιάσεων καὶ διαμαρτυριῶν. Εἰς τὴν ὁδὸν Ἀπελλοῦ, ὑπ’ ἀριθ. 2, καὶ πλησίον τοῦ ξενοδοχείου τοῦ Στέμματος, ὑπάρχει οἰκία τις, ἡ ὁποία εἶναι γνωστὴ εἰς τὴν ἀστυνομίαν ὡς χαρτοπαικτικὸν κέντρον. Ἐκεῖ ἡ ἀστυνομία χθὲς τὸ ἑσπέρας ἔπεμψε περιπολίαν ἀστυνόμων, κλητήρων καὶ εὐζώνων, διὰ νὰ συλλάβῃ τοὺς χαρτοπαίκτας. Οἱ χαρτοπαῖκται, 5 ἕως 10, στενοχωρηθέντες ἐκ τῆς πολιορκίας καὶ μὴ δυνάμενοι νὰ ἐξέλθωσιν ἄλλοθεν, ἐπήδησαν εἰς τὴν γειτονικὴν οἰκίαν, ὅπου κατοικεῖ ὁ κ. Νικόλαος Μεταξᾶς, ἀνὴρ φιλήσυχος, γνωστὸς δὲ βιομήχανος, διότι ἔχει βαφεῖον ἀτμοκίνητον εἰς Ἀθήνας, καὶ οὗτινος ἡ σύζυγος διευθύνει δύο μεγάλα ἐνταῦθα καταστήματα, εἰς τὴν ὁδὸν Αἰόλου καὶ ὁδὸν Κολοκοτρώνη. Ἡ οἰκογένεια τοῦ ἐργοστασιάρχου ἐκοιμᾶτο. Ἤκουσαν τὸν θόρυβον, ὅστις ἐγίνετο εἰς τὸν διάδρομον ἐκ τῆς εἰσόδου τῶν χαρτοπαικτῶν, καὶ ὁ οἰκογενειάρχης ἐξῆλθε μὲ φῶς, ἵνα ἴδῃ τί συμβαίνει, ὅτε αἰφνιδίως ἀντίκρυσε πέντε ἢ ἓξ ἀνθρώπους, οἵτινες ἔσπευσαν νὰ τὸν καθησυχάσουν, λέγοντες τὸν λόγον τῆς παρουσίας των εἰς τὸν ξένον οἶκον, δηλαδὴ τὴν καταδίωξιν τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς. Ἐν τῷ μεταξὺ εἷς ἐξ αὐτῶν σπεύσας ἤνοιξε τὴν θύραν τοῦ ἐργοστασίου καὶ ἐτράπη εἰς φυγήν. Οἱ ἀστυνομικοὶ, ἀφοῦ εἶδον ἕνα φεύγοντα ἐκεῖθεν, ἀμέσως σπεύδουν ἐντὸς τοῦ καταστήματος — καὶ δὲν ἦσαν ὀλίγοι, εὔζωνοι, κλητῆρες, ἀστυνόμοι, — καὶ ἀναβαίνουσιν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ οἰκογενειάρχου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ μὲ τὸ νυκτικόν του, εἰσελαύνουσιν ἐξ ἐφόδου εἰς τὸ δωμάτιον, ὅπου ἐκοιμᾶτο ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ, καὶ ἀφοῦ ἐξετράπησαν πάντες οὗτοι εἰς αἰσχίστην καὶ βαναυσοτάτην συμπεριφορὰν καὶ πρὸς τὴν σύζυγον τοῦ κ. Ν. Μεταξᾶ καὶ πρὸς τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς, συνέλαβον εἰς ἐπίμετρον καὶ τὸν οἰκοδεσπότην καὶ τὸν ὡδήγησαν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κρατητήριον, ὁπόθεν τὸν ἀπέλυσαν μόλις σήμερον, τὴν 11ην ὥραν...

§32Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὰ αὐτὰ, Κύριοι, δὲν εἶναι ζητήματα ἄξια τῶν περιστάσεων! Οἱ Τοῦρκοι εὑρίσκονται εἰς τὴν Θεσσαλίαν!

§33Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμάθομεν τώρα τὸ ἐπιχείρημα τὸ σπουδαῖον! ὁ Τοῦρκος εἰς τὴν Θεσσαλίαν! Βλέπουσι μερικοὶ πανταχοῦ ἀκόμη Τούρκους. Ἀλλὰ τὰ τοιαῦτα δὲν εἶναι σπουδαιολογία. Ὁμιλῶν ἐγὼ ἐδῶ, βεβαίως δὲν ἐμποδίζω τοὺς Τούρκους νὰ φύγωσιν ἐκ Θεσσαλίας.

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐξακολουθήσατε, παρακαλοῦμεν. Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον. Οὐδεὶς ἔχει δικαίωμα νὰ σᾶς διακόψῃ, κ. Βουλευτά.

§36Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ λοιπὸν, Κύριοι, τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα προσηνέχθησαν αἴσχιστα ἐν τῇ οἰκίᾳ, καὶ ἐναντίον ἡμιλυποθύμων ἐκ τοῦ φόβου καὶ τοῦ αἰφνιδίου γυναικῶν, ὡδήγησαν κατόπιν τὸν κ. Ν. Μεταξᾶν εἰς τὸ κρατητήριον, ὅπου, ἐπαναλαμβάνω, τὸν ἐκράτησαν μέχρι τῆς 11 π. μ. τῆς σήμερον. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς ἀστυνομίας ἐν μέσαις Ἀθήναις, καὶ τοιαῦτα ὄργια, ἐξεγείροντα τὴν ἀγανάκτησιν παντὸς πολίτου, τελοῦνται ὑπὸ τὰς ὄψεις τοιούτων ἀρχῶν! Ἐνόμισα ὅτι εἶχον τὸ καθῆκον, καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος καὶ ὡς πολίτης, νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τῶν ἐλεεινοτήτων τούτων καὶ τῶν παρεκτροπῶν, καὶ νὰ συστήσω εἰς αὐτὸν νὰ ἐξετάσῃ τέλος πάντων τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ἀμειλίκτως νὰ τιμωρήσῃ, πρὸς παραδειγματισμόν, τοὺς παρεκτραπέντας ἀστυνομικούς, διότι τοιαύτη κατάστασις δὲν εἶναι ἀνεκτὴ οὐδὲ εἰς Ἀφρικανικὴν Πολιτείαν, οὔτε εἰς τὴν Ζουλουλάνδην. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς Τούρκους, αὐτοὺς ἄς τοὺς ἐκδιώξῃ ὁ κ. Μπούμπουλης ἐκ τῆς Θεσσαλίας (ἱλαρότης).

§37Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Σήμερον ἀληθῶς ἡ Ἀστυνομία μοὶ ἀνέφερε, μεταξὺ τῶν ἀστυνομικῶν συμβάντων, καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἀνεκαλύφθη οἶκος χαρτοπαικτῶν, τοὺς ὁποίους κατεδίωξαν καὶ συνέλαβον τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα· ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας δὲν μοὶ ἔκαμε παντελῶς λόγον περὶ τοῦ ἐπεισοδίου τῆς παρεξηγήσεως· διότι βεβαίως, ὡς παρέστησε τὸ συμβὰν ὁ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτὴς, παρεξήγησίς τις θὰ συνέβη· βεβαίως ἡ Ἀστυνομία θὰ ἐξέλαβε τὸν περὶ οὗ ἐγένετο λόγος ἐργοστασιάρχην ὡς χαρτοπαίκτην. Θέλω λοιπὸν ἐξετάσει τὸ πρᾶγμα, καὶ θέλω ἀνακοινώσει τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὴν Βουλήν.

§38Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ὑπερβολικὸς ζῆλος πάντοτε βλάπτει, κύριε Ὑπουργέ.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος, Γερμανίας, Αὐστροουγγαρίας, Βελγίου, Δανίας, Ἱσπανίας, Γαλλίας, Ἀγγλίας, Ὁλλανδίας, Περσίας, Πορτογαλίας καὶ Ρωσσίας ὑπογραφείσης ὑγειονομικῆς συμβάσεως πρὸς πρόληψιν τῆς εἰς Εὐρώπην μεταδόσεως τῆς χολέρας.

§40ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀτυχῶς δὲν εἶμαι σήμερον εἰς θέσιν ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰ ἐρωτήματα τὰ ὑποβληθέντα κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτοῦ· θέλω ἀπαντήσει ὅμως αὔριον, κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς βʹ συζήτησιν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 152,797.50 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1897 ἔτους τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου.)

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποπερατώσεως τοῦ κατασκευαζομένου ὑδραγωγείου τῆς κωμοπόλεως Λιγουδίστης τοῦ δήμου Φλεσιάδος διὰ χρημάτων ἀνηκόντων εἰς τὴν δημοτικὴν ὁδοποιΐαν τοῦ δήμου τούτου.

§42ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τί νομοσχέδιον εἶναι αὐτό, κύριε Πρόεδρε; Πότε ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν; Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν γνῶσιν.

§43ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐψηφίσθη εἰς τὴν προηγουμένην σύνοδον εἰς πρώτην συζήτησιν.

§44ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν διενεμήθη. Πρέπει νὰ λάβωμεν γνῶσιν. Νὰ τυπωθῇ ἐκ νέου καὶ νὰ διανεμηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§45ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι νομοσχέδιον μᾶλλον ὑπηρεσιακόν. Πρόκειται περὶ τοπικῆς ἀνάγκης (Θόρυβος).

§46ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄς ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, διὰ νὰ διανεμηθῇ προηγουμένως.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ ἐκ νέου. Προβαίνομεν κατωτέρω. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων καὶ ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τούτων ἕνεκα τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ζημιῶν.

§48ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ τυπογραφεῖον δὲν μοὶ ἐπέστρεψεν ἀκόμη μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῶν τροποποιήσεων.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀπὸ Κούρταγα εἰς Διαβολίτσι τμήματος τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν.

§50ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀναβληθῇ.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται καὶ αὐτό. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας.

§52Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, Κύριοι, τὸ ἐτροποποίησα καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 2, συμφώνως μὲ τὰς γνώμας, αἵτινες ἐπεκράτησαν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου κατὰ τὰς προηγηθείσας συνεδριάσεις (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 2. Τὸ δὲ ἄρθρον 24 τοῦ αὐτοῦ νόμου ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑπομένου: «Καθ’ ὅλον τὸ Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος συνιστῶνται ἐν μέχρι τριῶν Ἀναθεωρητικὰ δικαστήρια, ὧν ἡ ἕδρα ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Ἡ ἔναρξις καὶ ἡ λῆξις τῶν δικαστηρίων τούτων ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως.»

§53ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ ἡ δικαιοδοσία αὐτοῦ.

§54Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Βεβαίως.

§55ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Νὰ προστεθῇ.

§56Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα.

§57Ι. ΣΕΧΟΣ. Ἡ στρατιωτικὴ δικαιοσύνη δὲν λειτουργεῖ εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς τῆς Εὐρώπης ὁμοιομόρφως. Ἐν Γερμανίᾳ δὲν δικάζουσιν οἱ ἀξιωματικοί· ὑπάρχει ἐπὶ τούτῳ σῶμα δικαστικόν, ὅπως ὑπάρχει σῶμα ὑγειονομικὸν, οἰκονομικὸν κλπ. Τοῦτο βεβαίως γίνεται, τὸ μὲν ἵνα διεξάγωνται αἱ ποινικαὶ ὑποθέσεις ἐπιστημονικώτερον, τὸ δὲ ἵνα μὴ ἀπασχολῶνται οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς μελέτας, αἵτινες τοὺς καθιστῶσι μᾶλλον ποινικολόγους παρὰ στρατιώτας. Οἱ διαρκῶς μένοντες ἐν τοῖς Στρατοδικείοις ἀξιωματικοὶ παραιτοῦσι πᾶσαν μελέτην στρατιωτικὴν, πᾶσαν ἐξάσκησιν, καὶ καταγίνονται ἀναδιφῶντες τὸν Dalloz καὶ ἄλλους ἐπιστήμονας συγγραφεῖς νομικούς. Γνωρίζω ὅτι ἀξιωματικὸς ἐξαίρετος, ὑπηρετήσας ἐν τῷ στρατῷ μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ, εἰσῆλθεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, ἐκέρδησεν ὅλους τοὺς βαθμοὺς, καὶ ὅτε ἐγένετο στρατηγὸς, διετάχθη νὰ διοικήσῃ στρατόν. Κατὰ τὸ 1894 ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐν Γερμανίᾳ εἶχε δύναμιν ἀνδρῶν 526,777, μὴ συμπεριλαμβανομένης τῆς χωροφυλακῆς καί τινων ἄλλων, ἐν ὅλῳ ἐξ 11,000, καὶ ἡ ἐν αὐτῷ τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένη δύναμις τοῦ δικαστικοῦ σώματος ἀνήρχετο εἰς 227. Ἐνταῦθα θὰ κάμω μικράν τινα παρέκβασιν. Ἐν Γερμανίᾳ κανονίζεται ἡ δύναμις διὰ μίαν περίπου ἑπταετίαν. Ἀπὸ 1 Ἀπριλίου 1887 μέχρι τῆς 31 Μαρτίου 1894 εἶχε κανονισθῆ δύναμις 468,409 ἀνδρῶν, μὴ συμπεριλαμβανομένων τῶν ἐθελοντῶν. (Τὴν παρέκβασιν ταύτην ποιοῦμαι ἐπίτηδες). Καὶ ἐν τούτοις, ἐνῷ διὰ τὰ ἑπτὰ ἔτη ἡ ὀργανικὴ δύναμις εἶχεν ὁρισθῆ εἰς 468,409 ἄνδρας, κατὰ τὸ 1894 ὁ προϋπολογισμὸς εἶχε δύναμιν 526,777. Ὥστε ἡ δύναμις κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δαπάνης. Καὶ τοῦτο παρενέβαλον ἐνταῦθα, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι, ὅταν λέγωσι δύναμιν, δὲν ἐννοοῦσι τὴν ὀργανικὴν, ἀλλ’ ἐννοοῦσι τὴν δύναμιν, περὶ ἧς διαλαμβάνει ὁ προϋπολογισμός. Ἄλλως τε εἶναι ἁπλούστατον τοῦτο, ἵνα τὸ ἐννοήσῃ τις. Ὑποθέσατε ὅτι ἡ ὀργανικὴ δύναμις ἑκάστου λόχου ὁρίζεται εἰς 100 ἄνδρας, ὅτι ἔχομεν 200 λόγους, ἤτοι δύναμιν 20,000. Ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι θὰ δαπανήσωμεν 400 δραχμὰς κατ’ ἄτομον, θὰ ἔχωμεν ὁλικὴν δαπάνην 8,000,000 δραχμῶν. Ἐὰν δὲ μετὰ ἓν ἔτος κατόπιν, χάριν οἰκονομίας, περιορίσωμεν τὴν δύναμιν ἑκάστου λόχου εἰς 50 ἄνδρας, θὰ ἔχωμεν ἡμίσειαν δύναμιν καὶ ἡμίσειαν δαπάνην. Ὅθεν δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι μὲ τὰ 4,000,000, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ συντηρήσωμεν δύναμιν ἐκ 10,000 ἀνδρῶν, ἔχομεν δύναμιν 20,000, διότι τοῦτο εἶναι ἀνακριβές. Μεθ’ ὅλην δὲ τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὴν λογικὴν τῶν ἀντιφρονούντων, δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ τὴν ἰδέαν αὐτῶν. Ἐν Ἰταλίᾳ — ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα — ὅλα τὰ ἐγκλήματα τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου δικάζονται ἀπὸ τὰ κοινὰ δικαστήρια, διὰ τὰ ἐγκλήματα δὲ τὰ στρατιωτικὰ σχηματίζονται Στρατοδικεῖα, ὅπως παρ’ ἡμῖν τὰ Στρατιωτικὰ Συμβούλια. Ἐν Αὐστρίᾳ πληροφοροῦμαι ὅτι ἔχουσιν ἓν σύστημα ὁρκωτῶν δικαστηρίων, καὶ οἱ ἔνορκοι μόνον εἶναι στρατιωτικοί. Ἐν Γαλλίᾳ ὑπάρχει τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς παρεδέχθημεν διότι τὸ σύστημα αὐτὸ στηρίζεται εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ στρατιώτης πρέπει νὰ ἔχῃ ὡς δικαστὴν τὸν φυσικὸν αὐτοῦ δικαστήν, ὅστις εἶναι ὁ στρατιωτικός. Παρεδέχθημεν τὸ σύστημα τὸ Γαλλικὸν μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι τὰ Στρατοδικεῖα ἐν Γαλλίᾳ ἀπαρτίζονται ἐκ πέντε ἀτόμων, μονίμως ὑπηρετούντων ἐν τοῖς Στρατοδικείοις, δηλαδὴ ἐξ ἑνὸς ἐπιτρόπου, ἑνὸς εἰσηγητοῦ, ἑνὸς γραμματέως, ἑνὸς ὑπογραμματέως καὶ ἑνὸς λοχίου κλητῆρος δικαστικοῦ. Τὰ Ἀναθεωρητικὰ ἔχουσι μονίμους τρεῖς, τὸν ἐπίτροπον, τὸν γραμματέα καὶ τὸν ὑπογραμματέα. Ἀλλὰ καὶ οὗτοι, ἂν καὶ ὑπηρετοῦσι μονίμως ἐν τοῖς δικαστηρίοις, δὲν κατέχουσιν ὀργανικὰς θέσεις. Ὀργανικὰς θέσεις κατέχουσι μόνον οἱ διευθύνοντες τὰς φυλακὰς τῶν καταδίκων καὶ ὑποδίκων. Ἐν Γαλλίᾳ οἱ τῶν Στρατοδικείων πρόεδροι ὁρίζονται ὅπως παρ’ ἡμῖν οἱ δικασταὶ ἀξιωματικοί. Ἡμεῖς ἔχομεν, μοὶ φαίνεται, 28 εἰς τὰ δύο Στρατοδικεῖα καὶ 3 εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν, κατέχοντας ὀργανικὰς θέσεις, ἀπὸ τοῦ ὑποστρατήγου ἢ συνταγματάρχου προέδρου μέχρι τῶν γραφέων. Πολὺ ὀρθὴν εὑρίσκω τὴν ἰδέαν, ἡ ὁποία διαλαμβάνεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὰ Στρατοδικεῖα καὶ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοί. Αὐτὸ τοῦτο συμβαίνει ἐν Γαλλίᾳ. Ἐν Γαλλίᾳ, κατὰ ἕνα προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔτυχε νὰ ἔχω ἀνὰ χεῖρας, τοῦ 1892 ἔτους, 54 συνταξιοῦχοι ἀξιωματικοὶ ὑπηρετοῦσιν ἐν τοῖς Στρατοδικείοις, 51 ὑπηρετοῦσιν εἰς τὰ Στρατολογικὰ γραφεῖα καὶ ἄλλοι πολλοὶ εἰς ὅλα τὰ γραφεῖα. Ὥστε τοὺς ἀποστράτους τοὺς χρησιμοποιοῦσιν, ἵνα μὴ ἐπιβαρύνωσι τὸ πολυτάλαντον ταμεῖον τῆς Γαλλίας. Ἐὰν σήμερον προσθέσωμεν καὶ ἕτερα Στρατοδικεῖα καὶ ἄλλα δύο Ἀναθεωρητικὰ καὶ ἀκολουθήσωμεν τὸ αὐτὸ σύστημα, νὰ θεωρῶμεν τὰς θέσεις αὐτὰς ὡς ὀργανικάς, θὰ πολλαπλασιάσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς ἕνα ἀριθμὸν, ὁ ὁποῖος μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένος.

§58Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δυσανάλογον πρὸς τὰς δυνάμεις μας.

§59Ι. ΣΕΧΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω μίαν προσθήκην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 3. Οἱ πρόεδροι, οἱ Βασ. ἐπίτροποι καὶ ἀντεπίτροποι, οἱ εἰσηγηταὶ καὶ ἀντισειγηταὶ τῶν Στρατοδικείων, ὡς καὶ οἱ πρόεδροι οἱ Β. ἐπίτροποι καὶ οἱ στρατιωτικοὶ γραμματεῖς τῶν Ἀναθεωρητικῶν γραφείων, τῶν σχηματισθησομένων ἐπὶ πλέον τῶν νῦν ὑπαρχόντων, θὰ λαμβάνωνται ἀπὸ τὰ διάφορα σώματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκουσι, μὴ θεωρουμένων τῶν θέσεων αὐτῶν ὡς ὀργανικῶν.»

§60Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ. Καὶ κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν δὲν θεωροῦνται ὀργανικαί. Ὀργανικαὶ εἶναι μόνον εἰς δύο Στρατοδικεῖα· εἰς ὅλα τὰ ἄλλα δὲν εἶναι ὀργανικαί. Εἰς τὰ δύο ἑπομένως Στρατοδικεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ σχηματίζωνται παρὰ μόνον ἐν ἐκστρατείᾳ, οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ λαμβάνωνται ἀποσπώμενοι ἐκ τῶν ὀργανικῶν θέσεων.

§61Ι. ΣΕΧΟΣ. Δὲν τὸ εἶδον.

§62Κ. ΠΕΤΑΛΑΣ. Ὁ ὑφιστάμενος νόμος τὸ λέγει.

§63Ι. ΣΕΧΟΣ. Ἐὰν τὸ λέγῃ, ἀνακαλῶ τὴν ἀναγνωσθεῖσαν προσθήκην ὡς ἄρθρον 3· διότι διὰ ταύτης ἤθελον νὰ προληφθῇ ἡ πρόσθεσις ὀργανικῶν θέσεων ἐν τοῖς Στρατοδικείοις...

§64Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, παρακαλῶ μίαν στιγμήν.

§65Ι. ΣΕΧΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ ἀνεκάλεσα. Ἀφήσατε· δὲν πειράζει. Ἐγὼ ἐφοβήθην, μήπως πολλαπλασιασθῶσιν αἱ ὀργανικαὶ θέσεις. Μὴ νομίζετε, κύριοι συνάδελφοι στρατιωτικοί,— μολονότι ἐγὼ εἶμαι πολίτης ἤδη καθαρός,— ὅτι διὰ τῶν λόγων μου αὐτῶν ἐπιδιώκω τὴν ἐλάττωσιν τῆς προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ πολλαπλασιασθῇ ὁ ἀριθμὸς τῆς δυνάμεως τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἐν τοῖς σώμασι καὶ οὐχὶ εἰς γενικὰς θέσεις. Καὶ ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον ἐπρόβαλον τὴν προσθήκην τοῦ ἄρθρου 3.

§66Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτὸ ἐπεδίωξα καὶ ἐγώ.

§67Ι. ΣΕΧΟΣ. Μὲ ἐκάμετε νὰ ἐνθυμηθῶ μίαν περίεργον στατιστικὴν στρατιωτικήν, ἣν ἀνέγνωσα εἰς τὴν «Ἀκρόπολιν», μοὶ φαίνεται, καὶ ὅταν τὴν ἀνέγνωσα, ἠθέλησα νὰ βεβαιωθῶ περὶ τῆς ἀληθείας, καὶ πράγματι ἐπείσθην, ὅτι ἔγραφε τὴν ἀλήθειαν. Τί δ’ ἔγραφεν; Ὅτι κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐχθροπραξιῶν ἡ δύναμις τῶν προεξεχόντων ἀξιωματικῶν, δηλαδὴ ὑποστρατήγων καὶ συνταγματαρχῶν, ἀνήρχετο περίπου εἰς 50, ἐξ ὧν δύο ἢ τρεῖς στρατηγοί. Καὶ ἐνῷ αὕτη ἦτο ἡ δύναμις τῶν προεξεχόντων στρατιωτικῶν, εἰς τὰ πεδία τῆς δράσεως δὲν εἶχον μέρος, παρὰ 20 μόνον. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀληθές· ἀλλ’ εἶναι ἀληθὲς ὡσαύτως, ὅτι πολλοὶ συνταγματάρχαι ἦσαν Βουλευταί. Ἀλλὰ δύναταί τις νὰ εἴπῃ: «πῶς, ἀφοῦ 7 συνταγματάρχαι τότε ὑπῆρχον τοῦ μηχανικοῦ καὶ 3 τοῦ ἱππικοῦ, ἐν ὅλῳ 10, πῶς οὐδὲ εἷς ἐξ αὐτῶν ἔλαβε μέρος;» Ἢ δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι παρενοχλῶ τινα, ἐὰν εἴπω: «πῶς οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἐκρίθη ἱκανὸς ἵνα λάβῃ μέρος;» Ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων συνάδελφος εἶπεν, ὅτι μᾶς παρεξηγοῦσιν ἐνταῦθα διὰ τοῦ γραπτοῦ λόγου οἱ δημοσιογράφοι· ἀλλὰ παρεξηγούμεθα καὶ διὰ τοῦ προφορικοῦ λόγου. Καὶ ἂν μὲν παρεξηγούμεθα διὰ τοῦ γραπτοῦ λόγου, δυνάμεθα νὰ ἀντιταχθῶμεν. Τὸ δυστύχημα ὅμως εἶναι, ὅτι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀντιταχθῶμεν, ὅταν διὰ τοῦ προφορικοῦ λόγου διαδίδεται ἡ παρεξήγησις· διότι ἐμὲ πάντοτε μὲ παρεξήγησαν, ὅπως ἴσως καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν παρεξηγήθην, ὅτι ἠθέλησα νὰ ἐλαττώσω τὴν δύναμιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν.

§68ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδόλως.

§69Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐνθυμεῖσθε ὅτι καὶ ἐγὼ ἄλλοτε ὑπεστήριξα, προκειμένου περὶ τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, ὅτι οἱ τοιοῦτοι πρέπει νὰ τοποθετῶνται εἰς ὅλας τὰς γενικὰς θέσεις. Καὶ νομίζω ὅτι οὐδεὶς ὑπέθεσεν ὅτι εἶπον τοῦτο σκοπῶν νὰ ἐλαττώσω τὰ δικαιώματα τῶν εἰς τὰς ὀργανικὰς θέσεις ὑπηρετούντων ἀξιωματικῶν. Τοῦτο ὑπεστηρίξαμεν, νομίζοντες ὅτι τὰ μέσα τοῦ Κράτους δὲν εἶναι ἀνάλογα πρὸς τὴν τοιαύτην πολυτέλειαν.

§70ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ.

§71ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Ὁ ἀπόστρατος δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπηρετῇ. Ὑπηρετεῖ ἐὰν θέλῃ.

§72Ι. ΣΕΧΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τελειώσω, καὶ ἔπειτα σεῖς κάμνετε οἱανδήποτε θέλετε συζήτησιν. Τὸ βῆμα εἶναι ἐλεύθερον.

§73Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§74Ι. ΣΕΧΟΣ. Κάμνω καὶ μερικὰς παρεκβάσεις ἐξ ἀνάγκης, διότι ἐγὼ δὲν καταλαμβάνω συνήθως τὸ βῆμα. Καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι θὰ μὲ συγχωρήσωσι.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαίωμά σας.

§76Ι. ΣΕΧΟΣ. Ἐδικαιολογήθην, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος. Αἱ ἰδέαι ἔχουσι συνειρμόν τινα καὶ συνάφειαν.

§77Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν εὐχαρίστησιν νὰ σᾶς ἀκούσω.

§78Ι. ΣΕΧΟΣ. Ὅπως καὶ ἐγὼ ὑμᾶς. Ὅταν ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ διὰ τὸ 1898 εἶναι 1712 ἢ 1719 ἀξιωματικοί, καὶ οὐχὶ 1872, ἠγέρθη ἡ ὑπόνοια, ὅτι θέλω νὰ ἐλαττώσω τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐγὼ εἶπον αὐτὸ, Κύριοι, ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον· διότι κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1898 τὸ πεζικὸν δὲν θὰ διοικηθῇ μὲ 873 ἀξιωματικούς, ἀλλὰ θὰ διοικηθῇ μὲ 664, τὸ πυροβολικὸν δὲν θὰ διοικηθῇ διὰ 215 ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ θὰ διοικηθῇ διὰ 265, καὶ τὰ ἄλλα σώματα, μηχανικὸν καὶ ἱππικὸν, ἐπὶ πλέον τῶν ὅσων ἀναγράφονται. Ἔχω τὴν ἰδέαν τῆς αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἡ αὔξησις αὕτη νὰ μὴ προέλθῃ ἐκ τῶν γενικῶν θέσεων, ἀλλ’ ἐν τῷ στρατεύματι. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς παραδεχόμεθα δι’ ἕνα λόχον ἕνα λοχαγὸν, ἕνα ὑπολοχαγὸν καὶ δύο ἀνθυπολοχαγούς, ἐνῷ ὁ Γαλλικὸς στρατὸς ἔχει ἕνα λοχαγὸν, ἕνα ὑπολοχαγὸν ἕνα ἀνθυπολοχαγὸν καὶ ἕνα ἀνθυπασπιστήν. Ἴσως πρέπει ν’ αὐξήσωμεν καὶ τὴν δύναμιν τῶν ἐν γένει ἀξιωματικῶν τῶν ταγμάτων, διότι εἴδομεν κατὰ τὸν αὐτὸν ἀτυχῆ πόλεμον τί μᾶς συνέβη.

§79Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μὴ συγχωρεῖτε. Καὶ εἰς τὸν Γαλλικὸν στρατὸν ἐν τῷ πυροβολικῷ ἑκάστη πυροβολαρχία ἔχει δύο λοχαγοὺς, καὶ αἱ ἴλαι τοῦ ἱππικοῦ ἔχουσιν ἐπίσης δύο λοχαγοὺς ἑκάστη. Ἡμεῖς ἔχομεν ἕνα μόνον.

§80Ι. ΣΕΧΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μὲ ἐπρολάβετε. Προτιμῶ νὰ ἔχω δύο λοχαγοὺς εἰς τὸ πυροβολικὸν καὶ δύο λοχαγοὺς εἰς τὸ μηχανικόν. Προτιμῶ νὰ ἔχω ἕνα διοικητὴν καὶ ἕνα ὑποδιοικητὴν εἰς τὰ τάγματα τῶν συνταγμάτων, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς γενικὰς θέσεις, οὐχὶ εἰς θέσεις τὰς ὁποίας δύνανται νὰ καθέξουν συνταξιοῦχοι ἀπόστρατοι. Τί κάμνουν οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν στρατολογικῶν γραφείων; Δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας ἐκείνων, οἵτινες ἠθέλησαν νὰ ξυλεύωνται οἰκονομίας ἀπὸ τὸ στρατιωτικὸν δένδρον, ἀποκόπτοντες παραφυάδας, κλώνους καὶ στελέχη, διὰ νὰ γυμνωθῇ μαρανθὲν ἐντελῶς, καὶ σήμερον νὰ γευώμεθα τοὺς πικροὺς καρποὺς αὐτοῦ. Ἐξ ἐναντίας φρονῶ, ὅτι κερδίζουσι τὰ Κράτη διὰ τῶν ἐθνικῶν στρατευμάτων ὅ,τι δὲν δύνανται νὰ κερδίσωσι δι’ οἵας δήποτε ἄλλης δυνάμεως, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ φείδωνται δαπανῶν, ἐντὸς ὡρισμένου μέτρου βεβαίως. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠκολουθήσαμεν μέχρι τοῦδε, τὸ στρατιωτικὸν δένδρον βεβαίως θέλει ξηρανθῇ καὶ θὰ γείνῃ καύσιμος ὕλη, θὰ συγκαῶσι δὲ μετ’ αὐτοῦ καὶ οἱ πόθοι τοῦ Ἑλληνισμοῦ.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1.

§82ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ΦϞΒʹ τῆς 19 Μαΐου τοῦ 1860 περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, τροποποιηθέντος διὰ τοῦ νόμου ᾼΥΞΕʹ τῆς 28 Μαΐου τοῦ 1887, τροποποιεῖται ὡς ἕπεται: Μετὰ τὸν ἕκτον στίχον καὶ τὴν λέξιν «θέσεις» παρεντίθενται τὰ ἑπόμενα: «Ὡσαύτως, καὶ χωρὶς νὰ προηγηθῇ ἡ σύστασις τῶν δύο τούτων Στρατοδικείων, ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις δύο ἑτέρων, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ πρόεδροι, οἱ Βασιλικοὶ ἐπίτροποι καὶ ἀντεπίτροποι, οἱ εἰσηγηταὶ καὶ ἀντεισηγηταὶ, οἱ γραμματεῖς καὶ ὑπογραμματεῖς δύνανται νὰ διορίζωνται καὶ ἐκ τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, ὧν τὰ προσόντα ὁρισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος.»

§83Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἔχω τροπολογίαν. Παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτῆς.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χατζηπέτρου ἔχει ὡς ἑξῆς.

§85ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ὡσαύτως καὶ χωρὶς νὰ προηγηθῇ ἡ σύστασις τῶν δύο τούτων Στρατοδικείων ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις δύο ἑτέρων. «Εἰς τὰ Στρατοδικεῖα ταῦτα, οἱ πρόεδροι, οἱ Βασιλικοὶ ἐπίτροποι καὶ ἀντεπίτροποι, οἱ εἰσηγηταὶ καὶ ἀντεισηγηταὶ, δύνανται νὰ διορίζωνται καὶ ἐκ τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, οἱ γραμματεῖς ἐκ τῶν παρὰ τοῖς διαρκέσι Στρατοδικείοις ὑπογραμματέων, κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος, μὲ μηνιαίαν μισθοδοσίαν δραχμῶν διακοσίων τεσσαράκοντα, διατηρουμένης τῆς παρὰ τοῖς Στρατοδικείοις τούτοις ὀργανικῆς αὐτῶν θέσεως, κατὰ δὲ τὴν διάρκειαν τῆς ὑπηρεσίας των ἀντικατασταθήσονται ἐν τοῖς διαρκέσι Στρατοδικείοις διὰ τῶν ἐν τοῖς αὐτοῖς Στρατοδικείοις γραφέων, προαγομένων ἐπὶ τούτῳ εἰς ὑπογραμματεῖς. Οἱ δὲ ὑπογραμματεῖς ἐκ τῶν παρὰ τοῖς διαρκέσι Στρατοδικείοις διὰ τῶν ἐν τοῖς αὐτοῖς Στρατοδικείοις γραφέων, κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος, μὲ μηνιαίαν μισθοδοσίαν δραχμῶν ἑκατὸν πεντήκοντα, διατηρουμένης τῆς παρὰ τοῖς ῥηθεῖσι Στρατοδικείοις ὀργανικῆς αὐτῶν θέσεως· κατὰ δὲ τὴν διάρκειαν τῆς ὑπηρεσίας των ταύτης, ἀντικατασταθήσονται ἐν τοῖς Στρατοδικείοις τούτοις δι’ ὑπαξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, καταλλήλων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην.»

§86Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν ταύτην, διότι θὰ γεννήσῃ ἀπαιτήσεις εἰς διορισμοὺς καὶ εἰς αὐξήσεις μισθοδοσίας καὶ εἰς ὑποχρεώσεις δεσμευούσας τὸν Ὑπουργὸν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἀπαιτουμένων διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἡ στρατιωτικὴ ποινικὴ νομοθεσία ὅπως πρέπει.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χατζηπέτρου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2...

§88Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Τὸ δὲ ἄρθρον 24 τοῦ αὐτοῦ νόμου ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑπομένου: «Καθ’ ὅλον τὸ Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος συνιστῶνται ἓν μέχρι τριῶν Ἀναθεωρητικὰ δικαστήρια, ὧν ἡ ἕδρα, ἡ ἔναρξις, ἡ λῆξις καὶ ἡ δικαιοδοσία ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως.»

§89ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 δὲν γίνεται μνεία περὶ γραμματέων καὶ ὑπογραμματέων, οἱ ὁποῖοι διορίζονται εἰς τὰ Ἀναθεωρητικὰ δικαστήρια. Κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα, οἱ γραμματεῖς τῶν Ἀναθεωρητικῶν δικαστηρίων ἔχουσι τὰ αὐτὰ προσόντα μὲ τοὺς γραμματεῖς καὶ ὑπογραμματεῖς τῶν Στρατοδικείων. Ἐπειδὴ οἱ γραμματεῖς καὶ ὑπογραμματεῖς τῶν Ἀναθεωρητικῶν δικαστηρίων πρέπει νὰ ἦναι οἷοι ἐν τοῖς ἄλλοις δικαστηρίοις, ἀνάγκη νὰ γείνῃ διασάφησις, ἐὰν οὗτοι θὰ διορίζωνται διὰ διαγωνισμοῦ, ἵνα μὴ θεωρηθῇ ὅτι δύνανται εἰς τὰς θέσεις αὐτὰς νὰ προσλαμβάνωνται ἀπόστρατοι.

§90Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Προκειμένου περὶ τῆς συστάσεως Ἀναθεωρητικῶν δικαστηρίων, ἐὰν ἡ ἀνάγκη ἀπαιτήσῃ τοῦτο,—διότι ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῶμεν ἐπὶ πολὺν καιρὸν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συστήσωμεν δεύτερον Ἀναθεωρητικὸν ἢ τρίτον,— ὁ σχηματισμὸς τοῦ νέου Ἀναθεωρητικοῦ θὰ γείνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰσχυούσης νῦν στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, καὶ πᾶσα προσθήκη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶναι περιττή, διότι ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία προβλέπει περὶ τῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτής.

§91ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Νὰ ἀναγραφῇ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἀνεγνώσθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον «περὶ μὴ ὑπαγωγῆς εἰς κλήρωσιν τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καταταχθέντων ἐθελοντῶν καὶ ἀποκτησάντων τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν»).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῆς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ ἔτους 1897 ὑπὸ κεφ. 7 ἄρθρ. 8 χορηγηθείσης πιστώσεως ἐκ δρ. 7,500,000 διὰ διαφόρους χορηγίας εἰς παλινοστοῦντας καὶ ἄλλους ἀπόρους Θεσσαλούς. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 5).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§94ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ κατὰ τὰς προηγουμένας συζητήσεις εἶχον ὑποβάλλει τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου τούτου, ἡ συγκειμένη ἀπὸ τὸν νομάρχην, τὸν πρόεδρον τῶν πρωτοδικῶν, τὸν νομομηχανικὸν καὶ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, παρισταμένου καὶ εἰσηγουμένου τοῦ δημάρχου, περιορίζεται εἰς τοὺς προκαταρκτικοὺς καταλόγους, εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τὰς γενομένας τυχὸν ἐνστάσεις, δηλαδὴ δὲν δύναται καὶ ἄλλοθι νὰ ἀρυσθῇ πληροφορίας, ὅπως εἰσαγάγῃ τροποποιήσεις εἰς τοὺς συνταχθέντας καταλόγους. Νομίζω ὅτι θὰ ἦναι καλλίτερον, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, ἥτις παρέχει μεγαλειτέραν ἐγγύησιν, ἤθελεν ἔχει περισσοτέραν ἐλευθερίαν καὶ δὲν περιωρίζετο εἰς μόνον τὰς δύο ταύτας πληροφορίας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη μετὰ τὰς λέξεις «καὶ τὰς γενομένας τυχὸν ἐνστάσεις» νὰ τεθῇ «καὶ ὅσας ἄλλας ἤθελε λάβει πληροφορίας».

§95ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μοὶ φαίνεται ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὀρθότατα ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ ἐν τῷ ἄρθρῳ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, περιέχεται ἐν τῷ ἄρθρῳ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον: «Ἡ ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἀπὸ τοὺς ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ νομάρχην, πρόεδρον πρωτοδικῶν, νομομηχανικὸν κλπ., λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τοὺς προκαταρκτικοὺς καταλόγους, τὰς παρατηρήσεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἐὰν τοιαῦται ὑπεβλήθησαν, καὶ τὰς γενομένας τυχὸν ἐνστάσεις, ἀποφασίζει ἀνεκκλήτως, ἐπιφέρουσα ὅσας ἤθελε κρίνει ἀναγκαίας τροποποιήσεις». Τώρα, ἐὰν νομίζετε ἀναγκαῖον, συμφώνως μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, νὰ διευκρινιθῇ ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου περισσότερον, τοῦτο γίνεται διὰ τῆς προσθήκης ἑνὸς «καὶ» πρὸ τοῦ «λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει.»

§96ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλως δύναται νὰ διατυπωθῇ· μετὰ τὸ «ἀποφασίζει ἀνεκκλήτως» νὰ τεθῇ ἄνω τελεία, καὶ μετὰ ταῦτα, ἀντὶ «ἐπιφέρουσα», νὰ τεθῇ «ἐπιφέρει δέ».

§97Σ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χατζοπούλου, θεωρῶν ὅτι κάλλιον διευκρινίζεται οὕτως ἡ ἔννοια. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν πρέπει ἀνεξετάστως καὶ ἁπλῶς μόνον νὰ ἐκδίδῃ τὸ ἔνταλμα. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ δικαίωμα ἐξετάσεως τοῦ καταλόγου. Ἄλλως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ ἦναι ἢ ἁπλοῦς διεκπεραιωτὴς τῶν ἀποφάσεων τοῦ νομάρχου καὶ τῶν ὑπ’ αὐτὸν ὑπαλλήλων. Νομίζω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε ὑμεῖς ἐγκρίνετε ἐπίδρασιν ἢ γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§100ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε τοὺς νομάρχας, ἀνωτέρους δικαστικοὺς καὶ τὰ ἄλλα πρόσωπα, καὶ ἐὰν κατὰ τὴν διανομήν, εἴτε κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ καταλόγου, δὲν ἐξετελέσθησαν οἱ τύποι τοῦ νόμου, εἶναι ὁ Ὑπουργὸς εἰς θέσιν νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἔγκρισιν, ὡς μὴ συμφωνοῦντος τοῦ καταλόγου πρὸς τοὺς ὅρους τοῦ νόμου.

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀφορᾷ εἰς τοῦτο ἡ γνώμη μου, ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν τύπων τοῦ νόμου.

§102ΣΤΡΕΙΤ. Ὑποτίθεται ὅτι, ἐὰν οἱ τύποι τοῦ νόμου δὲν ἐξετελέσθησαν, τότε ὁ κατάλογος δὲν κατηρτίσθη οἷον διαγράφει ὁ νόμος.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι γίνεται κἄποια ἀταξία.

§104ΣΤΡΕΙΤ. Ἐὰν γείνῃ τοιαύτη, ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἀνεύρῃ πᾶσαν παρατυπίαν.

§105Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ διατεθοῦν ὁριστικῶς τόσα χρήματα, χωρὶς ἡ Κεντρικὴ ἐξουσία νὰ ἐπιφυλαχθῇ νὰ περιβάλῃ δι’ ἑνὸς «ἐγκρίνω» ἐπὶ τέλους τὴν διάθεσιν αὐτῶν. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου ἐφαρμόσθησαν παραπλήσιαι διατάξεις, ἀφέθη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν λέγω τὰς λεπτομερείας, ἀλλὰ τὰ γενικὰ ἀποτελέσματα νὰ ἐγκρίνῃ αὐτός. Τοῦτο εἶναι ἀναπόφευκτον, καὶ ἂν ὡς τύπος πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ.

§106ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Βλάβη δὲν δύναται βεβαίως νὰ προκύψῃ καμμία, ἐὰν θέσωμεν τὴν φράσιν, ὅτι τοὺς καταλόγους τούτους ἐγκρίνει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§107Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἂς γείνῃ ὅ,τι ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος, διότι θὰ προσθέσωμεν μίαν ἐνόχλησιν εἰς τὸν Ὑπουργόν, μίαν τυπικὴν ἐργασίαν. Τί θὰ κάμῃ ὁ Ὑπουργός; θὰ εἴπῃ τὸ «ἐγκρίνεται» ἀνεξετάστως; Τότε εἶναι περιττόν· θὰ ἐξετάσῃ; Εἶναι ἀδύνατον. Ἀλλ’ ἐὰν βεβαίως ἐπιληφθῇ αὐτῆς τῆς ἐξετάσεως, ἀλλοίμονον εἰς τοὺς Βουλευτάς! διότι οἱ ἐνδιαφερόμενοι θὰ λέγωσιν «αὐξήσατε», ἢ «μειώσατε», καὶ θ’ ἀρχίσῃ μία ἐργασία ἀπαισιωτάτη. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ὅ,τι ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, ἂς γείνῃ, ἀλλ’ ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος, διότι τοῦτο δὲν εἶναι πρακτικόν. Οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ὑπέδειξαν τοῦτο, ὁρμώμενοι βεβαίως ἀπὸ ἀγαθῶν προθέσεων, ἀλλὰ πάντοτε συγκεντρωτικῶν, καὶ συγκεντρωτικῶν ἀδικαιολογήτως, διότι ἡ Κεντρικὴ ἐξουσία ἔχει τὴν ἐποπτείαν ἐπὶ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης. Ἐν αὐτῇ εἶναι ὁ νομάρχης, ὁ πρόεδρος τῶν πρωτοδικῶν, ὁ νομομηχανικὸς, ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς εἶναι πάντοτε εἰς καιρὸν, πρὶν εἴπῃ τὸ ὁριστικὸν «ἐγκρίνεται», ἐὰν ἔχῃ ἀντιῤῥήσεις τινὰς σπουδαίας, νὰ τὰς φέρῃ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος δεδικαιολογημένος. Ἂς τὸ σκεφθῶσι πρὸ πάντων οἱ ἐκ Θεσσαλίας συνάδελφοι, τί θέλουσιν ὑποστῆ, ἐὰν ἀνοιχθῇ ἡ θύρα εἰς τὸν Ὑπουργὸν, οἱονδήποτε· διότι ἄριστος δύναται νὰ ᾖναι ὁ Ὑπουργὸς, (βεβαίως δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ παρόντος, ὅστις εἶναι ἀριστότατος,—ἐὰν ὑπάρχῃ λέξις τοιαύτη,) ἀλλὰ συλλογίσθητε τὰς πιέσεις, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ὑποβληθῇ. Ὥστε, εἰ μὲν εἶναι τυπικὴ ἡ ἔγκρισις, εἶναι ἀδικαιολόγητος, εἰ δὲ οὐσιαστικὴ, εἶναι ἀνέφικτος.

§108Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι παραβιάζομεν θεμελιώδη ἀρχὴν, ἀφαιροῦντες τὸν ὑπεύθυνον εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων χρημάτων ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου. Τὸ Κοινοβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψε τὴν διάθεσιν 10 ἑκατομμυρίων ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας, βεβαίως ἐννοεῖ νὰ ἔχῃ τὸν ὑπεύθυνον, πρὸς τὸν ὁποῖον νὰ δύναται ν’ ἀπευθύνῃ παρατηρήσεις καὶ ἐπικρίσεις διὰ τὴν διάθεσιν αὐτῶν. Λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπεύθυνον νὰ ἔχωμεν τὸν νομάρχην καὶ τὸν πρόεδρον τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν ἐπιτροπήν. Καὶ προφανῶς, ἐὰν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐγκαλέσῃ τις αὔριον ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ κακῇ διανομῇ, ἐπὶ μεροληψίᾳ ἐν τῇ διανομῇ, οὗτος θὰ εἴπῃ «καὶ τί πταίω ἐγώ; ὑπεύθυνος εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν διορίσατε.» Διὰ τοῦτο πρέπει διὰ τὰς πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ εὐθύνηται ὁ Ὑπουργός. Πρέπει συνεπῶς ὁ Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἀποκλεισθῇ ἐντελῶς τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων. Ἐὰν ὅμως γείνῃ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχει, θὰ γείνῃ τὸ ἐναντίον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον μετὰ τὴν παρατήρησίν μου εἶπεν ὁ προλαλήσας ὅτι θὰ συμβῇ, δηλαδὴ οἱ ὑπάλληλοι, τοὺς ὁποίους ἐπιφορτίζει μὲ τὴν διανομὴν τὸ ἄρθρον, γνωρίζοντες ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν πρόκειται νὰ τοὺς ἐνοχλῇ καὶ ἐν τῇ εὐθύνῃ του νὰ τοὺς ἐγκαλῇ, καὶ ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ δὲν θὰ φέρῃ διὰ τὰς πράξεις των εὐθύνην, δύνανται εὐκολώτερον νὰ παρεκτρέπωνται. Οὕτω αἱ παρεκτροπαὶ καὶ αἱ πιέσεις θὰ ᾖναι πολὺ περισσότεραι, παρὰ ἐὰν ὑπάρχῃ Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν τελικῶς ἀποφασίζων καὶ ὑπεύθυνος ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι, πρὸς περιορισμὸν τῶν παρακλήσεων καὶ τῶν ἐπὶ τόπου πιέσεων, καλλίτερον εἶναι νὰ καταστήσωμεν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν συμπράκτορα καὶ ὑπεύθυνον ἐπὶ τῇ διανομῇ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅσῳ καὶ ἂν πιεσθῇ, ὅσῳ καὶ ἂν οἱ Βουλευταὶ θελήσουν νὰ ἐπιδράσουν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ φέρουν μεταβολὰς ἐν τοῖς καταλόγοις, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ, ἐὰν ἤθελεν ὑπερβῆ τὸ μέτρον, θὰ ἐπερωτηθῇ καὶ θὰ θεωρηθῇ ὑπεύθυνος, ἂν μὴ δικαιολογήσῃ τὰς παρεκτροπὰς, αἱ ὁποῖαι τυχὸν ἤθελον ἐπιτραπῆ εἴτε παρ’ αὐτοῦ, εἴτε παρὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, καὶ ὅπως ὦμεν σύμφωνοι πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ πολιτεύματος, πρὸς τὸν νόμον τὸν λογιστικὸν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ὅπως περιορίσωμεν τὰς πολλαπλᾶς ἐπιδράσεις κατὰ τὴν διανομὴν τῶν χρημάτων, καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ τεθῇ διάταξις, ἐπιβάλλουσα τὴν ὑπεύθυνον συμμετοχὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§109ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ, παρατηρῶ, ἀκόμη ἐνθουσιῶμεν μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ ἐν Ἑλλάδι. Φαίνεται ὅτι ἀπὸ τὸ ὑπεύθυνον τῶν Ὑπουργῶν μέχρι τοῦδε, τὸ ὁποῖον ἀδιακόπως κοπανίζομεν, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ νόμον περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν κατεσκευάσαμεν, φαίνεται ὅτι προωδεύσαμεν πολὺ, ὅτι περιεσώθημεν ἀπὸ καταστροφὰς, ὅτι ηὐδοκίμησαν τὰ πάντα, καὶ ἑπομένως ἡ λέξις «ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς» μᾶς ἐνθουσιᾷ! Ἀλλ’ ὅταν λέγωμεν «ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς», πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τί κρύπτεται ὄπισθεν αὐτῆς τῆς εὐθύνης, διότι τὸ ὑπεύθυνον ἔχει προϋποτιθεμένην τὴν ἐξουσίαν. Λοιπὸν εἴπετε καθαρώτερον τὴν ἰδέαν σας: «Θέλομεν Ὑπουργὸν ἐξουσιάζοντα»,—αὐτὸ σημαίνει τὸ ὑπεύθυνον—«θέλομεν τὴν συγκέντρωσιν τῆς ἐξουσίας, θέλομεν Ὑπουργὸν ὑπεύθυνον ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, διότι ἐσυνειθίσαμεν εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐπερωτήσεων, ἐντρυφῶμεν εἰς αὐτό! Πῶς νὰ χάσωμεν αὐτὴν τὴν ἀπόλαυσιν, ἀπαλλάσσοντες τὸν ὑπεύθυνον Ὑπουργὸν καὶ μὴ διασκεδάζοντες μὲ τὰς ἐπερωτήσεις; Τί θὰ γείνωμεν ὅλοι, ἐὰν μᾶς λείψουν αὐτὰ τὰ hors d’ œuvres, μὲ τὰ ὁποῖα διασκεδάζομεν καὶ μὲ τὰ ὁποῖα τρεφόμενοι μένομεν κατόπιν, ὅταν πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν, ἄνευ ὀρέξεως, διότι χορταίνομεν ἀπὸ τὰ hors d’ œuvres τῶν ἐπερωτήσεων;» Ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, διότι καὶ ἄλλοτε ἐξεφράσθη ἡ ἰδέα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν, ὡς ἐκ τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον τὴν ἐξέφρασε, βεβαίως εὐλαβοῦμαι, ἐξεφράσθη ἡ ἰδέα, ὅτι εἶναί τι ἀντισυνταγματικὸν, ὅταν λείπῃ ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ. Συνεζητοῦμεν τότε τὰ τῆς ἀστυνομίας. Κατεκρίνετο ἡ σύστασις τοῦ Ἀρχηγείου ὡς ἀντισυνταγματικὴ, διότι εἶχε κατασκευασθῆ ἀρχὴ μὴ ἐξαρτωμένη ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ. Καὶ εἶπον τότε: «τί θὰ εἴπωμεν λοιπὸν διὰ τοὺς Ἄγγλους; Ποίαν ἠθέλομεν δώσει εἰς αὐτοὺς ἀξίαν ὡς πρὸς τὴν κατανόησιν τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν, μανθάνοντες ὅτι δὲν ἔχουν διόλου τὰς ἀστυνομίας ἐξαρτωμένας ἀπὸ τῶν Ὑπουργῶν;» Ἡ ἰδέα τοῦ νὰ ἐπιζητῶμεν ἐν τῇ κατασκευῇ τῶν ὀργανικῶν νόμων τὴν ἐγγύησιν τῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι ἰδέα ἀπηρχαιωμένη, καταλήγουσα μόνον εἰς τὴν παροχὴν ἐξουσίας εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἐξ οὗ ἀναρτῶμεν ἐξουσίας, ἃς μᾶλλον πρέπει ν’ ἀφαιρῶμεν ἀπ’ αὐτοῦ. Δὲν διέπουν αὐταὶ αἱ ἰδέαι τὰς σημερινὰς κοινωνίας, διότι αἱ ἰδέαι τῆς ἐπιζητήσεως εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν ἐν τῇ κατασκευῇ τῶν ὀργανικῶν νόμων εἶναι αἱ ἰδέαι τῆς συγκεντρώσεως. Καὶ ἄν νομίζητε, ὅτι ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι εὐεργέτημα, τότε πρέπει νὰ καταστήσητε παντοῦ ὑπεύθυνον τὸν Ὑπουργὸν, νὰ καταστρέψητε δηλαδὴ πάντας τοὺς ὀργανικοὺς νόμους, οἵτινες περιορίζουσιν ἢ ἀναθέτουσιν ἐξουσίας εἰς ἄλλας ἀρχὰς οἵας δήποτε. Ἀφήσατε λοιπὸν τὸν ὑπεύθυνον Ὑπουργόν. Πρέπει ὡς λύμην καὶ πληγὴν μᾶλλον ν’ ἀποφεύγωμεν ἐν Ἑλλάδι αὐτὴν τὴν τάσιν τοῦ ν’ ἀναρτῶμεν τὰ πάντα ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, προτάσσοντες τὴν δικαιολογίαν, ὅτι δῆθεν θέλομεν νἄχωμεν τὸν Ὑπουργὸν ὑπεύθυνον. Καὶ οἱ Ὑπουργοὶ παρίστανται ὡς κύπτοντες δῆθεν εἰς βάρος, διότι πρόκειται μετ’ αὐταπαρνήσεως νὰ δεχθοῦν τὴν εὐθύνην! Καὶ ὅταν περὶ ἄλλων σκεπτώμεθα ν’ ἀφαιρέσωμεν αὐτὸ τὸ ὑπεύθυνον τῶν Ὑπουργῶν, νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν εὐθύνην αὐτῶν, ἤτοι νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐξουσίαν,—διότι αἱ δύο ἰδέαι εἶναι σχετικαὶ,—θέλομεν τὸ ὑπεύθυνον τῶν Ὑπουργῶν, προκειμένου περὶ διανομῆς βοηθημάτων, καὶ ἀφοῦ καταρτίζομεν ἐπιτροπὰς ἀπὸ πρόσωπα ὡς τὸν νομάρχην, τὸν νομομηχανικόν, τὸν ἔφορον, διὰ τὴν διαγωγὴν τῶν ὁποίων δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐν γένει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐπερωτηθῇ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐποπτείαν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπ’ αὐτῶν, δὲν ἀρκούμεθα οὐδὲ εἰς ταῦτα, ἀλλὰ θέλομεν τὸν Ὑπουργὸν γενικῶς ὑπεύθυνον, δηλαδὴ ἁρμόδιον καὶ εἰς τὸ νὰ διανείμῃ τὰ ἐλέη! Δὲν ἠξεύρω, Κύριοι, ἐὰν περιορίσωμεν τοὺς Ὑπουργοὺς ἀποκλειστικῶς νὰ μεριμνήσουν περὶ τῶν καταλόγων αὐτῶν, τῶν περιεχόντων ὀνόματα χιλιάδων πολιτῶν, καὶ τοὺς παραγγείλωμεν ν’ ἀσχοληθῶσι σπουδαίως, ὡς ἀπ’ εὐθείας ὑπεύθυνοι εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον, δὲν ἠξεύρω ἐὰν δύνανται πράγματι νὰ ἔχωσιν εὐθύνην, χωρὶς ν’ ἀφοσιωθῶσιν εἰς αὐτὸ μόνον τὸ ἔργον, παραμελοῦντες πᾶσαν ἄλλην ὑπηρεσίαν. Καὶ ἀπορῶ, πῶς ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, ὅστις πρεσβεύει τὰς ἰδέας τῆς ἀποκεντρώσεως, ὁ ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, ἐπρότεινε τροποποίησιν, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς ἰδέας τῆς ἀποκεντρώσεως, ἐνῷ, καὶ ἂν εἶχέ τις τὰς πλέον συγκεντρωτικὰς ἰδέας, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς ἐπεκτείνῃ καὶ ἐπὶ τοιούτων θεμάτων; Καὶ λέγω ταῦτα, διότι ἐπεθύμουν νὰ ἐπικρατήσουν αἱ τοιαῦται σκέψεις καὶ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ ἂν ἐπὶ ἄλλων θεμάτων εἶχέ τις τὴν ἰδέαν νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν εὐθύνην, δηλ. τὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἐπὶ ἐκείνων τῶν θεμάτων, ὁποῖον τὸ συζητούμενον, εἶναι ὅ,τι ἀντίθετον καὶ πρὸς τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ πρὸς τὰς ἀσχολίας αὐτοῦ, ἀλλ’ ἰδίως πρὸς τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, νὰ ἐπεκτείνῃ τις τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, τοῦ μὴ ἔχοντος περὶ αὐτῶν διωργανωμένην ὑπηρεσίαν, τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅστις καὶ θέλων δὲν δύναται ἄλλοθεν νὰ λαμβάνῃ ἀσφαλεστέρας πληροφορίας, παρὰ παρ’ ἡμῶν αὐτῶν τῶν Βουλευτῶν, τῶν γνωριζόντων τοὺς πολίτας. Ἀλλ’ ὅταν ἔχητε τοιαύτην ἀνάγκην διαφωτίσεως παρὰ τοῦ Βουλευτοῦ, πῶς δὲν συλλογίζεσθε τοὺς Βουλευτὰς, ὑποχρεωμένους πλέον διὰ τοῦ νόμου νὰ τρέχωμεν ἀκαταπαύστως εἰς τὸν Ὑπουργὸν, διὰ νὰ δίδωμεν πληροφορίας; Ἂς ἀναλάβουν οἱ Βουλευταὶ, ἰδίως οἱ ἐκ Θεσσαλίας, νὰ τρέχουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀδιακόπως, ἵνα χορηγοῦν πληροφορίας. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, προκειμένου περὶ βοηθημάτων, περὶ ἔργου συμπαθείας, θέλω καταληφθῆ ἀμέσως ἀπὸ συμπάθειαν πρὸς τοὺς συναδέλφους, τοὺς ὁποίους θέλομεν καταδικάσει τοσοῦτον ἀνηλεῶς, διὰ νὰ τρέχουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§110ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν διαφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα καὶ φίλον μου κ. Βουλευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας εἰς τὰς γενικὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐξέφρασε περὶ συγκεντρώσεως καὶ ἀποκεντρώσεως. Ἀναμφισβητήτως τὸ συγκεντρωτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ παρ’ ἡμῖν, μὲ ὅλας αὐτοῦ τὰς ἀτελείας, μὲ ὅλα αὐτοῦ τὰ βάρη, μὲ τὴν ἀντίθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται πρὸς τὴν ἀληθῆ λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, εἶναι κακὸν, τὸ ὁποῖον βεβαίως συνετέλεσεν εἰς τὴν βλάβην τοῦ τόπου, καὶ ἐὰν δὲν συνετέλεσεν εἰς τὴν κατάπτωσιν αὐτοῦ, βεβαίως συνετέλεσεν εἰς τὴν παρεμπόδισιν τῆς προόδου.

§111ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§112ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀναμφισβητήτως ἡ λειτουργία τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος πρέπει νὰ στηρίζηται ἐπὶ ἀποκεντρωτικῶν ἰδεῶν· ἀλλὰ διὰ νὰ λειτουργήσῃ τὸ πολίτευμα ἡμῶν ἐπὶ τοιούτων ἰδεῶν, ἀπαιτεῖται ὁλόκληρον σύστημα...

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετ’ ἀφάτου θλίψεως ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν θάνατον τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου Ἰωάννου Γρίβα. Προτείνω νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, νὰ κατατεθῇ στέφανος ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐκφρασθῶσι τὰ συλλυπητήρια τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν πενθοῦσαν οἰκογένειαν.

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 καὶ 15′ μ. μ.