1898.03.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27

Τῆς 9 Μαρτίου 1898.

(Δευτέρα)

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ πόνου καρδίας ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν εἴδησιν τοῦ θανάτου μεγάλου πολίτου καὶ ἀληθοῦς πατριώτου, τοῦ Τιμολέοντος Φιλήμονος. Ὁ Τιμολέων Φιλήμων ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἀφιλοκερδῶς ὑπηρέτησε τὴν πατρίδα, ὡς δημοσιογράφος, ὡς Βουλευτὴς, ὡς δήμαρχος. Εἰς τὸν Τιμολέοντα Φιλήμονα ὀφείλεται ἡ ἵδρυσις τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, καὶ εἰς αὐτὸν ὀφείλεται ἐν μέρει ἡ ἐπιτυχία τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων. Νομίζω ὅτι οὐδεμίαν ὑπερβολὴν λέγω, ἂν εἴπω, ὅτι διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Τιμολέοντος Φιλήμονος ἡ πατρὶς ἡμῶν ἐστερήθη μιᾶς μεγάλης προσωπικότητος. Ὑπείκοντες εἰς τὴν τελευταίαν θέλησιν τοῦ μεταστάντος, δὲν κατεθέσαμεν στέφανον ἐπὶ τοῦ νεκροῦ. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ, ὅπως ἐγγράφως διαβιβάσω τὰ συλλυπητήρια τοῦ Σώματος εἰς τὴν πενθοῦσαν συμπαθῆ οἰκογένειαν τοῦ μεγατίμου ἀνδρός.

§2ΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι προσῆκον ν’ ἀναρτηθῇ καὶ ἡ εἰκὼν τοῦ μεταστάντος ἀνδρὸς εἰς μίαν τῶν αἰθουσῶν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς;

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τοῦτο προὐτιθέμην καὶ ἐγὼ νὰ προτείνω. Ἀλλὰ καὶ τὸ μάθημα, ὅπερ ἔδωκεν ἡμῖν ὁ Τιμολέων Φιλήμων, τοῦ νὰ μὴ κατατεθῇ στέφανος ἐπὶ τοῦ τάφου του, εἶναι καλὸν, νομίζω, νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι εἰς τοῦτο. Αἱ τοιαῦται πολυδάπανοι ἐπιδείξεις δὲν εἶναι σύμφωνοι μὲ τὰς ἕξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ· ἀλλ’ οὗτος μιμεῖται ἐνίοτε ἀνεξετάστως, οἱ δὲ πτωχοὶ ὑποβάλλονται εἰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι καλλίτερον θὰ ἐχρησίμευον ἀλλαχοῦ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΔʹ τῆς 13 Φεβρουαρίου 1893 «περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 108.) Πλεῖστοι ἐκ Θεσσαλίας δικολάβοι ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ παροχῆς εἰς αὐτοὺς χρηματικοῦ βοηθήματος. Οἱ δῆμοι Ἀγνάντων, Πραμάντων, Καλαῤῥυτῶν καὶ τὸ Βʹ τμῆμα Θεοδωρίας τῆς Ἄρτης δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων καὶ ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τούτων ἕνεκα τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ζημιῶν. Κατάδικοι τῶν φυλακῶν Πύλου δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ζητοῦσι χάριν. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Καλαμῶν «Ἑρμῆς» δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν ὑποβάλλει γνώμας αὐτοῦ περὶ παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος. Δύο φοιτηταὶ, ὁ εἷς ἐκ Θεσσαλίας καὶ ὁ ἕτερος ἐκ Κρήτης, ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν διὰ τοῦ κ. Φιλαρέτου, ζητοῦντες, ὅπως ἐνδειχθῇ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργὸν τὸ δίκαιον τῆς ἐπὶ τέσσαρας ἔτι μῆνας παρατάσεως τῆς ὑποτροφίας των.

§7Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὴν ἀναφορὰν ὑποβάλλουσι δι’ ἐμοῦ. Εἶναι ὑπότροφοι, ὧν ἔληξεν ἡ ὑποτροφία, καὶ παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ παραταθῇ ἡ ὑποτροφία των, διότι ἕνεκα τῶν περιστάσεων δὲν ἠδυνήθησαν νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Καλαμῶν διὰ τηλεγραφήματός του παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως τεθῇ ὡς ὅριον ἐξαγωγῆς τῶν σύκων ἡ 20 Αὐγούστου. Πολλαὶ Κυρίαι ἐκ Μεσολογγίου διὰ τηλεγραφήματός των πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσιν, ὅπως τὸ ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ λειτουργοῦν δημοτικὸν σχολεῖον τῶν θηλέων καταστῇ πλῆρες. Ὁ βουλευτὴς Σκοπέλου κ. Ν. Δημητριάδης ἀπευθύνει ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, διατὶ διατηρεῖται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Σκοπέλου, ἀφοῦ ἐκ τῆς γενομένης παρὰ τοῦ Ὑπουργείου ἐρεύνης ἀπεδείχθη: αʹ) ὅτι ἐγκατέλειψε τὴν θέσιν του ἐπὶ μῆνα ὁλόκληρον ἄνευ ἀδείας τοῦ Ὑπουργείου, βʹ) ὅτι ἐπληρώθη ἀκεραίαν τὴν μισθοδοσίαν του διὰ τὸν μῆνα, καθ’ ὃν ἔλειπε, καὶ γʹ) ὅτι ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1897 ἐγκατέστησεν εἰς τὸ ἐκεῖ ἐφοριακὸν κατάστημα γυναῖκα κοινὴν, ὀνόματι Χρυσούλαν, ἣν εἶχε προμηθευθῆ ἐντεῦθεν, πρὸς σκάνδαλον τῆς κοινωνίας Σκοπέλου, μὴ ἐξικομένης εἰσέτι εἰς τοιοῦτον σημεῖον πολιτισμοῦ, ὥστε νὰ ἀνέχηται τὴν παλλακίαν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ἐπὶ τοῦ ὑπαλλήλου τούτου.»

§9Δ. ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ζωγλόπι, πρωτευούσης τοῦ δήμου Ἰτάμου τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης, ὑποβάλλουσι δι’ ἐμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν, ἐν ᾗ ἐκθέτουσι τὰ ἀδικήματα καὶ τὰ βάσανα, ἅπερ ὑφίστανται, καὶ τὰ ὁποῖα μήτε συντομώτερον μήτε ἐκτενέστερον δύναται νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ ἢ ἐπιτρέπουσα νὰ ἀναγνώσω τὴν ἀναφορὰν, τοῦθ’ ὅπερ καὶ αὐτοὶ ζητοῦσιν (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὴν διαχάραξιν τῆς οὐδετέρας ζώνης τὸ χωρίον ἡμῶν, καίπερ πρωτεύουσα δήμου, δὲν ἐμνημονεύετο ποῦ ὑπήγετο, λαμβανομένης ὅμως ὑπ’ ὄψιν τῆς θέσεως τῶν χωρίων Ἀπιδιᾶς καὶ Ἁγίου Γεωργίου, ἅτινα κατελήφθησαν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν, ὡς κείμενα ὑπὲρ τὰς δύο ὥρας κάτωθεν, τοῦτο ἐθεωρήθη ὡς ὑπαγόμενον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοδοσίαν, ὡς ἐκ τούτου δὲ καὶ τὰ Ἑλληνικὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα ἐντεῦθεν τακτικώτατα ἔκτοτε διήρχοντο, συγκοινωνοῦντα ἀπὸ τῆς ἤδη πρωτευούσης τῶν ἀρχῶν Μεσενικόλα πρὸς τοὺς Ἑλληνικοὺς σταθμοὺς Ἀπιδιᾶς κλπ. Πλὴν δι’ ἐπιστολῆς τοῦ Καϊμακάμη Καρδίτσης ἐγνώσθη πρό τινος ὑμῖν παραδόξως, ὅτι ὑπαγόμεθα εἰς τὴν Ὀθωμανικὴν δικαιοδοσίαν, καὶ διετάχθημεν νὰ κατέλθωμεν ἐκεῖθεν πρὸς συνεννόησιν περὶ πληρωμῆς τῶν φόρων. Περὶ τούτου ἀνηνέχθημεν εἰς τὰς ἐν Μεσενικόλᾳ ἀρχὰς, καὶ, ὡς μᾶς εἶπον, ἐνήργησαν τὸ κατ’ αὐτάς· ἀλλὰ δυστυχῶς ἀποτέλεσμα δὲν ἐπῆλθε, καὶ διὰ δευτέρας τοῦ αὐτοῦ Καϊμακάμη ἐντόνου διαταγῆς, ὑποδειξάσης τ’ ἀποτελέσματα τῆς δυστροπίας ἄλλων χωρίων, ἐκλήθημεν αὖθις εἰς Καρδίτσαν. «Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰ παθήματα ἔνθεν μὲν τῶν χωρίων τοῦ διαμερίσματος Μουζακίου, ἐκεῖθεν δὲ Δρανίτσης, Παληοχωρίου κλπ., ἅτινα παρηγγέλθησαν, ὡς προείρηται ὑμῖν, στερούμενοι δὲ τῶν ἀναγκαίων πρὸς ἀπόκρουσιν ἐχθρικῆς ἐπιδρομῆς, συναισθανόμενοι δ’ ἄλλως, ὅτι κατ’ οὐδὲν ἠμάρτομεν, ὡς οὐδέποτε ὑποθάλψαντες λῃστὰς ἢ ἀντάρτας ἐπὶ κακῷ, οὐδ’ ἡμεῖς αὐτοὶ κατ’ ἐλάχιστον ἐγκληματήσαντες κατ’ οὐδενὸς καθ’ ἅπασαν τὴν ἔκρυθμον ταύτην κατάστασιν, ὅπερ ὡς πρόφασιν ἐπιδρομῆς καὶ κακώσεων οἱ Ὀθωμανοὶ ἑκάστοτε προβάλλουσιν, ἐκρίναμεν προτιμότερον νὰ κατέλθωμεν καὶ ἀκούσωμεν τὰς ἀπαιτήσεις. «Τὴν παρελθοῦσαν ὅθεν Δευτέραν, 16ην τρέχοντος μηνὸς Φεβρουαρίου ἐ. ἔ., ἀπεστείλαμεν πρὸς τοῦτο τέσσαρας ἐκ τῶν συγχωρίων μας, ὡς ἀντιπροσώπους τῆς Κοινότητος· τούτους ὅμως, ἅμα τῇ πρὸς τὸν ἐν λόγῳ Καϊμακάμην ἐμφανίσει, καθεῖρξαν, καὶ ἔκτοτε κρατοῦσιν ἐν τῇ φυλακῇ, εἰς μυρίας ὑποβάλλοντες βασάνους, ἀπαιτοῦντες τὴν ἄμεσον πληρωμὴν δυσβαστάκτων φόρων, βεργὶ, δεκάτης, τζελέπι κλπ., καὶ τὴν ὑπὸ ἐγγύησιν αὐτῶν ὁδηγίαν τῶν Ὀθωμανικῶν στρατευμάτων, ὧν προηγοῦνται τὰ ἄγρια τῶν Ἀλβανῶν στίφη, εἰς τὸ χωρίον μας, σκοποῦντες οὕτω τὴν ἐπὶ ἐλαχίστῃ προφάσει λεηλασίαν καὶ καταστροφὴν τοῦ χωρίου. «Εἰς τοιαύτην περιπεσόντες παγίδα, ἠναγκάσθημεν, τὰ ὑπάρχοντα ἡμῶν ἐκποιήσαντες, νὰ πληρώσωμεν τὸν πρῶτον φόρον, βεργὶ λεγόμενον, ὑπὲρ τὰς ἑκατὸν (100) ὀθωμανικὰς λίρας, ἐλπίζοντες τὴν μετὰ τοῦτο ἀποφυλάκισιν τῶν ἀνθρώπων μας· ἀλλὰ καὶ πάλιν κατεκράτησαν τούτους, ἀπαιτοῦντες τὴν πληρωμὴν καὶ τῶν ἑτέρων φόρων, ἀνερχομένων εἰς πολλὰς ἑκατοστύας λιρῶν, καὶ τὴν, ὡς προείρηται, ἐξησφαλισμένην αὐτῶν ὁδηγίαν εἰς τὸ χωρίον ἡμῶν. Ἐπὶ τῷ ἀκούσματι πλέον τούτῳ οἱ κάτοικοι διεσκορπίσθησαν ἀνὰ τὰ χιονοσκεπῆ ὄρη, ἐγκαταλιπόντες τὰς ἑστίας αὐτῶν ἐν μέσῳ χειμῶνι, τῶν πάντων στερούμενοι· διακόψαντες δὲ καὶ τὴν πρὸς τὴν Καρδίτσαν συγκοινωνίαν, μεθ’ ἧς καὶ μόνης συναλλάσσονται, προμηθευόμενοι τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα τρόφιμα, κινδυνεύουσιν ἤδη ἐκ λιμοῦ. Καὶ ταῦτα πάντα μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης καὶ ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν περιμένωμεν τὴν ἐκκένωσιν τῆς Θεσσαλίας! «Διὰ ταῦτα παρακαλοῦμεν τὴν σεβ. Βουλὴν, ὅπως, ἀντιλαμβανομένη τῆς ὀδυνηρᾶς καὶ ἀπελπιστικῆς ἡμῶν καταστάσεως, μεριμνήσῃ τάχιστα πρὸς σωτηρίαν ὁλοκλήρου χωρίου, ἐξ ἑκατὸν καὶ πλέον οἰκογενειῶν, κινδυνεύοντος νὰ καταστραφῇ. «Οἱ εὐπειθέστατοι κάτοικοι τοῦ χωρίου Ζωγλόπι τῶν Ἀγράφων, τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης. «Παπαλεωνίδας, Παπασπύρου, Ἀθ. Καραγιάννης, Ἀθ. Σουλιώτης, Γ. Βρέκος, Α. Γρυμπογιάννης, Ι. Λιανὸς, Κ. Γρυμπογιάννης, Π. Τσουτσοῦρος, Β. Καραγιάννης κλπ.» Τὴν ἀναφορὰν ταύτην, τὴν τόσον εὐγλώττως παριστῶσαν τ’ ἀδικήματα αὐτά, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον, παρακαλῶν τὴν Βουλὴν, ὅπως συστήσῃ αὐτὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν δὲ Κυβέρνησιν, ἐὰν ὑπολείπεταί τι ἐκ τῶν ὅσων μέχρι τοῦδε ἔλαβε μέτρων πρὸς ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, νὰ τὸ πράξῃ.

§10Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ἐντελῶς ἀπαρατήρητος ἀναφορὰ τοιαύτη, διότι ἡ ἀναφορὰ αὕτη συνδυάζεται μὲ τὰ ἐν γένει συμβαίνοντα ἐν Θεσσαλίᾳ. Δὲν παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι, ἀφ’ ὅτου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων Βουλευτὴς προανήγγειλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνεκοίνωσε, καὶ ἰδοὺ ὁ τηλέγραφος ἀνήγγειλεν εἰς ἡμᾶς τὴν τραγικὴν σφαγὴν τοῦ δυτικοῦ ἱερέως ἐν Βόλῳ, τοῦ Δαλεζίου· ταὐτοχρόνως πανταχόθεν ἔρχονται πληροφορίαι, ὅτι, ἐφ’ ὅσον διαδίδεται ὅτι ἐπίκειται ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν τουρκικῶν στρατευμάτων, ἐπὶ τοσοῦτον ἐπιτείνεται ἡ ἀπληστία εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπεν, ἀπαντῶν εἰς ἐπερώτησιν πρό τινων ἡμερῶν, ὅτι ἔχει πληροφορίας περὶ σχηματισμοῦ καταλόγου διὰ τὴν εἴσπραξιν φόρου μόνον ἐπὶ τῶν ζώων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διεμαρτυρήθη, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο νὰ βεβαιώσῃ, ἂν τ’ ἀποτελέσματα ἤθελον εἶσθαι εὐχάριστα καὶ ἀποτελεσματικά. Κατὰ τὰς πληροφορίας ὅμως ἡμῶν, ἡ προκαταρκτικὴ ἐργασία δὲν ἐγένετο μόνον διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων, ἀλλὰ περὶ ὅλων τῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι εἰσπράττονται κατ’ ἔτος. Ἤρξαντο αἱ ἐργασίαι, καὶ ὅσον καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἐγγίζει ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν Τούρκων, ὑπάρχει ἀρκετὸς χρόνος, ἵνα ἀπογυμνώσωσι καθ’ ὁλοκληρίαν πλέον τοὺς ἐν Θεσσαλίᾳ μείναντας, καὶ ἰδίως τοὺς ἐπανελθόντας. Διὰ τοῦτο ἐφιστῶ σπουδαίως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, συνεννοουμένη μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Δυνάμεων, λάβῃ μέτρα ἀνάλογα πρὸς τὸν ἐπαπειλούμενον κίνδυνον, διότι ἐκτὸς τῆς φοβερᾶς φορολογίας αἱ βιαιοπραγίαι καὶ αἱ ἀτιμώσεις ἤρξαντο ἐπιτεινόμεναι, ὑπάρχει δὲ φόβος, ὅτι, ἐφ’ ὅσον προχωροῦμεν εἰς τὸ χρονικὸν σημεῖον τῆς ἀποχωρήσεως, ἐπὶ τοσοῦτον ἀπειλούμεθα ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν ἐγκλημάτων. Γνωρίζω ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἦτο μικρὰ καὶ ἀσθενὴς, ἐγένετο δὲ πολὺ ἀσθενεστέρα μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς προκαταρκτικῆς εἰρήνης· καὶ ταῦτα λέγων, δὲν ἐννοῶ οὔτε ὁ στόλος νὰ ἐκπλεύσῃ εἰς τὰ ὕδατα τοῦ Παγασητικοῦ κόλπου, οὔτε ὁ στρατὸς νὰ προελάσῃ πέραν τῆς Ταράτσας, ἀλλ’ ἐν τῇ συνθήκῃ ἀνεγράφησαν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι παρεῖχον τὴν ἐλπίδα, ὅτι αἱ Δυνάμεις, αἵτινες ἐμεσολάβησαν μὲν, ἀλλ’ ἐγένοντο καὶ διαιτηταὶ καὶ ἀνέλαβον τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συνθήκης, θὰ ἦτο δυνατὸν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις προέβαινεν εἰς τὰς δεούσας διαμαρτυρίας, ν’ ἀποστείλωσιν ἀντιπροσώπους των ἐγκαίρως εἰς Θεσσαλίαν, ὅπως παύσῃ ἡ παράνομος φορολογία, ἀλλ’ ἰδίως ὅπως προληφθῶσι μεγαλείτερα δυστυχήματα κατὰ τῆς ζωῆς καὶ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τῶν δεινῶς δοκιμασθέντων Θεσσαλῶν.

§11ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Στηριζόμενος εἰς ὅσα ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς τῆς Τουρκίας ἀνεκοίνωσε πρὸς τὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος, εἶπον πρό τινων ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ φορολογικοὶ κατάλογοι, οἱ συντασσόμενοι ὑπὸ τῶν Τουρκικῶν ἀρχῶν ἐν Θεσσαλίᾳ, δὲν ἀφορῶσιν εἰμὴ εἰς τὸν ποιμενικὸν φόρον. Ἔκτοτε οὐδὲν νεώτερον γεγονὸς ἐπῆλθε, τὸ ὁποῖον νὰ μὲ πείσῃ, ὅτι αἱ πληροφορίαι ἐκεῖναι δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου εἶπεν ὅσα εἶπε σήμερον στηριζόμενος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Ζωγλόπι, νομίζω ὅτι ἐπλανήθη, διότι ἐγώ, ὁμιλῶν εἰς τὴν Βουλὴν κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν, εἶχον ὑπ’ ὄψει τοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ ἐπιβληθῶσι μετὰ τὴν πρώτην Μαρτίου, διότι κατὰ Μάρτιον ἄρχεται τὸ οἰκονομικὸν Ὀθωμανικὸν ἔτος. Ἀλλ’ ἡ ἀναφορά, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἧς ἀντίγραφον ἔδωκε καὶ πρὸς ἐμὲ, φέρει χρονολογίαν 18 Φεβρουαρίου, ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ εἰσπράξεως τῆς νέας φορολογίας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ εἰσπράξεως τῆς παρελθούσης. Φαίνεται ὅτι εἰς τὸ χωρίον Ζωγλόπι ἐγένετο ὅ,τι ἐν τοῖς ἄλλοις χωρίοις τῆς λεγομένης οὐδετέρας ζώνης, τουτέστι φαίνεται ὅτι οἱ Τοῦρκοι δὲν εἶχον καταλάβει τὸ χωρίον τοῦτο, καίτοι εἶχον τὸ δικαίωμα, καὶ ἑπομένως δὲν εἶχον εἰσπράξει τοὺς φόρους, ἀπεφάσισαν δὲ νὰ πράξωσι καὶ διὰ τὸ Ζωγλόπι ὅ,τι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἶχον πράξει καὶ διὰ τὰ λοιπὰ χωρία. Ἐν τούτοις δύναμαι νὰ δώσω τὴν διαβεβαίωσιν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐχὶ ἅπαξ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας ἐν Θεσσαλίᾳ καθὼς καὶ τὸ ζήτημα τῶν κακώσεων ἀπησχόλησε τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἴσως δὲν παρέρχεται ἡμέρα, χωρὶς ἡ Κυβέρνησις νὰ ποιήσηται διαβήματα εἴτε κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν Ὑψηλὴν Πύλην διὰ τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος, εἴτε πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν Δυνάμεων ἐνταῦθα.

§12Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἐστηρίχθην ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς. Ἔλαβον ἀφορμὴν τὴν ἀναφορὰν καὶ ταὐτοχρόνως ἐδήλωσα, ὅτι ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐλάβομεν, ἔχομεν καθῆκον νὰ βεβαιώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ ποιμνιακοῦ φόρου, ἀλλὰ περὶ εἰσπράξεως ὅλων ἐκείνων τῶν φόρων, οἵτινες εἰσεπράχθησαν καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, δηλαδὴ φόρων ἐπιτηδεύματος, οἰκοδομῶν καὶ καθεξῆς. Ὥστε παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἀναβάλῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, διότι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν πρόκειται νὰ εἰσπραχθῶσι φόροι ὁλοκλήρου ἔτους· ἀλλ’ οἱ κίνδυνοι εἶναι πολὺ μεγαλείτεροι, διότι κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ, εἶναι φόβος, μὴ τυχὸν θρηνήσωμεν πολλοὺς ἐκ τῶν συμπολιτῶν μας.

§13Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀπολογισμὸν τῆς Μονῆς Πεντέλης, ζητηθέντα ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Βόλου. Ἐζητήθη ἐπίσης ὁ ἀπολογισμὸς τῆς Μονῆς Ἀσωμάτων. Ἀλλ’ ὡς γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς, οἱ ἀπολογισμοὶ ἐκδικάζονται εἰς τὴν Νομαρχίαν, ὁ δὲ νομάρχης ἀκόμη δὲν ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Μόλις σταλῇ, θὰ καταθέσω καὶ αὐτόν. Οἱ κύριοι βουλευταὶ ἐκ Βόλου Σχινᾶς, Τοπάλης, Σταματιάδης καὶ Γιαννακόπουλος ἐζήτησαν πληροφορίας καὶ πίνακας καὶ ἀντίγραφον τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Κρήτσκη. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὅλα ταῦτα μετὰ λεπτομεροῦς πίνακος, ἐξ οὗ ἐμφαίνεται, τί ἐδικαιοῦντο νὰ λαμβάνωσιν οἱ ὑπότροφοι ἑκάστου τῶν μερῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἔχουν διατεθῆ τὰ τοῦ κληροδοτήματος Κρήτσκη, τί δ’ ἐξωδεύθησαν ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον ἐπὶ ἑκάστης μερίδος, καὶ τὸν κατάλογον τὸν λεπτομερῆ τῶν ὑποτρόφων ἀπὸ τοῦ 1893. Ἔχω ν’ ἀπαντήσω καὶ εἰς ἐπερώτησιν τοῦ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων ἠρώτησε, διατὶ διὰ μὲν τὸν δῆμον Λευκασίας δὲν ὥρισα συνδρομὴν τοῦ δημοσίου ταμείου διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ὥρισα δὲ συνδρομὴν δι’ ἄλλους δήμους; ἡ δὲ ἐπερώτησις συνωδεύετο καὶ ὑπὸ μορφῆς, ὅτι τοῦτο ἔπραξα διότι ὁ κ. Βουλευτὴς πλειοψηφεῖ μὲν εἰς τοὺς δήμους τοὺς ἀδικηθέντας, μειοψηφεῖ δὲ εἰς τοὺς ἄλλους.

§14Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§15ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μορφὴ αὕτη δὲν ἐξεφράσθη ἀπ’ εὐθείας, —τὸ ὁποῖον θὰ καθίστα εὐκολωτέραν τὴν ἀπάντησιν—ἐξεφράσθη διὰ τῶν περιελικτικῶν ἐκείνων φράσεων, αἵτινες δὲν ἐλαττώνουσι τὴν βαρύτητα τῆς κατηγορίας, ἐλαττώνουσιν ὅμως τὴν εὐθύνην ἐκείνων, οἵτινες τοιαύτας μομφὰς ἐκφέρουσιν. Ἐγὼ, καὶ ὅταν κατηγορῶμαι ἀδίκως παρὰ συναδέλφων, δὲν καταφρονῶ τὰς κατηγορίας, τοὐναντίον θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἐπανορθώσω πρῶτον ἀπέναντι τῶν συναδέλφων τὴν περὶ ἐμοῦ ἐκτίμησίν των, ἐὰν αὕτη ἦναι δυνατὸν διὰ τοιούτων μομφῶν νὰ ἐλαττωθῇ. Ἀλλὰ ἐπιθυμῶ νὰ πείσω καὶ αὐτὸν τὸν κ. Βουλευτήν, τὸν τόσον ἐχθρικῶς κατηγορήσαντά με, ὅτι εἰς τὴν κατ’ ἐμοῦ μομφὴν ἐνεπνεύσθη μᾶλλον ἐκ τῆς σπουδῆς, ἣν ἔχει, ἵνα μὲ εὕρῃ σφάλλοντα, παρὰ διότι ἐκ τῶν πραγμάτων μὲ εὗρε πράγματι σφαλέντα! Ἐκ τῶν 13 δήμων τῶν Καλαβρύτων οἱ 11 ἔλαβον τὸ βοήθημα, δὲν ἔλαβον δὲ αὐτὸ δύο μόνον, ὁ δῆμος Λευκασίας καὶ ὁ δῆμος Καλαβρύτων. Κατηγορήθην δὲ ἐγὼ, ὅτι δὲν ἔδωκα, ὡς ὤφειλον, τὸ βοήθημα εἰς τὸν δῆμον Λευκασίας, δι’ οὓς λόγους ὁ κ. Βουλευτὴς ἐνόμιζεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ μεταδώσῃ εἰς ὑμᾶς. Ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον δίδονται τὰ βοηθήματα εἰς τοὺς δήμους; Προηγεῖται ὁλόκληρος προεργασία, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν μετέχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δὲν κανονίζει τὴν εἰσφορὰν, κανονίζει αὐτὴν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὁ νομάρχης, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ τῶν πληροφοριῶν τοῦ νομάρχου δίδει ἕνα κατάλογον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐφ’ οὗ ὁ Ὑπουργὸς στηριζόμενος, προκαλεῖ τὸ διάταγμα. Ὑποβάλλω τὸν κατάλογον, ὅστις εἶναι ἀντίγραφον ἀκριβὲς τοῦ διατάγματος. Ὁμολογῶ ὅτι, μολονότι ἐνόμιζον, ὅτι ἐξεπλήρωσα ἀκριβῶς τὸ καθῆκόν μου, μ’ ὅλα ταῦτα ἡ θετικότης τῆς κατηγορίας καὶ ὁ γνωστὸς στόμφος ἐξέπληξε καὶ ἐμὲ, καὶ ἐφαντάσθην ὅτι ἤμην ἔνοχος, καὶ εἰς νέαν προέβην μελέτην, καὶ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας, ἀποταθεὶς εἰς τὸν συνάδελφον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐζήτουν πληροφορίας. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ζητήσας ἀπὸ τὸν νομάρχην τηλεγραφικῶς πληροφορίας, ἔλαβε τηλεγραφικῶς ἀπάντησιν, ὅτι ὁ δῆμος Λευκασίας δὲν ἔλαβε τὸ βοήθημα, διότι λαβὼν κατὰ τὸ παρελθὸν παρέλειψε νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑποχρέωσιν, αὐξάνων διὰ τὸ ἔτος 1897 τοὺς φόρους. Καὶ δύναμαι τώρα ἐγὼ μᾶλλον ν’ ἀπευθύνω ἐπερώτησιν πρὸς τὸν συνάδελφον καὶ νὰ εἴπω: διατί, κύριε συνάδελφε, μὲ ἐμποδίσατε σεῖς νὰ παράσχω τὴν συνδρομὴν εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον; διατὶ σεῖς, ὁ ἔχων τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, δὲν κατεβάλετε τὴν ἐπιῤῥοήν σας, διὰ νὰ προλάβητε τὸ ἀδίκημα; Μᾶλλον ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ ἐπερωτήσω ὑμᾶς, οὐδὲ δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι δὲν θέλετε νὰ μάθουν τὰ παιδιὰ ἐκεῖ γράμματα, διὰ νὰ μὴ χάσητε τὴν ἐπιῤῥοὴν, ἣν ἐβεβαιώσατε ὅτι ἔχετε ἐκεῖ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἀφῆκα, ὅτι αἱ κατηγορίαι ἦσαν κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται πλέον νὰ στραφῶσι κατ’ ἐμοῦ. Ἀλλὰ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἠκούσαμεν τὸν κ. συνάδελφον ἐντεῦθεν παραπονούμενον κατὰ τοῦ τύπου, διατί; διότι ὁ τύπος ἀπέδωκεν αἴσθημα πολὺ ὀλιγώτερον ταπεινὸν εἰς τὸν κ. συνάδελφον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οὗτος ἠθέλησε ν’ ἀποδώσῃ πρὸς συνάδελφόν του. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν, ὅταν οὕτως ἀποφαινώμεθα περὶ συναδέλφων, ἔχωμεν δικαίωμα νὰ ἀποτεινώμεθα πρὸς τὸν τύπον, καὶ ν’ ἀπαιτῶμεν νὰ μᾶς σέβηται περισσότερον παρ’ ὅ,τι ἡμεῖς σεβόμεθα ἡμᾶς αὐτούς.

§16Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, δὲν ἐννοῶ πῶς ἐνόμισεν, ὅτι ἐγὼ τοῦ ἀπηύθυνα κατηγορίαν. Φαίνεται, ὅτι τὴν κατηγορίαν τὴν εὗρεν ἐν τοῖς πράγμασι καὶ ἐν τῇ παραλείψει τοῦ καθήκοντός του. Ἐγὼ ἐπηρώτησα μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν—διότι δὲν ἔχω τὰ στοιχεῖα— διατὶ, ἀφοῦ ὁ δῆμος αὐτὸς ἔχει προϋπολογισμὸν ἐσόδων περὶ τὰς 5,600 δρ. καὶ ἐξόδων 12,196, διατὶ δὲν τῷ δίδεται τὸ βοήθημα. Καὶ ἀντὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ ἔλθῃ ἐδῶ νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτουν, ἔρχεται νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτὸν ὡς κατηγορούμενον. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα, Κύριοι, ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅταν προχθὲς τοιαύτην ἀθυροστομίαν ἔθεσεν εἰς τὸ στόμα αὐτοῦ κατ’ ἐμοῦ, διότι ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ σεβασθῶ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχει. Εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι εἶμαι ὁ ἔσχατος, τὸν ὁποῖον ἐνθυμεῖται...

§17Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἔχω καθῆκον—διότι εἰς τοῦτο ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχει δίκαιον—νὰ ἐξηγήσω τὴν φράσιν, ἣν κακῶς διετύπωσα ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει. Ἤθελον ἁπλῶς νὰ δηλώσω, ὅτι τοιαῦται σκέψεις, ὁποῖαι αἱ ἀποδοθεῖσαί μοι ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, θὰ ἦσαν αἱ τελευταῖαι, αἵτινες θὰ μοὶ ἤρχοντο ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν καθηκόντων μου.

§18ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. .. Τῷ ἀπήντησα ὅτι, ἐὰν δὲν ἐνθυμῆται ἐμὲ, μοὶ κάμνει μεγάλην τιμήν, ὀφείλει ὅμως νὰ εὐλαβῆται τὸ καθῆκόν του, καὶ τὸ καθῆκόν του τὸ εἶχεν ἀμελήσει. Καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι ἡ ἀθυροστομία καὶ ἡ αὐθάδεια κατὰ ἑνὸς συναδέλφου κάμνουσι πολὺ ὀλίγην τιμὴν εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχει.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἀπευθύνεσθε πρὸς σύμβουλον τοῦ Στέμματος.

§20ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τοῦτο ἀπευθύνομαι μετὰ τοσαύτης μετριότητος, κύριε Πρόεδρε. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, δικαιολογῶν ἑαυτόν, ὅτι ὁ δῆμος αὐτὸς παρέλειψε νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ὁ νόμος ἐπιβάλλει, διὰ νὰ γείνῃ ἄξιος τοῦ βοηθήματος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Πότε τὸ παρέλειψεν; Ἐφέτος· ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθόν, ὡς εἶπεν, ἐπλήρωσε πάσας τὰς διατυπώσεις τοῦ νόμου. Παρακαλῶ, Κύριοι. Κατ’ ἔτος εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ δῆμοι νὰ αὐξάνωσι τοὺς φόρους τοὺς δημοτικούς; Διότι λέγει ὁ νόμος, καὶ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐννοήσω,—παρακαλῶ δὲ αὐτὸν, ὁ ὁποῖος τώρα ἐνέκυψεν εἰς τοὺς νόμους, νὰ μὲ διαφωτίσῃ, πῶς ἐννοεῖ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου,—ὁ νόμος λέγει, ὅτι εἰς περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ δημοτικὰ ἔσοδα δὲν ἐξαρκοῦσι διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς διοικήσεως τοῦ δήμου, τότε τὸ Συμβούλιον ἐπιβάλλει πρόσθετον φόρον 1%, καὶ ἐὰν καὶ τότε δὲν ἀρκέσωσι τὰ εἰσοδήματα, ἐπέρχεται ἡ βοήθεια τοῦ Κράτους. Τὴν διατύπωσιν ταύτην τὴν ἐξεπλήρωσεν ὁ δῆμος Λευκασίου κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἐπέβαλε τὴν προσθήκην τοῦ 1% ἐπὶ τῶν φόρων, καὶ ἐν τούτοις ἔμεινεν ἀνεπαρκὴς καὶ μετὰ τὴν προσθήκην αὐτήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νομίζει, ὅτι κατ’ ἔτος πρέπει νὰ προστίθεται αὐτὸ τὸ 1% εἰς τοὺς φόρους τοὺς δημοτικούς. Ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱ φόροι οἱ δημοτικοὶ ἠδύναντο νὰ ὑπερεξογκωθῶσιν εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἦναι δυσβάστακτοι εἰς τοὺς δήμους. Πιστεύω δὲ, Κύριοι, ὅτι οὐδὲ πόῤῥωθεν τοιαύτη ἔννοια ἐνεφιλοχώρησεν εἰς τὴν διάνοιαν τοῦ νόμου ἐκείνου. Ἐγώ, Κύριοι, πραγματικῶς—καὶ λυποῦμαι διότι μοῦ ἐξέφυγον αἱ λέξεις—εἶπον, ὅτι τὸ πρᾶγμα προῆλθεν ἐκ παραδρομῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ δὲν ἠθέλησα νὰ δώσω πίστιν εἰς τὰ γραφόμενα ἐκεῖθεν, ὅτι ἕνεκα κομματικῶν λόγων ὁ κ. Ὑπουργὸς παρέλειψε τοῦτο ἐν ἐπιγνώσει, διότι δὲν πιστεύω ποτὲ νὰ ὑπάρχῃ Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἀπέναντι τοῦ καθήκοντός του νὰ ἀποβλέψῃ εἰς κομματικὸν συμφέρον καὶ ν’ ἀδικήσῃ ὁλόκληρον δῆμον. Εἰλικρινῶς λοιπὸν εἶπον, ὅτι δὲν ἠθέλητα νὰ δώσω πίστιν εἰς τὰ παράπονα ἐκεῖνα, καὶ ἠθέλητα μὲ τοῦτο νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι τοιαῦτα ἄτοπα ἴσως παράπονα γίνονται ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ ἕνεκα τῆς παραλείψεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἐπιστήσῃ περισσότερον τὴν προσοχήν του, καὶ νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν διόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος· ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς, συνειδὼς, φαίνεται, ἐν ἑαυτῷ τύψιν, ἀπολογεῖται ὡς κατηγορούμενος, ἀπέδωκε δὲ εἰς ἐμὲ κακὴν πρόθεσιν, ὅτι ἠθέλησα νὰ τὸν μεμφθῶ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν σᾶς ἔμεινεν οὐδ’ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι ὁ δῆμος ἐκεῖνος ἠδικήθη προφανῶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος, ἐν τῷ ἐγωϊσμῷ του ἴσως, ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ, ὅτι δὲν ἔκαμεν ἀδίκημα, καὶ ὅτι ὁ δῆμος αὐτὸς πρέπει νὰ μείνῃ ἄνευ ὑπάρξεως πλέον, ἄνευ ὑποστάσεως· διότι, ἀφοῦ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ του φαίνεται ὅτι μόνον 5,000 δρ. ἔχει ἔσοδα, εἰς 7½ δὲ χιλιάδας ἀνέρχονται αἱ δαπάναι τῆς ἐκπαιδεύσεως· μόνον τῆς δημοτικῆς, πῶς θὰ ζήσῃ; πῶς θὰ πληρώσῃ τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν δημοτικὴν καὶ πῶς θὰ συμπληρώσῃ τὴν λοιπὴν διοίκησίν του; Ὥστε, καὶ ἂν ὑπῆρχε παράλειψίς τις ἐν τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ δήμου, ὁ κ. Ὑπουργὸς ὤφειλεν, ἐὰν ἐκήδετο περὶ τῆς ὑπάρξεως τοῦ δήμου, νὰ προκαλέσῃ αὐτὸς οὗτος τὴν ἐνέργειαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη, διότι δὲν δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι κατ’ ἔτος οἱ δῆμοι πρέπει ν’ αὐξάνωσι τοὺς δημοτικοὺς φόρους. Ταῦτα, Κύριοι, εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ τῇ προκλήσει αὐτοῦ. Ἤδη θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ὁμιλήσω περὶ ἄλλου ἀντικειμένου. Πολλοὶ λόγοι, κύριοι Βουλευταί, ἀρκετὰ σοβαροὶ, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, μὲ ὠθοῦσιν εἰς τὴν ὑποβολὴν ἧς προτίθεμαι νὰ ὑποβάλω συστάσεως. Ἐκ τοῦ ἀτυχοῦς πολέμου, τοῦ ἄρτι διεξαχθέντος, πρὸς ταῖς συμφοραῖς, αἱ ὁποῖαι ἐπεσωρεύθησαν ἐφ’ ἡμῶν, ἠδυνάμεθα νὰ ἀντλήσωμεν καὶ ὠφέλειάν τινα, ἐὰν εἴχομεν τὰ μέσα νὰ ἐγκύψωμεν εἰς τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὸν πόλεμον, διότι, ὁμολογουμένως κατὰ τὸν πόλεμον αὐτὸν κατεδείχθησαν ἐν αὐτῇ τῇ πολιτικῇ ἐνεργείᾳ τῆς χώρας πολλαὶ καὶ μεγάλαι ἐλλείψεις τοῦ στρατιωτικοῦ τῆς χώρας ὀργανισμοῦ. Ὀφείλει δὲ ἡ Πολιτεία, φρονῶ, νὰ ἀρυσθῇ ἐκ τῶν παθημάτων τοῦ πολέμου τούτου μαθήματά τινα, ὅπως ἀναπληρώσῃ τὰς ἐλλείψεις, τὰς παρατηρηθείσας ἐν τῷ στρατιωτικῷ αὐτῆς ὀργανισμῷ, καὶ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ παρασκευάσωσι στρατιωτικῶς τὸ Κράτος καὶ τὸ καταστήσωσιν ἐπαρκέστερον εἰς ἐνδεχομένην ἐν τῷ μέλλοντι ὁμοίαν περιπλοκήν. Παρετηρήθη λ. χ., κύριοι Βουλευταὶ, μεγίστη ἔλλειψις ἐν τοῖς ὅροις καὶ ταῖς συνθήκαις, ὑφ’ ἃς τελεῖται παρ’ ἡμῖν ἡ ἐπιστράτευσις· παρετηρήθησαν ἐλλείψεις, καθιστῶσαι ἐν πολλοῖς χωλαίνουσαν τὴν ἐπιστράτευσιν τῆς χώρας, καὶ δὲν λανθάνει κανένα, πιστεύω, ὅτι τὸ σπουδαιότερον στρατιωτικὸν προσὸν οἵας δήποτε χώρας εἶναι ἡ ταχεῖα ἐπιστράτευσις αὐτῆς, διότι αὐτὸ καὶ μόνον τὸ προσὸν δύναται νὰ κρίνῃ πολλάκις τὴν τύχην τοῦ πολέμου· ἡ ἱστορία δὲ μᾶς διδάσκει, ὅτι ἡ ταχύτης ἐν τῇ ἐνεργείᾳ ἐξασφαλίζει ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὴν νίκην. Παρετηρήθησαν ἐλλείψεις παρ’ ἡμῖν καὶ αὐτῆς ἀκόμη τῆς ἰδίας τῆς ἐπιμελητείας τοῦ στρατοῦ, ἧς ἄνευ δὲν εἶναι ἐφικτὴ ἐπιτυχὴς πολεμικὴ ἐνέργεια. Μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι οἱ στρατιῶται ἡμῶν ἐπολέμησαν ἐπὶ ἡμέρας ἐν παντελεῖ στερήσει τῶν πάντων, καὶ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ ὕδατος, ὅτι οἱ ἰατροὶ ἡμῶν ἠναγκάζοντο νὰ ἐκπληρῶσι καὶ ἔργα ἀκόμη ἀστυνομικά, νὰ ἐνεργῶσι κατασχέσεις ὑποζυγίων καὶ ἁμαξίων διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν τραυματιῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκινδύνευον νὰ πέσωσιν εἰς χεῖρας τοῦ ἐχθροῦ, ἰδίως ὅμως παρετηρήθησαν τοιαῦται ἐλλείψεις καὶ ἐν αὐτῇ τῇ πολεμικῇ δράσει τοῦ στρατοῦ ἡμῶν, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν πλήρης ἔλλειψις στρατιωτικῆς ὀργανώσεως. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐπιτακτική, ἵνα ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους ἐγκύψῃ σοβαρῶς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ λάβῃ μέτρα πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς στρατιωτικῆς τῆς χώρας ὀργανώσεως. Καὶ δὲν εἶναι μόνον οἱ γενικοὶ οὗτοι λόγοι, οἱ ἐπιβάλλοντες τὴν ἀνάγκην ταύτην, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι, κύριοι Βουλευταὶ, οἵτινες καθιστῶσιν αὐτὴν ἔτι ἐπιτακτικωτέραν καὶ μᾶλλον ἐπείγουσαν. Τὰ πέριξ ἡμῶν γιγνόμενα καὶ ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ, φρονῶ ὅτι δὲν παριστῶσι πολὺ αἴθριον τὸν πολιτικὸν ὁρίζοντα, καὶ τὸ ἀπεύχομαι ἐξ ὅλης ψυχῆς, καθὼς βεβαίως τὸ ἀπεύχεσθε πάντες, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀποκρύψω τὴν ὑποψίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν ἐμοί, ὅτι πιθανὸν ἀργὰ ἢ ταχέως νὰ τύχωμεν ἐνώπιον περιπλοκῆς γενικῆς, ἥτις ἀφεύκτως θὰ παρασύρῃ καὶ ἡμᾶς. Ἀλλ’ ἡμεῖς μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἐπράξαμεν πρὸς ἀνασύστασιν καὶ ἀναδιοργάνωσιν τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν δυνάμεων. Ἀπὸ πολλοῦ ἀκούω πολλὰ λεγόμενα περὶ μελετωμένης στρατιωτικῆς τῆς χώρας ὀργανώσεως, ἀλλὰ δυστυχῶς εἰς τοὺς λόγους μόνον περιορίζεται τοῦτο, διότι δὲν πιστεύω νὰ φρονῇ κανεὶς, ὅτι ἀποτελεῖ ὀργάνωσιν στρατιωτικὴν τῆς χώρας ἡ ἐνέργεια τῶν ἀνακριτικῶν συμβουλίων καὶ τῆς μεγάλης ἐλεγκτικῆς τοῦ στρατοῦ ἐπιτροπῆς, ὅπως μάλιστα τελεῖται παρ’ ἡμῖν ἡ ἐνέργεια αὕτη. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὸν πόλεμον, ἰδίως δὲ ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς ἐκθέσεις τῶν σωματαρχῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη οἱαδήποτε ἐνέργεια πολεμικὴ κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, καὶ ἰδίᾳ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν τῶν δύο ἀρχηγῶν τοῦ στρατοῦ, τοῦ κατὰ τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Θεσσαλίαν δράσαντος. Εἶπον ὅλα ταῦτα, Κύριοι, πρὸς δικαιολογίαν τῆς γνώμης μου ταύτης, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐξέφρασεν ἐντεῦθεν τὴν γνώμην, ὅτι αἱ ἐκθέσεις καὶ τὰ ἔγγραφα τὰ διάφορα τοῦ Ὑπουργείου ἀνήκουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὁσάκις ζητῶνται. Ἔδωκα τότε τὴν προσήκουσαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀλλὰ ὀφείλω, φρονῶ, νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι ἰδιαίτερον Κράτος ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Κράτει, ὥστε αὐτὸ νὰ ἔχῃ καὶ κυριότητα ἐπὶ τῶν διαφόρων ἐγγράφων, τῶν παριστώντων οἱανδήποτε ἐνέργειαν στρατιωτικὴν τῆς χώρας, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον ἀνήκει εἰς τὸ ἔθνος, καὶ ἑπομένως ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους ἔχει δικαίωμα καὶ ἐλέγχου καὶ ἐπιτηρήσεως διηνεκοῦς καὶ ἐπικρίσεως ἀκόμη ἐπὶ τῶν γενομένων κατ’ ἐντολὴν τοῦ ἔθνους ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπείσθη περὶ τοῦ ὀρθοῦ τῆς γνώμης μου, καὶ δὲν θέλει καθυστερήσει πλέον εἰς τοῦτο. Φρονῶ δὲ, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀφήσω ἄνευ παρατηρήσεως ἕν ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διότι, ἐὰν μείνῃ ἄνευ ἀπαντήσεως, δύναται νὰ ἔχῃ σπουδαίας συνεπείας. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, προκειμένου περὶ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἐκθέσεως τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου, ὅτι τὴν δημοσίευσιν ταύτην δὲν τὴν ἐγκρίνει, πρὶν ἢ ὑποστῇ τὸν ἔλεγχον τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ὑπουργείου, διότι πιθανὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἐν αὐτῇ ἀνακρίβειαι, τὰς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον ὀφείλει νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ νὰ δημοσιευθῶσιν. Οἱ λόγοι οὗτοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, Κύριοι, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἐλέχθησαν ὡς ἐκ τῶν καθηκόντων του, τὰ ὁποῖα νομίζει ὅτι ἔγκεινται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, τὴν ὁποίαν ἐκτελεῖ, δυνατὸν νὰ περιέχωσι τὸν ὑπαινιγμόν, ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου δυνατὸν νὰ μὴ παρίσταται ἡ ἀκρίβεια καὶ ἡ ἀλήθεια τῶν γεγονότων ἐν τῷ πολέμῳ, καὶ διὰ τοῦτο νομίζει, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ δημοσίευσίς της, πρὶν ἢ ὑποστῇ αὕτη τὴν βάσανον διὰ τῆς ἐκκαμινεύσεως τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ὑπουργείου. Ὁ τοιοῦτος ὑπαινιγμὸς, Κύριοι, ὅσον καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι κατὰ παραδρομὴν παρεισέφρησεν, ἐὰν γείνῃ πιστευτός...

§21Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Ὑπαινιγμοὺς δὲν συνειθίζω νὰ κάμνω. Ὁμιλῶ εἰλικρινῶς πάντοτε.

§22ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι κατὰ παραδρομὴν θὰ παρεισέφρησε, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν βεβαιοῖ ἡμᾶς — καὶ δὲν τὸ ἀμφισβητῶ — ὅτι ὁμιλεῖ εἰλικρινῶς.

§23ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ἀκριβέστατον, οὐδένα δὲ ὑπαινιγμὸν εὗρον ἐγὼ ἐν τοῖς λόγοις αὐτοῦ.

§24ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί εἶναι ἀκριβές;

§25ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Αʹ Ἀρχηγείου δυνατὸν νὰ παρεισέφρησαν ἀνακρίβειαι, τοῦτο δὲ ἀληθῶς δυνατὸν νὰ συμβῇ εἰς τὴν ἔκθεσιν παντὸς ἀρχηγοῦ στρατοῦ, εἶναι δὲ αἱ ἐκθέσεις ἔργα τῶν ἐπιτελείων τῶν Ἀρχηγείων· ἐζήτει δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐκθέσεις τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἔργον τῶν ἐπιτελείων τῶν Ἀρχηγείων, νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν βάσανον τοῦ μεγάλου Ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ, τοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐν τῇ ἰδέᾳ ταύτῃ νομίζω ὅτι οὐδόλως ὑπάρχει τι τὸ δυνάμενον νὰ προσβάλῃ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Αʹ Ἀρχηγείου.

§26ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔπρεπε νὰ λεχθῶσι διὰ νὰ καταστήσωσιν εὐχερεστέραν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ἂν ὑπῆρχε πρόθεσις ἐν τῷ ὑπαινιγμῷ τούτῳ· διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ προέλαβον νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ παραδρομὴν θὰ παρεισέφρησεν ὁ τοιοῦτος ὑπαινιγμός, ὁ ὁποῖος δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ λέγοντος, ἀλλ’ ἐνίοτε εὑρίσκεται ἐν τοῖς λόγοις, καὶ διὰ τοῦτο λέγεται ὑπαινιγμός. Ἔχω δὲ πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πραγματικῶς ὁμιλεῖ εἰλικρινῶς τὴν ἀλήθειαν· διὰ τοῦτο παρεδέχθην, ὅτι κατὰ παραδρομὴν παρεισέφρησαν οἱ τοιοῦτοι λόγοι. Ἀλλὰ ὁ τοιοῦτος ὑπαινιγμὸς, Κύριοι, ὅπως δήποτε καὶ ἂν παρεισέφρησεν, ὅπως δήποτε καὶ ἂν ἐξάγηται ἐκ τῶν λόγων τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, γινόμενος πιστευτὸς, δύναται νὰ ἐπιφέρῃ μείωσιν τοῦ γοήτρου τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου, καὶ διὰ τοῦτο κάμνω λόγον περὶ αὐτοῦ. Καὶ ἐάν, Κύριοι, δι’ οἷον δήποτε ἀνώτατον ἀξιωματικὸν, διευθύναντα κατὰ τὸ πλεῖστον τὸν ἐθνικὸν πόλεμον, ἀπαιτεῖται εὐλάβεια, ὥστε νὰ μὴ λέγηταί τι κατ’ αὐτοῦ, μὴ ἀποδεικνυόμενον ἀμέσως, ὅπερ νὰ ἐλαττοῖ τὴν ὑπόληψιν αὐτοῦ παρὰ τῷ κοινῷ, πολλῷ μείζων, φρονῶ, ἀπαιτεῖται εὐλάβεια, προκειμένου περὶ τοῦ μέλλοντος νὰ βασιλεύσῃ ἐπὶ τοῦ θρόνου τῆς Ἑλλάδος, οὗτινος τὸ γόητρον πρέπει νὰ παραμένῃ πάντη ἀπαραμείωτον παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ λαῷ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται διόλου νὰ μειωθῇ.

§28Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ περιορίσητε τὸν κ. Βουλευτὴν, διότι δὲν ὁμιλεῖ εὐλαβῶς διὰ τὸ πρόσωπον, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος τώρα. Ἐγὼ ὅ,τι εἶπον τὸ ἐξήγησα σαφέστατα εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ Βουλὴ μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ ἀντελήφθη καλῶς καὶ μὲ ἐδικαίωσε.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα’ ἄριστα τὸ ἐξηγήσατε.

§30Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ διαστρέφῃ τοὺς λόγους μου.

§31ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἦσθε αὐτήκοοι τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Εὑρίσκεται εἰς ὅσα εἶπον διαστροφὴ τῶν λόγων αὐτοῦ; Ἀλλὰ καὶ διατὶ θὰ τοὺς διέστρεφον; Διὰ νὰ πορισθῶ ποίαν ὠφέλειαν; Τί νὰ μὲ ὠφελήσῃ ἡ τοιαύτη διαστροφή; Νομίζω ὅτι ἐγὼ πράττω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ πράξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ὤφειλε πάντως νὰ ἐξηγήσῃ ὅσα εἶπε περὶ τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου, καὶ ἀνακαλέσῃ πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ δώσῃ χώραν εἰς προϋπόθεσιν κακῆς προθέσεως ἐκ μέρους αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, προκειμένου περὶ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἐκθέσεως τοῦ Διαδόχου, προκειμένου περὶ ὑποβολῆς αὐτῆς εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀρνῆται ταύτην δι’ οὐδένα λόγον, πολλῷ δ’ ὀλιγώτερον διὰ λόγους ἀνακριβείας αὐτῆς, οὐδὲ καλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ βεβαιώσῃ ἡμᾶς, ποῦ ἔγκειται ἡ ἀλήθεια, καὶ ποῦ δὲν ἔγκειται, καὶ νὰ ὑποδείξῃ ἡμῖν ἀπὸ ποίαν πηγὴν ὀφείλομεν νὰ ἀρυσθῶμεν τὸ ἄπλετον φῶς, τὸ ὁποῖον ἐπιζητοῦμεν, ἀπὸ τὸ Ἐπιτελεῖόν του ἢ ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διαδόχου; Ἀλλ’ ὅπως δήποτε, καὶ τὸ παρεμπεσὸν τοῦτο ζήτημα ὑποβοηθεῖ τὴν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν προτίθεμαι νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅσον τάχιστα, τὰς ἐκθέσεις πάντων τῶν σωματαρχῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη οἱαδήποτε ἐνέργεια πολεμικὴ κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, ἰδίᾳ δὲ τὰς ἐκθέσεις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ τῆς Θεσσαλίας καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ τῆς Ἠπείρου. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ὄχι μόνον δικαιοῦται, ἀλλὰ καὶ ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ γενόμενα κατὰ τὸν πόλεμον, διὰ νὰ σκεφθῶμεν ὄχι μόνον, Κύριοι, περὶ τῆς εὐθύνης ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καλῶς ἢ κακῶς ἐνήργησαν κατὰ τὸν πόλεμον τοῦτον, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ τόπου, περὶ τῆς ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ· διότι δὲν γνωρίζομεν αὔριον ποῦ θὰ εὑρεθῶμεν, καὶ πολὺ πιθανὸν πολὺ ταχέως νὰ εὑρεθῶμεν εἰς ὁμοίαν ἀνάγκην στρατιωτικῆς ἐνεργείας. Δὲν πρέπει δὲ νὰ πάθωμεν καὶ πάλιν ὅ,τι ἐσχάτως ἐπάθομεν, καὶ νὰ εὑρεθῶμεν, ὡς αἱ μωραὶ παρθένοι, ἄνευ ἐλαίου, ὅταν ἔλθῃ ὁ νυμφίος. Ταῦτα εἶχον νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλήν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ ὅσον τάχιον τὰς ἐκθέσεις ταύτας.

§32Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 82 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Κατὰ τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὁρίζει τὸν ἀριθμὸν τῆς ἐτησίας ἀπογραφῆς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τούτου ὁρίζεται κατόπιν ἡ δύναμις τοῦ στρατεύματος, πρὸς τοῦτο δὲ, συμφώνως μὲ τὸ ἄρθρον 60 τοῦ Συντάγματος, τοὺς δύο τελευταίους μῆνας τοῦ ἔτους ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Παρετηρήθη ὅμως, ὅτι κατόπιν τοῦ ὁρισμοῦ τῆς ἐτησίας ἀπογραφῆς καὶ κατόπιν τῆς κληρώσεως ἕνεκα τῶν ἀνυποτάκτων ἢ ἕνεκα διαφόρων ἄλλων ἀπαλλαγῶν, προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, αὐτὴ ἡ ὁρισθεῖσα δύναμις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ὅλη, ἀλλ’ οἱ προσερχόμενοι κληρωτοὶ ἀποτελοῦσι δύναμιν πολὺ μικροτέραν τῆς ὁρισθείσης· λόγου χάριν, καὶ πέρυσιν ὡρίσθη ἡ δύναμις τῆς ἐτησίας ἀπογραφῆς εἰς 11,000 ἄνδρας, ἐν τούτοις δὲν προσῆλθον ἢ 7,000–8,000. Ἐντεῦθεν ἕπεται, ὅτι ὁριζομένης τῆς ἐν εἰρήνῃ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ διὰ τοῦ νόμου εἰς τὸ πραγματικὸν, δὲν ἔχομεν τὴν διὰ τοῦ νόμου ὁριζομένην δύναμιν, ἀλλὰ δύναμιν πολὺ κατωτέραν. Ἐπειδὴ κατὰ τὰς παρούσας καὶ μελλούσας περιστάσεις θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην πλήρους τῆς δυνάμεως, ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 82 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Τὴν στιγμὴν ταύτην εὑρισκόμεθα ἀκριβῶς ἐν ἐπιστρατεύσει, καὶ ἔχομεν ὑπὸ τὰς σημαίας δύο ἡλικίας, τὴν τοῦ 1894 καὶ τὴν τοῦ 1895, καὶ μὲ τὰς δύο αὐτὰς ἡλικίας ἔχομεν δύναμιν 35,000 ἀνδρῶν περίπου. Ἐννοεῖται ὅτι τὰς ἡλικίας αὐτὰς ἐτηρήσαμεν ὑπὸ τὰς σημαίας διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὴν μέλλουσαν κατάληψιν τῆς Θεσσαλίας· ἀλλὰ μετὰ τὴν κατάληψιν βεβαίως θέλει ἀπολυθῆ ἡ ἡλικία τοῦ 1894, δὲν θ’ ἀπολυθῇ ὅμως καὶ ἡ ἡλικία τοῦ 1895, διότι τότε θὰ ἔχωμεν δύναμιν πολὺ μικρὰν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ πλέον διὰ τὴν ἐσωτερικὴν τάξιν καὶ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ἰδίως ἐν Θεσσαλίᾳ, ἔνθα, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα εἶναι πολλὰ, καὶ οἱ σταυραετοὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ σχηματίσωσι συμμορίας. Διὰ ταῦτα λοιπὸν καὶ ἵνα μὴ ἔχω ἐγὼ βραδύτερον τὴν εὐθύνην, ὅτι δὲν ἐφρόντισε ἐγκαίρως νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς διατήρησιν δυνάμεως ἐπαρκοῦς, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δι’ οὗ θέλει ἐπιτευχθῆ, ἐπιτρεπομένου νὰ συμπληρῶνται τὰ κενὰ διὰ τῶν διαθεσίμων, ὅπως οἱ κληρωτοὶ, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν ἔλθει τὴν 1 Ὀκτωβρίου, ὦσιν ἀρκετοὶ, ὥστε τὸ στράτευμα νὰ ἔχῃ ὁλόκληρον τὴν διὰ τοῦ νόμου καθοριζομένην δύναμιν αὐτοῦ, καὶ οὕτως ἀπολυθῆ καὶ ἡ ἡλικία τοῦ 1895. Ἐπὶ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος κ. συναδέλφου, καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς ὅσα εἶπεν, ὅτι διὰ τῆς ἐνεργείας μου πιθανὸν νὰ προξενήσω ἐλάττωσιν τοῦ γοήτρου τῆς Α.Β.Υ. τοῦ Διαδόχου, περὶ τούτου ἀπαξιῶ νὰ ἀπαντήσω, διότι οὐδὲ πόῤῥωθεν διενοήθην τοιοῦτόν τι κατὰ τὰς ἐνεργείας μου. Ὡς πρὸς τὴν μελέτην ὅμως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι πράγματι ἐγένοντο αἱ ἀπαιτούμεναι μελέται, καὶ ἤδη ὑπάρχει ἐν πραγματικότητι ὁ σκελετὸς τῆς ἐργασίας, διότι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ διὰ τὸ μέλλον ἀποβλέπει εἰς τὴν διατήρησιν τῶν μεγάλων μονάδων, αἵτινες οὐ μόνον διὰ τὸν ἡμέτερον στρατὸν εἶναι προϊὸν τοῦ πολέμου, ἀλλὰ εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς τοῦ κόσμου αἱ μεγάλαι μονάδες καθορίζονται ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν ὀργανισμῶν· διότι, ὅταν ὑπάρχωσιν αἱ μεγάλαι μονάδες, τότε λειτουργοῦσι καὶ ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι, καὶ τότε φαίνεται καὶ ἡ ἱκανότης τῶν προϊσταμένων καὶ ὑφισταμένων, καὶ ἐνεργεῖται ὁ ἔλεγχος τῆς ἱκανότητος πάντων κατὰ τὰς ἐτησίας μεγάλας ἀσκήσεις. Ἤδη λοιπὸν αἱ μεγάλαι μονάδες ὑφίστανται δυνάμει τοῦ νόμου τῆς ἐπιστρατεύσεως, βραδύτερον ὅμως, ὅταν γείνῃ ἡ ἀποστράτευσις, δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ διατηρηθῶσιν. Ὥστε ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ προηγηθῇ νόμος περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, δι’ οὗ νὰ ἐπιτρέπηται ἡ διατήρησις τῶν μεγάλων μονάδων δηλ. τῶν δύο μεραρχιῶν καὶ τῆς ἀνεξαρτήτου πέμπτης ταξιαρχίας, ἡ ὁποία ἐν καιρῷ πολέμου θ’ ἀποτελέσῃ τὴν τρίτην μεραρχίαν, διότι θὰ ἔχῃ στελέχη περισσότερα. Τοιοῦτον δὲ νομοσχέδιον θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω προσεχῶς ὑπὸ τὴν ὑμετέραν ψῆφον· οὐχ ἧττον διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι συνεπείᾳ τοῦ νόμου περὶ ἐπιστρατεύσεως ὑπάρχει ἤδη ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς, καὶ συνεπῶς ὑφίστανται καὶ αἱ μεγάλαι αὗται μονάδες, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ ἡ κύρωσις αὐτοῦ δι’ εἰδικοῦ νόμου. Διὰ νὰ λειτουργήσῃ δὲ καθ’ ὅλας τὰς διευθύνσεις ἡ ὑπηρεσία αὕτη τῶν μεγάλων μονάδων, ἀπαιτοῦνται τὸ ἐπιτελεῖον, ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία, ἡ ἐπιμελητεία, ἡ στρατονομικὴ ὑπηρεσία κλπ. Δι’ ἑκάστην τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων ἔχω ἕτοιμον καὶ ἴδιον νομοσχέδιον, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ ὅλης αὐτῆς τῆς ἐργασίας διὰ μιᾶς, ἀλλὰ βαθμηδὸν, ὥστε νὰ γίνηται ἡ ἀπαιτουμένη μελέτη καὶ συζήτησις, ὅπως ἐκ τῆς συζητήσεως προέλθῃ τι ὅσον τὸ δυνατὸν τέλειον. Κατόπιν λοιπὸν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ θέλουσιν ὑποβληθῆ νομοσχέδια περὶ σχηματισμοῦ ἐπιτελείου, περὶ ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας, περὶ ἐπιμελητείας κλπ., συμπληροῦντα τὸν νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἐννοεῖται, ὅτι ὅλα αὐτὰ θὰ ἦναι προσωρινὰ, διότι, διὰ νὰ ψηφισθῇ τι ὁριστικὸν, πρέπει προηγουμένως νὰ λειτουργήσῃ, καὶ βραδύτερον, μετὰ τὰ μαθήματα τῆς πράξεως καὶ μετὰ τὰς μεγάλας ἐτησίας ἀσκήσεις, νὰ ψηφισθῇ νόμος ὁριστικὸς περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, διότι φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ἦναι πρακτικὸν, οὔτε θὰ φέρῃ τὰ ἐπιδιωκόμενα ἀποτελέσματα, τὸ νὰ ψηφίσωμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὁριστικὸν ὀργανισμόν. Φρονῶ μᾶλλον, ὅτι τοῦτο δέον νὰ γείνῃ κατόπιν δοκιμασίας καὶ τροπολογιῶν, προελευσομένων ἐκ τῆς πείρας τῆς ἐφαρμογῆς, διότι οὕτω πως νομίζω ὅτι θὰ δυνηθῶμεν βαθμηδὸν ν’ ἀποκτήσωμεν στρατὸν ἄξιον, ὥστε ἐν ἐνδεχομένῳ μέλλοντι νὰ ἀμυνθῇ γενναίως ὑπὲρ τῆς πατρῴας γῆς καὶ τῆς τιμῆς τοῦ Βασιλέως του.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 109).

§34ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ προσθήκης δύο συνεργείων πρὸς ἐκκαθάρισιν τοῦ τιμήματος τῶν δηλωθεισῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν. Τὰ δύο ὑπάρχοντα συνεργεῖα, τὰ ὁποῖα βεβαίως, ὡς γινώσκουσιν οἱ κ. Βουλευταὶ, λίαν ἀποτελεσματικῶς εἰργάσθησαν ἀπέναντι τῆς ἐκτάσεως τῶν γαιῶν, τῶν ὁποίων τὴν ἐκκαθάρισιν ἔχουσι νὰ ἐνεργήσωσιν, εἶναι ἀνεπαρκῆ, καὶ προὐτάθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἐπιβάλλουσα ἀνάγκη τῆς προσθήκης δύο ἔτι συνεργείων μέχρι τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ ὅλου ἔργου, τὸ ὁποῖον φαίνεται λίαν δυσχερὲς καὶ μακρόν. Ἐγένοντο παραστάσεις ἐπανειλημμέναι καὶ ἐπίμονοι περὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως τὸ Κράτος κατά τινα τρόπον ἔλθῃ εἰς ἀρωγὴν τῶν σταφιδοκτημόνων καὶ ἀμπελοκτημόνων πρὸς καταπολέμησιν τοῦ περονοσπόρου. (Ὁ περονόσπορος πολεμεῖται διὰ σκευασίας θειϊκοῦ χαλκοῦ. Ἐκ τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, εἰσαγομένου ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἔχει μικράν τινα πρόσοδον τὸ Κράτος. Τῆς προσόδου ταύτης τῆς μικρᾶς προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παραιτηθῶμεν, ἐπιφυλασσόμενοι, ὅταν ἐκλίπῃ ἡ ἀνάγκη εὐθηνίας καὶ ἀφθονίας τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸν φόρον. Ἐπίσης μοὶ παρεστάθη, ὅτι συμφέρει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀτελὴς εἰσαγωγὴ παλαιῶν τεμαχίων χαλκοῦ, διότι χρησιμεύουσιν ἵνα κατασκευάζηται θειϊκὸς χαλκός. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον προτείνω τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, προτείνω καὶ τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν τῶν παλαιῶν τεμαχίων χαλκοῦ. Σημειώσατε δὲ, ὅτι ἡ ἐκ τοῦ τέλους τούτου πρόσοδος εἶναι ἐλαχίστη, καὶ ἐνόμισα ὅτι ἀπέναντι τοῦ ἐπαπειλοῦντος τοὺς σταφιδοκτήμονας κινδύνου ἐκ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τοῦ περονοσπόρου ἔδει νὰ ὑποβάλω τὴν πρότασιν νόμου ταύτην εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς.

§35Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θ’ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου τούτου ἀπὸ σήμερον;

§36ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δύνασθε, νομίζω, νὰ ἐπιτρέψητε τὴν ἐφαρμογὴν ἀπὸ τοῦδε.

§38ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦναι σύμφωνος, ἐὰν μοὶ ἐπιτρέψῃ, ὅπως διὰ Β. Διατάγματος ἀπὸ σήμερον τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ ἀτέλεια αὕτη, ἐγὼ εἶμαι ὁ ἔσχατος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀντείπω, ἵνα μὴ ἐνισχυθῇ ἡ κερδοσκοπία.

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθέντα δύο νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 110–111).

§41ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔγγραφά τινα ἔχω νὰ καταθέσω, ἀπαντήσεις εἰς ἐπερωτήσεις. Ἔγγραφον πρῶτον, περιέχον πληροφορίας σχετικὰς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν, συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως. Ἔγγραφον δεύτερον, σχετικὸν πρὸς τὴν κατάργησιν τῆς διαφορᾶς τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς Μεσημβρινοὺς Σιδηροδρόμους. Ἔγγραφον τέλος, ἢ μᾶλλον σημείωσιν λογιστικήν, σχετικὴν μὲ τὸ Βασάνειον κληροδότημα. Εἶμαι εἰς τὴν εὐάρεστον θέσιν,—καὶ ἐλπίζω εἰς ἀμοιβήν, ὅτι θὰ παύσῃ πλέον ἡ συζήτησις περὶ αὐτοῦ,—νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἔχομεν διὰ τὸ Βασσάνειον κληροδότημα 100,000 φράγκα περιπλέον ἀπὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀνηγγέλθη πέρυσιν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον ἐποιήσατο τὴν ἀνακοίνωσιν, ἦτο ἀθωότατον ἐν τῇ διαφορᾷ ταύτῃ. Ἡ παράλειψις ὑπῆρξεν ἕνεκα τῆς μὴ κατατάξεως ἐν τῇ σχετικῇ μερίδι τριῶν μερίδων, ἀποτελουσῶν περίπου 100,000 φράγκα, τὰ ὁποῖα μετὰ ἐπισταμένην ἔρευναν τῶν ἁρμοδίων γραφείων ἐβεβαιώθη ὅτι ὑπῆρχον ἀκόμη. Ὑπάρχουν λοιπὸν 850,000 φράγκα χρυσᾶ. Μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα πρὸς σύγκρισιν ἐπισυνάπτω, ὑπάρχει καὶ ὁ πίναξ ὁ κατατεθεὶς προπέρυσιν ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἕτερος πίναξ περιέχει τὰ ποσὰ μετὰ χρονολογίας τῆς εἰσπράξεως αὐτῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐργασίας, ἣν διέταξα. Τρίτος πίναξ—ὁ πίναξ οὗτος ἔχει πολλὴν σπουδαιότητα—εἶναι ἐκεῖνος, ὃν ἐπεφορτίσθη διακεκριμένος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ τμηματάρχης κ. Ἐξαρχάκος, ἐνταλεὶς τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς περιουσίας αὐτῆς, νὰ συντάξῃ· ἐκ τοῦ μίτου δὲ, τὸν ὁποῖον μοὶ παρέσχεν ὁ πίναξ αὐτὸς, ἀφικόμην εἰς τὸ εὐάρεστον ἀποτέλεσμα ὡς πρὸς τὴν ἀκριβῆ βεβαίωσιν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνήγγειλα.

§42Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ.

§43ΣΤΡΕΙΤ. Ἐν τῷ πίνακι τούτῳ προστίθεται πίναξ ἕτερος, ὁ ὁποῖος διαλαμβάνει τί ἀκόμη μέλλει νὰ εἰσπραχθῇ. Περὶ τούτου τοῦ δευτέρου θέματος ἐνησχολήθην ἐπίσης, προκαλέσας συνεννόησιν μετὰ τοῦ Ἕλληνος προξένου ἐν Τάντᾳ. Ἡ αἰτία, δι’ ἣν, κατὰ τὰ ἔγγραφα τούτου, δὲν κατωρθώθη ἡ ἐκκαθάρισις, προέρχεται ἰδίως ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τῶν ἀκινήτων ἐν Αἰγύπτῳ, ἐκ τῶν ὁποίων κυρίως ἀποτελεῖται ἡ περιουσία τοῦ ἀειμνήστου Βασσάνη, ὑποτιμήσεως ὀφειλομένης εἰς τὴν ἔκπτωσιν τοῦ βάμβακος. Μελετήσας δὲ τὴν διαθήκην, εὑρίσκω ὅτι ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους εἰς κατάθεσιν ἔντοκον ἀφορᾷ εἰς τὸ περίσσευμα τὸ πέραν τῶν 500,000 φράγκων τῶν προωρισμένων διὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς Σχολῆς. Ἐπειδὴ τὸ ποσὸν τῶν 846,000 φράγκων ὑπερβαίνει τὸ ποσὸν τῶν 500,000 κατὰ 346,000 φράγκα, προτίθεμαι, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ συναδέλφου μου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, νὰ προβῶμεν εἰς ἀγορὰν ὁμολογιῶν δημοσίου δανείου εἰς χρυσὸν καὶ καταθέσωμεν ταύτας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὑπὸ τὸν ὅρον καὶ οἱ τόκοι οἱ παραγόμενοι νὰ ἐνδύωνται εἰς ὁμολογίας. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εὕρῃ ὀρθὸν τὸ μέτρον. Αἱ 500,000 φράγκα θὰ μείνωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι εἶναι προωρισμέναι δι’ εἰδικὸν σκοπὸν καὶ ὄχι εἰς διαχείρισιν, ὅπως κατασταθῶσι προσοδοφόροι.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κατατεθέντες πίνακες περὶ τοῦ Βασσανείου κληροδοτήματος θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 112).

§45Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθητε νὰ εἰσαγάγητε, περὶ τῶν ἐμπορευμάτων τῶν εἰσαχθέντων κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς τῆς Θεσσαλίας ὑπὸ τῶν Τούρκων, παρακαλῶ νὰ σπεύσητε νὰ τὸ ὑποβάλητε. Ἔλαβον ἐπιστολὰς ἐκ Θεσσαλίας, παριστώσας ὅτι μεγάλα ἐμπορευμάτων ποσὰ εἰσήχθησαν, ἰδίως δημητριακῶν καρπῶν, ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ὁποίων ἐσταμάτησε πρό τινος καιροῦ, ἅμα διεδόθη, ὅτι θὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἤδη γίνεται φροντίς, ὅπως ἀποκρυβοῦν, διασπειρόμενα ἐν Θεσσαλίᾳ, ἵνα διαφύγωσι τὴν φορολογίαν.

§46ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δι’ ἐπιτροπῆς συσταθείσης παρ’ ἐμοῦ, εἰς ἣν συνέπραξα καὶ ἐγώ, κατηρτίσθη ἤδη, καὶ ἂν δὲν συνέβαινε βραδύτης τις ἐν τῷ Ἐθνικῷ Τυπογραφείῳ, θὰ ἦτο ἕτοιμον πρὸς διανομήν.

§47Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καί, ἐλπίζω, ἐπὶ ἄλλης βάσεως.

§48ΣΤΡΕΙΤ. Ἐπὶ ἄλλης, τὴν ὁποίαν ἐγὼ εἶχον ἐν ἀρχῇ υἱοθετήσει. Ὑποθέτω ὅτι, ἐπειδὴ εἶναι πολὺ ἀκροσφαλὲς τὸ θέμα, ἐγκρίνετε νὰ παρακληθῇ ὁ κ. Πρόεδρος νὰ συστήσῃ ἐπιτροπὴν ἐκ τεσσάρων ἢ πέντε Βουλευτῶν, ἵνα αὕτη ἐπεξεργασθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ἐπιθυμῶ ν’ ἀκούσω τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας τυχὸν ἤθελον προτείνει οὗτοι.

§49Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καλλίτερον νὰ συζητηθῇ ἡ ἀρχὴ πρῶτον, καὶ ὕστερον νὰ σταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην.

§50ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρέλιπον νὰ δώσω πληροφορίας τινὰς, σχετικὰς πρὸς τὸ ζέον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπασχολεῖ ὅλους ἡμᾶς, καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ ἐκκένωσις τῆς Θεσσαλίας. Ἀνέγνωσα ἐν ἐφημερίσιν, ἢ μᾶλλον μοὶ εἶπον οἱ ἀναγνώσαντες, ὅτι ἐν τῇ ἀμηχανίᾳ ποῦ νὰ ἀποδοθῇ ἡ βραδύτης τῆς μέχρι σήμερον περατώσεως τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου ἐκφράζεται κατὰ τρόπον ἁβρόφρονα ἡ ἐλπίς, ὅτι δὲν προέρχεται ἡ βραδύτης ἐκ τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ καλλιτέρους ὅρους ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους παρέχει ἡ εὐχέρεια καθ’ ἑαυτὴν τῆς ἐγγυήσεως τῶν τριῶν Δυνάμεων, ὅτι τουτέστι δὲν πειρώμεθα ἡμεῖς νὰ ἐπετύχωμεν ἔτι βελτίονα τόκον ἢ ὅρους ὑπηρεσίας τοῦ δανείου βελτίονας ἐκείνων τοὺς ὁποίους οἱ ἀντιπρόσωποι (délégués) τῶν τριῶν Δυνάμεων, συνεργαζόμενοι ἐπὶ τούτῳ ἐν πλήρει γνώσει τῶν οἰκονομικῶν μας, δύνανται, αὐθορμήτως ἐργαζόμενοι, νὰ ἐπιτύχωσιν. Ἑτέρα ὑπόνοια, ἐπίσης ἁβρῶς ἐκφραζομένη, ὑπὸ τὸν τύπον ὅτι δὲν εἶναι βέβαιος ὁ ἐκφέρων αὐτὴν περὶ ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐκφράζει, ἀφήνει νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς, ἐπιζητοῦντες τὴν τοῦ μείζονος ποσοῦ ἐγγύησιν, νὰ ἐπιβραδύνωμεν τὴν ἐκκένωσιν τῆς Θεσσαλίας. Κατηγορηματικῶς, Κύριοι, δύναμαι σήμερον νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, μὴ δυνάμενος νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ καταθέσω, κατηγορηματικῶς σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν εὑρέθημεν εἰς θέσιν νὰ ζητήσωμεν ἄλλον τόκον ἢ ἐκεῖνον, ὅστις ὑπεδείχθη ἡμῖν ἐμπιστευτικῶς, διότι, χωρὶς νὰ δύναμαι σήμερον νὰ σᾶς εἴπω ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ τόκος, τῇ ἀληθείᾳ δὲν ἐχρειάζετο πολὺ μετριοφροσύνη, ἵνα κρίνωμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, ἵνα ζητήσωμεν νὰ ἐλαττωθῇ περαιτέρω ὁ τόκος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπιβάλλεται. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ἕτερον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ ἐπεζήτησεν ἢ ἐξελιπάρησεν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐγγυωμένου, μὲ τὴν αὐτὴν κατηγορητικὴν διάψευσιν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν συνέβη, διότι ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐπελάβετο τῆς περὶ δανείου συνεννοήσεως, ἓν ἔπραξεν, ἐπεζήτησε τὴν εὐμενῆ σύμπραξιν (concours) τῶν Μ. Δυνάμεων εἰς ἐπίτευξιν τῶν ἀναγκαίων δανείων, κατὰ τὸν νόμον περὶ ἐλέγχου, καὶ πρωτίστως τοῦ δανείου περὶ πολεμικῆς ἀποζημιώσεως. Ἡ πρώτη ἐμπιστευτικὴ διαβεβαίωσις, ἣν ἔσχομεν, ἦτο ἡ εἴδησις, ὅτι ἐγγυώμενον μέρος τοῦ δανείου εἶναι τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν πολεμικὴν ἀποζημίωσιν. Ἐσπεύσαμεν εὐγνωμονοῦντες νὰ εἴπωμεν, ὅτι παρακαλοῦμεν ἤδη νὰ ἐπισπευσθῇ καὶ ἡ συνομολόγησις ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχέως, διότι ἐκ τῆς συνομολογήσεως ταύτης, ἢ μᾶλλον, κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τῆς προκαταρκτικῆς εἰρήνης, ἐκ τῆς δηλώσεως τῶν Δυνάμεων περὶ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν θὰ ἐκδοθῇ τὸ δάνειον, ἀρχίζει ἡ ἡμέρα τῆς ἐκκενώσεως· ὅτε ὀλίγον ὕστερον πρὸς τὴν ἀνακοίνωσιν ἐκείνην ἐπῆλθεν ἑτέρα ἐμπιστευτικὴ ἀνακοίνωσις, ὅτι κατὰ τὴν σύστασιν τῶν délégués, ἀντὶ νὰ ἐγγυηθῶσιν αἱ Δυνάμεις μόνον τὸ τῆς πολεμικῆς ἀποζημιώσεως δάνειον, ἤθελον ἐγγυηθῆ δάνειον 120,000,000. Ἅμα ὡς ἐτύχομεν τῆς τοιαύτης εἰδοποιήσεως ἐπισήμως, τὴν 19 Φεβρουαρίου, ἐσπεύσαμεν ν’ ἀναγγείλωμεν τὴν εἴδησιν ταύτην εἰς τὴν Βουλήν. Ἔκτοτε ἐλάβομεν ἐμπιστευτικὰς πληροφορίας περὶ σκέψεων ἀνταλλαγεισῶν ἤδη μεταξὺ τῶν Δυνάμεων πρὸς εὕρεσιν τοῦ ποσοῦ τοῦ δανείου. Πέραν τῆς πληροφορίας ταύτης ἕτερον δὲν δύναμαι ἐπὶ τοῦ θέματος νὰ σᾶς δώσω, διότι αἱ πληροφορίαι, ἃς ἔχω, ἐπαναλαμβάνω, προέρχονται μὲν ἐξ ἐπισήμου πηγῆς, ἀλλ’ εἶναι ἐμπιστευτικαί. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς βεβαιῶ, εἶναι, ὅτι δὲν συνεζήτησεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν συνετέλεσε ποσῶς εἰς ἐπιβράδυνσιν τοῦ δανείου, ὅπως κάμῃ τι καλλίτερον, διότι γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ καλλίτερον εἶναι ὁ ἐχθρὸς τοῦ καλοῦ, ἂν τὸ καλλίτερον αὐτὸ παρημπόδιζε τὴν ἐκκένωσιν τῆς Θεσσαλίας. Αἱ εἰδήσεις, τὰς ὁποίας ἔχω, περὶ ἀποπερατώσεως τοῦ δανείου, δὲν εἶναι ὁριστικαὶ σήμερον. Αἱ τελευταῖαι εἰδήσεις εἶναι τοῦ Σαββάτου, τῆς προχθές, προέρχονται δ’ ἐκ Λονδίνου. Κατὰ τὰς πληροφορίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι, ὡς εἶπον, προέρχονται ἐκ προσώπου ἐπισήμου, ἀλλ’ εἰσὶν ἐμπιστευτικαὶ, ἐφ’ ὅσον δύναμαι νὰ πράξω τὴν ἀδιακρισίαν νὰ διακοινώσω τι εἰς τὴν Βουλήν,—διότι συμμερίζομαι ἐντελῶς τὴν ἀνυπομονησίαν τῆς Βουλῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ αὐτὸς κατέχομαι,—κατὰ τὰς πληροφορίας, λέγω, ἐκείνας, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν τριῶν ἐγγυητριῶν Δυνάμεων, οἱ τῇ ἐνεργείᾳ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐπιφορτισθέντες ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεών των, ἵνα συναντώμενοι ἐν Παρισίοις ἐν συνεδρίῳ ἀποτελέσωσι συνδιάσκεψιν (conférence) καὶ ἐργασθῶσι περὶ διατυπώσεως πάντων τῶν σχετικῶν πρὸς τὸ δάνειον, εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην κατὰ τὴν τελευταίαν ἑβδομάδα νὰ μεταβῶσιν εἰς Λονδῖνον καὶ συνεννοηθῶσιν ἐπὶ ζητήματος χρηματιστικοῦ, ἵνα θέσωσιν εἰς ἁρμονίαν τὰς ἀξιώσεις τῶν μελλόντων νὰ συμμετάσχωσιν εἰς τὸ δάνειον ἀνωτάτων ἐν Γαλλίᾳ χρηματιστικῶν καταστημάτων, ἵνα θέσωσιν εἰς ἁρμονίαν τὰς σκέψεις ἐκείνων περὶ δανείου πρὸς τὰς σκέψεις τῶν Ἄγγλων. Φαίνεται ὅτι ὑπῆρχον διαφωνίαι τινὲς, διαφοραί τινες, ὅτι αἱ διαφοραὶ αὗται ἤρθησαν, καὶ ὅτι συνεπείᾳ τῆς ἄρσεως ταύτης ἀνεχώρησαν οἱ ἀντιπρόσωποι ἐκ Λονδίνου καὶ μετέβησαν ἐκ νέου εἰς Παρισίους ἀπὸ τῆς Παρασκευῆς. Προσθέτει δὲ ἡ εἴδησις, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν (dans peu de jours) ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις κατὰ τὸν γράφοντα θὰ ἔχῃ πάντα τὰ στοιχεῖα, τὰ ἀναγκαῖα, ἵνα περατωθῇ τὸ ἔργον νομοθετικῶς ἐνταῦθα, καὶ προσθέτει μάλιστα, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ ἔχῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, τὰς τόσον ἀνυπομόνως περιμενομένας. Ταῦτα δύναμαι νὰ σᾶς ἀνακοινώσω σήμερον περὶ τοῦ δανείου.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πέῤῥος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου ἐν ταῖς κώμαις Ἄστρους, Ἁγίου Ἰωάννου καὶ τῇ παραλίᾳ Ἄστρους τοῦ δήμου Θυρέας διὰ χρημάτων ἀνηκόντων εἰς τὴν δημοτικὴν ὁδοποιΐαν τοῦ δήμου τούτου καὶ εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 115). Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον,

§52ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι εὐχάριστος ἡ ἀναγγελία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως ἠθέλησε νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἐγγύησιν τῶν Δυνάμεων πέραν τῶν 120,000,000, διὰ τὰ ὁποῖα ἐπισήμως ἀνηγγέλθη εἰς αὐτὴν, ὅτι αἱ Δυνάμεις δίδουσι τὴν ἐγγύησίν των· εἶναι εὐχάριστον, διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται σήμερον εἰς πάντας ἡμᾶς, εἶναι ἡ ταχυτέρα συνομολόγησις τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐπιφέρῃ ἀμέσως τὴν ἐκκένωσιν τῆς Θεσσαλίας. Καὶ ἕτερόν τι ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι, ἐὰν ἔστω καὶ ἡ ἐλαχίστη δυσκολία παρουσιάζεται εἰς τὰς διαπραγματεύσεις ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ δανείου ἐξ 120,000,000 εἰς 155,000,000, ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῶν μέσων τῶν ἐμπιστευτικῶν, τῶν ὁποίων ποιεῖται χρῆσιν, δύναται νὰ δώσῃ νὰ ἐννοήσουν οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὴν Ἑλλάδα τὴν ἐπιβαλλομένην ταύτην ἀνάγκην εἰς ἡμᾶς, ὅπως, καὶ ἄν εἰς 120,000,000 περιορισθῇ ἡ ἐγγύησις τοῦ δανείου, καὶ τοῦτο θὰ ἦτο εἰς ἡμᾶς ὠφέλιμον. Βεβαίως θὰ ἦτο εἰς ἡμᾶς εὐχάριστον νὰ ἐπεκταθῇ, ἀλλὰ καὶ ἄν πρόκειται καὶ μίαν ἡμέραν ἀκόμη νὰ κερδήσωμεν ὑπὲρ τῆς ἐκκενώσεως τῆς Θεσσαλίας, τοῦτο, νομίζω, θὰ ἦτο μεγαλείτερον κέρδος, καὶ πολιτικὸν καὶ ἠθικὸν, δι’ ἡμᾶς, παρὰ ἡ ἐπέκτασις τῆς ἐγγυήσεως ἐπὶ μεγαλειτέρου ποσοῦ.

§53ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης. Ἤθελον δὲ ποιήσει τὰς παραστάσεις ταύτας, ἂν παρίστατο ἀνάγκη. Εὐτυχῶς αἱ δυσχέρειαι ἤρθησαν, ἓν δὲ μόνον ἔχομεν ν’ ἀναμείνωμεν, τὴν ἔλευσιν τῆς ἐπισήμου εἰδήσεως.

§54ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑποβάλλω δι’ ὑμῶν, κ. Πρόεδρε, πρὸς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ἀναφορὰν τῆς Σταθούλας χήρας Νικολάου Ρέπα, κατοίκου Μεσσήνης, τῆς ὁποίας ὁ σύζυγος ἐφονεύθη ἐν Δομοκῷ, ὅπως δοθῇ εἰς αὐτὴν καὶ τὰ ἀνήλικα τέκνα αὐτῆς σύνταξις ἢ περίθαλψις, διότι στερεῖται τῶν πρὸς τὸ ζῆν. Ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ Μιλτιάδης Σχινᾶς, ἐνοικιαστὴς τοῦ φόρου τοῦ οἴνου τοῦ δήμου Εὔας τοῦ 1897 ἔτους, ὑπέβαλε πολλὰς μηνύσεις καὶ ἀναφορὰς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τοῦ ἁρμοδίου οἰκονομικοῦ ἐφόρου Μεσσήνης, διότι καταδιώκεται σχετικῶς πρὸς τὴν ἀνακάλυψιν καὶ καταμέτρησιν τοῦ οἴνου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τοῦ ἀναφερομένου, καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι νόμιμον, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, διότι λαμβάνουσι χώραν πολλὰ ἔκνομα καὶ ἔκτροπα παρὰ τοῦ εἰρημένου ἐφόρου.

§55ΡΑΖΕΛΟΣ. Καταθέτω ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Παρακαλῶ τοὺς κυρίους ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν Ὑπουργοὺς νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν: Αʹ) Ἂν ἡ ἑταιρία τῶν τροχιοδρόμων Ἀθηνῶν καὶ περιχώρων ἐξεπλήρωσεν ἁπάσας τὰς διὰ τῶν συμβάσεων ἀναληφθείσας παρ’ αὐτῆς ὑποχρεώσεις, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς λειτουργίας τῶν διαφόρων γραμμῶν καὶ τὴν διατίμησιν τῶν εἰσιτηρίων. Βʹ) Ἂν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ἐπλήρωσεν εἰς τὸ Δημόσιον τοὺς νενομισμένους φόρους χαρτοσήμου καὶ τοὺς φόρους ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, ἢ καθυστερεῖ αὐτούς. Ἐν τῇ τελευταίᾳ δὲ ταύτῃ περιπτώσει, ἐπὶ πόσα ἔτη καθυστεροῦνται οἱ φόροι, εἰς τί ποσὸν ἀνέρχονται, καὶ διὰ ποῖον λόγον δὲν τῇ ἐπεβλήθη ἡ πληρωμὴ τῶν καθυστερουμένων. Γʹ) Πόσα εἰσὶ τὰ ὑπὸ τῆς Διευθύνσεως τῆς ἑταιρίας κεχορηγημένα εἰς διαφόρους διαρκῆ εἰσιτήρια, καὶ πόσα ἐκ τούτων ἔχουσι δοθῆ εἰς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, καθ’ Ὑπουργεῖον καὶ κλάδον ὑπηρεσίας.» Ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τούτων ἐπιφυλάσσομαι νὰ συζητήσω, ἅμα ὡς οἱ ἀξιότιμοι ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοὶ εὐαρεστηθῶσι νὰ προσκομίσωσι ταύτας. Ἀπὸ τοῦδε ὅμως παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὑτοῦ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς καθυστερήσεως τῶν φόρων, τὸ ὁποῖον, ἐὰν αἱ χορηγηθεῖσαι εἰς ἐμὲ πληροφορίαι ἦναι ἀκριβεῖς, ἀποτελεῖ εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου ἀληθὲς καὶ σοβαρὸν σκάνδαλον. Μετὰ τοῦτο καταθέτω ἀναφορὰν τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Καλαμῶν καταδίκων, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, οὗτινος ἐπικαλοῦμαι τὴν μέριμναν ἐπὶ τῶν ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ διαλαμβανομένων αἰτήσεων.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος, Γερμανίας, Αὐστρουγγαρίας, Βελγίου, Δανίας, Ἱσπανίας, Γαλλίας, Ἀγγλίας, Ὁλλανδίας, Περσίας, Πορτογαλίας καὶ Ρωσσίας ὑπογραφείσης ὑγειονομικῆς συμβάσεως πρὸς πρόληψιν τῆς εἰς Εὐρώπην μεταδόσεως τῆς χολέρας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§57ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, διατὶ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, ἥτις ἀναδέχεται τὸ πλεῖστον τῆς ἐπιβαλλομένης ἐνεργείας καὶ μέγα μέρος, ἂν ὄχι τὸ πλεῖστον, τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται διὰ τῆς ψηφιζομένης συμβάσεως, διὰ τῆς κατασκευῆς ἀπολυμαντικῶν κτιρίων κλπ., διατὶ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις δὲν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ψηφίζομεν σήμερον.

§58ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἠρνήθη νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν, καίτοι μετέσχε τῆς συνδιασκέψεως, διότι φοβεῖται ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὑγειονομικὰ, τὰ διὰ τῆς συμβάσεως λαμβανόμενα, δύνανται νὰ φέρωσι δυσχερείας εἰς τὸν πληθυσμὸν τῶν προσκυνητῶν τῆς Μέκκας. Οὐχ ἧττον ἐκ τῆς ἀποχῆς τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ προκύψωσι βάρη οὐδὲ διὰ τὴν ναυτιλίαν τῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ὑπέγραψαν τὴν σύμβασιν, οὐδὲ διὰ τὰ δημόσια ταμεῖα· διότι τὸ ἀνώτατον Ὑγειονομικὸν Συμβούλιον, τὸ ἑδρεῦον ἐν Κωνσταντινουπόλει, εἶχε περισσεύματα κατὰ τὴν πενταετίαν ἀπὸ τοῦ 1888 μέχρι τοῦ 1892, κατὰ μέσον ὅρον, 460,000 φράγκων. Ἡ δὲ αὔξησις τῶν δαπανῶν, ἡ ἐπερχομένη διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὁρίζει ἡ σύμβασις, ἀνέρχεται μόλις εἰς 249,000 φράγκα. Οὐδὲ διὰ τὴν ἔγερσιν ὅμως καὶ ἐγκατάστασιν τῶν νέων ἱδρυμάτων θὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ ἐπιβληθῶσι νέα βάρη εἰς τὴν ναυτιλίαν, διότι τὸ αὐτὸ Ὑγειονομικὸν Συμβούλιον ἔχει ἀποθεματικὸν φρ. 2,800,000, ἡ ἡ δὲ ἵδρυσις τῶν νέων καταστημάτων θὰ στοιχίσῃ μόνον 2,500,000 φρ.

§59Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ταῦτα βαρύνουσι τὴν Τουρκίαν;

§60ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία συνέστη κατὰ τὸ 1851.

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν ἡμεῖς τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἀνέγνωσα ἐν αὐτῷ, βλέπω ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν δαπανῶν, πρόκειται καὶ περὶ τῆς φυλάξεως καὶ τῆς διευθύνσεως τῶν διαφόρων αὐτῶν προφυλακτικῶν καὶ ἀπολυμαντικῶν καταστημάτων, καὶ περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται διὰ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ψηφίζομεν. Ἐὰν ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις δὲν ὑποβάλλεται εἰς τὴν σύμβασιν ταύτην, δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς θὰ ἀποβῇ εὔκολος· ἀλλ’ ὡς εἶπον, ἐὰν ἐπρόκειτο ἡμεῖς εἴτε νὰ ἔχωμεν ἐνέργειαν σπουδαίαν, εἴτε νὰ ἔχωμεν συμμετοχὴν μεγάλην εἰς τὰς ἐνεργείας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν τῇ Ἐρυθρᾷ Θαλάσσῃ καὶ τῷ Περσικῷ κόλπῳ ἰδίως, ἠθέλομεν συζητήσει τὰς λεπτομερείας. Ἀλλ’ αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τὴν ἐνέργειαν καὶ τὸ πλεῖστον μέρος τῶν δαπανῶν, ἐκεῖναι βεβαίως ἔπρεπε νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἴσως ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, πῶς θὰ ἐκτελεσθῶσι ταῦτα. Διὰ τοῦτο δὲν ἐπιχειρῶ τὴν συζήτησιν τῶν λεπτομερειῶν. Ἐκφράζω πάλιν τὴν ἀπορίαν μου διὰ τὴν ἔλλειψιν τῆς ὑπογραφῆς τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως.

§62Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ δήλωσις, τὴν ὁποίαν ἐποιήσαντο ἐν Παρισίοις οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Τουρκίας ἐν τῷ Συνεδρίῳ, δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀρνητική. Ἰδοὺ πῶς διετυπώθη (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Τουρκίας διεκήρυξαν, ὅτι δὲν δύνανται ν’ ἀποδεχθῶσιν, εἰμὴ ἐκείνας ἐκ τῶν ἀποφάσεων τῆς Συνδιασκέψεως, αἱ ὁποῖαι συμβιβάζονται πρὸς τὰς διατάξεις τῶν ὑγειονομικῶν κανονισμῶν τῆς χώρας.» Φαίνεται λοιπόν, ὅτι αἱ Δυνάμεις εὑρίσκουσιν, ὅτι ἐν τοῖς κανονισμοῖς, τοῖς ἰσχύουσι σήμερον ἐν τῷ Τουρκικῷ Κράτει, ὑπάρχουσιν ὅλαι αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέψωσιν εἰς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει διεθνῆ ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς συμβάσεως, καὶ νὰ συμπράξῃ πρὸς τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐλήφθησαν τὰ μέτρα τ’ ἀναγραφόμενα ἐν τῇ συμβάσει. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ δοκιμάσῃ ἐκ μέρους τῆς Τουρκίας δυσκολίαν τινὰ ὁ διεθνὴς σύνδεσμος, ὁ ὁποῖος ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν ταύτην. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δρ. 152,797.50 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποπερατώσεως τοῦ κατασκευαζομένου ὑδραγωγείου τῆς κωμοπόλεως Λιγουδίστης τοῦ δήμου Φλεσιάδος διὰ χρημάτων ἀνηκόντων εἰς τὴν δημοτικὴν ὁδοποιΐαν τοῦ δήμου τούτου.

§64ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διενεμήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο;

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθη.

§66ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔλαβον.

§67ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχει μίαν ἀταξίαν, ἡ ὁποία ὑποθέτω, ὅτι θὰ διορθωθῇ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Φέρεται δηλαδή, ὅτι ὑποβάλλεται παρὰ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων καὶ ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τούτων ἕνεκα τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ζημιῶν.

§69ΤΡΑΚΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, κατόπιν ὁ κ. Βαρζέλης, καὶ ἀκολούθως ὁ κ. Τράκας.

§71ΚΩΝΣΤ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, συζητουμένης τῆς ἀναβολῆς, τῆς παρ’ ἐμοῦ προταθείσης καὶ παρὰ τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης συναδέλφου ὑποστηριχθείσης, προεβλήθησαν, εἰς ὅσα εἶπον, ἀντιῤῥήσεις τινὲς καὶ ἐπικρίσεις παρὰ τοῦ κ. ἐκ Βόλου ἀντιπροσώπου καὶ ἄλλων τινῶν συναδέλφων. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ εὕρητέ τι τὸ ἄτοπον δι’ ἐμέ, ἤ τι τὸ ἀνωφελὲς δι’ ὑμᾶς, ἂν προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἀσχοληθῶ ὀλίγον εἰς ἀντίκρουσιν τῶν κατὰ τῆς ἀναβολῆς λεχθέντων εἰς προηγουμένην συνεδρίαν, διότι, ἄν, καθὼς ὅλοι γνωρίζομεν, οἱ καλοὶ λογαριασμοὶ κάμνουν τοὺς καλοὺς φίλους, καθαραὶ ἐξηγήσεις ἐν τῇ Βουλῇ κάμνουν τοὺς καλλιτέρους συναδέλφους ἐν βουλευτίᾳ. Ἔχω δὲ καὶ ἄλλως, νομίζω, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσω ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν κ. ἐκ Βόλου συνάδελφον ἐξηγήσεις τινὰς καὶ δι’ ἄλλα πολλά, τὰ ὁποῖα εἶπε, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ πιστεύῃ, ὡς φαίνεται πιστεύων, ὅτι ἐγὼ εἶμαι δῆθεν ἐχθρὸς καὶ πολέμιος τῶν φαεινῶν ἰδεῶν του ἐκ προσωπικῆς τινος πρὸς αὐτὸν ἀντιπαθείας, οὔτε ὅτι ἀπὸ συστήματος ῥέπω εἰς διακοπάς, ὅταν ὁμιλῇ, διακοπὰς περὶ ὧν ὀλίγον τι ζωηρῶς, εἶναι ἀληθὲς, παραπονεῖται, ἀλλ’ αἵτινες δὲν εἶναι δὰ καὶ τόσον δυσάρεστοι εἰς αὐτόν, ὡς ἀσμενίζει νὰ παριστᾷ, καθόσον διὰ τῶν διακοπῶν τούτων παρέχεται εἰς αὐτὸν ἀφορμὴ νὰ ὁμιλῇ ἐκτενέστερον, νὰ λέγῃ περισσότερα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπάτη καὶ ἡδίστη εἰς αὐτὸν ἀπόλαυσις, ἀδιάφορον, ἂν συμβαίνῃ ἐνίοτε, —δὲν λέγω, σημειώσατε, πάντοτε— νὰ ἦναι τοῦτο δι’ ἡμᾶς τοὺς ἄλλους πολὺ ὀχληρὰ ἐνόχλησις. Ὁ κ. ἐκ Βόλου ἀντιπρόσωπος ὑπέθεσε προχθές, ὅτι ἐγώ, προτείνων τὴν ἀναβολὴν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, καὶ ζητῶν νὰ καθορισθῶσιν εὐκρινέστερον αἱ ζημίαι τῶν παθόντων, ὅπως μὴ ἐκ τῆς σπουδῆς καὶ τοῦ ἀμελετήτου μετὰ τῶν παθόντων συμπεριληφθῶσι καὶ μὴ παθόντες, ἔπραξα τοῦτο, διότι ἔχω πολὺ ἀσθενῆ τὴν μνήμην, καὶ λησμονῶ πόσον μεγάλα εἶναι τὰ παθήματα τῶν Θεσσαλῶν. Βεβαιῶ τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι πολὺ ἀπατᾶται εἰς τοῦτο, καὶ σπουδαίως πλανᾶται. Ἔχω πολλοὺς λόγους νὰ ἦμαι εὐχαριστημένος ἐκ τῆς μνήμης μου, δὲν ἔλαβον δὲ ἀφορμήν τινα νὰ ὑποπτευθῶ ἕως τώρα ἀπιστίας καὶ προδοσίας ἐκ μέρους αὐτῆς, καίτοι τὸ προδοτικὸν μικρόβιον, ὡς καλῶς ἄλλως γινώσκει καὶ διαλαλεῖ ὁ κ. Φιλάρετος, ἐπλημμύρησεν ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἐμόλυνε μικροὺς καὶ μεγάλους, ἀρσενικοὺς καὶ θηλυκούς. Ἐνθυμοῦμαι διὰ τοῦτο ἀξιόλογα οὐ μόνον τὰ παθήματα τῶν Θεσσαλῶν, τὰ ὁποῖα καὶ πρόσφατα πολὺ εἶναι, καὶ συνεχῶς, ὅσον καὶ εὐλόγως, ὑπομιμνήσκονται εἰς ἡμᾶς παρὰ συναδέλφων ἐνταῦθα, καὶ παρ’ ἄλλων ἀλλαχοῦ, ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι κάλλιστα καὶ πολλὰ ἄλλα προγενεστέρας ὁπωσοῦν ἐποχῆς γεγονότα. Ἐνθυμοῦμαι ἔτι καὶ τὸ μένος τὸ ἀρήϊον ἐκείνων, ὅσοι συνετέλεσαν εἴπερ τις καὶ ἄλλος εἰς τὰ παθήματα ταῦτα τὰ Θεσσαλικά. Ἐνθυμοῦμαι, λόγου χάριν, πέρυσι, κατὰ τὸν αὐτὸν περίπου καιρόν, ὁποῖός τις παρουσιάζετο ἐνώπιον ἡμῶν ἐν τῇ Βουλῇ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου. Δὲν ἦτο τότε ὁ κ. Φιλάρετος, ὁποῖον τὸν βλέπετε τώρα, ἦτο ἐντελῶς ἄλλος καὶ διαφορετικὸς Φιλάρετος. Τότε ὁ κ. Φιλάρετος ἤρχετο ἐδῶ ὡς κορυθαίολος Ἕκτωρ, μὲ κράνος καὶ περικεφαλαίαν, ἐκράδαινεν εἰς τὴν χεῖρα δόλιχον δόρυ, καὶ ἦτο φοβερὸς καὶ τρομερὸς, ὡς στράτευμα μὲ σημαίας. Ἦτο ὁ Σαρακηνὸς ἥρως τοῦ ποιητοῦ τῆς Ἱερουσαλὴμ «il ferro Argante, superbo e minaccievole in sembiante». Τότε ὁ κ. Φιλάρετος ἦτο ἀκράτητος, καὶ δὲν ἤθελε ἐπίσης κατ’ οὐδένα λόγον ν’ ἀκούσῃ ἀναβολὰς καὶ ἀναστολὰς, δὲν ἔστεργε χρονοτριβὰς, ἦτο ἀνυπόμονος, πολὺ ἀνυπόμονος, ἤθελε πόλεμον, τάχιστα πόλεμον, μὴ ἀναλογιζόμενος τότε καθόλου, ποῖα κακὰ εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ ὁ πόλεμος οὗτος, εἰς ὃν ὤθει ἀπερισκέπτως καὶ ἀλογίστως... Ἀλλὰ διατὶ νὰ τὸν ἀπεικονίζω ἐγὼ ἀτελῶς ἐνταῦθα, πολὺ ὠχρῶς νὰ τὸν ζωγραφῶ, ἐνῷ δύναμαι καλλίτερον νὰ ἐπιδείξω πρὸς ὑμᾶς αὐτὴν τὴν περυσινὴν φωτογραφίαν του, διὰ νὰ τὸν ἀναμνησθῆτε καὶ ὑμεῖς καλλίτερον; Ἰδοὺ ἡ περυσινὴ φωτογραφία του...

§72ΔΑΛΛΑΣ. Δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή!

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ λόγος εἶναι ἐλεύθερος.

§74Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Δάλλα, ἀφήσατέ τον νὰ λέγῃ.

§75ΔΑΛΛΑΣ. Δὲν ἀφορᾷ μόνον ὑμᾶς. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔπρεπε νὰ ἐξοφλήσητε τοὺς λογαριασμούς σας (Θόρυβος).

§76Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὴν αὐτὴν ζωηρότητα καὶ τὸν αὐτὸν τρόπον πολλοὶ ἐκ Θεσσαλίας συνάδελφοι ἔσπευδον πέρυσιν ὁμοίως, ὠθοῦντες ἀνυπομόνως εἰς τὸν πόλεμον, διαμαρτυρόμενοι καὶ πρὸς τὸν Βασιλέα διὰ τὴν βραδύτητα τῆς κηρύξεως τοῦ πολέμου, καθὼς σπεύδουσιν ἐπίσης ἀνυπόμονοι τώρα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, πρὸς θεραπείαν πληγῶν, πρὸς ἃς δὲν εἶναι, πολλοῦ γε καὶ δὴ, ξένοι. Πέρυσι, περίπου κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν, ἐγίνετο λόγος περὶ τῆς ὑποψηφιότητος τοῦ πρίγκηπος Γεωργίου, ἥτις ἐφαίνετο λύσις ἱκανοποιοῦσα τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Κρήτην, καὶ δυναμένη ν’ ἀποσοβήσῃ περιπλοκὰς ἄλλας καὶ κινδύνους. Ἀλλὰ ὁ κ. Φιλάρετος, ὡς πολλοὶ ἄλλοι, ἤθελε πόλεμον, πόλεμον! ἤστραπτεν, ἐβρόντα, ξυνεκύκα τὸ Βουλευτήριον καὶ τὸ ἀκουστικὸν ἡμῶν τύμπανον, χειρονομῶν καὶ κραυγάζων ἀπὸ τοῦ βήματος, καθ’ ἣν ὥραν ἠγωνιζόμην ὁ δείλαιος ἐγὼ νὰ τὸν συγκρατήσω ὀλίγον, διακόπτων αὐτὸν, καὶ νὰ τὸν σταματήσω εἰς τὸν πολεμικὸν κατήφορον, καίτοι ὁμολογῶ, ὅτι μοὶ ἐνέπνεε πολὺν φόβον πέρυσι, διότι ἦτο πολὺ ἀρειμάνιος ὁ ἀνὴρ, καὶ ἔφερεν ἐκείνην τὴν περικεφαλαίαν καὶ τὸ κράνος, καὶ ἦτο ἐπικίνδυνον νὰ τὸν ἐρεθίζῃ κανεὶς ἀπροσέκτως καὶ ὑπὲρ τὸ δέον. Ἀλλ’ ἰδοὺ τί ἐπὶ λέξει ἔλεγεν ἐδῶ ὁ κ. Φιλάρετος, κατὰ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης: «Ἐγὼ (ἔλεγεν ὁ νῦν ὀδυρόμενος κ. Φιλάρετος διὰ τὰ παθήματα τῶν Θεσσαλῶν) ἐγὼ, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔγκριτα εὐρωπαϊκὰ φύλλα βεβαιοῦσι τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἐρωτήσω, ἐὰν προταθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐκ νέου ὑποδούλωσις τῆς Κρήτης, τί θὰ πράξῃ; Διότι τὴν πρότασιν τῆς Ἡγεμονίας θεωρῶ τὴν μᾶλλον ἐπίβουλον καὶ αὐτῆς τῆς ἐκ νέου ὑποδουλώσεως, τὴν μᾶλλον καταχθόνιον, τὴν μᾶλλον ἀπαισίαν καὶ τὴν μᾶλλον ἀντεθνικὴν, καὶ μάλιστα καθ’ ὃν τρόπον διατυποῦται, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ οἱονδήποτε τύπον. Διὰ τοῦτο, μεθ’ ὅλην τὴν ἀδημονίαν τινῶν ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, (ἐγὼ ἤμην, Κύριοι, ὁ συνάδελφος ἐκεῖνος) οἱ ὁποῖοι ἀτυχῶς νομίζουσιν ὅτι δύνανται νὰ μοὶ ἀπαγορεύσωσι τὴν ἐκδήλωσιν τῆς γνώμης μου, ἐθεώρησα καθῆκόν μου, ἀκριβῶς ἤδη, ὅτε ἀκούονται τὰ περὶ τούτου, νὰ διαμαρτυρηθῶ στεντορείᾳ τῇ φωνῇ κατὰ πάσης τοιαύτης ὑπονοίας, καὶ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἡ Ἑλλὰς μίαν καὶ μόνην ὀφείλει νὰ δώσῃ ἀπάντησιν, μετὰ τὸν βανδαλικὸν βομβαρδισμὸν τῶν ἐπαναστατῶν, τὴν κήρυξιν τοῦ πολέμου κατὰ τῆς Τουρκίας, τὴν πανστρατιᾷ, τὴν ἐπὶ κεφαλῆς σύμπαντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ προχώρησιν τῶν Ἑλληνικῶν στρατευμάτων εἰς τὴν ὑπόδουλον Ἑλλάδα.» Τοιοῦτος ἦτο, καὶ τοσοῦτον ἀνυπόμονος πέρυσιν ὁ κ. Φιλάρετος· καὶ ταῦτα συνεβούλευε, καταφερόμενος καὶ τότε κατὰ πάσης ἀναβολῆς, ἀποστέργων πᾶσαν περίσκεψιν καὶ πᾶσαν βραδύτητα. Καὶ δὲν ἔλεγε ταῦτα μόνον εἰς τὴν Βουλήν, καὶ δὲν ἐδείκνυε τὴν ἀνυπομονησίαν ταύτην μόνον ἐδῶ ἐν λόγοις. Ἠθέλησε καὶ ἔργῳ νὰ τὴν ἐκδηλώσῃ· μετέβη εἰς τὸ στρατόπεδον, εἰς τὸ Ῥεβένι, ὅπου ἦτο ταξίαρχος ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐπειρᾶτο, ὡς μαινὰς οἰστρήλατος, ἀνάπλεως πολεμικῶν ἐξάψεων καὶ ὁρμῶν,—ἐξ οὐδενὸς ἄλλου λόγου βεβαίως, διότι δὲν ὑποτιμῶ τὰ αἰσθήματά του,—καὶ ἐζήτησε νὰ ἐρεθίσῃ τὰς ἑλληνικὰς προφυλακὰς καὶ νὰ ὠθήσῃ αὐτάς, παρὰ τὰς διαταγὰς τοῦ ταξιάρχου καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ, εἰς ῥῆξιν καὶ ἐπιθέσεις κατὰ τῶν Τούρκων. Ἀλλ’ εὐτυχῶς ἠγρύπνει ὁ ταξίαρχος, καὶ ὅταν ἔμαθε τὰς προθέσεις ταύτας τοῦ κ. Φιλαρέτου, ἔσπευσεν ὁ κ. Σμολένσκης νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τοὺς διαφόρους σταθμούς, νὰ συλλάβωσιν, ἅμα ὡς ἐμφανισθῇ, τὸν κ. Φιλάρετον, ὅστις, πληροφορηθεὶς ταῦτα, ᾤχετο, ὁ γεννάδας, ἀπιὼν εἰς Ἀθήνας ἢ ἀλλαχοῦ. Θέλω νὰ παραστήσω διὰ τούτων, πόσην προθυμίαν ἐδείκνυεν ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸν πόλεμον, καὶ πόσον ἀκαταλογίστως ὤθει εἰς αὐτὸν, ἀδιαφορῶν τελείως διὰ τὰ ἐνδεχόμενα παθήματα ἐκείνων, ὧν τόσον ζωηρῶς διεκτραγῳδεῖ τώρα τὰ δυστυχήματα καὶ τὴν τύχην, ἀλλὰ διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι αὐτὸς πρῶτος ὑπεύθυνος. Πέρυσι λοιπὸν τοιοῦτος παρουσιάζετο εἰς ἡμᾶς ἐνταῦθα, ὅπως τὸν παριστᾷ ἡ φωτογραφία του, ἣν σᾶς ἐπέδειξα. Ἀλλὰ πῶς παρουσιάζεται σήμερον; Σήμερον ὁ κύριος Φιλάρετος παρουσιάζεται μὲ ἄλλην, ἐντελῶς διάφορον, πρόσοψιν. Δὲν εἶναι πλέον ὁ πολεμόχαρτος ἥρως, ὃν ἐθαυμάζομεν πέρυσι, καὶ ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐτρέμομεν, διότι δόρυ ἐκράδαινε, καὶ ἀσπίδα ἔσειε. Σήμερον δὲν ὁμοιάζει κἂν οὔτε πρὸς τὸν Λαμάχον τοῦ Ἀριστοφάνους, ὅστις ἐπιστρέφει εἰς τὴν σκηνὴν ἐκ τοῦ πολέμου μὲ σπασμένα τὰ μοῦτρα, κατάφορτος ἐκ πληγῶν καὶ τραυμάτων, ὀδυνηρῶς ἀλγῶν καὶ ὀδυνηρότερον οἰμώζων. Καὶ τοῦτο εὐνόητον, διότι καὶ ὁ κ. Φιλάρετος καὶ πολλοὶ ἄλλοι πέρυσιν ἦσαν θιασῶται ἑνὸς πολὺ καλοῦ συστήματος καὶ πατριωτικωτάτου, ἰδιαιτέρως δὲ ἀσφαλοῦς· ἐπλειοδότουν γενναίως, γενναιότατα, ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, εἰς εὐθηνὸν καὶ ἀκίνδυνον παλληκαρισμὸν ὠθοῦντες τοὺς ἄλλους, εἰς πόλεμον καὶ εἰς χύσιν αἵματος, χωρὶς καμμίαν διάθεσιν νὰ κινδυνεύσωσιν αὐτοί. Σήμερον λοιπὸν ὁ κ. Φιλάρετος δὲν παρουσιάζει οὐδὲ ἴχνος πολεμικῆς χροιᾶς· ἡ τρομερὰ πανοπλία του, τίς οἶδε ποῦ εἶναι τώρα παρεῤῥιμμένη. Σήμερον ἐμφανίζεται ἐνταῦθα ταπεινὸς καὶ συντετριμμένος ἱκέτης, τρίχινον σάκκον φορῶν καὶ σποδὸν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ἔχων, καὶ γοερῶς στενάζει, καὶ προσκαλεῖ ἡμᾶς νὰ μὴ λησμονῶμεν τὰ παθήματα τῶν Θεσσαλῶν. Ὄχι, Κύριε, δὲν λησμονοῦμεν τὰ παθήματα, αὐτῶν, ἀλλὰ δὲν λησμονοῦμεν καὶ ἐκείνους, ἐκ τῆς ἀσυνειδησίας καὶ ἀκρισίας τῶν ὁποίων ἐπῆλθον κυρίως τὰ παθήματα ταῦτα (θόρυβος). Ἀλλὰ καὶ πέρυσιν, ὅτε ὁ κ. Φιλάρετος ἐζήτει τὴν πανστρατιᾷ, ἐπὶ κεφαλῆς σύμπαντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, προχώρησιν τῶν Ἑλληνικῶν στρατευμάτων εἰς τὴν ὑπόδουλον χώραν, ἦτο πολὺ ἀνυπόμονος, καὶ τώρα πάλιν, ὅτε ἀπαιτεῖ συνδρομὴν καὶ βοήθειαν, πάλιν ἀνυπόμονος εἶναι, καὶ δὲν στέργει νὰ δοθῇ οὔτε ἐλαχίστη ἀναβολὴ, ὅπως μελετηθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐν ἀνέσει, ἄνευ πιέσεων καὶ ὑπόπτων ἐκλιπαρήσεων, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν κανὲν ἐπίσημον στοιχεῖον νὰ κρίνωμεν, ἂν ἦναι αὗται δεδικαιολογημέναι. Ζητήσας τὴν ἀναβολὴν, τοῦτο καὶ μόνον ἐζήτουν παρ’ ὑμῶν, οὐχὶ νὰ λησμονήσητε τὰ παθήματα τῶν Θεσσαλῶν, ἀλλὰ νὰ ἀρνηθῆτε συνδρομὴν καὶ βοήθειαν εἰς ἐκείνους, οἵτινες οὐδὲν ἔπαθον, ἂν μὴ καὶ ἐκέρδισάν τι, ἐκ τοῦ πολέμου. Ζητῶν ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δὲν ἐζήτησα νὰ βύσητε ἐντελῶς τὸ οὖς εἰς τὰς φωνὰς τοῦ οἴκτου καὶ τῆς εὐσπλαγχνίας πρὸς τοὺς ἀληθῶς δεομένους ἐπικουρίας, πολλοῦ γε καὶ δεῖ, ἐζήτησά τι πολὺ λογικὸν καὶ πρέπον, ἐζήτησα νὰ μὴ σπεύδωμεν ἀλογίστως εἰς τοιαύτας ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν σπουδαίας χρηματικὰς συνεπείας διὰ τὸ Κράτος, καὶ περὶ τῶν ὁποίων ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ λαμβάνηται πρόνοια καὶ φροντὶς μετὰ ἐξηκριβωμένην τῶν πραγμάτων μελέτην. Διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν συνοδεύει δυστυχῶς καμμία ἔκθεσις δικαιολογικὴ, καμμία ἐπίσημος πληροφορία, τί καὶ ποῖοι ἔπαθον ἐκ τοῦ πολέμου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς εἰλικρινεῖς καὶ εὐθεῖς ἄνθρωποι, ὡμολόγησαν ἤδη, καὶ προφορικῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐβεβαίωσαν, ὅτι συνέταξαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν καὶ συστάσεων καὶ παραστάσεων βουλευτικῶν. Ἐρωτῶ, εἶναι αἱ συστάσεις αὗται ἱκαναὶ νὰ πείσωσιν ἡμᾶς; Ἀλλ’ εἶπον ἤδη καὶ ἄλλοτε εἰς ὑμᾶς, γνωρίζετε δὲ κάλλιον ὑμεῖς αὐτοὶ, ὅτι τοιαῦται βουλευτικαὶ συστάσεις καὶ παραστάσεις δὲν δύνανται κατ’ οὐδένα λόγον ν’ ἀποτελῶσι βάσιν πρὸς σχηματισμὸν ὑγιοῦς καὶ ὀρθῆς κρίσεως καὶ γνώμης. Τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς, εὑρίσκονται ἐνίοτε εἰς διαπάλην πρὸς τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν πρὸς τὸ Κράτος, συμβαίνει δὲ πολλάκις δυστυχῶς, ἐμπνεόμενοι εἴτε ὑπὸ ψηφοθηρικῶν τάσεων, εἴτε ὑπὸ εὐνοήτων συγκαταβάσεων, ν’ ἀποβλέπωμεν μᾶλλον εἰς θεραπείαν τῶν πρώτων, θυσιάζοντες τὰ δεύτερα. Κατὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων ἡμῶν, καὶ ἐξ ἰδίας πολλάκις προαιρέσεως καὶ ἐξ ἐπιβολῆς καὶ πιέσεως, οἱ ἀντιπροσωπεύοντες μίαν ἐπαρχίαν ἄγονται ὑπό τινος ὑπερβολικοῦ ζήλου, ὅπως φανῶσιν εὐχάριστοι εἰς τοὺς ἐκλογεῖς αὐτῶν, διὰ τοῦτο δὲ αἱ βουλευτικαὶ συστάσεις, προκειμένου περὶ τοιούτων χαρίτων καὶ ἀπαλλαγῶν, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἅπαν τὸ ἐπιθυμητὸν κῦρος. Καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα καὶ προχθὲς, ζητῶ δὲ καὶ ταύτην τὴν φορὰν, προτοῦ νὰ μεταβληθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς νόμον τοῦ Κράτους, νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως μὴ συναινέσῃ νὰ ψηφισθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, πρὶν ἢ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς εἰδικήν τινα ἐπιτροπὴν, προσδιοριζομένην ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ μελετήσῃ κάλλιον τοῦτο, καὶ ἰδίως ἵνα ἐν τῷ μεταξὺ προσαχθῶσιν ἐπίσημοι πληροφορίαι καὶ ἐκθέσεις τῶν διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν ἀρχῶν τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εὐτυχῶς διατελοῦσιν ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν διοίκησιν, διὰ νὰ κρίνωμεν ἐν ἐπιγνώσει, ἐὰν τῷ ὄντι αἱ βουλευτικαὶ συστάσεις καὶ παραστάσεις συμφωνοῦσι καὶ πρὸς τὰ πράγματα καὶ τὴν ἀλήθειαν· διότι, ὅσον μὲ ἀφορᾶ, ἔχω πάντα λόγον νὰ πιστεύω, ἄριστα ὤν πληροφορημένος, καὶ παρὰ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ τὴν ἁρμοδιότητα νὰ πληροφορῇ, ὅτι πᾶνθ’ ὅσα συνέστησαν οἱ κύριοι Βουλευταὶ τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος ἐνταῦθα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν δὲν συμβαδίζουσι δυστυχῶς πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ζημίαι ἐντελῶς ἀνύπαρκτοι παρεστάθησαν πολὺ ἀμέτρως ἐξωγκωμέναι, καὶ ἐκεῖ, ὅπου κέρδη ἐκαρπώθησαν οἱ κάτοικοι ὡς ἐκ τοῦ πολέμου, δηλαδὴ ὡς ἐκ τῆς συσσωρεύσεως στρατοῦ, καὶ ἐκεῖ γόοι καὶ κοπετοὶ ἀκούονται, καὶ φόρων ζητοῦνται ἀπαλλαγαί, μέχρις οὗ ζητηθῶσιν αὔριον καὶ χρηματικαὶ ἐπικουρίαι, —διότι καὶ τοῦτο εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον. Ὁ γράφων εἰς ἐμὲ μὲ πληροφορεῖ, λέγων, ἐπαναλαμβάνω, ἐκ τῆς ὑψηλῆς αὑτοῦ θέσεως ἁρμοδιότητα νὰ πληροφορῇ, ὅτι καὶ πιέσεις μεγάλαι ἐγένοντο παρὰ διαφόρων, καὶ παρὰ πολιτῶν καὶ πολιτευομένων, εἰς τὰς ἀρχάς, ὅπως ἐξογκώσωσι τὰς ζημίας ταύτας τὰς γενομένας, ἀλλ’ αἱ ἀρχαὶ ἐπληροφόρησαν τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἁρμοδίαν, ὅτι κακῶς ἐγένοντο αἱ συστάσεις, καὶ ὅτι αἱ ζημίαι δὲν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐπιτρέψωσιν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο τῆς ἀπαλλαγῆς καὶ τῆς ἀναστολῆς τῶν φόρων, περὶ ὧν ὁμιλεῖ τὸ νομοσχέδιον. Ἀπορῶ διὰ τοῦτο, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσάγων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν ἐθεώρησεν ἄξιον νὰ εἰσαγάγῃ συγχρόνως εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκθέσεις ταύτας τῶν διοικητικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν, αἵτινες συνετάχθησαν ἀκριβῶς, οὐχὶ ὅπως στηρίξωσι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλ’ ὅπως καταστήσωσιν ἐναργὲς εἰς τὴν Διοίκησιν, ὅτι ἐπιβλαβὲς καὶ ἄτοπον εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ πολλὰ ἐκ τῶν ἐν αὐτῷ ἀναφερομένων μερῶν, τὰ ὁποῖα διατελοῦσιν ὑπὸ τὸ κράτος τῶν Ἑλληνικῶν νόμων καὶ ὑπὸ Ἑλληνικὰς ἀρχάς, αἵτινες καὶ τὸ καθῆκον καὶ τὴν ἁρμοδιότητα εἶχον νὰ κρίνωσι κατὰ πόσον δὲν συμβιβάζεται φιλανθρωπία τοῦ Κράτους πρὸς ἀνυπάρκτους ζημίας τῶν πολιτῶν. Διὰ τοῦτο ἐλπίζω, ὅτι δὲν θ’ ἀρνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἐπιτροπήν, περὶ ἧς ὡμίλησα, διότι διὰ τῆς ἀκριβεστέρας μελέτης, διὰ τῆς προσαγωγῆς τῶν αἰτουμένων πληροφοριῶν θὰ δυνηθῶμεν νὰ κρίνωμεν εὐσυνειδήτως, ἂν πρόκειται τῳόντι περὶ φιλανθρωπίας ἐπιβεβλημένης ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν περιστάσεων, ἢ πρόκειται πολλαχοῦ περὶ ψηφοθηρίας, ἂν πρόκειται νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου τὴν μέλλουσαν ἐνίων ἐκλογήν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων τῶν γενικῶν παρατηρήσεων, νομίζω ὅτι καὶ παρατηρήσεις ἄλλαι δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἰδέας, ἣν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ νομοσχέδιον λ. χ. ὁμιλεῖ περὶ ἀπαλλαγῆς τῆς πόλεως Ἄρτης ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ζώων, τῶν ἐπιτηδευμάτων, τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἄλλων. Ἐρωτῶ τώρα πάντα, διατὶ θ’ ἀπαλλάξωμεν τοὺς ἰδιοκτήτας τῆς Ἄρτης ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν; Ποῖον κακὸν ἐγένετο εἰς τὰς οἰκοδομὰς ταύτας; Ἐκρημνίσθησαν ὑπὸ τῶν σφαιρῶν τοῦ ἐχθροῦ; ἐπυρπολήθησαν ἢ ἐλεηλατήθησαν; Δόξα τῷ Θεῷ οὐδὲν ἔπαθον. Τοὐναντίον μάλιστα, ἐκ τῆς συσσωρεύσεως μεγάλου ἀριθμοῦ στρατοῦ καὶ ἀξιωματικῶν τὰ ἐνοίκια ἀναγκαίως τῶν οἰκοδομῶν τῆς Ἄρτης ηὔξησαν εἰς βαθμὸν πολὺ εὐχάριστον διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας, ὅσον δυσάρεστον διὰ τοὺς μισθωτάς. Διὰ ποῖον λόγον θὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς Ἀρτινοὺς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν; Ἐρωτῶ ἐπίσης, διατὶ θ’ ἀπαλλάξωμεν τοῦ φόρου τῶν ζώων τὴν πόλιν τῆς Ἄρτης; Πάντα τὰ ζῶα ταῦτα βεβαίως οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῶν εἰσεκόμισαν ἐγκαίρως ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, καὶ μάλιστα ἔχω πάντα λόγον νὰ πιστεύω, ὅτι ἐπώλησαν ταῦτα μὲ ἀρκετὰ καλὰς τιμὰς εἰς τὸν πολυάριθμον στρατὸν, ὅστις ἐστρατοπέδευε καὶ στρατοπεδεύει ἔτι εἰς τὴν πόλιν ἐκείνην. Ἐπίσης δὲν ἐννοῶ διατὶ ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων πρέπει νὰ χαρισθῇ ὅσοι ἦσαν παντοπῶλαι λ. χ. ἢ ξενοδόχοι ἐν Ἄρτῃ, βεβαίως εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἔπαυσαν ἀσκοῦντες τὸ ἐπάγγελμά των, μάλιστα μετῆλθον τοῦτο ὑπὸ πολὺ ἐπικερδεστέρους ὅρους, ὡς ἐκ τῆς συγκεντρώσεως πολλοῦ στρατοῦ εἰς τὴν πόλιν· ἐπίσης ὅσοι ἦσαν ὑποδηματοποιοὶ εἰργάσθησαν ἐπίσης ἀξιόλογα, καὶ πολὺ ἐπικερδέστερον ἢ ἄλλοτε, διότι καὶ πετσώματα καὶ τσαρούχια πάμπολλα ἐχρειάσθη ἡ Ἐθνικὴ Ἑταιρία διὰ τοὺς πολυαρίθμους αὐτῆς σταυραετοὺς, καὶ ὁ στρατὸς δὲν ἐχρειάσθη ἐπίσης ὀλίγα. Κατὰ ποίαν λοιπὸν λογικὴν καὶ δικαιοσύνην θ’ ἀπαλλάξωμεν τοὺς ἐπιτηδευματίας τούτους ἀπὸ τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος, τὸ ὁποῖον ἀκωλύτως ἤσκησαν, καὶ πολὺ ἐπικερδέστερον ἢ ἄλλοτε, καὶ δὲν θ’ ἀπαλλάξωμεν τοὺς ὁμοίους ἐπαγγελματίας ἐν Λαυρίῳ ἢ ἐν Λεβαδείᾳ ἢ ἀλλαχοῦ, ἀφοῦ μάλιστα οὗτοι, ἕνεκα τῆς ὑπὸ τὰς σημαίας προσκλήσεως πολλῶν αὐτῶν συμπολιτῶν, εἰργάσθησαν ὀλιγώτερον; Ἀλλὰ βλέπω ἐπίσης, ὅτι πρόκειται ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ καὶ περὶ ἀναστολῆς εἰσπράξεως φόρων, καὶ ἐδῶ ἔχω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λοκρίδος συνάδελφον. Κατ’ ἀρχήν, προκειμένου περὶ ἀναστολῆς ἁπλῆς ἐκ λόγων ἰσχυρῶν πως, δὲν θὰ ἤμην ἐναντίος· ἐὰν ἐπαρχία τις ἐξ ἰδιαιτέρας τινὸς περιστάσεως ἔπαθε ζημίαν τινὰ, ὀρθὸν εἶναι ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἄσπλαγχνος καὶ ἀνοικτίρμων Σπαχῆς, ἀλλὰ κηδεμών τις ἀγαθὸς, φροντίζων καὶ περὶ ἑαυτοῦ μὲν, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πολιτῶν, ὀρθὸν εἶναι νὰ χορηγῆται ἐπιεικής τις ἀναστολὴ ἐπὶ χρονικόν τι διάστημα τῆς εἰσπράξεως ὡρισμένου φόρου, ἐὰν ἐπῆλθεν, ἐπαναλαμβάνω, συμφορά τις. Ἀλλὰ διὰ νὰ γείνῃ καὶ ἡ συγκατάβασις αὕτη, ἀναγκαίως πρέπει, ἐὰν θέλωμεν νὰ λογιζώμεθα ὡς Κράτος καλῶς πολιτευόμενον, νὰ ἔχωμεν τὰ στοιχεῖα, ἵνα κρίνωμεν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀναστολῆς ταύτης. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔρχεται ἀρχή τις νὰ ἐκθέσῃ ἡμῖν καὶ νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ἔπαθον τὰ ζῶα τοῦ δήμου Δωριέων καὶ Καλλιέων τῆς Παρνασσίδος ἢ τῆς Φθιώτιδος ἢ καὶ τῆς Λοκρίδος, νὰ ὁρίσῃ εἰς ἡμᾶς, ποῖα εἶναι τὰ παθήματα ταῦτα τὰ ζωϊκὰ, ἢ ἄλλα οἰκοδομικὰ, ἢ ἄλλα τῶν ἐπιτηδευματιῶν, δὲν δυνάμεθα, νομίζω, νὰ προβῶμεν εἰς τὸ μέτρον τῆς ἀναστολῆς.

§77ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρέπει νὰ μὴ ἔζη τις εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ μὴ γνωρίζῃ, ὅτι συνέβησαν ταῦτα.

§78Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς πᾶς κατοικῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα πρέπει νὰ ᾖναι πολὺ δύσπιστος, διότι φιλοῦμεν τὰς ὑπερβολὰς, καὶ δὲν ἐνασμενίζομεν πολὺ εἰς τὴν ἀκρίβειαν. Ὑποθέσατε ὅτι αὔριον δὲν ἔρχεται μόνος ἐνταῦθα ὁ κ. Εὐταξίας, ἔρχονται καὶ ἄλλοι, ἔρχομαι καὶ ἐγὼ νὰ βεβαιώσω, ὅτι μέγιστα εἶναι τὰ παθήματα τῶν συμπολιτῶν μου· ἐπειδὴ δὲ δὲν ἔχω τὴν εὐτυχίαν νὰ ἦμαι τόσον φιλαλήθης, ὅσον ὑμεῖς...

§79ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ σᾶς πιστεύσωμεν.

§80Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ δὲν πρόκειται ποῖος θὰ πιστεύσῃ τὸν ἄλλον, ἀλλ’ οὔτε πρόκειται νὰ χαριζώμεθα ὁ εἷς εἰς τὸν ἄλλον· ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀναστολῆς φόρων, τὴν ἀνάγκην δὲ τῆς ἀναστολῆς δὲν εἶναι πρέπον, εἶναι ἐπικίνδυνον καὶ παράχορδον νὰ πιστοποιῶσιν ἁπλῶς οἱ Βουλευταί. Βουλὴ σωφρονοῦσα, ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία καλῶς σκεπτομένη, δὲν πρέπει νὰ ἀρκῆται εἰς πιστοποιήσεις τοιαύτας, ἀλλὰ νὰ ζητῇ πιστοποιήσεις τῶν ἀρχῶν.

§81ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχει τὰς πληροφορίας τὰς διοικητικάς.

§82Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ αὐτὰς ἀκριβῶς ζητῶ, ταύτας δὲ πρέπει νὰ ζητήσῃ καὶ ἡ Βουλή, καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν, ὅπως παρασχεθῇ καιρὸς νὰ προταχθῶσιν αἱ ἐπίσημοι αὗται πληροφορίαι. Ἀλλὰ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς νομοὺς Λαρίσης καὶ Τρικκάλων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τώρα πραγματικὰς καὶ ἐξηκριβωμένας πληροφορίας, διατὶ, ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, σπεύδετε; Εἶναι βέβαιον, ὅτι συνέβησαν εἰς τοὺς δύο τούτους νομοὺς ἀνεξαιρέτως καὶ ἐξ ἴσου πανταχοῦ αὐταὶ αἱ μεγάλαι ζημίαι, περὶ ὧν ὁμιλοῦσί τινες ἐδῶ; Εἰς τὴν πόλιν λ. χ. τοῦ Βόλου διατὶ θ’ ἀπαλλάξωμεν τοὺς πολίτας ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν; (Θόρυβος).

§83ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διότι τὸν πληρόνουν (θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§84Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀφήσατέ τον, διὰ ν’ ἀκούσῃ τὸν ἑξάψαλμον ὕστερον· διότι εἶναι ἐντροπή, δημοσιογράφος νὰ τὰ λέγῃ αὐτά!

§85Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλόκοτον πρᾶγμα! Εἶσθε, κύριε Σχινᾶ, συνταγματάρχης, καὶ ἰδοὺ βλέπω μὲ ἀπορίαν μου τώρα, πῶς ἔχετε φιλοδοξίαν νὰ γίνητε παππᾶς! Σᾶς συγχαίρω. Φαίνεται, ὅτι ὁ ἅγιος ἡγούμενος τῆς Πεντέλης, σιμὰ εἰς τὰ ἄλλα παθήματα, σᾶς ἠνάγκασε ν’ ἀλλάξητε καὶ σχῆμα καὶ ἔνδυμα. Πολὺ σᾶς ἐπηρέασε! (γέλωτες, θόρυβος).

§86Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μὲ ἐπηρεάζει τὸ ὑποκριτικόν σας.

§87Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποκρίνονται ἐδῶ οἱ κραυγάζοντες μὲ κλαυθμηρισμοὺς καὶ γόους περὶ ἀνυπάρκτων ζημιῶν. Ἐγὼ πρὸς τί νὰ ὑποκριθῶ; Λέγω τὴν ἀλήθειαν, θέλω τὴν ἀκριβῆ ἐξέτασιν. Διατὶ ἐρεθίζεσθε καὶ ἔρχεσθε εἰς προσωπικὰς ἐπιθέσεις; Ἐγὼ λέγω μόνον τὰ πράγματα. Ἐρωτῶ λοιπὸν, διατὶ δὲν περιμένετε νὰ ἐξακριβωθῇ, ποῖαι εἶναι αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας ἔπαθον αἱ οἰκοδομαὶ τοῦ Βόλου καὶ τοῦ Πηλίου, διὰ νὰ κρίνωμεν, ἐὰν ἦναι πρέπον εἰς τὸ Κράτος νὰ χαρίσῃ τοὺς φόρους τούτους; Ἐὰν μεθαύριον εἰσέλθωσιν αἱ Ἑλληνικαὶ ἀρχαί, ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, ὁ νομάρχης, καὶ εἴπωσιν εἰς ἡμᾶς, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται τῶν οἰκιῶν τούτων ἐπλήρωσαν τοῦτον ἢ ἄλλον ἐπαχθῆ φόρον εἰς τὸν Τοῦρκον, ἔχει καλῶς, θὰ ἔχωμεν καιρὸν ν’ ἀπαλλάξωμεν αὐτούς. Διατὶ αὐτὴ ἡ σπουδή, προκαταβολικῶς, πρὸ πάσης ἐξετάσεως, νὰ χαρίσωμεν, ν’ ἀπαλλάξωμεν; Φωνάζουσιν ἐνταῦθα οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Θεσσαλίας, ὅτι πληρόνουσιν ἤδη φόρους εἰς τοὺς Τούρκους, οἱ δυστυχεῖς Θεσσαλοί. Τίς ἀγνοεῖ τοῦτο; Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ γνωρίσωμεν καὶ ἡμεῖς, ποῖοί τινες εἶναι οἱ φόροι οὗτοι, καὶ ἂν πάντες οἱ Θεσσαλοὶ ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτούς; Σήμερον ἀνεγίνωσκον εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι φόροι 40 ἑκατομμυρίων χρυσῶν φράγκων εἰσεπράχθησαν παρὰ τῶν Τούρκων· ἀλλ’ εἰς τοιαύτας πληροφορίας θέλετε νὰ βασισθῆτε; Πράξατέ το· δικαίωμά σας εἶναι, ἀλλὰ δικαίωμα καὶ ἐμοῦ καὶ καθῆκον εἶναι νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ δρόμος αὐτὸς, τὸν ὁποῖον ἀκολουθεῖ, εἶναι πολὺ κακὸς καὶ πολὺ ἐπικίνδυνος δρόμος, καὶ θὰ ὁδηγήσῃ μοιραίως εἰς περισσότερα ἄτοπα. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ἐπίσης, τὰ ἐπιτηδεύματα τῶν κατοίκων τοῦ Βώλου καὶ τοῦ Πηλίου...

§88ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐπληρώθησαν καὶ πληρόνονται καὶ σήμερον ἀκόμη (θόρυβος).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, Κύριοι!

§90Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Τοπάλης εἶναι ἀνυπόμονος· ἦτο ἐπίσης ἀνυπόμονος καὶ τότε, πρὸ τοῦ πολέμου... (Θόρυβος).

§91ΤΟΠΑΛΗΣ. Θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά μου νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§92Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ σειρά σας, ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι, ὅταν ἔρχεσθε ἐδῶ ὑμεῖς καί τινες ἄλλοι νὰ ὁμιλῆτε περὶ τῶν παθημάτων τῆς Θεσσαλίας, πρέπει νὰ πράττητε τοῦτο μετὰ πολλῆς συστολῆς καὶ συντριβῆς (θόρυβος).

§93ΤΟΠΑΛΗΣ. Θὰ ἔλθῃ ὁ καιρὸς νὰ συζητήσωμεν, ἀλλὰ σήμερον δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος...

§94ΔΑΛΛΑΣ. .... (παρατεταμένος θόρυβος).

§95Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλθῃ ὁ καιρὸς νὰ ὁμιλήσητε, ναί, ἀλλὰ μὴ λησμονήσητε, κύριε Τοπάλη, νὰ ὁμιλήσητε εἰς ἡμᾶς καὶ περὶ τῆς ἐπιστολῆς, ἣν ἐγράψατε εἰς τὸν μακαρίτην Ρενιέρην, διαμαρτυρόμενος καὶ ἡμεῖς, ὡς ὁ ἄλλος ἐκ Βόλου συνάδελφός σας, ὁ κ. Φιλάρετος, κατὰ τῆς προδοτικῆς ὑποψηφιότητος τοῦ πρίγκηπος Γεωργίου, καὶ ζητῶν νὰ ἠχήσῃ τὸ ταχύτερον τὸ τηλεβόλον εἰς τὰ Θεσσαλικὰ σύνορα. Θέλετε νὰ ἀναγνώσω εἰς ὑμᾶς τὴν ἐπιστολὴν ταύτην; — διότι πιθανῶς νὰ τὴν ἐλησμονήσατε. — Ἰδού, εἶναι πρόχειρος. Ἀναβολὴν τότε οὔτε εἰς τὸ Κράτος, οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐστέργετε κατ’ οὐδένα λόγον ἡμεῖς. Πόλεμον ἠθέλατε, καὶ διὰ τοῦ πολέμου, εἰς ὃν λυσσωδῶς ὠθήσατε, προεκαλέσατε τὰς συμφορὰς ταύτας. Πρέπει τώρα τοὐλάχιστον νὰ ἔχητε ὀλίγην ὑπομονήν, ἀφοῦ δὲν θέλετε νὰ ἔχητε συναίσθησιν τῆς βαρείας εὐθύνης ὑμῶν, τώρα νὰ περιμένητε ὀλίγον, ὥστε τὰ πράγματα νὰ διεξαχθῶσιν ἐν τάξει, οὐχὶ ἐν σπουδῇ καὶ βίᾳ καὶ ἀταξίᾳ, διότι ἡ σπουδὴ καὶ ἡ ἀταξία, εἴτε ὅταν πρόκηται περὶ πολέμου, εἴτε ὅταν πρόκηται περὶ εἰρήνης, πάντοτε θὰ ἦναι ἐπιβλαβής. Ὑποθέτω, Κύριοι, ὅτι ἱκανὰ ἐλέχθησαν, ὥστε νὰ μὴ μείνῃ εἰς οὐδενὸς τὸν νοῦν ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, εἶναι καὶ δίκαιον καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ μὴ ψηφισθῇ τὴν στιγμὴν ταύτην, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, παραπεμπόμενον εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, πρέπει νὰ διασκευασθῇ καὶ τροποποιηθῇ, ὅπως μὴ μετὰ τῶν ἀληθῶν παθόντων παρεισδύσωσι καὶ οἱ μὴ παθόντες. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὰ μέρη, ἔνθα λειτουργεῖ ἡ Ἑλληνικὴ διοίκησις, νὰ ὑποβάλῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκθέσεις τῶν διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν ἀρχῶν, δικαιολογούσας τὴν ἀπαλλαγὴν ἢ τὴν ἀναστολὴν τῶν φόρων, περὶ ὧν πρόκειται, ὡς πρὸς δὲ τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν τουρκικὴν διοίκησιν, νὰ ἀναμείνωμεν τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν θὰ εἰσέλθωσιν αἱ Ἑλληνικαὶ ἀρχαὶ ἐκεῖ, καὶ τότε αὗται θὰ δυνηθῶσι νὰ πληροφορήσωσιν ἡμᾶς, τί ἀκριβῶς συνέβη ἐν Θεσσαλίᾳ εἰς τὸ διάστημα τοῦτο, καὶ ποία καὶ εἰς ποίους πρέπει νὰ παρασχεθῇ φορολογικὴ ἀπαλλαγή. Ἤκουσα ἀληθῶς τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν ἀναβολὴν ταύτην, διότι εὐθὺς ὡς εἰσέλθῃ ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς εἰς τὴν Θεσσαλίαν, θὰ συνεισέλθουν μετ’ αὐτοῦ καὶ οἱ εἰσπράκτορες πρὸς λῆψιν τῶν φόρων, καὶ θὰ ἐπιπέσωσιν ἀγρίως κατὰ τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ. Τὸ τοιοῦτον, νομίζω, εἶναι πολὺ ἀνούσιον ἐπιχείρημα. Κανεὶς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, οἷος δήποτε καὶ ἂν ἦναι τὴν στιγμὴν ἐκείνην, βεβαίως δὲν θὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος καὶ τὴν σκληρότητα νὰ διατάξῃ τοὺς εἰσπράκτορας νὰ προβοῦν ἀμέσως εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἀλλὰ πολλοὶ λέγουσιν, ὅτι ὁ νόμος ἐπιβάλλει τοῦτο, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν ταύτην. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν θέλῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὴν παραχρῆμα εἴσπραξιν φόρων ἐν Θεσσαλίᾳ, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τὸ πράξῃ, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι οὔτε κατάλογοι φορολογικοί, οὔτε βεβαίωσις φόρων, οὔτε γραφεῖα, οὔτε ἀρχεῖα ὑπάρχουσι, — πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ χρειασθῇ μῆνας πολλοὺς διὰ νὰ γείνῃ. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς καὶ ἄλλοτε συνέβη, καὶ δι’ ἐγκυκλίων νὰ παραγγείλῃ ἀναστολὴν προσωρινὴν φόρων, μέχρις οὗ τὸ Κράτος διὰ τῆς νομίμου ἀντιπροσωπείας αὑτοῦ ἔλθῃ εἰς τὴν θέσιν νὰ κρίνῃ, ἐὰν πρέπει ὁριστικῶς νὰ τοὺς χαρίσῃ. Ἐλπίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ διὰ τοὺς λόγους τούτους θὰ θελήσῃ ν’ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν, περὶ ἧς ὡμίλησα, τὴν παραπομπὴν τουτέστιν εἰς ἐπιτροπὴν, πρὸς κρείττονα μελέτην καὶ διασκευὴν, ἀφοῦ τοιαύτας ἀτελείας παρουσιάζει, καὶ ἀφοῦ ἐπὶ βουλευτικῶν μόνον στηρίζεται ἀποκλειστικῶς συστάσεων, καὶ βουλευτικὰς μᾶλλον ἀνάγκας πληροῖ ἢ πραγματικὰς ἀνάγκας τῶν πολιτῶν καὶ τοῦ Κράτους.

§96Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἔλεγε πρὸ μικροῦ, ὅτι πολὺ ἐνοχλεῖται ἐκ τῶν ἀγορεύσεών μου. Ἐγὼ οὐδόλως ἐνοχλοῦμαι· διασκεδάζω ὅταν ἀκούω αὐτόν, καὶ δυσανασχετῶ, ὅταν τὸν διακόπτωσι· διὸ καὶ τὸν ὑποστηρίζω διακοπτόμενον. Εἶπον καὶ τὴν Πέμπτην, τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶναι ὁ μόνος, ὅστις διακόπτει πάντας, καὶ ἑπομένως πάντες δικαιοῦνται νὰ τὸν διακόπτωσιν. Ἐγὼ δὲν τὸν διέκοψα ποτὲ, καὶ τὸν ἀκούω μετ’ εὐχαριστήσεως. Ἀρτύει τὰς ἀγορεύσεις του μὲ τὸν Δάντην, ὀλίγον μὲ τὸν Αἰσχύλον, μὲ τὸν Ἀριστοφάνην, καὶ ταῦτα τὰ ἀκροάματα εἶναι εὐχάριστα. Ἀτυχῶς δὲν εἶναι ἤδη ἡ κατάλληλος στιγμὴ διασκεδάσεων, διότι ἐπειγόμεθα εἰς ἄλλα ἔργα. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δίδει μαθήματα δωρεὰν δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐλησμόνησε τὸν Κανονισμόν. Ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν διὰ τοῦ τύπου διδάσκει τὸν λαὸν, δὲν χάνει δὲν καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ χρησιμοποιῇ καὶ τὸ βῆμα, εἰς ὃ τὸν ἀνεβίβασεν ὁ λαὸς τῆς Ἀττικῆς, ἵνα διδάσκῃ καὶ ἡμᾶς· ἀλλ’ ἐδῶ ἐφαρμόζεται εἰς αὐτὸν ἡ παροιμία «διδάσκαλε ποῦ δίδασκες καὶ νόμον δὲν ἐκράτεις»· διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπέβαλε πρότασιν ἀναβολῆς, ἥτις πανηγυρικῶς ἀπεῤῥίφθη. Ἔλαβε τὸν λόγον, ἵνα ἀπαντήσῃ δῆθεν ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ὡμίλησε de omnibus rebus. Ἀπὸ τὸ προσωπικὸν ζήτημα μετέβη εἰς τὸ τῶν εὐθυνῶν τοῦ πολέμου, ἀπὸ τὸ τῶν εὐθυνῶν μετέβη εἰς τὸ τῶν ζημιῶν τῆς Θεσσαλίας, ὀλίγον περὶ φόρων. Ὡμίλησε περὶ ὅλων τῶν πραγμάτων, καὶ περὶ οὐδενὸς ἴσως ἐν ἀκριβείᾳ. Πολλὰ εἶπε περὶ ἐμοῦ...

§97Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμίλησα περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν.

§98Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἰδοὺ ὅτι ἤρχισε πάλιν νὰ διακόπτῃ! Παρακαλῶ νὰ μὲ διακόπτητε ἐλευθέρως. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶναι καλοπληρωτὴς εἰς τοὺς ἐκκρεμεῖς λογαριασμοὺς, ὡς εἶπε. Δὲν θέλω ἐγὼ νὰ περάσω ὡς κακοπληρωτής. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν ἐν ὀλίγοις, καίτοι ὁμολογῶ, ὅτι ἡ παροῦσα στιγμὴ δὲν ἦτο κατάλληλος διὰ τοιοῦτον ζήτημα. Δὲν πρέπει ὅμως τὰ λεχθέντα νὰ μείνωσιν ἄνευ ἀπαντήσεως. Ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ὄζει ἐλλυχνίου, δύναται νὰ βαπτισθῇ Φιλαρετιὰς, διότι ἔκαμε τὴν βιογραφίαν μου, ἀλλὰ εἶπε καί τινα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ μείνωσιν ἀπαρατήρητα. Ἔχει τέχνην ὁ κ. Βουλευτής. Εἶναι μικρὸς τὸ δέμας, ἀλλὰ μαχητὴς, καὶ δι’ ὅλων αὐτῶν τῶν καρυκευμάτων κάμνει τὴν δουλειά του. Εἶναι εἰσηγητὴς προτάσεως ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία· ὅλα τὰ ἄλλα ἦσαν στολισμοὶ, καὶ μεταξὺ αὐτῶν τῶν στολισμῶν εἶχον ἐγὼ τὴν μεγαλειτέραν μερίδα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν εἶπέ τι νέον· εἶπεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔγραψεν εἰς τὴν «Παλιγγενεσίαν» του, ἢ μᾶλλον, ἵνα ἦμαι ἀκριβέστερος, ἀντέγραψεν ἐκ τῆς «Πρωΐας», ἐκπληρῶν πιστῶς τὰ καθήκοντά του, τὰ ὁποῖα ἔχει πρὸς τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν κατηγορῶ, διότι σέβομαι τὰς πεποιθήσεις τῶν ἄλλων. Ἀλλὰ τί ἀνακαλύπτεται ἐκ τῆς ὁμιλίας του; ὅτι μετὰ τὰ παθήματα, ὅσα ὅπως δήποτε ᾐσθάνθημεν πάντες, (διότι πάντες ἔχομεν τὴν συμμετοχὴν καὶ τὴν εὐθύνην,— ἄλλο τὸ ζήτημα τοῦ μέτρου καὶ τοῦ βαθμοῦ—καὶ δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶπον τοῦτο κατ’ ἐπανάληψιν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ὅσοι δὲν τὸ εἶπον τὸ ἠνέχθησαν) ἀνακαλύπτεται, λέγω, ὅτι δύο μόνον ἄνθρωποι ἐν τῷ Ἑλληνισμῷ εἶναι ἀναμάρτητοι καὶ ἀνεύθυνοι. Μέχρι σήμερον ἦτο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ὅστις, ὁσάκις ὁμιλῇ περὶ εὐθύνης, ἐξαιρεῖ μόνον ἑαυτόν· ἤδη προστίθεται καὶ ἕτερος, ὁ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, διότι καὶ οἱ ἀκολουθήσαντες τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην συναισθάνονται, ὅτι ἔχουσιν ἓν μέρος τῆς εὐθύνης. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἑτέρας πτέρυγος, ταύτης, δὲν εἴμεθα ἀμέτοχοι· πολλῷ δὲ μᾶλλον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν, καὶ τῆς κυβερνητικῆς μερίδος μάλιστα τὰ πρωτοπαλλήκαρα, ἐν οἷς ἐνασμενίζεται νὰ συγκαταλέγηται καὶ ὁ κ. Ἀγγελόπουλος. Ὅσα δὲ εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς εἰς τὴν «Παλιγγενεσίαν» τὰ εἶπε καὶ δι’ ἑτέρου ἔργου. Καὶ ἠξεύρετε ποῖον εἶναι τοῦτο; εἶναι ἐπιστολὴ τοῦ δολοφόνου Καρδίτση, τὴν ὁποίαν συνέγραψεν ἢ ὁ ἀρχισυντάκτης αὐτῆς κ. Ἀγγελόπουλος, ἢ τις τῶν συντακτῶν τῆς «Παλιγγενεσίας», ὑπὸ τύπον δὲ ἀκριβείας τὴν ἐσερβίρισεν εἰς τοὺς ἀναγνώστας τῆς «Παλιγγενεσίας», καὶ μετὰ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης, ὡς παράρτημα, ἐδημοσιεύθησαν εἰς δύο φύλλα ἀποσπάσματα ἐκ τῆς ἀνωνύμου ἐκείνης βίβλου, δι’ ἧς ἀνεζητοῦντο ὑπεύθυνοι, — ἂς τὴν ὀνομάσωμεν πρασίνην — ὅπου καὶ ἐγὼ ἔχω τὸ μέρος μου, διότι ἐδημοσιεύθησαν περικοπαὶ ἀγορεύσεών μου. Τί ἦτο δὲ ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη; τὸ λέγει ἐπισήμως ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, ὅστις τὴν ὀνομάζει πλαστήν ἀλλ’ ἡ «Παλιγγενεσία» μόνη δὲν ἐδημοσίευσε τὴν περὶ πλαστότητος δήλωσιν τῆς Ἀστυνομίας. Διὰ πάντα ἄλλον δὲν ἦτο, νομίζω, εὐχάριστον νὰ γείνῃ γραμματεὺς τοῦ Καρδίτση, ὄχι δὲν ἦτο εὐπρεπές, μόνον διὰ νὰ ἐπιτεθῇ κατ’ ἀντιπάλων. Ὑπάρχουσι πολλοὶ ἄλλοι τρόποι, ἵνα ἐπιτεθῇ κατ’ ἐκείνων, κατὰ τῶν ὁποίων ἀγωνίζεται δεδικαιολογημένως, διότι καυτηριάζουσι τὰς παρεκτροπάς του, τὸν ἐνοχλοῦν ὅταν ὁμιλῇ ἐδῶ. Ἐνταῦθα ἔχω καὶ τὴν πλαστὴν ἐπιστολὴν καὶ τὴν ἐπίσημον διάψευσιν τῆς Ἀστυνομίας (δεικνύει αὐτὴν) εἰς τὴν διάθεσιν τῶν βουλομένων. Δὲν θὰ κάμω σήμερον τὴν εὐχαρίστησιν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν εὐθυνῶν τοῦ πολέμου, ὅσον καὶ ἂν ἦναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα, διότι δὲν ἐλησμόνησα ἐγώ, ὡς ἐκεῖνος ἔδειξεν, ὑπὸ ποίας περιστάσεις εὑρισκόμεθα. Θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμή, καθ’ ἣν θ’ ἀνοίξωμεν βίβλους, καὶ θὰ εὕρωμεν τίνες εὐθύνονται καὶ κατὰ ποῖον μέτρον. Βεβαίως ὅμως δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, οὔτε εἰς ἄλλον, νὰ κάμνῃ τοσαύτην κατάχρησιν τοῦ ἱεροῦ τούτου βήματος, ὥστε νὰ συκοφαντῇ ἐκ προαποφάσεως οἱονδήποτε, καὶ πολὺ περισσότερον συνάδελφόν του. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ τῶν πάντων διδάσκαλος, ὁ μόνον τὴν ἀλήθειαν λέγων, πρὸ μικροῦ μὲ ἐσυκοφάντησεν. Εὐτυχῶς δὲν θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διαψευσθῶ· ἀνησύχησα, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἦτο ἀπών, ἀλλ’ ἤδη εὐτυχῶς εἶναι παρών, καὶ ἐν τῷ ἱπποτισμῷ του καὶ ἐν τῇ φιλαληθείᾳ, ἡ ὁποία τὸν διακρίνει καὶ θὰ τὸν διακρίνῃ, εἰς οἱονδήποτε στρατόπεδον καὶ ἂν εὑρεθῇ, θὰ ἀπαντήσῃ, ἐὰν τὸ γεγονός, ὅπερ ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτής, εἶναι ἀληθές.

§99Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον;

§100Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὐχαρίστως.

§101Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλῶν πρίν, εἶπον ὅτι τοσοῦτον ἔσπευδεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου εἰς τὴν κήρυξιν τοῦ πολέμου, ὥστε δὲν ἐδίστασε καὶ νὰ μεταβῇ ἐκεῖ, ὅπου ἐστρατοπέδευον τὰ στρατεύματα, καὶ ἐξερεθίσῃ τὰς προφυλακάς, ὅπως ἄνευ διαταγῆς τοῦ ταξιάρχου ὁρμήσωσι κατὰ τῶν Τούρκων· ὁ ταξίαρχος τότε, ὅστις ἦτο ὁ κ. Σμολένσκης, ἔλαβε μέτρα, ὅπως παρεμποδίσῃ τὸ τοιοῦτον.

§102Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἴπατε καὶ ἕτερόν τι.

§103Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι ἐδόθη διαταγὴ ὑπὸ τοῦ ταξιάρχου, πληροφορηθέντος ὅτι τοιοῦτον σκοπὸν εἶχεν ἡ παρουσία ὑμῶν, ὅτι, ἐὰν παρουσιασθῶσι τοιοῦτοι Κύριοι, φιλοπόλεμοι, νὰ συλληφθῶσι καὶ ἀποσταλῶσιν εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον του. Ταῦτα εἶπον.

§104Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ ὅτι ἕνεκα τῆς διαταγῆς ταύτης ἐπανῆλθον εἰς Ἀθήνας ἐσπευσμένως, χωρὶς νὰ ἐπισκεφθῶ τὴν μεθόριον γραμμήν. «Ὤχετο ἀπιὼν ὁ κ. Φιλάρετος ἕνεκα τῆς διαταγῆς», εἴπετε.

§105Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Προκαλούμενος λέγω ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνθυμοῦμαι, εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι πρὶν διαιρεθῇ ὁ στρατὸς εἰς ταξιαρχίας καὶ μεραρχίας ἦτο τοποθετημένος εἰς τὴν μεθόριον γραμμὴν κατὰ τομεῖς, καὶ ὑπῆρχον τὰ ἀνάλογα στρατεύματα εἰς ἕκαστον τομέα, ὁ ἀρχαιότερος δὲ κατὰ βαθμὸν ἦτο καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στρατεύματος τοῦ τομέως. Εἰς τὸν τρίτον τομέα, ὡς ἐκ τῆς ἀρχαιότητός μου, ἐτύγχανον ἀρχηγὸς ἐγώ. Τότε ἐλέγετο, ὅτι κατὰ τὰς 25 Μαρτίου θὰ ἤρχιζε τὸ τουφέκι. Ἐν τοσούτῳ αἱ διαταγαὶ τῆς Α. Ὑψηλότητος τοῦ Διαδόχου καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ κ. Μακρῆ, ἦσαν, ὅπως τὰ στρατεύματα διατηρῶσι τὰς θέσεις των καὶ μὴ δώσουν καμμίαν ἀφορμὴν συγκρούσεως, εἴτε δι’ ἐπιδείξεως, εἴτε διὰ προκλήσεως. Τὰς διαταγὰς αὐτὰς εἶχον κοινοποιήσει εἰς τὸ στράτευμα τοῦ τομέως, καὶ εἶχον συστήσει τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν αὐτῶν, ὥστε νὰ μὴ δοθῇ ἀφορμὴ συγκρούσεως μὲ τοὺς Τούρκους. Ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς 25 Μαρτίου μοὶ ἐδόθη ἀναφορὰ, ὅτι εἰς τὸ Τσῶτι ἦλθον τρεῖς ἢ τέσσαρες Κύριοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ κ. Φιλάρετος, καὶ ὅτι ἡ πρόθεσις τῆς ἐπισκέψεως ἦτο ν’ ἀπέλθωσιν εἰς τὴν μεθόριον γραμμὴν, ἵνα παροτρύνωσι τὰ στρατεύματα εἰς τὸ νὰ τὸ βροντίξουν, ὅπως ἔλεγον τότε. Μὲ τὸν κ. Φιλάρετον εἶχον σχέσεις οὐχὶ τόσον στενὰς, ἀλλ’ ὅπως δήποτε φιλικὰς, καὶ μοὶ ἐφάνη περίεργον, πῶς δὲν ἦλθε νὰ μὲ ἐπισκεφθῇ, ἀφοῦ ἤμην ἐκεῖ ἀρχηγός. Ἔδωκα διαταγὰς λοιπὸν δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ, ὅπως ἐκεῖνον, ὅστις ἤθελεν ἀναβῆ ἐπάνω εἰς τὴν γραμμὴν καὶ ὁμιλήσει πρὸς τὰ στρατεύματα ἢ τοὺς σταθμάρχας περὶ τοιούτων πραγμάτων, περὶ βροντήματος, ἄνευ τῆς διαταγῆς τῆς Α. Β. Ὑψηλότητος, τὸν συλλάβουν καὶ μοῦ τὸν φέρουν. Ἀλλὰ δὲν συνελήφθη κανεὶς, διότι οὐδεὶς ἀνῆλθεν ἐπὶ τῆς γραμμῆς.

§106Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Οὐδεὶς ἀνέβη ἢ οὐδεὶς προέβη εἰς τοιαύτας ἐνεργείας.

§107Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν ἔλαβον ἀναφορὰν, ὅτι ἐγένετο τοιαύτη ἐνέργεια.

§108Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σᾶς ἐδόθη πληροφορία, ὅτι ὁ Γεώργιος Φιλάρετος ἐξεδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἐργασθῇ, ὅπως ἐξωθήσῃ τὰς προφυλακάς;

§109Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἀναβῆτε ἐπὶ τῆς γραμμῆς, ἵνα παροτρύνητε τὸ στράτευμα εἰς τοῦτο.

§110Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ ὑπηρεσία σᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι προέβην ἐγὼ εἰς τοιαύτας πράξεις;

§111Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν ἔλαβον ἀναφορὰν.

§112Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας ὁ κ. Βουλευτὴς θὰ εὐαρεστηθῇ, ἐλπίζω, νὰ ἀποσύρῃ τὴν ὕβριν τοῦ συκοφάντου, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπέδωκε, καὶ ἥτις ἀπεδείχθη ἤδη τοσοῦτον ἀδικαιολόγητος.

§113Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μὴ σπεύδετε. Περιμένατε καὶ θὰ πληρωθῆτε. Δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν. Κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ 1897 ἐπεθύμησα νὰ ἐπισκεφθῶ τὴν Θεσσαλίαν καὶ ἀντιληφθῶ διὰ τῶν ἰδίων αἰσθήσεων, πῶς ἦσαν παρατεταγμένα τὰ στρατεύματα...

§114ΣΚΥΛΟΔΗΜΟΣ. Τὰ στρατεύματα ἦσαν κατὰ τομεῖς, καὶ σεῖς ἐπήγατε διὰ νὰ τὰ ἐξωθήσητε εἰς πόλεμον.

§115Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶσθε εὐχαριστημένος ἀπὸ τὸν ἑαυτόν σας δι’ ὅσα εἴπατε; (ἱλαρότης). Μὴ ἀναλάβετε ὅμως τὴν εὐθύνην τῶν λόγων σας, διότι ἀγνοεῖτε τὰ συμβάντα. Περιμείνατε... Ἐπεθύμησα, λέγω, νὰ ἐπισκεφθῶ τὴν Θεσσαλίαν, καὶ ἀνεχώρησα μόνος, οὐδεμίαν ἐντολὴν ἔχων ἐντεῦθεν παρ’ οὐδενὸς, εἴτε σωματείου, εἴτε ἰδιώτου. Δὲν ἦλθον μὲ κανένα εἰς συνεννόησιν. Ἐν τῷ ἀτμοπλοίῳ συνηντήθην μετὰ δύο ἄλλων κυρίων, τοὺς ὁποίους ὀνομάζω, μετὰ τοῦ κ. Νικολάου Μαντζαβίνου, δικηγόρου, ὅστις μετέβαινε καὶ ὡς δημοσιογράφος, καὶ μετὰ τοῦ ἀγνώστου μοι κ. Α. Μεταξᾶ μηχανικοῦ. Ἐν Βόλῳ εὕρομεν ἔχοντα τὰς αὐτὰς διαθέσεις καὶ τὸν κ. Σπυρίδωνα Κριτσελῆν, μηχανικόν, ἰδιοκτήτην τοῦ φωταερίου Βόλου. Ἐπειδὴ κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν εἶχε καταληφθῆ σύμπας ὁ Ἑλληνισμὸς ὑπὸ ἐνθουσιασμοῦ, τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, εἰς πολλοὺς ἐπῆλθεν ἡ ἐπιθυμία νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ σύνορα. Ὑπὸ τοιαύτης κατελήφθην καὶ ἐγώ, διότι τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν δὲν ἐγνώριζα ἕως τότε. Ἐν τῷ ξενοδοχείῳ ἐκ τοῦ προχείρου ἐγένετο τὸ δρομολόγιόν μας. Μετέβημεν εἰς Τρίκκαλα, καὶ ἐκεῖ παρελάβομεν ἅμαξαν. Δὲν ἐγνωρίζομεν δὲ ποῦ εὑρίσκετο τότε ὁ κ. Σμολένσκης. Ἐκ Τρικκάλων μετέβημεν εἰς Τσῶτι, ἐκεῖ δὲ ἐμάθομεν, ὅτι εὑρίσκετο ὁ νῦν κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ ἡ ἅμαξα δὲν ἀνήρχετο μέχρι τοῦ σημείου, ὅπου ἦτο ὁ ταξίαρχος· εἶχον τὴν ἐπιθυμίαν νὰ τὸν ἴδω, ἀλλ’ οἱ σύντροφοί μου μοὶ εἶπον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἤμεθα ἐγκαίρως εἰς Ζάρκον, ἵνα ἀνέλθωμεν εἰς Κούτραν αὐθημερόν· διότι τὴν ἑπομένην ἔπρεπε νὰ μεταβῶμεν εἰς Ρεβένι καὶ Μπουγάζι. Τοῦτο καὶ ἐγένετο, διότι ἀπὸ τοῦ Τσῶτι μετέβημεν εἰς Κούτραν, καὶ ἐπανήλθομεν εἰς τὸ Ζάρκον. Τὴν ἐπιοῦσαν μετέβημεν εἰς Ρεβένι καὶ Μπουγάζι, τὴν δὲ μεθεπομένην εἰς Λυγαριᾶν, Μελούναν καὶ μέχρι Γκριτζόβαλι. Οὕτως ἐπανήλθομεν εἰς Τύρναβον· ὅταν δὲ ἐξετελέσθη ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον εἴχομεν μεταβῆ, καὶ ἐξετελέσθη τὸ προσχεδιασθὲν δρομολόγιον, ἐπανήλθομεν εἰς Ἀθήνας Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς μὲ προεκάλεσε ν’ ἀποσύρω τὴν φράσιν μου. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀπέδειξα, ὅτι ἐσυκοφαντήθην, καὶ ἀποδίδω τὸν τίτλον τοῦ συκοφάντου εἰς ἐκεῖνον, ὅστις κακοβούλως προσῆψεν εἰς ἐμὲ πρᾶξιν ἀξιόποινον, διότι εἶπεν ὅτι μετέβην ἐκεῖ ἐπὶ σκοπῷ νὰ ὠθήσω τὰς προφυλακὰς, διὰ νὰ γείνῃ τὸ βρόντημα. Προκαλῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ τοὺς συνοδοιπόρους μου καὶ πάντα γνωρίζοντα, νὰ πληροφορήσῃ, ἐὰν ἐγὼ εἶχον μεταβῆ ἐκεῖ μὲ ἐντολὴν καὶ πρόθεσιν νὰ προβῶ εἰς ἐνέργειαν οἱανδήποτε, καὶ ἂν δὲν περιωρίσθην εἰς τὸ ξηρὸν καθῆκον, ὡς πολίτου καὶ ἀντιπροσώπου, τῆς Θεσσαλίας μάλιστα, νὰ μελετήσω ἐπιτοπίως τὰ μέρη ἐκεῖνα. Εἶναι καιρὸς νὰ λήξῃ ὁ προσωπικὸς οὗτος λογαριασμός. Τὸν ἐπλήρωσα μὲ θλῖψίν μου, ὄχι διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, — διότι εἶναι ἄξιος μεγαλειτέρας ἐπιθέσεως καὶ καυτηριάσεως, — ἀλλὰ λυποῦμαι διότι κατ’ ἀνάγκην ἀπησχόλησα τὴν Βουλήν. Θὰ συγχωρήσητε ὅμως, πιστεύω, συνάδελφον συκοφαντηθέντα διὰ τὴν τοιαύτην τοῦ χρόνου ἀπώλειαν. Θὰ λάβητε οὕτω καὶ ἓν δεῖγμα τῆς ποιότητος τῶν ἀγορεύσεων τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ τῆς ἀκριβείας καὶ τῆς ἀληθείας, μὲ τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ δίδει μαθήματα δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ. Ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἐκοσμήθη μὲ διαφόρους στολισμούς· ἀλλ’ εἶχε καὶ ἕνα σκοπὸν, βλέπετε· ἐπανέφερε πρότασιν ἀποῤῥιφθεῖσαν· ἐπιθυμεῖ ν’ ἀναβληθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔφερε, καὶ πρὸς ψήφισιν τῶν ὁποίων πρὸ τριῶν ἡμερῶν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προεκάλεσε τὴν Βουλὴν ἐπειγόντως. Τὰ αὐτὰ προτείνει καὶ σήμερον. Δὲν θέλω νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ ζητήματος, καὶ δὲν θέλω νὰ περιπέσω εἰς τὴν ἀνακολουθίαν, εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσεν ὁ προαγορεύσας, νὰ συζητήσω δηλαδὴ ἐπὶ τῆς οὐσίας, ὅταν πρόκηται περὶ προτάσεως ἀναβολῆς. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς — ἂς μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ τῷ εἴπω ἄνευ περιστροφῶν — δὲν εἶναι εἰλικρινής, δὲν ἀποῤῥέει, ὄχι, ἀπὸ τὸ μέγα ἐνδιαφέρον τὸ πατριωτικόν, ἵνα μὴ χαρισθῶσιν οἱ φόροι, διότι ἐκεῖνος ἔχει πολλὴν νοημοσύνην, καὶ καλῶς γινώσκει, ὅτι δὲν χαρίζονται φόροι, ἀλλ’ ἀποδίδεται μέρος τῶν φόρων, οἵτινες ἡρπάγησαν ἀπὸ τῶν Θεσσαλῶν. Ὡμίλησεν ὅμως περὶ ὅλων ταὐτοχρόνως, θέλων νὰ περιπλέξῃ τὸ ζήτημα, ὡσὰν νὰ μὴ γινώσκῃ, ὅτι ἐνταῦθα παρακάθηνται καὶ ἄλλοι, γνωρίζοντες τὰ ζητήματα. Ποῖον νομοσχέδιον, κύριοι Βουλευταί, συζητεῖται; Συζητεῖται νομοσχέδιον περὶ ἀποζημιώσεως τῶν παθόντων...

§116ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περὶ ἀπαλλαγῆς φόρων.

§117Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Περὶ ἀπαλαγῆς φόρων τινῶν, μάλιστα... Καὶ δὲν ἔχετε τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ἐπίσημον στόμα τοῦ ἔθνους, νὰ σᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν εἰσεπράχθησαν φόροι; Τίς εἶναι ὁ τόσον θρασύς, ὥστε νὰ διαψεύσῃ καὶ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, τὴν νῦν καὶ τὴν τέως καὶ τὴν πρὸ τέως, ὅτι εἰσεπράχθησαν φόροι παρὰ τῶν Ὀθωμανῶν; Καὶ τί θέλετε νὰ πιστοποιήσητε διὰ τῆς ἐρεύνης αὐτῆς τῆς μακρᾶς; νὰ βεβαιώσητε, ὅτι εἰσεπράχθησαν φόροι; Εἶναι σπουδαῖα αὐτά, κύριοι Βουλευταί; Οὔτε μαθηταὶ δημοτικοῦ σχολείου δὲν θὰ ἐπέτρεπον εἰς τὸν διδάσκαλον νὰ λέγῃ τοιαῦτα, καὶ ἀπορῶ, πῶς ἡ Βουλὴ δὲν ἐκφράζει ὁμοθύμως τὴν ἀπαρέσκειάν της εἰς τὴν ἐπίμονον τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς πρότασιν περὶ παρεμποδίσεως τῶν βουλευτικῶν ἔργων εἰς ἐποχὴν τοιαύτην! Εἶπον καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον: Πιθανὸν οἱ διευθύνοντες τὸ κόμμα, εἰς ὃ ἀνήκει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, νὰ μὴ ἦναι ἐν γνώσει τῶν μεγαλουργῶν σχεδίων αὐτοῦ. Δὲν θὰ δυσκολευθῶ νὰ τὸ παραδεχθῶ, διότι τοὺς θεωρῶ ἀρκετὰ πατριώτας. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐπιθυμεῖ αὐτὸ τὸ εὐεργέτημα νὰ μὴ χορηγηθῇ ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Διάλυσις τῆς Βουλῆς ψιθυρίζεται· ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ μία Ὑπουργικὴ μεταβολή. Τίς οἶδεν, ἐὰν ἄλλη Κυβέρνησις δὲν προτείνει τὴν ψήφισιν νομοσχεδίων εὐεργετικῶν;...

§118Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ψηφίζουν τὰ νομοσχέδια αἱ Κυβερνήσεις, τὰ ψηφίζει ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία.

§119Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις εἰσηγεῖται, ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν πλειοψηφίαν, καὶ διὰ τοῦτο ὡμίλησα ὅπως ὡμίλητα. Σεῖς τὸ ἐκαταλάβετε. Κύριοι, κατερχόμενος τοῦ βήματος, σᾶς ζητῶ διὰ τελευταίαν φορὰν συγγνώμην, διότι ἀκουσίως σᾶς ἀπησχόλησα καὶ περὶ προσωπικῶν. Ἀλλὰ μὴ διστάσητε νὰ προβῆτε εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς περὶ ἀναβολῆς δὲν εἶναι εἰλικρινής.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν 10 Βουλευταί, ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς; (Ἐγείρονται ὀλιγώτεροι τῶν 10). Δὲν ὑπάρχουν. Ὥστε εἰσερχόμεθα εἰς τὴν οὐσίαν. Ὁ κ. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον διὰ προσωπικὸν ζήτημα.

§121Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Οὐδόλως διενοούμην νὰ λάβω τὸν λόγον, καθόσον οὐδέποτε ἠδυνάμην νὰ πιστεύσω, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκουσθῇ ἐνταῦθα φωνὴ κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὅπερ προνοεῖ ὑπὲρ ἀνακουφίσεως ἐλαχίστης τῶν δυστυχῶν τῆς Θεσσαλίας κατοίκων. Ἀλλ’ ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. συναδέλφου, τοῦ ἐκ Τριπόλεως καταγομένου, ὃν ἡ φύσις ἐπροίκισε μὲ πολὺ ἀττικὸν ἅλας, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἡμεῖς οἱ γεννηθέντες ἐν Ἀθήναις δὲν ἔχομεν, μὲ ἐξηνάγκασεν εἰς τοῦτο. Ἐπίστευον ἀδιστάκτως, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος, ὡς δημοσιογράφος, εἶχε καθῆκον ἀπαραίτητον νὰ πληροφορῆται πάντοτε, πολὺ δὲ πλειότερον νῦν, τί γίνεται ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ νὰ ζητήσῃ οὐ μόνον ἐκ Βόλου ἢ ἐκ Λαρίσης, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ τελευταίου χωρίου, πληροφορίας ἀκριβεστάτας, Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, τί εἰσήνεγκεν ἡ ἄλλη Ἑλλὰς ἀπέναντι τῶν εἰσφορῶν, ἃς προσήνεγκεν ἡ Θεσσαλία; (Θόρυβος).

§122ΣΑΚΚΗΣ. Ἡ Μεσσηνία κατεστράφη καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ δὲν ἐζήτησε τίποτε!

§123Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Λυποῦμαι διότι τινὲς τῶν κ. συναδέλφων εἶναι λίαν ἀνυπόμονοι. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ὑπέστη ἄλλη τις χώρα τῆς Ἑλλάδος ὅ,τι ὑπέστη ἡ Θεσσαλία ἐκ τοῦ νόμου τῆς εἰσφορᾶς; Βεβαίως ὄχι. Ὁ νόμος τῆς εἰσφορᾶς ἐφηρμόσθη ἐν ἀρχῇ μὲν γενικῶς, ἀλλ’ ἕνεκα δυστυχῶς τῶν ὅλως ἐκτάκτων περιστάσεων, ἐν Θεσσαλίᾳ ἐφηρμόσθη ἀπηνῶς καὶ λίαν σκληρῶς. Οἱ ἄνθρωποι ἀφῃρέθησαν καὶ τὰ ζῶα καὶ τὰς ἁμάξας αὐτῶν ἄνευ ἀποζημιώσεως, ἄνευ κἄν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένων ἀποδείξεων.

§124ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ Θεσσαλίας). Δὲν παραπονούμεθα δι’ αὐτό.

§125Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀφῃρέθησαν τὰ πάντα, καὶ ἐστερήθησαν τῶν περιουσιῶν των οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Καὶ λυποῦμαι, διότι ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἤκουσε πρὸ ὀλίγου τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ ἀτυχοῦς χωρίου Ζωγλόπι, ἣν ἀνέγνωσε τόσον ζωηρῶς ὁ ἐξ Εὐρυτανίας ἀξιότιμος συνάδελφος, ὥστε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ὅλης προὐκάλεσε. Τὸ χωρίον Ζωγλόπι, μικρότατον χωρίον, ὑπεχρεώθη νὰ πληρώσῃ ποσὸν οὐκ εὐκαταφρόνητον, λίρας 100 εἰς χρυσὸν, καὶ ἠναγκάσθησαν οἱ δυστυχεῖς χωρικοὶ νὰ πωλήσωσι τὰ πράγματά των. Νομίζετε δὲ, ὅτι μόνον αἱ εἰσφοραὶ, τὰς ὁποίας ἔδωκαν, εἶναι αἱ βλάβαι, ἃς ὑπέστη ἡ Θεσσαλία; Ἐὰν ὑπολογίσητε τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον ἔδωκε μέχρι τοῦδε ὡς φόρους πρὸς τοὺς κατέχοντας ἡ Θεσσαλία, τοῦτο εἶναι πολὺ ἀνώτερον τοῦ διατιθεμένου. Ἀρκεῖ μόνον νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι οἱ κάτοχοι ἐλαίου καὶ ἐλαιῶν, ἀφοῦ ἐπλήρωσαν τὸν φόρον τοῦ ἐλαίου εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἠναγκάσθησαν νὰ πληρώσουν πολλαπλοῦν φόρον καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν. Ἐπίσης οἱ ἔχοντες οἶνον, ἀφοῦ ἐπλήρωσαν τὴν πρώτην δόσιν τοῦ οἴνου εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἠναγκάσθησαν νὰ πληρώσουν πολλαπλοῦν φόρον καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν. Δὲν εἶναι ζημίαι αὐταί; Δὲν ἀφήρεσαν πᾶσαν ἰκμάδα; Οὐδεμία φωνὴ ἐπίστευον ὅτι ἤθελεν ἀκουσθῆ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· τοὐναντίον ἐπίστευον, ὅτι οἱ συνάδελφοι Βουλευταὶ, ἐκτιμῶντες τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας καὶ τὰ παθήματα τῆς Θεσσαλίας, ἤθελον ἐνισχύσει τὴν Κυβέρνησιν, ἤθελον ζητήσει παρ’ αὐτῆς αὔξησιν τῶν ἐτῶν τῆς ἀσυδοσίας, ἡ ὁποία ἔπρεπε πενταετὴς νὰ ἦναι διὰ τὴν Θεσσαλίαν, διότι ἡ Ἑλλὰς πρέπει καὶ ὀφείλει νὰ προστατεύσῃ τὴν Θεσσαλίαν. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὁ ἀληθὴς μαστὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ μεγαλείτερος μαστὸς εἶναι ἡ Θεσσαλία, ἥτις εἶναι ἡ μόνη χώρα, ἡ ὁποία δύναται νὰ διαθρέψῃ τὴν Ἑλλάδα καὶ ὑπὸ ἔποψιν κτηνοτροφίας καὶ ὑπὸ ἔποψιν γεωργίας. Μὴ λησμονεῖτε, Κύριοι, ὅτι 28 σχεδὸν ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος πληρόνει ἡ Ἑλλὰς διὰ προμήθειαν σίτου, καὶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἀποστερήσητε τὴν Θεσσαλίαν τοῦ χρήματος τοῦ ἀναγκαιοτάτου, τὸ ὁποῖον σήμερον προσπαθοῦμεν διὰ παντὸς τρόπου νὰ προσπορίσωμεν εἰς τοὺς χωρικούς, ἵνα τοὺς ἐνισχύσωμεν, εἰς οὐδεμίαν ἐργασίαν θέλουσι δυνηθῆ νὰ προβῶσι. Σεῖς θέλετε νὰ τοὺς ἀποστερήσητε τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον θέλει χρησιμεύσει πρὸς ἀγορὰν κτηνῶν. Ἔχουσι τοὺς βόας των; ἔχουσι τὰ ἄροτρά των; Ἢ νομίζετε ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι διὰ παντὸς τρόπου ἔπρεπε νὰ τοῖς χορηγήσῃ, εἶναι ἐπαρκῆ; Δὲν γνωρίζετε ὅτι τοὺς πλείστους τῶν βοῶν τῶν ἀροτήρων προμηθευόμεθα ἐκ Μακεδονίας, καὶ τοὺς ἐκλεκτοὺς ἰδίως ἐξ Αἰκατερίνης; Νομίζετε ὅτι εὔκολον εἶναι νὰ ἐπανέλθῃ ὁ χωρικὸς εἰς τὴν προτέραν κατάστασίν του, μὴ ἔχων οὔτε τὸν σπόρον; Δὲν τοὺς βλέπετε γυμνητεύοντας ἐνώπιόν σας; Θέλετε νὰ ἔλθωσι γονυπετεῖς νὰ σᾶς ἱκετεύσωσι; Θέλει ὁ κύριος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς καὶ συντάκτης τῆς «Παλιγγενεσίας» νὰ τοὺς ἴδῃ ἐντελῶς γυμνούς. Τί ἄλλο θέλει νὰ μάθῃ ὁ κ. συνάδελφος; Νομίζει ὅτι ἡ Θεσσαλία εἶναι χώρα μικρὰ, τὴν ὁποίαν δύναται ν’ ἀντιληφθῇ ὁ χθὲς μόλις ἐγκαταστὰς αὐτόθι ὑπάλληλος; Ἐγὼ διῆλθον πολλάκις τὴν Θεσσαλίαν ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον, καὶ ἀκόμη δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἴπω, ὅτι τὴν γνωρίζω καλῶς...

§126Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε πῶς θέλετε νὰ μᾶς πείσητε, ὅτι γνωρίζετε τὰς ἀνάγκας της;

§127Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Λυποῦμαι ἀκούων ὑμᾶς ὁμιλοῦντα οὕτω. Λυποῦμαι μέχρις οἴκτου τὸν κύριον συνάδελφον, λυποῦμαι ὅτι ἀγνοεῖ, ἢ μᾶλλον προσποιεῖται ὅτι ἀγνοεῖ τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ Θεσσαλία, κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐφέραμεν αὐτὴν δι’ ὅσων ἐλέγομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Οὐδὲ μίαν ἡμέραν δύνασθε νὰ ζήσητε σήμερον ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ ἂν σᾶς φέρω αὔριον εἰς τὸ γραφεῖόν σας τὰς ἐπιστολὰς, τὰς ὁποίας ἔχω, καὶ ἀναγνώσητε αὐτὰς, βεβαίως θέλετε κλαύσει καὶ θέλετε μεταμεληθῆ δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σήμερον εἴπετε. Δὲν λέγω τίποτε περισσότερον, διότι πέπεισμαι, ὅτι ἡ Βουλὴ σύσσωμος, καὶ ἐν ὁμοφωνίᾳ θέλει ἀποῤῥίψει τὰς ἰδέας τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ.

§128ΣΠ. ΒΑΡΖΕΛΗΣ. Αἱ ἀντιῤῥήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλόν τινες τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, καθόσον τοῦτο περιέλαβεν ὑπὸ τὰς διατάξεις αὐτοῦ καὶ τὸν νομὸν Ἄρτης, ἀντιῤῥήσεις αἵτινες ἤχθησαν ἄχρι βαθμοῦ διαμαρτυρίας, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι δίκαιαι, οὐδὲ τοιαῦται, ὥστε ν’ ἀναγκάσωσι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τροποποιήσῃ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τρόπον μὴ ἐκπληροῦντα τελείως τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν συνετάχθη. Νομίζω δὲ, ὅτι αὗται προῆλθον μᾶλλον εἴτε ἐξ ἀτελοῦς γνώσεως τῶν πραγμάτων, εἴτε ἐξ ἐσφαλμένων εἰσηγήσεων καὶ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι συνέπεσε νὰ ἀρυσθῶσι περὶ τοῦ θέματος τούτου. Ὄχι μόνον ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ἤκουσα πολλάκις ἐπαναλαμβανόμενον, ὅτι ἡ ἐπαρχία Ἄρτης, ὡς ἐκ τοῦ τελευταίου πολέμου, ὄχι μόνον δὲν ὑπέστη τὴν ἐλαχίστην ζημίαν, ἀλλὰ μάλιστα καὶ ὠφελήθη. Τὴν γνώμην δὲ ταύτην ὑποστηρίζουσιν οὐχὶ διότι εἶναι ἐν γνώσει ἀκριβεῖ τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ ἐκ τοῦ συμπεράσματος, τοῦ ὁποίου ἐμνήσθη καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος πρὸ ὀλίγου, ὅτι, ἐπειδὴ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν συνεκεντρώθη πολυάριθμος Ἑλληνικὸς στρατὸς, δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ ἡ συγκέντρωσις αὕτη νὰ ἀποβῇ ὠφέλιμος εἰς τὸν τόπον. Ἀλλὰ ὁ συλλογισμὸς οὗτος, ὅσον φαίνεται πείθων ἐκ πρώτης ὄψεως πάντα μὴ ὄντα ἐγγὺς τῶν πραγμάτων, δὲν δύναται ὅμως νὰ πείσῃ ἐκεῖνον, ὅστις εἴτε γνωρίζει ταῦτα ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, εἴτε ἔλαβε τοὐλάχιστον τὴν πρόνοιαν νὰ μάθῃ ταῦτα ἐκ πηγῶν ἐπισήμων. Δὲν προτίθεμαι, κύριοι Βουλευταὶ, οὔτε πρέπον θεωρῶ νὰ παραστήσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἂν ἡ ἐπαρχία Ἄρτης ὠφελήθη ἢ ἐζημιώθη ἐκ τῆς συγκεντρώσεως ἐν αὐτῇ πολυαρίθμου Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ὁ θέλων νὰ μάθῃ καὶ περὶ τοῦ θέματος τούτου, δύναται νὰ ἐπισκεφθῇ τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν οἷς θέλει ἴδει συγκεντρωμένας ἑκατοντάδας ὅλας αἰτήσεων περὶ ἀποζημιώσεων, βεβαιωθεισῶν μάλιστα διὰ τῶν ἐπὶ τούτῳ συσταθεισῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἀποδεικνύουσι κατὰ πόσον εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ τόπος αὐτὸς ὠφελήθη ἐκ τῆς συγκεντρώσεως τοσούτου Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ οὔτε λυσιτελὲς θεωρῶ τοῦτο, διότι δὲν πρόκειται περὶ τῶν ζημιῶν αὐτῶν, καὶ δὲν εἶναι αἱ ζημίαι αὗται, αἱ ὁποῖαι ὤθησαν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα συντάξῃ καὶ ὑποβάλῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καθόσον περὶ τῶν ζημιῶν τούτων ὑπάρχουσι νόμοι, ὧν τὴν ἐφαρμογὴν πᾶς τις δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ, οὔτε αἱ ζημίαι αὗται εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ δικαιολογήσωσι μέτρα τῆς φύσεως τοῦ νομοσχεδίου. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τῶν ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὡς ἐκ τῆς ἐμπολέμου καταστάσεως, ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ. Εἶναι γνωστόν, νομίζω, εἰς ὑμᾶς, ὅτι τὸ μεγαλείτερον καὶ σπουδαιότερον μέρος τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης εὕρηται ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ, — ὄχι μόνον τῆς πόλεως Ἄρτης, ὡς ἐσφαλμένως πιστεύεται, — διότι καὶ οἱ λοιποὶ δῆμοι τῆς Ἄρτης ἔχουσι περιουσίαν ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ. Εἶναι τοῦτο ἀτυχὲς προϊόν τῆς νέας ὁροθετικῆς γραμμῆς, ἥτις ἐτέθη ἐν Ἠπείρῳ κατὰ τὴν προσάρτησιν τῶν δύο ὑποδούλων ἐπαρχιῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἥτις διεχώρισε τὴν ἐπαρχίαν Ἄρτης εἰς δύο, καὶ ἀπεχώρισεν αὐτὴν τοῦ κυριωτέρου καὶ τοῦ ζωτικωτέρου μέρους, τῶν κτημάτων αὐτῆς. Τὰ κτήματα ταῦτα συνίστανται εἰς ἀμπέλους, εἰς ἐλαιῶνας, εἰς πορτοκαλεῶνας, εἰς ἀγροὺς ἐκ διαφόρων ἄλλων καρποφόρων δένδρων, ἀνεξαρτήτως, ἐννοεῖται, τῶν ἀγρῶν τῶν παραγόντων δημητριακοὺς καρπούς. Τὰ κτήματα ταῦτα δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ ὑποστῶσι, Κύριοι, τὴν καταστρεπτικὴν ἐπίδρασιν τῶν ὀρδῶν τῶν βασιβουζούκων καὶ τῶν γκέκηδων, ἵνα μὴ εἴπω καὶ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, αἱ ὁποῖαι κατέκλυσαν ὅλα τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ πρὸ τοῦ πολέμου καὶ κατὰ τὸν πόλεμον καὶ μετ’ αὐτόν. Οὐδὲν ἐκ τῶν κτημάτων τούτων ἔμεινε, Κύριοι, ἄθικτον. Ἀμπελῶνες ἐκόπησαν, ἐλαιῶνες ὡσαύτως, εἴτε ἐξ ἐκδικήσεως, εἴτε διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ στρατοῦ· ἐπὶ τῶν πορτοκαλεώνων ἐτέθη πῦρ — ἀνεξαρτήτως τῆς δῃώσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ ἀγροὶ οἱ ἐσπαρμένοι ἐκ δημητριακῶν καρπῶν. — Σήμερον ἀκόμη εἶναι ἁπτὰ τὰ ἴχνη τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ σιδήρου, οἷς ἐχρήσαντο αἱ ὀρδαὶ ἐκεῖναι τῶν βασιβουζούκων καὶ τῶν γκέκηδων, δὲν εἶναι δὲ ἄγνωστον εἰς οὐδένα ἐξ ὑμῶν, ὁπόσον τὰ μέσα ταῦτα εἶναι συνήθη εἰς τοὺς πιστοὺς ὀπαδοὺς τοῦ Μωάμεθ καὶ τοῦ Κορανίου. Ἐὰν πρόκειτο, Κύριοι, μόνον περὶ τοῦ εἰσοδήματος ἐκ τῶν κτημάτων αὐτῶν, τὸ κακὸν θὰ ἦτο ὀλίγον. Ἀλλ’ ἔπαθεν αὐτὴ ἡ οὐσία τῶν κτημάτων, καὶ Κύριος οἶδε πόσος χρόνος καὶ πόσαι δαπάναι θ’ ἀπαιτηθῶσιν, ἵνα ἐπανέλθωσι τὰ κτήματα ἐκεῖνα εἰς τὴν προτέραν αὐτῶν κατάστασιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αἱ ζημίαι αὗται, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἄρτης. Οἱ ποιμένες τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης, οἵτινες παρεχείμαζον ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ, ὅπου οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν συνήθως παραχειμάζουσι, καταληφθέντες ἐκεῖ ὑπὸ τοῦ πολέμου, εἶδον τὰ ποίμνια αὐτῶν γενόμενα βορὰ τῶν ἁρπακτικῶν διαθέσεων τοῦ ἐχθροῦ. Οἱ γεωργοὶ αὐτοὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ καλλιεργήσωσι τοὺς ἀγρούς των, ἢ ν’ ἀποκομίσωσι τοὺς καρποὺς τῶν τυχὸν ἐξ αὐτῶν ἐσπαρμένων, ἐκ φόβου νὰ πλησιάσωσιν εἰς αὐτοὺς, καθόσον οἱ πλεῖστοι τῶν ἀγρῶν τούτων εὕρηται ἐπὶ τῆς παραμεθορίου γραμμῆς. Καὶ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι αἱ ζημίαι αὗται καὶ αἱ καταστροφαὶ δὲν εἶναι ἱκαναὶ, ὥστε νὰ δικαιολογήσωσι τὸ μέτρον τῆς ἀνακουφίσεως τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν αὐτάς;

§129Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅμα ἐξακριβωθῶσιν ἐπισήμως...

§130ΒΑΡΖΕΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, νομίζω ὅτι θὰ ἐζήτησε καὶ θὰ ἔλαβε τὰς πληροφορίας του παρὰ τῶν ἁρμοδίων, οἱ ὁποῖοι εἶναι αἱ ἐπιτόπιοι ἀρχαί...

§131Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν λάβητε τὴν καλωσύνην ἀναγνώσητε τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, θὰ παρατηρήσητε ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ τῶν Οἰκονομικῶν ὁμολογοῦσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ συνέταξαν ἐπὶ τῇ βάσει βουλευτικῶν παραστάσεων.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ. Ὁ κ. Βαρζέλης δὲν μᾶς ἐνοχλεῖ ποτε εἰς τίποτε.

§133ΒΑΡΖΕΛΗΣ. Ἢ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ἐξυπηρετοῦμεν τὰ δημόσια συμφέροντα καὶ ἐπιδεικνυόμεθα φειδωλοὶ τοῦ δημοσίου πλούτου, ἀποκρούοντες τὸ μέτρον τοῦτο; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πράττομεν τοὐναντίον, ἐνῷ ψηφίζοντες αὐτὸ ἐξυπηρετοῦμεν τὰ δημόσια συμφέροντα, διότι συντελοῦμεν, ὅπως παθὸν τμῆμα τῆς χώρας ἀνακτήσῃ τὰς ἑαυτοῦ δυνάμεις, ἀναῤῥώσῃ, οὕτως εἰπεῖν, ἵνα ἐν τῷ μέλλοντι δύνηται νὰ ἐκπληροῖ τὰ φορολογικὰ βάρη, τὰ ὁποῖα οἱ φορολογικοὶ νόμοι ἐπιβάλλουσιν εἰς αὐτό. Καὶ πῶς θέλετε, Κύριοι, νὰ βαστάσῃ τὰ βάρη ταῦτα ἐν τῷ μέλλοντι τόπος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ δύο ἔτη ἐστερήθη ὅλου σχεδὸν τοῦ εἰσοδήματος αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπέστη τηλικαύτας ζημίας καὶ καταστροφάς, ἐὰν δὲν προσπαθήσωμεν, ὅπως τὸ Κράτος παράσχῃ αὐτῷ μικράν τινα συνδρομὴν, ἵνα περισυλλεχθῇ κἄπως καὶ ἀνορθώσῃ τὰς ἑαυτοῦ οἰκονομικὰς δυνάμεις; Εἶναι πλάνη, Κύριοι, νὰ νομίζωμεν ὅτι διασπαθίζομεν τὸν δημόσιον πλοῦτον διὰ τῶν μέτρων τούτων, ἐνῷ τοὐναντίον συντελοῦμεν ὑπὲρ τῆς προστασίας καὶ τῆς αὐξήσεως αὐτοῦ. Μηδεὶς ἂς ὑπολάβῃ, Κύριοι, ὅτι λέγων ταῦτα τὰ λέγω ἐκ πολιτικοῦ ἴσως ἐνδιαφέροντος. Ἔχω τὸ φυσικὸν ἐκεῖνο ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον μοὶ γεννᾷ ἡ ἀξιοθρήνητος τῷ ὄντι κατάστασις τοῦ τόπου αὐτοῦ, καὶ τοῦτο μὲ ἔφερεν ἐπὶ τὸ βῆμα, ἵνα ὑποστηρίξω τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καθόσον θεωρῶ τοῦτο συντελεστικὸν ὑπὲρ αὐτοῦ, ἄνευ βλάβης, ἐννοεῖται, γενικωτέρου τινὸς συμφέροντος, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἵνα ἀποκρούσω μομφὰς, αἵτινες ἐξετοξεύθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, καθ’ ἣν δὲν ἤμην παρὼν ἀτυχῶς, μομφὰς, ἃς καὶ μεθ’ ὕβρεων συνώδευσάν τινες κατὰ τῶν συμπολιτῶν μου...

§134Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ....

§135ΒΑΡΖΕΛΗΣ. Ὄχι ὑμεῖς, ἀλλ’ ἄλλοι συνάδελφοι εἶπον, ὅτι καὶ ἐλῄστευσαν ἀκόμη οἱ Ἀρτινοὶ τὸν στρατόν!... Ἐπεθύμουν, Κύριοι, οἱ συνάδελφοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπετέθησαν ἀκαθέκτως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, νὰ ἔβλεπον τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν περιῆλθον ὁ τόπος ἐκεῖνος μετὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι αἱ διαμαρτυρίαι, δι’ ὧν ὑπεδέχθησαν τὸ νομοσχέδιον, διότι συμπεριέλαβεν εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ καὶ τὴν ἐπαρχίαν Ἄρτης, θὰ μετεβάλλοντο εἰς κραυγὰς διαμαρτυρίας κατὰ τῆς μὴ συμπεριλήψεως αὐτῆς. Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ἀνέμενον τοιαύτην στάσιν ἐκ μέρους συναδέλφων ἀπέναντι τῆς ἐπαρχίας αὑτῆς, διότι ἐφρόνουν, ὅτι πρὸς αὐτὴν, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ Ἑλλάδι σύμπασαν τὴν Ἤπειρον, ἡ ὁποία, δύναταί τις εἰπεῖν, ἀποτελεῖ τὸν πρῶτον σταθμὸν πρὸς τὴν τελείαν ἀπελευθέρωσιν τοῦ τόπου ἐκείνου, οἱ κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐπεδείκνυον μείζονα συμπάθειαν, μείζονα πόνον πρὸς τὰ δεινὰ αὐτῆς, καὶ προτεινομένου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν δεινῶν αὐτῶν, ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων θὰ ὑπεδέχετο τὸ μέτρον τοῦτο μετ’ εὐχαριστήσεως, ἐὰν μὴ ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην, ἀποβλέπουσα ὅμως εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τοῦ Ἑλληνισμοῦ, οὗ ὁλοκληρωτικὸν μέρος ἀποτελεῖ ἡ μικρὰ ἐκείνη ἐλευθέρα γωνία, τοῦ ὁποίου οἱ ἀγῶνες καὶ αἱ θυσίαι καὶ πρὸ καὶ κατὰ καὶ μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου εἶναι τοῖς πᾶσι γνωσταί. Μὴ ὑποθέσητε ἄλλως τε, Κύριοι, ὅτι τὸ Κράτος πρόκειται νὰ στερηθῇ καὶ σπουδαίου τινὸς ποσοῦ ἐκ τῶν φόρων αὐτῶν, τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω ὑμῖν ἀκριβῆ σημείωσιν τοῦ ποσοῦ, διότι δὲν ἔχω πρόχειρα τὰ στοιχεῖα, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι τοσοῦτον, ὥστε, ἐνῷ οὐδεμίαν διατάραξιν θέλει ἐπιφέρει εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, θέλει συντελέσει ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὸ νὰ ἐνισχύσῃ κἄπως τὸν τόπον τοῦτον, ὅπως ἐν τῷ μέλλοντι ἀνετώτερον δύνηται νὰ ἐκπληροῖ τὰς πρὸς τὴν Πολιτείαν ὑποχρεώσεις του. Νομίζω, ὅτι ἐξετέθην πέραν τοῦ δέοντος, προκειμένου περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν ἔχει τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον διὰ πάντας ὑμᾶς...

§136ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὐναντίον.

§137ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ (πρὸς τὸν ἀγορεύοντα). Ἀπατᾶσθε.

§138ΒΑΡΖΕΛΗΣ. .. Ἐλπίζω ὅμως, ὅτι τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ ἀρθῶσιν αἱ ἀμφιβολίαι καὶ οἱ δισταγμοὶ περὶ τῆς ἀνάγκης καὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ μέτρου τούτου εἰς ὁλόκληρον τὸν νομὸν Ἄρτης, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει ἀρνηθῆ τὴν συναίνεσιν αὐτῆς, ὅπως ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἶχεν ἀρχικῶς διατυπωθῆ, οὔτε ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλει ἀρνηθῆ ν’ ἀποσύρῃ τὴν τροπολογίαν αὐτοῦ, διότι οὕτω μόνον τὸ νομοσχέδιον θέλει πληρώσει τελείως τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον προέθετο. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὅμως ἢ ἡ Βουλὴ δὲν συναινέσῃ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἶχε διατυπωθῆ τοῦτο ἀρχικῶς, ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θελήσῃ ν’ ἀποσύρῃ τὴν τροπολογίαν αὐτοῦ, τότε θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ, — καὶ ἐδῶ συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ — ὅπως ἡ Βουλὴ παραπέμψῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπὴν, ἵνα αὕτη μελετήσῃ αὐτὸ, καὶ ἀφοῦ ὑποβάλῃ τὰ πορίσματα τῶν μελετῶν της ἐνώπιον αὐτῆς, τότε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ.

§139ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπεῤῥίφθη ἤδη ἡ πρότασις αὕτη.

§140ΒΑΡΖΕΛΗΣ. Εἶναι ἡ γνώμη μου.

§141ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Διὰ νὰ τιμωρηθῇ καὶ ἡ Θεσσαλία μὲ αὐτὸ θέλετε;

§142ΤΡΑΚΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σκοπὸν ἔχει, ἐξ οἴκτου κινούμενον τὸ Κράτος, νὰ δώσῃ συνδρομὴν εἰς τοὺς παθόντας ζημίας ἕνεκα τοῦ πολέμου. Ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς συμπεριέλαβε τοὺς δήμους τῆς Φθιώτιδος, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον περισσότερον, ἐνῷ ἡ ἰδική μου τροποποίησις ἦτο νὰ συμπεριληφθῶσιν ἅπαντες οἱ δῆμοι, οἱ παρὰ τῇ παλαιᾷ ὁροθετικῇ γραμμῇ τῆς Ὄθρυος κείμενοι, ἤτοι οἱ δῆμοι Νέας Μιζέλης, Πτελεατῶν, Κρεμαστῆς Λαρίσης, Φαλάρων, Λαμιέων, Παραχελωϊτῶν, Ἡρακλειωτῶν, Μακρακώμης καὶ Τυμφρηστοῦ, οἱ ὁποῖοι κεῖνται ἐπὶ τῆς παλαιᾶς ὁροθετικῆς γραμμῆς, τὴν ὁποίαν κατέλαβεν ὁ τουρκικὸς στρατὸς καὶ προὐχώρησεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόστασιν ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος, ἀλλοῦ ἐπὶ δύο, ἀλλοῦ ἐπὶ τρεῖς ὥρας, ἀλλοῦ ἐπὶ μίαν ὥραν καὶ ἀλλοῦ ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν· ὥστε οἱ δῆμοι αὐτοὶ ἔπαθον ὅλοι, καὶ ἔπαθον οὐχὶ μόνον ἀπὸ τὸν τουρκικὸν στρατὸν, διότι ἐγκατέλειψαν τὴν περιουσίαν των, διότι κακοὶ κακῶς ἔφυγον καὶ ἐζημιώθησαν τὰ πάντα, ἀλλὰ καὶ διότι δι’ αὐτῶν τῶν μερῶν διῆλθον ὅλοι οἱ πρόσφυγες Θεσσαλοί· ἴσως τὰ ¾ τῶν Θεσσαλῶν διῆλθον διὰ τῆς Φθιώτιδος μὲ τὰ ζῶά των. Συλλογισθῆτε ποία κατάστασις ἐγεννήθη, καὶ ἂν ἠδύνατο ν’ ἀποζημιωθῇ αὐτὸς ὁ κάτοικος, ὁ ζημιωθείς, καὶ παρὰ τίνος. Κατόπιν δὲ, ἐπειδὴ ὁ ἑλλην. στρατὸς ἀτάκτως εἰσήρχετο εἰς τὴν Φθιώτιδα καὶ προὐχώρει πρὸς τὸ μεσημβρινὸν ἄκρον τῆς Φθιώτιδος, τί ἐγένετο; ζημίαι ἀνυπολόγιστοι! Ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ζητήσωμεν καμμίαν πληροφορίαν, διότι ἔχοντες τὸν κοινὸν νοῦν δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἐγένοντο καταστροφαὶ καὶ ζημίαι, ἀφοῦ μάλιστα αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη τὰς παρατηρήσεις, καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐτροποποίησεν εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, ἐψηφίσθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, συμπεριληφθέντων τῶν πέντε δήμων, τῶν παθόντων ζημίας μεγαλειτέρας. Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος διώρθωσε τὸ νομοσχέδιόν του, ὅπερ ἐψηφίσθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἔλαβε τὰς πληροφορίας αὐτὰς, καὶ ἐπείσθη ὅτι εἶναι δίκαιον ν’ ἀποδοθῇ εἰς τοὺς δήμους αὐτοὺς κἄποια ἀνακούφισις. Καὶ ποία εἶναι ἡ ἀνακούφισις αὕτη; Νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων τοῦ 1897 καὶ 1898. Ἀλλὰ τοὺς φόρους τοῦ 1897 τοὺς ἐπλήρωσαν, διότι σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς τὸν Μάρτιον. Κατὰ τὸ τέλος Ἰανουαρίου ἤθελε προστεθῆ εἰς τοὺς φόρους αὐτοὺς καὶ τὸ πρόστιμον τῶν 20%· ἄλλως τε, ἐπειδὴ τοὺς κατεδίωκον οἱ εἰσπράκτορες, ἠναγκάσθησαν καὶ ἐπλήρωσαν οἱ πλεῖστοι τῶν φορολογουμένων. Ἴσως δὲν ἐπλήρωσαν τὸ εἰκοστὸν, τὸ τριακοστὸν τῶν μερῶν αὐτῶν, ἤτοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πληρώσουν, καὶ οὔτε θὰ πληρώσουν, διότι δὲν ἔχουν, καὶ θὰ τοὺς κρατήσουν εἰς τὰς φυλακάς. Τέλος πάντων δίκαιον, νομίζω, αὐτὴ ἡ φιλανθρωπία νὰ ἐπεκταθῇ, ὅπως εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ἡ ὁποία ἔπαθε τὰ αὐτὰ, καὶ εἰς τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἄλλως αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὄχι μόνον ἀδικοῦνται, ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσουν, ἀφοῦ ἔπαθον τόσας ζημίας. Θέλετε νὰ τοὺς κρατήσωμεν εἰς τὰς φυλακάς; Ἄλλως τε δὲ τί θὰ χάσῃ τὸ Δημόσιον δι’ αὐτοὺς τοὺς δήμους; ἀσήμαντον ποσὸν διὰ τοὺς φόρους μόνον τοῦ ἔτους 1898, διότι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ 1897, ὡς σᾶς εἶπον, ἐλάχιστον ποσὸν μένει ἀπλήρωτον· ἴσως δέκα ἕως εἴκοσι χιλιάδες δραχμῶν θὰ ἦναι ὅλοι οἱ φόροι αὐτοὶ, τοὺς ὁποίους καθυστεροῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπλήρωσαν, διότι δὲν ἔχουν. Ὥστε νομίζω δίκαιον καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐὰν, ὡς καὶ προχθὲς εἶπον, ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβεν, ἐπείσθη ὅτι τινὲς δῆμοι ἔπαθον περισσότερον, νὰ συμπεριλάβῃ καὶ αὐτούς. Ἀλλ’ ἐὰν, ὅπερ δὲν πιστεύω ποτὲ, εἴτε ὁ Ὑπουργὸς εἴτε ἡ Βουλὴ δὲν δεχθῇ τὴν δικαιοτάτην ταύτην αἴτησίν μου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ δεχθῇ τὴν ἑξῆς μεταγενεστέραν τροποποίησίν μου. Μετὰ τὰς ἐν τῷ τροποποιηθέντι νομοσχεδίῳ λέξεις «καὶ οἱ κάτοικοι τῶν καταληφθέντων χωρίων τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος» νὰ προστεθῇ: «συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν παρακειμένων τῆς οὐδετέρας ζώνης χωρίων καὶ τῆς πόλεως Λαμίας»· διότι ἡ οὐδετέρα ζώνη κεῖται μεταξὺ τῆς πόλεως Λαμίας καὶ τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ, ἑπομένως οἱ κάτοικοι τῶν δήμων τούτων τῆς οὐδετέρας ζώνης μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου, ὅτε ἐπῆλθεν ἡ ὁριστικὴ εἰρήνη, εἶχον προσφύγει εἰς τὰς ἐπαρχίας Χαλκίδος, Λοκρίδος καὶ Παρνασίδος, διότι πρότερον δὲν ἦσαν ἐξησφαλισμένοι νὰ μένωσιν εἰς τὰ χωρία τῶν δήμων ἐκείνων μετὰ τῶν οἰκογενειῶν των. Καταστροφὴ λοιπὸν ἐγένετο μεγάλη, διότι ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ Μαΐου, ὅτε ἐφύγομεν ἐκεῖθεν, οὐδεμία ἐργασία ἐγένετο, οὔτε σπορὰ, οὔτε ἄλλη καλλιέργεια. Ἡ καταστροφὴ δὲ ἡ ἐντελὴς αὕτη ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τῶν κυρίων Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι προχθὲς ἔλαβον τὸν λόγον, τοῦ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτοῦ καὶ τοῦ ἐκ Παρνασίδος, οἵτινες ὡμίλησαν περὶ τῶν παθόντων δήμων τῶν ἐπαρχιῶν των, ἀλλὰ οὐδεὶς εἶπεν ὅτι δὲν ἔπαθεν ἡ Λαμία, ὅπως καὶ ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι δὲν ἐζημιώθησαν οἱ πλησίον ἐκεῖνοι δῆμοι τῆς Λοκρίδος καὶ τῆς Παρνασίδος· καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ὁρμώμεθα ἐκ τῆς ἰδέας τῆς δημοκοπίας, ἀλλ’ ἐργαζόμεθα, ὅπως ὑποδείξωμεν τὰς ζημίας, ὅπου ἐγένοντο τοιαῦται. Μόνον ὁ Βουλευτὴς κ. Μπακόπουλος ὡμίλησε κατὰ τῶν παθόντων δήμων τῆς Φθιώτιδος, ὑπέβαλε μάλιστα καὶ τροπολογίαν, ἀλλ’ ἐκ τῆς τροπολογίας του αὐτῆς ἀποδεικνύεται, ὅτι οὐδὲν γνωρίζει. Ἡ τροπολογία του ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἀπαλλάσσονται παντὸς ἀμέσου φόρου διὰ τὰ ἔτη 1897, 1898 καὶ 1899 οἱ φορολογούμενοι τῶν νομῶν Λαρίσης καὶ Τρικκάλων καὶ τῶν μερῶν τῆς Φθιώτιδος τῶν καταληφθέντων ὑπὸ τῶν Τούρκων». Καὶ λησμονεῖ ἢ ἀποφεύγῃ νὰ σκεφθῇ, ὁποίας ζημίας ὑπέστησαν τὰ παρακείμενα τῆς οὐδετέρας ζώνης χωρία, καὶ ποῖος πανικὸς κατεῖχε τοὺς κατοίκους αὐτῶν, ἀφοῦ ὁ ὀχυρωθεὶς στρατὸς πρὸς διάσωσιν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος ἀπεμακρύνθη τῆς Λαμίας περὶ τὰς 6 ὥρας μεσημβρινώτερον· καὶ ἠθέλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἐξισώσῃ τὴν ἐπαρχίαν Φθιώτιδος μὲ τὴν ἐπαρχίαν τῆς Μαντινείας εἰς τὰς ἐπελθούσας ἕνεκα τοῦ πολέμου ζημίας, ἴσως διὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τῶν ἐφέδρων, ἀλλὰ, ὡς βλέπομεν ἐκ τῶν προσαχθεισῶν σημειώσεων, ἡ Μαντινεία καθυστέρησεν εἰς ἀνυποτάκτους 503 ἄνδρας, ἐνῷ ἡ Φθιῶτις καθυστέρησε μόνον 189, ὁ δὲ νομὸς ὁλόκληρος τῆς Φθιώτιδος 526. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι τὸ Δημόσιον οὐδὲν ἄλλο θέλει κερδήσει, ἐὰν δὲν περιλάβῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ τοὺς παθόντας δήμους τῆς Φθιώτιδος, ἢ μόνον τὸ νὰ ἐγκλείσῃ ἀνθρώπους δυστυχεῖς εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ν’ ἀφήσῃ αὐτοὺς νὰ ἀποθάνωσιν ἐκεῖ καὶ νὰ συναποθάνωσιν ἐκ τῆς πείνης καὶ αἱ οἰκογένειαί των, διότι ὅλοι αὐτοὶ εἶναι κατεστραμμένοι, καὶ ὄχι μόνον τὰ μικρὰ ζῶα ἀποθνήσκουσιν ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως χόρτου, τὸ ὁποῖον κατεστράφη ὑπὸ τῶν ζώων τῶν προσφύγων Θεσσαλῶν μέχρι τέλος Νοεμβρίου π. ἔτους, ἀλλὰ καὶ τὰ μεγάλα, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ἀχύρου, διότι καταστραφέντων τῶν πρωΐμων σπαρτῶν κατὰ τὸν Μάϊον ὑπὸ τῶν ζώων τῶν προσφύγων καὶ τοῦ Δημοσίου, παρήχθη ἐλάχιστον ποσὸν ἀχύρου. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ πάλιν θερμῶς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀφήσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀρχικῶς εἶχε συντάξει αὐτὸ, ἵνα οὕτως ἀπαλλαχθῶσιν οἱ πέντε δῆμοι τῆς Φθιώτιδος τοῦ φόρου τοῦ 1897 καὶ 1898, ἢ ἄλλως, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου τὴν τελευταίαν, ὡς αὕτη ἀνεγνώσθη ὑπ’ ἐμοῦ.

§143Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὴν γενομένην σήμερον συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τινὲς τῶν ἀγορευσάντων παρεστάθησαν ὡς ἀμυνόμενοι ὑπὲρ ὑποθέσεως, ὡς ἂν κατ’ αὐτῆς εἶχον ἐπιδράμει πολλοὶ ὡς ἐχθροί. Ἡ στάσις, τὴν ὁποίαν ἔλαβον, ἐδείκνυεν ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, ὁ ὁποῖος μετὰ παῤῥησίας ἐδήλωσε τὴν ἰδίαν αὐτοῦ γνώμην, ἐξετέλει σχέδιον προμεμελετημένον, τὸ ὁποῖον σχέδιον περιελάμβανε, δὲν γνωρίζω ἐὰν πάντας τοὺς ἄλλους τοὺς ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τοῦ Βασιλείου καταγομένους Βουλευτὰς, ἢ ἐὰν ὑπῆρξεν ἐπὶ τούτου σύστασις κομματικὴ, πάντως ὅμως ὅτι περιλαμβάνει πολλοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι παρίστανται ἀντιπράττοντες εἰς μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐσκόπει νὰ φέρῃ τὸ Κράτος ἐπίκουρον εἰς τὰ παθήματα τῶν Θεσσαλῶν. Καὶ αὐτὸς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης μετὰ μεγάλης ἠρεμίας, μετὰ ὕφους ἠπίου ὄντως καὶ ἁρμόζοντος εἰς κοινοβουλευτικὸν ἄνδρα, ἐξέφραζε τὸ αὐτὸ παράπονον, ὅτι ἡ ἄλλη Ἑλλὰς δὲν ἤρχετο ἐπίκουρος πρὸς τὸν νομὸν Ἄρτης, καὶ ἑπομένως ὅτι ἐλησμόνει τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ πρὸς τὸν νομὸν τῆς Ἄρτης καὶ οὐ μόνον πρὸς αὐτὸν, ἀλλὰ καὶ πρὸς πᾶσαν τὴν Ἤπειρον. Νομίζω ὅτι ἡ τακτικὴ αὐτὴ εἶναι ἔκτροπος, ἵνα μὴ εἴπω ἄτοπος, νομίζω δ’ ὅτι, ἐὰν δυστυχεῖς περιστάσεις ἐθνικαὶ ἐπέφερον τοιαύτας συμφορὰς εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τοῦ Κράτους καὶ ἕνεκα τούτου συνεκινήθη ἡ καρδία ἅπαντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ ἐντὸς τοῦ Βασιλείου καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ, πάντες δὲ ἕνεκα τούτου σπεύδομεν ἁμιλλόμενοι, πῶς νὰ προσέλθωμεν ἐπίκουροι εἰς τὴν παθοῦσαν τὰς συμφορὰς χώραν, τοῦτο περιβάλλει μὲν διὰ δυνάμεως ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξελέχθησαν μέλη τῆς Βουλῆς ἐκ τῆς χώρας ταύτης, παρακαλῶ ὅμως αὐτοὺς καὶ τοὺς συμβουλεύω νὰ μὴ ποιῶνται κατάχρησιν τῆς θέσεως αὐτῶν ταύτης· ποιοῦνται δὲ κατάχρησιν, ὅταν παρίστανται ὡς καταδιωκόμενοι ἢ ἀδικούμενοι παρ’ ἡμῶν τῶν ἄλλων. Δὲν εἶναι γενναῖον ν’ ἀφήνηταί τις εἰς τοιαύτην κατάχρησιν, καθ’ ὃν χρόνον πάντες σκεπτόμεθα καὶ πράττομεν ὡς ἂν ἤμεθα Θεσσαλοί. Καὶ δὲν εἴμεθα μὲν Θεσσαλοὶ ἐκ καταγωγῆς, πονοῦμεν ὅμως τὴν Θεσσαλίαν, ὡς ἕκαστος ἡμῶν ἤθελε πονέσει τὴν ἰδίαν αὑτοῦ πατρίδα. Ἡ Θεσσαλία δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς φωνῆς τῶν Θεσσαλῶν, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δύνανται νὰ μᾶς παριστῶσι τὰ παθήματα καὶ τὰς συμφορὰς τῆς χώρας ἐκείνης, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ παριστῶσιν ἡμᾶς ὡς ἀπαθεῖς καὶ ἀδιαφόρους. Πρὶν ἢ γνωσθῶσιν ἔτι οἱ προκαταρκτικοὶ ὅροι τῆς εἰρήνης, τί ἄλλο ἐβουλευόμεθα ἢ πῶς νὰ ἐπουλώσωμεν τὰς πληγὰς τῆς χώρας, ἡ ὁποία εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ περιπέσῃ εἰς τὴν κατοχὴν τῶν πολεμίων τοῦ Κράτους; Ἐγὼ αὐτὸς, συνδιαλεγόμενος μετὰ τῶν φίλων μου, ἔκρινα ἀναγκαίαν, τὴν ἐπὶ δύο ἔτη ἀπαλλαγὴν αὐτῶν ἀπὸ τῶν φόρων, ἐγὼ αὐτὸς ἐπρότεινα ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀναφέρω, ἵνα μὴ φανῇ ὅτι οἱ λόγοι μου σκοποῦσι ν’ ἀποδώσωσιν ἐμμέσως ἐλλείψεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἄλλοτε ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ προσφεύγωσιν εἰς τὸ φάσμα τῶν δυστυχημάτων τῆς Θεσσαλίας, ὅπως ἐξυπηρετήσωσι πολιτικὴν κερδοσκοπίαν. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ τοὺς κ. Βουλευτὰς ἐκ Θεσσαλίας καὶ συμβουλεύω αὐτοὺς νὰ μὴ ἀνησυχῶσι περὶ τῶν αἰσθημάτων ἡμῶν, διότι καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, οἵτινες δὲν εἴμεθα Θεσσαλοὶ, αἰσθανόμεθα τὰ παθήματα αὐτῶν ὡς ἂν ἦσαν ἴδια ἡμῶν. Καὶ εἶναι ἴδια ἡμῶν, διότι ἡ Θεσσαλία εἶναι Ἑλλὰς, ἐὰν δ’ εὐτυχῇ ἢ δυστυχῇ, καὶ ἡμεῖς εὐτυχοῦμεν ἢ δυστυχοῦμεν μετ’ αὐτῆς. Καὶ δὲν ἔχομεν μόνον καθῆκον, ἔχομεν καὶ συμφέρον νὰ βοηθήσωμεν τὴν παθοῦσαν χώραν καὶ παράσχωμεν πάντα τὰ μέσα, ὅπως ἀναῤῥώσῃ τάχιστα καὶ λάβῃ τὴν προτέραν θέσιν της, διότι ἐκ τῆς εὐημερίας αὐτῆς τὸ Κράτος ἐλπίζει νὰ πορισθῇ ὀφέλη. Ἀλλ’ εἶχε λόγον τινὰ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας νὰ σκεφθῇ καὶ προτείνῃ τὴν παραπομπήν; Ἰδοὺ καὶ ἕτερος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος προτείνει καὶ οὗτος, ἐὰν δὲν γείνῃ δεκτὴ ἡ γνώμη αὐτοῦ, ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ παραπομπὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν. Καὶ ἰδοὺ ἕτερος Βουλευτὴς, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, ὁ ὁποῖος φρονεῖ, ὅτι, ἐὰν ἡ γνώμη αὐτοῦ δὲν γείνῃ δεκτὴ, τοσαύτη διαπράττεται ἀδικία εἰς ἄλλην περιφέρειαν, ὥστε νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ νὰ ἐρευνηθῇ περισσότερον ἡ ὑπόθεσις αὕτη. Τῷ ὄντι, δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω τὸν συντάκτην τοῦ νομοσχεδίου, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ ὥρᾳ, κατὰ τὴν ὁποίαν συνέτασσεν αὐτὸ, οὐδὲν εἶχε τῶν βοηθημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπῃτοῦντο πρὸς σύνταξιν αὐτοῦ. Ἐὰν πάντες σπεύδωμεν καὶ πάντες ἤμεθα πρόθυμοι νὰ παράσχωμεν πᾶσαν ἐπικουρίαν καὶ βοήθειαν εἰς τοὺς Θεσσαλοὺς, ἔχομεν καθῆκον νὰ ἔλθωμεν ἐπίκουροι εἰς τοὺς παθόντας, εἰς τοὺς ζημιωθέντας, καὶ οὐχὶ καὶ εἰς τοὺς μὴ ζημιωθέντας, οἱ ὁποῖοι, ὑπὸ πρόφασιν ὅτι ἐζημιώθησαν, ἐνδέχεται νὰ ζητῶσι νὰ μετάσχωσι τῶν βοηθημάτων, τὰ ὁποῖα νομοθετοῦνται διὰ μόνους τοὺς παθόντας. Ἀλλ’ ὡς βλέπετε, ὑπάρχει διαφωνία· ἀμφισβητεῖται ἂν πάντες ἐζημιώθησαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐζημιώθησαν καὶ κάτοικοι τοῦ νομοῦ Ἄρτης· ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος ἰσχυρίζεται, ὅτι ἔπαθον καὶ οἱ κάτοικοι ἕξ δήμων τῆς Φθιώτιδος· ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ζητεῖ ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων εἰς τοὺς δήμους Δωριέων καὶ Καλλιέων· ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βονίτσης ζητεῖ τι παραπλήσιον, καὶ οἱ φίλοι μου κύριοι Βουλευταὶ ἐκ Βάλτου καὶ ὁ ἄρτι ἀποβιώσας φίλος μου, ὁ μακαρίτης Γρίβας μετ’ αὐτῶν, προβάλλουσιν ὁμοίαν ἀξίωσιν. Πρέπει ἀνεξετάστως νὰ ἀποῤῥίψωμεν τὰς προτάσεις αὐτῶν; Ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν Θεσσαλῶν, ὅτι δὲν ἐζημιώθησαν πάντες ἐξ ἴσου, ἀλλ’ ὅτι τινὲς ἐζημιώθησαν περισσότερον ἢ ὅσον ἐζημιώθησαν ἄλλοι· ὑπάρχουσι δ’ οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι τινὰ τμήματα τῆς Θεσσαλίας ἔπαθον πολὺ περισσότερον, καὶ προβάλλουσι τοῦτο, διότι ζητοῦσι νὰ γείνῃ δικαιοτέρα ἡ ἀπονομὴ τῶν παροχῶν. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν πρέπει ἴσως νὰ διστάσῃ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οὐδεὶς ὑπῆρχε κίνδυνος, ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο τὴν ἑσπέραν ταύτην, διότι τοῦτο θέλει ἐκτελεσθῆ ὅταν ἔλθῃ ἡ εὐτυχὴς ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ διοίκησις θέλει ἐγκατασταθῆ ἐν Θεσσαλίᾳ· ἀλλ’ ἡ εὐτυχὴς αὕτη ἡμέρα ἀπέχει ἴσως περὶ τὰς εἴκοσιν ἢ τριάκοντα ἡμέρας, καὶ ἐντὸς τοσούτων ἡμερῶν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν αὐτὸ,—διότι ὑποθέτω, ὅτι δὲν θέλει γένηται χρῆσις οὐδενὸς Ἡγεμονικοῦ δικαιώματος, ὅπως μᾶς ἀφαιρεθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ψηφίσωμεν αὐτό.—Δὲν προβάλλω ὅμως νὰ μὴ ψηφισθῇ, ἀλλὰ ἐρωτῶ, τί πρέπει ν’ ἀποφασισθῇ ἐπὶ τῶν πολλῶν τροπολογιῶν, αἵτινες ἐπροτάθησαν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγράφει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ βάσιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ συμβεβηκὸς ἀνεπίδεκτον ἀντιῤῥήσεως. Πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐν ταῖς χώραις, αἵτινες κατελήφθησαν ὑπὸ τῶν Τούρκων, ὑποτίθεται ὅτι ἐζημιώθησαν. Τὸ συμβεβηκὸς, ὅτι κατελήφθησαν ἢ δὲν κατελήφθησαν, εἶναι ἀναντίῤῥητον, ἑπομένως ὑπάρχει βάσις· ἀλλ’ ἐὰν δεχθῶμεν ἑτέραν βάσιν, τὴν βάσιν τῶν ζημιῶν, ἐὰν ἐζημιώθησαν ἢ δὲν ἐζημιώθησαν, ὑπάρχουσιν ἀντιῤῥήσεις. Καὶ ὑπάρχουσι μὲν οἱ φρονοῦντες ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν βάσιν τῶν ζημιωθέντων, ἀλλ’ ἂν ἀναζητήσωμεν τοὺς ζημιωθέντας, θέλομεν ἀφήσει ἐλευθερίαν εἰς τοὺς ἐκτελεστὰς τοῦ νόμου. Καὶ ἐγὼ μὲν, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦναι οἱ κυβερνῶντες ἢ οἱ διοικοῦντες καθ’ ὃν χρόνον θέλει ἐκτελεσθῆ ὁ νόμος, ἔχω πεποίθησιν ὅτι δὲν θέλουσι προβῆ εἰς ἀδικήματα, ἀλλ’ ἄλλοι ἴσως δὲν ἔχουσι τὴν αὐτὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως, καὶ θέλουσι δυσκολευθῆ νὰ παραδεχθῶσιν ὡς βάσιν τὰς ζημίας ἀντὶ τῆς καταλήψεως. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν ἀποδεχόμενοι τὰς τροπολογίας, ἀλλὰ νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιδοθῇ εἰς ἐξετάσεις, ἵνα ἀνακαλύψῃ, ἂν οἱ ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Φθιώτιδος μνημονευόμενοι πέντε δῆμοι τῆς Φθιώτιδος ἔπαθον ζημίας καὶ εἶναι ἄξιοι νὰ τύχωσι καὶ αὐτοὶ τῶν αὐτῶν βοηθειῶν, τὰς ὁποίας θέλουσι τύχει οἱ Θεσσαλοί. Τὸ αὐτὸ λέγω καὶ διὰ τὰς ἄλλας τροπολογίας τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Βονίτσης καὶ τῶν φίλων μου Βουλευτῶν ἐκ Βάλτου. Οὕτω νῦν μὲν θέλομεν ἀποδεχθῆ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἤτοι ἔχον βάσιν τὴν κατάληψιν, καὶ ἀποδεχθῆ κατὰ πρόληψιν ὡς ζημιωθέντας πάντας τοὺς κατοίκους τῶν χωρῶν τῶν ὑπὸ τῶν Τούρκων καταληφθεισῶν, ἀλλὰ διὰ πάντας τοὺς ἄλλους νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς ἐξετάσεις καὶ ἐρεύνας, καὶ ἂν πεισθῇ ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐζημιώθησαν, παροῦσα θέλει εἶσθαι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἵνα προβάλῃ εἰς αὐτὴν νόμον, ὅπως ψηφισθῇ ἡ ἀπαλλαγὴ ἢ ἡ ἀναστολὴ τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων ἐπί τινα χρόνον, ἣν οἱ προβαλόντες τὰς τροπολογίας ἐζήτησαν.

§144Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι, ἂν θελήσῃ τις νὰ προβῇ εἰς τὰς ἀπαλλαγὰς ἢ ἀναστολὰς τῶν φόρων κατὰ τρόπον τοσοῦτον ἀκριβῆ, τοσοῦτον ἀκριβοδίκαιον, ὥστε οὐδεὶς νὰ μείνῃ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ περιληφθῇ εἰς τὸ μέτρον, καὶ οὐδεὶς πάλιν νὰ ὑπάρξῃ, ὁ ὁποῖος νὰ περιληφθῇ παρὰ τὸ πρέπον, νομίζω, λέγω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ἀκριβῶς τὰ πράγματα ἔχουσιν οὕτως, ὥστε εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον Βουλὴ, ἡ ὁποία μάλιστα δὲν ἔχει τῶν ἀρχῶν τῶν ἁρμοδίων τὰς ἐρεύνας καὶ τ’ ἀποτελέσματα, νὰ φθάσῃ εἰς ἐντελῶς δικαίας καὶ ἀκριβεῖς ἀποφάσεις. Διὰ τοῦτο συμφωνῶν μετὰ τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος, θέλω προσπαθήσει νὰ ὑποδείξω ἀκριβέστερον, πῶς φρονῶ ὅτι δύναται ἡ Βουλή, ἐν μέσῳ πολυπληθῶν ἀπαιτήσεων, νὰ φθάσῃ ἀσφαλέστερον εἰς τὸ δικαιότερον ἀποτέλεσμα. Ὡς γνωρίζομεν, ὑπάρχουν μέρη, ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀξιοῦσι νὰ μετάσχωσι τῶν εὐεργετημάτων τοῦ νομοσχεδίου, ἅτινα κατελήφθησαν ὑπὸ τῶν Τούρκων, καὶ μέρη, τὰ ὁποῖα δὲν κατελήφθησαν· ὑπάρχουσι μέρη, τὰ ὁποῖα ἐπλήρωσαν τοῖς Τούρκοις φόρους, καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπλήρωσαν. Ἰδοὺ λοιπόν, ὅτι ἔχομεν δεδομένα, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηριζόμενοι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς διακρίσεις. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν δυνάμεθα περί τινων μὲν ν’ ἀποφανθῶμεν, ὅσον ἀνθρωπίνως εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποφανθῇ τις μετ’ ἀκριβείας, ὅτι ταῦτα τὰ μέρη δικαιοῦνται εὐλόγως εἰς τὰ εὐεργετήματα, τὰ ὁποῖα τὸ νομοσχέδιον θέλει ν’ ἀπονείμῃ, ἄλλα δὲ μέρη, τὰ ὁποῖα δὲν παρουσιάζουν τὰς αὐτὰς περιστάσεις, καὶ διὰ τοῦτο ἐκ τῶν προτέρων δὲν ἀπαλλάττουν πάσης ἐρεύνης ταῦτα, δὲν δικαιοῦνται, ἀλλὰ δέον νὰ ἐπέλθῃ ἐξέτασις περαιτέρα περὶ τῶν ζημιῶν αὐτῶν ἐκ μέρους τῶν ἀρχῶν. Διότι ὀφείλει τις νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ὁ καταρτισμὸς τοῦ νομοσχεδίου προέρχεται ἐκ πληροφοριῶν οὐχὶ τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ πρόληψιν τοὐλάχιστον ὑποτίθεται ὅτι μετ’ ἀκριβείας εἰργάσθησαν καὶ μετ’ ἀμεροληψίας, ἀλλ’ ἄλλων. Ἐῤῥήθη ὅτι αἱ πληροφορίαι ἐδόθησαν ὑπὸ Βουλευτῶν. Τοῦτο εἵπετο νὰ φέρῃ δισταγμοὺς, ὄχι διότι οἱ Βουλευταὶ Θεσσαλίας δὲν ὑπέβαλον πλήρη τὴν ἀλήθειαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δὲν παρέστησαν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τῶν συμπολιτῶν των, ἀλλὰ διότι εἶναι φυσικὸν, Βουλὴ ἀποτελουμένη ἐξ 180 Βουλευτῶν, καὶ ἀκούουσα τοῦ Ὑπουργοῦ, βεβαιοῦντος ὅτι ἐκεῖθεν ἤντλησε τὰς πληροφορίας του, νὰ ἔχῃ δισταγμούς. Ἀλλὰ μὴ προσέχοντες εἰς τὰ πρόσωπα, ἀλλ’ εἰς τὰ πράγματα, δυνάμεθα νὰ ὁδηγηθῶμεν ἀσφαλῶς. Θὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐν Θεσσαλίᾳ, ἡ ὁποία πᾶσα μᾶλλον ἢ ἧττον πραγματικῶς κατελήφθη ὑπὸ τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ, ἐν Θεσσαλίᾳ, ὅπου εἴχομεν οὐ μόνον κατοχὴν ὑπὸ τῶν τουρκικῶν στρατευμάτων, ἀλλὰ καὶ εἴσπραξιν φόρων ἐκ μέρους τῆς Τουρκικῆς διοικήσεως, ἐκεῖ ὑπάρχουν πάντες οἱ ὅροι, ὅπως ἐπέλθῃ ἀρωγὸν τὸ Κράτος καὶ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ κατοχὴ καὶ ἡ φορολογία θὰ ἦναι τὸ γνώρισμα. Ἡ κατοχὴ εἶναι γνώρισμα πασίδηλον, ἀλλὰ καὶ ἡ φορολογία. Οἱ ἐν Θεσσαλίᾳ μείναντες πάντες καὶ πάντα τὰ κτήματα ἐπλήρωσαν τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἡ Τουρκικὴ διοίκησις ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβάλῃ, καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστοί, ὡς εἶναι γνωστὸν ἐπὶ τίνι ποσοστῷ εἰσεπράχθησαν. Εἶναι ἡ δεκάτη, εἶναι φόροι ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, ἐπὶ τῶν ζώων καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, καὶ ἄλλοι. Ὅλους αὐτοὺς τοὺς φόρους, κατὰ τὰς ἀναλογίας τὰς ὁποίας εἴτε ὁ τουρκικὸς νόμος ὁρίζει, εἴτε ἡ αὐθαιρεσία τῶν ἐνοικιαστῶν ὥρισεν, ὅλους αὐτοὺς τοὺς φόρους τοὺς ἐπλήρωσαν. Πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ τὰς ἐκτάκτους πρὸς τοὺς Τούρκους εἰσφοράς, ἐκτὸς τῶν γενομένων εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Τέλος πάντων ἡ Θεσσαλία ὀλίγον πρὸ τοῦ πολέμου, καὶ κατὰ τὸν πόλεμον, καὶ μετὰ τὴν εἰρήνην, μέχρι τῆς ἐκκενώσεως, ἐπλήρωσε καὶ θὰ ἐξακολουθῇ νὰ πληρώνῃ φόρους, καὶ κατὰ τοῦτο εὑρίσκω, ὅτι ὑπάρχει μεγίστη διαφορὰ μεταξὺ τῆς Θεσσαλίας καὶ τῶν ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα ἀξιοῦν νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ αὐτὸ μέτρον. Περὶ τούτων ἤθελον προτείνει, ἂν ἐπιμένουν, δι’ ἐρευνῶν περαιτέρω τῆς Διοικήσεως νὰ βεβαιωθῇ, ἂν καὶ κατὰ πόσον ὑπεβλήθησαν εἰς ὁμοίας ζημίας ἐκ τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ. Ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους ν’ ἀποζημιώσῃ τοὺς Θεσσαλοὺς, ὡς πρὸς τοιαύτας ζημίας, εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἡ συντήρησις τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ τῆς κατοχῆς ἐβάρυνε τὸ Κράτος ὅλον, καὶ οὐχὶ μόνον ἓν τμῆμα αὐτῆς, τὴν Θεσσαλίαν. Ἡ κατοχὴ ἐπεβλήθη λόγῳ τῆς πληρωμῆς τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ πολέμου. Ἡ συνθήκη περὶ εἰρήνης δὲν ἐκανόνισε τὰ τῆς συντηρήσεως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡμῶν τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἀληθῶς δὲν ἀνέλαβεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὴν συντήρησιν τοῦ στρατοῦ αὐτοῦ, ὅπως ἐγένετο ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τὸ 1815 καὶ κατὰ τὸ 1870. Ἐν Γαλλίᾳ διὰ τῆς συνθήκης ἡ Κυβέρνησις ἡ Γαλλικὴ ἀνέλαβε νὰ διαθρέψῃ καὶ διέθρεψε τὸν συμμαχικὸν καὶ τὸν Γερμανικὸν στρατὸν, τὸν κατέχοντα τὴν Γαλλίαν, καὶ διέθρεψεν οὐ μόνον τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ, ὅπερ λίαν δαπανηρόν. Τοιοῦτόν τι μεταξὺ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων καὶ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν Θεσσαλίαν, δὲν συνεφωνήθη. Ἂν καλῶς ἢ κακῶς τοῦτο παρελείφθη, ἂν ἔπρεπε νὰ παραλειφθῇ ἢ μὴ, εἰς τοῦτο δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω σήμερον. Οὐχ ἧττον ἐκ τῆς προκαταρκτικῆς εἰρήνης ὁ τουρκικὸς στρατὸς ἔμεινεν ἄνευ περιορισμοῦ νὰ εἰσπράξῃ φόρους ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ αὐτοὺς τοὺς εἰσέπραξε, συμμορφούμενος οὐχὶ πρὸς τοὺς νόμους τοὺς Ἑλληνικοὺς περὶ φορολογίας, ἀλλὰ πρὸς τοὺς τουρκικούς. Τοὺς εἰσέπραξε δὲ, ἀδιαφορῶν ἂν οἱ κάτοικοι εἶχον νὰ πληρώσουν, ἂν εἶχον πληρώσει ἤδη φόρους εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἂν εἶχον ἐργασθῆ, ἂν εἶχον τὴν φορολογουμένην περιουσίαν των. Ὅλοι ἐπλήρωσαν. Δὲν θέλω νὰ προσθέσω τὸ πασίγνωστον, ὅτι πολλοὶ φόροι εἰσεπράχθησαν οὐχὶ κατὰ τοὺς νόμους, ἀλλ’ αὐθαιρέτως, καὶ πέραν ἐνίοτε τοῦ νενομισμένου ποσοῦ. Πᾶς τις ἐννοεῖ, μολονότι, ἐλλειπουσῶν τῶν πληροφοριῶν, αἵτινες ἀπαιτοῦνται, δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω, πᾶς τις ἐννοεῖ, ὅτι ἀδύνατον, ἀφεθείσης τῆς Θεσσαλίας ἀπολύτως εἰς τὴν διάκρισιν τῆς Τουρκικῆς διοικήσεως, νὰ μὴ συνέβησαν καταχρήσεις, καὶ ὅτι ὅσα ὑπὸ τὰς γνωστὰς περιστάσεις ἐπλήρωσαν οἱ Θεσσαλοὶ, εἶναι πολλαπλάσια ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἄλλως θὰ ἐπλήροναν. Λοιπὸν τοιαύτην ἐξαιρετικὴν θέσιν δὲν παρουσιάζουν ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο, ἀφοῦ ὑπάρχει βεβαιότης καὶ περὶ τῆς κατοχῆς καὶ περὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων ἐν Θεσσαλίᾳ, περὶ τῆς διπλῆς φορολογίας δηλ. κατὰ δύο περιόδους γενομένης, εἶναι περιττὸν ν’ ἀναβάλωμεν, ὅπως λάβωμεν μέτρα ἀπὸ τοῦδε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Θεσσαλίαν, καὶ νὰ ζητῶμεν νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς ἐξετάσεις περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς ζημίας, καὶ νὰ κατατάμωμεν τὴν Θεσσαλίαν εἰς πόλεις καὶ εἰς χωρία, καὶ ὄχι μόνον εἰς χωρία, ἀλλὰ καὶ εἰς οἰκογενείας, καὶ νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς ἐρεύνας, ποῖον χωρίον ὑπέστη τὰ χείρονα, καὶ ποία οἰκογένεια ὑπέστη περισσοτέρας ζημίας. Τοιαύτη ἔρευνα ἤθελε φέρει, φοβοῦμαι, εἰς περισσότερα ἀδικήματα παρ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κινδυνεύομεν νὰ διαπράξωμεν ἤδη, μὴ προβαίνοντες εἰς τοιαύτας ἐξετάσεις.

§145Γ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις.

§146ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν περὶ Θεσσαλίας δὲν πρέπει νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα, ὡς περὶ ἄλλων μερῶν. Ἂν δὲ νομίζουν τινὲς, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθοῦν εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἄλλα τμήματα τῆς Ἑλλάδος, χωρὶς περὶ αὐτῶν νὰ προσάγωνται αἱ ἀποδείξεις περὶ ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι προσάγονται διὰ τὴν Θεσσαλίαν, πρέπει νὰ γείνῃ περαιτέρα τις ἔρευνα. Ἐπειδὴ δὲ περὶ αὐτῶν ἰδιαζόντως πρόκειται, περὶ αὐτῶν ἂς γείνῃ ἀναβολή. Ἡ διοίκησις δύναται νὰ ἐργασθῇ, ὅπως βεβαιώσῃ κατὰ πόσον ἔπαθον. Μετὰ τοῦτο θὰ ἦναι ἡ Βουλὴ εἰς θέσιν ν’ ἀποφανθῇ περὶ αὐτῶν. Ἤδη ἄς προβῶμεν μόνον διὰ τὴν Θεσσαλίαν.

§147ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Συμφώνως μὲ τὴν γνώμην, τὴν διατυπωθεῖσαν ἄλλως τε ὑπὸ τοῦ σεβαστοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, προτείνω, ὅπως ἡ Βουλή, ὡριμασάσης τῆς συζητήσεως, ἐπιψηφίσῃ σήμερον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον, οἷον ὑποβάλλεται παρ’ ἐμοῦ, ἐπιφυλάσσεται δὲ ἡ Κυβέρνησις, συμφώνως τῇ συστάσει τῇ γενομένῃ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, νὰ μελετήσῃ πάντα τὰ λοιπὰ θέματα, τὰ σχετιζόμενα πρὸς ἐνδείξεις περὶ ἀναβολῆς ἢ ἀπαλλαγῆς φόρων, καὶ ὅταν φθάσῃ εἰς ἀποτελέσματα θετικὰ περὶ ἀνάγκης εὐρύνσεως τοῦ κύκλου εἴτε τῶν ἀπαλλαγῶν, εἴτε τῶν ἀναστολῶν τῆς φορολογίας, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον τοιοῦτον. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει.

§148Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ν’ ἀποσταλῶσιν αἱ τροπολογίαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§149ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Τὰς ἔχω ἤδη.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύττω τὴν συζήτησιν περατωμένην.

§151ΤΡΑΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ ὁμιλήσω...

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκηρύχθη ἡ συζήτησις περατωμένη, κύριε Τράκα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§153ΔΑΛΛΑΣ. Τὸ ἄρθρον 1 ἀναγράφει τὴν φράσιν «οἱ φορολογούμενοι τῶν νομῶν Λαρίσσης καὶ Τρικκάλων». Ὑπολαμβάνω ὅτι ἐν τῇ λέξει «φορολογούμενοι» περιλαμβάνονται πάντες οἱ κάτοικοι τῆς Θεσσαλίας, οἱ προσφυγόντες εἰς τὸ ἐσωτερικόν, οἵτινες τυχὸν ἔχουσι ζῶα ὑποκείμενα εἰς φορολογίαν. Ἐπιθυμῶ τοῦτο νὰ διασαφηνισθῇ, καθόσον ἔχομεν τὰς προθεσμίας τῆς δηλώσεως τῶν ζώων, ὑπάρχουν δὲ οἱ πρόσφυγες Θεσσαλοί, ἔχοντες τὰ ζῶά των ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι. Αὐτοὶ δὲν θὰ καταδιωχθοῦν, ὡς μὴ δηλώσαντες ἐμπροθέσμως;

§154Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἡ δήλωσις τῶν ζώων γίνεται ἀπὸ τῆς 1 Μαρτίου μέχρι 10 Ἀπριλίου, ἑπομένως ἡ δήλωσις πρέπει νὰ γείνῃ εἰς τὰς χειμερινὰς βοσκάς, καὶ κατὰ συνέπειαν οἱ μὴ δηλώσαντες εἰς τὰς χειμερινὰς βοσκὰς τὰ ζῶά των καταδιώκονται συμφώνως μὲ τὸν νόμον. Νῦν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ, ὅτι ὅσοι εἶναι ἐκ Θεσσαλίας καὶ ἔχουσι τὰ ζῶά των εἰς τὰς μὴ κατεχομένας ὑπὸ τῶν Τούρκων χώρας, καίτοι δηλώσαντες ταῦτα, εἰσὶν ἀπηλλαγμένοι τοῦ τε φόρου καὶ πάσης καταδιώξεως.

§155Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τοσοῦτον ἐπιθυμῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὥστε διστάζω νὰ ὑποβάλω ἀντίῤῥησίν τινα. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θέλῃ νὰ ὠφεληθῇ ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις ἡμῶν, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραλείψωμεν νὰ τῷ τὰς δώσωμεν, διὰ νὰ τῷ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν μελέτην, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ. Ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις, εἴτε διὰ ῥητῆς διατάξεως, εἴτε διὰ προτάσεως συμπληρωτικῆς· ἄλλως ἂς μελετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν ἐν τῷ ἐκτελεστικῷ διατάγματι ἠδύνατο νὰ γείνῃ τοῦτο, ἀλλὰ πάντως νὰ προνοήσῃ, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὰ κτήνη τὰ ἀροτριῶντα καὶ τὰ ζῶα τὰ εὑρισκόμενα ἤδη ἐκτὸς τῶν νομῶν Λαρίσης καὶ Τρικκάλων καὶ τῆς πόλεως Ἄρτης. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ συμπεριληφθῇ διάταξις διὰ τὰ ἔτη 1897 καὶ 1898· διότι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐξ Ἠπείρου, λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὸ 1897. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπείγουσα ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν δηλώσεων, περὶ τῶν ὁποίων καὶ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας εἶπε, διότι ἡ προθεσμία τῶν δηλώσεων λήγει τὴν 10 Ἀπριλίου. Αὐτοὶ εὑρίσκονται ἐνταῦθα, καὶ τίς οἶδε πότε θὰ κατορθώσωσι νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ χωρία αὐτῶν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἵνα μὴ ζητῶ πάλιν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν τοῦ 1898. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἔτους 1899, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐνόμισε καλὸν νὰ περιορίσῃ τὴν ἀτέλειαν ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἡ Βουλὴ ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν διὰ τὸ θερινὸν ἑξάμηνον τοῦ 1898. Νομίζω ὅτι ἠδύνατο νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸ ἔτος 1898 ὁλόκληρον· ἀλλ’ ἐὰν ὑπῆρχον προσκόμματα, ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ κατατάξῃ τοὐλάχιστον αὐτὰ εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀναστελλομένων φόρων, ἵνα μὴ παρακωλυθῇ ἡ ἐγγραφὴ τῶν μαθητῶν κατὰ τὸν Σεπτέμβριον. Τρίτη παρατήρησις εἶναι ὡς πρὸς τοὺς δημοτικοὺς φόρους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὀρθῶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἀποφασίζομεν σήμερον τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβολῆς δημοτικῶν φόρων, ἀλλά, ὡς εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀποφασίζομεν τὸ τῆς βεβαιώσεως ἕως ὅτου ἀποφανθῶσι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια καὶ περὶ εἰσπράξεως. Ἀλλά, καθ’ ὃν τρόπον ψηφίζομεν, νομίζω ὅτι δὲν ἐξηγούμεθα σαφῶς, διότι δὲν ὑπάρχει διάταξις, ὅτι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια θ’ ἀποφασίσωσιν, ἐὰν θά...

§156ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει ὁ δημοτικὸς νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια προσδιορίζουσι τὰ δημοτικὰ ἔξοδα.

§157Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ οἱ σχετικοὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσι τὴν εἴσπραξιν, ὄχι μόνον τὴν βεβαίωσιν· οἱ περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν κλπ. Ἁπλῆν νύξιν δίδω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, χωρὶς νὰ ἐπιμείνω περισσότερον. Ἐπειδὴ ὅμως πρόκειται περὶ δημοτικῶν δασμῶν, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ γείνῃ μελέτη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ τῶν ὠνίων· διότι, ἂν μὴ ληφθῇ πρόνοια, θ’ ἀναφυῶσι μεγάλαι δυσχέρειαι μεταξὺ φορολογουμένων καὶ δήμων, καθόσον εἰς τοὺς πλείστους τῶν δήμων ἐγένετο ἡ ἔγκρισις τῶν δημοτικῶν δασμῶν διὰ τὸ ἔτος 1897, ἡ εἴσπραξις δὲ μέχρι τοῦ μηνὸς Μαρτίου. Ἀλλὰ πέραν τοῦ μηνὸς Μαρτίου δὲν ἐγένετο εἴσπραξις. Τόσον ὅμως διὰ τὸ 1897, ὡς καὶ διὰ τὸ 1898, γνωρίζω ὅτι εἰς πολλοὺς δήμους οἱ δήμαρχοι διὰ τῶν ὑπαλλήλων των ἐκράτησαν σημείωσιν περὶ τῶν εἰσαχθέντων εἰς τοὺς δήμους. Τώρα εἶναι δίκαιον διὰ τὴν συντήρησιν τῶν δήμων αὐτῶν νὰ πληρώσωσι οἱ ὑπόχρεοι· διότι, ἂν δὲν γείνῃ πληρωμὴ αὐτῶν, θὰ ὠφεληθῶσιν εὐάριθμοι ἔμποροι, ἐπὶ ζημίᾳ τῶν δήμων, οὐχὶ δὲ οἱ καταναλωταί· διότι ἐννοεῖται, ὅτι ὁ ἔμπορος θὰ προσθέσῃ εἰς τὰς τιμὰς τῶν ὠνίων καὶ τὸν δημοτικὸν φόρον. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν, ἐπειδὴ οἱ δῆμοι θὰ εὑρεθῶσιν εἰς μεγάλας δυσχερείας, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν τὸ ζήτημα, ἵνα ἐγκαίρως ληφθῇ πρόνοια. Εἴς τινα μέρη εἰσέπραξαν οἱ Τοῦρκοι δημοτικὸν φόρον· βεβαίως εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη δὲν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ πληρωθῇ δημοτικὸς φόρος ἐκ δευτέρου.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§159ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σιβιτανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§161ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παραιτοῦνται οἱ ἐγγεγραμμένοι.

§162ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω μίαν προσθήκην, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω ὅτι θὰ δεχθῇ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Εἰς τοὺς πρόσφυγας νὰ μὴ γείνῃ περιορισμὸς μόνον ὡς πρὸς τοὺς κτηνοτρόφους, ἀλλὰ νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ γεωργοί· διότι νομίζω, ὅτι κυρίως οἱ γεωργοὶ εἶναι οἱ χρήζοντες προστασίας.

§163ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε, δέχομαι τὴν προσθήκην αὐτήν.

§164Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν τροπολογιῶν εἶναι μία, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς κατοίκους τῶν χωρῶν, αἵτινες κατελήφθησαν ὑπὸ τῶν πολεμίων. Ζητεῖται νὰ προστεθῇ ἡ ἀπαλλαγὴ καὶ ἀπ’ ἄλλου τινὸς φόρου ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπόκεινται εἰς αὐτόν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ προσθήκης ἀνθρώπων κατοικούντων ἐκτὸς τῆς καταληφθείσης ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν χώρας, ἀλλὰ περὶ προσθήκης ἀπαλλαγῆς ἀπὸ φόρου, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπόκεινται, φόρου ὅμως, τὸν ὁποῖον δὲν μνημονεύει τὸ νομοσχέδιον. Ἡ τροπολογία λέγει: «νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν ἀμέσων φόρων, πρὸ τῆς λέξεως «ἀπαλλάσσονται», τὰ ἑξῆς: «καὶ οἱ ἐπὶ τῇ βάσει νομίμου ἀδείας τῶν ἐτῶν 1896 καὶ 1897 ὑλοτομήσαντες τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΒʹ δικαιώματος ἐπὶ τοῦ μέχρις 20% πλεονάσματος.» Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τὴν οὐσίαν τῆς τροπολογίας. Βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλή. Ἀλλ’ αὕτη ἡ τροπολογία δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς τροπολογίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ σταλῶσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ μελετήσῃ αὐτάς· πρέπει δὲ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτῆς.

§165ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι, ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης ὑποβάλλω τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κυρίως ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ φόρου, ἀλλὰ περὶ ἀντιτίμου πράγματος ἀγοραζομένου. Ἡ πληρωμή, τὴν ὁποίαν καταβάλλει ὁ ὑλοτόμος, ἵνα ξυλευθῇ καὶ ἀποκτήσῃ ξυλείαν, εἶναι κυρίως ἀγορά.

§166ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά!

§167ΣΤΡΕΙΤ. Ὀνομάζεται φόρος, ἀλλὰ δὲν εἶναι φόρος.

§168ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκτὸς τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας ἢ τοῦ εἰσοδήματος, ὑπάρχει καὶ φόρος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται εἰς τὰ ἰδιωτικὰ δάση.

§169Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δικαίωμα ἐπικαρπίας δὲν ὑπάρχει διὰ τὰ ἰδιωτικὰ δάση.

§170ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συγκατατεθῆτε νὰ μὴ ψηφισθῇ ἀπόψε, ἀλλὰ νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ πρότασις αὕτη εἰς τὴν μελέτην, τὴν ὁποίαν θὰ κάμωμεν.

§171ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἴπετε, νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἀφορᾷ τὰς ἄλλας τροπολογίας, ὄχι ὅμως καὶ αὐτήν.

§173ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, καὶ δι’ αὐτὴν ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§174ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἐπρότεινε νὰ παραπεμφθῇ καὶ αὐτή.

§175Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ τροπολογία αὕτη δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἄλλων τροπολογιῶν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας.

§177ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε θὰ ἔλθωσιν ὅλαι αἱ τροπολογίαι εἰς συζήτησιν.

§178ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως μελετήσω λεπτομερέστερον καὶ τὴν τροπολογίαν ταύτην μαζῆ μὲ τὰς λοιπάς.

§179ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐδέχθημεν τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ἵνα μὴ ἀργοπορῇ σήμερον, ὅλαι δὲ αἱ τροπολογίαι, αἱ ἀφορῶσαι εἴτε φόρους ὀφειλομένους ἀπὸ τὰ καταληφθέντα παρὰ τῶν πολεμίων μέρη, εἴτε φόρους ἐκ τῶν ὁποίων δικαίως πρέπει ν’ ἀπαλλαγῶσι καὶ μέρη μὴ καταληφθέντα παρὰ τῶν πολεμίων, ὅλαι αὐταὶ θὰ μελετηθῶσι καὶ θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νέου νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι αὕτη εἶναι ἡ ἀρχικὴ γνώμη· διότι, ἐὰν ἐπανέλθωμεν καὶ εἰσαγάγωμεν μίαν τροπολογίαν, τότε ἕκαστος Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τροπολογίαν, θὰ ζητήσῃ τὴν ἄμεσον συζήτησιν αὐτῆς.

§180Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἦναι εἰς θέσιν ν’ ἀποφήνηται τὴν ἑσπέραν ταύτην γνώμην, ἔχῃ δὲ ἀνάγκην νὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν...

§181ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως· τὸ ἐδήλωσε.

§182Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. τότε βεβαίως οὐδεὶς ἀντιλέγει. Ἀλλ’ ὁ ἰσχυρισμὸς, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλετε, δὲν πείθει· διότι δὲν πρόκειται σήμερον νὰ προσθέσωμεν νέους πολίτας, ἵνα μετάσχωσι τοῦ ὀφελήματος τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν φόρων, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἐξαφανίσωμεν τὴν ζημίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δικαίωμα πρὸς ἀπαλλαγὴν φόρων, καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ζημιωθῶσιν, ἐὰν ὑποχρεωθῶσι νὰ πληρώσωσι φόρον, τὸν ὁποῖον δὲν μνημονεύει τὸ νομοσχέδιον.

§183Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποίαν ζημίαν ὑπέστησαν αὐτοί;

§184Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτοὶ ὑπέστησαν τὴν ἑξῆς ζημίαν, ὅτι τὸ εἶδος, τὸ ὁποῖον ἐφορολογήθη, ἦτο ἐκτεθειμένον εἰς τὴν ξηρὰν καὶ διηρπάγη· ἑπομένως ἐπλήρωσαν φόρον εἰς τὸ Δημόσιον δι’ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκαρπώθησαν.

§185ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε εἶναι περίπτωσις ἀποζημιώσεως.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε θὰ σταλῇ καὶ ἡ τροπολογία αὕτη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§187Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλὰ, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιθυμεῖ.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, διὰ τῆς προσθήκης τῶν λέξεων «καὶ γεωργοὶ» ἐν τέλει τῆς πρώτης παραγράφου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§189ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Παρὰ τὰς γενομένας παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, κ. Πρόεδρε, κατὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιμένει ν’ ἀφήσῃ τὸ ἄρθρον ὅπως εἶχεν εἰς τὸ πρῶτον ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἐνῷ τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι συντεταγμένον ἐν πνεύματι μεγάλης ἀνισότητος. Κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὡς ἕκαστος ἐννοεῖ, ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον χορηγεῖται ἀναστολὴ εἰς τὰς ἐπαρχίας Φθιώτιδος καὶ Λοκρίδος καὶ τοὺς δήμους Δωριέων καὶ Καλλιέων τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος, εἶναι ἡ γειτνίασις αὐτῶν πρὸς ἐπαρχίας, ἐν αἷς διεξήχθη ὁ πόλεμος...

§190ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ καταστροφαὶ, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν.

§191ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. .. αἱ ἐπελθοῦσαι καταστροφαὶ διὰ τῆς διελεύσεως τοῦ στρατοῦ κλπ. Ἀλλ’ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην φρονῶ ὅτι ὑπάγονται ὅλαι αἱ ὅμοροι ἐπαρχίαι (πρὸ παντὸς δὲ ὑπάγεται ὁ νομός Ἄρτης) καὶ αἱ ἐπαρχίαι Εὐρυτανίας, Βάλτου καὶ Βονίτσης. Ἡ ἐπαρχία Βονίτσης, κ. Πρόεδρε, εἶναι μᾶλλον ὅμορος πάσης ἄλλης ἐπαρχίας, καὶ ἔπαθε περισσότερον πάσης ἄλλης ὁμόρου ἐπαρχίας, διότι δι’ αὐτῆς διῆλθε πολὺς στρατὸς, ἐν αὐτῇ ἔμεινε πολὺς στρατός, ὅλη δὲ ἡ χερσόνησος τοῦ Ἀκτίου εὑρίσκετο ὑπὸ τὰ πυροβόλα τοῦ φρουρίου Πρεβέζης καὶ Σκαφιδακίου. Καὶ ἐν τούτοις λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις, ἐν αἷς διατελεῖ τὸ ἔθνος, εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν περὶ ἀναστολῆς δύο ἐτῶν μόνον διὰ τοὺς παθόντας κτηνοτρόφους. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν μου αὐτήν· δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἐννοήσω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐδέχθη αὐτήν. Προφανῶς ὅμως τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι συντεταγμένον ἐν πνεύματι μεγάλης ἀνισότητος, καὶ ἢ πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ αἱ λοιπαὶ ὅμοροι ἐπαρχίαι, ἢ οὐδεμία ἐξ αὐτῶν.

§192ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι, ἐὰν δὲν εἶμαι ἐντὸς τῶν λέξεων τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ εἶμαι ἐντὸς τῆς ἐννοίας αὐτῆς, ποιούμενος παρατήρησίν τινα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεγνώρισεν, ὅτι ὑπάρχουσί τινες αἰτήσεις, αἱ ὁποῖαι χρήζουσιν ἐρεύνης· ἀλλ’ ἀναγνωρίζων τοῦτο,—δὲν ἐπρόκειτο τότε περὶ τοῦ ἄρθρου 2 εἰδικῶς—ὑποθέτω ὅτι εὐχαρίστως ἤθελε δεχθῆ μίαν ἰσότητα καὶ ἐν τῇ ἐρεύνη καὶ τῇ προτεραιότητι μεταξὺ τῶν τοιούτων αἰτήσεων· διότι καὶ τοῦτο βεβαίως ἔχει ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν ἀληθῆ ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Ὅταν ἀναγνωρίζωμεν, ὅτι ὑπάρχουσί τινες αἰτήσεις, αἱ ὁποῖαι χρήζουσιν ἐρεύνης, ἐνόμισα ὅτι ἠδυνάμεθα, χωρὶς νὰ παρεκκλίνωμεν βεβαίως οὐδὲ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ οὐδὲ τῆς ἐννοίας τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ὑπαγάγωμεν τὰς εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ἀναγομένας αἰτήσεις εἰς τὸν αὐτὸν συγχρόνως καὶ ἀπαραλλάκτως ἔλεγχον. Διότι ἀναγνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὑπάρχουσιν αἰτήσεις ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον ἐκτὸς τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κατελήφθησαν ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ καὶ εἶχον ὑποταχθῆ εἰς τὴν κυριαρχίαν αὐτοῦ τὴν πραγματικήν. Ἀλλὰ πρέπει, νομίζω, ν’ ἀποφύγωμεν νὰ ψηφίσωμεν μέν τινας τῶν τοιούτου εἴδους ἀπαιτήσεων σήμερον, νὰ παραπέμψωμεν δὲ τὰς ἄλλας τῆς αὐτῆς φύσεως ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι σήμερον προκύπτουσιν ὅλαι ἐντὸς τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ παραπέμψωμεν ταύτας εἰς μίαν ἄλλην ἐξέτασιν, μέχρις ὅτου ἔλθωσι καὶ ἐκεῖναι εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἔπρεπεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ διακρίνωμεν δύο θέματα, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον ὡς ἐκ τοῦ βαθμοῦ τοῦ καταδήλου, ἢ ὡς ἐκ τοῦ ἀποδεδειγμένου ἢ μὴ, διακρίνονται ἀλλήλων, ἀλλὰ καὶ ὡς ἐκ τῆς βαθυτέρας καὶ οὐσιαστικωτέρας διαφορᾶς αὐτῶν. Καὶ πρέπει ἴσως νὰ μὴ παρασυρθῶμεν καὶ ἐκ τῆς ἐπιγραφῆς ἀκόμη τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι πρόκειται περὶ ἀναστολῆς ἕνεκα τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ζημιῶν, διότι ἠδύνατό τις νὰ ὑποθέσῃ, κατὰ παρεξήγησιν, ὅτι πρόκειται, οὕτως εἰπεῖν, περὶ ἀποζημιώσεως παρεχομένης ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς πάντα, ὅστις ἔπαθεν ἐκ τοῦ πολέμου. Ἀλλὰ νομίζω, Κύριοι, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἐκστομίσῃ τοιαύτην ἰδέαν ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ πολέμου. Θὰ ἦτο κἄτι τι ἀλλόκοτον τοιαύτη ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους πρὸς ἑαυτὸ, ὑποχρέωσις ν’ ἀποζημιώσῃ ἑαυτὸ, ὑποχρέωσις ν’ ἀποζημιώσῃ τοὺς πολίτας ἐν γένει τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ πολέμου. Κατὰ πρῶτον λόγον τοιαύτη ἰδέα ἤθελε γεννήσει τὴν δικαίαν ἀπαίτησιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν καὶ ὀρφανοὶ ἐπὶ τέλους, διότι ἐφονεύθησαν οἱ προστάται αὐτῶν ἐν τῷ πολέμῳ, καὶ πρέπει ν’ ἀποζημιώσωμεν ὅλους αὐτοὺς, παρέχοντες μεγάλην ἀποζημίωσιν.

§193ΤΡΑΚΑΣ. Καὶ δικαιοῦνται ν’ ἀποζημιωθῶσι.

§194ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ νομίζω, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ διακρίνωμεν δύο τινά, οὐσιωδῶς διαφέροντα. Ἡ βάσις ἡ δικαιολογικὴ, ἕνεκα τῆς ὁποίας γίνεται ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν φόρων τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τῶν Θεσσαλῶν, δὲν εἶναι ἡ ἰδέα τῆς ἀποζημιώσεως, δὲν εἶναι ἡ ἰδέα τῶν ζημιῶν, ἀλλ’ εἶναι ἄλλη ἰδέα. Ἐγὼ παραδέχομαι πρὸς στιγμὴν, ὅτι τὴν Θεσσαλίαν ἤθελε τὴν κατακτήσει ἓν ἄλλο Κράτος προσωρινῶς, Κράτος τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον νὰ ἦναι εὐνομούμενον καὶ παρέχον καὶ τὴν εὐνομίαν εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτοῦ κατακτωμένους λαοὺς, ἀλλὰ καὶ εὐεργετικὸν, καὶ ὅτι εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ τῆς κατακτήσεως ἤθελε παράσχει ὠφελήματα εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον· ἄρα θὰ ἐδικαιούμεθα νὰ φορολογῶμεν τὸν τόπον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δικαίῳ μὲν ἴσως ἀνήκει καὶ ἀνῆκε βεβαίως εἰς ἡμᾶς πρότερον καὶ θ’ ἀνήκῃ μετ’ ὀλίγον, ἀλλὰ πράγματι δὲν διατελεῖ ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τοῦ Κράτους ἡμῶν; Ἡ ἀπαλλαγὴ λοιπὸν ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τὴν κατάκτησιν τὴν Τουρκικὴν, δὲν εἶναι ἕνεκα ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν. Αἱ ζημίαι καὶ αἱ καταστροφαὶ εἶναι ἀναμφισβήτητοι· ἀλλ’ ὁ δικαιολογητικὸς λόγος δὲν εἶναι αὐτὸς, εἶναι ἡ ἔλλειψις τῆς κυριαρχίας· διότι ἡ κυριαρχία δὲν εἶναι τι ἰδανικόν.

§195ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν κατηργήθη ἡ κυριαρχία· ἀνεστάλη.

§196ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι δικαίῳ ἀνήκουσιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ τὸν Ἑλληνισμὸν, βεβαίως δὲν εἶναι μόνον ἡ Θεσσαλία, τὴν ὁποίαν προσωρινῶς μᾶς ἀφῄρεσαν οἱ Τοῦρκοι, καὶ τὴν ὁποίαν θὰ ἀνακτήσωμεν μετ’ ὀλίγον, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλαι χῶραι, αἱ ὁποῖαι ἀνῆκον εἰς τὴν Ἑλλάδα· ἀλλ’ εἰς τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Τουρκία κατέκτησε τὰς χώρας αὐτὰς, δύνασθε σεῖς τὰς χώρας αὐτὰς νὰ τὰς φορολογήσητε; Αὐτὸς εἶναι, νομίζω, ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον, προκειμένου περὶ τῆς κατακτηθείσης ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ χώρας, δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος περὶ φορολογίας. Ἅμα ἐξέλθητε τοῦ κανόνος τούτου καὶ τῶν ὁρίων αὐτῶν, τότε ἔρχεσθε εἰς τὴν ἰδέαν τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ἐκ τοῦ πολέμου παθόντων. Τότε ἔρχεται μία ἄλλη βάσις, ἡ βάσις τῶν ἀποζημιώσεων. Ἀλλ’ ὅταν ἔλθητε εἰς τὴν βάσιν τῶν ἀποζημιώσεων, ἔχετε ἀνάγκην δισεκατομμυρίων! Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐν τοιούτῳ θέματι μετὰ τὰς συμφορὰς τοῦ πολέμου πρέπει νὰ προσέξωμεν νὰ μὴ γεννήσωμεν τὸ αἴσθημα τῆς ὀδύνης ἐκ τῆς ἀνισότητος. Καὶ δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐπειδὴ εἰς τόσον βαθμὸν ἀπέχει τὸ δεῖνα μέρος, ἄρα αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξομοιωθῇ μὲ τὴν κατακτηθεῖσαν Θεσσαλίαν, διότι αὐτὸ ἔπαθεν ἐκ τοῦ πολέμου, τὸ ἄλλο δὲν ἔπαθε, διότι ἀπέχει πλειότερον. Δὲν ἠξεύρω, Κύριοι, ποῖος δὲν ἔπαθεν ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ἐκ τοῦ πολέμου. Ὅλοι λοιπὸν πρέπει ν’ ἀποζημιωθοῦν; Καὶ μοὶ ἐφάνη ἐν τῇ σημερινῇ συζητήσει καί τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον τῳόντι δὲν δύναται, εἰμὴ νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν, ἴσως δὲ νὰ προξενήσῃ καὶ τὴν ὀδύνην τῶν ἀκουόντων. Μοὶ ἐφαίνετο ὅτι ὁ πόλεμος αὐτὸς παρίστατο ὡς ἓν ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον διέπραξε τὸ Κράτος· ἀλλὰ καὶ τὸ Κράτος ἐπίσης αὐτὸ δὲν διέπραξεν ἑκουσίως τὸ ἔγκλημα αὐτὸ, τὸ διέπραξαν ἄτομά τινα, τὰ ὁποῖα ἐξώθησαν τὸ Κράτος εἰς τὸν πόλεμον, καὶ μοὶ ἐφάνη ὅτι διεξάγονται καὶ ἀνακρίσεις περὶ τοῦ τίνες εἶναι οἱ ἔνοχοι αὐτοῦ τοῦ πολέμου, καὶ ἀνέλαβεν ἓν ἔργον ἀνακριτοῦ ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος Βουλευτὴς, διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ σήμερον, ἐὰν τὸ Κράτος θεωρῇ ὑπεύθυνον ν’ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἐκ τοῦ πολέμου παθόντας. Θὰ ἔχωμεν μόνον μίαν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἔχωμεν μίαν ἀνταγωγὴν, κατὰ τὰς ἀνακαλύψεις τοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, κατὰ τινος τῶν Βουλευτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κυρίως ἦσαν ὑπεύθυνοι δι’ αὐτὸν τὸν πόλεμον. Ὅσον καὶ ἂν ὑπερτιμῶ τὴν περιουσίαν τοῦ ἐκ Βόλου συναδέλφου κ. Φιλαρέτου, δὲν ὑποθέτω ὅτι θὰ ἐπαρκέσῃ ν’ ἀποζημιώσῃ ὅλους τοὺς ἐκ τοῦ πολέμου αὐτοῦ ζημιωθέντας, ὡς ὄντος αὐτοῦ κυρίως ὑπευθύνου διὰ τὸν πόλεμον (ἱλαρότης). Καὶ ἤκουσα τὸν κύριον Βουλευτὴν ἀπολογούμενον κατὰ τῆς κατηγορίας αὐτῆς, ὅτι δῆθεν αὐτὸς ἤθελε τὸν πόλεμον καὶ ὅτι μάλιστα ἐνήργει τὰ τοῦ πολέμου. Ὅταν, Κύριοι, τεθῇ αὐτὴ ἡ βάσις, τῳόντι, ἐὰν δὲν ἀνεύρωμεν τοὺς πρωτουργοὺς αὐτοῦ τοῦ πολέμου, τοὺς ὁποίους πρὸ παντὸς πρέπει νὰ τιμωρήσωμεν, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν τοὐλάχιστον γνωστοὺς τοὺς ἀπηλλαγμένους τῆς εὐθύνης. Οἱ ἀπηλλαγμένοι τῆς εὐθύνης δὲν δύνανται νὰ ἦναι ἄλλοι, παρὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐμπράκτως διεμαρτυρήθησαν κατὰ τῆς ἀφροσύνης αὐτοῦ τοῦ πολέμου, καὶ τοιοῦτοι βεβαίως, οἱ ἐντελῶς ἀπηλλαγμένοι πάσης εὐθύνης, δὲν δύνανται νὰ ἦναι, εἰμὴ οἱ λιποτάκται (γέλως. Εὖγε! εὖγε!). Ἐγὼ μάλιστα ὑπεύθυνον εὑρίσκω ὄχι τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν, ὡς συκοφαντικῶς ἠθέλησάν τινες νὰ παραστήσουν ὡς εὐθυνομένην, εὐθυνομένην ὄχι οὐσιαστικῶς, ἀλλὰ κατὰ τὸ Σύνταγμα, νὰ δώσῃ λόγον περὶ τοῦ πολέμου· ὑπεύθυνον ἐγὼ εὑρίσκω ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον, φαίνεται, καὶ ἐμπράκτως ἐκδηλοῖ, ὅτι εἶναι κατὰ τῶν λιποτακτῶν. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ αὐτῷ εὑρίσκω μέλος, τὸ ὁποῖον ἰδιαζόντως εὐθύνεται δι’ αὐτὸν τὸν πόλεμον, διότι δὲν διεμαρτυρήθη ἐγκαίρως καὶ ἐμπράκτως κατὰ τοῦ πολέμου αὐτοῦ (γέλως). Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι, μολονότι ἐγκλημάτησε τὸ Κράτος, διαπρᾶξαν τὸ κακούργημα αὐτὸ τοῦ πολέμου, μολονότι ἐγκλημάτησαν οἱ Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι δὲν διεμαρτυρήθησαν ἀμέσως, προκαλούμενοι ὑπὸ τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία δὲν ἐδήλωσεν ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκινῆται εἰς τὰ παθήματα τῶν ὑποδούλων ἀδελφῶν, μολονότι δὲν ἀντέταξαν τὸ στῆθος αὐτῶν κατὰ πάσης ἀποπείρας πολέμου πρὸς τὴν Τουρκίαν, οὐχ ἧττον φρονῶ, ὅτι πρέπει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ νὰ προσέξωμεν νὰ μὴ συγχέωμεν τὰ δύο θέματα, τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον, πολὺ διαφέρουσι. Θὰ ἀναγνωρίσωμεν κατ’ ἀνάγκην τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν φόρων ὡς πρὸς τὴν κατακτηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ χώραν. Ὡς πρὸς πᾶν ἄλλο μέρος, ἐὰν θέλωμεν τὸ Κράτος μᾶλλον ἐξ ἐπιεικείας, ὄχι ἐξ εὐθύνης τινὸς ἀποζημιώσεως, νὰ παράσχῃ διευκολύνσεις, νὰ παράσχῃ ἀπαλλαγὰς, πρέπει τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην καὶ τὰς τοιούτου εἶδος αἰτήσεις νὰ ὑπαγάγωμεν ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἔρευναν· διότι τὸ κυριώτερον, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀποφύγωμεν, εἶναι ἡ ἰδέα τῆς ἀνισότητος, διότι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ κεντήσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν ἀποζημιώσεων, τῶν ἀπαλλαγῶν, τῶν διευκολύνσεων, δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ σταθῶμεν, εἰς ποῖα ὅρια θὰ περιορισθῶμεν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα, ἑρμηνεύων αὐτὴν τὴν ἰδίαν του πρότασιν, περιορίσῃ τὰ σήμερον ψηφισθησόμενα μόνον εἰς τὰ ὅρια τῶν καταληφθέντων μερῶν καὶ συγχρόνως εἰς τὰ ὅρια τῆς ἰδέας ταύτης, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ φορολογήσωμεν χώραν, ἡ ὁποία ἐπί τινα χρόνον δὲν ἀνήκει πράγματι εἰς τὴν κυριαρχίαν τοῦ Κράτους. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, ἀνάγονται εἰς ζήτημα ἐπιεικείας, ἢ ζήτημα, ὅπως θέλετε, ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ πρέπει ὅλαι αὐταὶ αἱ αἰτήσεις νὰ ὑποβληθοῦν ὑπὸ τὸν αὐτὸν ἔλεγχον· ἄλλως πρέπει συγχρόνως νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ ἐκ Βονίτσης ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, πρέπει νὰ ψηφισθῇ πρότασις, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα ἡμεῖς οἱ ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευταὶ νὰ ὑποβάλωμεν ἀμέσως, διότι εἰσήλασαν, ὡς εἶναι γνωστὸν, τὰ ἄτακτα στοιχεῖα καὶ κατέστρεψαν τὸν καὶ ἄλλως δυστυχῆ ἐκεῖνον τόπον. Τοιαύτην διάκρισιν δὲν πρέπει νὰ ἐπιφέρωμεν, ψηφίζοντες σήμερον, ὡς γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, τὰς ἀπαλλαγὰς τῶν ζημιωθέντων, περὶ ὧν δὲν ἔχομεν ἐπισήμους πληροφορίας, καὶ ἀφήνοντες εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας ἄλλας ἀπαλλαγάς.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκυλοδῆμος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2.

§198Ν. ΣΚΥΛΟΔΗΜΟΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βονίτσης Βουλευτοῦ, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον μετὰ τοῦ ἑτέρου ἀξιοτίμου συναδέλφου μου καὶ τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Βάλτου μακαρίτου Ι. Γ. Γρίβα, περὶ παροχῆς νέας προθεσμίας εἰς τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν Βάλτου καὶ Βονίτσης διὰ τοὺς παρ’ αὐτῶν ὀφειλομένους δημοσίους καὶ δημοτικοὺς φόρους ἢ δικαιώματα ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τῶν χρήσεων 1897 καὶ 1898. Αἱ ἐπαρχίαι Βονίτσης καὶ Βάλτου καὶ πρὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Ἠπείρου εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ μετὰ ταῦτα δὲν ἔπαυσαν ἀπὸ τοῦ νὰ ἦναι μεθόριοι ἐπαρχίαι, τοὐλάχιστον θαλασσίως. Διὰ τῶν ἐπαρχιῶν Βάλτου καὶ Βονίτσης ἐγένετο ἡ διέλευσις ὁλοκλήρου τοῦ στρατοῦ τῆς Ἠπείρου, ἡ ἐπαρχία δὲ Βάλτου, ἐν ᾗ τὸ Μενίδιον, ὑπῆρχεν ἡ ἕδρα τῆς ἐπιμελητείας τοῦ Ἀρχηγείου τῆς Ἠπείρου· ὄχι δὲ μόνον ἐκ τῆς διελεύσεως τοῦ στρατοῦ, ὄχι μόνον ἐκ τῆς διελεύσεως, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι, τῶν λεγομένων σταυραετῶν, αἱ ἐπαρχίαι αὗται ἔπαθον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πολὺ ἠσχολήθησαν ἕνεκα τοῦ πολέμου, καταπαύσασαι πᾶσαν καλλιέργειαν, εἰς ἐνίσχυσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας· διότι τὰ μεταγωγικὰ τοῦ Ἀρχηγείου τῆς Ἠπείρου ὅλα ἐχορηγήθησαν ὑπὸ τῶν ἐπαρχιῶν Βονίτσης, καὶ Βάλτου, καὶ οὐ μόνον οἱ ἡμίονοι τῶν ἐπαρχιῶν τούτων ἠκολούθουν τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ἠκολούθουν ταύτην καὶ οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῶν. Ὁ συνταγματάρχης καὶ ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ τῆς Ἠπείρου ἀπὸ τῆς προκαταρκτικῆς εἰρήνης κ. Ν. Σμόλενιτς εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς διαβεβαιώσῃ, ἐὰν ἀληθῶς οἱ κάτοικοι τῶν ἐπαρχιῶν Βονίτσης καὶ Βάλτου ἔπαθον ζημίας ἐκ τῆς καταστάσεως ταύτης (διάλογοι).

§199ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί λέγει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν;

§200ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ σχέδιον τοῦ νόμου, οἷον τυγχάνει ὑποβεβλημένον, πᾶσαι δὲ αἱ ἀξιώσεις περὶ εὐρυτέρας ἐπεκτάσεως τῆς ἀναστολῆς τῶν φόρων, καθὼς καὶ μία πρότασις περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ ὡρισμένου φόρου, νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, διότι οὔτε τὰς ἔλαβον κἂν ὅλας, καὶ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν μελέτην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἐπιφυλάσσεται, καιροῦ διδομένου, νὰ παρακαλέσῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ τῷ δώσῃ ὡς συμπράκτορα εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ ἐπιτροπὴν ἐκ Βουλευτῶν.

§201ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει ἓν λάθος, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω ν’ ἀναγνωρίσῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2 ἐτέθη ὅπως εἶχε, διότι ἐπρόκειτο κατὰ τὴν σύνταξίν της ὁλόκληρος ὁ νομὸς Ἄρτης ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς φορολογίας.

§202ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Γνωρίζω τὴν προσθήκην, τὴν ὁποίαν θέλετε (διάλογοι).

§203ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται νὰ δοθῇ κἄτι τι ὡς ἀναστολὴ καὶ εἰς τὴν Ἄρταν. Θέσατε τοὐλάχιστον τὴν προσθήκην ἐν τῷ βʹ ἐδαφίῳ· διότι, ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, δὲν δίδεται καμμία ἀναστολὴ εἰς τὸν νομὸν Ἄρτης. Ἀνεγνωρίσθη προχθὲς καὶ ἀπόψε, καὶ ἀνετέθη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπῃ, ἢ ὄχι, νὰ δοθῇ καὶ ἀπαλλαγὴ εἰς τὸν νομὸν Ἄρτης. Ἐνταῦθα ὁ νομὸς Ἄρτης, ὁ ὁποῖος ἐπλήρωσε τοὺς φόρους τοῦ 1897, ὁ ὁποῖος πληρόνει τοὺς φόρους τοῦ 1898, τίθεται ἐν ἥσσονι μοίρᾳ παρ’ ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι καὶ οἱ δῆμοι, εἰς τοὺς ὁποίους δίδεται ἀναβολή. Τὴν ἀναβολὴν μόνον θέσατε.

§204ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εὑρίσκω τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Καραπάνου δικαίαν. Τὴν Ἄρταν εἴχομεν περιλάβει μεταξὺ τῶν ἀπαλλαττομένων, ὕστερον τὴν διεγράψαμεν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας τὰς ἀπαλλαττομένας. Ζητεῖ τώρα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης νὰ ᾖναι καὶ αὐτὴ μία ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας δίδεται ἀναστολὴ φορολογίας. Διορθοῦται λοιπὸν τὸ πρᾶγμα, ἐὰν εἰς τὸ ἄρθρον 2, ἐδάφιον βʹ, μετὰ τὰς λέξεις «Βʹ) Μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1898 αʹ) εἰς τοὺς φορολογουμένους» τεθῇ «τοῦ νομοῦ Ἄρτης».

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διορθοῦται λοιπὸν τὸ ἄρθρον οὕτω: «Βʹ) Μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1898: αʹ) εἰς τοὺς φορολογουμένους τοῦ νομοῦ Ἄρτης κλπ.»

§206ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τῶν κ. Βουλευτῶν Βάλτου καὶ Βονίτσης, παρακαλῶ ν’ ἀρκεσθῶσι καὶ οὗτοι, ἵνα περιληφθῶσιν αἱ αἰτήσεις των μεταξὺ ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων θὰ γείνῃ μελέτη εὐρυτέρα. Ὁ κ. Βουλευτὴς Βονίτσης διὰ τοὺς ὑπηκόους Ὀθωμανοὺς Ἠπειρώτας, οἱ ὁποῖοι διὰ τὸ 1897 τυγχάνουσιν ἀπαλλαγῆς φόρων, ἐπιθυμεῖ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ ἀναστολὴν φόρων διὰ νεώτερα ἔτη· ἐγὼ ἐν τῇ συνειδήσει μου δὲν εὑρίσκω δικαίαν τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ ἑπομένως δὲν τὴν παραδέχομαι.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§208ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐδῶ ζητῶ μίαν πληροφορίαν. Οἱ τοῦ νομοῦ Ἄρτης καὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν καὶ δήμων, τῶν ἀναφερομένων εἰς τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2, ἐπλήρωσαν ἤδη πρόστιμον, ἐπλήρωσαν πρόσθετον τέλος καὶ τόκον ὑπερημερίας. Λοιπὸν οἱ πληρώσαντες διὰ τὰ ἔτη ἀκριβῶς, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει τὸ ἄρθρον 3, δικαιοῦνται νὰ ζητήσωσι τὴν ἐπιστροφήν.

§209ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§210ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ὄχι δύναται νὰ τὸ λέγῃ τις εὔκολα, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ τὸ δικαιολογῇ, καὶ δικαιολογία δὲν ὑπάρχει. Τί κάμνομεν δέ; Ἀμείβομεν τοὺς ἀμελεῖς καὶ τοὺς μὴ ἐκτελοῦντας τὸ καθῆκόν των, καὶ τιμωροῦμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐπιμελεῖς καὶ ἐπλήρωσαν. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἀναστολῆς, ὄχι περὶ ἀπαλλαγῆς, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ τιμωρήσωμεν τοὺς ἐπιμελεῖς.

§211ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τῇ διανοίᾳ μου, συντάσσοντος τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἦτο ἡ ἐπιστροφὴ φόρων, ἐκτὸς δι’ ἐκείνων τῶν ἄρθρων τοῦ νόμου, εἰς τὰ ὁποῖα ῥητῶς λέγεται, ὅτι πρόκειται περὶ ἐπιστροφῆς.

§212ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ καὶ ἡ γνώμη αὕτη νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν μελέτην, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γείνῃ περὶ τῶν ἄλλων παρατηρήσεων.

§213ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει καὶ τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ μεταῤῥυθμισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ προηγουμένου ἄρθρου. Κατὰ τὴν πρώτην σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπήγετο εἰς τὰς ἀπαλλαγὰς καὶ ὁ νομός Ἄρτης, ἀλλὰ τώρα περιωρίσθη μόνον ἡ πόλις τῆς Ἄρτης. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν τούτου νομίζω ὅτι πρέπει καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 3 νὰ προστεθῶσι πρὸ τῆς λέξεως «Ἄρτης» αἱ λέξεις «τῆς πόλεως», διότι ἄλλως θὰ νομίζηται ὅτι ὑπάγεται εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν καὶ ὁ νομὸς τῆς Ἄρτης.

§214ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ὀρθή, καὶ δι’ αὐτὸ δέχομαι νὰ προστεθῶσιν ἐν τῷ τρίτῳ στίχῳ πρὸ τῆς λέξεως «Ἄρτης» αἱ λέξεις «τῆς πόλεως». (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον 3, γίνεται δεκτόν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§216ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἐνταῦθα, ἐν τῷ τελευταίῳ στίχῳ, πρὸ τῆς λέξεως «Ἄρτης» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «τῆς πόλεως». (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον 5, γίνεται δεκτόν).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§218Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ παρεῖδε τὴν διάταξιν τοῦ νόμου ᾼΧΛΑʹ τοῦ 1887, ἄρθρ. 15, καθ’ ἣν τὰ πρόστιμα εἰς τοὺς μὴ δηλώσαντας τὰ ζῷά των ἐπιβάλλονται ὑπὸ τοῦ Πταισματοδίκου ἀνεκκλήτως καὶ ἀδιακρίτως τοῦ ποσοῦ. Τώρα, ἐὰν τὸ ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ψηφισθῇ, τί θὰ συμβῇ; Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Πταισματοδίκου θὰ ἔλθῃ ὁ Ὑπουργὸς καὶ θὰ εἴπῃ ὅτι «ἀφίεταί σοι τὸ πρόστιμον, ὅπερ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία σοὶ ἐπέβαλεν»; ἢ δὲν θὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον οἱ μὴ δηλώσαντες; Ἀλλ’ οὕτως ἀναιροῦμεν δικαστικὴν ἀπόφασιν διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ἐπεμβαίνομεν εἰς τὰ δικαιώματα τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Δὲν ἦτο καλλίτερον νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ Πταισματοδίκης ἀθωοῖ τοὺς μὴ δηλώσαντας ἕνεκα τῆς ἐπιστρατείας, ἵνα εὑρισκώμεθα εἰς ἁρμονίαν μὲ τὸν νόμον τοῦ 1887;

§219ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδόλως ἐπηρεάζεται διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἡ δικαστικὴ ἐξουσία.

§220Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὅταν θὰ ἰσχύσῃ ὁ νέος νόμος, τότε θὰ ἴδητε τί συμβήσεται. Εἶπα καὶ ἐλάλησα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§221ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ καὶ 7ον ἄρθρον, ὅτι «ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς καταχωρήσεως αὐτοῦ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως».

§222ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προστίθεται ἄρθρον 7ον, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύσεώς του.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ προστεθὲν ἄρθρον 7, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 μ. μ.