1898.02.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20

Τῆς 26 Φεβρουαρίου 1898.

(Πέμπτη)

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐκ Θεσσαλίας πρόσφυγες ἰατροὶ δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως λάβῃ καὶ περὶ αὐτῶν πρόνοιαν καὶ χορηγήσῃ αὐτοῖς ἀνάλογον χρηματικὸν βοήθημα. Ὡσαύτως οἱ ἐκ Θεσσαλίας πρόσφυγες συμβολαιογράφοι δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως χορηγήσῃ καὶ εἰς αὐτοὺς ἀνάλογον χρηματικὸν βοήθημα. Ὁ Βασίλειος Μπαμπαλῆς, τέως τελωνειακὸς ἀποθηκάριος, δι’ ἀναφορᾶς του ζητεῖ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καθόσον ἀπελύθη παρὰ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου, δι’ ἧς αἱ θέσεις τῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα καλουμένων ἐφέδρων ὑπαλλήλων δὲν συνεπληροῦντο. Πολῖται Μεσολογγίου διὰ τηλεγραφήματός των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὰ δίκαια τοῦ λιμένος Μεσολογγίου. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Μεσολογγίου, ἐκτάκτως συνελθὸν, ἀπευθύνει τηλεγραφικὴν παράκλησιν πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅπως ὑποστηριχθῶσι τὰ δίκαια τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Μεσολογγίου, ἀποῤῥιπτομένης τῆς αἰτήσεως τῶν ἐμπόρων Αἰτωλικοῦ, ὡς ἀδίκου. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Πατρέων διὰ τηλεγραφήματός του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ὅπως ψηφίσῃ νόμον περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως τῆς σταφίδος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατέθηκε συμπληρωματικὰ ἔγγραφα περὶ τῶν ἐν Ζακύνθῳ ἀβαριῶν.

§2Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἤκουσα ἀναφορὰν πρὸ μικροῦ ἑνὸς ἐφέδρου, ζητοῦντος τὴν ἐπάνοδόν του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὸ πρόσωπον αὐτὸ, ἐπειδὴ ὅμως ἄλλοτε μοὶ ἐδόθη νύξις περὶ τούτου, θεωρῶ καλὸν, ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ παράπονον τοῦτο γενικῶς, διότι νομίζω, ὅτι οἱ ἔφεδροι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ προσελθόντες ἀπελύθησαν, ἢ καὶ ἕνεκα τοιαύτης ὑποχρεώσεως τοῦ νόμου, δικαιοῦνται εἰς τὴν ἀνάκτησιν τῆς ἀπολεσθείσης θέσεώς των, ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι ἐφικτὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§3ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ θέματος, καὶ ἀντηλλάγησαν αἱ σκέψεις, τὰς ὁποίας ἐκφράζει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου, νομίζω δὲ, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ ἔπραξαν ὅ,τι ἠδυνήθησαν νὰ πράξουν.

§4Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην σήμερον νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ σπουδαίου ζητήματος, ἀφορῶντος τὰ συμφέροντα ἢ μᾶλλον αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἐμπόρων δημητριακῶν κλπ. Γνωστὴ τυγχάνει ἡ ἐπελθοῦσα ἐν Θεσσαλίᾳ καταστροφὴ, καὶ ἰδίως ἡ τῆς γεωργίας καὶ τῆς κτηνοτροφίας, ἤτοι τῶν δύο κυριωτέρων μαστῶν οὐ μόνον τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ καὶ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἤδη εἰς τὴν καταστροφὴν ταύτην προστίθεται καὶ ἡ καταστροφὴ τοῦ ἐμπορίου. Καὶ πῶς; Αἱ στρατιωτικαὶ τουρκικαὶ ἀρχαὶ ἐφήρμοσαν τὸν νόμον τῆς εἰσφορᾶς, πρὸς τοῦτο δὲ ἀφῆκαν τοὺς διαφόρους ἐμπόρους ν’ ἀγοράσωσι σῖτον παρὰ τῶν Ὀθωμανῶν ἰδιοκτητῶν τσιφλικίων καὶ νὰ ἀποθηκεύσωσι τοῦτον, ἔπειτα δὲ διὰ τῆς βίας κατέλαβον τὸν οὕτως ἀγορασθέντα σῖτον, δίδουσι δὲ τοῖς ἐμπόροις τὰς λεγομένας ἀποδείξεις, αἱ ὁποῖαι καλοῦνται τουρκιστὶ Μαϊμπατάδες. Ὡς ἐλπίζομεν καὶ εὐχόμεθα ἅπαντες, λίαν ταχέως θὰ ἀπαλλαγῇ ἡ Θεσσαλία τοῦ κακοῦ τούτου, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως θ’ ἀπαλλαγῇ καὶ ἑνὸς μεγάλου βάρους, τοὐλάχιστον 50 ἢ 60 χιλιάδων λιρῶν, αἵτινες μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ὀφείλονται εἰς διαφόρους ἐμπόρους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἔλαβον αἱ τουρκικαὶ ἀρχαὶ τὰ σιτηρὰ καὶ ὧν οἱ πλεῖστοι ἠγόρασαν ταῦτα ἀπὸ Τούρκους ἰδιοκτήτας. Τοῦτο εἶναι νέα πρόσθετος πληγή, ἥτις ἐλλείψει κεφαλαίων θέλει φέρει ἐντελῆ νέκρωσιν καὶ τοῦ ἐμπορίου. Τούτου ἕνεκα ἤθελον παρακαλέσει ἅπασαν τὴν Κυβέρνησιν, ἰδίᾳ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἵνα λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ποιήσηται, εἰ δυνατὸν, τὰ ἀναγκαῖα διαβήματα, ὅπως ἀσφαλισθῇ εἰς τοὺς κατέχοντας τὰς ἐπισήμους ταύτας ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ἔχει θεωρήσει καὶ ὁ Ἐτὲμ–πασσᾶς, ἡ πληρωμὴ τοῦ τιμήματος αὐτῶν, καὶ μὴ καταστραφῶσι φιλόπονοι πολῖται καὶ καλοὶ ἔμποροι.

§5ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ἐν γνώσει τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Βόλου, καὶ θέλω προβῆ εἰς τ’ ἀναγκαῖα διαβήματα, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι λεπτομερείας δὲν δύναμαι ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπίσης δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω, ἐὰν θὰ ἐπιτύχωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιζητήσωμεν. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἀναδιφήσωμεν σήμερον τὸ θέμα.

§6Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἤθελε κάμει τ’ ἀναγκαῖα διαβήματα.

§7Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ὑπὸ τοῦ κ. Μπακοπούλου, βουλευτοῦ Μαντινείας, ζητηθείσας πληροφορίας ἐν σχέσει πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου μὲ ἠρώτησε, ποία θὰ ἦναι ἡ δαπάνη τοῦ κατασκευασθησομένου τμήματος. Ὑποβάλλω τὸν προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται μόνον περίπου εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ ἡ ἑταιρία ἐκ τοῦ δανείου. Ἐπίσης ὁ ἐκ Γόρτυνος ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐποιήσατο λόγον περὶ ὁδοῦ τινος, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ κατασκευασθῇ ἀπὸ Μεγαλοπόλεως εἰς Χάνι–Μπιλάλη. Ἡ ἐργασία αὕτη ἐν τῷ γραφείῳ ἐπερατώθη ἐντελῶς, καὶ ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 55,000 δραχμάς. Τὸ δὲ ποσὸν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δαπανηθῇ, ἐὰν γένηται δεκτὴ ἡ διακλάδωσις Μεγαλοπόλεως εἰς Χάνι–Μπιλάλη, ἀνέρχεται εἰς 230,000 δραχμάς.

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διαφορὰ 235,000 δραχμῶν.

§9ΚΟΡΠΑΣ. Ἡ ὁδὸς δὲ — λέγω ἐκ περισσοῦ — εἶναι ὁμαλὴ, δὲν ἔχει πολλὰ τεχνικὰ ἔργα, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ὁ φόβος νὰ λάβῃ χώραν ὅ,τι ἔλαβε χώραν εἰς τὴν ὁδὸν Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων.

§10Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πλὴν μιᾶς γεφύρας.

§11ΚΟΡΠΑΣ. Μάλιστα.

§12Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς σιδηροδρομικῆς διακλαδώσεως, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἐὰν ἐπελήφθητε διαπραγματεύσεων.

§13ΚΟΡΠΑΣ. Μάλιστα. Σήμερον ἀκριβῶς, κατόπιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ἐκάλεσα τὸν πρόεδρον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἀπουσίαζε, καὶ ὁ κ. Δούμας ἀντ’ αὐτοῦ ἀνέλαβε νὰ τηλεγραφήσῃ καὶ νὰ ζητήσῃ παρὰ τῶν ἁρμοδίων μηχανικῶν πληροφορίας περὶ τῆς δαπάνης, διότι ὁ προϋπολογισμὸς συνετάχθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, ἤδη δ’ ἔχει καὶ ἡ ἑταιρία τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ τὸν προϋπολογισμόν της, ἐὰν συμφέρῃ ἢ ὄχι ἡ διακλάδωσις.

§14Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι οὐδεμία διαταγὴ ἐδόθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸς ἄρσιν τῆς ποινικῆς καταδιώξεως κατὰ τῶν ἀνυποτάκτων. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης περὶ καταθέσεως δύο πινάκων ἐν τῇ Βουλῇ, φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν τὰ ἑπόμενα. Κατὰ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, οἱ παραλειφθέντες ἐκ τῶν στρατολογικῶν καταλόγων παρελθουσῶν ἀπογραφῶν, ἀνακαλυπτόμενοι, ἐγγράφονται ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τὸ ἐπιὸν τῆς ἀνακαλύψεώς των ἔτος, ἵνα ὑπηρετήσωσι διετῆ θητείαν ὑποχρεωτικῶς, καὶ τοῦτο λόγῳ ποινῆς. Κατὰ τὸ ἔτος 1896 οἱ τοιοῦτοι συμπεριελήφθησαν εἰς τὴν διανομὴν τῶν ἐπὶ διετεῖ θητείᾳ ὑποχρέων τῶν νομῶν καὶ συνεπῶς καὶ τῶν δήμων· πλὴν μεταγενεστέρως παρετηρήθη, ὅτι πλεῖστοι τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος εἶναι πρόσωπα ἀνύπαρκτα καὶ εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς ἑτέρους δήμους, καὶ συνεπείᾳ τῆς τοιαύτης πλημμελοῦς ἐγγραφῆς ὁ ἀριθμὸς τῶν κληρωτῶν τῶν πρὸς συμπλήρωσιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ ὁρισθέντων ἦτο ἐπὶ ἔλαττον. Πρὸς πρόληψιν λοιπὸν τῆς τοιαύτης ἐλαττώσεως καὶ πρὸς ἐφαρμογὴν ῥητῆς τοῦ εἰρημένου ἄρθρου 30 διατάξεως, καθ’ ἣν οἱ ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος ἐγγεγραμμένοι ὑποχρεοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ διετίαν εἰς τὸν στρατὸν λόγῳ ποινῆς,—διότι ἄν ἐπὶ παραδείγματι εἰς τὸν κληρωτικὸν πίνακα δήμου τινὸς εἶναι ἐγγεγραμμένοι 50, ὁ δὲ δῆμος οὗτος ὑποχρεοῦται νὰ δώσῃ κατ’ ἀναλογίαν κληρωτοὺς μόνον 30, οἱ ὑπολειπόμενοι 20 δὲν θὰ ἐκτίσωσι τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπομένην ποινήν, διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον οἱ ἐν ἀρχῇ ἐγγεγραμμένοι δὲν ἀποτελοῦσι μέρος τῆς μερίδος τῆς ὡρισμένης δι’ ἕκαστον δῆμον,—ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, τὸν νόμον ἐφαρμόζουσα, δὲν συμπεριλαμβάνει κατὰ τὴν διανομὴν τῶν κληρωτῶν τοὺς ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος ἐγγεγραμμένους. Λαμβάνω λοιπὸν τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω τοὺς δύο αἰτηθέντας πίνακας, καὶ ἐξηγῶ διατὶ εἰς τὸν ἕνα, τοῦ ἔτους 1896, καταλογίζονται οἱ ἐν ἀρχῇ ἐγγεγραμμένοι, καὶ διατὶ εἰς τὸν ἄλλον, τοῦ ἔτους 1897, δὲν καταλογίζονται. Ἐννοεῖται ὅτι αὐτὰ ἐγένοντο ἐπὶ προηγουμένων Ὑπουργῶν. Ἐν τῷ δευτέρῳ πίνακι ὑπάρχει ἡ ἑξῆς ὑποσημείωσις (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος ἐγγραφέντες δὲν συμπεριελήφθησαν οὔτε εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν στρατευσίμων οὔτε εἰς τοὺς ἀναλογισθέντας διὰ διετῆ θητείαν, καθόσον οὗτοι ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ διετίᾳ πλέον τοῦ ἀναλογισθέντος ἀριθμοῦ ἑκάστου νομοῦ καὶ συνεπῶς καὶ τῶν σχετικῶν αὐτοῦ δήμων.»

§15ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§16Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καταθέτω τοὺς πίνακας, καὶ κατόπιν λαμβάνετε τὸν λόγον. Ἔρχομαι μετὰ τοῦτο εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐκ Καλαβρύτων κ. Βουλευτοῦ, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτησε νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα τ’ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀποστρατείαν τοῦ ἐπιάτρου Χαριδήμου. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἀνήκουν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, καὶ δὲν ὑπῆρξε ποτὲ συνήθεια νὰ ἐξέρχωνται τοιαῦτα ἔγγραφα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διότι τὰ ἔγγραφα ταῦτα δὲν ἀφορῶσι τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐὰν δηλαδὴ ὁ Ὑπουργὸς καλῶς ἢ κακῶς ἐνήργησεν· αὐτὰ ἀποβλέπουσι τὸ ἄτομον καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ τὸ ἄτομον μὲν, ἐὰν κακῶς ἀπεστρατεύθη, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια, ἵνα εὕρῃ τὸ δίκαιόν του, τὰ ἔγγραφα δὲ ταῦτα χρησιμεύουν εἰς τὸ Δημόσιον, ἵνα ἀμυνθῇ, ἐὰν τὸ ἄτομον καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια. Ἐξαιρετικῶς λοιπὸν ἐγὼ, παρὰ τὴν συνήθειαν, τὰ προσκομίζω καὶ τὰ καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιστραφῶσιν ἀμέσως, διότι αὐτὰ ἀποβλέπουν ἀποκλειστικῶς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§17Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Προεδρείου θὰ ἦναι κατατεθειμένα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος θέλει δώσει ἀπόδειξιν εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§19Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Προσθέτω δὲ, ὅτι κατὰ τὸν νόμον ΡΟΗʹ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν ἡ ἀποστρατεία εἶναι ἡ τελευταία κατάστασις τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἐπανερχομένου εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον καὶ ἀπολαμβάνοντος τὴν κατὰ τὸν περὶ τούτου νόμον σύνταξιν· οὐδεὶς δὲ τίθεται αὐτεπαγγέλτως εἰς ἀποστρατείαν, εἰμὴ ἕνεκεν ἀποδεδειγμένης ἀνικανότητος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Κατὰ δὲ τὸ διάταγμα περὶ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου περὶ συντάξεως τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης (ἄρθρον 15) ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀναφορὰς τῶν διαφόρων στρατιωτικῶν ἀρχῶν ἢ ἐπιθεωρητῶν τοῦ στρατοῦ, ἢ δεδομένας ὑπηρεσίας, καὶ πεποιθὼς ὅτι ἀξιωματικός τις δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὰ στρατιωτικὰ αὑτοῦ καθήκοντα, παραπέμπει αὐτὸν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου πρὸς ἐξέτασιν· κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 22, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, λαβὼν τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου, ἐὰν τοῦτο ἀπεφάνθη ὅτι ὁ παραπεμφθεὶς ἐνώπιόν του ἀξιωματικὸς ἐθεωρήθη ἀνίκανος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων, ἐνεργεῖ τὴν εἰς ἀποστρατείαν μετάθεσίν του, συμφώνως πρὸς τὰ περὶ τούτου διαγεγραμμένα, καὶ ἑπομένως ὑποβάλλει πρότασιν μετὰ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου, ἵνα τεθῇ ὁ ἀξιωματικὸς εἰς ἀποστρατείαν αὐτεπαγγέλτως. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις αὐτὰς ἐγὼ ἤμην ὑπόχρεως νὰ τὸν ἀποστρατεύσω. Κατὰ συνέπειαν τὰ ἔγγραφα αὐτὰ δὲν ἀφορῶσι ποσῶς τὴν ἐνέργειάν μου, ἵνα ἐλεγχθῶ ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, διότι, ὅ,τι ἐγένετο, ἐγένετο κατὰ ῥητὴν διάταξιν τοῦ νόμου, καὶ συνεπῶς δὲν ὑπάρχει λόγος τοιαῦτα ἔγγραφα νὰ προσκομίζωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι τοιουτοτρόπως θὰ καταντήσωμεν νὰ φέρωμεν ἐνταῦθα ὁλόκληρον τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§20Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Ὑπουργὸς ἔχει πᾶσαν τὴν εὐθύνην...

§21Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὴν ἔχει.

§22ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. .. Ὅταν δὲ λέγωμεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἔχει τὴν εὐθύνην, ὁ Ὑπουργὸς ἔχει καὶ τὴν γνώμην του ἐλευθέραν· διότι, ἐὰν δὲν ἦτο ἐλεύθερος περὶ τὴν γνώμην, δὲν θὰ εἶχεν εὐθύνην. Ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ὅ,τι ἐλέχθη πρὸ ὀλίγου παρ’ ὑμῶν, ὅτι σεῖς ἦσθε ὑπόχρεος νὰ ὑποβάλητε διάταγμα ἀποστρατείας, ὅταν ἐγνωμοδότησε τὸ Συμβούλιον. Περὶ τούτου θὰ συζητήσωμεν, καὶ θὰ ἴδητε ὅτι ἔχω δίκαιον. Ἐξ ὅσων εἴπετε καταλαμβάνω, ὅτι καὶ σεῖς ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι ἡ γνωμοδότησις τοῦ Συμβουλίου ἐκείνου ἦτο πολὺ ἄδικος.

§23Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ ἀφορᾷ τὸ Συμβούλιον, ὄχι ἐμέ.

§24ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ ἴδωμεν περὶ τούτου.

§25Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἔρχομαι ἤδη εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Σέχου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὄχι ἀνακρίβειαι, ἀλλ’ ἀταξίαι τινὲς ὑπάρχουσιν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ αἱ ἀταξίαι αὗται δὲν εἶναι οὐσιαστικαὶ, εἶναι τυπικαὶ, διότι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ ἡ περίστασις, ὑπὸ τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, εἶναι ἔκτακτος. Ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ ὁ παλαιὸς ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, εὑρισκόμεθα ἐν ἐπιστρατεύσει ταὐτοχρόνως καὶ ἔχομεν συγκεκροτημένας μεγάλας μονάδας, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἐπιστρατεύσεως καὶ περὶ ἐφεδρείας, συνάμα δὲ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι, διὰ νὰ ὑπάρχῃ στράτευμα, πρέπει νὰ ὑπάρχουν αἱ μεγάλαι μονάδες, διότι τὸ νὰ σχηματίζωνται αὗται τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ, ἐννοεῖται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄλλως, παρὰ νὰ φθάσωμεν αὖθις εἰς τ’ ἀποτελέσματα, εἰς ἃ δυστυχῶς ἐφθάσαμεν. Αἱ μεγάλαι μονάδες πρέπει νὰ ἦναι πάντοτε συγκεκροτημέναι, ὥστε, καθὼς καὶ ἄλλοτε εἶπον, νὰ ἐξασκῶνται τὰ στρατεύματα αὐτὰ εἰς τὰ καθήκοντα τῶν μεγάλων μονάδων, τὰ στρατεύματα νὰ γνωρίζουν τοὺς ἀρχηγοὺς, καὶ οἱ ἀρχηγοὶ αὐτὰ κτλ. Πρόκειται δὲ διὰ νόμου περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νὰ διατηρήσωμεν τὰς μονάδας αὐτὰς, ὥστε κατ’ ἔτος νὰ γίνηται καὶ ἡ ἐξάσκησις αὐτῶν, δηλαδὴ οἱ μεγάλοι ἑλιγμοὶ, καὶ ἐκεῖ θὰ καθαρίζωνται οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί. Κατὰ συνέπειαν προηγήθη ὁ νόμος περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 60 τοῦ Συντάγματος, διὰ νὰ ψηφισθῇ κατόπιν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι συντεταγμένος ὁ νόμος περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Κατὰ τὴν σύνταξιν δὲ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ὅσα σᾶς εἶπον, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν δύνανται νὰ ἔχουν κῦρος, ἐὰν ταὐτοχρόνως δὲν ψηφισθῇ καὶ ὁ νόμος περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, οὕτως ὥστε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα, νὰ ἔχωσι τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος. Συνεπῶς ἐλήφθη τὸ μέτρον, ὅπως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν συμπεριληφθῇ ὁ ἀριθμὸς ἐν γένει ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν ὑπαρχόντων. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ τῆς διαιρέσεως, αὐτὰ θὰ φανοῦν εἰς τοὺς πίνακας, οἱ ὁποῖοι θὰ προστεθοῦν εἰς τὸν νόμον περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ τότε ἐξηγεῖται ὁ προϋπολογισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πινάκων τούτων· ἐπειδὴ δ’ εὑρισκόμεθα καὶ ἐν ἐπιστρατεύσει, διὰ τοῦτο ἐζητήθη καὶ ἀναπληρωματικὴ πίστωσις διὰ τὴν καθ’ ὑπέρβασιν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ἐφ’ ὅσον αἱ περιστάσεις ἀπαιτοῦσι τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον φαίνονται μὲν ἀνακρίβειαί τινες κατὰ τύπον, αἱ ὁποῖαι ὅμως κατ’ οὐσίαν δὲν εἶναι ἀνακρίβειαι, καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ τακτοποιηθῶσιν ὅταν ψηφισθοῦν οἱ σχετικοὶ νόμοι καὶ ἰδίως ὁ νόμος περὶ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν στρατοδικείων καὶ προφυλακίσεως καὶ τῶν ἄλλων, περὶ αὐτῶν θὰ ὁμιλήσω ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά των.

§26ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, προκειμένης τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐτησίας δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, παρεκάλεσα δὲ τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς πίνακας τῶν κληρωτῶν τοὺς ἀναλογικοὺς, τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου εὐηρεστήθη νὰ καταθέσῃ, ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἵνα καταδείξω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἀπό τινος χρόνου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν τελεῖται ἄτοπόν τι, παρανομία, δύναμαι νὰ εἴπω, παραβίασις δύο συγχρόνως νόμων, τοῦ τε νόμου περὶ στρατολογίας ὡς καὶ τοῦ νόμου περὶ ἐτησίας δυνάμεως τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καταθέτων τοὺς πίνακας τούτους, εὐηρεστήθη νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ μὲν τὸ ἔτος 1896, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταρτισθέντος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ἀναλογικοῦ πίνακος τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1896, ἐν τῷ ἀριθμῷ τῶν ὑποχρέων ἐπὶ διετεῖ θητείᾳ, τοὺς ὁποίους ἕκαστος δῆμος ὤφειλε νὰ δώσῃ πρὸς κατάρτισιν τῆς ἐτησίας δυνάμεως τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, συνυπελογίσθησαν καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες κατὰ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας δὲν ἔτυχε νὰ ἦναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ μητρώῳ τῶν ἀῤῥένων τῶν οἰκείων δήμων, ἐνεγράφησαν δ’ ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου τούτου, πρὸς ποινήν. Τὸν ἀναλογικὸν πίνακα τοῦ 1896, ἀποσταλέντα εἰς τοὺς νομάρχας τοῦ Κράτους, συνώδευσεν ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ῥητῶς παρηγγέλλοντο οἱ νομάρχαι, ἐν τῇ κατανομῇ, ἣν ἕκαστος ἤθελε κάμει, τῶν κληρωτῶν τῶν ἐν τῷ νομῷ αὑτῶν δήμων συμπεριλάβωσι καὶ τοὺς μὴ δεδηλωμένους κληρωτοὺς, οἵτινες ὤφειλον νὰ ἦναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 30. Ἔρχεται κατόπιν ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1897, ὅτε ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἐφηρμόζετο ὁ νόμος περὶ γενικῆς στρατολογίας, ἀνατρέπεται, καὶ ἐφαρμόζεται ἡ ἀντίθετος ἀρχή. Καταρτίζεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν πίναξ ἀναλογικὸς, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐκεῖνοι τῶν κληρωτῶν, οἵτινες δὲν ἔτυχον ὄντες ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς μητρώοις τῶν ἀῤῥένων, δὲν συνυπολογίζονται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποχρέων, οὓς ἕκαστος δῆμος ὀφείλει νὰ δώσῃ, ἀλλὰ κατατάσσονται μὲ θητείαν διετῆ, ὡς κλάσις ἰδιαιτέρα, ἐκτὸς τῶν ὑποχρέων ἑκάστου δήμου. Τὸν ἀναλογικὸν δὲ τοῦτον πίνακα πρὸς τοὺς νομάρχας συνώδευεν ἀντίθετος τῆς προτέρας διαταγή. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς κατέθετε τοὺς πίνακας, τὸν παρεκάλεσα νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ μικρὰν διακοπὴν, προτιθέμενος νὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, κατὰ τίνα τρόπον ἐφηρμόζετο ὁ νόμος περὶ στρατολογίας κατὰ τὰ ἔτη τὰ πρὸ τοῦ 1896. Παρακαλῶ δὲ καὶ ἤδη αὐτὸν, ἐὰν ἦναι εἰς θέσιν, νὰ μᾶς δώσῃ ἐξήγησιν.

§27Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε τὴν πρότασίν σας ἐγγράφως, καὶ αὔριον σᾶς δίδω τὴν ἐξήγησιν.

§28ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἄμεσον πληροφορίαν πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ τούτου. Δύναμαι ὅμως ἐγὼ νὰ διαβεβαιώσω ἐκ τοῦ προχείρου, ἀλλὰ καὶ μετὰ θετικότητος, τὴν Βουλὴν, ὅτι ἀπὸ τῆς καταβολῆς τοῦ νόμου περὶ γενικῆς στρατολογίας ἐφηρμόζετο ἡ ἀρχὴ, ἥτις ἐκράτει μέχρι τοῦ 1896. Τουτέστιν οἱ κληρωτοὶ τῆς κατηγορίας τοῦ ἄρθρου 30, οἵτινες δηλαδὴ δὲν ἦσαν ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς μητρώοις, συμπεριελαμβάνοντο εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποχρέων ἑκάστου δήμου πρὸς καταρτισμὸν τῆς ἐτησίας δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἄλλως, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νόμου, ἐπανειλημμέναι δὲ γνωμοδοτήσεις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ἐδήλωσαν, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ ἔννοια τοῦ νόμου, ὅτι ἡ στρατολογία θέλει γείνῃ κατὰ δήμους, καὶ οἱ μὴ ἐγγεγραμμένοι ὀφείλουσι νὰ συμπεριληφθῶσιν ἐν τῷ ἀριθμῷ τῶν ὑποχρέων. Τοῦτο θεωρῶ ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας. Ἀλλὰ πρὸ ἑνὸς ἔτους ὁ διευθύνων τὰ τῆς στρατολογίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ἔκρινεν εὔλογον νὰ μεταβάλῃ γνώμην, καὶ δώσῃ ἄλλην ἐφαρμογὴν εἰς τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Τί δὲ εἶπεν εἰς ἡμᾶς ὁ κ. Ὑπουργὸς, πρὸς δικαιολογίαν τῆς νέας ταύτης γνώμης; Εἶπεν ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον, ἐξ ἐκείνων οἵτινες ἀναγράφονται ἐν τοῖς συμπληρωτικοῖς πίναξι, νὰ μὴ προσέλθωσί τινες, καὶ νὰ ἔχωμεν οὕτω κενὰ ἐν τῷ στρατῷ. Εἶπεν ἐπίσης, ὅτι ἐνδέχεται τινες ἐξ ἐκείνων, οἵτινες εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς κληρωτικοῖς πίναξι, νὰ ἦναι δὶς ἐγγεγραμμένοι, εἰς δύο διαφόρους δήμους, καὶ οὕτω νὰ προκύψῃ καὶ ἐντεῦθεν κενόν τι, καὶ διὰ τοῦτο, ἵνα πληρώσωμεν τὰ κενὰ ταῦτα, ὑποχρεοῦμεν νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ διετίαν ἐκείνους, οἵτινες δὲν θὰ ὑπηρέτουν ὡς διαθέσιμοι, ἂν ὁ νόμος ὀρθῶς ἐφηρμόζετο. Οὗτοι δὲν θέλουσι συμπληρώσει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ὑπηρέτουν. Πόσοι δὲ εἶναι οὗτοι; Μὴ νομίσετε ὅτι εἶναι ὀλίγοι. Καὶ λέγω τοῦτο διότι θέλω νὰ καταδείξω, ὅτι οὐχὶ μόνον ὡς πρὸς τὰ ἄτομα ἐπέρχεται ἀδίκημα, ἀλλὰ καὶ τὸ Δημόσιον ὑφίσταται ζημίας. Κατὰ τὸν πίνακα τῶν κληρωτῶν τοῦ 1896, οἱ κληρωτοὶ οἱ μὴ ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς μητρῴοις ἀνέρχονται εἰς 458, ἂν δὲ λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οὗτοι ὑπηρετοῦσιν ἐπὶ διετίαν, καὶ ἂν προσθέσητε εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦτον ἄλλους τοὐλάχιστον τόσους τῆς ἑπομένης ἀπογραφῆς, φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν χιλίων περίπου στρατευσίμων, οἱ ὁποῖοι κατατάσσονται παρὰ τὸν νόμον περὶ στρατολογίας καὶ τὸν περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Τοῦτο δὲ εἶναι παραβίασις τοῦ νόμου περὶ γενικῆς στρατολογίας, διότι τὸ ἄρθρον 30 παραγγέλλει, ὅπως ὅσοι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐγγράφωνται ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ καταλόγου τῶν κληρωτῶν· ἀλλὰ δὲν ἕπεται ὅτι οὗτοι ἐξαιρετικῶς θὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατῷ· θὰ ὑπηρετήσωσι συνυπολογιζόμενοι ἐν τῷ ἀριθμῷ τῶν στρατιωτῶν, τοὺς ὁποίους ἕκαστος δῆμος ὀφείλει νὰ δώσῃ ἐξ ἑκάστης ἀπογραφῆς, ἀφοῦ εἰς τὴν ἀπογραφήν, καθ’ ἣν κληροῦνται, ἀνήκουσι καὶ οὗτοι, πάντες δὲ οἱ ἄλλοι εἶναι, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, διαθέσιμοι. Ὁρίζει δὲ ὁ νόμος, πῶς καλοῦνται οἱ διαθέσιμοι, ὅπως ὑπηρετήσωσιν. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος ἐν ἄρθρῳ 81: «Οἱ εἰς διαθεσιμότητα πεμπόμενοί εἰσιν αʹ)... βʹ) Μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἐδαφίῳ ἀναφερομένων, οἱ λοιποὶ πλεονάζοντες ἐκ τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ὀργανικῆς ἐν εἰρήνῃ τοῦ στρατοῦ δυνάμεως, ἐγγεγραμμένοι δὲ ὑπὸ τοὺς μεγαλειτέρους ἀριθμοὺς ἐν τῷ πρώτῳ μέρει τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου, ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τοῦ ἔχοντος τὸν μεγαλείτερον ἀριθμόν.» Πάντες οὗτοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἀπογραφὴν, ἀποτελοῦσι κατ’ ἔτος μέρος τῆς ἐνεργοῦ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ· ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν ἡ Πολιτεία ἐθέσπισε διὰ τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας πόσους θὰ λάβῃ, ἵνα ἀποτελέσωσι τὴν ὑπὸ τὰ ὅπλα δύναμιν τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ· ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους, εἶπεν ὅτι τοὺς θεωρεῖ διαθεσίμους καὶ πέμπει αὐτοὺς εἰς διαθεσιμότητα. Τούτους δὲ, τοὺς ἐν διαθεσιμότητι διατελοῦντας, ἔχει μὲν τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁσάκις ἡ ἀνάγκη ἀπαιτήσῃ, νὰ καλῇ ὑπὸ τὰ ὅπλα, διαγράφει ὅμως ὁ νόμος καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ὁ Ὑπουργὸς θὰ καλέσῃ αὐτούς· δὲν ἀφῆκε δηλαδὴ ἐλεύθερον τὸν ἑκάστοτε διευθύνοντα τὰ τοῦ στρατολογικοῦ γραφείου αὐθαιρέτως νὰ πράττῃ τοῦτο. Ὁ τρόπος ὁρίζεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 82, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: «Οἱ ἐν τῷ ἀμέσως προηγουμένῳ ἄρθρῳ διαλαμβανόμενοι διατελοῦσι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διετοῦς αὐτῶν διαθεσιμότητος εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καλούμενοι, ἂν παραστῇ ἀνάγκη, πρὸς ὑπηρεσίαν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ, ἢ πρὸς ἄσκησιν, διὰ Β. Διατάγματος, εἴτε ἅπαντες συγχρόνως, εἴτε μόνον οἱ διανύοντες τὸ πρῶτον ἢ δεύτερον ἔτος ἐν τῇ διαθεσιμότητι.» Ἀπαιτεῖται ὅθεν ἡ ἔκδοσις Β. Διατάγματος, τὸ ὁποῖον προσδιορίζει τοὺς καλουμένους διαθεσίμους παρ’ ὅλων τῶν δήμων τοῦ Κράτους, δὲν δύναται δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ τοιούτους ἀπό τινας δήμους πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, νὰ παραλίπῃ δὲ ἄλλους, ἀλλὰ κατ’ ἀναλογίαν θὰ λάβῃ αὐτοὺς ἐξ ὅλων τῶν δήμων. Τοῦτο δὲ, τὸ σόλοικον, τὸ ἄδικον, τὸ μὴ νόμιμον, συμβαίνει, ἂν δὲν συνυπολογίσῃ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποχρέων τοὺς μὴ ἐγγεγραμμένους, διότι θὰ συμπίπτῃ οὕτω, εἴς τινας δήμους τοῦ Κράτους, ἐν οἷς ἔχομεν μὴ ἐγγεγραμμένους εἰς τὰ μητρῷα, νὰ ὑπηρετήσωσι, συμπληροῦντες τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποχρέων, τινὲς τῶν διαθεσίμων, εἰς ἄλλους δὲ δήμους νὰ μὴ δώσωσι διαθεσίμους, ἅτε μὴ ἔχοντες κληρωτοὺς τῆς κατηγορίας τοῦ ἄρθρου 30. Ἀλλ’ ὅλα ταῦτα εἶναι παράβασις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, διότι οὗτος χαρακτηρίζει ὡς διαθεσίμους τοὺς ὑπολειπομένους μετὰ τὴν ἀπόσπασιν τῶν λαμβανομένων πρὸς καταρτισμὸν τῆς ἐτησίας δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Διὰ τοιαύτης ἑρμηνείας τοῦ νόμου, ὡς εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ, οὐ μόνον ὁ νόμος περὶ γενικῆς στρατολογίας παραβιάζεται, ἀλλὰ καὶ ὁ περὶ ἐτησίας δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, παραβιάζεται δὲ καὶ ὁ νόμος περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους· διότι, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἀπὸ ἑκάστου δήμου λαμβάνονται παρανόμως πέντε διαθέσιμοι, θὰ ἔχωμεν περίπου 2,500 στρατευσίμους πέραν τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ καὶ δαπάνην δι’ αὐτούς, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένη πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους. Καὶ οὕτως ἐνταῦθα ἔχει πλήρη ἐφαρμογὴν τὸ λόγιον, ὅτι ἑνὸς ἀτόπου δοθέντος μυρία ἕπονται. Νομίζω ὅτι ἀρκοῦσι ταῦτα, ὅπως πείσωσι τὴν Βουλήν, ὅτι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους διεστραμμένως καὶ οὐχὶ ὀρθῶς ἐφηρμόσθη καὶ ἐξετελέσθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ἡ στρατολογία καὶ ὁ νόμος περὶ γενικῆς στρατολογίας. Τὴν γνώμην μου ταύτην ἐλπίζω ὅτι πάντες οἱ κύριοι συνάδελφοι ἀποδέχονται, θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλήν, ὅπως συστήσῃ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, —ὅστις δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ διετέλει μέχρι τοῦδε τῆς τοιαύτης κακῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ὡς μὴ ἀσχοληθεὶς εἰς τὰ τῆς στρατολογίας, καθόσον τὰ τῆς στρατολογίας διηυθύνοντο κυριαρχικῶς, —θὰ παρακαλέσω, λέγω, τὴν Βουλήν ὅπως συστήσῃ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ ἐκφράσῃ γνώμην, ἵνα κατὰ τὴν ὀρθὴν αὐτοῦ ἔννοιαν τοῦ λοιποῦ ἐφαρμόζηται ὁ νόμος περὶ στρατολογίας καὶ ἀπαλλαγῶσιν ὅσοι παρὰ τὸν νόμον ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ στρατῷ ὡς διαθέσιμοι.

§29Ι. ΣΕΧΟΣ. Λυποῦμαι διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀντιταχθῶ εἰς τὴν αὐθεντίαν τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ στρατηγοῦ κ. Σμολένσκη, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὑποστηρίξω τὰς ἰδέας μου. Ἐγὼ τί εἶπον χθές; Εἶπον ὅτι ὅλα τὰ ἄτομα, περὶ ὧν ὁ προϋπολογισμὸς διαλαμβάνει δαπάνην, πρέπει νὰ ἐγγράφωνται εἰς τὴν δύναμιν, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνηται ἄλλως. Εἶπον ὅτι εἰς τὸ Μηχανικὸν ἀναγράφεται δαπάνη διὰ 101 ἀξιωματικοὺς καὶ ἐπὶ πλέον διὰ 24 ὑπεραρίθμους, καὶ ἐν τούτοις σημειοῦνται εἰς τὴν δύναμιν μόνον 101...

§30Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διότι εἶναι ὑπεράριθμοι, εἶναι ὑπὲρ τὸν ὀργανισμόν. Ὅταν ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ ὀργανισμοῦ, ὅλα θὰ ἔλθωσιν εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν.

§31Ι. ΣΕΧΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἔχουν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι. Ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι διὰ τὸ 1898. Διαλαμβάνει δὲ δαπάνην ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος 101+24 π.χ. ἀξιωματικοὺς τοῦ Μηχανικοῦ, καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ δύναμις αὐτοῦ, 125 καὶ οὐχὶ 101. Ἐὰν κατόπιν δι’ ἑνὸς ὀργανισμοῦ ἐλαττώσωμεν αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν, θὰ ἐλαττωθῇ ἡ δύναμις· ἐὰν αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν, θ’ αὐξήσωμεν τὴν δύναμιν. Ἀλλὰ σήμερον ὁ προϋπολογισμὸς διαλαμβάνει δαπάνην διὰ 125. Τὸ παράδειγμα τοῦτο διὰ τὸ Μηχανικὸν ἐπαναλαμβάνω καὶ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα ὅπλα κτλ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν δύναμιν πέντε ἱερεῖς, τοὺς ὁποίους προσέθεσε δικαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸν προϋπολογισμόν;

§32Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη ἀκόμη.

§33Ι. ΣΕΧΟΣ. Ἰδοὺ ὅτι ψηφίζεται ἡ δύναμις. Ἴσως τινὲς, ἐπειδὴ δὲν ὑποστηρίζουσιν οἱ λόγοι μου ἑκατομμύρια, θεωροῦσι τούτους ἐπουσιώδεις. Στηρίζομαι δὲ μόνον εἰς δεκάδας ἢ ἑκατοντάδας τὸ πολὺ, διότι αὗται μοὶ χρειάζονται πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀληθείας. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι μόνον τὰ ἄτομα, περὶ ὧν προβλέπει ὁ προϋπολογισμὸς δαπάνην, ἀνήκουσιν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ.

§34Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οἱ ὑπεράριθμοι δυνάμει τίνος νόμου πληρόνονται;

§35Ι. ΣΕΧΟΣ. Δυνάμει ἑνὸς νόμου βεβαίως.

§36ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τίνος;

§37Ι. ΣΕΧΟΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι δυνάμει τίνος νόμου· δυνάμει τίνος πιστώσεως.

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ πίστωσις, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ νόμος.

§40Ι. ΣΕΧΟΣ. Ὑπάρχει νόμος, τὸν ὁποῖον δὲν ἐνθυμοῦμαι ὡρισμένως.

§41ΜΑΝΕΣΗΣ. Ὑπάρχει ὁ νόμος τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων.

§42Ι. ΣΕΧΟΣ. Ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει τὴν προσθήκην εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπεραρίθμων ἀξιωματικῶν. Ἐγὼ ὅμως λέγω, ὅτι, εἴτε ὑπάρχει νόμος εἴτε δὲν ὑπάρχει νόμος, ἅμα ἡ δαπάνη διαλαμβάνει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὸ ἄτομον, πρέπει νὰ συγκαταριθμῆται εἰς τὴν δύναμιν. Φέρω ἑτέραν σκέψιν. Ἔχων μάλιστα ὑπ’ ὄψιν τὰς περιστάσεις, περὶ ὧν ἐποιήσατο μνείαν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἠθέλησα χθὲς ὁμιλῶν νὰ ὑποδείξω καὶ ἐλάττωσιν ἀριθμοῦ ὁπλιτῶν...

§43Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§44Ι. ΣΕΧΟΣ. .. Διότι, εἶπον, ἴσως ἔκτακτοι περιστάσεις ἐπιβάλλουσιν αὐτὴν τὴν αὔξησιν. Ἰδοὺ δὲ—ἐπειδὴ ἀναγκάζομαι, τὸ λέγω.—Ὁ ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν προϋπολογισμὸς διαλαμβάνει ὑπαξιωματικοὺς 4638, μουσικοὺς 667, στρατιώτας 18,807, τὸ ὅλον ὁπλίτας 24,112. Ἐξ αὐτῶν δύναταί τις νὰ παραδεχθῇ,—μολονότι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐπισήμως βεβαιωμένος—ὅτι 3,500 ὑπαξιωματικοὶ εἶναι οἱ διαρκῶς μένοντες ἐν τῷ στρατεύματι, ὅτι 60 περίπου εἶναι μουσικοὶ, διαμένοντες ὡσαύτως ἐν τῷ στρατεύματι, 500 εἶναι οἱ ἐθελονταὶ εὔζωνοι, καὶ 434 οἱ χωροφύλακες οἱ διαρκῶς διαμένοντες. Τοῦτο δὲ, τὸ τῶν χωροφυλάκων, ἐξήγαγον ἐκ τοῦ ὅτι 2940 παραλαμβάνονται ἀπὸ τὸν πεζὸν στρατὸν, ἐνῷ ἡ δύναμις τῆς χωροφυλακῆς εἶναι 3374, ἑπομένως 434 εἶναι οἱ χωροφύλακες οἱ ἀνακατατασσόμενοι. Τὸ ἄθροισμα αὐτῶν, περὶ ὧν ἐποιησάμην λόγον, εἶναι 4494, οἵτινες διαρκῶς μένουσιν ἐν τῷ στρατεύματι, ἵνα δὲ συμπληρωθῇ ὁ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀριθμὸς ὁπλιτῶν 24,112, πρέπει οἱ κληρωτοὶ νὰ ὦσι 19,618. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν 19,618 νὰ ὦσιν οἱ δύο ἐτῶν κληρωτοὶ, διότι κατ’ ἔτος ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τοὺς ἐξαιρουμένους καὶ ἀπαλλαγέντας, ἔχομεν ἐτησίως κατατασσομένους 8,500.

§45Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). 11,000 εἶναι ἀναγεγραμμένοι.

§46Ι. ΣΕΧΟΣ. 11,000, κύριε Ὑπουργὲ, εἶναι ἀναγεγραμμένον, ἀλλὰ σήμερον ὁ διευθύνων τὰ στρατολογικὰ μοὶ εἶπεν, ὅτι ἐκ τῶν 11,000 ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τοὺς ἐξαιρουμένους, ἀπαλλασσομένους καὶ ἀνυποτάκτους, οἱ κατατασσόμενοι ἀνέρχονται κατὰ μέσον ὅρον εἰς 8½ χιλιάδας.

§47Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν πόσοι θὰ ἐξαιρεθῶσιν.

§48Ι. ΣΕΧΟΣ. Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν εἶχον σήμερον ἀπὸ τὸν διευθύνοντα τὰ στρατολογικὰ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτης δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι 8,500 κατατάσσονται κατὰ μέσον ὅρον ἐτησίως, καὶ 8,500 τὸ δεύτερον ἔτος, ἀποτελοῦντες οὕτω δύναμιν 17,000, ἢ τὸ πολὺ 18,000, οἵτινες προστιθέμενοι εἰς τοὺς διαρκῶς μένοντας ἐν τῷ στρατεύματι ἔστω 4500, ἀποτελοῦσι δύναμιν οὐχὶ ἐπὶ πλέον τῶν 22,500, ἀντὶ τῶν ἐγγραφομένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 24,112. Πλὴν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι περίπου οὐχὶ περισσότεροι τῶν 1000 εἶναι οἱ ἐπὶ πλέον ἀναγεγραμμένοι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, διότι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἐκτὸς τῶν κατὰ τὰ δύο ἔτη κληρωτῶν ἐκ 18,000 τὸ πολὺ, προσέρχονται ἢ συλλαμβάνονται προσέτι ἀνυπότακτοι καὶ λοιποὶ, οἵτινες ὑπηρετοῦσιν. Ἐνταῦθα δὲν ἔκαμα λόγον χθὲς περὶ τῆς ὑπερβάσεως ταύτης τῆς δυνάμεως τῶν ὁπλιτῶν, διότι ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις, εἰς ἃς εὑρισκόμεθα. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἐξ ὅσων χθὲς ἐξέθεσα, πρέπει ν’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ ὅλα τὰ ἄτομα, περὶ ὧν προβλέπει δαπάνην ὁ προϋπολογισμός. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα μου, καὶ ἐναπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ ὅ,τι ἐγκρίνει.

§49Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐλησμονήσατε. Ἔρχομαι ἐγὼ εἰς συμπλήρωσιν τῶν ἰδεῶν σας. Λείπουσιν ἀκόμη καὶ οἱ κληρωτοὶ τῆς Θεσσαλίας.

§50Ι. ΣΕΧΟΣ. Δὲν λέγω...

§51Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἶναι ἐπὶ ἔλαττον ἀκόμη.

§52Ι. ΣΕΧΟΣ. Δὲν λέγω, κύριε Ὑπουργὲ, περὶ τούτου ἐγώ. Σᾶς εἶπον, ὅτι περὶ τῶν ὁπλιτῶν οὐδένα ἔκαμα λόγον. Ἀλλὰ περὶ τῶν ἄλλων καὶ περὶ ὅσων χθὲς ἀνέφερα, νομίζω ὅτι εἶμαι ἐντὸς τῆς ἀληθείας.

§53Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι ὅλα αὐτὰ θὰ τακτοποιηθῶσιν.

§54Ι. ΣΕΧΟΣ. «Θὰ τακτοποιηθῶσιν». Εὔχομαι καὶ πιστεύω, ὑπουργούντων ὑμῶν, ὅτι ὅλα θὰ τακτοποιηθῶσι.

§55Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι δά! Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι καὶ ὁ διάδοχός μου θὰ φροντίσῃ.

§56Ι. ΣΕΧΟΣ. Εὔχομαι.

§57Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πιστεύω, Κύριοι, κανεὶς νὰ ἀποδέχηται ὡς ὀρθὴν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, πιστεύω δὲ, ὅτι καὶ ὁ ἴδιος θὰ θεωρήσῃ μὴ ὀρθὴν τὴν γνώμην ταύτην, μετὰ συζήτησιν διαφωτίζουσαν τὰ πράγματα. Κάμνω λόγον περὶ τούτου, Κύριοι, διότι οἱ λόγοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μοὶ ἔδωκαν νὰ ἐννοήσω, ὅτι δίκαιον, εἶχον ζητήσας ἀποκλειστικῶς τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀποστράτευσιν τοῦ ἐπιάτρου Χαριδήμου, διότι πράγματι μέγα ἀδίκημα προσγίνεται εἰς τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον, καὶ ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει μου δὲν ἠρνήθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι ὁμοίως καὶ ἐκεῖνος φρονεῖ περὶ τοῦ ἀδικήματος τούτου...

§58Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἀνεγνώρισα ἀδίκημά τι ἐγώ.

§59ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπέθεσα ὅτι τοιοῦτόν τι εἴπετε.

§60Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι.

§61ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπέθεσα, διότι ἔκαμε λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς περὶ τοῦ ὅτι αὐτὸς ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλῃ τὸ Διάταγμα μετὰ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου. Ἐγὼ ἀμέσως εἶπον, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν· δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ἄλλο τι ἢ ἓν νευρόσπαστον, τὸ ὁποῖον μηχανικῶς θέτει τὴν ὑπογραφήν του εἰς διάταγμα ἀποστρατεῦον ἀξιωματικόν, ἅμα ὡς ἤθελεν εὑρεθῆ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον γνωματεῦον περὶ τῆς ἀποστρατεύσεως ταύτης. Ἡ τύχη τῶν ἀξιωματικῶν, ὁ βαθμὸς αὐτῶν, ἡ ὑπόληψις αὐτῶν, ἡ τιμὴ αὐτῶν, ἡ θέσις των ἐν τῷ στρατῷ, τὰ μέσα τῆς ζωῆς των, εἶναι ἀνατεθειμένα ὅλα εἰς ἕνα ἄνθρωπον, καὶ ὁ ἄνθρωπος οὗτος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν φροντίσῃ νὰ ἐξασφαλισθῶσιν ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνατεθῆ εἰς χεῖράς του, τότε οἱ ἀξιωματικοὶ οὐδεμίαν ἔχουσιν ἐγγύησιν τῆς θέσεώς των ἐν τῷ στρατῷ. Τότε τὸ Σύνταγμα τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι οἱ βαθμοὶ τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ἀναφαίρετοι, εἶναι γράμμα νεκρὸν, μὴ ἔχον καμμίαν σημασίαν. Βεβαίως δὲν ἐννοῶ, ὅτι μετὰ παράπτωμα δὲν ἀφαιροῦνται οἱ βαθμοί. Ἀφαιροῦνται, ἀλλ’ ὅταν πραγματικῶς λάβῃ χώραν τοιοῦτον παράπτωμα, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ νόμος, ὅτι δίδει χώραν εἰς ἀφαίρεσιν τοῦ βαθμοῦ. Ἂν δ’ ἔλαβε χώραν τοιοῦτον παράπτωμα, μόνον ὁ Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ, αὐτὸς ὑπέχων τὴν εὐθύνην, Ὅταν δὲ λέγωμεν, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ὑπεύθυνος διὰ πᾶσαν πρᾶξιν ἀναγομένην εἰς τὸ τμῆμα, ὅπερ διοικεῖ, νομίζω, ὅτι λέγομεν τοῦτο, ὅτι αὐτὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ καὶ ν’ ἀποφασίσῃ, καὶ διὰ τοῦτο ὑπέχει καὶ τὴν εὐθύνην. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίσῃ, ἀλλὰ μηχανικῶς ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ θέτῃ τὴν ὑπογραφήν του ὅπου καὶ ὅπως τὰ Ἀνακριτικὰ Συμβούλια ἀποφαίνονται, τότε θὰ ἦτο μέγα ἄδικον νὰ ζητῶμεν εὐθύνην ἀπὸ τὸν τοιοῦτον Ὑπουργόν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ εὐθύνη ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπάρχει κρίσις καὶ ἀπόφασις; Ὥστε νομίζω, ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς διέπραξεν, ἐναντίον τῆς γνώμης του, ἐναντίον τῆς κρίσεώς του, τοιαύτας ἀποστρατεύσεις διὰ τῆς ὑπογραφῆς του, μόνον ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ προκαλέσῃ τοιαῦτα διατάγματα, ἀφοῦ εὑρέθησαν Συμβούλια ἀνακριτικὰ, γνωματεύσαντα περὶ τῆς ἀποστρατεύσεως, νομίζω, ὅτι ἔσφαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐφεύρῃ τρόπον διορθώσεως τοῦ σφάλματός του. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου βλέπετε, ὅτι ὁμιλῶ μόνον γενικῶς ἤδη, διότι θὰ φέρω εἰδικῶς τὸν λόγον ἐπὶ τῆς περιπτώσεως, τὴν ὁποίαν προεκάλεσα, δηλ. ἐπὶ τῆς ἀποστρατεύσεως τοῦ ἐπιάτρου Χαριδήμου, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἴδητε πόσον μέγα ἄδικον προσεγένετο. Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει γνώμην ἐσφαλμένην καὶ ὡς πρὸς τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Εἶπεν, ὅτι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι πρόσωπα, εἴτε ἀξιωματικούς, εἴτε στρατιώτας, εἶναι ἔγγραφα ἀνήκοντα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἑπομένως δὲν ὑποχρεοῦται νὰ τὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὅτι κατὰ χάριν σήμερον κατέθεσε τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν ἐπίατρον Χαρίδημον. Τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐὰν τοῦτο, Κύριοι, ἦτο ὀρθὸν, ἐὰν τοῦτο ἐγίνετο δεκτὸν, πᾶς κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος ἤθελε παύσει ὑφιστάμενος πλέον. Μήπως τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα ὑπαλλήλους ὑπαγομένους εἰς ἄλλους κλάδους τῆς διοικήσεως, εἰς τὰ Ὑπουργεῖα λ.χ. τῆς Δικαιοσύνης, τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Ἐξωτερικῶν κτλ., δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ δὲν ἀφορῶσι συμφέροντα τοῦ Κράτους; Ἐὰν ὁ κανὼν, τὸν ὁποῖον θέτει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἦτο ὀρθὸς καὶ ἐτηρεῖτο παρ’ ὅλων τῶν συναδέλφων του, τότε, σᾶς παρακαλῶ, ἐπί τινος βάσεως ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ ἔλεγχος κοινοβουλευτικὸς περὶ τῶν πράξεων τῶν Ὑπουργῶν; Λέγω ταῦτα, Κύριοι, διότι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ καὶ ἄλλα ἔγγραφα, καὶ προλαμβάνω νὰ τὸν πείσω, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ νομίζῃ, ὅτι δύναται νὰ ἀρνῆται τὴν κατάθεσιν τῶν τοιούτων ἐγγράφων. Ἐῤῥήθη, Κύριοι, διεδόθη μετ’ ἐπιτάσεως, καὶ ἐπιστεύθη μάλιστα μετὰ μεγάλης πεποιθήσεως, ὅτι, ὅταν ἐγένετο ἡ ὑποχώρησις τῆς Λαρίσσης, ἡ ἄτακτος ἐκείνη ὑποχώρησις, εἰς τὴν ὁποίαν πολλὰ δεινὰ τῆς πατρίδος ὀφείλονται, μία πυροβολαρχία — ἡ πρώτη πυροβολαρχία τοῦ 2ου πυροβολικοῦ συντάγματος — ἀποσυνετέθη τέλεον. Διάφοροι ἐλάται, ἀποκόψαντες τὰς σειράδας τῶν ἁμαξῶν καὶ τῶν προολκέων, ἔφυγον εἰς Λάρισαν ἀπὸ τοῦ Καζακλάρ. Ἐθεάθη ἐκεῖ ἀντισυνταγματάρχης τις, μεταφερόμενος ἐπὶ ἑνὸς προολκέου...

§62ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Διότι ἐπλήγη ὁ ἵππος του, ἀναγκάζομαι νὰ προσθέσω.

§63ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρόκειται τώρα νὰ γράψω ἱστορίαν. Δικαιολογῶ μόνον τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον. Δὲν δίδω ἀπόλυτον πίστιν εἰς ὅλας τὰς διαδόσεις, ἀλλὰ ταῦτα πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι.

§64ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς διακόψω; Αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις παρεπέμφθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, μὴ θελήσαντος νὰ κάμῃ καμμίαν ἐξέτασιν, εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, τὸ δὲ Στρατοδικεῖον θ’ ἀποφανθῇ. Θέλετε νὰ ῥίψητε μομφὴν εἰς ἀξιωματικόν, δι’ ὃν φρονῶ ὅτι τὸ στράτευμα πρέπει νὰ καυχᾶται, ἔχον αὐτὸν εἰς τὰς τάξεις του.

§65ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦτο θ’ ἀποδειχθῇ ἐκ τῆς συζητήσεως. Ἐγὼ δὲν κατηγορῶ κανένα. Ἐγὼ τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι διεδόθη αὐτὸ μετ’ ἐπιτάσεως, εἶδον δὲ καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἕνα ἀντισυνταγματάρχην μετέφεραν ἐπὶ ἑνὸς προολκέου εἰς τὴν Λάρισαν, ὅτι τόσον πολὺ εἶχε καταληφθῆ ὑπὸ δειλίας... (Θόρυβος).

§66Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔγραψεν αὐτά, τὰ ἀπέσυρε.

§67ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Περὶ τούτου, Κύριοι, θὰ γείνῃ λόγος εὐρὺς, καὶ ἐκεῖ θὰ συζητήσητε πάντες, διότι τότε θὰ ἔχωμεν τὰ πράγματα ἐνώπιόν μας, καὶ οἱ λόγοι τότε δὲν θὰ δύνανται νὰ φέρωσιν ἀντιπερισπασμὸν εἰς τὴν ὑπόθεσιν, διότι τὰ πράγματα κατισχύουσι πάντοτε τῶν λέξεων. Τώρα ὅμως λέγω ταῦτα διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ἑξῆς παράκλησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ καταθέσῃ ἔγγραφα ἀφορῶντα τοὺς ἐλάτας ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα πρὸ ὀλίγου, οἱ ὁποῖοι κατηγορηθέντες ὅτι ἔκοψαν τὰς σειράδας, ὡς σᾶς εἶπον, τῶν ἁμαξῶν καὶ ἔφυγαν πρὸς τὴν Λάρισαν, κατηγορηθέντες ἐπὶ ἐγκαταλείψει θέσεως ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, προεφυλακίσθησαν καὶ διετέλεσαν ἐν προφυλακίσει ἐπὶ 7 μῆνας, μετὰ τοῦτο δὲ ἀπηλλάγησαν διὰ βουλεύματος. Θέλω νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα καὶ αἱ μαρτυρίαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβασίσθησαν οἱ ἀπαλλάξαντες αὐτοὺς τοὺς ἐλάτας, τοὺς κόψαντας τὰς σειράδας, ὡς σᾶς εἶπον, διότι ἐκ τούτων πολὺ θέλομεν διαφωτισθῆ, θέλομεν δὲ, καθ’ ὃ δικαίωμα ἔχομεν, κρίνει περὶ τῆς ἀθωώσεως τῶν ἐλατῶν τούτων. Τὴν παράκλησίν μου ταύτην θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγγράφως.

§68Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (ἀπὸ τοῦ βήματος). Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, καθαρὰ ποίαν ἰδέαν ἔχει ὁ ἀξιότιμος κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς περὶ τοῦ πῶς πρέπει νὰ ἦναι εἷς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐξ ὅσων ὅμως ἐνόησα, τὸν θέλει νὰ ἦναι καὶ δεκανεὺς, καὶ λοχίας, καὶ ἐπιλοχίας, καὶ ἀνθυπολοχαγὸς, καὶ λοχαγὸς καὶ τὰ πάντα. Αὐτὸς δηλαδὴ νὰ ἐνεργῇ παντοῦ. Τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι δυνατὸν, διότι τότε πρέπει νὰ εὑρεθῇ εἷς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπεράνθρωπος, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ καθήκοντα. Ἐὰν τοιαύτη ἐπεκράτει ἰδέα, τὸ Κράτος ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τότε μόνον τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ οὐδένα ἄλλον βαθμοφόρον, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐκτελῇ τὰ πάντα.

§69ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§70Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἴπατε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ σταθμίζῃ τὰς πράξεις τῶν Ἀνακριτικῶν Συμβουλίων· ἀλλὰ σᾶς ἀνέγνωσα προηγουμένως τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν παρουσιασθῇ ἡ περίστασις, διατάσσει τὸν σχηματισμὸν τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου συμφώνως μὲ τὸν νόμον, θέτει τὸ ζήτημα καὶ παραπέμπει τὸν ἀξιωματικὸν εἰς τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον. Δὲν ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ εἰς τὰ μέλη τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου «ἐκδόσατε τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἀπόφασιν» Ἐγὼ παρέπεμψα τὸν ὑπίατρον Χαρίδημον εἰς τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας καὶ συμφώνως μὲ τοὺς νόμους, δὲν μοὶ ἐπετρέπετο δὲ νὰ καθοδηγήσω τὰ μέλη τοῦ Ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, πῶς νὰ ἐκδώσωσι τὴν ἀπόφασίν των.

§71Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἠξίωσα νὰ ἐπιβάλητε τὴν γνώμην σας εἰς τὰ μέλη, ἀλλ’ ἠξίωσα, ἐὰν πεισθῆτε ἐκ τῶν ἐγγράφων ὅτι τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον ἔσφαλε, καὶ ἔσφαλεν ἀναφανδόν...

§72Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐὰν ἐπειθόμην ὅτι ἔσφαλε, τότε θὰ κατήγγελλον τὰ ἄτομα.

§73Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦτο δύνασθε νὰ τὸ πράξητε, ἀλλ’ ἐὰν ἴδητε ὅτι ἡ ἀπόφασις εἶναι σφαλερὰ, τότε δύνασθε νὰ μὴ τὴν ἀποδεχθῆτε.

§74ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἀλλοίμονον, ἂν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἀναιρῇ τὰς ἀποφάσεις τῶν Ἀνακριτικῶν Συμβουλίων!

§75Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ μόνον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐὰν εἰς τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον παραπεμφθῇ τις, ἵνα τεθῇ λ. χ. εἰς ἀπόταξιν, καὶ τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον ἀποφανθῇ ὑπὲρ τῆς θέσεως αὐτοῦ εἰς ἀπόταξιν, ὁ Ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπέμβῃ ὑπὲρ τοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ νὰ εἴπῃ: «Μολονότι τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον σὲ κατεδίκασε νὰ τεθῇς εἰς ἀπόταξιν, ἐγὼ δὲν σὲ θέτω εἰς ἀπόταξιν, ἀλλὰ σὲ θέτω εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως». Μόνον αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἔχει, καὶ ἐὰν παρατηρήσῃ παράλειψιν καθήκοντος, νὰ προβῇ εἰς τὴν τιμωρίαν τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου. Ἐγὼ τοιαύτην παράλειψιν δὲν εὗρον. Κατὰ συνέπειαν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ φρονῶ ὅτι πλανᾶσθε.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ζητεῖ τὸν λόγον. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνακτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας ὑπὸ τῶν ἐμπορικῶν πλοίων τῶν ὑψωσάντων ξένην τοιαύτην κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου...

§77Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω ἓν παράπονον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ἐνῷ ἡ Βουλὴ προχθὲς ἀπεφάνθη, ὅπως ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς προφυλακίσεως τῶν λιποτακτῶν τεθῇ μεταξὺ τῶν πρώτων ἀντικειμένων τῆς ἡμερησίας διατάξεως, σήμερον εὑρίσκεται αὕτη ὑπὸ τὸν ἀριθ. 19. Νομίζω ὅτι, διὰ νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ τεθῇ πρῶτον ἀντικείμενον ἡ πρότασις νόμου αὕτη.

§78Α. ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Δὲν ἀπεφάνθη οὕτω ἡ Βουλή.

§79Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τόσον εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο, ὥστε οὔτε τὰ πρακτικὰ ἀναγράφουσιν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων.

§80ΛΑΠΠΑΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, κύριε Πρόεδρε.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Κανονισμοῦ, πρέπει ἡ πρότασις αὕτη νὰ ὑποστηριχθῇ ὑπὸ δέκα τοὐλάχιστον Βουλευτῶν.

§82Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ ΚΑΙ ΛΑΠΠΑΣ. Ὑποστηρίζεται ὑπὸ πλειόνων. (Ἐγείρονται πλείονες τῶν δέκα).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν συναινεῖ νὰ προτάξωμεν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 19 νομοσχέδιον.

§84Α. ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται ὑπὸ 15 ἡ ὀνομαστικὴ κλῆσις; (Ἐγείρονται πολλοί). Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ πρότασις νόμου περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς προφυλακίσεως τῶν ἐπὶ λιποταξίᾳ κρατουμένων ἐφέδρων λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ἐπ. Ἐμπειρίκου καὶ Ι. Λάππα, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 114. Ἐκ τούτων 80 εἶπον Ὄχι, 29 εἶπον Ναὶ καὶ 5 ἠρνήθησαν ψῆφον. Συνεπῶς ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ. Ὁ κ. Δάλλας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§87ΔΑΛΛΑΣ. Ὑποθέτω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μετὰ τὴν δοκιμασίαν τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως, εἰς ἣν ὑπεβλήθη ἡ Βουλή, ἕνεκα προτάσεως περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, δὲν ἤθελεν εἶσθαι διατεθειμένη ν’ ἀκούσῃ παρομοίαν πρότασιν, ἀλλὰ διαβεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν θὰ ἔχω τὴν ἀξίωσιν τοῦ εἰσηγησαμένου τὴν ἀποῤῥιφθεῖσαν πρότασιν· οὔτε εἰς ὀνομαστικὴν κλῆσιν θέλω ἐπιμείνει, ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐπιμείνω νὰ γείνῃ ἐκ τῶν πρώτων. Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ τῶν σχετιζομένων πρὸς τὴν ἐκκένωσιν τῆς Θεσσαλίας εἶναι καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως 7,500,000 δραχμῶν εἰς διαφόρους χορηγίας εἰς παλινοστοῦντας καὶ ἄλλους ἀπόρους Θεσσαλούς. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς ἐκ τοῦ κατεπείγοντος αὐτοῦ, διότι ἀπαιτεῖται ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ νὰ γένηται ἀμέσως, ἅμα τῇ ἐγκαταστάσει τῶν Ἑλληνικῶν ἀρχῶν, καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐκτάσεως τῶν συμφερόντων, περὶ τῶν ὁποίων προνοεῖ, ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὡς πέμπτον, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸ σπουδαιότερον μέρος τοῦ νομοσχεδίου, τὸ οἰκονομικὸν, δὲν θ’ ἀρνηθῇ νὰ δεχθῇ σήμερον συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι θὰ ἦναι βεβαίως παρεσκευασμένος εἰς τοιαύτην συζήτησιν. Προτείνω λοιπὸν τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐπὶ τῷ τέλει, τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐγγεγραμμένον ὑπ’ ἀριθ. 21 ν’ ἀναγραφῇ ὡς πέμπτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δάλλα ἡ Βουλή;

§89Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὔριον θὰ συζητηθῇ.

§90ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον, ἐκ τῶν πρώτων.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον ἐκ τῶν πρώτων.

§92Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Χαίρω πολὺ, διότι ἡ Βουλὴ διὰ τῶν ἀριθμῶν εὐγλώττως ἀπέῤῥιψε πρότασιν, ἥτις δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ δεκτή. Σέβομαι τὰς 29 ψήφους, ἀλλὰ χαίρω διότι δὲν εὑρέθησαν πλείονες. Λυποῦμαι διότι εὑρέθησαν πέντε λευκαὶ ψῆφοι, καὶ λευκαὶ οὐχὶ δι’ ἔλλειψιν πεποιθήσεως τῶν δόντων αὐτὰς κυρίων Ὑπουργῶν, οἵτινες, ἀγνοῶ διατὶ, ἔδωκαν σημασίαν, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ, δηλαδὴ ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Λέγεται ὅτι ἄρχεται νέα ἐθνικὴ περίοδος. Διστάζω νὰ τὸ παραδεχθῶ. Ἀναμένω νὰ τὸ ἴδω. Δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπαναληφθῶσι τὰ παλαιά. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ζήτημα ὑπουργικόν.

§93ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐχαρακτηρίσθη ὡς τοιοῦτον.

§94Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Λοιπὸν δὲν ἐμορφώσατε πεποίθησιν, καὶ τότε εἶναι λυπηρότερον.

§95ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Σήμερον δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῆς προτάσεως, ἐπρόκειτο περὶ τῆς προτάξεως αὐτῆς. Ἐνομίσαμεν δ’ ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀφήσωμεν τὴν Βουλὴν ἐλευθέραν νὰ πράξῃ ὅ,τι ἤθελε κρίνει πρέπον.

§96Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν συμφωνῶ· ἀλλ’ ἡ ἑρμηνεία αὕτη εἶναι ἡ εὐπρεπεστέρα. Περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως λέγω τὰ ἀκόλουθα. Ὡς εὑρίσκω δικαιοτάτην τὴν πρὸ μικροῦ γενομένην ψηφοφορίαν, νομίζω ἐπιβαλλομένην καὶ τὴν ἀκόλουθον πρότασιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰσήγαγε νομοσχέδιον περὶ συστάσεως δύο ἐκτάκτων Στρατοδικείων, διὰ νὰ εὐκολύνῃ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐπὶ λιποταξίᾳ κατηγοριῶν. Ἂν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν ὑπάρχει κώλυμα, παρακαλῶ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ νὰ ψηφισθῇ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§97Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αὔριον, παρακαλῶ. Ἂς μελετηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§98Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ ἐδείκνυε διάθεσιν ἀμέσου συζητήσεως, ἠδύνατο ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον. Ἀλλ’ ἔστω αὔριον, ἀφοῦ τὸ θέλετε.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνακτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας ὑπὸ τῶν ἐμπορικῶν πλοίων τῶν ὑψωσάντων ξένην τοιαύτην κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–6).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις τοῦ κ. Ἐμπειρίκου περὶ προσθήκης ἄρθρου 7, ἔχοντος ὡς ἑξῆς. «Τὰ τυχὸν καταβληθέντα ἄχρι τοῦδε τέλη παρὰ τῶν ἐπανακτησάντων τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν ἐμπορικῶν πλοίων ἐπιστρέφονται αὐτοῖς.» Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8 τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνουσι ἤδη θέσιν ἄρθρων 8 καὶ 9. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ κατὰ τὴν νέαν τάξιν ἄρθρα 8 καὶ 9, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀπὸ Κούρταγα εἰς Διαβολίτσι τμήματος τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν.

§104Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως αὐτῆς δὲν δύναται νὰ γείνῃ σήμερον, διότι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησα χθὲς παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐδόθησαν οὐχὶ πλήρεις. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω τὰς εἰσπράξεις τῆς ἑταιρίας τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν– Πελοποννήσου καὶ τὰ ἔξοδα καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν. Ἀντὶ τούτου κατετέθη μόνον σημείωσις τῶν εἰσπράξεων τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω τὰς πληροφορίας, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἑταιρία σιδηροδρόμων δὲν ὑπάρχει. Πλὴν δὲ τούτου δὲν ἐλάβομεν ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς συστάσεως τῶν κ. κ. Σινανιώτου, Παπαμιχαλοπούλου καὶ ἐμοῦ, ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη καὶ παρὰ τοῦ σεβαστοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος.

§105Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄν φρονῆτε ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔφερα, δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, ἄς ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις μέχρις ὅτου λάβωμεν τὴν ἀπάντησιν τῆς ἑταιρίας περὶ τοῦ τί δύναται νὰ συνεισφέρῃ, ἄν ἡ Κυβέρνησις περιλάβῃ ἐν τῇ συμβάσει τὴν διακλάδωσιν ἀπὸ Μελιγαλᾶ εἰς Χάνι–Μπιλάλη· διότι ὁ ἀντὶ τοῦ ἀπουσιάζοντος προέδρου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἐλθὼν πρός με διευθυντὴς τοῦ σιδηροδρόμου δὲν ἐγνώριζε ποία ἔσται ἡ δαπάνη. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, διότι ὑπελόγισεν αὐτὴν εἰς 290,000, ἡ ἑταιρία ὅμως, ἡ ὁποία θὰ συνεισφέρῃ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ καὶ αὕτη, ποία ἔσται ἡ δαπάνη. Λοιπὸν ἄς ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν.

§106Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ὁποῖον μέρος ἐδαπανήθη ἀπὸ τὰ 3,700,000, τὰ ὁποῖα παρεχωρήθησαν εἰς τὴν ἑταιρίαν; Αὐτὰ δὲν σημειοῦνται.

§107Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σημειοῦνται, ἀλλ’ εἶναι τόσον ἀτελῆ, ὥστε δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι. Λέγει μόνον, ὅτι ἀπαιτοῦνται 2,602,000 δραχ. καὶ 190,903 φρ. εἰς χρυσὸν, τὸ ὅλον 2,793,116, καὶ μὲ τὴν νομισματικὴν διαφορὰν πρὸς 1,60 θ’ ἀπαιτηθῇ ποσὸν δραχ. 2,907,707 80. Διὰ τὰ ἔργα, περὶ ὧν προϋπολογισμὸς αὐτὸς, ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε δρ. 766,941.21, ὥστε ἡ ἀναγκαία δαπάνη ἤδη εἶναι μόνον δρ. 2,140,766. Ἐπειδὴ δ’ ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 3,300,000, ὅπερ ἐχορήγησε τῇ ἑταιρίᾳ τὸ Κράτος, ὑπολείπονται δραχ. 107,861, τὸ ἀκριβῶς ἀπαιτούμενον ποσὸν πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀπὸ Κούρταγα εἰς Διαβολίτσι τμήματος εἶναι 2,032,904 δραχμαί.

§108Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ τελειώσω...

§109Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀναφέρω ταῦτα διὰ νὰ δώσω πέρας εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν. Πρέπει ὁ προϋπολογισμὸς, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποβληθῇ, νὰ ἦναι προϋπολογισμὸς ἀληθής· ὄχι ἁπλῶς καὶ γενικῶς τὸ ποσὸν, ὅπερ ἀπαιτεῖται, ἀλλὰ πόσα χιλιόμετρα εἶναι, ἂν ὑπάρχουσι τεχνικὰ ἔργα, ποῖα ταῦτα καὶ πόσα καθ’ ἕκαστον θὰ δαπανηθῶσι, πόσα δι’ ἐπίστρωσιν, πόσα διὰ τὴν ὑπόστρωσιν τῆς ὁδοῦ, ἂν ὑπάρχουσιν ὑλικὰ ἀκόμη κλπ.

§110Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Σεῖς χθὲς, κύριε Δεληγεώργη, δὲν ὑπεβάλατε ἰδιαιτέραν ἐπερώτησιν, γενομένου λόγου περὶ κατασκευῆς· ἠρωτήσατε ἁπλῶς, ποία εἶναι ἡ δαπάνη· ἑπομένως δὲν ὑπῆρχεν ὁ ὑλικὸς καιρὸς νὰ συνταχθῇ ἀκριβὴς προϋπολογισμὸς ὑπὸ τοῦ τιμήματος, τὸ ὁποῖον, ὡς γνωρίζετε, διευθύνεται ὑπὸ ἱκανωτάτου ὑπαλλήλου ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὰ σιδηροδρομικὰ, καὶ ἑπομένως εἶναι οὗτος εἰς θέσιν νὰ προετοιμάσῃ ἀκριβῆ προϋπολογισμόν. Ἤδη ὅμως, ὅτε ζητεῖτε πλήρη τοιοῦτον, δὲν ἔχομεν δυσκολίαν νὰ ζητήσωμεν αὐτὸν παρὰ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος καὶ νὰ τὸν προσαγάγωμεν.

§111Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ὑποβληθῇ προϋπολογισμὸς, ὁ ὁποῖος τοὐλάχιστον νὰ λύῃ τὰς κυριωτέρας λεπτομερείας.

§112Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ 1888 ἢ 1889 ἐπετράπη εἰς τὴν ἑταιρίαν ν’ αὐξήσῃ τὴν τιμὴν τῶν εἰσιτηρίων καὶ τὰ κόμιστρα τῶν ἐμπορευμάτων ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς ὅλας τὰς γραμμὰς, ἐπὶ τῇ ὑποχρεώσει, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ἡ ἑταιρία, νὰ διατρήσῃ τὸ ὄρος τῆς Κακῆς Σκάλας, καὶ νὰ μὴ διέρχηται ὁ σιδηρόδρομος ἐπὶ τῆς Κακῆς Σκάλας. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ὁποῖα ποσὰ εἰσεπράχθησαν συνεπείᾳ τῆς συμβάσεως ταύτης, καὶ τί γίνονται ταῦτα. Ἤδη βλέπω, ὅτι ἡ ἑταιρία ὀφείλει 18,000,000· διότι, ἀφοῦ ἐξεχωρήσαμεν 100,000 δραχμὰς ἐτησίως εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἵνα περατώσῃ ἔργον 25 χιλιομέτρων, ἡμιτελὲς καὶ αὐτὸ,—διότι κατὰ τὸ πλεῖστον εἶχε συντελεσθῆ ὑπὸ τῆς προκατόχου ἑταιρίας—πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅλα αὐτὰ, ἵνα ψηφίσωμεν ἐν ἐπιγνώσει αὐτὴν τὴν θυσίαν τοῦ Δημοσίου. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ ἔχω τὰς πληροφορίας αὐτάς.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῇ συναινέσει τῆς Βουλῆς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2 τῆς ἡμερησίας διατάξεως νομοσχέδιον ἀναβάλλεται δι’ αὔριον.

§114Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τυπωθοῦν αὐταὶ αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας προσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ νὰ διανεμηθοῦν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1898. (Ὁ κ. Μερλόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§116ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπον πρὸ ὀλίγου σχετικῶς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ πρὸς τὸν νόμον περὶ γενικῆς στρατολογίας, καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο πρὸς τὴν Βουλὴν ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Ὑπουργὸς, ὅτι τουτέστι προστίθεται νὰ φέρῃ σχετικὰς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δι’ αὔριον. Διότι, ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν νόμον, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐπὶ σκοπῷ προφανεῖ παραβιάσεως αὐτοῦ, εἶναι περιττὸν νὰ τὸν ψηφίσωμεν. Διὰ τοῦτο ἐμμένω εἰς τὴν γνώμην μου, ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς αὔριον ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἢ μᾶλλον μέχρις ὅτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πᾶσαν σχετικὴν πληροφορίαν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι αὐτολεξεὶ πιστὴ ἀντιγραφὴ τοῦ νόμου τοῦ 1896, διότι κατὰ τὸ 1897, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, νομίζω ὅτι νόμος περὶ ἐτησίας δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ δὲν ἐψηφίσθη.

§117ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐψηφίσθη.

§118ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος οὗτος δὲν εἶναι ἢ ἀντιγραφὴ τοῦ νόμου τοῦ 1896, καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἶναι πιστὴ ἀντιγραφὴ τοῦ νόμου ἐκείνου κατὰ λέξιν. Ἀλλ’ ὁ νόμος ἐκεῖνος κατ’ ἄλλον τρόπον ἐφηρμόζετο κατὰ τὸ ἔτος 1896 καὶ τὰ πρὸ αὐτοῦ ἔτη, κατ’ ἄλλον ἀπὸ τοῦ ἔτους 1897 καὶ διὰ τὸ μέλλον. Ἢ τότε λοιπὸν παρεβιάζομεν τὸν νόμον περὶ ἐτησίας δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, ἢ ἤδη παρανομοῦμεν καὶ μέλλομεν νὰ παρανομῶμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, μέχρις ὅτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας εὐηρεστήθη νὰ ὑποσχεθῇ ὅτι θέλει προσαγάγει, πρέπει ν’ ἀναβάλωμεν τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Τὴν περὶ τῶν πληροφοριῶν τούτων αἴτησίν μου θέλω διατυπώσει καὶ ἐγγράφως.

§119Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ποίας πληροφορίας ζητεῖτε;

§120ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου, εἶπον ὅτι ὄχι μόνον κατὰ τὸ 1896 ἐφηρμόσθη ἐναντία τῆς νῦν κρατούσης ἑρμηνεία τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰ πρὸ αὐτοῦ ἔτη ἐπίσης ἡ αὐτὴ ἴσχυεν ἀρχή. Περὶ τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐβεβαίωσεν, ὅτι δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ πληροφορίας προχείρους εἰς τὴν Βουλὴν, ὑπεσχέθη δὲ νὰ παράσχῃ ταύτας αὔριον, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§121Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ οὐδεμίαν πληροφορίαν ἔχω νὰ προσαγάγω πέραν τῶν ὅσων ἔφερα· διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς τυπικόν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σχετίζεται μὲ τὸν προϋπολογισμόν· τόση εἶναι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ διὰ τὸ τρέχον ἔτος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς θὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός· καμμίαν ἄλλην σχέσιν δὲν ἔχει μὲ ὅσα εἴπετε. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, τοῦτο εἶναι ζήτημα ἐντελῶς ἄσχετον, καὶ κατὰ συνέπειαν παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.

§122ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐτησίας δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ εἶναι ἐντελῶς ἄσχετον πρὸς τὴν ἐγκύκλιον τὴν ἐκδοθεῖσαν κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ 1897 καὶ ἥτις ἀφορᾷ εἰς τοὺς ὑποχρέους τοὺς παραλειφθέντας νὰ ἐγγραφῶσι κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος ἐν τοῖς πίναξι τοῖς κληρωτικοῖς. Ἡ ἐτησία δύναμις τοῦ στρατοῦ κανονίζεται διὰ τῆς κατατάξεως κληρωτῶν πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν τοῦ στρατεύματος. Ἐν τῷ ἐνιαυσίῳ τούτῳ νόμῳ ἀναγράφεται ἐπίσης ὁποία πρέπει νὰ ἦναι ἐν συνόλῳ ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ, καὶ τοῦτο ἐκ λόγων ὅλως τυπικῶν, διότι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ ὁρίζεται ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ τοιαύτη ἀληθῶς ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἑκάστου ἔτους· συνεπῶς τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὅλως τυπικόν. Βεβαίως ἡ δύναμις ἡ ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ ὀργανισμῷ καὶ ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἐτησίας δυνάμεως δὲν εἶναι καὶ ἡ πραγματική, διότι πλεῖστοι ὅσοι λόγοι συντρέχουν εἰς τὸ νὰ μὴ ἦναι ἡ πραγματικὴ δύναμις καὶ πρωτίστως ἡ μὴ κατάταξις ἁπάντων τῶν κληρωτῶν τῶν προωρισμένων διὰ τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν. Διότι, ἐνῷ καλοῦμεν σήμερον π. χ. ἕνδεκα χιλιάδας, καὶ ἄλλοτε δέκα, προσέρχονται μόλις 8 ἕως 8½ χιλιάδες, καὶ τοῦτο διότι ὑπάρχουν πλεῖστοι ὅσοι ἀνυπότακτοι, πλεῖστοι ὅσοι ἐγγεγραμμένοι ὑπὸ διπλοῦν ὄνομα καὶ ἄλλοι ὑπὸ πλαστὸν ὄνομα καὶ ἄλλοι ἄλλως, ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεύρωμεν τὴν ἀκριβῆ δύναμιν τοῦ στρατοῦ ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἐτησίας δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, καὶ νομίζω ὅτι ἄσκοπος ἦτο ἡ συζήτησις, ἡ ἐπὶ τοσαύτην ὥραν γενομένη, ἐὰν δηλονότι ἐλλείπουν ἐκ τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ τόσοι ὁπλῖται ἢ τόσοι ἀξιωματικοί. Οὐδὲν ἧττον καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσσήνης, ὁ ὁποῖος ὀρθῶς παρετήρησεν, ὅτι οἱ ἀναγεγραμμένοι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος ὡς παραλειφθέντες πρέπει νὰ ὑπηρετήσωσι κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος καὶ νὰ καταλογισθῶσιν εἰς τὴν ὑποχρεωτικὴν δύναμιν ἑκάστου δήμου διὰ διετῆ θητείαν. Ὁ νόμος εἶναι σαφής· ἐπιβάλλει εἰς τοὺς παραλειφθέντας καὶ μήπω ἀναγεγραμμένους ἐν τοῖς κληρωτικοῖς πίναξι τὴν ὑποχρέωσιν τῆς διετοῦς θητείας, τουτέστιν ὑποχρεοῖ μὲν αὐτοὺς νὰ ὑπηρετήσωσι, δὲν χορηγεῖ δ’ αὐτοῖς τὸ δικαίωμα τῆς κληρώσεως, διότι οὗτοι διὰ δόλου δὲν ἀνεγράφησαν ἐν τῷ κληρωτικῷ πίνακι· ἡ τοιαύτη ὅμως παράλειψις δὲν ἔπεται ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβαρύνῃ καὶ τοὺς δήμους· δηλονότι, ἐὰν δῆμός τις ἦναι ὑπόχρεως νὰ δώσῃ 50 κληρωτοὺς, ἔχῃ δὲ 10 τοιούτους, παραλειφθέντας ἐκ προηγουμένων ἀπογραφῶν, δὲν ἔπεται ὅτι θὰ δώσῃ καὶ τούτους τοὺς 10, καὶ ἑπομένως 50 σὺν 10, ἤτοι ἐν ὅλῳ 60· θ’ ἀφαιρέσῃ τοὺς 10, καὶ τὸ εὐεργέτημα τοῦτο θὰ δοθῇ εἰς τοὺς λαβόντας μεγαλείτερον ἀριθμὸν ὑποχρέους διὰ διετῆ θητείαν, οἵτινες θὰ καταλογισθῶσιν εἰς τοὺς διαθεσίμους. Ἀνάγκη πᾶσα λοιπὸν, ἐὰν τοιοῦτοι ἦσαν 400 κατὰ τὸ 1897, ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τῆς ὑποχρεώσεως τῶν διετῶν, καὶ ἑπομένως νὰ μείνῃ ἡ ἀληθὴς δύναμις, ἡ προωρισμένη διὰ τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ἐνιαυσίαν. Περαίνων τὸν λόγον, ἀποφαίνομαι ὅτι εἶναι ἄσχετον τὸ ζήτημα τῶν παραλειφθέντων πρὸς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου περὶ ἐτησίας δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, καὶ νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἐπιψηφισθῇ, ὡς ἔχει, ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ, νὰ διορθωθῇ δὲ δι’ ἰδιαιτέρας ἐγκυκλίου τὸ ἄτοπον τὸ γενόμενον εἰς τοὺς δήμους, ἐν οἷς δὲν κατελογίσθησαν εἰς τὴν ἐτησίαν ἀναλογίαν τῶν διετῶν οἱ λόγῳ παραλείψεως ἐγγεγραμμένοι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος.

§123ΑΡ. ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἀληθῶς, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐξηντλημένον τὸ ζήτημα καὶ δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἐπιμείνω, καθόσον ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ ἐν σχέσει πρὸς τὸν ὀργανισμὸν δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιοσέβαστον προλαλήσαντα ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴν, διότι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει ἡ ὀργανικὴ δύναμις πρὸς τὰς φαινομενικὰς ἀνωμαλίας, περὶ ὧν ὡμίλησεν. Ἐν τῇ καταστάσει, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει, καὶ τὴν ὁποίαν ψηφίζομεν, περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν φέρει μίαν δύναμιν ὑποθετικὴν, ἀλλ’ ἴσως μὴ συμπληρωθησομένην, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξήγησεν ὁ ἐξ Ὕδρας κ. Βουλευτής. Ἀλλὰ ὡς πρὸς τοὺς πλεονάζοντας ἀξιωματικοὺς, τοὺς ὁποίους ὠνόμασεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, ὑπάρχουσι νόμοι, τάσσοντες αὐτοὺς ὡς πλεονάζοντας. Δυνάμει τῶν νόμων περὶ Σχολῆς Εὐελπίδων καὶ Σχολείου ὑπαξιωματικῶν πάντες οἱ ἐξερχόμενοι, οἱ μὴ ἔχοντες θέσιν ἐν τῷ ὀργανισμῷ, αὐτοὶ θεωροῦνται ὑπεράριθμοι, καταλαμβάνουσι δὲ βαθμηδὸν τὰς κενουμένας θέσεις. Ἰδοὺ διατὶ δὲν συμπεριλαμβάνονται ἐν τῇ ὀργανικῇ δυνάμει, διότι ἡ δύναμις τοῦ ὀργανισμοῦ εἶναι ἀναλλοίωτος, ἐφ’ ὅσον ἰσχύει ὁ ὀργανισμὸς, περιλαμβάνονται ὅμως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, διότι πρέπει νὰ πληρωθῶσιν αἱ θέσεις συμφώνως τοῖς νόμοις.

§124ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος, διότι ἤδη συζητεῖται ἡ πρότασίς μου περὶ ἀναβολῆς, δὲν συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον.

§125ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχετε ποσῶς δίκαιον, ἐπιμένοντες εἰς τὴν ἀναβολὴν, διότι εἶναι ἄσχετον. Δυνατὸν αὔριον ἡ Βουλὴ ἢ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πεισθῇ,—καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ πεισθῇ, διότι καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν αὐτὴν,—ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβαρύνωνται οἱ δῆμοι διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὁπωσδήποτε παραλειφθέντων, καὶ ὁμολογῶ ὅτι πρῶτον τοῦτο ἐπιβαρύνει καὶ τὸ Κράτος, διότι ἔχομεν 2½ χιλιάδας περιπλέον δυνάμει τῆς ἐγκυκλίου, τὴν ὁποίαν εὑρίσκω ὄχι παράνομον, ἀλλ’ ἀντιστρατευομένην εἰς τὴν οἰκονομίαν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι κατὰ τοῦτο συμφωνῶ, ἀλλὰ δὲν εὑρίσκω διατὶ πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀφοῦ καὶ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς πεισθῇ καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν σας, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, καθόσον ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ θὰ ἦναι τότε κατωτέρα. Ἡ δύναμις, ὡς εἶπον, δὲν εἶναι ὁριστική, καὶ δύναται νὰ ἦναι κατωτέρα καὶ διὰ πολλοὺς ἄλλους λόγους· θὰ ἦναι δὲ τότε κατωτέρα καὶ ἕνεκα τῆς νεωτέρας τότε ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ὥστε ὁ ἀριθμὸς τῶν παραλειφθέντων νὰ μὴ θεωρῆται ἐπιπρόσθετος εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν καταλογιζομένων εἰς τὴν δύναμιν, ἀλλὰ νὰ συνυπολογίζηται εἰς τὴν ὁριζομένην ἀναλογίαν.

§126Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐτησίας δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ, καθόσον τοῦτο περιλαμβάνεται μεταξὺ τῶν πρώτων καθηκόντων τῆς Βουλῆς, κατὰ τὸν θεμελιώδη νόμον τῆς Πολιτείας. Ὥστε ἡ συζήτησις αὐτοῦ εἶναι ἄσχετος πρὸς ἄλλην πρότασιν. Καίτοι ὅμως τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτω, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ποιήσωμαι παρατηρήσεις τινὰς, σχέσιν ἐχούσας μὲ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγραφομένης ἀριθμητικῆς δυνάμεως. Ἐξηγοῦμαι. Διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν στρατὸν 26,261 κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὀφείλομεν κατ’ ἔτος νὰ λαμβάνωμεν 11,000 ἄνδρας τῆς ἀπογραφῆς, οἵτινες μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν ν’ ἀποτελῶσι τὸν ἀριθμὸν τοῦ ὅλου στρατεύματος, ἤτοι 26,261. Τὸ τοιοῦτον δὲν κατορθοῦται ἕνεκα τοῦ τρόπου τῆς διανομῆς τῶν διετῶν καὶ διαθεσίμων κατὰ τὸν νόμον τῆς στρατολογίας. Κατὰ τὸν νόμον τὸν στρατολογικὸν λαμβάνει χώραν ἡ ἀφαίρεσις τῶν διαθεσίμων ἐκ τοῦ ἐτησίου ἀριθμοῦ τῶν κληρωτῶν ἑκάστου δήμου πρὸ τῆς κληρώσεως, συνεπῶς οἱ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν διαθεσίμων ὑπολειφθέντες διετεῖς δὲν μεταβαίνουσι πάντες εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, καθόσον ἀφαιροῦνται μετὰ τὴν κλήρωσιν οἱ σωματικῶς ἀνίκανοι καὶ οἱ ἔχοντες λόγους ἀπαλλαγῆς ἕνεκα λόγων οἰκογενειακῶν· ἐὰν, φερ’ εἰπεῖν, δῆμός τις ἔχῃ 100 ἄνδρας ἐγγεγραμμένους ἐν τῷ κληρωτικῷ καταλόγῳ πρὸ τῆς κληρώσεως, συμφώνως μὲ τὴν ἀναλογίαν, ἣν κάμνει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ νομάρχης πρὸ τῆς κληρώσεως ὁρίζει 50 μὲν διὰ δύο ἔτη, ἑτέρους δὲ 50 σημειοῖ ὡς διαθεσίμους· γίνεται ἡ κλήρωσις, καὶ οἱ 50 διετεῖς μένουσι μόνον 25, ἢ καὶ 20, καθόσον οἱ λοιποὶ 25 ἢ 30 εἶχον λόγους ἀπαλλαγῆς, ἢ λόγους ἀνικανότητος σωματικῆς· συνέβη δὲ εἰς δήμους τινὰς μικροὺς, ὡς π. χ. εἰς τὸν δῆμον Ἀγκιστρίου, νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὐδεὶς διετὴς, καθόσον οἱ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν διετῶν ὑπαγόμενοι εὑρέθησαν πάντες ἔχοντες λόγους ἀπαλλαγῆς. Καὶ ὄντως, ἐὰν ἐν τῷ δήμῳ Ἀγκιστρίου, ὅστις δίδει κατ’ ἔτος ὀλίγους κληρωτοὺς, π. χ. 6, οἱ 3 κατὰ τὴν διανομὴν τύχωσι διετεῖς καὶ οἱ ἕτεροι 3 διαθέσιμοι, (οἵτινες δὲν ὑπηρετοῦσιν) ἐκ τῶν τριῶν διετῶν συμβαίνει νὰ εὑρεθῶσιν πάντες ἔχοντες λόγους ἀπαλλαγῆς· ὥστε ὁ δῆμος ἐκεῖνος οὐδένα κληρωτὸν δίδει. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ὅπως ἔχωμεν τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ ἴσην μὲ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφιζομένην κατ’ ἔτος, ὀφείλομεν νὰ κατατάσσωμεν πάντας τοὺς κληρωτοὺς διὰ διετῆ θητείαν, ἀποστέλλοντες τοὺς πλεονάζοντας εἰς ἄδειαν ἐκ τῶν ὑπηρετούντων ἐκ τῆς παρελθούσης ἀπογραφῆς διὰ κληρώσεως. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ὑπάρχει ἀνάγκη μεταβολῆς τινος τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Ἐμμένοντες εἰς τὸ νῦν σύστημα, ἀντὶ 11,000 κατ’ ἔτος, θὰ λαμβάνωμεν μόνον 6–7 χιλιάδας κληρωτῶν, ἑπομένως ἀντὶ 26,261 στρατοῦ ἔχομεν μόνον 17–18 χιλιάδας, συμπεριλαμβανομένων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν.

§127ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν σήμερον τὸν στρατολογικὸν νόμον, ἵνα εἰσέλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας, εἰς ἃς ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας εἰσῆλθε· σήμερον πρόκειται μόνον περὶ τῆς ἀναβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν νομοσχεδίου. Συμφωνῶ δὲ καὶ ἐγώ, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι ὅλως ἄσχετον πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης, ἀναμφιβόλως ὅμως ἡ σπουδαιοτάτη παρατήρησις καὶ ἔτι σπουδαιοτέρα ἀνάπτυξις, ἣν ἐποιήσατο ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἔδωκεν ἀφορμὴν, ἵνα ἡ Βουλὴ ἐπιληφθῇ θέματος, τὸ ὁποῖον εἶναι μεγίστης σπουδαιότητος, διότι πρόκειται περὶ ἑρμηνείας τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Παρακαλῶ ἑπομένως καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἑρμηνεύῃ τὸν περὶ στρατολογίας νόμον ὡς ὁ ἐκ Μεσσήνης κ. συνάδελφος ἀνέπτυξεν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον εἶναι ἄσχετον μὲ τὴν ἑρμηνείαν ταύτην τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ προτείνω μὲν νὰ μὴ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ τὴν πρότασιν ταύτην (ἀναγινώσκει): «Μετὰ τὰ λεχθέντα ἡ Βουλὴ συνιστᾷ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως, ἀποδίδων τὴν ὀρθὴν αὐτοῦ ἔννοιαν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, συμπεριλάβῃ ἐν τῷ ἀριθμῷ τῶν ἐπὶ διετεῖ θητείᾳ ὑποχρέων κληρωτῶν ἑκάστου δήμου πρὸς κατάρτισιν τῆς ἐτησίας δυνάμεως τοῦ στρατοῦ καὶ τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ νόμου.»

§128ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Τὸ ἄρθρον 27 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου ἀναφέρει ῥητῶς, ὅτι οἱ μὴ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων ἐγγράφονται καὶ ὑπηρετοῦσι τὴν ὑποχρέωσιν, ἣν ὑπηρέτησαν οἱ συνηλικιῶταί των. Λοιπὸν αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ καταλογισθῶσιν εἰς τοὺς δήμους, διότι ἄλλοι ἔχουν νὰ ὑπηρετήσουν, ἀναλόγως τῆς ἡλικίας, ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν, ἄλλοι ἑνὸς ἔτους καὶ ἄλλοι δύο ἐτῶν, ἐνῷ ὁ νόμος περὶ στρατολογίας διαλαμβάνει, ὅτι ἡ ὑποχρέωσις εἶναι διετής· καὶ πῶς θέλετε εἰς τοὺς διετεῖς νὰ εἰσάξωμεν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπηρετήσουν ἐπὶ ἓξ μῆνας ἢ ἐπὶ ἓν ἔτος;

§129ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐπὶ ματαίῳ ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος συνάδελφος κατέγεινε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ἄλλως ἔχουν τὰ πράγματα, ἀναφέρων τὸ ἄρθρον 27 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 30, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ μὴ ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς μητρῴοις ἀῤῥένων ὑπέχουσιν ὑποχρέωσιν πρὸς ὑπηρεσίαν διετῆ. Ὑμεῖς θέλομεν νὰ ὑπηρετήσουν οἱ μὴ ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς μητρῴοις ἐπὶ μίαν διετίαν, καὶ βεβαίως οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει, ἐὰν γείνῃ δεκτὴ ἡ ἡμετέρα ἑρμηνεία, ὅπως οἱ ὑποχρεωμένοι νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν τῷ μητρῴῳ ἀποφύγωσι τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀξιοῦμεν ἡμεῖς νὰ γείνῃ, εἶναι νὰ συνοπολογισθῶσιν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποχρέων ἑκάστου δήμου καὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ νόμου. Μᾶς λέγουσιν ὅτι «πρόκειται νὰ ἔχωμεν κενὰ ἐν τῷ στρατεύματι, καὶ τὰ κενὰ ταῦτα θέλομεν νὰ πληρώσωμεν διὰ τῶν διαθεσίμων.» Μάλιστα, κύριε Ὑπουργέ· ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ μεταβάλητε τὴν νομοθεσίαν, ἥτις δὲν σᾶς ἐπιτρέπει νὰ καλῆτε τοὺς διαθεσίμους, εἰμὴ διὰ διατάγματος. Εἴθισται δὲ νὰ γίνηται λόγος περὶ κενῶν μόνον, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προέλθουν ἐξ ἀνυποτάκτων· ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴ γίνηται λόγος καὶ περὶ τῶν πλεονασμάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προκύψουν ἕνεκα τῆς μὴ καταβολῆς ἀντισηκώματος παρὰ τῶν ἀπαλλασσομένων, ὡς ἐνίοτε συμβαίνει; Ὁ δὲ νόμος ῥητῶς διαγράφει τὸν τρόπον, καθ’ ὃν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῶσι τὰ κενὰ ἐν τῷ στρατῷ. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἔλεγον πρὸ ὀλίγου, ὅτι τελεῖται ἀδίκημα καὶ κατὰ τῶν δήμων καὶ κατὰ τῶν στρατευσίμων, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποστῇ ἐντεῦθεν δαπάνην οὐ σμικράν. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, θεωρῶ σχετικὸν, σχετικώτατον, τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον πρὸς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνεφύη, καὶ ἐμμένω εἰς τὴν πρότασίν μου περὶ ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην, θὰ παρεκάλουν ὅπως ψηφισθῇ ἡ πρότασις ἡ εἰσαχθεῖσα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων. Ἐὰν ἐζήτησα, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναβολὴν, τὴν ἐζήτησα ὅπως ἐξ εὐρυτέρας συζητήσεως, ἥτις θὰ ἐλάμβανε χώραν μετὰ τὴν χορηγίαν τῶν αἰτουμένων πληροφοριῶν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ Βουλὴ μορφώσῃ γνώμην σαφῆ καὶ ὡρισμένην, ἐκ τῆς γνώμης δὲ ταύτης τῆς Βουλῆς καθοδηγηθῇ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι δέκα, ὑποστηρίζοντες τὴν περὶ ἀναβολῆς πρότασιν τοῦ κ. Μερλοπούλου; (Οὐδεὶς ἐγείρεται). Δὲν ὑπάρχουσι. Τώρα, κ. Βουλευτὰ, ἔχετε ἐδῶ μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑποθέτω ὅτι ἀποσύρετε.

§131ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὴν ἀποσύρω, παντάπασι.

§132ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ τὴν ὑπέβαλον. Εἶναι μία σύστασις δὲν εἶναι πρότασις. Ὁ κ. Μερλόπουλος καὶ ἐγὼ ὑπεβάλομεν τὴν σύστασιν ταύτην πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπεσχέθη ὅτι θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§133Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ.

§134ΣΤΑΗΣ. Νὰ περιληφθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§136ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, πρὸ μικροῦ ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων. Ἡμεῖς ἐνομίζομεν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ συστάσεως, ἥτις ἐγένετο ἐκ μέρους τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων· ἀλλὰ λαβὼν ἀνὰ χεῖρας τὴν πρότασιν, παρατηρῶ ὅτι αὕτη ἔχει ὡς ἀκολούθως: «Μετὰ τὰ λεχθέντα ἡ Βουλὴ συνιστᾷ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν...» Ἡ Βουλὴ δὲν συνέστησεν, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ συστήσῃ τι παρόμοιον, ἀφοῦ δὲν πρόκειται περὶ ἐκφράσεως μομφῆς· διότι, ἐὰν μὲν πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου, τοιαύτη σύστασις διαφεύγει τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Βουλῆς, ἐὰν δὲ πάλιν πρόκειται περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου, ἡ ἑρμηνεία αὕτη δέον νὰ γένηται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, ἑπομένως δέον νὰ διατυπωθῇ πρότασις νόμου, ἡ ὁποία νὰ διατρέξῃ ὅλα τὰ στάδια, τὰ ὁριζόμενα ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐξηγήθησαν, εἰπόντες ὅτι εἶναι ἁπλῆ σύστασις.

§138ΣΤΑΗΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα παρὰ πολλῶν κυρίων συναδέλφων ἐπείσθημεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης καὶ ἐγὼ, ἵνα ὑποβάλωμεν τὴν σύστασιν ταύτην, ἣν ὡς τοιαύτην θὰ διορθώσωμεν, ἵνα περιληφθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς.

§139ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ μάλιστα.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1897 ἐκ δρ. 18,000. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ σημάνσεως τῶν κατὰ τοὺς νομοὺς Λαρίσης καὶ Τρικκάλων συνταγέντων ἐγγράφων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§142Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε. Δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἀντίῤῥησιν οὔτε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι τοῦτο εἶναι ἐπιβεβλημένον ὑπὸ ὑπερτάτης ἀνάγκης, οὐδένα δὲ ζημιοῖ, οὔτε ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν. Ἁπλᾶς ὑποδείξεις ἔχω, τὰς ὁποίας συνιστῶ εἰς τὴν μελέτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν εὐαρεστηθῇ νὰ τὰς δεχθῇ, ὅπως συνταχθῇ ὁ νόμος τακτικώτερον. Πρῶτον ὁρίζεται ἡ χρονολογία τῆς 1 Ἀπριλίου. Δὲν τὸ νομίζω ὀρθὸν, διότι ἀπὸ τῆς 5 Ἀπριλίου ἐγένετο ἡ ἀναχώρησις τῶν πρέσβεων. Διατὶ νὰ ὑπάρξῃ χρονικὸν διάστημα μέχρις 6 Ἀπριλίου, ἀφοῦ ὁ λόγος ὁ ὑπαγορεύων τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὁ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐχθροπραξιῶν; Ὑποθέτω ὅτι ἡ παρατήρησίς μου εἶναι ἐλαφρὰ καὶ οὐδὲν μεταβάλλει ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὅτι θὰ γείνῃ δεκτή. Ἔχω ἐπίσης ἑτέραν ὑπόδειξιν περὶ τοῦ ἀκριβεστέρου καθορισμοῦ τοῦ ἀναφερομένου νόμου. «Κατὰ τὰς διατάξεις, λέγει, τῶν ἄρθρων 13 καὶ 15 τοῦ ᾼΧΚΕʹ τοῦ 1887 νόμου.» Πρῶτον πάντοτε εἰς τὰ νομοσχέδια καλὸν νὰ ἀναφέρηται καὶ ἡ ἡμέρα καὶ ὁ μὴν τῆς χρονολογίας τοῦ νόμου, διὰ τὴν εὐκολίαν τῶν μελετώντων τοὺς νόμους. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον κυρίως θέλω νὰ προτείνω· θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ἄρθρον 15 τοῦ νόμου ᾼΧΚΕʹ τῆς 30 Δεκεμβρίου 1887 ἐτροποποιήθη διὰ μεταγενεστέρου νόμου, τοῦ νόμου ᾼΨϞΒʹ τῆς 29 Δεκεμβρίου 1889 καὶ τοῦ νόμου ͵ΒΡΙΒʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1892. Διὰ τοῦτο ἀκριβεστέρα διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἦτο αὕτη: «κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου ᾼΧΚΕʹ τῆς 30 Δεκεμβρίου 1887 περὶ τελῶν χαρτοσήμου καὶ τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ αὐτοῦ νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ᾼΨϞΒʹ τῆς 29 Δεκεμβρίου 1889 καὶ ͵ΒΡΙΒʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1892». Τελευταίαν ὑπόδειξιν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἀκόλουθον. «Προσαγόμενα ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου ἐπαρχιακοῦ ταμείου», λέγει τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω ὅτι καὶ «τοῦ ἁρμοδίου» καὶ «τοῦ ἐπαρχιακοῦ» παρέλκουσιν. Ὄχι μόνον παρέλκουσιν, ἀλλὰ δύνανται νὰ γεννήσωσι καὶ ζητήματα δυσάρεστα καὶ δύσκολα, τὸ μὲν «ἁρμοδίου» διότι ἐνδέχεται νὰ γείνῃ ἡ χαρτοσήμανσις παρ’ ἀναρμοδίου ταμείου καὶ νὰ προταθῇ μία ἀναβολὴ τὸ ὀλιγώτερον, τὸ «τοῦ ἐπαρχιακοῦ» δ’ ἐπίσης, διότι δύναται νὰ μὴ ἦναι καὶ ἐπαρχιακὸν, ἀλλὰ νομαρχιακόν, ἀφοῦ μάλιστα ἔχομεν ἤδη νομαρχιακὸν σύστημα καὶ οὐχὶ ἐπαρχιακόν, ἂν καὶ ὑπάρχει καὶ ἡ ἐπαρχιακὴ διαίρεσις. Τοῦτο δὲ γίνεται καὶ σήμερον· διότι οἱ ἰσχύοντες νόμοι περὶ χαρτοσήμου δὲν ὑποχρεοῦσι τὸν ἐπιθυμοῦντα νὰ χαρτοσημάνῃ, ἵνα μεταβῇ εἰς ἁρμόδιον ταμεῖον, ἀλλ’ ὁπουδήποτε θέλει. Ταύτας τὰς ὑποδείξεις εἶχον νὰ ὑποβάλω, τὰς ὁποίας παρακαλῶ νὰ μελετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§143ΣΤ. ΣΤΡΕΪΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην σύστασιν τοῦ νὰ μὴ ἄρξηται ἡ χρονολογία ἀπὸ τῆς 1 Ἀπριλίου, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς 6 Ἀπριλίου, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Βουλευτὴν Βόλου νὰ μὴ ἐπιμείνῃ. Αἱ 5 ἡμέραι ἐκεῖναι πρὸ τῆς ἀποχωρήσεως τῶν πρέσβεων ἦσαν λίαν πολυτάραχοι διὰ τὴν Θεσσαλίαν, καὶ ἡ ζημία ἐκ τῆς ἐνάρξεως τῆς διατάξεως ἀπὸ 1 Ἀπριλίου διὰ τὸ ταμεῖον ἔσται λίαν σμικρά. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν προσθήκην τῶν τροποποιούντων τὸν νόμον τοῦ 1887 νόμων, εὐγνωμονῶ διὰ τὴν ὑπόμνησιν ταύτην τὸν εἰδικώτατον περὶ τὰς πολυπλόκους διατάξεις τῶν περὶ χαρτοσήμου νόμων, καὶ θέλω προτείνει κατὰ τὴν ἑπομένην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὠφεληθῶμεν αὐτῆς, ὡς καὶ τῆς συντακτικῆς διορθώσεως διὰ διαγραφῆς τῆς παρελκούσης λέξεως «ἁρμοδίου», τῆς πρὸ τῆς λέξεως «ταμείου». Ὡς πρὸς τὴν τρίτην σύστασιν, τὴν προσθήκην δηλ. ἄρθρου εἰς σήμανσιν τῶν διὰ δημοσίων ἐγγράφων συντακτέων κατὰ τὸν νόμον συμβάσεων κλπ., ὁμολογῶ ὅτι ἐνδοιάζω πολὺ, διότι τὸ θέμα εἶναι λίαν λεπτὸν, δημιουργουμένης διὰ τοῦ προτεινομένου ἄρθρου κατὰ πολλοὺς τρόπους τῆς κυρώσεως προχρονολογημένων καὶ ἐπὶ δόλῳ συντασσομένων πράξεων.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§145Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ γραμμάτια, ὡς καὶ αἱ συναλλαγματικαί. Διὰ τοῦ παλαιοῦ ὅμως νόμου, ἐν ἄρθρῳ 47, ἐξαιροῦνται ταῦτα, καθόσον καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς προθεσμίας, καὶ ἂν δὲν χαρτοσημανθῶσι, χάνουσι μόνον τὴν ἐμπορικὴν αὐτῶν ἰδιότητα, ἐνῷ διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου κηρύσσονται ἐντελῶς ἄκυρα· ὅπερ ἄδικον. Ἕνεκα τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ τὴν τροποποίησιν ταύτην εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Φιλαρέτου, δι’ ἧς προτείνεται προσθήκη ἄρθρου 3. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Φιλαρέτου.

§147ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 3. Αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 48 τοῦ νόμου ᾼΧΚΕʹ τοῦ 1887 συμβάσεις, ἐὰν συνετάχθησαν ἀπὸ 6 Ἀπριλίου 1897 μέχρι τῆς διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὁρισθησομένης ἡμέρας ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου ἢ ἐπὶ χαρτοσήμου εἴτε ἀναλόγου εἴτε ἀνεπαρκοῦς, ἔχουσι κῦρος ἀπὸ τῆς χρονολογίας των, ἐὰν κατατεθῶσιν ἐν συμβολαιογραφείῳ τινὶ καὶ συνταχθῇ ἡ περὶ θεωρήσεως συμβολαιογραφικὴ πρᾶξις κατὰ τὸ ἄρθρον 413 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς διὰ τοῦ ἀνωτέρω Β. Διατάγματος ὁρισθησομένης ἡμέρας.»

§148Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Διὰ νὰ ἐννοήσουν καὶ οἱ κύριοι νομικοί, πολὺ δὲ περισσότερον οἱ μὴ ἀσχολούμενοι περὶ τοὺς νόμους, ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἵνα ἐξηγήσω περὶ τίνος πρόκειται. Οἱ ἰσχύοντες νόμοι περὶ χαρτοσήμου ἔχουσι δύο μεγάλας κατηγορίας ὡς πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, προβλεπομένας ὑπὸ τῶν ἄρθρων 47 καὶ 48. Τὸ μὲν ἄρθρον 47 διατάσσει, ὅτι ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, ἤτοι τριῶν μηνῶν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἓξ μηνῶν δὲ διὰ τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προερχόμενα, δὲν χαρτοσημανθῶσι, στεροῦνται τῆς ἀποδεικτικῆς αὐτῶν ἰσχύος ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν οὐχὶ δὲ καὶ τῶν ποινικῶν δικαστηρίων. Τὸ ἄρθρον ὅμως 48, τὸ ὁποῖον κατὰ βάσιν εἶναι σχεδὸν ἀντιγραφὴ μᾶλλον τοῦ ἄρθρου 36 τοῦ διατάγματος τοῦ 1836, ἔχει τὴν γνωστὴν διάκρισιν περὶ τῶν συμβάσεων δωρήσεως, προικίσεως κλπ., ὁρίζον ἐπὶ λέξει τάδε: «Τὰ προικοσύμφωνα, τὰ ἔγγραφα δωρήσεως, αἱ συμβάσεις αἱ ἔχουσαι ἀντικείμενον σύστασιν, μετάθεσιν, ἀλλοίωσιν πραγματικῶν δικαιωμάτων ἐπὶ ἀκινήτων κτημάτων, ἐξαιρουμένων τῶν ἐθνικῶν, ἢ μεταβολὴν τῆς νομῆς αὐτῶν, καὶ πάντα τὰ ἔγγραφα, τὰ εἰς ὑποθήκας ἀφορῶντα, γίνονται πάντοτε, ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος, ἐπισήμως ἐνώπιον συμβολαιογράφου, φυλαττομένων καὶ τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 51 καὶ 56.» Τὸ ἄρθρον 31 διατάσσει, ὅτι «πάντα τὰ κατὰ νόμον εἰς τέλος ὑποκείμενα ἔγγραφα δέον νὰ γράφωνται ἀπ’ ἀρχῆς ἐπὶ τοῦ ἀναλόγου σφραγιστοῦ χάρτου.» Τὸ ἄρθρον 56 εἶναι τὸ καταδικάζον τὸν παραβάτην εἰς ποινάς. Ἐννοεῖτε λοιπὸν, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι σπουδαία. Ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ χρόνῳ βεβαίως ἐν Θεσσαλίᾳ θὰ ἐγένοντο καὶ προικοσύμφωνα, διότι, μεθ’ ὅλας τὰς ἐχθροπραξίας, θὰ ἔλαβον χώραν καὶ γάμοι, ἀφοῦ μάλιστα ἐμεσολάβησε καὶ χρονικὸν διάστημα μεταξὺ τῆς προκαταρτικῆς εἰρήνης καὶ ἀτυχῶς μετέπειτα παρετάθη ἡ τουρκικὴ κατοχή· ἀλλ’ ἐπίσης δωρεαὶ καὶ μεταβιβάσεις ἀκινήτων κλπ. Περὶ τῆς κατηγορίας τῶν ἐγγράφων τούτων οὐδεμία πρόνοια λαμβάνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Νομίζω λοιπὸν ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ πρόνοια, καὶ διὰ τοῦτο διετύπωσα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἥτις ἀνεγνώσθη πρὸ ὀλίγου ὑπὸ τοῦ κ. Γραμματέως. Δὲν ἐπιμένω εἰς τὸν τρόπον τῆς διατυπώσεως τῆς τροπολογίας μου. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ, ὅσον εἶναι δυνατὸν, τὸ ζήτημα, διότι βεβαίως ἔχει τὴν σπουδαιότητά του. Τὸ ἄρθρον 413 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας γνωρίζετε ὅτι ὁρίζει κατὰ τίνα τρόπον γίνεται ἡ ὑπὸ συμβολαιογράφου θεώρησις παντὸς ἐγγράφου, καὶ περιττὸν νὰ τὸ ἀναγνώσω.

§149ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εὐγνωμονῶ τὸν προλαλήσαντα, διότι μοὶ δίδει ἀφορμὴν νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα ἐκ νέου. Πρόκειται περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐφάνη τόσον ἀκανθῶδες, ὥστε τὸ παρέλιπον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Πρόκειται περὶ πράξεων, διὰ τὰς ὁποίας ὁ νόμος, ἵνα ἔχωσι κῦρος, ἀπαιτεῖ νὰ ἦναι συντεταγμέναι δι’ ἐγγράφων δημοσίων, καὶ κατὰ συνέπειαν σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι θὰ εἶχον ἐνδοιασμὸν νὰ περιλάβω τὰς περιπτώσεις ταύτας, δι’ οὓς λόγους ἔθιξα προηγουμένως.

§150Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Συμμερίζομαι πληρέστατα τοὺς ἐνδοιασμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι καὶ ἐγὼ, διατυπώσας τὴν τροπολογίαν, τοὺς εἶχον καὶ θὰ τοὺς ἔχω. Ἀλλὰ μεταξὺ τῆς ἄκρας γνώμης τοῦ νὰ ἀρνηθῶμεν πᾶσαν προστασίαν εἰς τοὺς τυχὸν ἀδικουμένους καὶ τῆς τελείας ἐλευθερίας ὑπάρχει καὶ μέσος ὅρος, ἡ δυνατὴ νομοθετικὴ πρόνοια, λαμβανομένων ὅλων τῶν προφυλακτικῶν μέτρων διὰ καταχρήσεις. Συμφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ δυνατὰ ἐκ τῶν προτέρων μέτρα, ὅπως ἀποσοβηθῶσιν αἱ ἐνδεχόμεναι καταχρήσεις, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ δὲν ἀνέγραψα καὶ τὴν προθεσμίαν τὴν ἑξάμηνον, ὡς εἴδετε, οὐδὲ εἰς τὴν τρίμηνον ἐπιμένω. Ἐὰν θέλητε, ὁρίσατε προθεσμίαν 15 ἡμερῶν, ὁρίσατε ὅσην νομίζετε καλλιτέραν. Ἐκεῖνο ὅμως, εἰς τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἐπιμείνω, γνωρίζων τὰ ἐν τῷ μεταξὺ συμβάντα, εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις, ὄχι μόνον διότι θ’ ἀφεθῇ χάσμα ἐν τῷ νόμῳ, ἀλλὰ διότι θὰ προσγείνῃ καὶ μεγάλη ἀδικία εἰς πολλοὺς ἐκ τῶν συμβληθέντων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς καὶ πρὸ μικροῦ ἐδήλωσε, νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ὥστε κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ ἤμεθα εἰς θέσιν ν’ ἀποφανθῶμεν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε δὲν θὰ γείνῃ συζήτησις σήμερον.

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν ἡ συζήτησις τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Φιλαρέτου εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, τὰ νομοσχέδια: 1) «Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 196,120 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897» καὶ 2) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 9,250 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ 1897»).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τοῦ τροποποιηθέντος διεθνοῦς τηλεγραφικοῦ Κανονισμοῦ.

§155Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ἔχομεν τὸν Κανονισμόν.

§156Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸν κατέθηκα, ἀλλὰ, φαίνεται, δὲν ἐτυπώθη.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν μισθῶν τῶν κατὰ τοὺς νομοὺς Λαρίσης καὶ Τρικκάλων δημοδιδασκάλων ἀμφοτέρων τῶν φύλων.

§158ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι κυροῦται τὸ Β. Διάταγμα. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν τὸ διάταγμα τοῦτο.

§159Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸ κείμενον τοῦ διατάγματος περιέχεται τετυπωμένον ὁλόκληρον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§161Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Παρακαλῶ, διὰ νὰ συμβιβασθῶσι τὰ προτεινόμενα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν μέλλουσαν λειτουργίαν, νὰ προστεθῇ ἄρθρον 2ον, ἔχον οὕτω: «Ἡ διάταξις τοῦ προηγουμένου ἄρθρου δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὰ ἐπιβαρύνοντα τοὺς δήμους τῶν νομῶν Λαρίσης καὶ Τρικκάλων ἔξοδα δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897, τὰ μὴ ἔτι ἀναγνωρισθέντα, καὶ εἰς τὰ ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. ἀναγνωρισθησόμενα τοιαῦτα τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1898, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὁποίων θέλουσιν ἐκδοθῇ καὶ ἐκδίδοσθαι τὰ χρηματικὰ ἐντάλματα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐπὶ τῶν δημοσίων ταμείων τοῦ Κράτους, ὑπὸ τὸν τίτλον «Προκαταβολαὶ ἐξόδων δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς βάρος τῶν δήμων τῆς Θεσσαλίας», ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη ἡ ἐν Θεσσαλίᾳ κρατοῦσα κατάστασις.» Ἐπίσης νὰ προστεθῇ ἄρθρον 3, ἔχον οὕτω: «Καὶ διὰ τὰ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον καταβληθησόμενα ποσὰ χρεοῦνται οἱ οἰκεῖοι δῆμοι τῆς Θεσσαλίας κατὰ τὸν περὶ εἰσπρακτέων ἐσόδων ἰσχύοντα κανονισμόν».

§162ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§163Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν εἰς τὰ προλεχθέντα ἀλλὰ, παρακαλῶ, ἀφοῦ συνηγοροῦμεν ὑπὲρ τῶν δημοδιδασκάλων, ἐρχόμεθα νὰ φέρωμεν μίαν παράκλησιν, ὅτι οἱ κύριοι δημοδιδάσκαλοι πρέπει νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς θέσεις των, ὅσοι δὲν ἔχουν ἀνώτερον κώλυμα· παραδείγματος χάριν εἰς τὸ Πήλιον οὐδὲν κώλυμα ὑπάρχει, ἵνα ἐκπληρώσωσι τὰ καθήκοντά των, καὶ ὅσοι ἔμειναν ἐκεῖ, παραδίδουσι. Σχετικήν τινα σύστασιν ἔχω ὡς πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν. Διδάσκαλοί τινες αὐθορμήτως ἐν τῷ μεταξὺ ἵδρυσαν ἰδιωτικὰ σχολεῖα, καὶ ἐγείρεται τὸ ζήτημα, ἐὰν ἦναι ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωσι τὴν ἄδειαν ἢ ὄχι. Τινὲς ἐξ αὐτῶν ἔκαμον καὶ δήλωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐζήτησαν τὴν ἄδειαν, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἠδυνήθη νὰ συνεννοηθῇ μετὰ ἀρχῶν ἐν Θεσσαλίᾳ, τοιούτων μὴ ὑπαρχουσῶν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐνέκρινε τὴν αἴτησιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ λάβῃ ἐγκαίρως πρόνοιάν τινα, ὥστε, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη νομοθετικῆς ἀδείας, νὰ ζητήσῃ τοιαύτην διὰ τὰ σχολεῖα τὰ λειτουργήσαντα κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ὡς ἰδιωτικά. Ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχῃ καὶ ἀρκῇ τὸ διάταγμα, νὰ γείνῃ γνωστὸν εἰς αὐτοὺς ἐντὸς τῆς ὡρισμένης προθεσμίας, ὅπως συμμορφωθῶσι πρὸς τὰς διατάξεις αὐτοῦ. Ἴσως καὶ τούτου δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη, κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἑρμηνευόντων τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ὡς ὁ κ. Φλογαΐτης ἐν τῷ συγγράμματί του.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ διὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 85). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 καὶ 30′ μ. μ.