1898.02.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19

Τῆς 25 Φεβρουαρίου 1898.

(Τετάρτη)

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει δήλωσιν περὶ προσθήκης πιστώσεως ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1898. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 71). Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Φιλάρετος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ σημάνσεως τῶν κατὰ τοὺς νομοὺς Λαρίσης καὶ Τρικκάλων συνταγέντων ἐγγράφων. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 72). Οἱ ἐκ Βάλτου καὶ Βονίτσης βουλευταὶ κ. κ. Ν. Σκυλοδῆμος, Ἀθ. Ἴσκος καὶ Ι. Γ. Γρίβας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων καὶ ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τούτων ἕνεκα τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ζημιῶν». Ἑτέραν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ὑποβάλλει ὁ βουλευτὴς Δωρίδος κ. Γ. Ἀνδρῖτσος, καὶ ὁμοίαν ὁ βουλευτὴς Κυνουρίας κ. Χ. Βοζίκης. Ἅπασαι αἱ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 73–75). Οἱ ἐκ Θεσσαλίας πρόσφυγες δικηγόροι παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως προσέλθῃ αὐτοῖς ἀρωγὸς, ψηφίζουσα ἀνάλογον πίστωσιν. Οἱ ἐμποροκτηματίαι Πύργου Ἐμμανουὴλ Γιαννόπουλος καὶ Θ. Καρανικολὸς δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀνανεώσῃ τὸν νόμον περὶ παρακρατήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου. Ὑπεβλήθη αἴτησις Γ. Α. Ζαβιτσάνου, προτείνοντος ὅπως ἀνασταλῇ ἡ προσωπικὴ κράτησις εἰς τὸν οἰκονομικῶς πάσχοντα πληθυσμὸν τῆς νήσου Κερκύρας καὶ παρασχεθῇ χρηματικὴ βοήθεια ὑπὸ τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης πρὸς ἀποσόβησιν τῆς ὀδυνηρᾶς καταστάσεως. Ἐκπληρῶν τὴν ἐντολὴν, ἥν μοὶ ἀνέθηκε χθὲς ἡ Βουλὴ, ἀπηύθυνα πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα, ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ ἀειμνήστου Καβαλλότη: «Πρὸς τὴν Α. Ε. τὸν Πρόεδρον τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς Εἰς Ρώμην. «Ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ, πιστὸς διερμηνεὺς τῶν αἰσθημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐν βαθυτάτῃ θλίψει καὶ ἐν ἀληθεῖ ὀδύνῃ ἔμαθε τὸν θάνατον τοῦ Felice Cavallotti. Ἐπὶ τούτῳ δὲ ἐν τῇ χθεσινῇ αὐτῆς συνεδριάσει παμψηφεὶ μοὶ ἀνέθηκεν τὸ ἱερὸν καθῆκον τοῦ νὰ διαβιβάσω τὰ θερμότατα Αὐτῆς συλλυπητήρια εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ ἀδελφοῦ Ἰταλικοῦ ἔθνους ἐπὶ τῇ στερήσει τοιούτου ἁγνοτάτου προμάχου τῆς παγκοσμίου ἐλευθερίας, τοιαύτης ἐξόχως ὑψιπετοῦς ποιητικῆς διανοίας, τοιούτου ὑπερόχου γόητος ἀγωνιστοῦ ἐν τῷ ῥητορικῷ σταδίῳ καὶ τοιούτου μεγαλόφρονος πατριώτου, οὗτινος τὸν βίον περιεκόσμει ἄσπιλος πολιτικὴ ἀρετὴ καί ἀπαράμιλλος αὐταπαρνησία. Τοιαύτην ὅμως μεγαλόψυχον προσωπικότητα δικαίως ἡ Ἑλλὰς ἐθεώρει καὶ ὡς ἴδιον ἑαυτῆς τέκνον, διότι ὁ Cavallotti ἦτο ἡ γνησιωτέρα ἐνσάρκωσις τοῦ ἀδολωτέρου φιλελληνισμοῦ, ἀκούραστος, ἄοκνος καὶ ἀκατάβλητος, ἀνέκαθεν προμαχῶν ὑπὲρ τῶν δικαίων τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. «Ὅθεν ἡ Ἑλλὰς, συμμετέχουσα τοῦ πένθους τῆς ἀδελφῆς Ἰταλίας ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ Cavallotti, εὐγνωμονοῦσα ἀνθ’ ὅσων οὗτος ὑπὲρ αὐτῆς εἰργάσθη καὶ ἠγωνίσατο, ἐν εὐνοήτῳ συγκινήσει δρέπει δάφνην θαλερὰν ἀπὸ τῶν ὀχθῶν τοῦ Ἰλισσοῦ καὶ δι’ αὐτῆς νοερῶς στέφει τὸ μέτωπον τοῦ θερμουργοῦ πατριώτου καὶ ἐμπνευσμένου φιλέλληνος.» «Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων «Ἀλ. Σ. Κ. Ρώμας.» (Ὁμόθυμοι ἐπιδοκιμασίαι τῶν Βουλευτῶν καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§2Κ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιά τινα συναφῆ μὲ τὸν προϋπολογισμόν. Καὶ πρῶτον σχέδιον νόμου εἶναι ἡ δύναμις τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1898. Δεύτερον σχέδιον νόμου εἶναι ἡ προαγωγὴ τῆς ἐπιστασίας τοῦ λιμένος Λαυρίου εἰς Λιμεναρχεῖον, διότι, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὠργανίσθη ὁ λιμὴν οὗτος, καὶ ἡ πόλις καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ κίνησις τοῦ λιμένος ἦτο μικρὰ, ὁ δὲ βαθμὸς, ὑφ’ οὗ διηυθύνετο ἡ λιμενικὴ ὑπηρεσία, ἦτο ἀνάλογος· ἤδη ὅμως ὁ βαθμὸς οὗτος δὲν δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς πολλαπλασιασθείσας ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ προαγωγῆς τῆς ἐπιστασίας ταύτης εἰς Λιμεναρχεῖος. Τρίτον σχέδιον νόμου ἀφορᾷ εἰς τὴν πρόσληψιν δύο ἱερέων, οἵτινες θὰ ἑδρεύωσιν ὁ μὲν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, ὁ δὲ ἐν τῇ Ἐκπαιδευτικῇ Μοίρᾳ ἐν Πόρῳ διὰ τὴν χριστιανικὴν διδασκαλίαν τῶν πληρωμάτων. Τέταρτον νομοσχέδιον εἶναι διὰ τὸν ἐπιστάτην τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Ναυστάθμου· ἀντὶ νὰ ἦναι οὗτος κατώτερος ἀξιωματικὸς, θὰ ἦναι ἀνώτερος, διὰ ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὰς εὐθύνας, αἵτινες ἀποῤῥέουσιν ἐκ τῆς μεγάλης αὐτοῦ ὑπηρεσίας.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 76–79).

§4Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀνατολικῆς Τηλεγραφικῆς Ἑταιρίας τῶν καλωδίων σύμβασις. Κατὰ τὴν σύμβασιν ταύτην, ἐν ἄρθρῳ 8 ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην νὰ διπλασιάζῃ τὰ καλώδια μεταξὺ σημείων δεδομένων. Ἤδη ἡ ἑταιρία, εἴτε ἕνεκα διακοπῆς καλωδίου τινὸς, εἴτε καὶ ἴσως μᾶλλον ἕνεκα τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν τηλεγραφημάτων, ζητεῖ, ὅπως τὸ δικαίωμα τοῦ διπλασιάζειν τὰ καλώδια παρασχεθῆ εἰς αὐτὴν εὐρύτερον, τουτέστι νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ θέτῃ καὶ τρίτον καλώδιον ἢ καὶ τέταρτον. Ἑπομένως συνήφθη σύμβασις μετὰ τῆς ἑταιρίας ταύτης, κατὰ τὴν ὁποίαν μεταβάλλεται τὸ ἄρθρον 8 τῆς ἰσχυούσης νῦν συμβάσεως καὶ τίθεται ἀντὶ τῆς λέξεως «διπλασιάζει» ἡ λέξις «πολλαπλασιάζει». Τοῦτο δὲν φέρει καμμίαν εἰς τὸ Κράτος ζημίαν, διότι δὲν παρακολουθεῖται ὑπὸ τῶν ὑποχρεώσεων ἐκείνων, ἀπὸ τὰς ὁποίας παρηκολουθεῖτο ἡ διάταξις τοῦ διπλασιασμοῦ· διότι κατὰ τὴν διάταξιν ἐκείνην ὑπεχρεοῦτο ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποζημιώνῃ τὰ γήπεδα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγίνοντο πυργίσκοι καὶ τὰ παρόμοια. Νῦν διὰ τοῦ τριπλασιασμοῦ ἢ τετραπλασιασμοῦ κτλ., ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη, εἰς οὐδεμίαν τὸ Κράτος ὑποβάλλεται ὑποχρέωσιν. Νῦν μάλιστα ἔχομεν τὸ κέρδος ἡμεῖς, διότι ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν καλωδίων τὰ διαβατικὰ τέλη θὰ ἦναι περισσότερα. Συμφώνως πρὸς ταῦτα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον ἐξ ἑνὸς μόνον ἄρθρου μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 80).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Οἰτύλου κ. Ραζέλος ὑποβάλλει τὴν ἑπομένην σύστασιν: «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ἵνα εὐαρεστηθῇ καὶ ἐκδώσῃ τὰς δεούσας διαταγὰς ἐπὶ τῶν ἑξῆς: «Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Οἰτύλου καὶ ἰδίᾳ ἐν τοῖς δήμοις Ἀβίας καὶ Καρδαμύλης ἐνεργεῖται ἀνέκαθεν ἀνθρακοποιΐα ἐπὶ διαφόρων ἐκτάσεων, κατεχομένων ἔκπαλαι ὑπὸ τῶν κατοίκων, οἵτινες πρὸς καλλιέργειαν αὐτῶν ἐκριζοῦσι τὰ ἐν αὐτοῖς χαμόκλαδα καὶ ἄλλα σποραδικὰ δένδρα, ἐξ αὐτῶν δὲ κατασκευάζουσι μικρὰ ποσὰ ἀνθράκων, ἅτινα μεταφέρουσι πρὸς πώλησιν εἰς Καλάμας. Ἐπὶ τῶν ἀνθράκων τούτων ἐπεβάλλετο πάντοτε κατὰ τὴν μεταφορὰν ὁ φόρος τῶν 12 τοῖς ἑκατὸν, συμφώνως τῷ νόμῳ καὶ τῷ δικαίῳ, οὐδεμία δέ ποτε ἠγέρθη ἐπὶ τούτου ἀμφισβήτησις. Ἐπειδὴ ὅμως ἐσχάτως ἤρξατο ἐπιβαλλόμενος ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας οἰκονομικῆς ἀρχῆς ὁ φόρος τῶν 18 τοῖς ἑκατὸν, ἐνῷ ἡ ἀνθρακοποιΐα ἐνεργεῖται ἐπὶ ἰδιωτικῶν κτημάτων καὶ γαιῶν, καὶ οὐχὶ δασῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἵνα διατάξῃ τὰ δέοντα πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς ἀνέκαθεν κρατούσης ἐπιβολῆς τοῦ δικαιώματος, ἵνα μὴ ἀδικῶνται οἱ πολῖται καὶ παραβλάπτωνται τὰ συμφέροντα αὐτῶν. «Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἵνα ἐξετάσῃ τὸ δυνατὸν τῆς ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει ἄρσεως τῆς πρὸ μακροῦ χρόνου ἐπιβληθείσης εἰς τὸ δάσος τῆς Βασιλικῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ὑλοτομίας λόγῳ ἐμπρησμοῦ, καθόσον παρελθούσης σχεδὸν δεκαετίας ἀπετελέσθη ἐν μέρει ὁ σκοπὸς τῆς ἀπαγορεύσεως, ὅστις εἶναι ἡ ἀναδάσωσις, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἄρσις αὐτῆς θέλει ἱκανοποιήσει ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῶν κατοίκων τῶν δήμων Καρδαμύλης καὶ Ἀβίας, ἀφοῦ μάλιστα ἐντὸς τοῦ δάσους ὑπάρχουσι γηραιὰ καὶ πεπτωκότα ἕνεκα τοῦ χειμῶνος δένδρα, ἐφ’ ὧν εἶναι δυνατὴ ἡ ὑλοτομία.»

§7ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ περονόσπορος, Κύριοι, τὰ τελευταῖα ἔτη ἐνέσκηψεν ὄχι μόνον εἰς τὰς σταφιδαμπέλους, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἀμπέλους, καὶ ποιεῖται μεγάλας καταστροφάς. Τὸ μόνον ἀντιφάρμακον αὐτοῦ ἀπεδείχθη καὶ ἀλλαχοῦ καὶ ἐν ἡμῖν ἡ χρῆσις τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ. Ὁ θειϊκὸς χαλκὸς οὗτος εἰσάγεται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, δυστυχῶς δὲ δὲν εἶναι πάντοτε τῆς αὐτῆς καλῆς ποιότητος. Εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ καὶ ἐν Ἑλλάδι ὁ θειϊκὸς χαλκὸς, εὐωνότερος καὶ μὲ πρώτας ὕλας, κυρίως προερχομένας ἐξ Ἑλλάδος. Τὸ ἐνταῦθα ἐθνικὸν Πυριτιδοποιεῖον εἶναι εἰς θέσιν νὰ παραγάγῃ θειϊκὸν χαλκὸν, μεταχειριζόμενον ὡς πρώτην ὕλην τὸ θεῖον τῆς Μήλου, στερεῖται ὅμως χαλκοῦ. Χαλκὸς πρὸς τοῦτο χρησιμοποιεῖται ἁπανταχοῦ παλαιὸς, οὐχὶ νέος, καὶ ἁπανταχοῦ εἰς τὴν Εὐρώπην ἐπιτρέπεται ἡ ἀτελὴς εἰσαγωγὴ τοῦ παλαιοῦ χαλκοῦ, προκειμένου περὶ χρήσεως βιομηχανικῆς. Προμηθεύεται δὲ ἡ βιομηχανία τῆς Ἑσπερίας Εὐρώπης πληθὺν τοιούτου χαλκοῦ, ἀχρήστου ἄλλως, ἐκ τῆς Ἀνατολῆς. Μόνον ἐν Ἑλλάδι ἐπιβάλλεται δασμὸς εἰς τὸν παλαιὸν χαλκὸν τοιοῦτος, οἷος καὶ εἰς τὸν καινουργῆ. Καθίσταται δὲ οὕτω πως ἀδύνατος ὁ ἀνταγωνισμὸς τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας πρὸς τὴν ξένην. Προκειμένου λοιπὸν νὰ ἐνισχύσωμεν ἕνα σπουδαῖον κλάδον τῆς ἐγχωρίου ἡμῶν βιομηχανίας, προκειμένου νὰ ἔχωμεν τὸν θειϊκὸν χαλκὸν καὶ εὔωνον καὶ ἐξησφαλισμένης ποιότητος,— διότι τὴν ἐνταῦθα παραγωγὴν θὰ ἦναι εὔκολον νὰ ἐπιβλέπῃ καὶ ἐξελέγχῃ τὸ Δημόσιον—καλὸν νομίζω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τροποποιοῦν τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ δασμολογίου καὶ ἐπιτρέπον τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν τοῦ παλαιοῦ χαλκοῦ, ὅπως αὕτη ἐπιτρέπεται εἰς πάντα τὰ εὐνομούμενα Κράτη. Ἡ Διεύθυνσις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Πυριτιδοποιείου ἀπετάθη ἤδη καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν δι’ ἀναφορᾶς της, ἀλλ’ ἐνόμισε καλὸν νὰ ἀποταθῇ καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ παρομοίας ἀναφορᾶς, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νῦν ἐγώ, παρακαλῶν τὸ Προεδρεῖον, ἵνα διαβιβάσῃ αὐτὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, Κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπευθύνω ὀλίγας λέξεις ὡς πρὸς μίαν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διανεμηθεῖσαν σήμερον εἰς ὅλους ἡμᾶς. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ φαίνεται ὅτι ἐκάθευδον βαρούχειον ὕπνον, καθ’ ὃν χρόνον ἐξεῤῥήγνυτο ὁ πόλεμος εἰς τὴν μεθόριον γραμμὴν, οἱ Τοῦρκοι εἰσέβαλλον εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ἐξεδιώκοντο ἐκεῖθεν ὅλαι αἱ Ἑλληνικαὶ ἀρχαί, καὶ ἑπομένως ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, μεταξὺ δὲ αὐτῶν καὶ οἱ ἀτυχεῖς δημοδιδάσκαλοι καὶ γραμματοδιδάσκαλοι. Καθ’ ὃν χρόνον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι τοῦ Ὑπουργείου, εἶδον, ὅτι ὅλοι οἱ ἄλλοι συνάδελφοί μου ἀπεφάσισαν νὰ πληρώσωσι τοὺς ὑπαλλήλους τῶν κλάδων των εἰς τὰ ἐνταῦθα ταμεῖα. Ἐγὼ, ἀντιστὰς ἐν ἀρχῇ ἐπὶ πολὺ, ἐπείσθην εἶτα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ μείνωσιν ἐγκαταλελειμμένοι εἰς τοὺς δρόμους καὶ στερούμενοι καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου οἱ δυστυχεῖς δημοδιδάσκαλοι. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι, τὸν νόμον τοῦ 1895, ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΤϞΖʹ τῆς 5 Ἀπριλίου 1896, ἐνόμισα, ὅτι ἐδικαιούμην καὶ ἄνευ πρακτικοῦ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἄνευ Β. Διατάγματος, χωρὶς νὰ ἐπιφυλαχθῶ καὶ τὴν κύρωσιν αὐτοῦ διὰ νόμου, ἀπέναντι τῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμην, νὰ διατάξω τὴν προκαταβολὴν τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων καὶ γραμματοδιδασκάλων ὑπὸ τῶν ἐνταῦθα ταμείων, χωρὶς νὰ ἐρωτήσω, ὅπως ἀξιοῖ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐὰν τῷ ὄντι ἦσαν εἰς τὰς θέσεις των καὶ ἐπετέλουν ὑπηρεσίαν πρὸς τὸ Κράτος, ἢ ἐὰν ἀπουσίαζον, διότι βεβαίως ἔπρεπε νὰ καθεύδω καὶ ἐγὼ βαρούχειον ὕπνον καὶ νὰ μὴ γνωρίζω τί συνέβη ἐν Θεσσαλίᾳ, ὅπως ἀπαιτήσω τοιαύτας ἀποδείξεις, ἐὰν αὐτοὶ ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των, ἐὰν δὲν ἀπῆλθον ἀπὸ τὸ σχολεῖόν των, καὶ ἐὰν ἑπομένως δὲν ἔπρεπε νὰ λάβωσι τὸν μισθόν. Εὑρέθην πρὸ μιᾶς ὑπερτάτης ἀνάγκης, ὡς καὶ πάντες οἱ λοιποὶ συνάδελφοί μου. Ὅπως λοιπὸν τότε ἐκεῖνοι, χωρὶς νὰ ἐξετάσωσιν, ἐὰν οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τοὺς κλάδους των ἦσαν ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ὑπηρέτουν ἢ ὄχι, διέταξαν ἐν τούτοις νὰ πληρωθῶσι παρὰ τοῦ ἐνταῦθα ταμείου, τοῦτ’ αὐτὸ ἔπραξα καὶ ἐγώ. Ἐγὼ ὅμως, ὡς ἐκ περισσοῦ, ἠθέλησα τὴν ἀπόφασίν μου ταύτην νὰ τὴν ἐνισχύσω δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ δι’ ἑνὸς Β. Διατάγματος, τοῦ ὁποίου μάλιστα τὴν κύρωσιν ἐπεφυλάχθην εἰς τὴν Βουλήν. Τώρα ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ τότε ἦτο παροῦσα, δὲν εἶχον διακοπῆ αἱ ἐργασίαι αὐτῆς καὶ ἑπομένως ἔπρεπε νὰ προκαλέσω νόμον παρὰ τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ, ὡς γνωστὸν, ἡ Βουλὴ ἦτο βέβαιον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν τότε νὰ συγκληθῇ ἐγκαίρως. Ἐν ὅσῳ ἐξηκολούθει ὁ πόλεμος, ἐν ὅσῳ δὲν εἴχομεν τὴν εἰρήνην, δὲν εἴχομέν τι ὡρισμένον γεγονὸς ν’ ἀνακοινώσωμεν περὶ αὐτῆς. Νὰ καλέσωμεν τὴν Βουλὴν μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων, αὐτὸ τὸ εὑρίσκομεν ἄτοπον. Δὲν πρόκειται δὲ, Κύριοι, μόνον περὶ δανείου, ὅπως νομίζει ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ...

§8ΣΤΑΗΣ. Ὄχι ἡ ἐπιτροπή· οἱ ὑπογράψαντες τὴν ἔκθεσιν.

§9ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. Πρόκειται περὶ προκαταβολῆς ἐρειδομένης εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου τοῦ 1896. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1896, ὡς ἐνθυμεῖσθε, παρουσιασθείσης καὶ τότε τῆς δυσχερείας τῆς προπληρωμῆς τῶν δημοδιδασκάλων, διότι δὲν εἶχον ψηφισθῆ ἐγκαίρως οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν δήμων καὶ διότι δὲν ἦτο ἄρα δυνατὸν νὰ ἐγκριθῶσιν ἐγκαίρως ὑπὸ τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν, ἡ Βουλὴ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον τοῦ 1895, καὶ νὰ ψηφίσῃ τελευταίαν παράγραφον τοῦ 63 αὐτοῦ ἄρθρου, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν δήμων δὲν ἐψηφίζοντο ἐγκαίρως ἢ δὲν ἐνεκρίνοντο ἐγκαίρως ὑπὸ τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν, οἱ δημοδιδάσκαλοι θὰ ἐπληρόνοντο ἀπὸ τὰ δημόσια ταμεῖα. Εἶναι βέβαιον, Κύριοι, ὅτι ἐν παρομοίᾳ περιστάσει εὑρισκόμεθα καθ’ ἅπασαν τὴν Θεσσαλίαν κατὰ τοὺς δύο ἢ τρεῖς πρώτους μῆνας. Οὔτε εἶχον ψηφισθῆ οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν δήμων τῆς Θεσσαλίας, οὔτε εἶχον ἐγκριθῆ ὑπὸ τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν. Ἑπομένως κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον ὑπεχρεοῦντο τὰ δημόσια ταμεῖα νὰ προκαταβάλλωσι τοὺς μισθοὺς τῶν δημοδιδασκάλων. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προκαταβληθῶσιν αὐτοὶ ἐν Θεσσαλίᾳ, καθόσον ἅπασαι αἱ ἀρχαὶ εἶχον ἀναχωρήσει ἐκεῖθεν, ἐνόμισα ὅτι ἐδικαιοῦντο κάλλιστα νὰ προκαταβληθῶσιν ἐνταῦθα. Δὲν νομίζω, Κύριοι, ὅτι οὕτω πως διέπραξα μέγα ἔγκλημα, διότι ὑπείκων καὶ ἐγὼ εἰς μίαν ἀνωτέραν βίαν, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοί μου, δὲν ἠθέλησα ν’ ἀφήσω πεινῶντας καὶ γυμνητεύοντας τοὺς δυστυχεῖς γραμματοδιδασκάλους καὶ δημοδιδασκάλους τῆς Θεσσαλίας. Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ἄνευ διατάγματος καὶ ἄνευ κυρώσεως διὰ νόμου ἠδύναντο κάλλιστα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1896 νὰ πληρωθῶσιν οἱ δημοδιδάσκαλοι οὗτοι, ὡς καὶ πάντες οἱ ὑπάλληλοι τῶν λοιπῶν Ὑπουργείων.

§10ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί λέγει ὁ νόμος;

§11ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι, «ἐν ᾗ περιπτώσει δήμου τινὸς ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐψηφίσθη ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἢ ψηφισθεὶς ὑπ’ αὐτοῦ δὲν ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας διοικητικῆς ἀρχῆς, ἐπιτρέπεται ἡ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου καταβολὴ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ γραμματοδιδασκάλων...» Ἐνόμισα λοιπὸν, ὅτι ἐρειδόμενος εἰς τὸν νόμον αὐτὸν, ἐν σχέσει πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1895, ἠδυνάμην νὰ πληρώσω αὐτὴν τὴν ἐπείγουσαν ἀνάγκην, ἡ ὁποία τότε μοὶ παρουσιάσθη.

§12Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Καὶ ἐὰν ὁ νόμος δὲν ἦτο, καλῶς ἐπράξατε νὰ πληρώσητε.

§13ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ ἤμην πρόθυμος ἐγὼ νὰ πληρώσω καὶ ἄνευ αὐτοῦ, καὶ νὰ μὲ παραπέμψητε εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον. Διότι καὶ εἰς ἄλλην περίστασιν παρόμοιόν τι ἐγένετο· ὁ νόμος τοῦ 1895 ἐπέβαλλεν εἰς τοὺς μαθητὰς τῶν Γυμνασίων νὰ ὑποστῶσιν ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις μόνον εἰς τὰ Γυμνάσια ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐφοίτησαν· ἐγὼ ὅμως ἐπέτρεψα εἰς ὅλους τοὺς μαθητὰς τῶν Γυμνασίων τῆς Θεσσαλίας νὰ ὑποστῶσιν εἰς ἄλλα Γυμνάσια ἐξετάσεις, διότι οὐκ ἦν ἄλλως γενέσθαι. Ὅστις δήποτε θέλει, ἂς ἔλθῃ νὰ μὲ ἐγκαλέσῃ.

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλῶς ἐπράξατε.

§15ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφοῦ ἀνῆλθον ἅπαξ εἰς τὸ βῆμα, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω κατὰ ποίαν ὥραν θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότητος μεγίστης, κατ’ ἐμὴν γνώμην. Τοῦτο εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς ἐκ Θεσσαλίας μεταφορᾶς ἐμπορευμάτων καὶ τῶν ἐν ταύτῃ εὑρισκομένων εἰδῶν τῶν μονοπωλίων. Ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω ἀπὸ τοῦδε τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς σπουδαιότητος τῆς μεγάλης τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως, εἰ δυνατὸν, καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς μεταῤῥυθμίσῃ αὐτὸ ἐπὶ τὸ λυσιτελέστερον...

§16ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ δὲν ἀφήνετε τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ συζητηθῇ, ὅταν ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον;

§17ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι δὲν ἠξεύρομεν πότε θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ τὸ μεταῤῥυθμίσῃ αὐτὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκέψεων, τὰς ὁποίας θὰ ὑποβάλω, ἢ ἡ Βουλὴ δύναται νὰ τὸ παραπέμψῃ εἰς μίαν εἰδικὴν ἐπιτροπήν. Διότι πρόκειται, Κύριοι, περὶ οὐδενὸς πλέον ἢ ἔλαττον ἢ περὶ ζημίας 4,000,000 εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ περὶ καταστροφῆς ὅλου τοῦ ἐντίμου ἐμπορίου τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Ἔχουν συγκεντρωθῆ ἐκεῖ, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, περὶ τὰς 50–60 χιλιάδες σάκκοι ζακχάρεως, ἀνάλογοι σάκκοι καφφὲ, ἀνάλογα ἄλλα ἐμπορεύματα. Ἔχουσι κάμει ἀποθήκας, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι ἅμα τῇ ἐκκενώσει τῆς Θεσσαλίας θὰ ἠδύναντο μὲ αὐτὰ νὰ καταπλημμυρίσουν τὴν ἄλλην Ἑλλάδα ἄνευ δασμοῦ. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως ἐπὶ μίαν τριετίαν μὴ ἐπιτρέπηται ἡ ἐξαγωγὴ τῶν ἐμπορευμάτων αὐτῶν ἐκ Θεσσαλίας εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Ἐπιτρέπεται μόνον διὰ Βόλον, καὶ τότε τὰ ἐκεῖθεν διερχόμενα ἐμπορεύματα ὑποβάλλονται εἰς δασμὸν, ὡς εἰ προήρχοντο ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐδεμία καταπολέμησις γίνεται οὕτω πως τῆς αἰσχρᾶς αὐτῆς κερδοσκοπίας, ἡ ὁποία ἐπιδιώχθη διὰ τῆς συῤῥοῆς τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἐμπορευμάτων ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἐν πρώτοις παραδίδεται εἰς αὐτοὺς τοὺς κερδοσκόπους ὡς μονοπώλιον ἡ Θεσσαλία ἐπὶ μίαν τριετίαν. Δεύτερον συμφέρει εἰς αὐτοὺς, ἐπὶ μὲν τὴν πρώτην τριετίαν νὰ πωλήσωσιν ὅσα δυνηθῶσιν ἐξ αὐτῶν ἐκεῖ, μετὰ τὴν λῆξιν ὅμως αὐτῆς τὸ ὑπόλοιπον τῶν ἐμπορευμάτων νὰ τὸ διαθέσωσι καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Λαμβάνω μόνον ὑπ’ ὄψει τὴν τιμὴν τῆς ζακχάρεως. Αὕτη στοιχίζει νῦν 50/100 τοῦ φράγκου, δηλαδὴ 75 λεπτά. Τὸ τέλος τὸ εἰσαγωγικὸν ἐν Ἑλλάδι εἶναι 58 λεπτά. Τὸ τέλος τὸ εἰσαγωγικὸν, τὸ ὁποῖον ἐπλήρωσαν ἐκεῖνοι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Τουρκικοῦ δασμολογίου, εἶναι 8%, δηλ. τοῖς στοιχίζει σήμερον ἡ ζάκχαρις 82½ λεπτά. Δύνανται νὰ περιμένωσιν αὐτοὶ ἐπὶ τρία, πέντε, δέκα ἔτη, βέβαιοι ὄντες, ὅτι ἀκολούθως θὰ λάβωσι τὸ διπλάσιον τῆς τιμῆς των. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι διὰ τοῦτο ἀνάγκη ἐπείγουσα εἶναι, καὶ χάριν τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον μόνον ἐκ τῆς ζακχάρεως δύναται νὰ στερηθῇ δασμὸν 4,000,000, ἐκτὸς τῆς ἄλλης ζημίας, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ καφφὲ καὶ ἄλλων ἐμπορευμάτων, νὰ σκεφθῶμεν ῥιζικώτερον, ὅπως καὶ περὶ τῶν εἰδῶν τοῦ μονοπωλίου, δηλ. νὰ ὑποχρεωθῶσιν ὅλοι αὐτοὶ οἱ κάτοχοι τοιούτων εἰδῶν νὰ τὰ δηλώσωσιν ἐντὸς τεταγμένης προθεσμίας, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δηλώσεως αὐτῶν, καθ’ ὅσον θὰ τίθενται εἰς κατανάλωσιν, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὸ τέλος τοῦ Ἑλληνικοῦ δασμολογίου, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ τέλους, τὸ ὁποῖον ἐπλήρωσαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Τουρκικοῦ δασμολογίου. Ἐὰν δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ καταβάλωσιν ἀμέσως ὅλον τὸν δασμὸν αὐτὸν, ἠδύνατο νὰ τοῖς κανονισθῇ ἡ ἑξῆς εὐκολία, νὰ συστηθῶσιν ἀποθῆκαι διαμετακομίσεως πλὴν τοῦ Βόλου καὶ ἐν Λαρίσῃ, ἐν Καρδίτσῃ ἐν Τρικκάλοις, ὅπου νὰ συγκεντρωθῶσι τὰ τελωνιστέα ἐμπορεύματά των, καὶ καθ’ ὅσον θὰ ἐξάγωσιν αὐτὰ ἐκεῖθεν, νὰ πληρόνωσι τὸν δασμόν. Διὰ τῶν δηλώσεων αὐτῶν δύνανται, νομίζω, ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ ἐξασφαλισθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, νὰ ἐξασφαλισθῇ καὶ ὁ συναγωνισμὸς πρὸς τὴν κακοήθη αὐτὴν κερδοσκοπίαν εἰς τὸ ἔντιμον ἐμπόριον. Ἄλλως τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον θὰ ὑποστῇ ζημίαν πολλῶν ἑκατομμυρίων, θὰ καταστῇ δὲ ἀδύνατος ὁ συναγωνισμὸς εἰς τοὺς ἐντίμους ἐμπόρους. Ἐλπίζω ὅτι ταῦτα καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν σπουδαίαν καὶ ἡ Βουλὴ, καὶ θὰ φροντίσωμεν νὰ θεσπίσωμεν τοιαύτας διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ ἐντίμου ἐμπορίου θὰ διασώσωμεν.

§18ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη, ὑπεβλήθη λίαν προώρως, διότι εἴτε ἡ λύσις τοῦ τελωνισμοῦ τῶν ἐκεῖθεν εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα ἀποσταλησομένων ἐμπορευμάτων θεωρηθῇ ὡς ἐπωφελὴς καὶ καλή, εἴτε ἡ λύσις τῶν ἁπλῶν δηλώσεων θεωρηθῇ ὡς δυναμένη νὰ προφυλάξῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐμπορίου, δὲν πρέπει ν’ ἀμφιβάλλωμεν, ὅτι, ὅταν σήμερον ψηφίσωμεν τοιοῦτον μέτρον, θὰ προειδοποιήσωμεν τοὺς ἐμπόρους, τοὺς ἔχοντας εἰς τὰς ἀποθήκας των μεγάλα ποσὰ τοιούτων ἐμπορευμάτων, οἱ ὁποῖοι θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐξεύρωσι τρόπον ὑπεκφυγῆς. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸ μέτρον τῶν δηλώσεων, τὰ εἰσαχθέντα ἐμπορεύματα δύνανται νὰ διασκορπισθῶσι καὶ εἰς μικρεμπόρους καὶ εἰς ἰδιώτας. Θὰ ἦναι δὲ λίαν ἐπαχθὲς νὰ εἰσέλθῃ τὸ Δημόσιον καὶ εἰς ἰδιωτικὰς οἰκίας καὶ εἰς μικρεμπορικὰ καταστήματα διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ μέτρον τοῦτο. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι προώρως ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι καὶ τὸ ἓν μέτρον καὶ τὸ ἄλλο παρουσιάζει τὰ ἄτοπα αὐτοῦ. Οἱονδήποτε δὲ μέτρον καὶ ἄν ληφθῇ ἀπὸ τοῦδε, ἡ γνῶσις τοῦ μέτρου τούτου παρὰ τῶν κατεχόντων τὰ μεγάλα ποσὰ ἐμπορευμάτων, τὰ εἰσαχθέντα, θὰ ἀρκέσῃ, παρέχουσα εἰς αὐτοὺς τὸν ἀναγκαῖον καιρὸν, νὰ τὸ ἐξουδετερώσῃ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὰς δηλώσεις, οὗτοι θέλουσι διανείμει τὸ ἐμπόρευμα εἰς ἰδιώτας καὶ εἰς μικρεμπόρους· ἐὰν δὲ παραδεχθῶμεν τὴν τελωνιακὴν ζώνην, θὰ καταδικάσωμεν τὴν Θεσσαλίαν, καὶ ὑπὸ ταμιευτικὴν καὶ ὑπὸ ἐμπορικὴν ἔποψιν, νὰ καταναλώσῃ αὐτὴ τὰ εἰσαχθέντα εἴδη. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἐγὼ ἤθελον συστήσει καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ πᾶσαν ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὅπως λάβῃ αὐτὴν ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκκενώσεως τῆς Θεσσαλίας, καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ λάβωσι καιρὸν οἱ κατέχοντες τὰ μεγάλα ποσὰ ἐμπορευμάτων, προειδοποιούμενοι ἀπὸ τοῦδε, νὰ καταδολιευθῶσι καὶ ἐξουδετερώσωσι τὸ μέτρον, οἱονδήποτε καὶ ἄν ἤθελε ληφθῆ.

§19ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Τὸ ἠξεύρουσι τώρα διὰ τῶν λόγων σας, κύριε Καραπάνε.

§20ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ποῖον ἔσται τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ ληφθῇ, ἐὰν θὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, ἢ τὸ μέτρον τῶν δηλώσεων, ἢ καὶ τρίτον μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ἀνακινήσω, διότι δὲν πρέπει, ἢ καὶ τέταρτον, τὸ ὁποῖον ἄλλος δύναται νά προτείνῃ. Διὰ τοῦτο τὸν κίνδυνον βλέπω εἰς τὴν λῆψιν οἵου δήποτε μέτρου προώρως.

§21ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν ἐγκαίρως νὰ προλάβωμεν τὸ πρᾶγμα, καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς σύστασιν εἰδικῆς ἐπιτροπῆς.

§22ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως καὶ πρὶν ἔλθω εἰς τὴν Βουλὴν, εἶχον λάβει τὴν ἀπόφασιν νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, καθ’ ἣν ὥραν θὰ ἐξεφωνεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ, ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ διορισθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου εἰδικὴ ἐκ Βουλευτῶν ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην αὐτοῦ.

§23ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά.

§24Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Πρὸ ὀλίγου ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τῶν ἐπιστημόνων Θεσσαλῶν, αἰτουμένων βοήθημα, διότι τὸ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν παρασχεθὲν αὐτοῖς δὲν ἐπαρκεῖ βεβαίως εἰς τὰς ἀνάγκας των. Ἐδόθησαν 200–300 δραχμαὶ εἰς ἕκαστον, μὲ τὰς ὁποίας, ἐννοεῖται ὅτι, ἐπὶ δέκα καὶ πλέον μῆνας παραμένοντες ἐν Ἀθήναις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσουν μὲ τὰς οἰκογενείας των. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν,— περὶ οὗ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι λίαν προθύμως θὰ λάβῃ ὑπὸ μελέτην τὴν αἴτησιν ταύτην καὶ θὰ φέρῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη,—νὰ ζητήσῃ διὰ Β. Διατάγματος τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν, ἵνα καὶ πάλιν ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἐπιστήμονας, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν βεβαίως εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ συναδέλφου του κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδεμίαν ἀντίῤῥησιν θὰ φέρῃ. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐπειδὴ μετὰ τρεῖς ἡμέρας λήγει ἡ προθεσμία τῆς ἐγγραφῆς τῶν φοιτητῶν Θεσσαλῶν, Μακεδόνων καὶ Ἠπειρωτῶν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως καὶ διὰ τὸ θερινὸν ἑξάμηνον ἀτελῶς δυνηθῶσι νὰ ἐγγραφῶσιν οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ φοιτηταί, διότι αἱ αὐταὶ συνθῆκαι ὑφίστανται.

§25Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Θὰ γείνῃ ἐγκαίρως.

§26ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Δὲν νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ἀνάγκην ἄλλης ἐπικλήσεως εὐγλωττοτέρας ἐκείνης, ἣν αὐτοὶ οἱ ἀναφερόμενοι ἀπευθύνουσι πρὸς αὐτήν, ὅπως συστήσῃ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν ταύτην τῶν ἐκ Θεσσαλίας δικηγόρων πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ἐντελλομένη νὰ παρασχεθῇ καὶ εἰς τὰ θύματα ταῦτα τῶν ἐκ τοῦ τελευταίου πολέμου ἀτυχημάτων ἡ προσήκουσα βοήθεια. Οὐχὶ, Κύριοι, ἀπὸ δέκα μηνῶν, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων συνάδελφος, ἀλλ’ ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους ἡ δικαιοσύνη ἐν Θεσσαλίᾳ ἀργεῖ, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων πρὸ τοῦ πολέμου καὶ μετὰ τοῦτον περιστάσεων, οὕτω δὲ ἐστείρευσεν ὁ μόνος πόρος, ὃν πρὸς συντήρησιν ἑαυτῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των εἶχον οἱ κυριωδέστεροι, ἀλλὰ καὶ ἀτυχεῖς οὗτοι τῆς λειτουργίας τῆς Δικαιοσύνης παράγοντες. Τὸ ἅπαξ χορηγηθὲν εἰς αὐτοὺς βοήθημα τῶν 200 ἢ 300 δραχμῶν, ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζει βεβαίως, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκέστατον, οὐδὲ δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὸ πολλοστημόριον τῶν βιωτικῶν ἀναγκῶν τόσου χρόνου ἀργίας· ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ πιστεύω, ὅτι πάντες, κύριοι Βουλευταί, προθύμως θέλετε ἀνομολογήσει τὴν ὑποχρέωσιν, ἣν ἔχει τὸ Κράτος, ὅπως σπεύσῃ εἰς ἀντίληψιν τῶν ἀναφερομένων, ἀποτελούντων ἐξέχουσιν κοινωνικὴν τάξιν, μεθ’ ὅσης προθυμίας, ἣν εὐγνωμόνως ἀνομολογοῦσιν οἱ Θεσσαλοί, ἔσπευσαν εἰς ἀνακούφισιν καὶ περίθαλψιν καὶ τῶν ἄλλων τάξεων τῶν ἀτυχῶν ἐκ Θεσσαλίας προσφύγων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ὅπως συστηθῇ θερμῶς παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ ἀναφορὰ αὕτη πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὅστις δὲν ἔχει ἀνάγκην νόμου, ὡς πεπλανημένως παρετήρησεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος, ἵνα προβῇ εἰς τὴν ἐνέργειαν, ἣν ζητοῦμεν, διότι ἐτέθη ἤδη πίστωσις τριῶν καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίων εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, πρὸς περίθαλψιν τῶν Θεσσαλῶν προσφύγων, ἥτις βεβαίως δὲν ἐξηντλήθη. Οὐδεμίαν δ’ ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, ὁ πολλαχῶς ἄχρι τοῦδε μαρτυρήσας τὸ ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν ἐκ Θεσσαλίας προσφύγων ἐνδιαφέρον αὐτοῦ, προθύμως θέλει σπεύσει εἰς ἐκτέλεσιν τῆς συστάσεως τῆς Βουλῆς.

§27Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. ἐκ Καλαμπάκας Βουλευτοῦ, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται ἰδιαιτέρα νομοθετικὴ πρόνοια, μοὶ φαίνεται εὔλογος, ἐὰν ὑπάρχῃ ὑπόλοιπον ἐκ τῆς πιστώσεως ἡ ὁποία ἐχορηγήθη ἤδη. Βεβαίως ἡ τάξις, περὶ ἧς πρόκειται, εἶναι ἀξία τῆς προστασίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς μερίμνης αὐτῆς, καὶ συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§28Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τότε πρέπει νὰ στείλουν ἀναφορὰς εἰς τὴν Βουλὴν ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἐπιστήμονες, καὶ ἰδίᾳ οἱ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὰ αὐτὰ ἐκ τοῦ δικαιοστασίου.

§29Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἔχετε πληρέστατον δίκαιον, κύριε Δημητριάδη, διότι δὲν ἔπαθον οἱ συμπολῖταί σας.

§30Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀγνοεῖτε, κύριε Χατζηπέτρε, ὅτι ἡ ἐπαρχία Σκοπέλου, ἣν ἀντιπροσωπεύω, ὑπάγεται δικαστικῶς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Βόλου.

§31Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει ἀληθῶς τὰς ἀνάγκας τῶν ἐνταῦθα προσφύγων ἐπιστημόνων. Πρὸ ὀλίγων μηνῶν προὐκάλεσα διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου βασιλικὸν διάταγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον διετέθη ὑπὲρ αὐτῶν ἀκριβῶς τὸ ποσὸν τῶν 48,000 δραχμῶν, ἢ ἐν συνόλῳ 156,000 δι’ ὅλας τὰς τάξεις, κατὰ κατάλογον, τὸν ὁποῖον συνέταξαν οἱ κύριοι ἀντιπρόσωποι τῆς Θεσσαλίας, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἦσαν εἰς θέσιν καλλίτερον παντὸς ἄλλου νὰ γνωρίζωσι τοὺς ἀληθεῖς ἐπιστήμονας καὶ τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην τοιαύτης περιθάλψεως. Τοῦτ’ αὐτό, ἐὰν τὴν ἀναφορὰν τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς συστήσῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, θέλω πράξει καὶ ἤδη θέλω προκαλέσει πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς Β. Διάταγμα, ἵνα δοθῇ ἡ νέα βοήθεια.

§32Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐλέγχου ἀγορεύων διεκόπην ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Μεσολογγίου, ὁ ὁποῖος παρεξήγησε τοὺς λόγους μου, καὶ ἀπήντησα πρὸς αὐτὸν διὰ φράσεως πικρᾶς ἴσως, κρίνω καθῆκον νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι οἱ λόγοι μου οὐδεμίαν πρόθεσιν προσβολῆς εἶχον κατὰ τοῦ κ. συναδέλφου, ὃν ἄλλως τε ἐκτιμῶ καὶ ὑπολήπτομαι.

§33Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εὐχαριστῶ, ἀλλὰ δὲν τὸ παρεξήγησα.

§34ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, τὸν ὁποῖον, ὁμολογῶ, εὗρον λίαν πρόθυμον καὶ λίαν εὐγενῶς προσενεχθέντα πρός με, ὅταν ἦλθον εἰς συζήτησιν πρὸς αὐτὸν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ δήμου Παμφίας τῆς ἐπαρχίας Τριχωνίας. Εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν ἄλλοτε ὑπῆρχεν ἐκτὸς τοῦ δημοτικοῦ καὶ ἑλληνικὸν σχολεῖον, ὅπερ λόγῳ οἰκονομίας κατηργήθη· ἐν τούτοις εἶναι τοσοῦτοι οἱ μαθηταί, οἱ προσερχόμενοι οὐ μόνον ἐκ τῶν χωρίων τοῦ δήμου, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ γείτονος δήμου, ὥστε σπουδαίως ἔβλαψε τὴν ἐκπαίδευσιν ἡ κατάργησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη, ὅπως συστηθῇ πλῆρες δημοτικὸν σχολεῖον, ἀλλὰ δυστυχῶς, κατὰ τὸν ἰσχύοντα περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμον, χρειάζεται πρὸς τοῦτο πρότασις τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, τοῦ προεδρευομένου ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως, ἐκ τῶν ἀρχιερέων δὲ πολλοὶ μένουσιν ἐν Ἀθήναις, εἴτε ὡς μέλη τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, εἴτε ἐν ἀδείᾳ, ὥστε τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια ἀργοῦσιν. Ἐρωτηθεὶς ὁ νομικὸς σύμβουλος, ἀπεφάνθη ὅτι δὲν δύναται ὁ ἀρχιερεύς, ὁ μένων ἐν Ἀθήναις, νὰ συγκαλέσῃ τὸ Συμβούλιον· ἄρα ὁ νόμος δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ. Νομίζω περιττὸν νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι τὸ μεγαλείτερον δεῖγμα τοῦ πολιτισμοῦ εἶναι ἡ βελτίωσις τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐν τῷ δήμῳ μου μένουσι τυφλὰ ὅλα τὰ παιδία, διότι δὲν ἔχουν ἕνα δεύτερον δημοδιδάσκαλον, καὶ ὁ Ὑπουργὸς εἶναι δεσμευμένος νὰ μὴ δύναται νὰ διορίσῃ τοιοῦτον, συνιστῶν πλῆρες δημοτικὸν σχολεῖον. Παρακαλῶ ἑπομένως νὰ τροποποιηθῇ, εἰ δυνατόν, ὁ νόμος, ὥστε τὸν ἀπόντα πρόεδρον τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου νὰ ἀναπληροῖ ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου καὶ οὕτω νὰ μὴ παύῃ ἡ λειτουργία τοῦ Συμβουλίου.

§35Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ σχολείων, θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας ἀποβλέπει εἰς τὴν διόρθωσιν τῶν διαφόρων σχολικῶν ἐλλείψεων, νὰ φροντίσῃ ὥστε νὰ διορισθῇ διδάσκαλος εἰς τὴν Κηφισίαν τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Ἡ κοινότης παραπονεῖται, ὅτι ἐπὶ ἓν ἤδη ἔτος εἰς τὸ χωρίον τοῦτο μένει κλειστὸν τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τῶν ἀῤῥένων ἕνεκα ἐλλείψεως διδασκάλου. Ἐπειδὴ τοῦτο βεβαίως εἶναι πολὺ ἄτοπον, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ ἐν Ἀθήναις ἐπιθεωρητοῦ, ὅστις δὲν φαίνεται νὰ ἐπιθεωρῇ μετὰ πολλῆς προσοχῆς, ὅπως διορισθῇ ἐκεῖ διδάσκαλος καὶ μὴ περιφέρωνται εἰς τοὺς δρόμους οἱ παῖδες τοῦ χωρίου, πρὸς βλάβην ἑαυτῶν καὶ ἀνησυχίαν τῶν γονέων.

§36Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐὰν ὁ νόμος ἐπιτρέπῃ νὰ διορισθῇ ἐκεῖ διδάσκαλος, θὰ προβῶ εἰς τὸν διορισμόν· ἄλλως μόνον σύστασιν δύναμαι νὰ κάμω πρὸς τὸν ἐπιθεωρητὴν, διότι ἐκ τοῦ νόμου οὐδὲν ἄλλο μοὶ ἐπιτρέπεται. Μόνον ἐὰν ἀπὸ δύο μηνῶν μένῃ τὸ σχολεῖον κλειστὸν, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διορίσω, καὶ θέλω ἐξετάσει.

§37Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Πολλάκις, κύριοι Βουλευταὶ, ἤκουσα ἀπὸ τοῦ στόματος πολλῶν τὴν γνώμην, ὅτι ἡ χώρα ἡμῶν εἶναι ἀνεκμετάλλευτος, γνώμην, ἥτις εἰς ἐμὲ καὶ εἰς πολλοὺς, ὡς πιστεύω, ἐξ ὑμῶν ἐφάνη ἀληθής. Ἂν ἡ γνώμη αὕτη εἰς πᾶσαν στιγμὴν ἦτο ἀξία προσοχῆς, ἔτι μᾶλλον ἀξία τοιαύτης εἶναι σήμερον, ὅτε, μετὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον, περιήχθημεν εἰς χείρονα ἢ πρότερον ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν κατάστασιν. Δὲν εἶμαι βεβαίως ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος νὰ ἐξετάσω πάντας τοὺς ἐν Ἑλλάδι ἀνεκμεταλλεύτους πόρους· ἐκπληρῶν ὅμως εὐχὴν τῆς ἐπαρχίας, ἐξ ἧς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προέρχωμαι, τολμῶ σήμερον ν’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἐπί τινας στιγμὰς, φέρων τὸν λόγον ἐπὶ ἑνὸς τῶν πόρων τούτων, ἤτοι ἐπὶ τῶν χαλκούχων μεταλλείων τῆς Ὄθρυος. Ἡ Ὄθρυς, τὸ ὄρος αὐτὸ τῆς Φθιώτιδος, κατὰ τὴν γνώμην πολλῶν ὀρυκτολόγων, ἐπιθεωρησάντων αὐτὴν κατὰ διαφόρους ἐποχὰς, εἶναι ἓν τῶν εὐγενεστέρων ὀρέων τῆς Ἑλλάδος, ἕνεκα τῶν μεταλλικῶν προϊόντων, ὑφ’ ὧν εἶναι ἐσπαρμένον. Τοῦτο δὲ δὲν ἀνεκαλύφθη σήμερον· εἶναι γνωστὸν πρὸ αἰώνων, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι εἰς πλεῖστα μέρη αὐτοῦ εἰργάσθησαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ὡς καταφαίνεται ἐκ τῶν ὑπονόμων στοῶν καὶ τῶν πολλαχοῦ τοῦ ὄρους τούτου διεσκορπισμένων σκωριῶν. Εὑρέθησαν μέχρι τοῦδε χαλκοῦχα ὀρυκτὰ καὶ σκωρίαι χαλκοῦ εἰς Γαρδίκιον τῆς Κρεμαστῆς Λαρίσης, εἰς Σπαρτιὰν τοῦ δήμου Φαλάρων, εἰς Λιμογάρδιον τοῦ δήμου Λαμιέων, εἰς Στύρφακα τοῦ δήμου Παραχελωϊτῶν καὶ εἰς Ἀρχάνιον τοῦ δήμου Μακρακώμης, τουτέστιν εὑρέθησαν τοιαῦτα καθ’ ὅλον τὸ μῆκος τῆς Ὄθρυος, ὡς εὐκόλως δύναται νὰ ἐννοήσῃ πᾶς ὁ γινώσκων τὴν Φθιώτιδα καὶ ὁ ὁποῖος κατ’ ἀνάγκην θὰ ὁμολογήσῃ μετ’ ἐμοῦ, ὅτι ἅπασα ἡ Ὄθρυς εἶναι ἀξία λόγου. Ἀλλ’ ἂν ἅπασα ἡ Ὄθρυς ἦναι ἀξία λόγου, πλείστου τοιούτου ἄξιον εἶναι τὸ χαλκοῦχον μεταλλεῖον, τὸ παρὰ τὸ χωρίον τοῦ δήμου Λαμιέων Λιμογάρδιον, τὸ τρίωρον μόλις ἀπέχον ἀπό τε τῆς Λαμίας καὶ τοῦ ἐπινείου τῆς Φθιώτιδος, τῆς Στυλίδος ἢ Ἁγίας Μαρίνης. Εἶναι δὲ τοῦτο πολλοῦ λόγου ἄξιον, διότι ἐκεῖ ἐγένοντο μέχρι τοῦδε πολυετεῖς ἐργασίαι, στεφθεῖσαι ἐπὶ τέλους ὑπὸ πλήρους ἐπιτυχίας. Πρὸ ὀκταετίας τὸ μεταλλεῖον τοῦτο παρεχωρήθη εἰς τοὺς κ. Δεσπόζιτον καὶ Κὰρρ, ὅπως ἐκτελέσωσιν ἐπὶ διετίαν δοκιμαστικὰς ἐργασίας· οἱ Κύριοι δὲ οὗτοι, μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς διετοῦς ταύτης προθεσμίας, εὑρόντες ὅτι τὸ μεταλλεῖον ἦτο ἐκμεταλλεύσιμον, προέβησαν εἰς τὴν σύστασιν ἑταιρίας, γνωστῆς ὑπὸ τὸ ὄνομα Ἑταιρία τῶν μεταλλείων χαλκοῦ τῆς Ὄθρυος, ἡ ὁποία μετά τινος δραστηριότητος εἰργάσθη ἐπὶ μίαν εἰσέτι διετίαν, ἀποδυθεῖσα μάλιστα καὶ εἰς δαπάνας, ὑπερβάσας ἴσως τὸ ἥμισυ ἑκατομμύριον δραχμῶν, διὰ τῶν ὁποίων κατεσκεύασεν οἰκήματα ἐργατῶν, διευθυντήριον, χημεῖον, ἀποθήκας καὶ ἁμαξιτὴν ὁδὸν ἀπὸ τοῦ μεταλλείου μέχρις Ἁγίας Μαρίνης. Ἡ Φθιῶτις, ἐννοεῖται, πολὺ εὐαρέστως ἐχαιρέτισε τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν ἐκείνων καὶ δικαίως, διότι πολλὰ ἠδύνατο νὰ προσδοκᾷ ἐκ τῆς ἐξακολουθήσεως τῶν ἐργασιῶν ἐκείνων κέρδη. Δυστυχῶς ὅμως αἱ ἐλπίδες ἐκεῖναι ἐματαιώθησαν, διότι ἀποτόμως αἱ ἐργασίαι ἐγκατελείφθησαν, καὶ ἐγκατελείφθησαν διότι πολλοὶ μηχανικοὶ ἐγνωμάτευσαν, ὅτι δὲν εὑρέθη ἡ φλὲψ τοῦ μεταλλείου, καὶ ὅτι τὰ εὑρεθέντα μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἦσαν κοιτάσματα καὶ στρώματα μὴ δυνάμενα νὰ δώσωσι θάῤῥος εἰς μεγάλην ἐπιχείρησιν. Καὶ τοῦτο ἦτο δεδικαιολογημένον· διότι μὴ γενομένης μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐργασίας εἰς τὰ βάθη τοῦ μεταλλείου, πάντες οἱ μηχανικοὶ δὲν ἐτόλμων—καὶ δὲν τοῖς ἐπετρέπετο νὰ τολμήσωσι—ν’ ἀποφανθῶσι τὴν γνώμην, ὅτι τὸ μεταλλεῖον ἐκεῖνο ἦτο, κατὰ τὴν ὀρυκτολογικὴν φράσιν, ἐκτὸς κινδύνου. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο λοιπὸν εὑρισκομένης τῆς ἐπιχειρήσεως, ἡ ἑταιρία ἀπέστειλεν ἐκεῖ δόκιμόν τινα μηχανικόν, τὸν κύριον Depian, νομίζω, ὅστις ἐπρότεινε νὰ γείνῃ ὑπόνομος στοά. Ἡ ἐργασία τῆς νέας ταύτης στοᾶς ἐστέφθη ὑπὸ πλήρους ἐπιτυχίας, διότι εὑρέθησαν φλέβες 2–3 μέτρων πλάτους χαλκοπυρίτου μὲ περιεκτικότητα 15% εἰς χαλκόν, αἱ ὁποῖαι πλουτολογικῶς θέλουσιν ἐπιδράσει πολὺ ἐφ’ ὅλης τῆς φθιωτικῆς καὶ θεσσαλικῆς Ὄθρυος, ἡ ὁποία, ἂν θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις, δύναται νὰ καταστῇ μετ’ οὐ πολὺ πηγὴ ἀφθόνου πλούτου δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἰδίως ὅμως διὰ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας. Ἀγνοῶ τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκα ἡ ἑταιρία αὕτη καὶ μετὰ τὴν ἀνακάλυψιν τῶν φλεβῶν βραδυπορεῖ εἰς τὰς ἐργασίας της· μανθάνω δὲ,—καὶ εἰς τοῦτο κυρίως ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως—ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη ἐπιδιώκει μυθώδη κέρδη, ἀναμένουσα τὴν ἐκ τῆς προσδοκωμένης ἐξαντλήσεως χαλκούχων τινῶν μεταλλείων ὕψωσιν τῆς τιμῆς τοῦ χαλκοῦ. Ἀδιάφορον πῶς σκέπτεται ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία, οἷα δήποτε καὶ ἂν ᾖ, ἐκπροσωπεῖ πάντοτε ὀλίγων ἀτόμων τὰ συμφέροντα. Ἡ Φθιῶτις ὅμως, μετ’ αὐτῆς δὲ καὶ τμῆμά τι τῆς Θεσσαλίας, βλέπουσα ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη ἀπρακτεῖ, στεροῦσα οὕτω ἐκείνην μεγάλων σχετικῶς πόρων, μοὶ ἐνετείλατο κατὰ τὴν ἐκεῖθεν ἀναχώρησίν μου νὰ φέρω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τὸν λόγον καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ ἐπὶ πλέον τὴν ἀπραξίαν αὐτὴν τῆς ἑταιρίας, ἀλλὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἔχει, νομίζω, τὸ δικαίωμα ἢ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὴν τὴν ἀληθῆ ἐκμετάλλευσιν τοῦ μεταλλείου, ἤ, ἂν ἔχῃ τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη εἶναι ἀνεπαρκὴς πρὸς τοῦτο, νὰ τὴν κηρύξῃ ἔκπτωτον, καὶ νὰ παραχωρήσῃ τὸ περὶ οὗ πρόκειται μεταλλεῖον εἰς ἄλλην ἑταιρίαν, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ τῶν παροθρύων μερῶν. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, εἶναι σπουδαῖον, καὶ τὴν σπουδαιότητα αὐτοῦ κάλλιον παντὸς ἄλλου ἐννοεῖ βεβαίως ἡ Κυβέρνησις. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ αὐτὴν νὰ ἐνεργήσῃ ταχέως ὅ,τι δικαίως ζητεῖ ἡ δυστυχὴς Φθιῶτις, ἡ ὁποία ἐν τῇ ἀληθεῖ τοῦ μεταλλείου ἐκείνου ἐκμεταλλεύσει νομίζω ὅτι θὰ εὕρῃ ἀνακούφισιν ἐκ τῶν δεινῶν, τὰ ὁποῖα ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ἐπαρχίαν τοῦ Κράτους, ἐκτὸς, ἐννοεῖται, τῆς Θεσσαλίας, ὑπέστη κατὰ τὸν πρὸ ὀλίγου διεξαχθέντα πόλεμον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἐπιτρέψατέ μοι ν’ ἀπευθύνω καὶ ἑτέραν παράκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀπὸ μηνῶν ἤδη ἐν ταῖς φυλακαῖς Λαμίας στενάζουσι πλείονες τῶν 200 ἀνθρώπων, κατηγορούμενοι ἐπὶ διαφόροις ἐγκλήμασι, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν ἐν τῇ δικαιοδοσίᾳ τοῦ Ἐφετείου Λαρίσσης· ἐκ τούτων πολλοὶ, ὡς λέγουσιν οἱ γνωρίζοντες τὰ πράγματα, κρατοῦνται ἀδίκως, μὴ γνωρίζοντες καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι, πῶς οἱ περιοδεύοντες ἀνακριτικοὶ ὑπάλληλοι, λαβόντες κατ’ αὐτῶν ὑπονοίας, τοὺς ἐφυλάκισαν. Οὗτοι ἐφυλακίσθησαν πρὸ πολλοῦ, ἔκτοτε δὲ οὔτε κἂν ἐξητάσθησαν, διότι τὸ Πλημμελειοδικεῖον Λαμίας εἶναι ἀναρμόδιον νὰ ἐπιληφθῇ τῶν ὑποθέσεών των. Ἄν ἐπρόκειτο μόνον περὶ ἐνόχων, τὸ πρᾶγμα βεβαίως δὲν θὰ ἦτο σπουδαῖον, διότι εἰς τὴν ποινὴν, ἡ ὁποία θὰ τοῖς κατεγιγνώσκετο, θὰ προσεμετρεῖτο καὶ ἡ προφυλάκισις· πρόκειται ὅμως δυστυχῶς καὶ περὶ πολλῶν, οἱ ὁποῖοί εἰσι, κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἐξωδίκως ἐξετασάντων τὰς ὑποθέσεις ἐκείνας, ἐντελῶς ἀθῶοι, οἱ ὁποῖοι ἀδίκως ὑφίστανται τὴν προφυλάκισιν αὐτὴν, τὴν παρατεινομένην ἐπὶ μῆνας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, κανονίζουσα τὰ πράγματα οὕτως, ὥστε οἱ τυχὸν ἀδίκως κρατούμενοι ν’ ἀπολαύσωσι ταχέως τῆς ἐλευθερίας, τῆς ὁποίας τοὺς ἐστέρησε καὶ τοὺς στερεῖ εἰσέτι ἡ δικαστικὴ ἀνωμαλία, ἡ ἐκ τοῦ πολέμου προκύψασα, καὶ οὐχὶ ἔγκλημά τι.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελλίνης ἔχει τὸν λόγον.

§39Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Δικαιοτάτη βεβαίως εἶναι ἡ αἴτησις τῶν κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς Λαμίας, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλλον ἐπανειλημμένως αἰτήσεις καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Ἀλλ’ ὤφειλον οἱ κρατούμενοι νὰ ζητήσωσιν ἁρμοδίως παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου τὴν παραπομπήν των εἰς ἕτερον Πλημμελειοδικεῖον, τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐσύστησε τότε εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, καὶ φαίνεται ὅτι εἶναι σφάλμα αὐτοῦ, ὅστις ὤφειλε νὰ ὑποδείξῃ εἰς τοὺς ἀνθρώπους τούτους, τί ὤφειλον νὰ πράξωσιν. Ἀσχέτως ὅμως πρὸς τοῦτο, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς ἄλλο ζήτημα. Ὡς γνωστὸν, ἀρκετὸν μέρος τῆς Θεσσαλίας ἔμεινεν ἐλεύθερον· τὸ μέρος τοῦτο κατοικεῖται ὑπὸ πληθυσμοῦ ἐξ 70,000 ψυχῶν, μετ’ αὐτῶν δὲ δὲν δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπικοινωνίαν, διότι οὔτε τηλεγραφεῖον οὔτε ταχυδρομεῖον ὑπάρχει. Πρὸ ἐτῶν, πολὺ πρὸ τοῦ πολέμου, εἶχεν ἐκδοθῆ Β. Διάταγμα πρὸς σύστασιν ἐκεῖ διαφόρων τηλεγραφικῶν σταθμῶν ἐν τοῖς ὀρεινοῖς δήμοις. Ἐν τούτοις τὸ διάταγμα δὲν ἐξετελέσθη, δὲν ἀπαιτεῖται δὲ μεγάλη δαπάνη, διότι τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συντελεσθῇ ἡ συγκοινωνία, εἶναι ἀπόστασις 20 λεπτῶν τῆς ὥρας, εὑρίσκονται δὲ ἐκεῖ ἀνακριτὴς καὶ διάφοροι ἀρχαὶ, καὶ οὐδεμίαν συγκοινωνίαν ἔχομεν μετ’ αὐτῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§40Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ τούτου ἔλαβον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν γνῶσιν, καὶ ἐκάλεσα τὸν Γεν. Διευθυντὴν τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων, συστήσας αὐτῷ, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς ἀναπληρώσεως τῆς ἐλλείψεως ταύτης.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κρεστενίτης ἔχει τὸν λόγον.

§42Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριοι, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ φέρω πάλιν τὸν λόγον περὶ παρακρατήσεως. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος υἱοθετήσῃ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Πρόκειται περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως ἐπὶ ἓν ἔτος ἀκόμη.

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ γείνῃ καλλίτερα πάγιος νόμος, νὰ ξεμπερδεύωμεν!

§44Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ πρέπει νὰ γείνῃ πάγιος νόμος, διότι σήμερον πωλεῖται ἡ σταφὶς πρὸς 250 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, ἐνῷ πρὸ τριῶν ἐτῶν, προτοῦ λειτουργήσῃ ὁ νόμος περὶ παρακρατήσεως, ἐπωλεῖτο πρὸς 50 καὶ 60 δραχμάς. Λοιπὸν δὲν χρειάζεται νὰ μακρηγορήσω ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, διότι τὰ πράγματα ὁμιλοῦν. Ἐκτὸς τούτου, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναγνώσω τηλεγράφημα ἐμποροκτηματιῶν Πύργου. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ὅταν ἀπευθύνηταί τις πρὸς ἄλλον, μεταχειρίζεται τὴν λέξιν «παρακαλῶ»· ἀλλὰ οἱ ἐμποροκτηματίαι Πύργου τηλεγραφοῦσιν ἀπειλητικῶς. Συνεπῶς εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀπειλούμεθα, νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως φέρῃ τὸ ζήτημα ἀμέσως ἐν τῇ Βουλῇ, διότι ἀπειλούμεθα, καὶ ὅταν τις ἀπειλῆται, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἱκετεύσῃ νὰ σωθῇ ἐκ τῆς ἀπειλῆς. Ἰδοὺ τὸ πρὸς τοὺς Βουλευτὰς Ἠλείας τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει): «Φροντίσατε παντὶ σθένει παρακράτησις ἀνανεωθῇ. Καλῶς σεῖς γνωρίζετε φοβερὰς συνεπείας, ἄν αὕτη λήξῃ. Ἐνεργήσατε ὅθεν συντόνως, υἱοθετήσατε, ὡς ὀφείλετε, σωτηρίαν, ἐκποδὼν θέτοντες πάντα ἄλλον συμφέροντος λόγον, μὴ παροραθῇ σωτήριον μέτρον, διότι τὴν εὐθύνην τῆς δυστυχίας θὰ φέρητε πρωτίστως σεῖς.» «Ἐμποροκτηματίαι Πύργου».

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἠλείας ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 81).

§46ΜΥΛΩΝΑΣ. Οὐδεὶς ἀρνεῖται νὰ τεθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλ’ ὡς ἀπεδείχθη, ὁ νόμος τοῦ 1896 περιέχει πολλὰς ἀτελείας, καὶ ἐγένοντο ἐξ αὐτῶν μεγάλαι καταχρήσεις ὡς πρὸς τὸ παρακρατηθὲν ποσόν. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ τὰς ἀτελείας τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος ἀξιοτίμου συναδέλφου ὑποβληθὲν νομοσχέδιον καὶ φέρῃ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ διορθώσῃ τὰς ἀτελείας τοῦ νόμου ἐκείνου, διότι καὶ κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον, ὅτε ἐψηφίσθη ἡ παράτασις τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως, ὁ τότε κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ φέρῃ ἐπὶ τοῦ νόμου τὰς ἀπαιτουμένας τροποποιήσεις, ἀλλὰ κατ’ ἐκείνην τὴν περίστασιν δὲν ἠδύνατο ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ.

§47ΔΑΓΡΕΣ. Μεταξὺ τῶν πολλῶν ἀτελειῶν εἶναι καὶ ἡ διαχείρισις τῶν ἀποθηκαρίων καὶ ἡ μετασκευὴ τοῦ παρακρατηθέντος ποσοῦ εἰς σιρόπι. Ἐξ ἀξιοπίστου προσώπου μανθάνω, ὅτι τὸ σιρόπι αὐτὸ, τὸ ἐκ τῆς σταφίδος, δίδει χώραν εἰς πολλὰς καταχρήσεις, διότι μεταφέρεται εἰς Γαλλίαν, ἔνθα ἐξ αὐτοῦ κατασκευάζεται οἶνος· ἑπομένως ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου ματαιοῦται.

§48Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀπηγορεύθη τοῦτο.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παγανέλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ζητήματος.

§50ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Ὀφείλω νὰ παράσχω καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Λοκρίδος ἐξηγήσεις εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐνόμισεν ὅτι ἔδει νὰ ποιήσηται ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπῆς, σχετικῶς πρὸς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀφορῶντος τὴν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου προκαταβολὴν τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων τῆς Θεσσαλίας. Ὁ κ. Βουλευτὴς διετύπωσε τὸ παράπονον διατὶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔκρινεν ὡς κακῶς ἐκδοθὲν τὸ διάταγμα, καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι, ἀντὶ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως αὐτοῦ, νομιμώτερον καὶ ὀρθότερον θὰ ἦτο, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίζετο ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐνομιμοποιεῖτο τὸ προλαβόντως γενόμενον, ἐξακολουθῇ δὲ τοῦτο γινόμενον ἐφ’ ὅσον ἡ κατάστασις τῆς Θεσσαλίας εἶναι ἣν πάντες γινώσκομεν. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Δημόσιον νὰ προκαταβάλλῃ τοὺς μισθοὺς τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ἐκείνων ἀκόμη τῶν δήμων, τῶν ὁποίων τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια δὲν ἐψήφισαν τοὺς προϋπολογισμούς, ἢ τοὺς ψηφισθέντας προϋπολογισμοὺς δὲν ἐνέκρινεν ἡ προϊσταμένη διοικητικὴ ἀρχή. Ἄν ὄντως ἀπὸ ταύτης τῆς ἀρχῆς ὁρμώμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐξέδωκε τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος διάταγμα, ἂν δηλ. ἐξέδωκε τὸ διάταγμα ἀρυόμενος αὐτὸ ἐκ νόμου ὑπάρχοντος, τίς ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς κυρώσεως τοῦ βασιλικοῦ διατάγματος; Ἀκριβῶς τὴν ἀπορίαν ταύτην θέλων νὰ λύσω, ἀπετάθην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν πρὸ στιγμῆς, καὶ ἠρώτησα αὐτὸν, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι τότε, ἐπαναλαμβάνω, τίς ἡ ἀνάγκη τῆς κυρώσεως τοῦ διατάγματος; Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ παρετήρησεν, ὅτι ἐν τῷ διατάγματι, τελευταίῳ αὐτοῦ ἄρθρῳ, ὑπάρχει ἡ διάταξις, καθ’ ἣν θέλει εἰσαχθῆ τὸ διάταγμα εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν. Ἐντεῦθεν δὲν μοὶ ἐφάνη ὅτι ἦτο δικαία ἡ κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς αἰτίασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§51ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αἰτίασις δὲν ἦτο· ἠθέλησα νὰ δικαιολογήσω τὴν πρᾶξίν μου.

§52ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Τὴν ἀνάγκην ὅλοι τὴν ἀναγνωρίζομεν, καὶ πᾶς Ὑπουργὸς εὑρισκόμενος εἰς τὴν θέσιν σας, τὸ αὐτὸ ἤθελε πράξει. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὑπεπέσατε ἐκ ζήλου λίαν δικαιολογημένου καὶ ἐξ ἀνάγκης ἐπιτακτικῆς καὶ ὑπὸ πάντων ἀναγνωριζομένης εἰς μίαν πλημμέλειαν, ἵνα μὴ εἴπω λέξιν βαρυτέραν, διότι ὁ νόμος, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐνομίζετε ὅτι ἀρύεσθε τὸ δικαίωμα, χορηγεῖ τὴν ἄδειαν ὄχι εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἀλλ’ εἰς τοὺς οἰκείους δημάρχους νὰ ἐκδίδωσι τὰ ἐντάλματα, τὰ ὁποῖα ὑπόχρεοι εἶναι οἱ ταμίαι νὰ ἐξοφλῶσιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἀνεγνώρισεν εἰς τοὺς δημάρχους, μετεβιβάσατε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, δηλ. διὰ διατάγματος μετεβάλετε διατάξεις ὑφισταμένου νόμου. Νομίζω ὅτι ἡ ἀκυρότης ἢ πλημμέλεια δύναται νὰ καλυφθῇ ἁρμοδιώτερον καὶ ὀρθότερον διὰ νομοσχεδίου, καὶ ὄχι δι’ ἁπλῆς νομοθετικῆς κυρώσεως τοῦ διατάγματος. Αὐταὶ αἱ σκέψεις ἐπεκράτησαν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ.

§53Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἔλαβον τηλεγραφήματα ἐκ Χαλκίδος ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν προσφύγων Θεσσαλῶν, παραπονουμένων ὅτι τὸ ποσὸν τῶν βοηθημάτων δὲν εἶχε φθάσει ἐκεῖ, καὶ ἕνεκα τούτου οἱ πρόσφυγες εἶχον στενοχωρίας. Γνωρίζω τὴν ἐπιμέλειαν τοῦ ἐπιτετραμμένου τὰ περὶ τούτου, καὶ ὑποθέτω ὅτι λάθος τι ἔλαβε χώραν. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ, ὥστε, ἐὰν πραγματικῶς δὲν ἀπεστάλη μέχρι τοῦδε, ν’ ἀποσταλῇ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ ὑποβάλω σχετικωτάτην παράκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἔμαθον ὅτι εἰς πολλὰ μέρη τῆς Θεσσαλίας οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια διὰ τοὺς ἀπόρους. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναφέρω διόλου τὸ ζήτημα τοῦ Τυρνάβου καὶ Καζακλὰρ, περὶ τοῦ ὁποίου τόσον εὐγλώττως ὡμίλησαν ἄλλοι συνάδελφοι, ἀλλὰ τελευταῖον ὁ κ. Θεόδωρος Μπαφάλης μὲ πληροφορεῖ, ὅτι εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν εὑρίσκονται τὰ χωρία τῆς περιφερείας Τυρνάβου. Ἐπίσης ἔχω καὶ ἄλλην πληροφορίαν διὰ τὸ Σμόκοβον, τὴν Δρανίσταν καὶ τὸ Θραψίμι, ὅτι οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια. Ἐξ Ἁλμυροῦ πάλιν μοὶ γράφουσιν, ὅτι γίνεται ἄλλη ἀδικία, ὅτι κατὰ προτίμησιν τὸν μὲν σῖτον διανέμουσιν εἰς τοὺς κτηνοτρόφους, τὸν δὲ ἀραβόσιτον εἰς τοὺς λοιποὺς κατοίκους, ἐνῷ ἴσως ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἡ διανομὴ ἀντιστρόφως καὶ κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον δικαιότερον. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν ταῦτα καὶ διατάξῃ τὰ πρέποντα.

§54Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ παράπονον, ὅτι δὲν δίδονται βοηθήματα εἰς τοὺς ἐν Χαλκίδι πρόσφυγας εἶναι δύο ζητήματα· τὸ μὲν πρῶτον εἶναι, ὅτι εἶχεν ἄλλοτε ἀποφασισθῆ νὰ διανεμηθῇ καὶ διενεμήθη ἔκτακτον βοήθημα εἰς τοὺς κατὰ πρῶτον λόγον δεομένους τοιούτου. Μεταξὺ αὐτῶν πολλοὶ ἔμεινον ἐν Χαλκίδι, οἱ ὁποῖοι ἐδικαιοῦντο καὶ οὗτοι νὰ λάβωσι, κατὰ τὴν ὑποβληθεῖσαν τότε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατάστασιν, τὸ βοήθημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον αὐτοὶ δὲν ἔλαβον, δὲν τὸ ἔλαβον δὲ διότι ἀκόμη δὲν ἀπεστάλησαν οἱ κατάλογοι, οἱ ὁποῖοι ἀποστέλλονται νῦν εἰς τὴν κεντρικὴν ἐπιτροπήν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ τακτικὸν βοήθημα, τὸ διδόμενον εἰς τοὺς πρόσφυγας ἐν Χαλκίδι, Ὠρεοῖς, Ν. Μιζέλῃ, Λαμίᾳ κλπ., τοῦτο δίδεται τακτικώτατα, καὶ μάλιστα πρό τινος χρόνου παρεκάλεσα τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἀξιότιμον συνάδελφον νὰ μοὶ χορηγήσῃ τέσσαρας ἀξιωματικούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνέθηκα τὴν ἐντολὴν νὰ κάμωσι καθήκοντα ταμίου καὶ διανέμωσιν οὗτοι· τὸ ποσὸν δὲ τακτικῶς ἀποστέλλεται ἀπὸ τὴν ἐνταῦθα κεντρικὴν ἐπιτροπήν, καὶ συνεπῶς καὶ εἰς τὴν Χαλκίδα, ἡ ὁποία εἶναι τὸ πλησιέστερον μέρος, ὁ δὲ ταμίας μένει ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ πρὸς διανομὴν τῶν βοηθημάτων. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ μέρη, περὶ τῶν ὁποίων ἐποιήσατο λόγον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Βόλου, μοὶ ἔκαμε λόγον περὶ τούτου καὶ ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτής, καὶ αὐθημερὸν ἔγραψα πρὸς τὸν κ. Ἐξαρχάκον, τὸν ἐπόπτην τῶν ἀποθηκῶν, διότι οὗτος εἶναι ὁ ἐπιτετραμμένος καὶ αὐτὸς γινώσκει τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσιν ἢ δὲν λαμβάνουσιν. Οὐχ ἧττον μετὰ τὰ σήμερον λεχθέντα θὰ ἐπαναλάβω τὴν σύστασιν ταύτην πρὸς τὸν κ. Ἐξαρχάκον.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν...

§56ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ.....

§57ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§58ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύο λέξεις μόνον. Ὑπάρχουσιν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀρκετοὶ δημητριακοὶ καρποί, ἀνάλογοι πρὸς τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται; Ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι τοιοῦτοι, θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ προμηθείας ἀρκετῶν τοιούτων.

§59Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν)....

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσήλθομεν ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας δηλώσεως πρὸς διακανονισμὸν τῆς συμβατικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος ἐν Τυνησίᾳ. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνακτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας ὑπὸ τῶν ἐμπορικῶν πλοίων, τῶν ὑψωσάντων ξένην τοιαύτην κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁ κ. Ἐμπειρῖκος ὑπέβαλε πρότασιν περὶ προσθήκης 7ου ἄρθρου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 82.) Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀπὸ Κούρταγα εἰς Διαβολίτσι τμήματος τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν. Ὁ κ. Σινανιώτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§62ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διεπράχθη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεγαλοπόλεως, μὴ διελθούσης δυστυχῶς ἐκεῖθεν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Ἡ γραμμὴ τοῦ σιδηροδρόμου βαίνει ἀπὸ Τριπόλεως εἰς τὴν κοιλάδα τοῦ Βαλτετσίου, ἀκολούθως διέρχεται διὰ τοῦ ὄρους τοῦ ὁρίου τῆς Μεγαλοπόλεως καὶ Μαντινείας, καὶ κάμπτει ἀριστερὰ, καταλήγει περὶ τὰς δύο ὥρας ἔξωθεν τῆς Μεγαλοπόλεως καὶ ἀνὰ μέσον ἀποτόμων βράχων εἰς Κούρταγα, Χράνους καὶ Διαβολίτσι, δὲν προσεγγίζει δὲ οὕτω οὐδόλως εἰς Μεγαλόπολιν, παρὰ εἰς δύο μόνον χωρία αὐτῆς, τὸ Κούρταγα καὶ Χράνους, τὸ χείριστον δὲ πάντων, ὅτι δὲν διέρχεται, ὡς ἔδει, διὰ τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας. Προσέτι οὐ μόνον ἡ γραμμὴ διέρχεται περὶ τὰς δύο ὥρας ἔξωθεν τῆς Μεγαλοπόλεως, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖθεν τοῦ ποταμοῦ, ἑπομένως ὁ σιδηρόδρομος τυγχάνει ἀπροσπέλαστος, τοῦ ποταμοῦ Ἀλφειοῦ μὴ ἐπιτρέποντος ἐν καιρῷ χειμῶνος νὰ προσεγγίσῃ τις τῷ σταθμῷ, ὡς τοῦτο ἀντελήφθη καὶ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἐπελήφθη τῆς ἐπανορθώσεως τοῦ ἀδικήματος καὶ διορθώσεως τοῦ κακοῦ.

§63ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τίνι τρόπῳ;

§64ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Διέταξε μηχανικοὺς, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ ἐμελέτησαν ἀπὸ τὸ σημεῖον Χάνι–Μπιλάλη μέχρι Μεγαλοπόλεως τὸ ἔδαφος ἐκεῖνο, ἵνα κατασκευασθῇ διακλάδωσις· ὑπελογίσθη δὲ, ὅτι, διὰ νὰ κατασκευασθῇ ἡ μικρὰ αὕτη διακλάδωσις, ἀπαιτοῦνται δρ. 300,000 ἢ μᾶλλον 280,000, προστεθεισῶν ἐκ μέρους τῶν μηχανικῶν καὶ 20,000 δρ. δι’ ἔκτακτα ἔξοδα. Συνετάχθη ἡ ἀπαιτουμένη ἔκθεσις ἐκ μέρους τῶν μηχανικῶν καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοσίων ἔργων κ. Βλάσση, ὑπεβλήθη ὁ προϋπολογισμὸς μεθ’ ὅλων τῶν σχετικῶν καὶ μετὰ τοῦ σχεδιαγράμματος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐπρόκειτο νὰ διαταχθῇ ἡ ἑταιρία νὰ κατασκευάσῃ τὴν διακλάδωσιν ταύτην, ἐπὶ πληρωμῇ τοῦ χρηματικοῦ τούτου ποσοῦ. Ἀλλ’ ἐπελθουσῶν τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων, ἀνεβλήθη τὸ ζήτημα, τὰ δ’ εἰρημένα ἔγγραφα μένουσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐκκρεμῆ. Τὴν ἀνάγκην, Κύριοι, τοῦ προτεινομένου ἔργου δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἀντελήφθη ἰδίοις ὄμμασιν ὁ ἀξιότιμος κύριος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, ὅστις εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μεταβῇ εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο, ἵνα ἐπιθεωρήσῃ αὐτοπροσώπως τὰ ἔργα, καὶ ἀντελήφθη βεβαίως, ὅτι ἀδίκημα μεγαλείτερον δι’ ἐπαρχίαν δὲν ἔχει ποτὲ συμβῆ. Καὶ ὄχι μόνον ἡ Μεγαλόπολις ὑποφέρει, ἀλλὰ καὶ ἡ Γορτυνία καὶ ἡ Ὀλυμπία, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι, ἐὰν ἡ διακλάδωσις ἐξετείνετο μέχρι Μεγαλοπόλεως, βεβαίως θὰ κατήρχοντο ἐν καιρῷ χειμῶνος εἰς τὴν Μεγαλόπολιν καὶ θὰ ἐπέβαινον τοῦ σιδηροδρόμου, μεταβαίνοντες εἰς Τρίπολιν, ἀποφεύγοντες οὕτω τὰς χιόνας, ἐνῷ νῦν ταξειδεύουσι διὰ τῶν ζώων καὶ διὰ μέσου τῶν ὀρέων τῆς Γορτυνίας εἰς Τρίπολιν, τοῦθ’ ὅπερ συμβαίνει καὶ εἰς τοὺς Μεγαλοπολίτας, ἀκολουθοῦντας κατ’ ἴδιον τρόπον τὴν ἁμαξιτὴν ὁδὸν, ἡ ὁποία πάντοτε δυστυχῶς εἶναι κατεστραμμένη ἐν καιρῷ χειμῶνος. Διὰ τοὺς λόγους τούτους θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, τοὺς εἰσαγαγόντας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νὰ προσθέσωσιν, εἰ δυνατόν, εἰς τὸ ποσὸν τῶν 2,500,000 καὶ τὸ ποσὸν τῶν 300,000, ὅπως συντελεσθῇ καὶ ἡ μικρὰ αὕτη μέχρι Μεγαλοπόλεως διακλάδωσις, ἡ ὁποία θέλει ἐξυπηρετήσει σπουδαίως τὰς ἀνάγκας ὁλοκλήρων πληθυσμῶν. Ἐλπίζω ὅτι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ καὶ ἡ Βουλὴ θέλουσιν ἀποδεχθῆ τὴν πρότασίν μου ταύτην, ἀφοῦ τὸ ποσὸν τῶν 300,000, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται, εἶναι εὐτελέστατον, καὶ ἀφοῦ πρόκειται νὰ διευκολυνθῶσιν ἐπαρχίαι ὁλόκληροι, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι πνίγονται σήμερον, ἐὰν τολμήσουν ἐν καιρῷ χειμῶνος νὰ πλησιάσουν τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμήν. Ἡ δὲ ἑταιρία προθύμως θέλει ἀναλάβει τὴν κατασκευὴν, ἔχουσα ὡς ἐκ τῆς συγκοινωνίας τῶν ἐν λόγῳ ἐπαρχιῶν ἱκανὸν συμφέρον.

§65ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν πληροφορίαν θέλω ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ συνομολόγησις τοῦ νέου δανείου τῶν 2,500,000, διὰ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, ἔχει ὡς βάσιν τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα θέλει προσπορισθῆ ἡ ἑταιρία ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὸ Δημόσιον ἀφ’ ἑτέρου, τὸ ὁποῖον Δημόσιον ἐν εἴδει προκαταβολῆς παραχωρεῖ τὰ κέρδη ταῦτα χάριν τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου. Μία ἐκ τῶν βάσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ συνομολογηθῇ τὸ δάνειον, εἶναι καὶ ἡ βάσις, ὅτι αἱ ἐν κυκλοφορίᾳ προνομιοῦχοι μετοχαὶ θέλουσιν ἀντικατασταθῆ δι’ ὁμολογιῶν ἀποφερουσῶν τόκον καὶ χρεωλύσιον 3 καὶ ⅜%. Ἐὰν τοῦτο πραγματοποιηθῆ, τὰ κέρδη θ’ ἀρκέσουν ἴσως πρὸς κάλυψιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου, καὶ ἡ συνομολόγησις αὐτοῦ θ’ ἀποβῇ εὔκολος ἴσως. Ἐὰν ὅμως δὲν καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀντικατάστασις τῶν προνομιούχων ὁμολογιῶν, ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν θὰ ἀφαιρῇ μέγα μέρος τῶν κερδῶν καὶ θέλει καταστήσει ἴσως δύσκολον τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἐὰν ἦναι βεβαιωμένον, ὅτι θὰ δεχθῶσιν οἱ κάτοχοι τῶν προνομιούχων ὁμολογιῶν τὴν ἀνταλλαγὴν ταύτην, ὅπως θεωρηθῇ ἐξησφαλισμένη ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου.

§66Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Συνῆλθεν ἡ συνέλευσις τῶν μετόχων καὶ ἐδέχθη.

§67ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἑταιρία τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου ἦλθεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τῶν κατόχων τῶν 6,000 ὁμολογιῶν κατὰ τὰς βάσεις τοῦ ἄρθρου 2 τῆς συμβάσεως.

§68ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ πάντες εὐχόμεθα βεβαίως ὑπὲρ τῆς ἀποπερατώσεως τοῦ ἔργου τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, ἰδίως δὲ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, διὰ μέσου τῶν ὁποίων διέρχεται ὁ σιδηρόδρομος αὐτός. Ἡ ἀποστολὴ ὅμως τῶν μηχανικῶν, ἡ διαχαράξασα τὴν γραμμὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Μαλαμῶν, δὲν ἠδίκησε μόνον τὴν Μεγαλόπολιν, τὴν Ὀλυμπίαν καὶ τὴν Γορτυνίαν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν ἐπὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἑταιρίαν, διότι, ἐνῷ αὕτη δαπανᾷ ἀρκετὰ δι’ ἔξοδα κινήσεως, ἐν τούτοις δὲν εἰσπράττει ὅ,τι ἠδύνατο νὰ εἰσπράττῃ, ἐὰν ἡ διαχάραξις τῆς γραμμῆς ἐγίνετο κανονικώτερον καὶ ὑπὸ ἀνθρώπων γνωριζόντων τὴν κίνησιν τοῦ πληθυσμοῦ, εἰς ποῖα μέρη γίνεται αὕτη εὐκολώτερον καὶ ζωηρότερον. Καίτοι ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ διέρχεται διὰ μέσου τῆς Μεγαλοπόλεως, ἐν τούτοις οὔτε οἱ κάτοικοι τῆς Μεγαλοπόλεως οὔτε οἱ τῆς Ὀλυμπίας οὔτε οἱ τῆς Γορτυνίας δύνανται νὰ συγκοινωνήσουν μετὰ τῆς Τριπόλεως καὶ τῶν Καλαμῶν, διότι ἡ γραμμὴ διέρχεται ἀπὸ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσῃ τις ἐκ τοῦ χωρίου του ἢ ἐκ τῆς πόλεως Μεγαλοπόλεως. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι, ἐὰν ἡ κατασκευὴ τῆς διακλαδώσεως ἐκ Χανίου Μπιλάλη μέχρι Μεγαλοπόλεως προταθῇ εἰς τὴν ἑταιρίαν, εὐχαρίστως αὕτη θέλει τὴν ἀποδεχθῆ, διότι εἶναι πρὸς τὸν συμφέρον της, καθόσον αἱ εἰσπράξεις αὐτῆς θὰ διπλασιασθῶσι, διότι καὶ ἡ Μεγαλόπολις καὶ ἡ Ὀλυμπία καὶ ἡ Γορτυνία θέλουν συγκοινωνεῖ μετὰ τῆς Τριπόλεως καὶ τῶν Καλαμῶν διὰ τοῦ σιδηροδρόμου καὶ ὄχι δι’ ἁμαξῶν, κάῤῥων καὶ ζώων· τοῦτο δὲ ἀντελήφθησαν πάντες, ὅσοι ἐταξείδευσαν τὴν γραμμὴν ἐκείνην. Ἀλλὰ προέχον ζήτημα εἶναι νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἡ ἑταιρία, ἡ ἀναλαβοῦσα τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ, θὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει διὰ τῆς συμβάσεως, ἢ οὔ. Πρὸς τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω, εἰς ποῖον ποσὸν ἀνῆλθον κατὰ τὸ 1896 καὶ 1897 τὰ κέρδη τοῦ Δημοσίου, τὰ ὁποῖα ὡς ἀντιστάθισμα ἐκχωροῦνται ἤδη εἰς τὴν ἑταιρίαν· δεύτερον, ὁποῖα τὰ χρέη τῆς ἑταιρίας καὶ ὁποῖοι οἱ πληρονόμενοι καὶ καθυστερούμενοι τόκοι πρὸς τὰ χρέη αὐτῆς· τρίτον, ὁποῖαι αἱ εἰσπράξεις τῆς ἑταιρίας Μύλων–Καλαμῶν καὶ ἐν γένει τῆς ἑταιρίας Πειραιῶς–Πελοποννήσου, καὶ ὁποῖα τὰ ἔξοδα τῆς κινήσεως αὐτῆς. Διότι μοὶ φαίνεται, ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ ἅπαξ διὰ παντὸς αὐτὴ ἡ κωμῳδία, ἡ ὁποία παίζεται ἐσαεὶ εἰς τὰ δημόσια ἔργα. Προϋπολογίζονται τὰ δημόσια ἔργα εἰς ἓν ποσὸν, ἐκτίθεται τὸ ἔργον εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν, ἡ συνήθης μειοδοσία εἶναι μεταξὺ 35 καὶ 40%, περατοῦται τὸ ἔργον δι’ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ, ὠφελοῦνται οἱ ἐργολάβοι 60%, κτίζουν καὶ σπήτια οἱ μηχανικοί, — πῶς συμβαίνει τοῦτο;—καὶ εἶτα ἀρχίζουν αἱ πρόσθετοι δαπάναι! Αὐτὴ λοιπὸν ἡ κωμῳδία, ἡ ὁποία παίζεται εἰς τὰ δημόσια ἔργα, πρέπει νὰ μὴ παιχθῇ καὶ εἰς τὸ προκείμενον ἔργον, ἀφοῦ τοῦτο ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡ ἑταιρία εἶχεν ἀναλάβει τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν τῇ παροχῇ ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου 3,000,000 δραχμῶν, καὶ ἀντὶ νὰ περατώσῃ τοῦτο, μόλις κατώρθωσε νὰ φθάσῃ μέχρι Κούρταγα. Τὰ δὲ οἰκονομικὰ τῆς ἑταιρίας εἶναι πασίγνωστα. Ἡ ἑταιρία φαίνεται μὲν κατὰ τύπους κυρία τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν ἀνήκει οὗτος εἰς τοὺς δανειστὰς τῆς ἑταιρίας, οἱ ὁποῖοι καὶ θὰ γείνουν κύριοι αὐτοῦ μετ’ ὀλίγον. Ἡ ἑταιρία λοιπὸν ἐκείνη, ἡ ὁποία μετὰ μῆνας θὰ γείνῃ κυρία τοῦ σιδηροδρόμου, βεβαίως ἔχει συμφέρον νὰ συνδέσῃ τὸν σιδηρόδρομον Κούρταγα–Διαβολίτσι, χωρὶς τὸ Δημόσιον νὰ ὑποστῇ τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας ὑφίσταται διὰ τῆς συμβάσεως τῆς ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο δὲν ἐπιθυμῶ νὰ προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως, ἐπεθύμουν ὅμως νὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ἵνα κατὰ τὴν δευτέραν τουλάχιστον συζήτησιν προσαγάγωσι τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω παρ’ αὐτῶν, δηλ. εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχονται τὰ κέρδη τοῦ Δημοσίου κατ’ ἔτος· δεύτερον, ὁποῖαι αἱ εἰσπράξεις τῆς ἑταιρίας κατ’ ἔτος καὶ ὁποῖα τὰ ἔξοδα αὐτῆς· διότι τὰ ὑλικὰ τῆς κινήσεως τῆς ἑταιρίας, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐντελῶς σεσηπότα. Ἑταιρίαν σιδηροδρομικὴν νομίζομεν ὅτι ἔχομεν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τοιαύτην. Εἶναι ἓν μέγα σμῆνος ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἀποῤῥοφῶσιν ὅλας τὰς εἰσπράξεις, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἐπίβλεψις εἰς τὸ κινητήριον ὑλικόν. Ὅσοι ἐταξείδευσαν ἀπ’ Ἀθηνῶν μέχρι Κούρταγα, θὰ ἐσυχάθησαν τὰς ἁμάξας τῆς πρώτης θέσεως, αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ αἱ καλλίτεραι: Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ ἔχω τὰς πληροφορίας αὐτὰς, ἵνα ἐν τῇ δευτέρᾳ συζητήσει λάβω τὸν λόγον.

§69ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σχεδὸν θεωρῶ περιττὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ λάβω τὸν λόγον μετὰ τὴν εὔγλωττον καὶ μετὰ θέρμης ἐξενεχθεῖσαν σύστασιν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαλοπόλεως συναδέλφου κ. Σινανιώτου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄδικον, τὸ γενόμενον εἰς τὴν Μεγαλόπολιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεσκέφθη αὐτοπροσώπως τὰ μέρη ἐκεῖνα, βεβαίως δ’ ἐνεποίησεν εἰς αὐτὸν ἡ ἐπίσκεψις καὶ ἡ ἐκ τοῦ σύνεγγυς θέα καὶ ἐξέτασις τοῦ μέρους, σχετικῶς πρὸς τὴν σιδηροδρομικὴν ἐργασίαν, τὴν αὐτὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν καὶ πρὸς πάντα ἕτερον ἐρευνητὴν ἐμποιεῖ. Ἔσχον καὶ ἐγὼ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπισκεφθῶ δὶς τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὸ μὲν δι’ ἁμάξης ἐκ Τριπόλεως, — ταξείδιον δ’ ἐπικινδυνωδέστερον τούτου, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει, — τὸ δὲ σιδηροδρομικῶς, διελθὼν μακρὰν τῆς Μεγαλοπόλεως, μέχρι Κούρταγα. Ἀπορεῖ τις, βλέπων τὰ μέρη ἐκεῖνα, πῶς ἠδυνήθησαν οἱ μηχανικοί, οἱ χαράξαντες τὴν γραμμὴν, νὰ σχεδιάσωσιν αὐτὴν χωρὶς νὰ διέλθῃ διὰ Μεγαλοπόλεως...

§70ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀπὸ τὰ κατῳκημένα μέρη.

§71ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. χωρὶς νὰ διέλθῃ διὰ τῶν κατῳκημένων μερῶν, καὶ νὰ δώσωσι διὰ τῆς συγκοινωνίας τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ζωὴν εἰς ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, παρακειμένας καὶ συνορευούσας πρὸς αὐτήν. Ὡς οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες εἶπον, καὶ ἡ Ὀλυμπία καὶ ἡ ἐπαρχία Γόρτυνος θὰ ἐλάμβανον πολλὴν ζωὴν ἐκ τῆς διελεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου διὰ Μεγαλοπόλεως. Ἡ Μεγαλόπολις δὲ, πλὴν τῶν ἄλλων δικαίων, τὰ ὁποῖα ἔχει, ἵνα ἀξιώσῃ τὸν σύνδεσμόν της σιδηροδρομικῶς μετὰ τοῦ λοιποῦ Κράτους, ἔχει προσέτι καὶ τὸν ἀρχαιολογικὸν λόγον, διότι ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ μέχρι Μεγαλοπόλεως θὰ ἐχρησίμευε τὰ μάλιστα πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς ἐπιθυμίας τῶν ἀρχαιολογούντων, ἵνα ἐπισκέπτωνται τὸ μὲν τὸ περίφημον καὶ μέγιστον ἐν Ἑλλάδι καὶ ἓν τῶν μεγίστων τοῦ κόσμου θέατρον τῆς Μεγαλοπόλεως, κείμενον εἰς ἀπόστασιν πέντε λεπτῶν τῆς ὥρας ἀπὸ τῆς Μεγαλοπόλεως, τὸ δὲ τὸ περιώνυμον Ἱερὸν τῆς Δεσποίνης, ἐν ᾧ εὑρέθη τὸ θαυμάσιον σύμπλεγμα τῆς Δεσποίνης καὶ Δήμητρας καὶ Ἀνύτου, ἔργον Δαμοφῶντος τοῦ Μεσσηνίου, ἐν τῇ Λυκοσούρᾳ, ἥτις, ἵνα κατὰ Παυσανίαν εἴπω, «ἐστὶ πρεσβυτάτη τῶν πόλεων καὶ ταύτην εἶδεν ὁ ἥλιος πρώτην». Θὰ ἐξυπηρέτει δὲ ἡ συνένωσις τῆς Μεγαλοπόλεως σιδηροδρομικῶς μετὰ τοῦ λοιποῦ κόσμου καὶ τὰ συμφέροντα τῶν Μεγαλοπολιτῶν, καὶ θὰ παρεῖχεν οὐ σμικρὰν ζωὴν εἰς ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία, ἂν καὶ φυσικῶς εἶναι ἐστολισμένη διὰ πολλῶν καλλονῶν καὶ θελγήτρων, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς παραγωγῆς εἶναι πτωχή. Τὸ ζήτημα, ὡς ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαλοπόλεως συνάδελφος κ. Σινανιώτης, εἶναι εὔκολον· τὸ διάστημα τὸ χωρίζον τὴν Μεγαλόπολιν ἀπὸ τοῦ ἐγγυτέρου μέρους τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, τοῦ «χανίου Μπιλάλη», εἶναι ἐπίπεδον· ἓν καὶ μόνον τεχνικὸν ἔργον θὰ χρειασθῇ νὰ γείνῃ, ἡ γέφυρα ἐπὶ τοῦ Ἀλφειοῦ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, τῆς ψηφίσεως τῆς περὶ δανείου 2,500,000 συμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ἑταιρίαν Σ.Π.Α. Πελοποννήσου, ἀλλὰ καὶ ἄνευ ταύτης, τὸ θέμα εἶναι ἄξιον τοῦ κόπου, ἵνα ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, (ἐὰν εἶχεν εἰς χεῖρας αὐτῆς τὰ πρὸς τοῦτο μέσα) καὶ ἄνευ τῆς παρουσιαζομένης νῦν, λέγω, εὐκαιρίας ἔπρεπε νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐρεύνης ταύτης καὶ νὰ συνδέσῃ τὴν Μεγαλόπολιν σιδηροδρομικῶς. Τώρα ὅμως, ὅτε παρουσιάζεται ἡ εὐκαιρία τῆς ψηφίσεως τοῦ δανείου τούτου, τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν περάτωσιν τοῦ ὅλου ἔργου, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἐλαχίστην δυσκολίαν, αὐτὸς ἰδὼν, ὡς προεῖπον, ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ πράγματα, ἵνα μεριμνήσῃ καὶ συνδυάσῃ τὴν περίστασιν οὕτω πως, ὥστε νὰ ἄρῃ ἓν ἄδικον, τὸ ὁποῖον γίνεται καὶ εἰς τὴν Μεγαλόπολιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν καθόλου συγκοινωνίαν ἐν Ἑλλάδι.

§72Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ κ. συνάδελφοι, ὅ τε ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς καὶ ὁ ἐκ Μεγαλοπόλεως φίλος μου, ἰσχυρίσθησαν ὅτι ἐγένετο ἀδίκημα εἰς τὴν Μεγαλόπολιν διὰ τῆς κατασκευῆς τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν. Ἐὰν ἐγένετο ἀδίκημα, τοῦτο, πρέπει νὰ ἀναδράμῃ τις, ἵνα τὸ ἀνεύρῃ, εἰς τὴν χάραξιν τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἤθελεν εἶσθαι εὔκολον νὰ καταλογίσῃ τις τὰ γενόμενα ὡς ἀδίκημα, διότι οἱ χαράξαντες τὴν γραμμὴν ὡδηγήθησαν ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ καταστήσωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν συντομωτέραν τὴν σιδηροδρομικὴν ὁδὸν, τὴν ἑνώνουσαν τοὺς δύο λιμένας, τὸν τῶν Καλαμῶν καὶ τὸν τῶν Μύλων. Ἐὰν δὲ δὲν ἐγένετο ἀδίκημα, ἐμειώθη ὅμως ἀναντιῤῥήτως ἡ ἐμπορικὴ δύναμις τῆς Μεγαλοπόλεως διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου, διότι, ἐνῷ πρότερον, πρὸ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, καὶ ἰδίως πρὸ τῆς κατασκευῆς τοῦ τμήματος Τριπόλεως–Διαβολιτσίου, ἡ συγκοινωνία ἐξετελεῖτο δι’ ἁμαξῶν, διήρχοντο δὲ τὰ ὀχήματα διὰ τῆς Μεγαλοπόλεως, καὶ ἐδημιουργεῖτο κίνησίς τις ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ, ἡ κίνησις αὕτη ἐξέλιπεν ἤδη, ἀλλ’ ἐξέλιπεν ἕνεκα τοῦ λόγου, ὁ ὁποῖος ὑπηγόρευσε τὴν τοιαύτην χάραξιν τῆς γραμμῆς. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ παράστασις, τὴν ὁποίαν οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐποιήσαντο, ἔχει ἄλλην βάσιν, ἥτις εἶναι εὔλογος, διότι ἡ τοιαύτη διαχάραξις τῆς γραμμῆς παρεμβάλλει μεγάλας δυσκολίας εἰς τὴν συγκοινωνίαν τῶν περὶ τὴν Μεγαλόπολιν ἐπαρχιῶν, διότι τὰ περίχωρα ταῦτα, ἤτοι ἡ ἐπαρχία τῆς Γόρτυνος καὶ ἡ ἐπαρχία τῆς Ὀλυμπίας, συνεκοινώνουν τότε μετὰ τῆς Μεγαλοπόλεως δι’ ἁμαξῶν, διὰ τῆς Μεγαλοπόλεως δὲ συνεκοινώνουν μετὰ τῶν Καλαμῶν πρὸς μεσημβρίαν καὶ μετὰ τῆς Τριπόλεως πρὸς ἀνατολὰς δι’ ὀχημάτων. Τώρα δὲ, ὅτε ἡ Μεγαλόπολις δὲν συνδέεται πλέον δι’ ἁμαξῶν οὐδὲ μὲ τὰς Καλάμας οὐδὲ μὲ τὴν Τρίπολιν, διότι ἡ ἁμαξιτὴ ὁδὸς θέλει ἐγκαταλειφθῆ μετὰ τὴν κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, αἱ δύο αὗται ἐπαρχίαι δὲν δύνανται νὰ συγκοινωνήσωσιν, ὡς συνεκοινώνουν πρότερον, διὰ τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ. Οὕτω δὲ ὑπάρχει συμφέρον κοινωνικὸν νὰ συνδεθῇ ἡ Μεγαλόπολις μετὰ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, διὰ νὰ μὴ ἀποκοπῶσιν ἀπὸ τῆς συγκοινωνίας οἱ λαοὶ δύο ἐπαρχιῶν. Ἐπειδὴ δὲ διέρχεται πλησίον ἡ γραμμὴ τοῦ σιδηροδρόμου, ὑπάρχει σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συνδεθῇ ἡ Μεγαλόπολις διὰ μιᾶς διακλαδώσεως, τὸ σημεῖον δὲ τοῦτο εἶναι ἡ θέσις τοῦ Μπιλάλη τὸ Χάνι. Τὴν ἀνάγκην ταύτην μοὶ παρέστησαν ὅταν ἤμην ἐν τῇ ἀρχῇ, ἐξήτασα δ’ αὐτὴν, καὶ ἐπείσθην οὐ μόνον περὶ τῆς ἀνάγκης, ἀλλὰ καὶ ὅτι δὲν εἶναι μόνον τὸ κοινωνικὸν συμφέρον, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας, τῆς ἐκμεταλλευομένης τὴν γραμμὴν, καὶ αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου, τοῦ μετέχοντος τῶν ἐσόδων τῆς ἐκμεταλλεύσεως, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὴν κατασκευὴν τῆς διακλαδώσεως ταύτης. Διὰ τοῦτο παρήγγειλα νὰ γένωνται μελέται τακτικαὶ καὶ προϋπολογισμὸς, ἵνα ἀνευρεθῇ πόση δαπάνη ἀπαιτεῖται διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς ταύτης τῆς διακλαδώσεως ἀπὸ Μεγαλοπόλεως μέχρι τοῦ σημείου Μπιλάλη–Χάνι, ὅπως συνδεθῇ τοιουτοτρόπως τὸ δίκτυον τῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν τῶν πέριξ τῆς Μεγαλοπόλεως ἐπαρχιῶν μετὰ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν. Ἀφοῦ ἀνευρέθη οὕτω τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσον ἦτο, τὸ προϋπολογισθὲν ὡς ἀναγκαῖον διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς διακλαδώσεως ταύτης, ἐνεθυμήθην ὅτι, ἂν δὲν κατασκευασθῇ ἡ γραμμὴ αὕτη τῆς διακλαδώσεως, πρέπει ἐξάπαντος νὰ κατασκευασθῇ ἁμαξιτὴ ὁδὸς, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποφύγῃ ἡ Διοίκησις τὴν ἀνάγκην τῆς κατασκευῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ, συνδεούσης τὴν Μεγαλόπολιν μετὰ τῆς θέσεως Μπιλάλη–Χάνι, ὅπως συνδεθῇ τὸ δίκτυον τῶν πέριξ ὁδῶν μετὰ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Ἡ ὑπηρεσία, μελετήσασα, προσδιώρισε καὶ τὴν δαπάνην τῆς κατασκευῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ ἀπὸ Μεγαλοπόλεως εἰς Χάνι–Μπιλάλη. Οὕτω δ’ ἐγίνωσκον δύο ἀριθμοὺς, τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν κατασκευὴν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς καὶ τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν κατασκευὴν ἁμαξιτῆς ὁδοῦ. Ἐπειδὴ δὲ ἡ κατασκευὴ τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ εἶναι ἀναποφεύκτως ἀναγκαία, ἕπεται ὅτι, ἐὰν κατεσκευάζετο ἡ γραμμὴ τῆς διακλαδώσεως, ἤθελον αὐξήσει τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους κατὰ τοσοῦτον, καθ’ ὅσον ἤθελον ὑπερβαίνει τὰ ἔξοδα ταῦτα τὰ ἔξοδα τῆς κατασκευῆς τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ πρὸς συνάντησιν τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Ἀλλὰ τὸ ὑπερβάλλον τοῦτο πρόκειται τάχα νὰ βαρύνῃ μόνον τὸ Κράτος; Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, πρέπει νὰ εἰσφέρῃ εἰς τοῦτο καὶ ἡ ἑταιρία, διότι ἐκ τοῦ συνδέσμου τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς μετὰ τοῦ συμπλέγματος τῶν ὁδῶν τῶν πέριξ ἐπαρχιῶν θέλει ἐνισχυθῆ ἡ συγκοινωνία ἐν γένει, ἀλλὰ θέλει ὠφεληθῆ τὸ Κράτος ἐκ τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἐκ τῶν ἐσόδων τῆς ἐκμεταλλεύσεως, καὶ ἡ ἑταιρία ὡσαύτως, ἡ ἔχουσα τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ συστηθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ μελέτη τῆς ὑποθέσεως, καὶ ἐὰν φρονῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ διὰ συνδυασμοῦ τινος εἰσφορᾶς τῆς ἑταιρίας, τῆς ἀναλαβούσης τὴν κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν, καὶ καταβολῆς τοῦ δημοσίου ταμείου, τότε δὲν θέλει ἐπιβαρυνθῆ τὸ δημόσιον ταμεῖον ὑπὲρ τὸ δέον, διότι μικρὰ εἶναι ἡ διαφορὰ τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν θέλει ἀπαιτήσει ἡ κατασκευὴ ἁμαξιτῆς ὁδοῦ, πρὸς τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς διακλαδώσεως. Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν οἵαν ἤθελεν ἐγκρίνει πρότασιν περὶ τούτου.

§73ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν αἴτησιν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τὴν ὁποίαν διὰ μακρῶν ὑπεστήριξε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Γόρτυνος, νομίζω τοσούτῳ μᾶλλον δικαίαν, καθόσον, ὅτε διεχαράχθη ἡ γραμμὴ Μύλων–Καλαμῶν, ἐπρόκειτο νὰ κατασκευασθῇ ὁλόκληρον σύμπλεγμα σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, καὶ τὸ σύμπλεγμα τοῦτο ἔδιδε γραμμὴν, ἥτις συνέδεε τὴν Μεγαλόπολιν μὲ τὴν σημερινὴν γραμμήν.

§74Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως.

§75ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τοῦ συνδέσμου τῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν μετὰ τῆς Μεγαλοπόλεως ἀπ’ εὐθείας, διότι ἐπρόκειτο νὰ κατασκευασθῇ ἑτέρα γραμμὴ, ἥτις θὰ συνέδεεν αὐτήν. Σήμερον δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν ἐπὶ μακρὸν χρόνον, ὅτι θ’ ἀποβῇ δυνατὴ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ συμπλέγματος τούτου. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι δικαία καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἡ σύστασις τῆς κατασκευῆς τῆς διακλαδώσεως. Νομίζω δὲ, ὅτι θὰ ἦναι δυνατὴ διὰ καλλιτέρου ὀργανισμοῦ τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου τῶν 2,500,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται ὅτι, ἐὰν ἔχῃ πλήρεις τὰς ἐγγυήσεις, ὅπως ὑποθέτω ὅτι θὰ τὰς ἔχῃ κατόπιν ὑπολογισμοῦ τῶν κερδῶν τῆς τε ἑταιρίας καὶ τοῦ Δημοσίου, μοὶ φαίνεται ὅτι ἐκδιδόμενον περίπου πρὸς 6%, εἶναι εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις κἄπως βαρύ. Ἐὰν ἑπομένως ἀποβῇ δυνατὸς συνδυασμὸς τοῦ δανείου τοιοῦτος, ὥστε νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὴν δαπάνην τὴν ἀπαιτηθησομένην διὰ τὴν προέκτασιν τῆς γραμμῆς μέχρι Μεγαλοπόλεως, θὰ ἦναι δίκαιον καὶ συμφέρον, ὄχι μόνον διὰ τὴν Μεγαλόπολιν, ἀλλ’ ἐν γένει διὰ τὴν Πελοπόννησον...

§76ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διὰ τὴν ἑταιρίαν αὐτήν.

§77ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως... Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἐπρόκειτο νὰ στερηθῇ τοῦ συνδέσμου τούτου ἡ Μεγαλόπολις, ὅτε κατεσκευάζετο ὁ σιδηρόδρομος Μύλων–Καλαμῶν, σήμερον δὲ, ἕνεκα τῶν ἀτυχῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας γνωρίζομεν, καὶ τῆς ἀδυναμίας ὅπως κατασκευασθῶσιν αἱ ἄλλαι γραμμαὶ, στερεῖται τούτου, καὶ τοῦτο ἔρχεται εἰς ὑποστήριξιν τῆς συστάσεως, καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ὅρων τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου, ὅπως ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τοῦ Δημοσίου, διὰ καλλιτέρου συνδυασμοῦ τοῦ δανείου, ἀποβῇ δυνατὴ ἡ κατασκευὴ τῆς διακλαδώσεως ταύτης, ἢ τοὐλάχιστον δι’ ἐπιβαρύνσεως τοῦ Δημοσίου τοιαύτης, ἡ ὁποία νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πάντως θὰ ὑποστῇ διὰ τὴν κατασκευὴν ἁμαξιτῆς ὁδοῦ.

§78Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ λείψῃ ἀπὸ τοῦ νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς ἑταιρίας, ἡ ὁποία βεβαίως πρὸ παντὸς πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν μιᾶς μεταβολῆς τῆς συμβάσεως.

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Προϋπολογισμὸν τοῦ ἔργου ἔχει ἡ Κυβέρνησις;

§80ΚΟΡΠΑΣ. Μάλιστα.

§81ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν μᾶς τὸν ὑποβάλλετε;

§82ΚΟΡΠΑΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος εἶπεν, ὅτι ἐγένετο τοιοῦτος. Θὰ τὸν ζητήσω καὶ θὰ τὸν ὑποβάλω.

§83ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι μόνον τῆς διακλαδώσεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ μέρους, εἰς τὸ ὁποῖον δυνάμει τῆς συμβάσεως θὰ ἐκτελεσθῇ.

§84ΚΟΡΠΑΣ. Βεβαίως.

§85ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ παράστασις, ἣν ἐποιήσαντο, κ. Πρόεδρε, οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι περὶ τοῦ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον προσεγένετο εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεγαλοπόλεως, ὡς ἐκ τῆς μὴ διελεύσεως τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ἐκεῖθεν, εἶναι δικαιοτάτη, καὶ παντὶ διερχομένῳ τὴν ἐπαρχίαν ταύτην εἶναι αἰσθητὴ ἡ ἔλλειψις αὕτη. Ἀλλ’ ἡ διαχάραξις τῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν οὐ μόνον εἰς τὴν Μεγαλόπολιν ἐπέφερεν ἀδικήματα, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης· διότι, ἐνῷ διέρχεται ἐκ τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν ἡ γραμμὴ, μὲ ἐλάχιστα χωρία τῆς ἐπαρχίας ταύτης συγκοινωνεῖ, ἡ δὲ ἐπαρχία Μεσσήνης στερεῖται ἐντελῶς τοῦ εὐεργετήματος τούτου. Ἤθελον λοιπὸν ἐκφράσει τὴν εὐχὴν, ὄχι μόνον διὰ τὴν Μεγαλόπολιν νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης, ἐὰν ἤθελεν ἐπιτευχθῆ διακλάδωσις ἀπὸ Μελιγαλᾶ μέχρι Θουρίας πρὸς τὸ ἀνατολικὸν μέρος τῆς λειτουργούσης ἤδη γραμμῆς, οὕτως ὥστε νὰ συγκοινωνήσωσι μετὰ τῆς γραμμῆς τὰ χωρία τῶν δήμων Ἀμφείας, Ἄριος καὶ Θουρίας καὶ ἡ ἑτέρα διακλάδωσις Μελιγαλᾶ–Μεσσήνης, πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς ἑταιρίας, διότι τὰ ὀφέλη αὐτῆς ἐκ τούτου ἔσονται μέγιστα, καὶ λόγῳ τῆς μεταφορᾶς τῶν προϊόντων καὶ λόγῳ τῆς συγκοινωνίας τῶν εὐφορωτέρων μερῶν, ἡ δὲ πρὸς τοῦτο δαπάνη ἐλπίζω ὅτι δὲν θέλει εἶσθαι μεγάλη, ἕνεκα τῆς ὁμαλότητος τοῦ ἐδάφους.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἅρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§87Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, διὰ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ὅπως ὑποβάλω ἐπερώτησιν σχετικωτάτην πρὸς τὸ ἄρθρον 14 τῆς συμβάσεως. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14 τῆς συμβάσεως ἔχει ὡς ἀκολούθως: «Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 13 τῆς ἀπὸ 30/12 Ἀπριλίου/Μαΐου 1888 συμβάσεως περὶ ἀτελείας ὑλικῶν ἐκμεταλλεύσεως ἰσχύει δι’ ὅλας τὰς γραμμὰς τῆς ἑταιρίας τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου.» Λαμβάνω ἀφορμὴν ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης, ἵνα γενικεύσω τὸ ζήτημα. Ἐπεθύμουν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἡ ἐπερώτησις μου, νὰ δώσῃ ὀλίγην προσοχήν. Πρόκειται περὶ ζητήματος, κύριοι Βουλευταὶ, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, τὸν φορολογούμενον. Μεταξὺ τῶν μαστίγων, αἵτινες μαστίζουσι τὸν τόπον τοῦτον, εἶναι καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν δημοτικῶν φόρων, καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην οὐδὲ ῥητορίας, οὐδὲ πολλῶν λέξεων, ἵνα ὑποστηρίξω, ὅτι κατ’ ἐξαίρεσιν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐνοικιαστὴς δημοτικοῦ φόρου, ὅστις νὰ μὴ καταπιέζῃ τοὺς φορολογουμένους. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι γενικώτατον, καὶ δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Περιορίζω τὸ ζήτημά μου εἰς σχετικὸν, ὅτι δηλαδὴ οἱ Κύριοι οὗτοι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1887 μέχρι σήμερον, ἤτοι ἐπὶ 10 ἔτη, θὰ εἰσέπραξαν, τίς οἶδεν, ἴσως 10 ἢ 15 ἑκατομμύρια,—τίς τὰ ὑπελόγισεν ἀκριβῶς; — παρὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους, διότι ἐξηκολούθουν εἰσπράττοντες μετὰ τὸ τελευταῖον δασμολόγιον τοῦ ἔτους 1887 καὶ τοὺς κατόπιν ψηφισθέντας δημοτικοὺς δασμοὺς ἐπὶ τῶν ὠνίων τόσον διὰ τὰ ἀτελῆ κατὰ τὸ τελωνιακὸν δασμολόγιον, καθὼς καὶ διὰ τὰ ἀπαλλασσόμενα δυνάμει εἰδικῆς συμβάσεως καὶ εἰς ἄλλας ἀκόμη περιπτώσεις. Δὲν θ’ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου, ἀλλ’ ἁπλῶς θίγω τὰ κυριώτερα σημεῖα αὐτῆς, ἵνα καταδείξω τὴν σπουδαιότητα τοῦ πράγματος. Ἐπωφελούμενος τῆς εὐκαιρίας ταύτης, διότι ἡ σύμβασις δίδει ἀτέλειαν ὡς πρὸς τὰ ὑλικὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως, δηλαδὴ ἀναφέρει διάταξιν ὑπάρχουσαν εἰς ὅλας τὰς σχετικὰς συμβάσεις τῶν σιδηροδρομικῶν καὶ ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, καὶ ἐνῷ κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους δὲν ἐπιτρέπεται εἴσπραξις δασμοῦ δημοτικοῦ ἐπὶ τῶν δυνάμει εἰδικῶν συμβάσεων ἀπαλλασσομένων, οἱ ἐνοικιασταὶ εἰσπράττουσι τοιοῦτον, προαναγγέλλω τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε εἶχον ὑποβάλει, ἡ ἐπελθοῦσα ὅμως θύελλα, ἡ ὁποία παρέσυρε σπουδαιότερα πράγματα, συμπαρέσυρε καὶ ταύτην. Τὴν ἐπαναφέρω λοιπὸν ἤδη, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ ν’ ἀπαντήσῃ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτε θὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τίνος ἀκριβῶς πρόκειται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§88ΣΑΚΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ δὲν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ἡ Ἑταιρία τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων. Ἡ ἑταιρία αὕτη ὑπεχρεοῦτο ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου νὰ κάμῃ ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν πρὸς κατασκευὴν ὡρισμένου σιδηροδρομικοῦ συμπλέγματος ἐν Πελοποννήσῳ. Δυστυχῶς ὅμως παρῆλθεν ἄπρακτος οὐ μόνον ὁ χρόνος οὗτος, ἀλλὰ καὶ τριπλάσιος αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη, ἂν ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη μετὰ τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών της, παρεμποδίζει τὴν κατασκευὴν ἂν οὐχὶ ὁλοκλήρου τοῦ Πελοποννησιακοῦ τούτου συμπλέγματος, ἀλλὰ μεγάλου μέρους, δι’ οὗ θὰ ἐξυπηρετηθῶσι τρεῖς ἐπαρχίαι, ἡ Ὀλυμπία, ἡ Τριφυλία καὶ ἡ Πυλία.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1898.

§90ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν καὶ χθὲς ἔκαμα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναλογικὸν πίνακα τῆς κατὰ νομοὺς διανομῆς τῶν ὑποχρέων κληρωτῶν τῶν ἀπογραφῶν 1896 καὶ 1897, καὶ ἀντίγραφον τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τῆς συνοδευσάσης τὸν πίνακα τοῦ 1896. Θὰ παρακαλέσω, ὅπως αὔριον φέρῃ τὰς πληροφορίας ταύτας.

§91Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεχώρησα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου διὰ νὰ ἔλθω εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν εἶχε φθάσει ἡ χθεσινὴ ἐπερώτησίς σας.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστάλη σήμερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§93Ι. ΣΕΧΟΣ. Ὡς ἠκούσατε, Κύριοι, ἡ τακτικὴ δύναμις τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1898 ὁρίζεται ἐν τῷ ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν νομοσχεδίῳ εἰς 26,108 ἄνδρας. Ἡ δύναμις αὕτη ἐλήφθη ἐκ τοῦ γενικοῦ πίνακος τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους τούτου. Ὅσον δὲ καὶ ἂν φαίνεται ὁ ἀριθμὸς οὗτος ἀκριβὴς, διότι καὶ μονάδες ἀτόμων ἔτι ὁρίζονται, ἐπιχειρῶ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι εἶναι ἀνακριβὴς, διότι ὁ γενικὸς πίναξ ὁ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εἶναι ἀνακριβής. Ἡ ἀνακρίβεια δ’ αὕτη δὲν συμβαίνει σήμερον μόνον, ἀλλ’ ἐπὶ πολλὰ συνεχῆ ἔτη. Ἰδοὺ δὲ ὁ λόγος τῆς ἀνακριβείας. Ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καταγινομένη εἰς τὴν σύνταξιν προϋπολογισμοῦ ὑποβληθησομένου, ἀντιγράφει προγενέστερον προϋπολογισμὸν, τοσοῦτον δὲ ἀφοσιοῦται εἰς τὴν πιστὴν ἀντιγραφὴν, ὥστε παραβλέπει πᾶσαν ἐνδεχομένην προσθαφαίρεσιν ἀτόμων. Οὕτω π. χ. ὁ νῦν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἐπρόσθεσε πέντε ἱεροκήρυκας, ἐν τούτοις εἰς τὴν στήλην τῶν ἱερέων δὲν φαίνονται ἀναγεγραμμένοι. Καὶ δικαίως προσέθηκε τὴν δαπάνην ταύτην, διότι οἱ πάντες γνωρίζομεν πόσον μεγαλειτέρα εἶναι ἡ ἠθικὴ δύναμις τῆς φυσικῆς, καὶ ἀναπτύσεται ἡ ἠθικὴ αὕτη δύναμις σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ διὰ τῆς θρησκείας, καὶ ἰδίως ἐν τῷ λαῷ. Ὁ γαλλικὸς στρατὸς ἔχει εἰς πάντα τὰ νοσοκομεῖα, τὰ ἀκολουθοῦντα τὰ στρατεύματα, τρεῖς ἱερεῖς, ἕνα δυτικὸν, ἕνα διαμαρτυρόμενον καὶ ἕνα ἰσραηλίτην. Ἡμεῖς, ὅτε εἴμεθα ἐν Λεπενοῦ, δὲν εἴχομεν ἕνα ἱερέα, ἵνα θάψῃ τοὺς ἀποθνήσκοντας στρατιώτας ἐκ τῆς ἐπιδημίας, ἥτις ἐπῆλθε τότε. Ὁ γερμανικὸς στρατὸς ἔχει εἰς ἑκάστην μεραρχίαν δύο ἐφημερίους, ἕνα διαμαρτυρόμενον καὶ ἕνα δυτικόν· ὡσαύτως καὶ εἰς ἑκάστην μεγάλην φρουρὰν καὶ εἰς ὅλα τὰ στρατιωτικὰ καταστήματα ὑπάρχουσιν ἀνὰ δύο τοιοῦτοι ἱερεῖς, σὺν τούτοις δὲ καὶ εἰς ἑκάστην στρατηγίαν ἢ σῶμα στρατοῦ (corps d'armée) προστίθεται εἷς ἀνώτερος ἱερεὺς ἐπόπτης. Νομίζω ὅτι ἡμεῖς πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τοὺς ἱεροκήρυκας, οὓς τόσον ἐπιτυχῶς ὥρισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ τακτικοὺς ἐφημερίους εἰς ὅλας τὰς μεγάλας φρουρὰς, ὡς ἡ τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἰδίως εἰς Κέρκυραν, ὅπου ἔχομεν ναὸν ἐξαίρετον οἰκοδόμημα ἐν τῷ φρουρίῳ, ἐν ᾧ εἰδικὸς ἐφημέριος λειτουργεῖ καὶ ἐκτελεῖ πᾶσαν ἐκκλησιαστικὴν ἀκολουθίαν χάριν τοῦ ἐκεῖ φρουροῦντος στρατοῦ τακτικῶς. Διὰ τὸν ἐφημέριον αὐτὸν εἶναι, μοὶ φαίνεται, δίκαιον νὰ δοθῇ ἀμοιβή τις ἀνάλογος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν λίαν ἐπιτυχῶς ἐπρόσθεσεν ἑπτὰ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς ξένους διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, οἵτινες δὲν ἀναφέρονται εἰς τὴν δύναμιν· νομίζω ὅτι εἰς τὴν δύναμιν πρέπει νὰ συμπεριλαμβάνωνται ὅλα τὰ ἄτομα, διὰ τὰ ὁποῖα ὁ προϋπολογισμὸς προβλέπει δαπάνην. Εἰς τὸ φύλλον λεπτομερείας τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ σημειοῦνται εἰς τὴν στήλην τῶν ἀξιωματικῶν 101, κατόπιν δὲ, μετὰ τὴν ἄθροισιν τῆς δι’ αὐτοὺς ἀπαιτουμένης δαπάνης, προστίθεται εἰς τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ δαπάνη διὰ 24 ἀνθυπολοχαγοὺς ὑπεραρίθμους, οἵτινες δὲν συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῆς δυνάμεως. Ὅθεν οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ δὲν εἶναι 101, ἀλλὰ 125. Εἰς τὸ πυροβολικὸν σημειοῦνται 215 ἀξιωματικοί, προστίθεται δὲ δαπάνη διὰ πεντήκοντα εἰσέτι ἀνθυπολοχαγοὺς ὑπεραρίθμους, οἱ ὁποῖοι δὲν προστίθενται εἰς τοὺς 215, ἵνα ὁ ἀριθμὸς ἀνέλθῃ εἰς τὴν πραγματικὴν δύναμιν τῶν 265. Εἰς τὸ ἱππικὸν σημειοῦνται 96 ἀξιωματικοί, προβλέπει δὲ ὁ προϋπολογισμὸς δαπάνην διὰ τριάκοντα ὑπεραρίθμους ἀνθυπολοχαγούς. Ὥστε οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἱππικοῦ εἶναι 126. Ὅθεν εἰς τὴν στήλην τῶν ἀξιωματικῶν δὲν σημειοῦνται 104 ἐν ὅλῳ ὑπεράριθμοι ἀνθυπολοχαγοί. Ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἕτεροι ἐκ τῆς στήλης τῶν ἀξιωματικῶν, διότι εἰς τὸ σῶμα τοῦ πεζικοῦ ἀφαιροῦνται 209 ἀξιωματικοί, δι’ οὓς προβλέπεται δαπάνη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν καὶ δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, καὶ δὲν πρέπει οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ νὰ ὑπολογίζωνται 873, ἀλλὰ μόνον 664. Ἐκ τῶν γενικῶν ὑπηρεσιῶν 7 ἰατροὶ καὶ εἷς ἀξιωματικὸς τῆς οἰκονομίας ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ περὶ αὐτῶν προβλέπει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὥστε καὶ οὗτοι πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσιν. Ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς 48 μεταβαίνουσιν εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν. Ὥστε δὲν εἶναι 143 ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς, ἀνήκοντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ μόνον 95. Κατ’ ἀκολουθίαν, ἐὰν ἐν τῇ στήλῃ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ γενικοῦ πίνακος, ὅστις διαλαμβάνει 1873, προστεθῶσιν 104 καὶ ἀφαιρεθῶσι 265, ἡ πραγματικὴ δύναμις τῶν ἀξιωματικῶν, περὶ ὧν προβλέπει ὁ προϋπολογισμὸς, εἶναι 1712· ἐὰν δὲ εἰς τούτους προστεθῶσι καὶ οἱ 7 ξένοι ἀξιωματικοί, ἡ δύναμις ἀνέρχεται εἰς 1719, ἀντὶ τῶν σημειουμένων 1873. Πιθανὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι οἱ ξένοι ἀξιωματικοὶ δὲν θὰ ἦναι διαρκεῖς· ἀλλ’ ἡμεῖς ἕνα προϋπολογισμὸν συντάσσομεν. Ὡς εἶναι γνωστὸν, οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν, ὡς τῆς Γερμανίας καὶ τῆς Γαλλίας, ὑποδιαιροῦνται εἰς προϋπολογισμοὺς τακτικοὺς καὶ ἐκτάκτους, καὶ τότε βεβαίως οἱ 7 ἀξιωματικοὶ ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸν ἔκτακτον προϋπολογισμὸν. Ὁ Γερμανικὸς προϋπολογισμὸς ποιεῖται καὶ ἑτέραν ὑποδιαίρεσιν ἀκριβεστέραν· τὰς ἐκτάκτους δαπάνας διαιρεῖ εἰς δαπάνας ἐκτάκτους ἐξ ἐσόδων τακτικῶν καὶ εἰς δαπάνας ἐκτάκτους ἐξ ἐσόδων ἐκτάκτων. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀτυχῶς τοιαύτην λεπτομέρειαν προϋπολογισμοῦ· κατ’ ἀκολουθίαν πρέπει τοὺς ἑπτὰ τούτους ἀξιωματικοὺς νὰ τοὺς περιλάβωμεν εἰς τὴν στήλην τῶν ἀξιωματικῶν, ὡς ἀνήκοντας εἰς τὴν δύναμιν. Ἀπὸ τὴν στήλην τῶν ὑπαξιωματικῶν πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τοῦ πεζικοῦ ἀνθυπασπισταὶ 40, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, πρέπει δὲ νὰ προστεθῶσι λοχίαι 3, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τὰ ἀρτοποιεῖα, καὶ νὰ προστεθῶσιν εἰσέτι καὶ ἀνθυπασπισταὶ ἀρχιμουσικοὶ ἐν ἀργίᾳ 4. Οὕτω ἡ δύναμις τῶν ὑπαξιωματικῶν δὲν εἶναι 4638, ἀλλὰ 4605. Εἶναι περίεργον, ὅτι τὸ κεφάλαιον 14 προβλέπει δαπάνην δι’ ἄτομα ἀρτοποιῶν, θυρωρῶν καὶ λοιπῶν περίπου 26, καὶ 3 λοχιῶν, 29· οὗτοι δὲ δὲν προστίθενται εἰς τὴν δύναμιν, ἐνῷ τὰ ἄτομα, περὶ ὧν προβλέπει δαπάνην τὸ ἄρθρον 19 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, προστίθενται. Ὥστε πρέπει, ὡς βλέπετε, νὰ προστεθῇ καὶ δύναμίς τις εἰσέτι, ἐὰν αὕτη δὲν λαμβάνηται ἐκ τῆς δυνάμεως τῶν σωμάτων. Εἰς τὴν στήλην τῶν ἱερέων πρέπει νὰ προστεθῶσιν 7 ἕως 8 τακτικοὶ ἐφημέριοι, διότι οἱ ἱερεῖς εἶναι ἀναγκαῖοι εἰς τὰ νοσοκομεῖα, ἵνα παρηγορῶσι τοὺς πάσχοντας καὶ ἵνα ἐκτελῶσι τὰς τελευταίας θρησκευτικὰς ἀνάγκας, καὶ ὅπου ὑπάρχει ταξιαρχία, πρέπει νὰ τεθῇ εἷς ἐφημέριος· διότι ἄλλα εἶναι τὰ καθήκοντα τῶν ἱεροκηρύκων καὶ ἄλλα τὰ τῶν ἐφημερίων. Εἰς τὴν στήλην τῶν μαθητῶν ὁρίζονται 75 μαθηταὶ εὐέλπιδες, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς προβλέπει διὰ μόνον 40 εὐέλπιδας. Ὥστε πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσι 35. Ὁ προϋπολογισμὸς προβλέπει σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ διὰ διαθεσίμους ἀξιωματικοὺς καὶ δι’ ἀξιωματικοὺς ἐν ἀργίᾳ. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προβλέπῃ ὁ προϋπολογισμὸς περὶ αὐτῶν, ἐκτὸς μόνον ἂν ἦναι διαθέσιμοι ἢ ἀργοὶ ἕνεκα διαλύσεως σώματος, ὡς συμβαίνει εἰς τοὺς ἀρχιμουσικοὺς ἕνεκα τῆς διαλύσεως τῶν μουσικῶν· διότι οὕτως αὐξάνομεν τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ 80,000 δραχμὰς δι’ ἀριθμὸν διαθεσίμων καὶ ἀργῶν ἐν ὅλῳ 31. Ἐὰν γείνωσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ προσθαφαιρέσεις, τὰς ὁποίας θεωρῶ περιττὸν ν’ ἀνακεφαλαιώσω, νομίζω ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσων εἶπον ἡ τακτικὴ δύναμις δὲν εἶναι 26,108, ἀλλὰ εἶναι κατωτέρα τῶν 26,000. Καὶ ἐὰν δὲν ἐγένετο κανὲν ἀριθμητικὸν λάθος, τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον, ἀφοῦ ἡ οἰκονομική μας ὑπηρεσία ὑποκύπτει εἰς τοιαῦτα λάθη, ἐξ ἐσφαλμένων κατ’ ἐμὲ σκέψεων, ἡ τακτικὴ δύναμις τοῦ στρατοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσων ἀνέφερα, περιορίζεται εἰς 25,925 ἄνδρας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας, ὥστε ὁ ἀριθμὸς οὗτος νὰ ἄρξηται τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦδε νὰ ἦναι ἀκριβὴς, ἀφοῦ ἐπὶ τόσα ἔτη ἦτο πάντοτε ἀνακριβής. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897 ἐκ δραχμῶν 18,000. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897 ἐκ δραχ. 234,260, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν τὸ ἀρχικῶς ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ἐκ δραχ. 27,260).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ δημοσίων ὑπολόγων καὶ περὶ κανονισμοῦ τῶν σχετικῶν αὐτῆς ὑπηρεσιῶν.

§96ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ παράκλησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπόντος τὴν στιγμὴν ταύτην ἐντεῦθεν, νομίζω καλὸν ν’ ἀναβληθῶσι τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 7, 8 καὶ 9 νομοσχέδια, καὶ νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10 νομοσχεδίου.

§97ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 10 νομοσχέδιον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ. Ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, ὅτι ψηφίσαντες τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλέγχου, τὸ ἐψηφίσαμεν ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι τοῦτο δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ παρὰ μετὰ τὴν συνομολόγησιν τῶν δανείων, ἅτινα ἀναφέρονται ἐν αὐτῷ, καὶ ἰδίως τοῦ δανείου τῆς πολεμικῆς ἀποζημιώσεως. Ἐὰν ἤδη θελήσωμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 10 νομοσχέδιον, ἐρχόμεθα ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ ἐλέγχου καὶ πρὶν ἐκτελεσθῶσιν αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 4 καὶ 10, αἵτινες ἀφορῶσι τὸ δάνειον τῆς πολεμικῆς ἀποζημιώσεως· διότι καὶ εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 10 νομοσχέδιον ῥητῶς ἀναγράφονται διατάξεις σχετιζόμεναι μὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐλέγχου· ὁλόκληρος ἡ τροπὴ τῶν δανείων τῶν ἐσωτερικῶν ἀποῤῥέει ἐκ διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐλέγχου, πολλαὶ δὲ λεπτομέρειαι αὐτοῦ ἀναγράφονται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ἐν παραδείγματι ἀναφέρω τὰ ἄρθρα 1 καὶ 13, τὰ ὁποῖα ὑποθέτουσι τὸν νόμον περὶ ἐλέγχου ὡς ἐν ἰσχύϊ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐλέγχου, καὶ ἀφορῶσαι τὸ δάνειον τῆς πολεμικῆς ἀποζημιώσεως καὶ τὰ λοιπὰ δάνεια, θὰ ἐκτελεσθῶσι. Τὴν ἀναβολὴν δὲ τῆς συζητήσεως προτείνω ὄχι ἀπὸ σκοποῦ, ἵνα παραγκωνισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὅπως καταστήσωμεν σεβαστὴν, ὅπως καταστήσωμεν ἀναμφισβήτητον τὴν διάταξιν τῆς ἀναβολῆς τῆς ἰσχύος τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐλέγχου μέχρι τῆς συνομολογήσεως τῶν ἐξωτερικῶν δανείων. Νομίζω δὲ, ὅτι ἐκ τῶν νομοσχεδίων περὶ δανείων πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐλέγχου, καὶ ὅτι πρέπει ν’ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου δι’ ὀλίγας ἡμέρας, ὅτε θὰ ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν τὸ νομοσχέδιον περὶ δανείων.

§98Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκτὸς ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον 28 τοῦ περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου νόμου, καὶ μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς δὲν γνωρίζω ἂν ἐγένετο νόμος. Ὁ περὶ ἐλέγχου νόμος ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καὶ ἐκυρώθησαν τὰ πρακτικά, δὲν γνωρίζω ὅμως, ἂν ἐκυρώθη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως καὶ ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Λοιπὸν καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ.

§99ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδεμίαν ἀντίῤῥησιν θὰ εἶχον ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10 νομοσχεδίου μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ μεγάλου ἐξωτερικοῦ δανείου, νομίζω ὅμως ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι καὶ οὐδὲν κακὸν θὰ ἐπήρχετο, ἐὰν κατήρχετο ἡ Βουλὴ τῆς συζητήσεως, διότι πρόκειται περὶ τριῶν συζητήσεων. Τὸν κίνδυνον, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀποφασίσει τι σχετικὸν πρὸς τὸν νόμον περὶ ἐλέγχου διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶχον λάβει ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἐσκεπτόμην νὰ μὴ δημοσιεύσω αὐτὸ, πρὶν ἢ ὁ νόμος περὶ ἐλέγχου καταστῇ πρᾶγμα διὰ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ ὅρου τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος αὐτοῦ. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐβράδυνα νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μὴ βραδύνῃ νὰ συζητηθῇ, εἶναι ὅτι, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ νόμος περὶ ἐλέγχου τεθῇ ἐν ἰσχύϊ, συνεπείᾳ τῆς ἐλαττώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπαρχόντων δανείων ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τῶν 4,275,000 εἰς 3,900,000, θέλουσι γεννηθῆ ἀμηχανίαι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ δὲν ὑποθέτω ὅτι θέλομεν νὰ γεννήσωμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὰς ἀμηχανίας ταύτας. Ἕτερος λόγος ἦτο, ὅτι ἠθέλησα νὰ δώσω ἀφορμὴν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀναγνώσῃ καὶ τὴν αἰτιολογικήν του ἔκθεσιν καὶ τὰς λεπτομερείας τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐπιθυμῶ ἐν πλήρει γνώσει νὰ προβῇ ἡ Βουλή. Ἐὰν θέλητε ν’ ἀναβληθῇ σήμερον, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§100ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι δὲν θέλετε ὑποβάλει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς κύρωσιν πρὸ τῆς συνομολογήσεως τῶν ἄλλων δανείων, ἀλλὰ μόνον πρὸς ἐπιφύλαξιν τῶν τύπων ἐζήτησα τὴν ἀναβολήν.

§101Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ὑμεῖς κατέχετε τὴν κλεῖδα, ἡ κλεὶς εἶναι εἰς χεῖράς σας.

§102ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δυστυχῶς ὄχι· διότι ἄλλως θὰ τὴν μετεχειριζόμην ἀμέσως τὴν στιγμήν ταύτην (ἱλαρότης).

§103Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄλλως τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει δάνεια, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς χεῖρας ὄχι μόνον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ καὶ ἄλλων πολλῶν ἰδιωτῶν καὶ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, εἰς οὓς, νομίζω, δὲν ἐδόθη εἰσέτι ἐπαρκὴς καιρός, ὅπως μάθωσι καὶ ἐννοήσωσι τί πρόκειται διὰ τῆς ἑνοποιήσεως καὶ μετατροπῆς νὰ γείνῃ ἡ περιουσία αὐτῶν. Δὲν λέγω ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία εἶναι κάτοχος τοῦ μεγαλειτέρου μέρους τῶν ἑνοποιουμένων δανείων, δὲν λαμβάνει φροντίδα καὶ περὶ τῶν συμφερόντων τούτων, καλὸν ὅμως εἶναι καὶ οἱ ἄλλοι κάτοχοι νὰ λάβωσι γνῶσιν καὶ καιρὸν νὰ ἐκτιμήσωσι τὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§104ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πρόκειται περὶ διακανονίσεως τῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ὡς πρόκειται καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἐλέγχου περὶ τῶν εἰς χρυσὸν δανείων. Ὡς πρὸς τὰ ἔντοκα γραμμάτια, τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει κανονισμούς, ἀλλ’ ἐξόφλησιν· ὀρθῶς δὲ εἴπατε, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὡς πρὸς τὸ μέρος τῶν δανείων τούτων, τὸ εἰς ἐξόφλησιν τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἔχει καὶ ἠθικὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν σοβαρώτατος πολιτευτὴς συμμερίζεται μαζί μου, πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δι’ ἐντόκων γραμματίων παρέσχον τὰ χρήματά των καὶ ἔλαβον πρόνοιαν, ὥστε ἐκείνων τὰ συμφέροντα ἰδίως νὰ θιγῶσιν ὅσον ἔνεστιν ὀλιγώτερον, ἢ μᾶλλον οὐδόλως νὰ θιγῶσιν, ἀλλὰ ν’ ἀπολαύσωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐντολὴν τῆς τότε Κυβερνήσεως ὑπεσχέθην εἰς αὐτούς.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 7, 8 καὶ 9 ἀναγεγραμμένων νομοσχεδίων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Καραπάνος ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένου νομοσχεδίου.

§106ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ὁ Ὑπουργός.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν καὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10 νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ σημάνσεως τῶν κατὰ τοὺς νομοὺς Λαρίσης καὶ Τρικκάλων συνταγέντων ἐγγράφων).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ὑπολογισμοῦ ὡς χρόνου προφυλακίσεως τοῦ χρονικοῦ διαστήματος ἀπὸ τῆς ἀποστολῆς εἰς ἀπεριόριστον ἄδειαν τῆς ἡλικίας, εἰς ἣν ἀνήκει ἕκαστος τῶν δι’ οἱασδήποτε πράξεις κατηγορουμένων ἐφέδρων ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν.»

§109ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἀνέθηκεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ σκεφθῇ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§110Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν κ. Χατζηπέτρον, κατόπιν τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§111ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ τὸ ἀποσύρω, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπόσχεται ὅτι θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο, εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§112Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπόσχεσιν δίδω, ὅτι θέλω ἐργασθῆ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραστάσεως ἐπὶ δικαστηρίων τῶν δήμων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκει): «Ἐν οἷς δήμοις δὲν ὑπάρχουσιν ἐκλελεγμένα Δημοτικὰ Συμβούλια, ἢ τὰ ὑπάρχοντα δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ συνέλθωσιν ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ, τὸν κατὰ τὸ ἄρθρον 50 § 19 τοῦ περὶ δήμων νόμου πληρεξούσιον πρὸς παράστασιν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ὁσάκις ἦναι ἀνάγκη, διορίζει ὁ δήμαρχος, τῇ ἐγκρίσει τοῦ προϊσταμένου νομάρχου.»

§116ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀνάγκη τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρὸ πολλοῦ ἀνεγνωρίσθη. Εἶναι ἀξιέπαινος ἡ μέριμνα, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Βεβαίως ὅμως συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν εἶναι ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλ’ ἕτερός τις, ἀδαὴς τελείως τῶν καθ’ ὑμᾶς δικανικῶν· διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς εἶναι συντεταγμένον, θέλει δοθῆ τροφὴ εἰς τὴν παρ’ ἡμῖν στρεψοδικίαν τὴν δικηγορικήν. Διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον «ἐν οἷς δήμοις δὲν ὑπάρχουσιν ἐκλελεγμένα Δημοτικὰ Συμβούλια, ἢ τὰ ὑπάρχοντα δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ συνέλθωσιν ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ, τὸν πληρεξούσιον πρὸς παράστασιν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων διορίζει ὁ δήμαρχος, ἐγκρίσει τοῦ νομάρχου.» Ἀμέσως λοιπὸν θὰ παρουσιάζηται ἔνστασις, ὅτι τὰ Συμβούλια ἦτο δυνατὸν νὰ συνέλθωσιν, ἀλλὰ δὲν συνῆλθον, καὶ ἑπομένως τὸ πληρεξούσιον εἶναι ἄκυρον, καὶ ἀποδείξεις ἀμέσως θέλουσι διατάττεσθαι ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου. Φρονῶ ὅτι καταλληλοτέρα διατύπωσις εἶναι ἡ ἑξῆς: «Ἐν οἷς δήμοις δὲν ὑπάρχουσιν ἐκλελεγμένα Δημοτικὰ Συμβούλια, ἢ ὑπάρχοντα (ἅπαξ κληθέντα) δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνέλθωσι κλπ.» Εἰς τὸ τέλος δὲ τοῦ ἄρθρου νὰ προστεθῇ: «Τὸ τύποις ἔγκυρον πληρεξούσιον εἶναι ἀπρόσβλητον ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου», Δηλαδὴ ὅταν ὁ δικηγόρος παρουσιάζῃ πληρεξούσιον τοῦ δημάρχου, κεκυρωμένον παρὰ τοῦ νομάρχου, νὰ μὴ δικαιοῦται ὁ ἀντίδικός του νὰ προσβάλλῃ αὐτὸ ὡς ἄκυρον. Καταθέτω καὶ γραπτὴν τὴν τροπολογίαν μου.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 85).

§118Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύο κυρίως ὑπῆρξαν οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων προτείνεται ὁ νόμος οὗτος. Ὁ πρῶτος εἶναι διότι συνέβη πολλάκις εἰς πολλὰς ἐκλογὰς νὰ μὴ παρουσιασθῶσιν ὑποψήφιοι δημοτικοὶ σύμβουλοι, κατὰ συνέπειαν νὰ ὑπάρχωσι δῆμοι ἄνευ Συμβουλίων. Δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι μέλη πολλῶν Συμβουλίων ἀπουσιάζουσι διαρκῶς. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ προλάβῃ τὸ ἄτοπον, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ τὴν δεχθῶ.

§119ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, ὅπως κατηρτίσθη παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω ὅτι εἶναι πλῆρες, διότι προσδιορίζει τὰς περιπτώσεις ἐκείνας, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ δήμαρχος δύναται νὰ διορίζῃ αὐτός, ὡς προϊστάμενος τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, τὸν πληρεξούσιον τοῦ δήμου ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Ὁ διορισμὸς οὗτος θὰ γείνῃ δι’ ἐγγράφου τοῦ δημάρχου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ πιστοποιῆται ἡ περίπτωσις τῆς μὴ συνελεύσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἢ τῆς μὴ ὑπάρξεως τοιούτου, ὅτε διορίζει αὐτὸς ὁ δήμαρχος πληρεξούσιον τοῦ δήμου. Ὁ πληρεξούσιος, παρουσιαζόμενος ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου καὶ παρουσιάζων ἔγγραφον τοιοῦτον, δύναται νὰ ἐκβληθῇ δι’ ἐνστάσεως, ὅτι κακῶς διωρίσθη πληρεξούσιος, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ἔλαβον χώραν αἱ περιπτώσεις ἐκεῖναι αἱ ἐξαιρετικαί, κατὰ τὰς ὁποίας δύναται ὁ δήμαρχος νὰ διορίσῃ πληρεξούσιον; Νομίζω ὄχι. Ὅταν ὁ δήμαρχος, ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς του, βεβαιοῖ, ὅτι ἔλαβον χώραν αἱ περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας δύναται νὰ διορίσῃ αὐτός, ὁ διορισμὸς εἶναι ἔγκυρος, οὔτε ἐπιτρέπεται εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ἀκριβὲς τοῦ περιεχομένου ἐγγράφου τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ὅπερ εἶναι κατὰ τοὺς ἐξωτερικούς του τύπους ἔγκυρον.

§120ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος ἔφερε, φρονῶ ὅτι οὐδόλως ἔχει τὸν λόγον της, διότι ὁ νομάρχης, ἐγκρίνων τὴν πρότασιν τοῦ δημάρχου περὶ διορισμοῦ πληρεξουσίου, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἡ πρότασις αὕτη τοῦ δημάρχου ᾖναι ὀρθή, ἢ δὲν ᾖναι ὀρθή. Τὸ δικαστήριον δὲν ἔχει ποσῶς τὸ δικαίωμα νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν ταύτην. Ἐν τῇ διακρίσει τῶν ἐξουσιῶν, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ Σύνταγμα, τὰ δικαστήρια δὲν δύνανται νὰ ἐπικρίνωσι τὰς πράξεις τῆς διοικήσεως· τὰ δικαστήρια καὶ σήμερον τοῦτο πράττουσι, καὶ ἂν τοιαῦται ἐνστάσεις ὑποβληθῶσιν ἐνώπιόν των, ἀποῤῥίπτονται...

§121ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Καὶ ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου ὑπάρχει, δίδουσα τοιαύτην ἑρμηνείαν.

§122ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Μάλιστα... Διὰ ταῦτα τὸ νομοσχέδιον καλῶς ἔχει ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο. Ἐγὼ ὅμως ἔχω νὰ φέρω ἄλλας παρατηρήσεις εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὡς εἶναι διατετυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, δὲν ὁρίζεται ὡρισμένως εἰς ὁποίαν περίπτωσιν χορηγεῖται εἰς τὸν δήμαρχον τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ αὐτὸς τὸν δικηγόρον. Χορηγεῖται τὸ δικαίωμα τοῦτο μόνον ὅταν παρίσταται ὁ δῆμος ὡς ἐναγόμενος, ὡς ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως προκύπτει, ὅτι ἐσκόπει ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου, ἢ γενικῶς καὶ ἄνευ διακρίσεως, ὑπὸ οἱανδήποτε ἰδιότητα παρίσταται οὗτος καὶ ἐνώπιον παντὸς βαθμοῦ καὶ πάσης δικαιοδοσίας δικαστηρίου; Ἐὰν ἀναφέρεται εἰς ὅλας ταύτας τὰς περιπτώσεις τὸ δικαίωμα τοῦτο τοῦ δημάρχου, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 50 τοῦ δημοτικοῦ νόμου τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἔχουσι τὴν ἁρμοδιότητα ν’ ἀποφαίνωνται, ἐὰν συμφέρῃ εἰς τὸν δῆμον νὰ ἐγείρωσι δίκην τινὰ ἢ ὄχι, ἢ νὰ ἐκκαλέσωσι καὶ ἀναιρεσιβάλωσι τὴν ἐκδοθησομένην ἀπόφασιν ἢ ὄχι, καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν ταύτην, τότε ψηφίζουσι ποῖον ἔσται τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θ’ ἀντιπροσωπεύσῃ τὸν δῆμον κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ὡς προκύπτει ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, φρονῶ, ὅτι ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἠθέλησε νὰ μεριμνήσῃ μόνον περὶ τῆς περιπτώσεως ἐκείνης, καθ’ ἣν ἐγείρεται ἀγωγὴ κατὰ τοῦ δήμου, καὶ ὁ δῆμος πρόκειται νὰ παρασταθῇ ὡς ἐναγόμενος. Ἐὰν τοῦτο ἦναι τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου, εἶμαι ὑπὲρ αὐτοῦ· ἀλλ’ ἐὰν σκοπῆται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ χορηγηθῇ εὐρύτερον δικαίωμα εἰς τὸν δήμαρχον, ὅπως οὗτος διορίζῃ τὸν πληρεξούσιον τοῦ δήμου καὶ καθ’ ἣν περίπτωσιν ὁ δῆμος πρόκειται νὰ παραστῇ ὡς ἐνάγων, τότε κηρύσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπερ ἀνατρέπει θεμελιώδη καὶ σπουδαίαν διάταξιν τοῦ δημοτικοῦ νόμου, τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 50 ἐδαφ. 19 § 1, δι’ ἧς εἶναι τεθωρακισμένα τὰ συμφέροντα τῶν δήμων τοῦ Κράτους. Ὁ δημοτικὸς νόμος ἠθέλησε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων τὰς διαφόρους διενέξεις, αἱ ὁποῖαι ἤθελον γεννηθῆ μεταξὺ τοῦ δήμου καὶ ἰδιωτῶν ἢ ἄλλων δήμων ἢ ἄλλων ἠθικῶν προσώπων, ἐθεώρησε δὲ, ὅτι, ὅπως προστατευθῶσι καλῶς τὰ συμφέροντα τῶν δήμων, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ γνώμη αὐτῶν τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων· δὲν ἠρκέσθη δὲ εἰς μόνην τὴν γνώμην τοῦ δημάρχου Ἑπομένως λίαν ἐπικίνδυνον θὰ ἦτο, ἐὰν ἐπετρέπομεν εἰς τοὺς δημάρχους ἄνευ τῆς γνώμης τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων νὰ ἐγείρωσιν οἵας ἂν οὗτοι ἤθελον ἐγκρίνει δίκας κατὰ διαφόρων προσώπων. Ἐὰν, λέγω, τοῦτο ἐννοῇ τὸ νομοσχέδιον, τότε ἐγὼ εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐὰν ὅμως αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον σκοπῇ μόνον τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ ἄρθρου 50 ἐδαφ. 19 τοῦ δημοτικοῦ νόμου, ὡς πρὸς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν οἱ δῆμοι παρίστανται ὡς ἐναγόμενοι ἐφεσίβλητοι ἢ ἀναιρεσίβλητοι, τὴν τροποποίησιν τὴν δέχομαι ὡς ὀρθὴν, ἀλλὰ φέρω τὴν παρατήρησιν, ὅτι πρέπει τοῦτο νὰ καθορισθῇ ῥητῶς καὶ ὡρισμένως, καὶ νὰ διατυπωθῇ τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἑξῆς: «Ἐν οἷς δήμοις δὲν ὑπάρχουσιν ἐκλελεγμένα Δημοτικὰ Συμβούλια, ἢ τὰ ὑπάρχοντα δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ συνέλθωσιν ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ, τὸν κατὰ τὸ ἄρθρον 50 § 19 τοῦ περὶ δήμων νόμου πληρεξούσιον πρὸς παράστασιν αὐτῶν ὡς ἐναγομένων, ἐφεσιβλήτων, ἀναιρεσιβλήτων, ἢ καθ’ ὧν ἡ ἀναψηλάφισις, ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων διορίζει ὁ δήμαρχος, τῇ ἐγκρίσει τοῦ προϊσταμένου νομάρχου.» Τὴν τροπολογίαν μου ταύτην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καταθέτω γραπτὴν εἰς τὴν Βουλήν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 84).

§124ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ διάκρισις, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, καὶ ἐπὶ τοῦ νόμου στηρίζεται καὶ λίαν εὔλογος εἶναι, ἑπομένως ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐγκρίνει αὐτήν· ἄλλως τὸ νομοσχέδιον τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν. Ὅταν ἐνάγηται εἷς δῆμος, ὑπάρχει κίνδυνος ἐκ τῆς ἐλλείψεως παραστάσεως ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου λόγῳ ἐλλείψεως Συμβουλίου, καὶ τότε ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη, ἣν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Δευτέρα περίπτωσις, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον, εἶναι, ὅταν ὑπάρχῃ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ δὲν συνέρχηται καὶ ἀποφασίζῃ ἐγκαίρως. Ἡ πρώτη περίπτωσις εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τὸ γεγονὸς εἶναι πασίγνωστον. Πρόκειται ὅμως περὶ τῆς περιπτώσεως τῆς ἄλλης, ὅταν ὑπάρχῃ μὲν Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ καλούμενον, ὡς συνήθως συμβαίνει, δὲν συνέρχεται, ἐπίκειται δὲ κίνδυνος ἐκ τῆς μὴ παραστάσεως ἑνὸς δήμου. Τοῦτο ἐπίσης προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, καὶ δικαίως. Ἀλλὰ δίκαιον εἶχεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μαντινείας, παρατηρήσας ὅτι, ὡς εἶναι συντεταγμένον τὸ νομοσχέδιον, δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς στρεψοδίκους ἐπὶ δικαστηρίου ἐνστάσεις, καὶ ὅτι ἀνάγκη τροποποιήσεως. Ὅ,τι εἶπεν, ὅπως διασκεδάσῃ τοὺς φόβους αὐτοὺς, ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ὅτι δὲν δύνανται δηλαδὴ τὰ δικαστήρια νὰ ἐπεμβαίνωσιν εἰς ἐξέτασιν τῶν διοικητικῶν πράξεων καὶ ἀποφάσεων καὶ νὰ διατάττωσιν ἀποδείξεις περὶ τοῦ κύρους ἢ τῆς νομιμότητος αὐτῶν, δύναται κατὰ θεωρίαν νὰ ἦναι ὀρθόν, ἀλλ’ ἐν τῇ πράξει συχνάκις εἴδομεν νὰ συμβῇ. Ἐνώπιον αὐτῶν δὲν ἀμφισβητοῦνται τὸ βάσιμον καὶ ἡ νομιμότης τῶν διοικητικῶν πράξεων, ὥστε τὰ δικαστήρια ἀπέναντι αὐτῶν νὰ ὑποχρεῶνται νὰ μὴ προβαίνουν εἰς ἀποδείξεις, ἀλλ’ ἀμφισβητοῦνται τὰ διοικητικὰ γεγονότα· ὅταν δὲ δὲν ἀμφισβητῶνται αἱ πράξεις τῆς διοικήσεως, ἀλλὰ τὰ γεγονότα, τὰ δικαστήρια διστάζουν, καὶ διατάττουν ἀποδείξεις αὐτῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὑφίσταται ἡ ἀνάγκη νὰ προληφθῇ τὸ ἄτοπον, νομίζω δέ, ὅτι προλαμβάνεται, ἄν ῥητῶς τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι, ὁσάκις ὁ νομάρχης ἐβεβαίωσεν ὅτι ὑπάρχει ἡ περίπτωσις, δι’ ἣν κατέστη ἀδύνατος ἡ συγκρότησις τοῦ Συμβουλίου, δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ ἡ πρᾶξις αὐτοῦ καὶ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἀποδείξεις, διότι ὁ νομάρχης ἀδύνατον νὰ κυρώσῃ διορισμὸν πληρεξουσίου γενόμενον παρὰ δημάρχου διὰ τοιαύτην αἰτίαν, ὅτι δηλ. τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν συνῆλθε, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ πρίν, ἄν πράγματι δὲν συνῆλθε τὸ Συμβούλιον, καὶ νὰ βεβαιώσῃ ὅτι πράγματι δὲν συνῆλθε. Λοιπὸν εἶναι ἀρκοῦσα ἀσφάλεια, ὅταν ὁ νομάρχης βεβαιοῖ, ὅτι ὑπῆρξεν ἀληθῶς ἡ περίπτωσις, ἣν ἀναφέρει ὁ νόμος, καὶ περιτταὶ, ὡς ὕποπτοι, αἱ ἀμφισβητήσεις καὶ ἡ διεξαγωγὴ ἀποδείξεων.

§125ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐγνώριζον, ὅτι ἡ πρότασίς μου ἤθελε προκαλέσει τόσον μακρὰς συζητήσεις, δὲν ἤθελον τὴν προτείνει. Παρακαλῶ ὅμως τοὺς διαφωνοῦντας πρὸς με νὰ μὲ διαφωτίσωσι, πῶς θὰ πιστοποιηθῇ ἡ ἀδυναμία τῆς συγκροτήσεως τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων. Πρέπει νὰ ἴδωμεν, τί λέγει περὶ τούτου ὁ δημοτικὸς νόμος. Λοιπὸν κατ’ αὐτὸν πρέπει νὰ μὴ παρευρεθῶσιν εἰς δύο συνεδριάσεις οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι καὶ νὰ τοῖς ἐπιβληθῇ πειθαρχικὸν πρόστιμον, νὰ μὴ παρευρεθῶσι καὶ τρίτην φορὰν, ὅτε ἀποβάλλονται τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἀντικαθίστανται διὰ τῶν πλησιεστέρων ἀναπληρωτικῶν μελῶν, καὶ ἄν δὲν προσέλθουν καὶ οἱ ἀναπληρωματικοὶ σύμβουλοι, τότε πιστοποιεῖται πλέον κατὰ τὸν νόμον τὸν δημοτικὸν ἡ μὴ συγκρότησις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι μία ἀγωγή, ἀφορῶσα τὸν δῆμον, εἴτε ὡς ἐνάγοντα εἴτε ὡς ἐναγόμενον, δύναται νὰ ὑπερασπισθῇ ἢ ν’ ἀποκρουσθῇ ἐν προσήκοντι χρόνῳ, τηρουμένων ὅλων αὐτῶν τῶν τύπων; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ! Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ λύσις, ἣν προτείνω, εἶναι ἡ καταλληλοτέρα, δηλ. ἅπαξ κληθέντων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων καὶ μὴ συνελθόντων, ὁ δήμαρχος δύναται νὰ διορίσῃ πληρεξούσιον, καὶ ἄν ὁ νομάρχης πεισθῇ, ὅτι τῷ ὄντι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν συνῆλθε, καίτοι προσκληθὲν νομίμως, τότε νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ διορισμοῦ τοῦ πληρεξουσίου. Σημειώσατε δὲ, Κύριοι, ὅτι οὐδένα κίνδυνον τρέχετε, ἄν ἀναθέσητε εἰς τὸν νομάρχην τὴν τελειωτικὴν κρίσιν, καὶ δώσητε εἰς αὐτὸν τὴν ἐξουσίαν, ἅμα πείθεται περὶ μὴ συγκροτήσεως τοῦ Συμβουλίου, νὰ ἐπικυρώνῃ τὸν διορισμὸν, διότι ὁ νόμος ὑπέρτατον ἐπόπτην ἔθετο οὐχὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν, αὐτὸν τὸν νομάρχην, ὁ ὁποῖος ἄλλως ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλλῃ ἄρδην τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, καὶ νὰ διορίζῃ οἱονδήποτε δικηγόρον θέλει αὐτός!

§126ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποσύρω, κύριε Πρόεδρε, τὴν γνώμην, ἣν ἐξέφρασα πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὅπως συνετάχθη, δὲν χρήζει μεταῤῥυθμίσεως. Τοιαύτην ἐσχημάτισα γνώμην ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ταύτην τὴν στιγμὴν λαβὼν τὸ νομοσχέδιον καὶ ἰδὼν αὐτὸ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι μὲν ἀνάγκη νὰ προστεθῇ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καθ’ ἣν μετὰ προηγουμένην πρόσκλησιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ὁ δήμαρχος δύναται νὰ διορίζῃ πληρεξούσιον. Ἀλλ’ ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Μία τῶν περιπτώσεων, καθ’ ἃς δύναται νὰ διορίζῃ τὸν πληρεξούσιον τοῦ δήμου ὁ δήμαρχος, εἶναι καὶ ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, δι’ οἱονδήποτε λόγον, δὲν δύναται νὰ συνέλθῃ ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ. Λοιπὸν τίς θέλει βεβαιώσει τὴν ὕπαρξιν τῆς περιπτώσεως ταύτης, τῆς ἐξαιρετικῆς; Τίς ἄλλος, εἰμὴ ὁ δήμαρχος; Ἀλλὰ τότε δὲν ἀφήνομεν κριτὴν τῶν περιπτώσεων τῶν ἐξαιρετικῶν τὸν δήμαρχον αὐτὸν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὁ δημοτικὸς νόμος πολὺ σοφῶς ἠθέλησε ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν πληρεξουσίους, καὶ ἀνέθεσεν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τὴν περὶ τούτου ἀπόφασιν; Δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἄτοπον τὸ τοιοῦτον, τὸ ν’ ἀφήνωμεν δηλαδὴ κριτὴν τῶν περιπτώσεων τούτων τῶν ἐξαιρετικῶν αὐτὸν τὸν δήμαρχον καὶ νὰ τῷ εἴπωμεν: «εἶσαι ἐλεύθερος νὰ διορίσῃς οἱονδήποτε πληρεξούσιον τοῦ δήμου θέλῃς, ἀρκεῖ νὰ εἴπῃς, ὅτι τὸ παρὰ σοὶ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν εἶναι εἶναι δυνατὸν νὰ συνέλθῃ ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ»;

§127ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον εὑρέθη πρόθυμον εἰς διορισμὸν πληρεξουσίου; Ποτὲ δὲν διορίζει, καὶ πολλοὶ δῆμοι δικάζονται ἐρήμην.

§128ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω ταῦτα, ἵνα παραστήσω, ὅτι, ἂν ἕνεκα ἐξαιρετικῶν περιπτώσεων ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του ὅμως, ἂν γείνῃ νόμος, δὲν θέλει ἰσχύσει μόνον εἴς τινας δήμους, ἐν τοῖς ὁποίοις λαμβάνουν χώραν αἱ τοῦ νομοσχεδίου ἐξαιρετικαὶ περιπτώσεις, ἀλλ’ εἰς ὅλους τοὺς δήμους τοῦ Κράτους, καὶ πάντες οἱ δήμαρχοι θὰ δύνανται νὰ διορίζωσι πληρεξουσίους τῶν δήμων αὐτῶν, καθιστάμενοι αὐτοὶ κριταὶ τοῦ ἐπικαίρου ἢ μὴ τοῦ διορισμοῦ τῶν πληρεξουσίων. Θὰ λέγουν δηλ. ὅτι, ἐπειδὴ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν ἠδύνατο νὰ συνέλθῃ δι’ ἐκεῖνον ἢ τοῦτον τὸν λόγον, διορίζουσιν αὐτοὶ τὸν πληρεξούσιον, ἵνα ἐκπροσωπήσῃ τὸν δῆμον, τουτέστι θὰ δώσωμεν αὐτοῖς τὸ δικαίωμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀφῄρεσεν ὁ νόμος ἀπὸ τοῦ δημάρχου καὶ ἀνέθηκεν εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, τὰ ἐκπροσωποῦντα τὸν δῆμον καὶ μεριμνῶντα περὶ τῶν οἰκονομικῶν τῶν δήμων. Θέλω τὸ δικαίωμα τοῦτο νὰ μὴ χορηγηθῇ τόσον ἀφειδῶς εἰς τοὺς δημάρχους, εἰς τὴν καλὴν διοίκησιν τῶν ὁποίων δὲν ἔχω ἄκραν πεποίθησιν. Κατὰ τοῦτο λοιπὸν θὰ ἦτο καλὸν νὰ μετεῤῥυθμίζετο τὸ νομοσχέδιον ὡς ὑπέδειξεν ὁ κ. ἐκ Μαντινείας συνάδελφος, τουτέστιν, ἂν δὲν συνέλθωσι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια εἰς συνεδρίασιν μετὰ προηγουμένην πρόσκλησιν, τότε μόνον νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα, ὅπως ὁ δήμαρχος διορίζῃ πληρεξουσίους. Εὑρίσκω ἐπίσης, ὅτι ἑτέρα διάταξις ἐν τέλει τοῦ νομοσχεδίου παρέλκει. Λέγει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ὁ δήμαρχος διορίζει πληρεξούσιον τῇ ἐγκρίσει τοῦ προϊσταμένου νομάρχου. Ἡ διάταξις αὕτη οὐ μόνον παρέλκει, ἀλλὰ ματαιοῖ καὶ τὸν σκοπὸν, πρὸς τὸν ὁποῖον καθιεροῦται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ δύναται ὁ δήμαρχος νὰ διορίζῃ ἀμέσως πληρεξούσιον. Πρόκειται πολλάκις περὶ κατεπειγουσῶν ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των δὲν δίδουν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τὸν καιρὸν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου, καὶ εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις θὰ ἦναι ὑποχρεωμένος ὁ δήμαρχος νὰ προστρέξῃ εἰς τὸν νομάρχην, ὅστις ἑδρεύει ὥρας πολλὰς ἢ καὶ ἡμέρας μακρὰν τῆς ἕδρας τοῦ δημάρχου, ἵνα ζητήσῃ τὴν ἔγκρισιν, πράγματα δηλ. ἀδύνατα καὶ συμβαίνει πολλάκις, ὄχι μόνον ἐνάγοντες νὰ ἦναι οἱ δῆμοι, ἀλλὰ καὶ ἐναγόμενοι, ὅτε ἄμεσος ἀπαιτεῖται προστασία τῶν δημοτικῶν συμφερόντων· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα εἰς τοιαύτας περιπτώσεις, ἐξόχως κατεπειγούσας, ὁ δήμαρχος θὰ ἔχῃ ἀνάγκην, διὰ νὰ διορίσῃ πληρεξούσιον, νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ νομάρχου. Θὰ ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δήμαρχον τοῦ διορίζειν ἀπ’ εὐθείας αὐτὸς ὁ ἴδιος πληρεξούσιον τοῦ δήμου εἰς τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, καίτοι προσκληθέν, δὲν συνῆλθεν, ἀλλ’ ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ νομάρχου.

§129Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν θ’ ἀντιστῶ εἰς πᾶσαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία θὰ βελτιώσῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐπειδή τινες τῶν προαγορευσάντων εἶπον, ὅτι κακῶς τοῦτο διετυπώθη, καὶ ὅτι ἐντεῦθεν δύναται νὰ ἐπέλθουν τ’ ἀποτελέσματα, περὶ ὧν ἐλάλησαν οἱ προαγορεύσαντες, ἔχω καθῆκον ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὑπῆρξε νόμος, ὁ ὁποῖος ἐλειτούργησεν ἐπὶ χρόνον τινά, ἤτοι καθ’ ἣν ἐποχὴν δὲν ὑπῆρχον Δημοτικὰ Συμβούλια. Ὁ συντάξας λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον ἀντέγραψεν ἁπλῶς τὸν νόμον τὸν λειτουργήσαντα ἄλλοτε.

§130Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἰδοὺ ὁ νόμος (ἀναγινώσκει): «Εἰς ὅσους δήμους δὲν ὑπάρχουν Δημοτικὰ Συμβούλια, τὸν κατὰ τὸ ἄρθρον 50 § 19 τοῦ περὶ δήμων νόμου πληρεξούσιον πρὸς παράστασιν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ὁσάκις ἦναι ἀνάγκη, θέλει τὸν διορίσει ὁ δήμαρχος τῇ ἐγκρίσει τῆς προϊσταμένης διοικητικῆς ἀρχῆς.» Αὐτὴ εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἔννοια.

§131Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Καὶ σήμερον ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ αὐτό. Δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσι δῆμοι, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῶν ὁποίων νὰ μὴ παρουσιασθῶσιν ὑποψήφιοι δημοτικοὶ σύμβουλοι, καὶ νὰ μὴ ὑπάρχουν Δημοτικὰ Συμβούλια· καὶ τοιαῦτα παραδείγματα ἔχομεν πολλά.

§132Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος ὡς πρὸς τὸν σκοπόν. Τώρα πρόκειται περὶ τῆς διατυπώσεως. Αἱ παρατηρήσεις αἱ γενόμεναι εἶναι χρήσιμοι...

§133ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰς δέχομαι.

§134Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. .. Εἰς τὴν δευτέραν δ’ ἀνάγνωσιν ἂς καταγείνωμεν νὰ εὕρωμεν τὸν καλλίτερον τρόπον.

§135ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο, ἐὰν ἀνεβάλλετο τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε καὶ παρεπέμπετο εἰς μίαν εἰδικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της αὔριον.

§136Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομοσχέδιον ἐξ ἑνὸς ἄρθρου, τοῦ ὁποίου τὴν ἀρχὴν ἀποδέχεται ἡ Βουλή, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἀναβληθῇ.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας...

§138ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, κύριε Πρόεδρε.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὰ δι’ ἀπόψε. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 40′ μ. μ.