1897.11.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

Τῆς 12 Νοεμβρίου 1897.

(Τετάρτη)

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλεξ. Σπ. Ρώμα).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Δημήτριος Μούρτζινος ὑποβάλλει ἀντίγραφον μηνύσεως κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων, καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ μελετήσῃ τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν.

§2Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι πολυσέλιδος.

§4Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἄς τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§5ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀναφορῶν. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§7Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι παρὼν δυστυχῶς ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ὑπουργὸς, εἰς τὸν ὁποῖον ἤθελον ἀπευθύνει ἐρώτησιν περὶ τῶν ἀναγραφομένων σήμερον ἐν τῷ τύπῳ εἰδήσεων, σχετικῶς μὲ τὴν συνομολόγησιν τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας. Ἀνέγνωσα σήμερον, Κύριοι, εἴδησιν, καθ’ ἣν αἱ δικαστικαὶ ὑποθέσεις τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων,—ἤτοι τὰ ἀνέκαθεν ἀνεγνωρισμένα προνόμια αὐτῶν—αἱ λαβοῦσαι χώραν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ πολέμου καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, θέλουν κατὰ τοὺς προκαταρκτικοὺς ὅρους τῆς εἰρήνης διέπεσθαι ὑπὸ τῆς Σερβοτουρκικῆς συνθήκης, καὶ ὅτι οἱ πληρεξούσιοι τῶν δύο ἐπικρατειῶν ἔμειναν σύμφωνοι εἰς τοῦτο, νὰ ἀναβάλωσι τὴν διευθέτησιν τοῦ ζητήματος τούτου κατόπιν τῆς ὑπογραφῆς τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης. Ἄλλη εἴδησις, Κύριοι, ἐπιβεβαιοῦσα ταύτην, εἶναι ἡ ἑξῆς· ὅτι ἄλυτον ζήτημα μένει μόνον τὸ τῆς ἀκτοπλοΐας, καὶ τούτου ἕνεκεν ἐπιβραδύνεται ἡ ὑπογραφὴ τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης· ὥστε φαίνεται ὅτι ἀληθὲς εἶναι, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος συνεφώνησαν μετὰ τῶν Τούρκων, ἵνα ἀναβληθῇ ἡ ἐπίλυσις τοῦ ζητήματος τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὰ προνόμια τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων. Ἵνα ἐννοήσητε, Κύριοι, τὴν σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος τούτου, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν τὸ σχετικὸν ἄρθρον τῶν ὅρων τῆς προκαταρκτικῆς εἰρήνης καὶ νὰ γνωρίζητε τί διαλαμβάνει ἡ Σερβοτουρκικὴ συνθήκη, καθ’ ἣν εἰς τὸ ἑξῆς θὰ διέπωνται αἱ ὑποθέσεις αἱ ἀφορῶσαι τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους. Γνωρίζετε ὅτι μέχρι τοῦδε οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι ἀπελάμβανον ἑτεροδικίας, συμφώνως μὲ τὰ ἀνέκαθεν παραδεδεγμένα κατὰ τὴν συνθήκην τοῦ Καλιτζᾶ. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, εἶναι ἀρκετὰ σοβαρὸν, εἶναι ἴσως τὸ μόνον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ ὁλόκληρον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως...

§8Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Γνωρίζετε ἐὰν δὲν τὴν ἐπροκάλεσε;

§9ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ.....

§10ΤΟΜΑΝ. Ἐὰν θέλετε, νὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ δύο λέξεις. Ἡ Κυβέρνησις, ἀναγνωρίζουσα τὸ σοβαρὸν τοῦ ζητήματος, ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τούτου. Ἤδη δὲν γνωρίζομεν, ἐὰν ἐπερατώθησαν αἱ διαπραγματεύσεις· ἓν μόνον γινώσκω, ὅτι τὴν σοβαρότητα ἀναγνωρίζουσα ἡ Κυβέρνησις, συνέστησε μετὰ σκέψιν πολλὴν εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους ἡμῶν, ὅπως διὰ παντὸς τρόπου κατορθώσωσι νὰ ἐπιλύσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς ὄφελος, κατὰ τὸ δυνατόν, τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ συμφώνως πρὸς τὰ ἀναμφισβήτητα δικαιώματα αὐτῶν.

§11ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦτο δὲν ἀναιρεῖ τὰς εἰδήσεις, (τὰς ὁποίας ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἄλλην πηγὴν διὰ νὰ λάβωμεν, εἰμὴ ἀπὸ τὸν τύπον,) τὰς ἀναγραφομένας σήμερον ἐν τῷ τύπῳ, εἰδήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπελπιστικαί, καὶ αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς θέτουσι πάντας εἰς ἀνησυχίαν, καὶ ἀπορῶ καὶ ἐγὼ, ὡς καὶ πᾶς ἄλλος, πῶς ἐπικρατεῖ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν αἰσιοδοξία περὶ τῆς καλῆς προόδου τῶν διαπραγματεύσεων ἐπὶ τῆς εἰρήνης. Τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον, ἐπαναλαμβάνω, διότι ἀφορᾷ εἰς αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, εἰς τὸ μέλλον ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Τῆς Σερβοτουρκικῆς συνθήκης, Κύριοι, ἡ ὁποία θὰ ἐπικρατῇ εἰς τὸ μέλλον, τὸ σχετικὸν ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς. Τὸ ἔχω ἐδῶ ἐν μεταφράσει (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 7. Οἱ Σέρβοι ὑπήκοοι θὰ ὑπόκηνται ἐν Τουρκίᾳ εἰς τοὺς νόμους καὶ τὰ δικαστήρια τὰ ὀθωμανικὰ, οἱ δὲ γενικοὶ πρόξενοι, πρόξενοι, ὑποπρόξενοι καὶ προξενικοὶ πράκτορες Σέρβοι δὲν θὰ ἔχωσι τὴν δικαιοδοσίαν, ἣν οἱ γεν. πρόξενοι, πρόξενοι, ὑποπρόξενοι καὶ προξενικοὶ πράκτορες τῶν ἄλλων Δυνάμεων ἐξασκοῦσιν ἤδη ἐν Τουρκίᾳ, ἐν τῇ δικαιοδοσίᾳ των, δυνάμει τῶν παλαιῶν συνθηκῶν. «Ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀποφάσεων τῶν τε πολιτικῶν καὶ τῶν ποινικῶν θὰ ἦναι τῆς ἀποκλειστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ὀθωμανικῶν ἀρχῶν.» Ὑποπτεύομαι, Κύριοι, ὅτι οἱ Τοῦρκοι, διαβλέποντες ὅτι τὸ καιριώτερον κτύπημα τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶναι τοῦτο, ἡ κατάργησις τῶν προνομίων αὐτῶν, ὑποπτεύομαι ὅτι ἔστησαν παγίδα διὰ τῶν προκαταρκτικῶν ὅρων τῆς εἰρήνης, παγίδα, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέθεσαν ὅτι εὐκόλως ἠδύνατο νὰ ἐμπέσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Καὶ διὰ τοῦτο, Κύριοι, ὄχι διὰ νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ αὐτῆς καὶ τοῦ Κοινοβουλίου ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος, ἔλαβον τὸν λόγον· διότι κατὰ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τῶν προκαταρκτικῶν ὅρων τῆς εἰρήνης αἱ ὑποθέσεις αὗται θέλουν διέπεσθαι ὑπὸ τῆς Σερβοτουρκικῆς συνθήκης μέχρις οὗ καταρτισθῇ ἡ εἰδικὴ προξενικὴ σύμβασις μεταξὺ τῶν δύο ἐπικρατειῶν. Ἡ εἰδικὴ δὲ αὕτη σύμβασις θέλει καταρτισθῇ κατὰ τοὺς ὅρους τούτους ἐντὸς τριῶν μηνῶν. Ἀλλ’ ἐὰν, Κύριοι, ὑπογραφῇ ἤδη ἡ ὁριστικὴ εἰρήνη, χωρὶς νὰ ἐπιλυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο συγχρόνως μετ’ αὐτῆς, τίς δύναται πλέον νὰ ἐλπίζῃ, ὅτι ἡ Τουρκία θέλει παραδεχθῇ νὰ ἔλθῃ μετὰ τῆς Ἑλλάδος εἰς τοιαύτας σχέσεις; ἢ μήπως θὰ δυνάμεθα εἰς τὸ μέλλον, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης, νὰ ἐκβιάσωμεν ὁπωσδήποτε τὴν Τουρκίαν; Δὲν εὑρισκόμεθα, βλέπετε, εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, εἰς ἣν καὶ ἡ Τουρκία, δὲν ἔχομεν ἡμεῖς μέρος τι τῆς Τουρκικῆς Αὐτοκρατορίας κατεχόμενον ὑπὸ τοῦ στρατοῦ ἡμῶν, ἵνα ἀπειλήσωμεν ὅτι δὲν θὰ τὸ ἐκκενώσωμεν, ἐφ’ ὅσον δὲν κανονισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ τόσον σπουδαῖον, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ ἀπευθύνωμεν δυστυχῶς ἤδη τελεσίγραφον κατὰ τῆς Τουρκικῆς Αὐτοκρατορίας, τὸ ὁποῖον ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι τὸ μόνον μέσον, τὸ δυνάμενον νὰ ἐπιλύσῃ τοιαύτας διαφοράς. Ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιστήσωμεν πολὺ τὴν προσοχὴν ἡμῶν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Προῆλθον δὲ, κύριοι Βουλευταὶ, εἰς τὰς ὑποψίας ταύτας, διότι βλέπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ ζήλου τοῦ νὰ παραστήσῃ εἰς τὸ ἔθνος, ὅτι ἐπέτυχε τὴν συνομολόγησιν τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης, σπεύδει εἰς τοῦτο, ἐνῷ δὲν βλέπω εἰς τί δύναται νὰ ὠφελήσῃ τὴν Ἑλλάδα ἡ ἐπίσπευσις τῆς συνομολογήσεως τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης, διὰ νὰ παραβλέψῃ τις αὐτὰ τὰ μεγάλα συμφέροντα. Ἐκ τῆς ὑπογραφῆς τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης οὔτε ἡ Θεσσαλία θέλει ἐκκενωθῆ, οὔτε φόβος ὑπάρχει ὅτι ἄνευ ταύτης δυνατὸν νὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ ἐχθροπραξίαι. Αἱ ἐχθροπραξίαι, Κύριοι, δὲν δύνανται νὰ ἐπαναληφθῶσιν, ἀφ’ ὅτου ὑπεγράφησαν οἱ προκαταρκτικοὶ ὅροι τῆς εἰρήνης, διότι ὁριστικῶς ἐν τῷ σχετικῷ ἄρθρῳ γίνεται περὶ τούτου λόγος, ἡ ἐκκένωσις δὲ τῆς Θεσσαλίας δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ὡς ἐκ τῆς ὑπογραφῆς τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης· διότι, ὡς γνωρίζετε, ἡ ἐκκένωσις τῆς Θεσσαλίας ἐξαρτᾶται ἐξ ἄλλων ὅρων, ἐκ τοῦ ὅρου τοῦ οἰκονομικοῦ ἐλέγχου καὶ τοῦ ὅρου τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου τῆς πολεμικῆς ἀποζημιώσεως· ὥστε, ἐὰν καὶ μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης δὲν ἐπακολουθήσωσι ταῦτα, ἡ ἐκκένωσις δὲν εἶναι δυνατή. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ βιασθῇ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, εἰς τὸ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ταχύτερον τὴν ὑπογραφὴν τῆς ὁριστικῆς εἰρήνης καὶ νὰ παραβλέψῃ τὸ σπουδαῖον τοῦτο συμφέρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, διότι μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς εἰρήνης ἡ Τουρκία, ἐστὲ βέβαιοι, οὐδέποτε θέλει συναινέσῃ εἰς τὸ νὰ ὑπογράψῃ συνθήκην κανονίζουσαν τὸ θέμα τοῦτο συμφώνως, πρὸς τὰ ἀνέκαθεν παραδεδεγμένα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§13ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶναι σχετικόν;

§14ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικόν τι καὶ μάλιστα τοιοῦτον, ὥστε ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι πάσης ἄλλης συζητήσεως πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ὑπόμνησις, τὴν ὁποίαν θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ ἀπευθύνω εἰς τὴν Βουλὴν· διότι μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις σήμερον ἀπουσιάζει, ἐποιήσατο πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ μετὰ σχετικὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας προχθὲς ἐποιήσατο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νομίζω ὅτι αἱ σχέσεις μεταξὺ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἠδύναντο νὰ παρασταθῶσιν ὡς μὴ σοβαραὶ, ἐὰν καὶ ἐπὶ μίαν μόνον στιγμὴν ἀκόμη ἐπετρέπετο νὰ ἐξακολουθήσωσιν αἱ τοιαῦται συζητήσεις εἰς τὴν Βουλήν. Τί εἶπε προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διακόπτων ἀγορεύοντα συνάδελφον; εἶπε πρὸς αὐτὸν, μὲ ὅλην ἐκείνην τὴν ἁβρότητα, ἥτις τὸν χαρακτηρίζει, ἀλλὰ καὶ μὲ ὅλην ἐκείνην τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἡ ὑπόμνησις αὕτη εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις φέρει, εἶπε πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν Μαντινείας: «Δὲν νομίζετε ὅτι πᾶσα συζήτησις, ἁπτομένη τῶν ζητημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκκρεμῆ ἐνώπιον τῆς Εὐρώπης, δύναται νὰ παραβλάψῃ τὴν τύχην τῶν ζητημάτων τούτων;» Τί δὲ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν; ὅτι δὲν θεωρεῖ κἂν δυνατὸν, ἐνόσῳ εὑρίσκονται εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον τὰ πράγματα, νὰ προσέρχηται εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ συνέστησε τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν. Καὶ ὅμως εἰς τί παριστάμεθα; Ἡ ἀναβολὴ, ἐνῷ τὴν παρεδέχθη ἡ Βουλὴ, ματαιοῦται κατ’ οὐσίαν· καὶ πῶς ματαιοῦται; εἰσερχομένης τῆς Βουλῆς καθ’ ἑκάστην εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὰς ἐκκρεμεῖς διαπραγματεύσεις, διαπραγματεύσεις αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν εἰς τὸ τελευταῖον ὀδυνηρὸν στάδιον τῶν τυχῶν τῆς ταλαίνης πατρίδος. Δὲν θέλω νὰ παραστήσω, ὅτι, ὅ,τι εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δύναται νὰ βλάψῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκονται σήμερον, ἀλλὰ τίς ἐμποδίζει οἱονδήποτε ἄλλον νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ νὰ δώσῃ οἱανδήποτε τροπὴν θέλει εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην; τίς ἐμποδίζει ἕτερον Βουλευτὴν νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου σχετικοῦ θέματος; Ἀλλὰ τότε ποῦ καταντῶμεν; δὲν καταντῶμεν εἰς τὴν ματαίωσιν τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸς τὴν Βουλὴν; δὲν καταντῶμεν εἰς τὴν ματαίωσιν ἐκείνης τῆς ὑπομνήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐποιήσατο προχθὲς πρὸς συνάδελφον, διακόπτων αὐτόν; Καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ εὐλάβεια καὶ ἡ ἁβρότης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ καθήκοντα· καὶ ὅμως ἐθεώρησεν ἑαυτοῦ καθῆκον, ὅπως διακόψῃ τὸν ἀγορεύοντα, τὸν σταματήσῃ καὶ τῷ εἴπῃ, ὅτι πᾶσα φράσις εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν δύναται νὰ ἔχῃ ὀλεθρίας συνεπείας. Ἐὰν, Κύριοι, θέλωμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν πᾶσαν σημασίαν ἀπὸ τοὺς λόγους τῶν Βουλευτῶν, ἢ ἐὰν θέλωμεν νὰ παραστήσωμεν, ὅτι αἱ σχέσεις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Βουλῆς πλέον οὐδεμίαν ἔχουσι σοβαρότητα, ἢ ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρξῃ καμμία σχέσις, τότε βεβαίως δυνάμεθα νὰ προβαίνωμεν εἰς τὴν ἐργασίαν καὶ τὰς συζητήσεις ταύτας. Ἀλλ’ ἓν ἐκ τῶν δύο θὰ ἐξυπακούηται: ἢ ὅτι ἡ Κυβέρνησις (πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει βεβαίως ἐν τῇ διανοίᾳ αὐτῆς) περιφρονεῖ ἐντελῶς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ ἑπομένως ἀδιαφορεῖ εἰς ὅ,τι λέγεται ἐνταῦθα, ἢ ὅτι ἡ Βουλὴ ἀφαιρεῖ πᾶσαν ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἐμπιστοσύνην. Ἀλλ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν περιφρονεῖ βεβαίως τὴν Βουλήν, ἀπόδειξις ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ παράκλησις αὐτοῦ, ὅπως σταματήσῃ πᾶσα συζήτησις ἁπτομένη τῶν ἐκκρεμῶν διαπραγματεύσεων...

§15ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ.....

§16ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ διακόπτει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὁ ὁποῖος, παρὰ τὴν τάσιν τῆς Βουλῆς πρὸς ἀπραξίαν καὶ σιωπὴν, κατέχεται βεβαίως ὑπὸ παραδόξου τινὸς ἐπιθυμίας πρὸς ἐργασίαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων παρουσιάζεται ἀπό τινων ἡμερῶν ὡς ὁ δίδων τὸ χρῶμα εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν, εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει ἢ ἀνέχεται τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τόσον δίδει τὸ χρῶμα, ὥστε μετέχουσι τούτου καὶ τὰ φύλλα τοῦ χάρτου, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν, σχετικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὰ ὁποῖα οὐδόλως φαίνονται λευκά. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ, ἐκ προκαταλήψεως φαίνεται θεωρουμένου λίαν ἀθώου καὶ εἰλικρινοῦς πρὸς τὸν συμπολίτην του Πρωθυπουργὸν, θέλομεν ἵνα καὶ ἀπὸ τὰς λέξεις ἀκόμη, τὰς ἐκφραζούσας καθαρῶς τὰς ἐννοίας, ἀφαιρέσωμεν πᾶσαν ὑπόνοιαν πολιτικοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ὅση δήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ προκατάληψις, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διανοῆται κακόν τι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὑπενθυμίζων εἰς τὸν παρόντα Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τί εἶπε προχθὲς, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ, ἂν ἡ ζητηθεῖσα ἀναβολὴ δὲν ἔχει πλέον οὐδεμίαν σημασίαν, ἂν δύναται διὰ καταστρατηγήσεως ἡ ἀναβολὴ νὰ ματαιῶται, ἂν δὲν ὑπάρχει κίνδυνός τις εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἐν τῇ ἐξακολουθήσει αὐτῶν τῶν συζητήσεων, καὶ ὑπάρχοντος τυχὸν τοιούτου κινδύνου, ποία ἀποζημίωσις ἀντλεῖται, ὡς ἀνάλογον ἀντιστάθμισμα ἀπέναντι τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα δύνανται νὰ ὑποστῶσι;

§17Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται, ὅτι διανύομεν περίοδον κυβερνητικῆς κηδεμονίας. Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν αὐτὴν τὴν περίοδον, ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι παρουσιάζονται ἐνταῦθα διάφοροι κηδεμόνες, ὅπως ὁμιλήσουν ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως. Προχθὲς ἔπραττον τοῦτο ἓν μετὰ τὸ ἄλλο ἀναβαίνοντα τὸ βῆμα τὰ ἐκ Θεσσαλίας Χερουβεὶμ καὶ Σεραφεὶμ, ἐκτείνοντα προστατευτικὰς πτέρυγας ἐπὶ τοῦ κυβερνητικοῦ νεογνοῦ, καὶ προσκαλοῦντα ἡμᾶς πάντας νὰ μὴ τύχῃ καὶ ταράξωμεν τὸν ὕπνον αὐτοῦ. Σήμερον πάλιν βλέπομεν τὸν ἐξ Εὐρυτανίας κ. συνάδελφον μὲ ὕφος παρεπιτρόπου προσκαλοῦντα ἡμᾶς, σοβαρῶς καὶ οἱονεὶ κατ’ ἐντολὴν, νὰ παύσωμεν πᾶσαν συζήτησιν, διότι δῆθεν ἡ συζήτησις αὕτη δύναται νὰ παραβλάψῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἀλλὰ, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι νεογνὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην τῆς προστασίας εἴτε τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας εἴτε τῶν ἐκ Βόλου καὶ ἐκ Τρικκάλων συναδέλφων. Ἡ Κυβέρνησις δύναται κάλλιστα, ἀφοῦ παρίσταται ἐνταῦθα, νὰ δηλώσῃ εἰς ἡμᾶς, τί νομίζει ὅτι βλάπτει καὶ τί ὄχι, καὶ ἀναλόγως τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἡμεῖς δυνάμεθα τότε νὰ κανονίσωμεν τὰς συζητήσεις ἡμῶν καὶ τὴν πορείαν ἡμῶν, διότι εὑρισκόμεθα τῷ ὄντι ἀπὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐντὸς ἐλαττωματικοῦ κύκλου, ἡ Κυβέρνησις διευθύνει τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, καὶ ἐν τούτοις ἄλλοτε μὲν ἀπουσιάζει ἐκ τῆς Βουλῆς, ἄλλοτε δὲ παροῦσα σιγᾷ ἐντελῶς. Λέγουσί τινες, ὅτι ἡμεῖς παρεκτρέπομεν τὰς ἀσχολίας τῆς Βουλῆς καὶ παραπλανῶμεν τὴν συζήτησιν περὶ ἄλλα θέματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ παραβλάψωσιν. Ἀλλ’ ἐνῷ περὶ τούτου μόνη ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἔχῃ σαφεῖς γνώμας καὶ μόνη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξηγήσῃ εἰς ἡμᾶς, ἐν τούτοις αὕτη σιωπᾷ, οὐδὲν λέγει, οὐδὲν ἐξηγεῖ, ἐξ ὀνόματος αὐτῆς ἄλλοι ὁμιλοῦσι καὶ ἄλλοι προτάσσουσι γνώμας. Νομίζω ὅτι τὸ ἄτοπον τοῦτο δύναται νὰ ἐκλείψῃ. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ διασαφήσῃ πρὸς ἡμᾶς, εἴτε ἂν ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ βλάπτει ἐθνικὰ συμφέροντα, εἴτε ἂν ἄλλαι συζητήσεις ἐνταῦθα προσκρούουσι πρὸς τὰς ἐπιθυμίας αὐτῆς, καὶ οὕτω νὰ ἐκλείψωσιν οἱ διάφοροι κηδεμόνες καὶ παρεπίτροποι, οἱ ἄνευ πληρεξουσιότητος καὶ ἐντολῆς διαγράφοντες εἰς ἡμᾶς ποῖα καὶ πόσα ἔχομεν καθήκοντα, τί πρέπει νὰ συζητῶμεν καὶ τί ὄχι.

§18Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Προκαλεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ποίαν γνώμην ἔχει ἐπὶ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς συζητήσεως. Προκειμένου περὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔχει γνώμην, διότι ἡ Βουλή, ὡς κυρίαρχον σῶμα, κανονίζει αὐτὴ ἐν ὅλῳ αὐτῆς τῷ δικαιώματι τὰς ἐργασίας αὐτῆς. Μίαν ἐπιθυμίαν ἐξέφρασεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς πρὸ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ ἐπιθυμία αὕτη ἐπαναλαμβάνεται καὶ παρ’ ἐμοῦ σήμερον, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν, λόγῳ τῆς ἐκκρεμότητος σοβαρῶν ἐθνικῶν ζητημάτων, ἡ Βουλὴ νὰ διακόψῃ ἐπί τινας ἡμέρας τὰς ἐργασίας αὐτῆς, ὅπως μὴ ἡ Κυβέρνησις, ἀσχολουμένη εἰς τὴν διευθέτησιν τῶν ὄντως περιπλόκων καὶ σοβαρῶν ζητημάτων, τῶν ἀπασχολούντων αὐτήν, παρακωλύηται νὰ παρευρίσκηται εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπιθυμία αὕτη ἐξεφράσθη παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· διὰ νὰ ᾖμαι δὲ ἐν τῇ ἀληθείᾳ, καὶ ἡ Βουλὴ σιωπηρῶς, ἴσως κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἀπεδέξατο αὐτήν,—διότι δήλωσις ἐπίσημος δὲν ἐγένετο.—Ἡ ἐπιθυμία αὕτη τῆς Κυβερνήσεως ἐκδηλοῦται καὶ σήμερον δι’ ἐμοῦ, ἀλλ’ ἐκδηλοῦται ὡς ἁπλῆ ἐπιθυμία. Ἐπαναλαμβάνω δὲ τὸ καὶ προχθὲς λεχθὲν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν αἱ συζητήσεις αὗται ἐπεκτεινόμεναι νὰ ἀποβῶσιν ἐπιβλαβεῖς, διότι πολλάκις λέγονταί τινα ἄνευ τῆς δεούσης προσοχῆς, καὶ πολλάκις τὰ λεγόμενα παρερμηνεύονται παρ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἴσως ἔχουσι καὶ συμφέρον νὰ τὰ παρερμηνεύωσιν. Αὐτὴ ἦτο καὶ εἶναι ἡ γνώμη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλέσαντος νὰ διακοπῶσιν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Τὴν γνώμην ταύτην νομίζων ὅτι πιστῶς διερμηνεύω, ἐπανέλαβον ἐγὼ σήμερον, ἀφήνω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ τὸ σοβαρὸν τῆς συστάσεως ταύτης καὶ νὰ κανονίσῃ αὐτὴ κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῇ τὰς ἐργασίας της.

§19Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀληθῶς ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προέτεινεν εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα διακοπῶσιν ἐπί τινας ἡμέρας αἱ ἐργασίαι αὐτῆς, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ οἱ ἄλλοι αὐτοῦ συνάδελφοι ἀσχολοῦνται περὶ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι τὴν διηνεκῆ παρουσίαν αὐτῶν ἐν τοῖς γραφείοις αὐτῶν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου, ἂν ἡ Βουλὴ ἐξακολουθῇ ἐργαζομένη, ὀφείλουσι νὰ παρίστανται εἰς τὴν Βουλήν, ἕνεκα τῆς ἁβρότητος τῶν σχέσεων αὐτῶν μετὰ τοῦ Κοινοβουλίου. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ῥητῶς μάλιστα προσδιώριζεν, ὅτι νομίζει, ὅτι, ἀφοῦ ψηφισθῶσι τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐγγεγραμμένα, ἤτοι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς καί τινα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶχον εἰσαγάγει οἱ κ. Ὑπουργοὶ, εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν. Ἠρώτησα τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τότε, πόσαι νομίζει ἡμέραι ἀπαιτοῦνται, ἵνα διεξαχθῶσι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀναγκάζουσι τοὺς Ὑπουργοὺς νὰ μένωσι διηνεκῶς ἐν τοῖς γραφείοις αὑτῶν, ὁ δὲ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μοὶ ἀπήντησε «δέκα ἕως δέκα πέντε ἡμέραι».

§20Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κατ’ ἐλάχιστον ὅρον.

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα... Ὁμολογῶ ὅτι οἱ ἐμοὶ φίλοι καὶ ἐγὼ μετ’ αὐτῶν οὐδαμῶς προτιθέμεθα νὰ ἀντιλέξωμεν εἰς τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐπειδὴ αὐτὸς οὗτος ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐννοεῖ νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι ἀφοῦ ἐξαντληθῶσι τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐγγεγραμμένα ἀντικείμενα, καὶ ἐπειδὴ μεταξὺ αὐτῶν ἦτο καὶ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων, ἡ Βουλὴ ἐτράπη εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως αὐτοῦ (ἀντιῤῥήσεις ἐκ τῆς ἀντιθέτου πτέρυγος). Οἱ ἀντιλέγοντες ἄς λάβωσι μετ’ ἐμὲ τὸν λόγον. Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διακόπτῃ, καὶ τοῦτο λέγω μάλιστα πρὸς πρεσβύτην ἐπὶ μακρὸν χρηματίσαντα ἀντιπρόσωπον καὶ γνωρίζοντα καλῶς τοὺς κανόνας, καθ’ οὕς ἐργάζονται τὰ Κοινοβούλια.

§22ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἔχετε δίκαιον, ἀλλά...

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τούτου τεθέντος, ἡ Βουλὴ ἐπελάβετο τῆς συζητήσεως καὶ ἐπὶ δύο ἡμέρας συνεζήτησε καὶ προέβη εἰς τὴν ψηφοφορίαν, παρενέπεσε δὲ ζήτημα παρεμπῖπτον, τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς, καὶ ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας, δηλ. ἂν ἡ Βουλὴ παραδέχεται ἢ ὄχι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων. Εἴμεθα λοιπὸν εἰς τὸ στάδιον τῆς ψηφοφορίας καὶ ὄχι τῆς συζητήσεως. Εὐθὺς ὡς ψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων, ὑπολείπεται ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, τὰ νομοσχέδια εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἂν οἱ Ὑπουργοὶ ζητῶσι τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῶν, καὶ τότε ἡ Βουλὴ θέλει ἀποφανθῆ, ἂν δέχεται τὴν προταθεῖσαν διακοπὴν τῶν 15 ἡμερῶν, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἐγκρίνει τὴν πρότασιν. Ὑποθέτω ὅτι ταῦτα πάντα ἠδύναντο νὰ γείνωσιν ἐντὸς τῆς σήμερον. Ἂν δὲ ἐπιθυμοῦμεν νὰ φθάσωμεν οὕτω εἰς τὸ πέρας, δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν περατοῦντες συζητήσεις, αἵτινες ἄλλως τε ἐξηντλήθησαν, οὕτω δὲ δὲν τρέχομεν καὶ τὸν κίνδυνον νὰ λέγωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ βλάψωσι.

§24ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος, ὅτι ὑπέμνησε τὴν πρεσβυτικήν μου ἡλικίαν, ἀλλὰ τῷ ὑπενθυμίζω ὅτι αὐτὸς εἶναι πρεσβύτερος ἐμοῦ, συνεπῶς ὅτι ἡ ἐδική μου μνήμη εἶναι ἰσχυροτέρα τῆς ἐδικῆς του. Ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλὰ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ἀναβολῆς δέκα τοὐλάχιστον ἡμερῶν, ὅτι κατόπιν προέβημεν εἰς ἄλλας ἐργασίας, καὶ ὅτι ἐν τῷ μέσῳ τῆς συζητήσεως ἦλθεν ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ὅστις ἐζήτησε νὰ προηγηθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ προταχθῇ ἡ ἐδική του πρότασις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§25Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ δηλώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν ἀποτελῶ μέρος οἱουδήποτε κόμματος. Τοῦτο ἴσως θεωρηθῇ ἄσκοπον, ἀλλ’ ἀναγκάζομαι νὰ προβῶ εἰς τὴν δήλωσιν ταύτην, διότι ἀπό τινος καιροῦ ἕν καὶ μόνον φύλλον τῶν Ἀθηνῶν, τὸ «Σκρὶπ», γράφει ἑκάστοτε — ἀγνοῶ διὰ τίνα λόγον — ὅτι ἐτάχθην εἰς τὸ κόμμα τοῦ κ. Δηλιγιάννη. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐγκατέλειψα τὸ κόμμα τοῦ κυρίου Ράλλη, ἤτοι ἀπὸ τῆς στιγμῆς τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου, εἰς οὐδὲν κόμμα ἀνήκω, εἶμαι ἀνεξάρτητος. Ὀφείλω ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ταύτην ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, διότι δὲν συνειθίζω νὰ δημοσιογραφῶ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἔχομεν τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως τῶν κ. κ. Πετιμεζᾶ καὶ Πετροπουλάκη περὶ διορισμοῦ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς.

§27Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Συνήθης κανὼν τηρεῖται καὶ κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν μελῶν τῶν ἐπιτροπῶν τὸ ψηφοδέλτιον ν’ ἀποτελῆται ἐκ τῶν δύο μερίδων, τὰ δύο τρίτα ἐκ τῆς πλειοψηφίας καὶ τὸ ἓν τρίτον ἐκ τῆς μειοψηφίας. Αὐτὸν τὸν κανόνα πρέπει νὰ τηρήσωμεν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ πέντε λεπτὰ τὴν συνεδρίασιν, ὅπως ἑτοιμασθῶσι τὰ ψηφοδέλτια. (Γίνεται διακοπὴ ἡμισείας ὥρας. Μεθ’ ὃ ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§30Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρὸ τῆς ψηφοφορίας ἐπιθυμῶ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς προτάσεως ἐδικαιολόγησεν αὐτὴν λόγῳ τῆς ὑπονοίας, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ἐκ τῆς συγκροτήσεως τῆς στρατιωτικῆς ἐπιτροπῆς, ἣν ἡ Κυβέρνησις διώρισεν. Ἐν αὐτῇ, ὡς γνωστὸν, περιελήφθησαν καὶ πρόσωπα συμμετασχόντα τῶν πράξεων, περὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐνεργήσωσιν ἀνακρίσεις, ἐνόμισε δὲ, ὅτι τοιοῦτοι ἀξιωματικοὶ δὲν ἔπρεπε νὰ μετέχωσιν ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐνετάλη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξετάσῃ ποῖοι ἀξιωματικοὶ ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον αὐτῶν κατὰ τὸν πόλεμον καί εἶναι ἄξιοι ἀμοιβῆς, καὶ ποῖοι δὲν ἐξετέλεσαν ἢ παρέβησαν αὐτὸ καὶ εἶναι ἄξιοι διοικητικῆς ἢ ποινικῆς τιμωρίας. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μετὰ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς προτάσεως καὶ δέχομαι τὴν ὀρθότητα τῆς παρατηρήσεως αὐτοῦ. Ἐπεθύμουν δηλονότι νὰ μὴ μετεῖχον τῆς ἐπιτροπῆς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα μετέσχον τῶν πράξεων, τὰς ὁποίας θὰ ἐξετάσωσι. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν θεραπεύεται τὸ ἐλάττωμα τοῦτο διὰ τῆς μεθόδου, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δηλαδὴ ὁσάκις θὰ πρόκειται νὰ ἐξετασθῶσι πράξεις τοῦ πολέμου, εἰς ἃς συμμετέσχον ἀξιωματικοὶ τῆς ἐπιτροπῆς, οὗτοι θ’ ἀπέχωσι, καὶ θὰ καλῶνται ἕτεροι. Δὲν εἶναι τοῦτο θεραπεία, διότι νομίζω, ὅτι ἀξιωματικὸς διοικήσας μονάδας στρατοῦ, μικρὰς ἢ μεγάλας, καὶ τηρήσας δι’ ἑαυτὸν διαγωγὴν καὶ κανόνας, οἵτινες δὲν τὸν ὠφέλησαν ἐν τῷ πολέμῳ καὶ ἀπέτυχε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητος κριτὴς καὶ περὶ τῶν πράξεων τῶν ἄλλων καὶ νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τοὺς αὐτοὺς κανόνας καὶ ἐπ’ αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαύτην πλημμέλειαν ἀνευρίσκω ἐν τῇ συγκροτήσει τῆς ἐπιτροπῆς, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ προσεπάθουν νὰ μειώσωσι τὰς συνεπείας αὐτῆς, ἐπιβλέποντες καὶ ἐπιτηροῦντες ἐπιμελῶς τὴν ἐπιτροπὴν, μολονότι οἱ συγκροτοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν εἶναι πρόσωπα ἀνώτερα πάσης ὑπονοίας καὶ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην ἐπιβλέψεως ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς ἐντολῆς, ἣν ἀνέλαβον. Ἀλλὰ τὴν αὐτὴν ὑπόνοιαν δύναται νὰ ἐμπνεύσῃ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, ἣν ζητεῖ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν. Νομίζω ὅτι ὑποκαθιστῶσα ἡ Βουλὴ ἑαυτὴν πρὸς τοῦτο, δηλ. πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες παρέβησαν τὰ καθήκοντά των κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, θὰ φέρῃ ὅμοια ἐλαττώματα, τὰ ἐκ τῶν προσώπων τῆς συγκροτηθησομένης ἐπιτροπῆς. Φοβοῦμαι διὰ τοῦτο, ὅτι θέλει ἐμπνεύσει τὴν αὐτὴν ὑπόνοιαν εἰς τὸ κοινὸν, μολονότι ἐγὼ δὲν τὴν παραδέχομαι. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ παραδεχθῶ, ὅτι τοιαῦται ὑπόνοιαι ἠγέρθησαν καὶ θὰ ἐγερθῶσιν ἀκόμη περισσότεραι. Ἡ Βουλὴ αὐτὴ, ὄχι μόνον ὡς πολιτικὸν Σῶμα, κεκλημένον μάλιστα νὰ κρίνῃ οὐχὶ περὶ πραγμάτων, ἀλλὰ περὶ προσώπων, θέλει εὑρεθῆ ἐν μέσῳ πολλῶν ἐνοχλήσεων καὶ ἐπηρεασμῶν περισσοτέρων καὶ ἰσχυροτέρων ἢ πᾶν ἄλλο πολυμελὲς σῶμα, οἱ ὁποῖοι θὰ ζητήσωσι νὰ μεταβάλωσι τὰς γνώμας καὶ ἀποφάσεις αὐτῆς, ἀλλὰ ὑπόνοια ὑπάρχει, ὅτι θὰ ἐξασκήσωσι μείζονα ἐπιῤῥοὴν ἐπ’ αὐτῆς ἢ ἐπὶ ἄλλης Βουλῆς. Ὁ Βουλευτής, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ δώσῃ τις τὸν ὁρισμὸν αὐτοῦ ἰδίως ἐν Ἑλλάδι, εἶναι τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον περισσότερον παντὸς ἄλλου παρακαλεῖται καὶ πιέζεται καὶ τὸ ὁποῖον σχεδὸν πάντοτε κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἐνδίδει. Δὲν νομίζω δ’ ὅτι, προκειμένου ν’ ἀποφανθῇ ἡ ἐκ Βουλευτῶν ἐπιτροπὴ ἐπὶ προσωπικῶν ζητημάτων, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται ἡ τιμὴ τῶν προσώπων καὶ πολλάκις ἡ τύχη οὐ μόνον ἑνὸς προσώπου, ἀλλὰ καὶ τῆς οἰκογενείας αὐτοῦ, δύναται τὸ ἔργον τοῦτο νὰ ἐκτελέσῃ μὲ τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας φαίνεται ὑποθέτων ὁ εἰσηγητὴς τῆς προτάσεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ λόγου τῶν προσωπικῶν ζητημάτων εἶναι προσέτι καὶ ἐκ κομματικῶν λόγων ἀκατάλληλος ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ὅπως προβῇ σήμερον εἰς τοιαύτην ἔρευναν τῶν τοῦ πολέμου. Ἡ Βουλὴ εἶναι διῃρημένη εἰς πολλὰ κόμματα. Τῶν κομμάτων αὐτῶν τινὰ μετέσχον τῆς Κυβερνήσεως πρὸ τοῦ πολέμου καὶ κατ’ αὐτὸν, καὶ παρεσκεύασαν καὶ διηύθυνον αὐτόν. Οἱ Βουλευταὶ εὐθύνονται ἠθικῶς βεβαίως. Ἡ μὲν πλειονοψηφία, ὑποστηρίξασα Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία καὶ πρὸ τοῦ πολέμου ὤφειλε νὰ παρασκευάσῃ τὰς πολεμικὰς δυνάμεις καὶ διηύθυνεν αὐτὸν ἐπί τινα χρόνον μέχρι τῆς ὑποχωρήσεως τοῦ στρατοῦ εἰς Φάρσαλα, τῆς δὲ μειονοψηφίας τῆς Βουλῆς μέρος διὰ τῆς ὑποστηρίξεως ἄλλης Κυβερνήσεως, ἥτις διηύθυνε τὰ τοῦ πολέμου ἀπὸ τῆς εἰς Φάρσαλα ὑποχωρήσεως μέχρι τῆς συνομολογήσεως τῆς προκαταρκτικῆς εἰρήνης. Ἡ δευτέρα Κυβέρνησις ἔῤῥιψε τὴν πρώτην, διότι κακῶς διηύθυνε τὸν πόλεμον, ἀμφότεραι δ’ ἀπέτυχον ἐν τῇ διεξαγωγῇ αὐτοῦ καὶ ἀμφότεραι φέρουσιν εὐθύνας. Νομίζετε ὅτι αἱ μερίδες τῆς Βουλῆς, αἵτινες ὑπεστήριξαν αὐτὰς, εἶναι ὅλως διόλου ξέναι καὶ ἀδιάφοροι πρὸς τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνει ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον θὰ λάβωσιν ἐντολὴν παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως παρασκευάσωσιν; Αὐτὴ ἡ σφοδρὰ ἀγανάκτησις, τὴν ὁποίαν ἀνεβίβασαν ἐπὶ τοῦ βήματος πολλοὶ τῶν ῥητόρων, ἀπαιτοῦντες σήμερον νὰ γείνῃ ταχίστη καὶ αὐστηρὰ ἀνάκρισις, νὰ μελετηθῶσιν αἱ αἰτίαι τῶν ἀτυχημάτων τοῦ πολέμου, νὰ εὑρεθῶσι καὶ τιμωρηθῶσιν οἱ ἔνοχοι ἐν τῷ στρατῷ, ὅπως καὶ ὁ στρατὸς καθαρισθῇ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι μέτρα προσήκοντα ληφθῶσιν ὑπὲρ αὐτοῦ, αὐτή, λέγω, ἡ ἀγανάκτησις ἀνθρώπων ἀνηκόντων εἰς τὸ μὲν ἢ τὸ δὲ τῶν διευθυνόντων τὸν πόλεμον κομμάτων δὲν εἶναι ἐπικίνδυνος; Δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ζητοῦμεν ν’ ἀπαλλάξωμεν τῆς εὐθύνης ἡμᾶς αὐτοὺς οἱ Βουλευταὶ τῆς Βουλῆς αὐτῆς, ῥίπτοντες ὅλα τὰ σφάλματα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς λαβόντας μέρος εἰς τὸν πόλεμον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ διὰ τῶν μερίδων τῶν διαφόρων, ἐξ ὧν συγκροτεῖται, ἐνδιαφέρεται εἰς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου καὶ ἐνδιαφέρεται ὡς πολιτικὸν σῶμα, ἐὰν βλέπωμεν ὅτι δὲν γίνεται σήμερον ἄλλο τι ἢ μετ’ ἐξόχου ἐπιτηδειότητος οἱ μὲν νὰ ῥίπτωμεν ἐπὶ τῶν δὲ τὴν εὐθύνην τῶν κακῶν, οὕτως ὥστε νὰ καταντᾷ νὰ μὴ δύναταί τις νὰ εὕρῃ τὸν ὑπεύθυνον, διότι ἀπὸ τοῦ Βασιλέως μέχρι τοῦ τελευταίου στρατιώτου ὁ καθεὶς εὑρίσκει αὐτοὺς ἐνόχους, πλὴν ἑαυτοῦ, τὸ ἔργον τῆς ἐρεύνης τῶν εὐθυνῶν, ὑπὸ τῆς ἐνεστώσης Βουλῆς διεξαγόμενον, δὲν εἶναι ἀνώτερον ὑπονοιῶν. Ὅ,τι ὑποπτευόμεθα περὶ τῶν ἄλλων δι’ ἕνα λόγον, ὑποπτεύονται οἱ ἄλλοι δι’ ἡμᾶς δι’ ἄλλον λόγον. Ἐκτὸς τούτου ἡ Βουλὴ αὕτη φέρει εἰς τοὺς κόλπους αὐτῆς 34 στρατιωτικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἄλλοι μετέσχον, ἄλλοι ὄχι, εἰς τὸν πόλεμον, καὶ πολυτρόπως εὐθύνονται. Λοιπὸν καὶ λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ σώματος, ὡς πολιτικοῦ, καὶ λόγῳ τῆς συμμετοχῆς, τὴν ὁποίαν ἀναγκαίως ἔλαβεν εἰς τὰ τελευταῖα συμβάντα ἀπευθείας καὶ διὰ τῶν Κυβερνήσεων, καὶ λόγῳ τῆς παρουσίας ἐν τῇ Βουλῇ πολλῶν στρατιωτικῶν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι σήμερον ἡ Βουλὴ τὸ κατάλληλον σῶμα, ἡ κατάλληλος ἐξουσία, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν πραχθέντων κατὰ τὸν πόλεμον. Διὰ τοῦτο ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμμετάσχω μετὰ τῶν φίλων μου εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ θέλομεν δώσει λευκὴν ψῆφον.

§31ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ δικαιολογία τῶν ψήφων τῶν δοθησομένων, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ εἰς ἐμὲ τὸ καθῆκον νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου, ἥτις θὰ ἦναι ψῆφος θετική.

§32Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μετὰ πάσης τῆς εὐλαβείας, τῆς ὀφειλομένης εἰς τὸ πρόσωπον ὑμῶν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι εἴμεθα εἰς τὴν ἔναρξιν ψηφοφορίας μυστικῆς, ἑπομένως οὐδεὶς γνωρίζει ποίαν ψῆφον θέλει δώσει ὁ ἄλλος.

§33ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως δὲν θὰ εἴπω τί θὰ ψηφίσω. Νομίζω ὅτι ἡ ψῆφος, τὴν ὁποίαν ἔδωκα χθὲς ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τοῦ ζητήματος, ἤθελεν εἶσθαι ἀρκετή, ὅπως δείξῃ τὴν γνώμην μου. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐψηφίσθη ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ πρόκειται νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν μελῶν αὐτῆς, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ πράξωμεν τοῦτο, διότι τὰ διαδοθέντα, αἱ γενόμεναι κατηγορίαι πανταχοῦ κατὰ προσώπων εὑρισκομένων καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἀνηκόντων καὶ εἰς τὰς ἀνωτάτας τάξεις καὶ εἰς τὰς κατωτέρας, ἐπιβάλλουσι τὸ καθῆκον εἰς τὴν Βουλὴν, οὐχὶ νὰ δικάσῃ, μήτε νὰ ἀποφασίσῃ τι, ἀλλὰ νὰ πληροφορηθῇ κατὰ πόσον αἱ διαδοθεῖσαι αὗται κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐξευτελίζουσιν οὐ μόνον τοὺς διοικοῦντας καὶ διοικήσαντας τὴν χώραν, ἀλλὰ καὶ τὸ πλεῖστον μέρος τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, κατὰ πόσον, λέγω, αἱ κατηγορίαι αὗταί εἰσι βάσιμοι. Πρέπει ν’ ἀποδειχθῇ, καὶ ἐλπίζω ὅτι θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὅλα τὰ διαδοθέντα, τὰ ὁποῖα φθάνουσι μέχρι κατηγορίας ἐπὶ προδοσίᾳ κατὰ προσώπων ὑψηλὰ ἱσταμένων, ὅτι ταῦτά εἰσιν ἕωλα καὶ ἀβάσιμα, ὅτι εἰσὶν ἀποτέλεσμα στιγμιαίου πάθους, στιγμιαίας ὀργῆς καὶ ἀγανακτήσεως, τὴν ὁποίαν τὸ ἔθνος δικαίως ᾐσθάνθη κατὰ τὴν ἐπελθοῦσαν αὐτῷ ἀτυχίαν (ἐπιδοκιμασίαι ἐξ ἀριστερῶν). Ἐν τῇ στιγμῇ ταύτῃ τῆς ἀγανακτήσεως ἐξετοξεύθησαν κατηγορίαι καὶ συκοφαντίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὦσιν ἀληθεῖς, καὶ αἱ ὁποῖαι πρέπει χάριν τῆς τιμῆς τοῦ ἔθνους ν’ ἀποδειχθῶσιν ἀναληθεῖς καὶ ἀβάσιμοι. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀμερόληπτος καὶ δικαία ἐξέτασις θέλει χρησιμεύσει, ὅπως ἀπαλλάξῃ τὸ ἔθνος πολλῶν κατηγοριῶν. Διὰ τοῦτο, ἂν καὶ θεωρῶ πρόωρον τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς, οὐχ ἧττον, ἀφοῦ ἀπεφασίσθη αὕτη, νομίζω ὅτι πρέπει ὑπὸ τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν σημασίαν ταύτην νὰ συμμεθέξωμεν εἰς τὸν καταλληλότερον σχηματισμὸν αὐτῆς.

§34Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ, ἐπειδὴ συμμετέσχον τοῦ ἀτυχοῦς αὐτοῦ πολέμου, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δώσω λευκὸν ψηφοδέλτιον.

§35ΑΛΕΞ. ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ καθ’ ὃν χρόνον συνεζητοῦντο ἀμφότεραι αἱ προτάσεις εἶπον τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι μοὶ ἐπιβάλλουσι νὰ ψηφίσω κατὰ τῶν προτάσεων τούτων, καὶ ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ἕτερος τῶν κ. κ. συναδέλφων, προϊστάμενος κόμματος, υἱοθέτησε τὸ ὑπ’ ἐμοῦ τεθὲν ζήτημα, ὅτε τὸ ἐχαρακτήρισεν ὡς μὴ δυνάμενον νὰ ἔχῃ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, δηλοῖ δὲ οὗτος ὅτι θέλει ἀρνηθῆ ψῆφον, γνωρίζω ὑμῖν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ἐμμένων εἰς τὴν ἰδέαν μου, θέλω ἀρνηθῆ μετὰ τοῦ ἐγκρίτου ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ ψῆφον, ῥίπτων λευκὸν ψηφοδέλτιον. Τὸ μέλλον θέλει ἀποδείξει, ὅτι ἡμεῖς, οἱ ἀντιτασσόμενοι εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτων προτάσεων, ὄχι μόνον ἔχομεν δίκαιον, ἀλλὰ καὶ ὑπερμαχοῦμεν τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν. Ἐπιμένω δὲ φρονῶν, ὅτι ἡ ἐξέλεγξις καὶ ἔρευνα τῶν τοιούτων θεμάτων εἰς μόνην τὴν ποινικὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἀνήκει.

§36Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ τοιαύτη δικαιολογία, τὴν ὁποίαν προβάλλουσί τινες, θέλοντες νὰ ἀρνηθῶσι ψῆφον, δὲν εἶναι ἐπαρκής. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι οἱ Βουλευταὶ εἶναι χωμένοι ἕως κορυφῆς τῆς κεφαλῆς εἰς τὸν κομματισμὸν, καὶ ἑπομένως δὲν ἐμπνέουσι πεποίθησιν, ὅτι θὰ διεξαγάγωσιν ἀμερολήπτως τὴν ἀνατεθησομένην αὐτοῖς ἐργασίαν. Ἀλλὰ βεβαίως, ὅταν ἦναί τις Πρωθυπουργὸς, θὰ ἔχῃ ἴδιον κόμμα, ὅταν ἦναι Βουλευτὴς, εἰς κόμμα θὰ ἀνήκῃ, ὡσαύτως καὶ ὅταν ἦναι ἰδιώτης, θ’ ἀνήκῃ εἰς κόμμα. Ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ Ἕλλην μὴ ἀνήκων εἰς κόμμα, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς νὰ ζητήσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ λάβωσι μέρος εἰς ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν. Συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν, ὅτι ἀτυχῶς ὁ πόλεμος παρέσυρεν ὀνόματα, τὰ ὁποῖα αὔριον θὰ βασιλεύσωσιν ἐν Ἑλλάδι καὶ ὀνομάζω ὡρισμένως τὸν Διάδοχον. Ἀνάγκη λοιπὸν πρωτίστως ν’ ἀποδειχθῇ, ἐὰν ὁ Διάδοχος εἶναι ἔνοχος τῆς ἀποδιδομένης αὐτῷ δειλίας ἢ οὔ. Ἡμεῖς δ’ εἴμεθα οἱ ἁρμόδιοι, ἵνα βεβαιώσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ἐὰν ὁ μέλλων αὐτοῦ Βασιλεὺς εἶναι δειλὸς ἢ δὲν εἶναι. Αὐτὸ εἶναι, Κύριοι, τὸ θέμα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ἀθ. Μουτσόπουλος).

§38Γ. ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Κατὰ συνεννόησιν τῶν Βουλευτῶν ὡρίσθη, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ, ἵνα προσφορώτερον ἐργασθῇ καὶ διεξαγάγῃ τὰς ἐργασίας της, ἀποτελῆται ἐκ δώδεκα μελῶν.

§39ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελῆται ἐκ 12 μελῶν, ἡ ἐκλογὴ αὐτῆς εἶναι ἄκυρος. (Παρατεθεισῶν δύο καλπῶν, γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 62 τοῦ Κανονισμοῦ, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Κ. Χατζηπέτρου καὶ Κ. Ἀσημακοπούλου, ὡς ψηφολεκτῶν).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ διαλογὴ τῶν ψηφοδελτίων. (Γίνεται ἡ διαλογὴ, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν αὐτῶν ψηφολεκτῶν).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες ἦσαν 119. Ἐψηφοφόρησαν 115. Ἔλαβον δὲ ψήφους, ὁ κ. Θ. Λιμπρίτης 76, ὁ κ. Θ. Βελλιανίτης 76, ὁ κ. Κ. Ι. Ἀγγελόπουλος 75, ὁ κ. Γ. Νικολαΐδης 75, ὁ κ. Γ. Σιβιτανίδης 75, ὁ κ. Ι. Γ. Λάππας 75, ὁ κ. Γ. Παγανέλης 73, ὁ κ. Θ. Πέῤῥος 73, ὁ κ. Σπ. Βαρζέλης 16, ὁ κ. Γ. Πετροπουλάκης 16, ὁ κ. Ἐπαμ. Μαυρομμάτης 16, ὁ κ. Κίμων Βελλίνης 16, ὁ κ. Ἀχ. Γεροκωστόπουλος 3, ὁ κ. Παντελῆς Γκίκας 2, ὁ κ. Γ. Μελισσινὸς 2, καὶ οἱ κ.κ. Περ. Ἀλεξάκης, Χ. Τζανετάκης, Ἐλ. Μυκώνιος, Θ. Ζαΐμης, Σπ. Δεϊμέζης καὶ Κ. Καραπάνος ἀνὰ 1. Εὑρέθησαν δὲ καὶ 23 λευκὰ ψηφοδέλτια, ἐν οἷς 1 περιέχον ὄνομα ἄσχετον πρὸς τὴν ψηφοφορίαν, τὸ ὁποῖον κατελογίσθη ὡς λευκόν. Ὥστε τὸ ψηφοδέλτιον τῆς πλειοψηφίας ἔλαβε ψήφους 76, τὸ δὲ τῆς μειοψηφίας 16. Συνεπῶς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐξελέγησαν ἐκ μὲν τῆς πλειοψηφίας οἱ κ.κ. Θ. Λιμπρίτης, Θ. Βελλιανίτης, Κ. Ι. Ἀγγελόπουλος, Γ. Νικολαΐδης, Γ. Σιβιτανίδης, Ι. Λάππας, Γ. Παγανέλης καὶ Θ. Πέῤῥος, ἐκ δὲ τῆς μειοψηφίας οἱ κ. κ. Σπ. Βαρζέλης, Γ. Πετροπουλάκης, Ἐπαμ. Μαυρομμάτης καὶ Κίμων Βελλίνης.

§42ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἡ ἐκλογὴ, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἄκυρος καὶ τυπικῶς καὶ οὐσιαστικῶς. Ἡ Βουλὴ ἐψήφισε πρότασιν, ἡ ὁποία ῥητῶς ἔλεγεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλεχθῇ κατὰ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Συντάγματος ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ περιέχουσα ἐννέα μέλη. Ποῦ εὑρέθησαν τὰ δώδεκα μέλη; Ἑπομένως ἡ γενομένη ἐκλογὴ εἶναι ἐναντίον τοῦ δεδικασμένου, καθόσον ποῖον κῦρος θὰ ἔχῃ αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις δὲν εἶναι ἐννεαμελὴς, ἀλλὰ δωδεκαμελής;

§43ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μεγαλύτερον κῦρος.

§44ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Μεγαλύτερον; Ἔπρεπε νὰ τὸ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Δὲν δύνανται τὰ παρασκήνια νὰ κατισχύωσι τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς.

§45ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Τότε ἡ ψηφοφορία ποίαν ἀξίαν ἔχει;

§46ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἄλλην ψῆφον θὰ δώσω ἐγὼ, ὅταν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι θὰ ψηφίσω 9 μέλη, καὶ ἄλλην ψῆφον, ὅταν πρόκειται νὰ ψηφίσω 12 μέλη. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς τυπικῆς ταύτης ἀκυρότητος φέρει καὶ οὐσιαστικὴν ἀκυρότητα ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη. Δὲν δύναταί τις νὰ ἦναι δικάζων καὶ δικαζόμενος. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη περιέχει μέλη, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἐνεργὸν μέρος εἰς τὸν πόλεμον, καὶ πρόκειται νὰ δικάσωσιν αὐτοὶ τὸν ἑαυτόν των.

§47ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν πρόκειται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ δικάσῃ, ἀλλὰ νὰ ἐξελέγξῃ.

§48ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Μάλιστα ὁ εἰσαγαγὼν τὴν πρότασιν ταύτην κυρίως δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὴν ἐπροκάλεσε, καὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει πίστιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐξέλεξε τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἐξελέγξῃ. (Διακοπαὶ ἐξ ἀριστερῶν). Παρακαλῶ· εἶναι δικαίωμά μου. Ἔχω δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ προσβάλω τὴν πρᾶξιν αὐτὴν ὡς ἄκυρον. Λοιπὸν ὁ εἰσαγαγὼν τὴν πρότασιν ἐκείνην εἶπεν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἐκείνη περιέχει μέλη, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἐνεργὸν μέρος εἰς τὸν πόλεμον, καὶ εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ παρασυρθῶσιν ἐκ τῆς ἰδίας αὑτῶν ἀξιοπρεπείας. Ὥστε θέλομεν ἔλθει εἰς τὸν αὐτὸν παρονομαστήν. Λοιπὸν δὲν ἔπρεπεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ περιέχῃ μέλη, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἐνεργὸν μέρος εἰς τὸν πόλεμον. Ἐν τούτοις ἐν τῷ δελτίῳ τῆς πλειονοψηφίας ὑπάρχουσι τοιαῦτα μέλη. Δὲν λέγω διὰ τὸν κ. Λιμπρίτην, διότι δὲν ἔλαβεν ἐνεργὸν μέρος εἰς τὸν πόλεμον τῆς Θεσσαλίας, οὔτε εἰς τὸν τῆς Ἠπείρου, ἀλλ’ ὁ κ. Νικολαΐδης ἔλαβε μέρος ἐνεργὸν εἰς τὸν πόλεμον.

§49ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του.

§50ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Δυνατὸν νὰ ἦναι ἐκ τῶν διαπρεψάντων,—δὲν κατηγορῶ τὸν ἄνθρωπον, δὲν ἀμφισβητῶ τὸν χαρακτῆρά του,—ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικάσῃ τὰς ἰδίας αὑτοῦ πράξεις (Θόρυβος).

§51ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Δὲν πρόκειται νὰ δικάσῃ, κύριε συνάδελφε. Πρόκειται νὰ συλλέξῃ πληροφορίας.

§52ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Φαίνεται ὅτι οἱ Κύριοι μικρὰν σημασίαν δίδουσιν εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς. Νομίζουσιν ὅτι αὕτη εἶναι ἁπλοῦς ἀνακριτής. Λυποῦμαι πολὺ, διότι αἱ πράξεις τῆς Βουλῆς εἶναι τοιαῦται, ὥστε καταῤῥίπτουσιν ὁλόκληρον τὸ κῦρος αὐτῶν, ἑπομένως καταῤῥίπτουσι πᾶσαν οὐσίαν τῶν ἀποφάσεων αὐτῆς.

§53ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως εἶναι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς Νικολαΐδης καὶ Λιμπρίτης, ἐὰν εὑρίσκοντο ἐν τῇ Βουλῇ δώδεκα ἀξιωματικοί, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν δώδεκα αὐτῶν ἀξιωματικῶν.

§54Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μαυρομαρᾶ, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἀξίαν τινὰ, εἶναι ἡ τυπικὴ προσβολὴ τῆς ἐκλογῆς. Τῷ ὄντι ἡ πρότασίς μου ἀνεβίβαζε τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν εἰς ἐννέα, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἐδῶ, φαίνεται, ὁ κ. συνάδελφος, ἢ δὲν ἐνθυμεῖται, ὅτι πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ ἐκλογὴ, ὁ κ. Παγανέλης ὑπέβαλε τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ δὲν ἀπέκρουσα καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ἵνα τὰ μέλη ἀναβιβασθῶσιν εἰς δώδεκα ἀπὸ ἐννέα. Ἄρα δὲν ἔχει κανὲν δίκαιον. Νόμιμος λοιπὸν εἶναι ἡ ἐκλογή.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μπακοπούλου.

§56Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει προηγουμένως ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προταθείσης ἐνστάσεως.

§57ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Θέσατε, κύριε Πρόεδρε, εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα, ἂν εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ ἢ ὄχι.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον. Συζήτησις τῆς προτάσεως τῶν κ.κ. Βασιλείου, Πέῤῥου, Μπακοπούλου καὶ Σάκκη περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς.

§59ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς παραδοχὴν τῆς προτάσεως τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. Βουλευτῶν ἐκ Καλαβρύτων καὶ Γυθείου, ὀλίγα μέρη τῆς προτάσεως τῆς ὑποβληθείσης ὑπ’ ἐμοῦ καὶ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων ὑπολείπονται. Ὑπολείπεται δηλαδὴ ἡ πρώτη παράγραφος τῆς προτάσεώς μου καὶ τὸ πρῶτον καὶ τελευταῖον μέρος τῆς τετάρτης παραγράφου, ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα κυρίως ἐνδιαφέρομαι ἐγὼ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὁλόκληρος. Ζητῶ τουτέστι διὰ τῆς πρώτης παραγράφου τῆς προτάσεώς μου νὰ ἐξετάσῃ ἡ ὑπὸ τῆς Βουλῆς διορισθεῖσα ἐπιτροπὴ, ἐκτὸς τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα διετυπώθησαν ἐν τῇ προτάσει τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Πετιμεζᾶ καὶ Πετροπουλάκη, καὶ τὰ ἑξῆς ἀντικείμενα: «Τίνες οἱ ὑπαίτιοι τῆς προκλήσεως τοῦ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας πολέμου»· διότι εἶναι ἐνδεχόμενον οἱ ὑπαίτιοι νὰ μὴ ἀνήκωσιν εἰς τὸν στρατὸν τῆς Ἑλλάδος, οὔτε μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ὁποίων τὴν ἔρευναν τῆς διαγωγῆς σκοπεῖ ἡ πρότασις τῶν κ. κ. Πετιμεζᾶ καὶ Πετροπουλάκη.

§60Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τῆς ξηρᾶς μόνον.

§61ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ὑπ’ αὐτῆς ἐκλεχθεῖσαν, ὅπως ἐξετάσῃ καὶ τὴν πρώτην παράγραφον τὴν ἀναφερομένην ἐν τῇ προτάσει μου. Πλὴν τῆς παραγράφου ταύτης ὑπολείπεται πρὸς ἐξέτασιν τὸ πρῶτον καὶ τελευταῖον μέρος τῆς τελευταίας παραγράφου τῆς προτάσεώς μου ἤτοι: «κατὰ πόσον ἕκαστος ἔκ τε τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῶν πολιτικῶν καὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἐξετέλεσεν ἢ παρέλειψε τὸ καθῆκόν του κατὰ τὸν τελευταῖον γενόμενον πόλεμον». Καὶ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἀντικειμένου τούτου φρονῶ, ὅτι θέλει περιλάβει ἡ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐκλεγεῖσα ἐπιτροπή, διότι διὰ ταῦτα κυρίως ἐνδιαφέρεται ἡ Βουλὴ καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Οἱ ἀποκρούοντες τὴν παραδοχὴν τῆς προτάσεώς μου προβάλλουσιν ὡς ἐπιχείρημα, ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ ἐπαύσαμεν τοῦ νὰ ἀνήκωμεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἀνήκομεν μόνον εἰς κόμμα. Ἄν ἀνήκωμεν εἰς κόμμα, κύριε Πρόεδρε, ἀνήκομεν βεβαίως εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, τὰ συμφέροντα τοῦ ὁποίου βεβαίως θέλομεν θέσει ὑπεράνω τῶν συμφερόντων οἱουδήποτε κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ. Λησμονοῦσιν ἢ προσποιοῦνται ὅτι λησμονοῦσιν οἱ ἀποκρούοντες τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι οἱ ἄνδρες οἱ πρὸ μικροῦ ἐκλεχθέντες ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὡς μέλη τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἔχουσι συναίσθησιν, ὅτι δὲν θέλουσιν ἀποτελέσει τὸ ὑπέρτατον δικαστήριον, ὅπως ἐκδώσῃ ἀνέκκλητον ἀπόφασιν λόγῳ κομματισμοῦ ἐπὶ τῶν πραγματικῶν γεγονότων. Οἱ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι πρὸ μικροῦ ἐξελέχθησαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὡς μέλη τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, γινώσκουσι βεβαίως, ὅτι κύριον μέλημα καὶ μοναδικὸν καθῆκον αὐτῶν ἔσται νὰ συλλέξωσι τὰ πραγματικὰ γεγονότα, τὰ λαβόντα χώραν καὶ πρὸ καὶ κατὰ καὶ μετὰ τὸν πόλεμον, καὶ τὰ πραγματικὰ γεγονότα ταῦτα νὰ τὰ ὑποβάλωσιν ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Σώματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ κυρίως ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ὑπερτάτου δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ πρὸς τοῦτο βεβαίως θέλουσιν ἐνδιαφέρεσθαι, ὅπως ἡ ἀπόφασίς των ἦναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐνασκήσῃ πλῆρες κῦρος καὶ ἐπὶ τὴν συνείδησιν τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὸ κῦρος αὐτὸ τὸ ἠθικὸν θέλει ἔχει ἡ συνταχθησομένη ἔκθεσις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐὰν αὕτη στηριχθῇ ἐπὶ τῆς ἀκριβείας τῶν πραγματικῶν γεγονότων. Ἐὰν ὅμως τὸ καθῆκον τοῦτο λησμονήσωσιν οἱ ἀξιότιμοι καὶ ἐντιμότατοι ἄνδρες, οἱ ἐκλεχθέντες ὡς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς,—τοῦθ’ ὅπερ δὲν πιστεύω—οὐδὲν ἄλλο θέλουσιν ἐπιτύχει, κύριε Πρόεδρε, ἢ νὰ καταστήσωσι καὶ ἡμᾶς ὑπόπτους καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διὰ τοῦτο κυρίως ἐπιμένω νὰ προκληθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἐὰν πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ πρὸ μικροῦ ἐκλεχθεῖσα ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ἐνεργείας της καὶ ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ὁποίαν εὐρέως ἀνέπτυξα ἀπὸ τοῦ βήματος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐὰν πρέπει τουτέστι νὰ ἐπεκταθῇ ἡ δικαιοδοσία αὐτῆς πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ἀντικειμένου τῆς πρώτης παραγράφου καὶ τοῦ πρώτου καὶ τελευταίου μέρους τῆς τελευταίας παραγράφου τῆς προτάσεώς μου.

§62ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὰ ἄλλα;

§63ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἄλλα ἐμπεριέχονται εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἐδέχθη ἡ Βουλὴ, διότι ἀκριβῶς πραγματεύονται τὰ ἄλλα περὶ τῆς διαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος προτείνει νὰ ἐπεκταθῶσι τὰ δικαιώματα τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῷ 1 ἐδαφίῳ καὶ τῷ πρώτῳ καὶ τελευταίῳ μέρει τοῦ 4 ἐδαφίου τῆς προτάσεως τῶν κ. κ. Μπακοπούλου, Βασιλείου, Πέῤῥου καὶ Σάκκη ζητημάτων, ἤτοι: «1) Τίνες οἱ ὑπαίτιοι τῆς προκλήσεως τοῦ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας πολέμου. 2) Κατὰ πόσον ἕκαστος ἔκ τε τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῶν πολιτικῶν καὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἐξετέλεσεν ἢ παρέλειψε τὸ καθῆκόν του.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Μπακοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§65ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν παρεδέχθη.

§66Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐρωτήσατε τὸ ἀντίθετον, κύριε Πρόεδρε.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μπακοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν μὴ παραδοχὴν τῆς προτάσεως, ἤτοι παρεδέχθη νὰ ἐπιληφθῇ ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ καὶ τῆς ἐρεύνης τῶν ἐν τῷ 1 ἐδαφίῳ καὶ τῷ πρώτῳ καὶ τελευταίῳ μέρει τοῦ 4 ἐδαφίου τῆς προτάσεως τῶν κ. κ. Μπακοπούλου, Βασιλείου κλπ. ζητημάτων. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει αὖθις τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Πρόεδρος κ. Ἀλέξ. Σπ. Κ. Ρώμας).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς ἐνεστώσης συνόδου. Κεφάλαιον Αʹ. «Βουλή». Ἄρθρον 1. «Ἀποζημίωσις Βουλευτῶν» δρ. 372,600. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. «Μίσθωμα ἁμάξης Προέδρου» δρ. 5,400. Ἐδῶ ὑπάρχει, Κύριοι, ἀναγεγραμμένον μίσθωμα ἁμάξης Προέδρου 5,400 δρ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι βεβαίως ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἔχῃ ἅμαξαν ἐν ὅσῳ διαρκεῖ ἡ Βουλή, ἀλλὰ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου εἶναι ἓν ἔξοδον περιττόν. Ἐὰν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς θέλῃ νὰ ἔχῃ ἅμαξαν καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου, ἂς πληρόνῃ ἐξ ἰδίων.

§69ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑμεῖς, κύριε, Πρόεδρε, εἶσθε πλούσιος καὶ δὲν σᾶς μέλει.

§70Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος ἐκτελεῖ τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίνα ἐργασίαν ἔχει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου;

§72ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Θέλει νὰ μεταβῇ π. χ. εἰς μίαν τελετήν...

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς δαπάνης ταύτης προκύπτει μία οἰκονομία ἀρκετὰ σπουδαία, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ. Παρακαλῶ νὰ δεχθῇ τὴν διαγραφὴν τῆς δαπάνης.

§74Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν δεχόμεθα, κύριε Πρόεδρε.

§75Ι. ΛΑΠΠΑΣ. Ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ βασιλείου, κύριε Πρόεδρε, ὅλοι οἱ Πρόεδροι τῆς Βουλῆς ἔχουσι μίαν ἅμαξαν. Μὴ θέλετε λοιπὸν ὑμεῖς νὰ καταργήσητε αὐτήν.

§76Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀναγεγραμμένη ἡ πίστωσις, καὶ ἂν δὲν θέλετε, μὴ κάμετε χρῆσιν αὐτῆς.

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι τακτικὸν τοῦτο. Συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Προέδρου.

§78Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχεται, κύριε Πρόεδρε. Ἂν δὲν θέλῃ ἅμαξαν δι’ ὅλον τὸ ἔτος, ἂς μὴ κάμῃ χρῆσιν ὅλης τῆς πιστώσεως ὁ Πρόεδρος.

§79ΣΑΚΚΗΣ. Εἰς τὴν Ἰταλικὴν Βουλὴν δι’ ἀναψυκτικὰ μόνον δαπανῶσι 36,000 δραχμάς, καὶ ἡμεῖς διὰ τὴν ἅμαξαν τοῦ Προέδρου νὰ μὴ δαπανῶμεν 5,000;

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχεται;

§81ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, καὶ τὸ ὅλον τοῦ κεφαλαίου Αʹ, δραχ. 378,000).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Βʹ...

§83Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς περὶ τροποποιήσεως διαφόρων διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσθῆκαι θὰ γείνωσι κατόπιν.

§85Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου Δʹ.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν φθάσωμεν ἐκεῖ. (Γίνονται δεκτὰ κατ’ ἄρθρον τὰ κεφάλαια Βʹ «Γραφεῖον Βουλῆς» καὶ Γʹ «Στενογραφικὸν Γραφεῖον»).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Δʹ. «Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς».

§88ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Σᾶς παρεκάλεσα προηγουμένως, κύριε Πρόεδρε, νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον, καὶ μοὶ εἴπετε ὅτι κατόπιν θὰ γείνωσι προσθῆκαι. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω προσθήκας ἐφ’ ὅλων τῶν κεφαλαίων κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ συνόλου.

§89ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ....

§90ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐζήτησα, κύριε Καραπάνε, εἰς τὸ Βʹ κεφάλαιον τὸν λόγον, διὰ νὰ φέρω μίαν προσθήκην, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μοὶ εἶπεν, ὅτι προσθῆκαι θὰ γείνωσιν εἰς τὸ τέλος. Λοιπὸν ἐπιφυλάσσομαι τὸ δικαίωμά μου ἀκέραιον, ὅπως εἰς τὸ τέλος φέρω τὰς τροποποιήσεις.

§91ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἱ προσθῆκαι δαπανῶν δὲν θέλουσιν ἀπολήξει παρὰ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ μὴ ἀποβῇ δυνατὴ ἡ ψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπόψε, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ δαπανῶν εἰς τοιαύτας περιστάσεις νὰ γείνωνται προσθῆκαι τοιαῦται, τὰς ὁποίας νὰ μὴ ἦναι εἰς θέσιν ἡ Βουλὴ νὰ ἀντιληφθῇ. Νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ ἔπρεπε νὰ γείνωσιν αἱ δέουσαι παρατηρήσεις, καὶ ἔπρεπεν ἡ τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ νὰ προηγῆται τῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς. Νομίζω ὅτι αὔξησιν δαπανῶν δὲν πρέπει νὰ ἐπιδιώκωμεν ἐν ἀγνοίᾳ σχεδὸν τῆς Βουλῆς.

§92ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Πρόκειται περὶ διατηρήσεως ὑπαλλήλου, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησε περιττὸν καὶ τοῦ ὁποίου τὴν θέσιν διαγράφει ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ κατόπιν φέρει τὴν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§93ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κατὰ διάταξίν τινα τοῦ Κανονισμοῦ, ἐπέρχεται αὔξησις εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς μετὰ ὑπηρεσίαν δέκα ἐτῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ κεφαλ. Δʹ, ὑπὸ τὸν τίτλον «αὔξησις δι’ ὑπερδεκαετῆ ὑπηρεσίαν», ἀντὶ 720 δραχ. νὰ ἀναγραφῇ ποσὸν δραχ. 840, διότι διήνυσαν ἤδη τὴν δεκαετῆ αὐτῶν ὑπηρεσίαν ὑπάλληλοι καὶ δικαιοῦνται νὰ λάβωσι τὴν αὔξησιν ταύτην.

§94Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ συζήτησις γίνεται πρωθυστέρως. Πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ὕστερον νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός. Βεβαίως ἡ συζήτησις τῆς τροποποιήσεως δύναται νὰ γείνῃ συγχρόνως, διὰ νὰ μὴ καταναλίσκεται ἐπὶ ματαίῳ ὁ χρόνος, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἶπον χθές. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ προηγηθῇ ἡ τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ ἐγὼ ἔχω νὰ ὑποβάλω τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἂν προηγηθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ, παρακαλῶ νὰ μᾶς ἐξηγήσουν οἱ προτείνοντες, διατὶ προτείνουσι τὰς τροποποιήσεις ἐν αὐτῷ.

§95ΣΚΥΛΟΔΗΜΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς, ἧς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι Πρόεδρος, ἐπήνεγκεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς τὰς δεούσας οἰκονομίας, τὰς ἐπιβαλλομένας ὑπὸ τῆς σημερινῆς καταστάσεως, ἀνερχομένας ἐν ὅλῳ εἰς δραχ. 34,470, διώρθωσε δὲ καὶ ἀνωμαλίαν τινὰ, τὴν ἑξῆς. Οἱ ἐν τῷ Κανονισμῷ ἀναφερόμενοι τακτικοὶ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς πληρόνονται ἀναλόγως τῆς θέσεώς των, πλὴν δύο. Ὁ συντάκτης τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν λαμβάνει μισθὸν 280 δρ. κατὰ μῆνα, ἐνῷ ἡ θέσις του, κατὰ τὸν νόμον περὶ προσόντων, εἶναι θέσις τμηματάρχου καὶ ἔπρεπε νὰ λαμβάνῃ τὸν ἀνάλογον μισθὸν δραχ. 320, ἀφοῦ ἄλλως ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ μισθοῦ τῷ γίνεται κράτησις λόγῳ συντάξεως. Ὁ διεκπεραιωτὴς λαμβάνει μισθὸν δραχ. 190 κατὰ μῆνα, ἐνῷ ἡ θέσις του ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὴν τοῦ γραμματέως αʹ τάξεως, καὶ συνεπῶς ἔπρεπε νὰ λαμβάνῃ δρ. 240. Ἀφοῦ λοιπὸν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς μισθοδοτοῦνται ἀναλόγως τῆς θέσεως καὶ τῶν προσόντων τοῦ νόμου τοῦ 1895, ἦτο πολὺ ἄδικον, ἀναλόγως τῆς θέσεως καὶ τοῦ βαθμοῦ των νὰ μὴ λαμβάνουν καὶ οἱ δύο αὐτοὶ ὑπάλληλοι ὅ,τι ἔπρεπε νὰ λαμβάνουν. Τὴν τροποποίησιν ταύτην ἐθεώρησε δικαίαν καὶ προτείνει ἡ ἐπιτροπή.

§96ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναγράψῃ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν πρὸς ἀγορὰν βιβλίων. Προσέτι, ἐπειδὴ διεγράφη ἡ θέσις τοῦ ἐπιμελητοῦ καὶ ἐπὶ τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου, καὶ ἡ ὑπηρεσία αὕτη θὰ διεξάγηται ἤδη ὑπὸ μόνου τοῦ βοηθοῦ αὐτοῦ, δίκαιον εἶναι νὰ αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία τούτου ἀπὸ 100 εἰς 150 δραχμάς.

§97ΣΚΥΛΟΔΗΜΟΣ. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, Κύριοι, τοῦ Κράτους ἀναγράφονται 15,000 δραχμαὶ πρὸς ἀγορὰν βιβλίων διὰ τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, διὰ δὲ τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς ἀνεγράφοντο 16,000. Ἐπεσκέφθην τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς καὶ εἶδον ὅτι ἀγοράζει φιλολογικὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα δὲν ἐνδιαφέρουν τοὺς Βουλευτάς. Τὰ βιβλία αὐτὰ ὅσοι θέλουσι νὰ τὰ ἀναγινώσκωσι, δύνανται νὰ πηγαίνωσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, ἢ ἠμποροῦν νὰ τὰ ἀγοράσουν.

§98ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἠκολούθει τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθουν αἱ προηγούμεναι ἐπιτροπαί, βεβαίως δὲν θὰ ὑπέπιπτεν εἰς τὸ λάθος νὰ ζητήσῃ τὴν διαγραφὴν πιστώσεων ἀναγραφομένων ἀπὸ τριακονταετίας διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία σήμερον χρησιμεύει εἰς τὸ νὰ ἐξυπηρετῇ ὄχι μόνον τοὺς Βουλευτὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπισκέπτονται αὐτήν, ἀλλὰ καὶ πάντα λόγιον. Τολμῶ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς ἐχρησίμευσε μέχρι τοῦδε εἰς τὸ νὰ συγγραφῶσι τὰ πλεῖστα τῶν μέχρι τοῦδε ἐκδοθέντων βιβλίων, τὰ ὁποῖα ἄνευ τῶν βοηθημάτων τούτων δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ συγγραφῶσιν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν κ. Βουλευτῶν, ἐκείνων οἵτινες ἀσχολοῦνται εἰς πνευματικὰς μελέτας.

§99ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον.

§100ΣΑΚΚΗΣ. Θὰ ἐπεκαλούμην καὶ τὴν μαρτυρίαν τῶν ξένων διπλωματῶν, τῶν παρεπιδημούντων ἐνταῦθα, καὶ οἱ ὁποῖοι συχνάζουσι καθ’ ἑκάστην εἰς τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, καὶ ὅλων τῶν λογίων Ἑλλήνων, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι καθ’ ἑκατοντάδας ἐπισκέπτονται αὐτήν, νὰ μαρτυρήσωσι κατὰ πόσον ἡ βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς ἐξυπηρετεῖ τὴν πνευματικὴν κίνησιν ἐν Ἑλλάδι. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ περὶ βιβλιοθήκης δευτέρας ἐν Ἑλλάδι, περὶ βιβλιοθήκης, ἥτις περιλαμβάνει βιβλία ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων καὶ μᾶλλον χρησίμων. Καὶ ἀφοῦ κατωρθώσαμεν, Κύριοι, διὰ μεγίστων κόπων τοῦ ἄλλοτε ἐφόρου κ. Φιλήμονος καὶ μὲ ἁδροτάτην δαπάνην, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς ἑκατομμύριον ὁλόκληρον, νὰ ἱδρύσωμεν τοιαύτην βιβλιοθήκην, ἔρχεται ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ἐξ ἀγνοίας βεβαίως, καὶ ζητεῖ τὴν ἀποκοπὴν τῆς πιστώσεως πρὸς ἀγορὰν βιβλίων, ἡ ὁποία, σημειώσατε, ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. Φιλήμονος ἀνήρχετο εἰς 20,000 δραχμὰς, ἐγὼ δὲ περιώρισα ταύτην κατὰ τὴν πρώτην ἐφορείαν μου εἰς 5,000, κατόπιν περιωρίσθη εἰς 3,000, καὶ σήμερον κατεβίβασα αὐτὴν εἰς 2,000. Δὲν πρόκειται μάλιστα, Κύριοι, νὰ ἀγοράσωμεν νέα βιβλία, ἀλλὰ νὰ πληρώσωμεν βιβλία ἀγορασθέντα ἤδη. Ἀλλὰ καὶ τὰς ἄλλας δαπάνας, τὰς ὁποίας ἠθέλησε νὰ περικόψῃ ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπή, δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναγραφὴν αὐτῶν, διότι ἀνάγονται εἰς ἀνάγκας τῆς Βιβλιοθήκης ἐπειγούσας καὶ ἀναποφεύκτους πρὸς συντήρησιν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἡ ἐπιτροπὴ προέβη καὶ εἰς ἄλλο διάβημα, τὸ τῆς καταργήσεως ὑπαλλήλων τῆς βιβλιοθήκης, ἐξ ὧν ὁ εἷς ἔχει δεκαεννεαετῆ ὑπηρεσίαν. Ζητοῦν οὕτω νὰ ῥίψουν εἰς τὸν δρόμον ὑπάλληλον χρησιμώτατον! Ἐγὼ, ὡς ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, οὐδεμίαν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς δύναμαι νὰ δεχθῶ, ἀλλὰ θέλω ζητήσει παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν παραδοχὴν τῆς ἰδίας ἐμοῦ προτάσεως, ἣν κατέθηκα ἤδη εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἄλλως ἂς μένωσι τὰ πράγματα ὡς ἔχουσι.

§101ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὡς ἔχουσιν, ὡς ἔχουσι.

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον φέρει γνώμας τινὰς περὶ τῆς βιβλιοθήκης. Αἱ βιβλιοθῆκαι τῶν Βουλῶν ἔχουσιν εἰδικὸν σκοπὸν, νὰ ἐξυπηρετῶσι τὰς ἀνάγκας τῶν ἀσχολουμένων ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ καὶ πάντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται περὶ μελέτας παραπλησίας ἐκείνων, αἵτινες εἶναι ἀναγκαῖαι εἰς τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου. Αἱ γενικαὶ βιβλιοθῆκαι ἔχουσι γενικὸν καὶ ἀπόλυτον σκοπόν. Μοὶ φαίνεται ὅτι πρὸ χρόνων πολλῶν ἐδόθη τροπὴ εἰς τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, ἵνα κατασταθῇ γενικὴ βιβλιοθήκη, ἂν δὲ ὁ ζῆλος οὗτος ἐξακολουθήσῃ, ἂν ἡ βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς μεταβάλλεται εἰς γενικὴν βιβλιοθήκην καὶ πλουτίζεται καθ’ ἕκαστον ἔτος, θέλομεν καταντήσει νὰ μὴ ἔχωμεν δωμάτια εἰς τὸ Βουλευτήριον διαθέσιμα, καὶ ἴσως καταληφθῇ καὶ ἡ αἴθουσα αὐτὴ ἀπὸ τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς. Ἡ βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἦναι εἰδικὴ, βιβλιοθήκη τοῦ δημοσίου ἐν γένει δικαίου, τοῦ διεθνοῦς δικαίου, τοῦ συνταγματικοῦ δικαίου, τοῦ διοικητικοῦ δικαίου, τῆς ἱστορίας τῆς κοινοβουλευτικῆς, τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας, τῆς ἱστορίας, ἀλλὰ βιβλιοθήκη γενικὴ δὲν πρέπει νὰ γένηται. Ἡ βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς, ὡς ὑπάρχει, περιέχει βιβλία πάσης χρήσεως καὶ πάσης γνώσεως. Ἂν ζητήσητε περιγραφὰς ταξειδίων, γεωγραφικὰς μελέτας, φυσιολογικὰς μελέτας καὶ μελέτας δημοσίας ὑγιεινῆς, θὰ εὕρητε ἐν τῇ βιβλιοθήκῃ τῆς Βουλῆς, ἥτις ἐπλουτίσθη ἐξ ὅλων τούτων ἀπὸ ὑπερβολικὸν ζῆλον. Βεβαίως ὁ ζῆλος εἶναι ἀξιέπαινος, καλὸν εἶναι νὰ ἔχωμεν ὅσῳ τὸ δυνατὸν περισσότερα βιβλία, ἀλλὰ δὲν ἁρμόζουσι ταῦτα εἰς τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο ἤθελον γνωμοδοτήσει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταποιήσωμεν αὐτὴν εἰς εἰδικὴν βιβλιοθήκην, τὰ δὲ ἀλλότρια τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς βιβλία νὰ ἀποστείλωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην. Ἂν δαπανᾷ ἡ Βουλὴ κατ’ ἔτος 20 χιλιάδας ἢ 10 χιλιάδας ἢ 5 χιλιάδας δραχμὰς διὰ νὰ ἀγοράζωμεν βιβλία πάσης ὕλης, δὲν θέλομεν ἔχει ὅριον. Καὶ κατὰ τὰ παρελθόντα μὲν ἔτη, ὅτε τὸ χρῆμα δὲν ἐσπάνιζε τόσον πολὺ, τὸ ἔργον θὰ ἦτο εὐχερὲς, ἀλλ’ ἀπὸ σήμερον καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τὸ χρῆμα θέλει σπανίζει, καὶ πρέπει νὰ περιορισθῶμεν νὰ θεραπεύωμεν τὰς ἀληθεῖς ἀνάγκας καὶ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἡ ἀληθὴς δὲ ἀνάγκη εἶναι νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν καταρτισμὸν εἰδικῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐγγράψωμεν πίστωσιν πρὸς ἀγορὰν βιβλίων. Ἐξαίρεσιν ποιοῦμαι πρῶτον, ὅπως πληρώσωμεν ὅσα ὀφείλομεν διὰ προηγουμένην ἀγορὰν βιβλίων, καὶ δευτέραν ἐξαίρεσιν, νὰ πορισθῶμεν τὴν συνέχειαν τῶν διαφόρων περιοδικῶν, εἰς τὰ ὁποῖα εἴμεθα συνδρομηταὶ, καὶ τῶν ὁποίων ἔχομεν τὰ προηγούμενα φυλλάδια, ἀλλὰ καὶ πάλιν μίαν ἐξαίρεσιν, ἂν μεταξὺ τῶν περιοδικῶν ὑπάρχωσι περιοδικὰ μὴ προωρισμένα διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλ’ ἀναγόμενα εἰς γνώσεις ἀλλοτρίας, νὰ σταματήσωμεν καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην νὰ προνοήσῃ περὶ τούτου. Ὡς πρὸς τὰ θετικὰ, ἐπίσης συνιστῶ νὰ ἤμεθα ὅσῳ τὸ δυνατὸν φειδωλοί, καὶ ἂν δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν τὴν δέσιν τῶν βιβλίων, νὰ τὸ πράξωμεν. Ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ δώσῃ πρώτη τὸ παράδειγμα τῆς μὴ αὐξήσεως τῶν δαπανῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ αὐτῆς. Ὡς πρὸς τὰς προσωπικὰς πιστώσεις, δὲν ἀναμιγνύομαι· ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ὅ,τι ἐγκρίνει.

§103Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας μου δὲν ἐπέτρεπε νὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ δὲν θὰ ἐλάμβανον αὐτόν, ἂν δὲν ἀπέδιδον τὴν σπουδαιότητα, ἥτις ἀνήκει τῇ γενομένῃ συζητήσει. Εἶναι λίαν εὐχάριστον, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ὕψωσε τὴν φωνὴν ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν, καὶ συνήθως ἐφαίνετο ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλὰ τ’ ἀποτελέσματα ἤρχοντο ἀντίθετα. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα οἰκονομιῶν δραχ. 34,470. Πρὸ τούτου ὅμως πρέπει ν’ ἀναμνησθῶμεν τὴν ἱστορίαν τῆς προτάσεως. Γνωρίζομεν ἐξ ἄλλης συζητήσεως, ὅτι κατὰ τὴν βραχεῖαν προεδρείαν ἀντιπροέδρου εἶχον γείνῃ προσωπικαὶ μεταβολαί, περὶ τῶν ὁποίων δὲν θέλω φέρει τὸν λόγον, ἀλλ’ ὅτι κατόπιν ἐκείνων τῶν προσωπικῶν μεταβολῶν ἐπῆλθε μία πρᾶξις, τὴν ὁποίαν δὲν ἐγκρίνω, διότι εὑρίσκω αὐτὴν τυπικῶς μὴ ὀρθήν. Ἀλλὰ κατόπιν τῆς πράξεως ἐκείνης ἔρχεται ἤδη ὁ νέος προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἡ πρότασις τῆς μετατροπῆς τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Πρὸ παντὸς ὅμως ἤθελον ἐρωτήσει, διατὶ ἐπὶ τρεῖς συνόδους ἐδαπανήθησαν αἱ ἤδη προτεινόμεναι νὰ οἰκονομηθῶσι 34,470 δραχμαί; Διατὶ αὐτὴ ἡ οἰκονομία δὲν προεβλέπετο ἐνωρίτερον, ὅτε θὰ ἐπήρχετο οἰκονομία 103,410 δρ. διὰ τὰς τρεῖς συνόδους; Βεβαίως ἡ συζήτησις δὲν γίνεται κανονικῶς κατὰ τοῦτο, διότι, ἂν ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ δὲν ψηφίσωμεν τὴν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ, προϋπολογισμὸς δὲν ὑφίσταται. Προτείνεται ἐν συνόλῳ γενναία οἰκονομία 34,470 δραχμῶν, οὐχ ἧττον ὑποκρύπτεται ἐν τῷ ἀριθμῷ τούτῳ καὶ αὔξησις δραχ. 3,360, διότι ἡ οἰκονομία εἶναι μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς αὐξήσεως... Τίνες λόγοι ὑπηγόρευσαν τὴν αὔξησιν; Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἕνα τῶν ὑπαλλήλων, ἐλέχθη πρὸ μικροῦ, ὅτι τοῦτο ἐγένετο ἵνα ἀνέλθῃ ὁ μισθὸς συμφώνως μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον φέρει, καὶ τοῦτο μοὶ ἀναμιμνήσκει, ὅτι καὶ ἄλλοτε, ὅταν ἐψηφίσθη ὁ τελευταῖος προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, εἶχε προταθῆ πάλιν αὔξησις, καὶ τότε ὅμως γενομένης ἀντιῤῥήσεως, ὅτι τοῦτο ἄνευ τροποποιήσεως καὶ τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ, δὲν ἐπῆλθεν ἡ αὔξησις. Ὀφείλομεν νὰ λέγωμεν τὰ πράγματα ἀπεριστρόφως· ὄπισθεν τῶν ἀριθμῶν τούτων κρύπτονται πρόσωπα, ὄπισθεν ὅλων αὐτῶν βεβαίως κρύπτονται καὶ συμπάθειαι καὶ ἀντιπάθειαι, διότι, ὅσον καὶ ἂν παριστάμεθα ὡς Κάτωνες, εἴμεθα ἄνθρωποι, καὶ ἐγώ, ὁ ὁποῖος οὐδένα προσωπικὸν λόγον ἀντιπαθείας ἔχω, ἀλλ’ ἴσως μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ μὴ ἀποδειλιῶ καὶ πρὸ τῆς ὀνομασίας ἀκόμη τῶν προσώπων, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ προσωπικὸν τῆς Βουλῆς ἔχει διαφόρους τάξεις ὑπαλλήλων· ἔχομεν ὑπαλλήλους ἀρίστους, ἔχομεν ὑπαλλήλους λίαν καλούς, ὑπαλλήλους καλοὺς, καὶ ὑπαλλήλους σχεδὸν καλούς· ἔχομεν καί τινας ὑπαλλήλους, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν θέλω νὰ δώσω τὸν χαρακτηρισμὸν, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἔδωκε περὶ δημοσιογράφων εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, διότι νομίζω, ὅτι δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ τὸ πράξω, οὔτε εἶναι ἀκριβὲς, ἀλλὰ θὰ τοὺς ὀνομάσω χαϊδεμένα παιδιά· εἶναι δημοσιογράφοι, οἱ ὁποῖοι, ἐκ πεποιθήσεως ἔστω, ὑμνολογοῦσι τὸ κόμμα, ἀλλ’ ἐνίοτε, ἂς μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ προσθέσω, καὶ ὑβρεολογοῦσι κατὰ τῶν μὴ φίλων τοῦ κόμματος· αὐτοὺς ἔρχονται νὰ προστατεύσωσι, δὲν λέγω τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ αἱ προτάσεις, οὕτως ἢ ἄλλως. Καὶ διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι ἀδικῶ τινα, θὰ φέρω ἀμέσως καὶ τοὺς λόγους, εἰς τοὺς ὁποίους στηρίζομαι. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῆ δὲ νὰ σᾶς ἐνθυμίσω, ὅτι ὁ συντάκτης τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, περὶ τοῦ ὁποίου δείκνυται τόση στοργὴ, εἶναι καὶ συντάκτης τῆς «Πρωΐας», ἐκ τῶν τακτικῶν συντακτῶν, μὲ τιμᾷ δὲ διὰ πολλῶν ὕβρεων, διὰ τὰς ὁποίας τὸν εὐγνωμονῶ. Ὁ διορθωτὴς τῶν ἐντύπων, ὁ ὁποῖος πληρόνεται μὲ δραχμὰς 270 κατὰ μῆνα, οὐδεμίαν ἀπολύτως πραγματικὴν ὑπηρεσίαν προσφέρει εἰς τὸ Κράτος, ἐνῷ τὴν ἐργασίαν ταύτην δύναται νὰ κάμῃ εὐσυνείδητος καὶ ἱκανὸς ὑπάλληλος μὲ μόνον 120 δραχμάς. Ὡς ἄριστα γινώσκω, εἶναι καὶ οὗτος ἓν ἀπὸ τὰ χαϊδεμένα παιδιὰ ἀπὸ παλαιᾶς ἐποχῆς. Ἐνῷ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, τὸν ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ἐπαινέσω ἐντεῦθεν, διότι δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐπαίνων,—ἴσως ὁ ἔπαινος ἤθελε καταβιβάσει πᾶσαν ἀξίαν αὐτοῦ — ὁ ἐργαζόμενος ὅσον ἐλάχιστοι ὑπάλληλοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου...

§104Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Νυχθημερόν.

§105Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. .. αὐτὸς, σχετικῶς πρὸς τὴν καταπληκτικὴν ἐργασίαν του, ἀμείβεται γλίσχρως. Καὶ τὸ γνωρίζω διότι συμβαίνει τὸ ἀτύχημα καὶ δι’ ἐμὲ καὶ διὰ σᾶς νὰ ὁμιλῶ συχνά. Οὐδέποτε τὸν ἐζήτησα, ἀλλὰ πάντοτε καταδιώκομαι ὑπ’ αὐτοῦ διὰ νὰ τῷ παραδώσω τὰς ἀγορεύσεις μου, ἃς μοὶ ἀποστέλλει πρὸς θεώρησιν, ὡς εἰς ἅπαντας τοὺς ἀγορεύοντας τὰς ἰδικάς των· νυχθημερὸν δ’ εὑρίσκεται ἐν τῷ γραφείῳ του, ὑπερανθρώπως ἐργαζόμενος. Λοιπὸν ἀντὶ τῶν δραχ. 270, αἱ ὁποῖαι καταβάλλονται εἰς τὸν διορθωτὴν τῶν ἐντύπων, χωρὶς νὰ παρέχηται ὑπ’ αὐτοῦ οὐδεμία ἐργασία ἀντὶ τόσου ποσοῦ, δυνάμεθα μὲ μόνον δραχμὰς 120 κατὰ μῆνα νὰ ἔχωμεν ἐργασίαν πραγματικήν. Προχωρῶ. Ὁ διεκπεραιωτὴς εἶναι ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος εἰ καὶ μοὶ ἔδωκε προσωπικὴν ἀφορμὴν, οὐχ ἧττον ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν καλῶν, ἀλλὰ προτείνεται ἐπίσης ἡ αὔξησις τῆς μισθοδοσίας καὶ αὐτοῦ, διότι πληρόνονται τὰ ποιητικὰ, οὕτως εἰπεῖν· εἶναι ποιητὴς καὶ σάτυρος. Δὲν ἐννοῶ βεβαίως οὔτε νὰ παυθῇ, οὔτε νὰ περικοπῇ ὁ μισθός του, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν περικόπτεται τὸ δεκάδραχμον τῶν δυστυχῶν κλητήρων, καὶ μεταβάλλεται ἡ Βιβλιοθήκη εἰς ἀποθήκην, πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ τοιαύτη αὔξησις; Ἐρωτῶ. Ἀλλ’ εἶναι καὶ αὐτὸς ἀπὸ τὰ χαϊδεμένα παιδιὰ. Τώρα ἔρχεται καὶ κρούει ὁ «Κώδων» δυνατά. Καὶ ἠρωτᾶτο ἡ Βουλὴ προχθὲς, ποῦ εἶναι τὸ ἀρχεῖον, καὶ ἐκ τῆς θέσεώς μου ἀπήντησα, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀρχεῖον, ἀλλ’ ἔχομεν «Κώδωνα». Καὶ τὸν «Κώδωνα» αὐτὸν τὸν πληρόνει τὸ πτωχὸν δημόσιον ταμεῖον διὰ δραχμῶν 2,280 κατ’ ἔτος. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὑπὲρ αὐτοῦ ἔπρεπε νὰ συνηγορήσω, διότι μὲ τιμᾷ διὰ πολλῶν περικοπῶν. Ἐὰν ὅμως σκεπτώμεθα σπουδαίως περὶ οἰκονομιῶν, βεβαίως εἶναι πολὺ μέγα τὸ ποσὸν τῶν 2,280 δραχμῶν, διὰ νὰ πληρόνωμεν τὸν «Κώδωνα»· ὁ ἀρχειοφύλαξ πιθανὸν νὰ συντάσσῃ τὸν «Κώδωνα» του ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου, ἀλλὰ ὑπηρεσίαν οὐδεμίαν ἐνεργεῖ ἄλλην, ἐκτὸς τῶν σχεδίων γελοιογραφιῶν,—καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ἐπινοήσῃ μίαν γελοιογραφίαν μου διὰ τὸ προσεχὲς φύλλον.— Ἐὰν περικόψωμεν ἀπὸ τοὺς μικροτέρους μισθοὺς ἀνὰ 10 δραχμὰς, διὰ ν’ αὐξήσωμεν κατὰ 40 καὶ 50 τοὺς μεγαλειτέρους, ἢ ν’ ἀφήσωμεν τὰς περιττὰς θέσεις, νομίζω ὅτι δὲν εἴμεθα δίκαιοι. Προχωρῶ ἔτι. Φαίνεται ὅτι ὑπάρχει ἀντιπάθεια, οὕτως εἰπεῖν, διὰ τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, ἢ μᾶλλον προκατάληψις. Δὲν θεωρῶ ἐπάναγκες νὰ ἐπαναλάβω ὅσα ὁ κ. ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ἀλλ’ ἤθελον θεωρηθῆ ἀγνώμων, ἐὰν παρέλειπον τὴν εὐκαιρίαν ταύτην, ἵνα διαμαρτυρηθῶ· διότι ὁμολογῶ, ὅτι πολλάκις ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ βοηθηθῶ ἐκ τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, καὶ ἐκ τῆς βιβλιοθήκης περικόπτεται εἷς ὑπάλληλος ἐκ τῆς τάξεως, ἂν ὄχι τῶν ἀρίστων, τῶν λίαν καλῶν...

§106ΛΑΠΠΑΣ. Ἐκ τῶν ἀρίστων.

§107Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ τὸ παραδεχθῶ, ἀλλ’ εἶπον ἐκ τῶν λίαν καλῶν, διότι ἔχω δύο ἀρίστους... Ὁ ὑπάλληλος οὗτος ἐπὶ 19 ἔτη ὑπηρετεῖ, χωρὶς νὰ δώσῃ οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην ἀφορμὴν, χωρὶς νὰ ἀναμιχθῇ παντελῶς εἰς τὰ κομματικά. Ἀλλ’ αἱ μεταβολαὶ γίνονται πρὸς προστασίαν τῶν ἀνθρώπων τοῦ κόμματος καὶ εἰς βάρος τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἰδίως δὲ εἰς βάρος τοῦ κονδυλίου τῆς ἀγορᾶς βιβλίων καὶ τῆς βιβλιοδετήσεως. Ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ μεταβάλωμεν τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς εἰς ἀποθήκην, τοῦτο εἶναι εὔκολον, ἀρκεῖ νὰ κλείσωμεν ἐκεῖ τὰ βιβλία καὶ νὰ παύσωμεν ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους. Ἐὰν ὅμως δὲν θέλωμεν νὰ φθάσωμεν μέχρι τοιούτου σημείου, τότε πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι πρὸ πολλοῦ ἡ βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν σκοπόν της ἕνεκα τῶν οἰκονομιῶν· διότι δὲν ἐνοήσαμεν, ὅτι πρὸ πολλοῦ καθυστερεῖ καὶ εἰς τὰ περιοδικὰ καὶ εἰς ἄλλα λαμπρὰ νεώτερα συγγράμματα ἀκόμη τοῦ δημοσίου δικαίου. Ἐὰν, κύριοι Βουλευταὶ, ἐπεθυμοῦμεν εἰλικρινῶς οἰκονομίας, θὰ ἐδεχόμην τοιαύτας, ὄχι βεβαίως ὅλας, ἀλλὰ τὰς ἀληθεῖς· ἐπὶ τῶν τῆς βιβλιοθήκης ὅμως, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, θέλομεν πεισθῆ, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη αὐξήσεων. Συμπεραίνων προτείνω τὰ ἑξῆς. Νὰ μὴ γείνῃ ἡ αὔξησις εἰς τὸν μισθὸν τοῦ συντάκτου τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, ὅστις δύναται νὰ ζήσῃ ἄριστα μὲ τὸν μισθὸν, τὸν ὁποῖον ἔχει, καὶ μὲ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον λαμβάνει ἀπὸ τὴν «Πρωΐαν»...

§108ΛΑΠΠΑΣ. Δὲν εἶναι ὑπάλληλος τῆς «Πρωΐας».

§109Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ βεβαιοῦτε ὑμεῖς;

§110ΛΑΠΠΑΣ. Μάλιστα.

§111Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν βεβαίωσιν ταύτην, καίπερ μὴ σύμφωνον πρὸς τὰς πληροφορίας μου... Ὅπως δήποτε ὑπάρχει ὁ λόγος νὰ μὴ γείνῃ ἡ αὔξησις, καὶ θὰ ἔχωμεν οὕτω οἰκονομίαν 480 δραχμῶν. Ἐπίσης εἶναι περιττὴ ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τοῦ διεκπεραιωτοῦ ἐκ δραχ. 600 κατ’ ἔτος. Τρίτον, ἡ θέσις τοῦ ἀρχειοφύλακος, ὡς εἶπον, πρέπει νὰ ἀποκοπῇ, καὶ οὕτω θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν δραχ. 2,280. Τέταρτον, ἐκ τοῦ διορθωτοῦ τῶν ἐντύπων τῆς Βουλῆς δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἄλλην οἰκονομίαν 1800 δραχμῶν. Ὥστε ἐν ὅλῳ θὰ ἔχομεν οἰκονομίαν 5,160 δραχμῶν. Ἐὰν λοιπὸν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς οἰκονομίας τὰς βασιζομένας εἰς τὴν λογικὴν καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ὑπηρεσίας, θὰ ἔχωμεν ἀρκετὸν ποσὸν, ὥστε νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ ἁρμοδιωτέρου ἡμῶν καὶ μόνου ἁρμοδίου, τοῦ ἐφόρου τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, τοῦ ἐκλεχθέντος πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς. Τὰς προτάσεις μου, αἵτινες εἶναι τροπολογίαι τῶν προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς, ὡς πρὸς τὴν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὑποβάλλω καὶ ἐγγράφως.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν περὶ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ἐπί τινας ἡμέρας. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§113ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν ἐπί τινας ἡμέρας, μέχρι νεωτέρας προσκλήσεως αὐτῆς ὑπὸ τοῦ Προέδρου.

§115Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὀφειλέτης ὤν, Κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἰδίως εἰς τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς ἀπὸ εἰκοσαετίας, ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ ἰδίως ἐπὶ τῶν ζητουμένων οἰκονομιῶν. Συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τοῦ ἐκ Γόρτυνος κ. Βουλευτοῦ εἰς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν, καὶ φρονῶ ὅτι νῦν παρά ποτε εἶναι καιρὸς οἰκονομιῶν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐρωτήσω, ποῦ θὰ μεταφέρωμεν τὰ βιβλία τῆς βιβλιοθήκης, τὰ δῆθεν περισσεύοντα, καὶ ποῦ θ’ ἀποθέσωμεν ταῦτα; Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος, ὅτι ἡ ἀνεγειρομένη νῦν Βαλλιάνειος Βιβλιοθήκη δὲν εἶναι ἐπαρκὴς οὔτε διὰ τὰ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης βιβλία. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι τὸ ἀνεγειρόμενον κτίριον δύναται νὰ περιλάβῃ καὶ ἄλλα βιβλία, ἐὰν θελήσωμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν τοιαῦτα ἐκ τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, καταστρέφομεν ὅ,τι ἀπὸ εἰκοσαετίας καὶ πλέον ἐδημιουργήθη, καὶ ταὐτοχρόνως καταλαμβάνομεν χῶρον ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον εἰς τὴν καθ’ ἑκάστην πλουτιζομένην Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἔλλειψις ἐν Ἑλλάδι, ὑπάρχει ἔλλειψις βιβλιοθηκῶν εἰς ὅλα τὰ μέρη. Μόνον εἷς τόπος ἐν Ἑλλάδι, δύναμαι νὰ εἴπω, ἔχει βιβλιοθήκην ἐλαχίστην, ἡ Κέρκυρα, ζητοῦμεν δὲ σήμερον, δημιούργημα πολυτιμότατον, ἀνεκτίμητον, ἀξίας ἑκατομμυρίων, νὰ τὸ καταστρέψωμεν, διὰ ταπεινὴν οἰκονομίαν πέντε ἓξ ἢ δέκα χιλιάδων δραχμῶν! Λέγεται τοῦτο οἰκονομία; Εἶναι οἰκονομία ν’ ἀφήσωμεν συγγράμματα μεγάλης ἀξίας ἄδετα, διὰ νὰ χαθῇ ἓν φύλλον ἢ χάρτης αὐτῶν, εἴτε ἐκ φθορᾶς μυῶν ἢ ἐξ ἄλλων λόγων, καὶ νὰ καταστραφῇ πολύτιμον βιβλίον καὶ δυσεύρετον ἴσως; Φρονῶ ὅτι ἡ βιβλιοθήκη πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν τακτικὴν της πορείαν, καὶ εἶμαι ὅλως ἐναντίος τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ἐκφέρουσί τινες, νὰ περιορισθῇ ἡ βιβλιοθήκη εἰς ὡρισμένον κλάδον. Ἐνταῦθα γεννῶνται ζητήματα διάφορα, τὰ ὁποῖα ἀναγκάζουσι τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ προστρέχωσιν εἰς τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς. Γεννῶνται καθ’ ἑκάστην ζητήματα περὶ σιδηροδρόμων, περὶ γεφυρῶν, περὶ λιμενικῶν ἔργων καὶ τὰ τοιαῦτα. Ποῦ θ’ ἀνατρέχωσιν οἱ εἰδικοί, ἵνα εὕρωσι τὰ βιβλία, τῶν ὁποίων ἔχουσιν ἀνάγκην; Θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τρέχωμεν εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τὴν Ἐθνικὴν, διὰ νὰ ἴδωμεν πῶς κατεσκευάσθησαν εἰς ἄλλα μέρη σήραγγες ὅπως κρίνωμεν τὴν τρύπαν τοῦ κ. Ψύχα! (ἱλαρότης). Φρονῶ ὅτι ἡ βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ πλουτιζομένη, ἡ δὲ ῥιφθεῖσα ἰδέα, ὅτι θὰ καταλάβῃ ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν, δὲν πρέπει νὰ μᾶς κωλύσῃ εἰς τοῦτο, διότι αὐτὸ θὰ ἦναι καλλίτερον, διὰ νὰ γείνωμεν σοφώτεροι. Ἐὰν δ’ ἐφαρμόσωμεν τὰς ἰδέας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, νομίζετε ὅτι ἡ μεταφορὰ τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην δὲν θ’ ἀπαιτήσῃ αὔξησιν ὑπαλλήλων εἰς τὴν Ἐθνικήν; Ἐὰν πρόκειται νὰ περικόψωμεν τὰς δαπάνας τὰς διὰ τὴν βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὰς δαπάνας τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, οὐδὲν ἄλλο θέλομεν πράξει ἢ νὰ ἐξαγάγωμεν ἐκ τοῦ ἑνὸς θυλακίου καὶ εἰσαγάγωμεν εἰς τὸ ἕτερον. Ἢ θὰ πετάξητε καθ’ ὁλοκληρίαν τὰ βιβλία, ἵνα ἀπαλλαγῆτε τῶν δαπανῶν, ἢ ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν βιβλιοθήκην, ὀφείλομεν νὰ τὴν συντηρῶμεν· ὁπουδήποτε δὲ καὶ ἂν εὑρίσκηται τοποθετημένη, ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ταμεῖον θὰ πληρώσῃ τὴν συντήρησίν της, πάντοτε ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου θὰ προέλθωσι τὰ χρήματα. Ἐὰν δὲ θέλετε νὰ προβῆτε εἰς λεπτομερεῖς ὑπολογισμούς, τῶν ὁποίων δὲν θέλω νὰ ἐπιληφθῶ ἤδη, διότι δὲν εἶναι ὁ καιρὸς κατάλληλος, θέλετε ἴδει, ὅτι γίνεται μεγάλη συζήτησις διὰ μικρὰ καὶ ταπεινὰ ποσὰ, ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἐξυπηρετούμενον σκοπὸν διὰ τῆς ἀναπτύξεως καὶ καταρτίσεως τῆς βιβλιοθήκης. Τὰ περιοδικὰ, Κύριοι, εἶναι ὁ μεγαλείτερος πλοῦτος, διότι ἐξ ἐκείνων θὰ λάβῃ τις ἀφορμὴν νὰ προστρέξῃ εἰς εἰδικὰ συγγράμματα, ἵνα ἐγκύψῃ εἰς εἰδικὰς μελέτας. Σειρὰν ἰατρικῶν συγγραμμάτων π. χ. βεβαίως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ ἡ Βουλή, ἀλλὰ γενικὰ συγγράμματα ὑγιεινῆς εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ. Καθ’ ἑκάστην γίνονται τελειοποιήσεις εἰς τὰ ὅπλα τοῦ στρατοῦ· ἡ Βουλὴ ἔχει στρατιωτικοὺς Βουλευτὰς, καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἔχῃ στρατιωτικὰ συγγράμματα; Ἐγὼ αὐτὸς ἐζήτησα πολλάκις συγγράμματά τινα, τὰ ὁποῖα τὸ ἰσχνόν μου βαλάντιον δὲν μοὶ ἐπέτρεψε νὰ προσπορισθῶ, καὶ παρεκάλεσα, ἂν δύναται, νὰ τὰ προσπορισθῇ ἡ βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς. Φρονῶ λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ καιρὸς δὲν ἐπιτρέπει οὐδὲ λόγους πολλοὺς νὰ λέγωμεν, ἀλλὰ πρέπει εἰς ἔργα συνετὰ καὶ ἀκριβῆ νὰ προβαίνωμεν, φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ παρόντος ὀφείλει νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐφόρου τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος γνωρίζει κάλλιον παντὸς ἄλλου τὰς ἀνάγκας τῆς βιβλιοθήκης καὶ τὰ τρωτὰ μέρη, τὰ ὁποῖα θὰ δυνηθῇ νὰ θεραπεύσῃ διὰ τῶν αἰτουμένων μικρῶν πιστώσεων, νὰ μὴ ζητήσωμεν δὲ, λόγῳ φαινομενικῶν μικρῶν οἰκονομιῶν, νὰ καταστρέψωμεν πολύτιμον δημιούργημα.

§116ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν διασάφησιν θέλω νὰ δώσω, ἀπαντῶν εἰς τὸν σεβαστόν μοι ἀρχηγὸν Βουλευτὴν ἐκ Γύρτυνος. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, διαφωνῶν ἐνίοτε πρὸς αὐτὸν, ὅτι τὴν πίστωσιν τῶν δετικῶν ἠλαττώσαμεν εἰς τὸ σημεῖον, πέραν τοῦ ὁποίου οὐδόλως δυνάμεθα πλέον νὰ τὴν ἐλαττώσωμεν, διότι πρόκειται νὰ δέσωμεν βιβλία, ἐφημερίδας καὶ περιοδικὰ, τὰ ὁποῖα ἄν δὲν δέσωμεν καταστρέφονται. Πρόκειται προσέτι περὶ πρακτικῶν, πρόκειται περὶ τόμων «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως». Καὶ διὰ τοῦτο περιωρίσαμεν τὸ ποσὸν εἰς 1200 δραχμάς.

§117Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά.

§118ΣΑΚΚΗΣ. Ἄλλοτε περιωρίσαμεν τὸ ποσὸν εἰς 5,000 δραχμὰς, κατόπιν εἰς 3,000, καὶ τώρα εἰς 1200 δραχμάς.

§119Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἐξήνεγκον γνώμην περὶ τῶν γενικῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ὁδηγῶσι τὴν ὑπηρεσίαν· δὲν ἐνόουν νὰ διαγραφῶσιν ἢ ἐλαττωθῶσιν αἱ 1200 δραχμαί. Ἐὰν αἱ 1200 δραχμαὶ ἀρκοῦσι, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν.

§120ΣΑΚΚΗΣ. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν μόνον τὰ πρακτικὰ, τὰς ἐφημερίδας καὶ τὰ περιοδικά. Ὡς πρὸς τὴν ἀγορὰν βιβλίων, εἶχε περιορισθῆ ἡ πίστωσις ἐξ 20,000 δραχμῶν εἰς 10,000, ἠλαττώθη βαθμηδὸν, καὶ περιωρίσθη νῦν εἰς 2,000. Τὸ ποσὸν τοῦτο δυστυχῶς δὲν θέλει χρησιμεύσει εἰς ἀγορὰν βιβλίων, διότι ἅπαν σχεδὸν ὀφείλεται εἰς προηγουμένην ἀγορὰν τοιούτων...

§121ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλὰ, πολὺ καλά.

§122ΣΑΚΚΗΣ. Ἠγοράσαμεν προσέτι τὰ πρακτικὰ τῶν Κρητικῶν Συνελεύσεων.

§123ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§124ΣΑΚΚΗΣ. Καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Θὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἀπὸ ἑπτὰ ἐτῶν, ἀφ’ ὅτου ἔσχον τὴν τιμὴν τὸ πρῶτον νὰ ἐκλεχθῶ ἔφορος τῆς βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, περιορίζομαι εἰς ἀγορὰν βιβλίων καθαρῶς νομικῶν καὶ ἐν γένει τοῦ δημοσίου δικαίου, ὡς ἔπραττε καὶ ὁ προκάτοχός μου βουλευτὴς τότε Χαλκίδος κ. Ν. Καλογερόπουλος. Οὔτε ἓν βιβλίον ἠγοράσθη ξένον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς Βουλῆς, ὅσα δὲ βιβλία ἠγοράσθησαν ξένα πρὸς τὰς ἐπιστήμας ταύτας, ἠγοράσθησαν παρὰ τοῦ κ. Φιλήμονος, ὅστις ἐσκόπει τότε νὰ καταρτίσῃ βιβλιοθήκην γενικὴν καὶ οὐχὶ βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ καὶ τότε ἰατρικὰ βιβλία δὲν ἠγοράσθησαν, ἀλλὰ πάντα ταῦτα προέρχονται ἐκ δωρεῶν, ὡς καὶ μέγα μέρος τῆς βιβλιοθήκης.

§125ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετά.

§126ΣΑΚΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ προσωπικόν, ἐπιμένω νὰ μείνῃ ἡ θέσις τοῦ ἐπιμελητοῦ, ὡς καὶ ἡ τοῦ κοσμήτορος, νὰ ἐλαττωθῇ δὲ μόνον ὁ μισθὸς τοῦ κοσμήτορος κατὰ 30 δραχμάς.

§127ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ φέρητε τὰς παρατηρήσεις σας κατ’ ἄρθρον. Ἄρθρον 1. Μισθὸς βιβλιοφύλακος δραχ. 320, κατ’ ἔτος 3,840.

§129ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μισθὸς βοηθοῦ καὶ καλλιγράφου δρ. 190, κατ’ ἔτος 2280.

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§133ΣΑΚΚΗΣ. Ἡ θέσις τοῦ ἐπιμελητοῦ νὰ μείνῃ.

§134Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πρέπει νὰ μείνῃ ἡ θέσις αὕτη, διότι τὴν ἔχει εἷς τῶν ἀρίστων ὑπαλλήλων.

§135ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προστίθεται ἡ θέσις τοῦ ἐπιμελητοῦ καὶ ἐπὶ τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου, μὲ μισθὸν δραχ. 190 κατὰ μῆνα, τὸ ὅλον δρ. 2,280. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μισθὸς βοηθοῦ τοῦ ἐπιμελητοῦ δρ. 100, κατ’ ἔτος 1200.

§137ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. ἔφορος προτείνει τὴν ἀναγραφὴν καὶ τῆς θέσεως τοῦ κοσμήτορος μὲ μισθὸν δρ. 150 κατὰ μῆνα, τὸ ὅλον δρ. 1800. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μισθὸς διεκπεραιωτοῦ δρ. 120 τὸν μῆνα, 1440 κατ’ ἔτος.

§139ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μισθὸς τριῶν κλητήρων τῆς βιβλιοθήκης καὶ τοῦ ἀναγνωστηρίου, πρὸς δρ. 90 κατὰ μῆνα δι’ ἕκαστον, δρ. 3240 κατ’ ἔτος διὰ τοὺς τρεῖς.

§141ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. Αὔξησις δι’ ὑπερδεκαετῆ ὑπηρεσίαν δραχ. ἐν ὅλῳ 720.

§143Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Καὶ προηγουμένως εἶπον νὰ αὐξηθῇ τὸ κονδύλιον ἀπὸ 720 δραχ. εἰς 840, διότι ὑπάρχει ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑπηρετήσει πλέον τῆς δεκαετίας, καὶ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός, ὅστις ἔχει διάταξιν τοιαύτην.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ ἀπὸ δρ. 720 εἰς δραχ. 840 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. ἔφορος προτείνει ἀντὶ τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἄρθρων 3 καὶ 4 ν’ ἀναγραφῶσι τὰ ἑξῆς:

§145ΣΑΚΚΗΣ. Κατὰ τὴν πρότασιν, ἣν κατέθηκα ἤδη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐπὶ ὅλων τῶν δαπανῶν τῆς βιβλιοθήκης παρουσιάζεται ἐλάττωσις ἐν σχέσει πρὸς τὸν περυσινὸν προϋπολογισμὸν ἐκ δρ. 3,355, εἶναι δὲ ποσὸν ἔλαττον τῶν δαπανωμένων διὰ τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε παραδέχεται ἡ Βουλή;

§147ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Γίνονται δεκτὰ, ἰδίᾳ ἕκαστον, τὰ ἀνωτέρω ἄρθρα 3, 4 καὶ 5).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6. Εἰς ξυλουργὸν δρ. 540.

§149ΣΑΚΚΗΣ. Ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τίνος πρόκειται. Πρόκειται περὶ κλητῆρος, τοῦ ὁποίου κατηργήθη ἡ θέσις. Δυστυχῶς δύο τῶν κλητήρων εἶναι ὑπέργηροι, ἄνευ δὲ τοῦ ξυλουργοῦ, ὅστις χρησιμεύει καὶ ὡς κλητὴρ, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν πλέον.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7. Συνδρομαὶ ξένων ἐφημερίδων καὶ περιοδικῶν δραχ. 5,000.

§153ΣΑΚΚΗΣ. Ἡ πίστωσις εἶναι ἠλαττωμένη κατὰ 800 δρ. ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος καὶ ἕνεκα τῆς ἀποκοπῆς ξένων τινῶν περιοδικῶν.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχουσι καὶ αἱ προτάσεις τοῦ κ. Φιλαρέτου...

§155Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Αἱ προτάσεις μου ὅμως εἶναι τροπολογίαι τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ἤδη, ὅτε ἐψηφίσθησαν αἱ λεπτομέρειαι τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ἄλλως θὰ ἔλθητε εἰς περιπλοκάς.

§156Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§158ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὑποθέσατε, κύριε βουλευτὰ ἐκ Βόλου, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται τὴν πρότασίν σας καὶ περικόπτει τὰς μισθοδοσίας· τί θὰ γείνῃ, ἀφοῦ ἤδη ὁ προϋπολογισμὸς ἔχει ψηφισθῆ;

§159Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν θὰ γείνῃ χρῆσις.

§160ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἀφοῦ ἐψηφίσατε ἐδῶ βοηθὸν τοῦ διευθυντοῦ πρὸς 180 δραχμάς...

§161Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θέλετε νὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν;

§162ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Μάλιστα.

§163Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θὰ συμβῇ ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὸν γενικὸν προϋπολογισμόν. Ὡς εἰς τὸν γενικὸν προϋπολογισμὸν, ἂν δὲν ὑπάρχῃ νόμος εἰδικὸς, δὲν πληρόνεται τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, οὕτω καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς, θὰ ἦναι ἀναγεγραμμένη ἡ πίστωσις, ἀλλὰ μὴ ὑπαρχούσης διατάξεως ἐν τῷ Κανονισμῷ, δὲν θὰ πληρωθῇ τὸ ποσόν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἁρμονία, διὰ τοῦτο εἶπον, πρὸ τοῦ συνόλου ἂς ψηφισθῇ ὁ Κανονισμός.

§164ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Καὶ ἂν ὑπάρχῃ αὔξησις; Ἐδῶ προτείνεται αὔξησις τῆς μισθοδοσίας τῶν κλητήρων, διὰ τὴν ὁποίαν εἶμαι σύμφωνος. Πῶς θὰ γείνῃ;

§165Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Διὰ τοῦτο εἶπον ἐγκαίρως νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασίς μου.

§166ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δὲν ἐγένετο.

§167Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου θὰ γείνῃ.

§168Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ κατὰ μέρος ἀποφάσεις δὲν τροποποιοῦνται διὰ τῆς ἀποφάσεως ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§169Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τότε θὰ γείνῃ διὰ συμπληρωματικοῦ προϋπολογισμοῦ.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αἱ προτάσεις τοῦ κ. Φιλαρέτου.

§171ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἂς ψηφισθῇ τὸ σύνολον, κύριε Πρόεδρε, καὶ κατόπιν ψηφίζομεν συμπληρωματικὴν πίστωσιν, ἂν γείνῃ χρεία ἄλλης πιστώσεως.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ συνόλου. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ σύνολον τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§173ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα εἶναι αἱ προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τροποποιήσεων ἐν τῷ Κανονισμῷ. Αἱ προτάσεις αὗται πρέπει νὰ ἦναι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§175Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι συντεταγμένος κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 75;

§176ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὄχι.

§177Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποίας μεταβολὰς φέρει;

§178ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἔγειναν δύο μεταβολαί· ἀφῃρέθη εἷς γραφεὺς πρώτης τάξεως καὶ εἷς βοηθὸς βʹ τάξεως. Καὶ μία ἄλλη ἀκόμη μεταβολή· καταργεῖται ἡ θέσις τοῦ θυρωροῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀναγκαιότατος καὶ ἄνευ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἡ ὑπηρεσία τῆς Βουλῆς. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παύσωμεν τὸν δυστυχῆ τὸν θυρωρὸν, διὰ νὰ γείνῃ οἰκονομία εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἐὰν παυθῇ ὁ θυρωρὸς, δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἡ ὑπηρεσία τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὡς κοσμήτωρ τῆς Βουλῆς, βεβαιῶ τοῦτο.

§179Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐδεὶς ἀντιλέγει.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὰς ἐν τῇ προτάσει τῆς ἐπιτροπῆς τροπολογίας τοῦ Κανονισμοῦ...

§181Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀνὰ μίαν, κύριε Πρόεδρε.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἐδάφιον 7 τῆς αʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 75 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Εἷς γραφεὺς αʹ τάξεως».

§183Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ Προεδρεῖον νομίζει ὅτι δύναται νὰ γείνῃ κατάργησις τῆς θέσεως τοῦ ἑτέρου γραφέως αʹ τάξεως;

§184ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἀποτελῶν μέλος τοῦ Προεδρείου, ὡς κοσμήτωρ, φρονῶ ὄχι.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροποποίησιν;

§186ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἐδάφιον 15 τῆς αὐτῆς παραγράφου τροποποιεῖται οὕτω: «Εἷς βοηθὸς βʹ τάξεως». Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§188ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἐδάφιον 3 τῆς βʹ § τροποποιεῖται οὕτω: «Δέκα τακτικοὺς κλητῆρας». Δηλαδὴ συγχωνεύονται αἱ δύο τάξεις τῶν κλητήρων εἰς μίαν, καὶ ὁρίζεται κατωτέρω μισθὸς δι’ ὅλους 70 δραχ. κατὰ μῆνα, ἤτοι περικόπτονται 10 δραχμαὶ ἀπὸ τὸν μισθὸν τῶν πέντε κλητήρων.

§190ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἄδικον πρᾶγμα.

§191Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ τῶν κλητήρων θὰ μείνωσιν ὡς ἔχουσιν ἐν τῷ Κανονισμῷ.

§192ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀποῤῥίπτεται καὶ ἡ τροποποίησις αὕτη, καὶ μένουσι τὰ περὶ τῶν κλητήρων ὡς ἔχουσιν. Ἑτέρα τροποποίησις προτείνεται ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἐδαφίου 4 τῆς αὐτῆς παραγράφου, δηλαδὴ ἡ κατάργησις τῆς θέσεως τοῦ θυρωροῦ.

§194ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ὑπέβαλεν ἑτέραν πρότασιν περὶ ἀπαλείψεως τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 75 τοῦ Κανονισμοῦ, τῆς ἀναγραφούσης προσόντα διὰ τὸν διορισμὸν τῶν ἐκτάκτων κλητήρων.

§196Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν ταύτην, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρωμεν ἐκτάκτους κλητῆρας, ἱκανοὺς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 75 τοῦ Κανονισμοῦ, ἥτις μᾶς ὑποχρεοῖ νὰ διορίζωμεν ἀνθρώπους ἡλικίας 60 καὶ 70 ἐτῶν, οἷοι εἶναι οἱ συνταξιοῦχοι ὑπαξιωματικοὶ ἢ ἀστυνομικοὶ κλητῆρες, ἐντελῶς ἀκατάλληλοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν κλητήρων τῆς Βουλῆς. Ἀφήσατε ἐλευθερίαν εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§197Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λοιπὸν ἂς καταργηθῇ ἡ διάταξις.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ περὶ ἀπαλείψεως τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 75 τοῦ Κανονισμοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἔρχονται αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. Φιλαρέτου.

§199Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἐδαφίου 9 τοῦ ἄρθρου 75 τοῦ Κανονισμοῦ ἐζήτησα τὴν ἀπάλειψιν τῆς θέσεως τοῦ ἀρχειοφύλακος. Ἀνέπτυξα τοὺς λόγους, δι’ οὓς ζητῶ τὴν ἀπόλειψιν τῆς θέσεως ταύτης. Δὲν ἀπεκρούσθησαν οὔτε ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς, οὔτε ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον. Ἐὰν ὑπάρχωσι λόγοι ἀναιροῦντες τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ἂς τοὺς ἀκούσωμεν· ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι λόγοι, ὑπενθυμίζω τὴν πρότασίν μου εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλῶ αὐτήν, ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ θέσις τοῦ ἀρχειοφύλακος, ὡς θέσις ἀργομίσθου.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§201Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὄχι.

§202Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κύριος Χατζηπέτρος δὲν μᾶς λέγει τοὺς λόγους;

§203Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Νομίζω τὴν θέσιν χρησιμωτάτην, διότι καὶ ὁ ἀρχειοφύλαξ ἐργάζεται τακτικώτατα, καὶ διὰ τοῦτο ἐκφράζω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ θέσις τοῦ ἀρχειοφύλακος. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ δεχθῇ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου ἢ τὴν τοῦ κ. Φιλαρέτου.

§204Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὡς μέλος τοῦ Προεδρείου, παρατηρῶ ὅτι ὁ ἀρχειοφύλαξ ἐργάζεται τακτικώτατα. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔχομεν ἀρχεῖον ἢ ὄχι, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐργάζηται ὁ ἀρχειοφύλαξ τακτικώτατα, σημαίνει ὅτι ἔχει ἐργασίαν.

§205Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ ἀρκοῦμαι εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκτιμηθῶσι δεόντως. Ἐγώ, φαίνεται, θὰ ἔχω ἄδικον! (ἱλαρότης).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Φιλαρέτου περὶ καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ ἀρχειοφύλακος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 76 ἔχετε τροπολογίαν, κύριε Φιλάρετε, ἡ ὁποία λέγει: «Ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ προτεινομένη αὔξησις τοῦ μισθοῦ τοῦ συντάκτου τῶν πρακτικῶν ἐκ δραχ. 40». Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§207ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Διάλογοι).

§209Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ γείνῃ ἡσυχία, διὰ ν’ ἀκούωμεν τὰς ἀποῤῥίψεις.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Λογιστικοῦ προτείνει τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τοῦ συντάκτου τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν διὰ τῆς ἑξῆς τροπολογίας. «Τὸ ἐδάφιον 3 τῆς αʹ § τοῦ ἄρθρου 76 τροποποιεῖται οὕτω: «Τοῦ συντάκτου τῶν πρακτικῶν 320». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τοῦ κ. Φιλαρέτου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐδαφ. 4 τῆς § αʹ τοῦ ἄρθρου 76 τοῦ Κανονισμοῦ, ἤτοι νὰ ἐλαττωθῇ ὁ μισθὸς τοῦ διορθωτοῦ τῶν ἐντύπων ἀπὸ δραχ. 270 εἰς δρ. 120». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§211Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ αὐτὸ ἄδικον!

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ὑπάρχει πρότασις τοῦ αὐτοῦ κ. Βουλευτοῦ «ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ προτεινομένη αὔξησις τοῦ μισθοῦ τοῦ διεκπεραιωτοῦ ἐκ δρ. 50».

§213ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Λογιστικοῦ προτείνει νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἐδάφ. 5 τῆς § αʹ τοῦ ἄρθρου 76, ὡς πρὸς τὸν μισθὸν τοῦ διεκπεραιωτοῦ, ὡς ἑξῆς: «τοῦ διεκπεραιωτοῦ 240». Ὁ διεκπεραιωτὴς ἔχει βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως καὶ πληρόνει κράτησιν συντάξεως ἀνάλογον.

§215Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Πληρόνει κράτησιν ἐπὶ τῇ βάσει μισθοῦ δραχ. 240, ἐνῷ λαμβάνει δρ. 190. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον.

§216Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Περὶ τῆς ἐργασίας του οὐδεμία ἐγένετο ἀντίῤῥησις.

§217ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρουσία τοῦ διεκπεραιωτοῦ ἐγένετο ἐπαισθητὴ ἐν τῷ γραφείῳ τῆς Βουλῆς διὰ τῆς ἐπιμελείας του.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§219ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Αἱ λοιπαὶ προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς περὶ τροποποιήσεως τῶν ἐδαφ. 7, 15, 19, 20 τοῦ τοῦ ἄρθρου 76 καὶ ἀπαλείψεως τοῦ ἐδαφ. 21 τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου συνδέονται μὲ τὰς ἀποῤῥιφθείσας τροποποιήσεις τῶν ἀντιστοίχων διατάξεων τοῦ ἄρθρου 75.

§221Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Συνεπῶς ἀποῤῥίπτονται καὶ αὐταί.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὰς τροποποιήσεις ταύτας τοῦ ἄρθρου 76;

§223ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει ἑτέρα πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ περὶ τροποποιήσεως τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 76, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Ἐκ τῆς τελευταίας § τοῦ ἄρθρου 76 ἀπαλείφονται αἱ λέξεις «ἑνὸς γραφέως αʹ τάξεως» καὶ «τοῦ ἑνὸς βοηθοῦ βʹ τάξεως». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Λογιστικοῦ προτείνει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 77 τὰς ἑξῆς τροποποιήσεις: «Τὰ ἐδάφια 3 καὶ 4 τῆς αʹ § τοῦ ἄρθρου 77 ἀπαλείφονται. Ὡσαύτως ἀπαλείφονται τὰ ἐδάφ. 3 καὶ 4 τῆς § βʹ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου.» Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§225ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὁ κ. Σάκκης προτείνει τὰς ἑξῆς τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 77, ὡς πρὸς τὸν μισθὸν τοῦ κοσμήτορος τοῦ ἀναγνωστηρίου τῆς βιβλιοθήκης καὶ τὸν τοῦ βοηθοῦ τοῦ ἐπιμελητοῦ: «Τὰ ἐδάφια 4 καὶ 6 τῆς βʹ § τοῦ ἄρθρου 77 τροποποιοῦνται οὕτω: «Τοῦ κοσμήτορος τοῦ ἀναγνωστηρίου 150. «Τοῦ βοηθοῦ τοῦ ἐπιμελητοῦ 120.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 77 ἔχετε τροπολογίαν, κύριε Φιλάρετε.

§227Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν, τὴν μετὰ τόσης ἐρεύνης γενομένην, ὅλων τῶν προτάσεών μου, ἀπαιτεῖται ἡρωϊσμὸς νὰ ἐξακολουθήσω. Ἀρκεῖ ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι πολὺ εὐχαριστημένη μὲ τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἔκαμε.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τινὰς τῶν προτάσεών σας. Εἴπετε ν’ ἀποῤῥιφθῇ ἡ προτεινομένη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ κατάργησις τῆς θέσεως τοῦ ἐπιμελητοῦ καὶ ἐπὶ τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου τῆς βιβλιοθήκης, καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τοῦτο.

§229Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τώρα νὰ ψηφίσωμεν τὴν συμπληρωματικὴν πίστωσιν διὰ τὰς γενομένας τροποποιήσεις ὡς πρὸς τὰς μισθοδοσίας.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Αἱ συμπληρωτικαὶ πιστώσεις, συνεπείᾳ τῶν γενομένων τροποποιήσεων τῶν σχετικῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῆς ἀποῤῥίψεως ἄλλων προτάσεων τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ, εἶναι αἱ ἑξῆς δι’ ἓν ἔτος:

Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§231ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἂς ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἰσχύος τῶν καταλόγων τῶν ἐνόρκων τῶν καταρτισθέντων διὰ τὸ ἔτος 1897 καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1898 εἰς τὰ Κακουργοδικεῖα Ἀθηνῶν καὶ Μεσολογγίου, ὡς καὶ εἰς τὰ ὑπαγόμενα εἰς περιφερείας, ἔνθα δὲν κατηρτίσθησαν τοιοῦτοι κατάλογοι κατὰ τὸ ἔτος 1897. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§233Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ προκαταβολῆς τῶν μισθῶν τῶν δημάρχων Θεσσαλίας.

§234Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρὶν ἢ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἐκ Θεσσαλίας σπουδαστῶν ἀπὸ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν κλπ. προλαμβάνω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἀντίῤῥησιν νὰ περιληφθῶσι μετὰ τῶν Θεσσαλῶν φοιτητῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ οἱ Κρῆτες φοιτηταὶ καὶ μαθηταὶ τῶν Γυμνασίων, διότι καὶ αὐτοὶ δὶς περιήχθησαν εἰς κατάστασιν, ἡ ὁποία δὲν τοῖς ἐπιτρέπει νὰ ἔχωσι τὰ μέσα τῆς ἐγγραφῆς.

§235ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ὑποβάλλετε τροπολογίαν.

§237ΣΑΚΚΗΣ. Ἡ σύστασις εἶναι δικαιοτάτη.

§238Π. ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν ὡς πρὸς τοὺς Κρῆτας καὶ τοὺς Ἠπειρώτας φοιτητάς.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλοι τὴν ὑποστηρίζομεν. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προκαταβολῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς ἐκ Θεσσαλίας πρόσφυγας δημάρχους τῶν καθυστερουμένων αὐτοῖς μισθῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§240ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω ἐδῶ νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ γραμματεῖς τῶν Δημαρχείων.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι ἐδῶ. Ἐπιφυλαχθῆτε εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἐκ Θεσσαλίας σπουδαστῶν ἀπὸ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν κλπ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2, ὡς ἔχουσι).

§243Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Προτείνω νὰ προστεθῇ, ὅτι «αἱ ἀνωτέρω διατάξεις ἐφαρμόζονται καὶ ὑπὲρ τῶν Κρητῶν φοιτητῶν καὶ μαθητῶν».

§244Π. ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Καὶ Ἠπειρωτῶν.

§245Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, βεβαίως.

§246ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ ὡραῖα! πολὺ ὡραῖα!

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δεληγεώργη συμπληρωθεῖσα θὰ ψηφισθῇ ὡς ἄρθρον 3· ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 3. Αἱ ἀνωτέρω διατάξεις ἐφαρμόζονται καὶ ὑπὲρ τῶν φοιτητῶν καὶ μαθητῶν τῶν ἐκ Κρήτης καὶ Ἠπείρου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν, ὡς ἄρθρον 3, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρ. 3 τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνει ἤδη τὴν θέσιν ἄρθρου 4. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ κατὰ τὴν νέαν τάξιν ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θʹ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως).

§249ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ ἐξουσιοδοτήθη νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἐνέργειάν της καὶ ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου καὶ ἐπὶ τοῦ πρώτου καὶ τελευταίου μέρους τῆς τελευταίας παραγράφου τῆς προτάσεώς μου.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§251Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ πάλιν τὸ μέρος τῶν πρακτικῶν, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τὴν παραδοχὴν τῆς διακοπῆς τῶν συνεδριάσεων.

§252ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐν τῷ μεταξὺ ἐρωτηθεῖσα ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς μέχρι νεωτέρας προσκλήσεως».

§253Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μέχρι τῆς προσκλήσεώς της ὑπὸ τοῦ Προέδρου.

§254Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ δήλωσις ὅμως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ συνεννοηθῇ περὶ τούτου μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 μ. μ.