1897.01.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43

Τῆς 30 Ἰανουαρίου 1897.

(Πέμπτη)

Ὥρα 4 καὶ 20′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δικηγορικὸν σῶμα Ἀθηνῶν διὰ ψηφίσματός του ἐκφράζει πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἑλλάδος τὸν πόθον, ὅπως ἐπιδιώξωσι τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἑνώσεως τῆς Κρήτης μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἀντὶ πάσης θυσίας. Ὡσαύτως οἱ δικηγόροι Καλαμῶν διὰ τηλεγραφήματός των πρὸς τὴν Βουλὴν ἐκφράζουσι τὸν αὐτὸν πόθον. Ὁ δήμαρχος Ἀστακοῦ διαβιβάζει τηλεγραφικῶς ψήφισμα τοῦ ἐν συλλαλητηρίῳ συνελθόντος λαοῦ Ἀστακοῦ, συγχαίροντος τῇ Κυβερνήσει καὶ τῇ Βουλῇ διὰ τὴν σώφρονα καὶ ἑλληνοπρεπῆ πορείαν ἐπὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§2ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ ὥρα εἶναι ἥκιστα κατάλληλος πρὸς ὑποβολὴν νομοσχεδίων, καθ’ ἣν στιγμὴν τοιαύτη συγκίνησις κατέχει ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικόν. Καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ μὴ ἀμελήσῃ νομοθετημάτων τινῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἀποδίδει μεγάλην σημασίαν, ὅπως ταῦτα ψηφισθῶσιν ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ. Μεταξὺ τῶν νομοθετημάτων τούτων πρωτίστως συγκαταλέγεται καὶ τὸ περὶ τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, τὸ ὁποῖον σχετίζεται καὶ τείνει πρὸς τὸ μεγαλεῖον τοῦ τόπου. Δὲν πιστεύω, Κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, οὐδ’ ἀλλαχοῦ, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ, ὅτι ἡ ἐν Ἀθήναις τέλεσις τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων προσεπόρισε τῇ πατρίδι ἡμῶν κέρδος ἠθικὸν ἀνυπολόγιστον. Ἡ Ἑλλὰς παρέστη πρὸ τῶν ὀμμάτων σύμπαντος τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ὑπὸ νέαν ὅλως καὶ ἄγνωστον μορφήν. Διὰ τοῦ αἰγλήεντος μεγαλείου τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, διὰ τῆς μοναδικῆς τάξεως, ἥτις ἐπεκράτησε κατὰ τὴν τέλεσιν αὐτῶν, ἡ πατρὶς ἡμῶν ἐπεσφράγισε τὴν ἔνδοξον αὑτῆς καταγωγήν, καὶ διετράνωσεν ὁποῖα στοιχεῖα προόδου καὶ πολιτισμοῦ ἐγκλείει ἐν τοῖς κόλποις αὐτῆς. Ἡ Ἑλλάς, ἡ μικρὰ καὶ παρορωμένη μέχρι τοῦδε, ἔχουσα ἔνθεν μὲν τὴν θέαν τῆς Ἀκροπόλεως, ἔνθεν δὲ τὸ Παναθηναϊκὸν Στάδιον, κατῆλθεν εἰς τὴν κονίστραν τῶν διεθνῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, πλήρης θάῤῥους καὶ πεποιθήσεως ἐπὶ τοὺς αὐτοσχεδίους καὶ βραχυσώμους αὐτῆς ἀθλητάς. Καὶ οἱ αὐτοσχέδιοι ἐκεῖνοι καὶ βραχύσωμοι ἀθληταὶ ἔσχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ἀντιμετρηθῶσι λίαν ἐπιτυχῶς πρὸς τὰ μεγάλα ἐκγεγυμνασμένα ἀθλητικὰ σώματα τοῦ παλαιοῦ καὶ τοῦ νέου κόσμου. Καὶ ἐνῷ ὁ Ἕλλην, εὐτόλμως ἀποδυθεὶς εἰς τὸν ἀγῶνα, ἀπεκόμιζεν ἐπὶ τέλους δικαιότατον τὸ ἔπαθλον διὰ τῆς Μαραθωνείου νίκης, ἡ Ἑλλὰς ἐξ ἄλλου, ὡς Κράτος, ἐμαρτύρει ἐνώπιον ὅλου τοῦ κόσμου, ὁποία τις πράγματι εἶναι ἐν τῇ συνεχείᾳ τῶν αἰώνων, καὶ ὁποῖον εὐκλεὲς μέλλον διανοίγεται εἰς τὰ φιλότιμα τέκνα της. Τὸ τοιοῦτον λοιπὸν ἠθικὸν κέρδος ἐν τῇ ἐκτιμήσει τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, τὴν τοιαύτην ἠθικὴν ἐξύψωσιν τῆς συγχρόνου Ἑλλάδος τὴν ὀφείλομεν εἰς τὴν παρ’ ἡμῖν τέλεσιν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, ἀποσκορακίσαντες τὴν τέως νάρκην, ὅπως ἀποβλέψωμεν εἰς νέους ὁρίζοντας. Τιμὴ ἄρα καὶ δόξα ἄφθιτος ὀφείλεται εἰς τοὺς κατορθώσαντας διὰ τῆς ὑψηλῆς αὑτῶν προστασίας, συνέσεως καὶ ἐνθέρμου ζήλου, ὅπως διὰ πλήρους ἐπιτυχίας ἐπιστεφθῇ ἡ πρώτη αὕτη δοκιμή. Ὁ Διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου δύναται νὰ καυχηθῇ, ὅτι ἔσωσε πολλάκις τὴν ὑπόθεσιν, ἀπέναντι τῶν ἀνυπερβλήτων κωλυμάτων, ἅτινα ἀνὰ πᾶν βῆμα ἀπήντα πρὸ αὑτοῦ. Τιμὴ ἐπίσης καὶ εὐγνωμοσύνη ἀΐδιος ὀφείλεται εἰς ἐκεῖνον, ὅστις διὰ τῆς πατριωτικῆς αὑτοῦ γενναιοδωρίας ἀνεκαίνισε τὸ Παναθηναϊκὸν Στάδιον καὶ διηυκόλυνε τὴν ἐν αὐτῷ τέλεσιν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων ἐν ἀπεριγράπτῳ μεγαλοπρεπείᾳ, ἐν ἐξαιρετικῇ λαμπηδόνι καὶ ἐν καταπληκτικῇ ἐπιβλητικότητι. Ἀλλὰ τὰ ἠθικὰ ταῦτα πλεονεκτήματα, ἅτινα ἀπέκτησεν ἡ πατρὶς ἡμῶν, σπουδαίως θὰ ἐμειοῦντο, καὶ ἡ ἐπὶ τὰ πρόσω ὁρμὴ τοῦ ἔθνους διὰ τῆς εὐγενοῦς τοῦ ἀθλητισμοῦ ἁμίλλης μεγάλως θὰ ἀνεκόπτετο, ἐὰν ἐλησμονοῦμεν, ἔστω καὶ πρὸς στιγμήν, τὸ ἡμέτερον καθῆκον τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἀγώνων, ἐὰν ἐλησμονοῦμεν δηλονότι, ὅτι ἡ κατ’ ἐξοχὴν μήτηρ τοῦ ἀθλητισμοῦ εἶναι ἡ Ἑλλάς. Τὸν ἀναφαίρετον τοῦτον τῆς εὐγενείας τίτλον ἡμῶν ὀφείλομεν νὰ περισώσωμεν καὶ ἐνισχύσωμεν πάσῃ δυνάμει. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἀποβλέπων, λαμβάνω τὴν τιμὴν, Κύριοι, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καὶ νὰ συστήσω τοῦτο εἰς τὴν ὑμετέραν ψῆφον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁριστικῶς πλέον καὶ ἐννόμως καθιεροῦται ἀπὸ τοῦ ἔαρος τοῦ 1898 ἡ ἀνὰ τετραετίαν ἐν Ἀθήναις τέλεσις τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑποβάλλων, πέποιθα, Κύριοι, ὅτι ἀνταποκρίνομαι πληρέστατα εἰς τὴν ὁμόθυμον εὐχὴν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς καὶ συνεπῶς ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 272).

§5Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἐθελουσίας κατατάξεως ἐν τῷ ναυτικῷ.

§6ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ πρὸ τοῦ τέλους τῆς συνεδριάσεως.

§7ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ.

§9ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν Κανονισμὸν τὸν μεταβάλλει ἡ Βουλὴ, ὁπόταν θέλῃ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 275).

§11ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐξακολουθήσεως τῆς κατασκευῆς ὁδῶν, τῶν ὁποίων αἱ ἐργολαβίαι διελύθησαν, τῆς συμπληρώσεως τμημάτων κατασκευαζομένων ὁδῶν καὶ τῆς κατασκευῆς νέων, πρὸς τὴν μεθόριον γραμμὴν ἀγουσῶν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 274).

§13ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζητήσαμεν τὴν ἄμεσον τύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἴσως ἐκ τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαγόρευσις τοῦ Κανονισμοῦ, ὅπως μὴ δύνηται ἡ Βουλή, κηρύττουσα ἐπεῖγον ἓν νομοσχέδιον, νὰ ψηφίσῃ αὐτὸ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἅμα τῇ ὑποβολῇ του. Ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως ἐπιθυμεῖ τὴν ἄμεσον ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§14ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς κοιμηθῇ ὁ Κανονισμὸς, κύριε Πρόεδρε, διὰ μίαν ἡμέραν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει πρέπει νὰ τυπωθῇ πρῶτον.

§16ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; (Οὐδεὶς ἐγείρεται). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 500,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897», πρὸς περίθαλψιν τῶν προσφύγων Κρητῶν.

§18Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν ἐλήφθησαν ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς ὑποδοχὴν τῶν προσφύγων, διότι ὑπάρχει τόση συσσώρευσις, ὥστε, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, νομίζω ὅτι δὲν ἐλήφθησαν ὅλα τὰ ἀνάλογα μέτρα. Ἔχω πληροφορίας, ὅτι πολλοὶ τῶν ἀποβιβαζομένων εἰς Πειραιᾶ, μὴ ἔχοντες νὰ πληρώσωσι, δυσκολεύονται κατὰ τὴν ἀποβίβασίν των. Βεβαίως πολλοὶ λεμβοῦχοι εὑρίσκονται, οἱ ὁποῖοι δωρεὰν τοὺς ἀποβιβάζουσιν, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν τὸ πράττουσιν. Ὥστε πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα, διὰ νὰ μὴ ἐπέρχωνται τοιαῦται δυσχέρειαι.

§19Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἦναι γνωστοὶ πρὸ τῆς ἀφίξεώς των οἱ λιμένες, εἰς τοὺς ὁποίους θέλουσιν ἀφιχθῆ, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θέλει ἔχει πίστωσιν εἰς τοὺς λιμένας αὐτούς. Ἐὰν ὅμως ἀποβιβάζωνται εἰς λιμένας, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἐγνωρίζομεν ὅτι ἤθελον ἀποβιβασθῆ, βεβαίως ὑπάρχει ἡ δυσχέρεια αὕτη, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν χορηγήσει πίστωσιν εἰς ὅλους τοὺς λιμένας.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου παρακαλῶ νὰ προστεθῇ: «καὶ ἄλλων συναφῶν ἀναγκῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ προταθείσης προσθήκης).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς Βάλτου. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ οἰκείου τμήματος τῆς Βουλῆς). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Βάλτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νόμιμον βουλευτὴν τῆς ἐπαρχίας Βάλτου τὸν κ. Νικόλαον Σκυλοδῆμον, ἔχοντα τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς τῶν προσωρινῶν δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης τῶν χρήσεων τῶν ἐτῶν 1890–1896.

§23ΣΤΑΗΣ. Πρέπει νὰ μάθωμεν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν πάντων τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένων νομοσχεδίων· διότι, ἐὰν πρόκειται ν’ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ πάντων τῶν νομοσχεδίων τούτων, θέλει ληφθῆ ἄλλη ἀπόφασις· ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται ν’ ἀσχοληθῇ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων μόνον, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι πιστώσεις, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι σχετικὰ πρὸς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, τότε θὰ ληφθῇ ἄλλη ἀπόφασις. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§24Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων πιστώσεών τινες εἶναι ἀναγκαῖαι πρὸς πλήρωσιν ἀναγκῶν κυβερνητικῶν ἢ διοικητικῶν· ἡ διοίκησις ἔχει ὡσαύτως ἀνάγκας, τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν. Ἑπομένως δυνάμεθα νὰ παραλείψωμέν τινα τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ στέρξωμεν, ἵνα περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων.

§25ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐνδέχεται νὰ ὑπάρχουν νομοσχέδια σχετιζόμενα μὲ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τῶν ὁποίων ἡ ψήφισις εἶναι ἀναγκαία πρὸς λειτουργίαν τῆς ὑπηρεσίας.

§26Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο εἶναι διοίκησις.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα νομίζω ὅτι μήτε συζήτησιν δύνανται νὰ προκαλέσωσι, καί, ὑποβληθέντα ἤδη, δύνανται νὰ ψηφισθῶσιν· ὑπάρχουσιν ὅμως νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἴτε τὴν ὀργάνωσιν νέων ὑπηρεσιῶν, εἴτε τὴν χορηγίαν ἀδείας εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς κατασκευὴν διαφόρων ἔργων, εἴτε ἐκχωρήσεις ἐπιχειρήσεων ἢ ἐργασιῶν πρὸς τρίτους. Νομίζω ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν πρέπει νὰ συζητηθῶσι κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας. Ἀναμφιβόλως καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἔθνος κατέχεται σήμερον ἀποκλειστικῶς ὑπὸ μιᾶς ἰδέας ὑψηλῆς, ὑπὸ μιᾶς ἰδέας ἀποῤῥοφώσης τὴν προσοχὴν ἡμῶν πάντων, τὰς σκέψεις μας καὶ τὰς συζητήσεις μας, ὅταν παρουσιάζωνται τοιαῦται. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰς ἐργασίας αὐτῆς ἀποῤῥοφᾷ ἐπίσης τὸ ζήτημα τὸ μέγα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν θέσιν ταύτην, τὴν ψυχολογικήν, δύναμαι νὰ εἴπω, παντὸς τοῦ ἔθνους καὶ τῶν μελῶν αὐτῆς, καὶ νὰ μὴ ζητήσωμεν σήμερον ν’ ἀσχοληθῇ εἰς ἄλλα ἔργα. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἦτο δυνατὸν καὶ πλέον τῶν 24 ὡρῶν καθ’ ἡμέραν ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, θὰ ἔπραττεν ἴσως κἄτι τι ἀνάλογον μὲ τὰς περιστάσεις, καὶ ἡ Βουλή, ἡ ὁποία σήμερον βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην ψυχραιμίαν, ὅπως συζητήσῃ θεσμοὺς νέους ἢ ἐργασίας νέας, δὲν πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας εἰς τὰ τοιαῦτα νομοσχέδια. Διὰ τοῦτο, ἐκτὸς τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἀμέσως συνδέονται μὲ τὸ ζήτημα, τὸ ἐνώπιον ἡμῶν, καὶ τὰ ὁποῖα μετὰ προθυμίας καὶ ἴσως ἄνευ συζητήσεως θέλει ψηφίσει ἡ Βουλή, ἐκτὸς τῶν μέτρων τῶν ἀπολύτως ἀναγκαίων διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς ὑφισταμένης ὑπηρεσίας, δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε τακτικὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι μελέτην καὶ συζήτησιν ψυχραιμοτέραν ἐκείνης, ἡ ὁποία δύναται νὰ γείνῃ σήμερον. Διὰ τοῦτο εἶναι καλὸν νὰ καθορισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅλα τὰ μέσα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ μεγάλου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἐνώπιον ἡμῶν, καὶ διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν ὑφισταμένων ὑπηρεσιῶν, ν’ ἀφεθῶσι δὲ ὅλα τὰ ἄλλα νομοσχέδια εἰς καιρὸν, καθ’ ὃν ἡ συζήτησις αὐτῶν δύναται νὰ γείνῃ ἀνετώτερον καὶ καλλίτερον.

§28Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ γενικοῦ ὁρισμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται ὁ κανονισμὸς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὡς ὑμεῖς νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ γένηται. Δυνάμεθα νὰ προβαίνωμεν εἰς τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένα, καὶ ἐπὶ ἑκάστου νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν προβάλληται ἡ ἀντίῤῥησις ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ τώρα καὶ πρέπει ν’ ἀναβληθῇ, καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ λόγος, ἵνα προτιμηθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ, θέλομεν βεβαίως στέρξει εἰς τὴν ἀναβολήν· ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ λόγος, ἵνα συζητηθῇ, θέλομεν ἐκθέσει τὸν λόγον εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ Βουλὴ θέλει ἀποφασίσει. Ἀλλὰ νὰ εἴπωμεν ὅτι χωρίζομεν τὰ νομοσχέδια εἰς κατεπείγοντα καὶ μὴ κατεπείγοντα, δὲν δυνάμεθα. Ὑπάρχουσι νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναπόφευκτα, ὡς τὸ περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμου, διότι, ἂν δὲν ἐπιψηφισθῇ αὐτό, δὲν δύναται νὰ κανονισθῇ ἡ ληψοδοσία μεταξὺ Δημοσίου καὶ δήμων, πολλοὶ δὲ τῶν δήμων θέλουσι παραλύσει. Διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ προσδιορίσω διὰ γενικῶν χαρακτηρισμῶν τὰ περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἐπὶ ἑκάστου νομοσχεδίου δυνάμεθα ν’ ἀποφασίζωμεν ἂν πρέπῃ νὰ συζητηθῇ ἢ ὄχι...

§29ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ποῖα εἶναι τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα καὶ ποῖα ὄχι, καὶ νὰ κανονίσῃ οὕτω πως τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὥστε νὰ ἐρχώμεθα παρεσκευασμένοι.

§30Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δύνασθε νὰ προβάλλητε ἀντιῤῥήσεις περὶ μὴ ψηφίσεως.

§31ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ εἷς δύναται νὰ θεωρῇ ὅτι εἶναι κατεπεῖγον καὶ χρήσιμον ἓν νομοσχέδιον, ὁ ἕτερος ὄχι· οὕτω θὰ ἐγείρωνται μάταιαι συζητήσεις.

§32Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τινὰ τῶν νομοσχεδίων δὲν ἔχουσι πολλὴν συνάφειαν μὲ τὴν γενικὴν διοίκησιν, ὑπάρχουσιν ὅμως λόγοι γενικοῦ συμφέροντος, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσι τὴν ψήφισιν αὐτῶν. Τὸ νομοσχέδιον, εἰς ὃ πρόκειται νὰ προβῶμεν, περὶ πληρωμῆς προσωρινῶν δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν, εἶναι νομοσχέδιον τοπικοῦ συμφέροντος. Εἴμεθα ὅμως ἠναγκασμένοι νὰ ψηφίσωμεν αὐτό, διότι ἄλλως οἱ ταμίαι θέλουσι προβῆ εἰς διοικητικὰ μέτρα, καὶ θέλουσιν ἐπέλθει ζημίαι. Διὰ τοῦτο προτείνω, ἐπὶ ἑκάστου νομοσχεδίου κατὰ σειρὰν νὰ γίνηται σκέψις, ἂν πρέπῃ νὰ συζητηθῇ ἢ νὰ ἀναβληθῇ.

§33ΣΤΑΗΣ. Ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον, ὃν προέτεινεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κανονισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, διότι ὑπάρχουσι νομοσχέδια ὑπηρεσιακὰ, ὡς εἶναι τὸ περὶ κανονισμοῦ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς δήμους, σχετικῶς πρὸς τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ περὶ τῶν δόσεων τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ψηφισθῶσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἐκ τῶν προτέρων τίνα εἰσὶ ταῦτα, ἵνα δυνάμεθα, κατόπιν μελέτης, νὰ συζητῶμεν ἐπ’ αὐτῶν. Ὑπάρχουσι νομοσχέδια εἰς τρίτην συζήτησιν, τὰ ὁποῖα εἶναι σπουδαῖα, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ κατεπείγοντα. Ἔπειτα ἄλλος συνάδελφος θεωρεῖ ἄλλο κατεπεῖγον καὶ ἕτερος ἄλλο. Φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς αὔριον πρέπει νὰ συντάξῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν οὕτως, ὥστε νὰ τεθῶσιν εἰς πρώτην γραμμὴν τὰ ὑπηρεσιακὰ καὶ εἰς δευτέραν τὰ κατεπείγοντα, ἵνα ἐρχώμεθα παρεσκευασμένοι πρὸς συζήτησιν, οὕτω δὲ ἀποφεύγωμεν ἀσκόπους συζητήσεις, εἰς τοιαύτας μάλιστα περιστάσεις, καθ’ ἃς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐγείρωνται ἀντεγκλήσεις μεταξὺ τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς.

§34ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς ἡ μέθοδος, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θὰ ἐγείρῃ διαρκεῖς συζητήσεις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τῶν προσωπικῶν καὶ τῶν τοπικῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν συμβιβάζονται μὲ τὴν σημερινὴν θέσιν τῆς χώρας. Εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ γαιῶν καὶ φυτειῶν π. χ. ὑπάρχουσί τινες, οἵτινες οὐδεμίαν ἔχουσι νὰ φέρωσιν ἀντίῤῥησιν, ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ὡς πρὸς τὸ κατεπεῖγον δὲ αὐτοῦ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι οὐδεμία ἐπέρχεται βλάβη ἐκ τῆς μὴ ἀμέσου ἐπιψηφίσεώς του...

§35Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. διότι ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου ἔδωσε τὸ ἐνδόσιμον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι μέχρι τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων δόσεων.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, καὶ ἀνάγκη νὰ σᾶς δώσω διασαφήσεις. Ἐγὼ, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσσήνης, εἶπον, ὅτι, ἐπειδὴ εἰσήχθη νόμος τοιοῦτος εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ δὲν θέλει βραδύνει, θέλω διατάξει τὸν ταμίαν, ἀναγγέλλων ὅτι εἰσήχθη νομοσχέδιον, νὰ ἀναστείλῃ τὰ καταδιωκτικὰ μέτρα. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, θέλω διατάξει νὰ προβῇ εἰς τὴν καταδίωξιν τῶν ὀφειλετῶν, διότι ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀναστείλω τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου.

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῶν λόγων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων· διότι ἐγὼ δὲν εἶπον νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ πληρωμῆς τῶν προσωρινῶν δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν, ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ πολλὰ τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῶσι τὰς ἡμέρας ταύτας, ἀλλὰ ἀργότερον· δὲν πρόκειται ἑπομένως νὰ φέρωμεν δυσκολίαν τινὰ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἔφερον μόνον ὡς παράδειγμα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· λέγω δὲ, ὅτι θὰ ἔχωμεν διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον προτείνει ὁ κ. Πρωθυπουργός, πολλὰς συζητήσεις, διότι ἄλλοι τῶν Βουλευτῶν, ἕνεκα τοπικοῦ συμφέροντος, θὰ ἐνδιαφέρωνται εἰς τὴν συζήτησιν νομοσχεδίου τινὸς, ὡς εἶναι τὸ περὶ παροχῆς δαπανῶν εἰς δημόσια ἔργα, ἄλλοι δὲ ὄχι, καὶ θὰ ἔχωμεν συζητήσεις προκαταρκτικὰς, εὐρυτέρας ἐκείνων, τὰς ὁποίας θὰ προκαλέσῃ τὸ νομοσχέδιον. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἁρμοδιωτέρα νὰ ὑποδείξῃ ποῖα εἶναι τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα, τὰ ὁποῖα νὰ συζητήσωμεν.

§39ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσκόπως ἐγένετο ἡ μέχρι τοῦδε συζήτησις, καθ’ ἣν χρόνον μόνον ἀπώλεσεν ἡ Βουλὴ, καθ’ ὃν τὸ νομοσχέδιον ἴσως θὰ ἦτο ἐψηφισμένον. Δὲν ἐννοῶ ποῦ θέλουσι νὰ καταλήξωσιν οἱ συζητοῦντες. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ λογικώτερον, νὰ ἀποφασίζῃ δηλ. ἡ Βουλὴ καθ’ ὅσον προβαίνομεν. Τινὲς ζητοῦσι νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις καὶ νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο, εἰς μίαν περιέχουσαν τὰ κατεπείγοντα, καὶ εἰς ἄλλην, τὰ μὴ κατεπείγοντα· ἀλλ’ ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει μίαν ἡμερησίαν διάταξιν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίζῃ κατὰ σειρὰν ἐπὶ ἑκάστου νομοσχεδίου.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ πληρωμῆς προσωρινῶν δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης τῶν χρήσεων τῶν ἐτῶν 1890 ἕως 1896» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§41ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεως τῆς πρώτης παραγράφου. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐπιτρέπεται νὰ πληρωθῶσιν αἱ δόσεις ἀπὸ τῆς προσκλήσεως τοῦ ἁρμοδίου ταμίου ἢ ὑποταμίου. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ποία ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως ταύτης; Ἐννοεῖ ἀπὸ τῆς γενικῆς προσκλήσεως ἢ ἀπὸ τῆς νέας προσκλήσεως, ἧς ἡ ἔκδοσις καθίσταται ἀναγκαία;

§42Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός.). Νέας προσκλήσεως.

§43ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τούτου φέρω τροπολογίαν. Ἐπίσης ἑτέραν διασάφησιν ζητῶ περὶ τῆς ἐννοίας τῆς διατάξεως τῆς ἐπιβαλλούσης τόκον 5%. Ἐννοεῖ ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου τόκον ἀρχόμενον ἀπὸ τῆς ὑπερημερίας ἢ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἑκάστης χρήσεως; Διότι τοῦτο κακῶς ἐφαρμόζουσιν οἱ ταμίαι καὶ ὑποταμίαι, τουτέστιν, ἐὰν πρόκειται νὰ εἰσπραχθῇ τίμημα ὀφειλόμενον διὰ 3 ἢ 5 ἐτησίας δόσεις, ὁ τόκος τῆς ὑπερημερίας δὲν ζητεῖται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ὑπερημερίας, ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας, ἣν παρέχει ἡ γενικὴ πρόσκλησις, ἀλλ’ ἀνέρχεται μέχρι τῆς ἐποχῆς, εἰς ἣν ἀναφέρεται ἑκάστη δόσις, καὶ οὕτω γίνεται παράβασις προφανὴς ἐκ κακῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου. Περὶ τούτου ἐπεθύμουν νὰ μοὶ ἐδίδετο διασάφησις, ἐγὼ δὲ φέρω τροπολογίαν.

§44Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός.). Αὔριον θὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν, διότι ἐπὶ τούτου ἔχω ἰδίαν γνώμην.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μερλοπούλου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 275.)

§46ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι τοῦτο ἀφορᾷ συμφέροντα ἐπαρχιῶν ἰδίως τῆς Πελοποννήσου...

§47Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τῆς Πελοποννήσου, μόνον διὰ τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης.

§48ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἀλλ’ εἰς τὴν θέσιν, εἰς ἣν εὑρίσκονται οἱ συμπολῖται τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης, εὑρίσκονται καὶ οἱ συμπολῖται οἱ ἐμοί. Τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητον καὶ διὰ τὴν Πυλίαν καὶ διὰ τὴν Τριφυλίαν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, τὸ μέτρον αὐτὸ νὰ ληφθῇ γενικώτερον· ἂς πιστεύσῃ δὲ, ὅτι θέλει προσφέρει ἀληθῆ ὑπηρεσίαν, γενικεύων τὸ μέτρον, διότι ἄλλως φοβοῦμαι, ὅτι θὰ γεννηθῶσι πλεῖστα παράπονα ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν.

§49Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τῆς Πελοποννήσου ὑπάρχουσι καί τινες, διὰ τὰς ὁποίας, οὐχὶ ὡς Πρωθυπουργὸς, ἀλλ’ ὡς πολίτης, ἐνδιαφέρομαι τὰ μάλιστα. Βεβαίως δὲν θέλετε μὲ κακίσει, ὅτι λαμβάνω ὀλιγωτέραν πρόνοιαν διὰ τὴν ἐπαρχίαν Γόρτυνος, ἀλλ’ οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐβεβαιώθησαν αἱ δόσεις τοῦ 1890–1896 ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης, διαφέρουσι τῶν ὅρων, εἰς οὓς διατελοῦσιν αἱ λοιπαὶ ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας δὲν πρόκειται νὰ πληρωθῶσιν αἱ δόσεις πολλῶν προγενεστέρων ἐτῶν. Διὰ τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης ἐπροτείναμεν μέτρον, τὸ ὁποῖον πολλάκις προὐτάθη εἰς τὴν Βουλὴν, ὁσάκις συνέπεσε πολλῶν ἐτῶν ὑποχρεώσεις νὰ ζητῶνται ἐντὸς ἔτους· τοιοῦτόν τι συνέβη εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων διὰ φόρους οἰκοδομῶν, καὶ ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ καιρὸν εἰς τοὺς ὀφειλέτας, ἵνα ἀποτίσωσι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο νὰ ἀποτίσωσι διὰ μιᾶς· ἡ ἀταξία δὲ αὕτη προέκυπτεν οὐχὶ ἐκ λάθους αὐτῶν, ἀλλ’ ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις δὲν κατώρθωσεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη νὰ βεβαιώσῃ τοὺς φόρους, ἕνεκα τούτου δὲ δὲν ἔπρεπε νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ ὀφειλέται· εἰς τοιαύτην δὲ κατηγορίαν δὲν ὑπάγεται ἡ ἐπαρχία Γόρτυνος, οὔτε ἡ τοῦ Ξηροχωρίου, οὔτε ἡ τῆς Τριφυλίας, παρὰ μόνον ἡ ἐπαρχία Μεσσήνης· σημειώσατε δὲ, ὅτι δὲν συνδέομαι μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης, ἵνα ὑποτεθῇ ὅτι πρὸς χάριν αὐτοῦ εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον.

§50ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἀνεξαρτήτως τῆς ὑπαιτιότητος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν φόρων αὐτῶν, ὅλοι οἱ ἄλλοι λόγοι ἐφαρμόζονται καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι οἱ κάτοικοι αὐτῶν ὀφείλουσι βεβαιωθέντα φόρον.

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπλήρωσαν ἐγκαίρως.

§52ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν χάνει τίποτε τὸ Δημόσιον, ἐὰν αἱ εὐκολίαι αὗται δοθῶσι καὶ εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀκυρώσεως τῶν ἐν τῷ Κεντρικῷ ταμείῳ κατατεθειμένων ἀδιαθέτων ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170,000,000).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ.

§54ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ ἀναβληθῇ.

§55Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μοὶ ἀνεκοίνωσε πρὸ μικροῦ, ὅτι στέργει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΑΡΟϚʹ νόμου τῆς 13 Ἀπριλίου 1884 ἔτους «περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ διὰ τοῦ νόμου ΩΞΓʹ συσταθέντος σώματος μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ».

§57ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ τούτου ζητῶ τὴν ἀναβολήν.

§58ΜΑΝΕΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ.

§59Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι αὐτὸ πρέπει νὰ συζητηθῇ.

§60ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένει νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§61Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§62ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διὰ τίνα λόγον πρέπει νὰ συζητηθῇ;

§63Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ θεωρῶ οὐσιῶδες.

§64ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πρέπει νὰ μᾶς εἴπητε τοὺς λόγους.

§65Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶναι εἰς τὴν ἔκθεσιν.

§66ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αἱ σημεριναὶ περιστάσεις νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν συζήτησιν τοιούτων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς πρόσωπα καὶ οὐχὶ εἰς ὑπηρεσίαν· νομίζω δ’ ὅτι ἠδύνατο ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν αὐτῶν εἰς ἐποχὴν ἄλλην, καταλληλοτέραν, καὶ ν’ ἀφήσωμεν τοὺς ὑφισταμένους νόμους, οἱ ὁποῖοι διέπουσι τὰ τῶν μηχανικῶν. Δὲν φρονῶ ὅτι ἐπείγει ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἄλλως δηλῶ, ὅτι δὲν θὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως αὐτοῦ.

§67Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι τοσοῦτον λεπτομερής, ἐὰν δὲ ἀναγνωσθῇ μετὰ προσοχῆς, θέλουσιν εὑρεθῆ τοσοῦτοι λόγοι οὐχὶ προσωπικοί, ἐπιβάλλοντες τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε νομίζω, ὅτι πρὶν ἢ ἀκούσω ἀνατρεπομένας μίαν πρὸς μίαν τὰς σειρὰς τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, δὲν εἶμαι ὑπόχρεως νὰ ἀπαντήσω, διότι θέλομεν ἔχει τότε διπλᾶς καὶ τριπλᾶς ἀγορεύσεις. Τὸ νομοσχέδιον ἄλλως εἶναι εἰς πρώτην συζήτησιν. Ἀφήσατε, παρακαλῶ, νὰ συζητηθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν, ἢ τοὐλάχιστον φέρετε τὰς ἀντιῤῥήσεις, ἃς ἔχετε, ἵνα ἦμαι εἰς θέσιν νὰ ἴδω τὰ πλημμελῆ τυχὸν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἴδω τὴν ἀχρηστίαν αὐτοῦ, ἐὰν ὑπάρχῃ, καὶ νὰ ἀπαντήσω πρὸς ὑμᾶς· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν βλάπτει, ἂν συζητηθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν, ὥστε, ἐν ᾗ ἂν περιπτώσει ἡ Βουλὴ ἤθελε πεισθῆ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον, νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους. Ἐπεθύμουν, ἂν ἐδυνάμην νὰ εἰσακουσθῶ, νὰ ἐπιτρέψητε, ὅπως τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ τοὐλάχιστον εἰς πρώτην συζήτησιν, καὶ εἰς τὴν δευτέραν δύνασθε νὰ φέρητε τὰς ἀντιῤῥήσεις ὑμῶν, τότε δ’ ἐγὼ—ἢ εἰς τὴν δευτέραν ἢ εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν—δύναμαι νὰ κρίνω, ὡς καὶ ἡ Βουλὴ, περὶ τῶν ὑμετέρων ἀντιῤῥήσεων, καὶ ν’ ἀποφασίσωμεν ὁριστικῶς.

§68ΣΤΑΗΣ. Λυποῦμαι διότι δὲν ἔχω τὸ νομοσχέδιον πρόχειρον, καὶ ἑπομένως καὶ τὴν ἔκθεσιν, ἵνα καταδείξω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ὑπάρχουσι τοιαῦται ἀντιφάσεις, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ τροποποιήσεως αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἶναι πασίγνωστον, ὅτι πρόκειται περὶ προσώπων ἐν αὐτῷ, καὶ ὄχι μόνον πρόκειται νὰ ἱκανοποιηθῶσι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠξεύρω, ἂν ἡ ὑπηρεσία ὀφείλῃ νὰ ἱκανοποιήσῃ, ἀλλὰ πρόκειται καὶ ν’ ἀδικηθῶσιν ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ 15 καὶ πλέον ἔτη ὑπηρετοῦσιν εὐδοκιμώτατα ἐν τῷ ναυτικῷ ὡς μηχανικοί, τινὲς τῶν ὁποίων μάλιστα εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ τορπιλλικοῦ στόλου, τοῦ ἀποπλεύσαντος χθὲς τὴν ἑσπέραν. Γινώσκω δύο πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀδικοῦνται φοβερὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦσιν ὡς μηχανικοὶ ἐν τοῖς τορπιλλικοῖς σκάφεσι. Δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ αὕτη κατάλληλος, ἵνα συζητῶμεν προσωπικὰ νομοσχέδια. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὡς καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Βουλὴν, νὰ μᾶς ἀπαλλάξωσι τῆς ἀηδοῦς ταύτης ἐργασίας.

§69ΜΑΝΕΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Κυθήρων, διότι, ὡς γνωρίζω, τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐγείρῃ μακρὰν συζήτησιν· διότι διὰ τοῦ τελευταίου νόμου, τοῦ τροποποιοῦντος τὸν προηγούμενον νόμον περὶ μηχανικῶν, πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐλάμβανον τὸ δικαίωμα κατὰ τὸν δεύτερον νόμον, τὸν ἰσχύοντα ἤδη, θὰ ταχθῶσιν ὑπὸ τὰς διατάξεις, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ νόμου. Δύο τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, οἱ ἄριστοι πάντων, ἀδικοῦνται διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου. Θὰ γείνῃ λοιπὸν μακρὰ συζήτησις, διότι τὸ νομοσχέδιον τὸ θεωρῶ προσωπικὸν, οὐχὶ ὅτι γίνεται παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν πρὸς θεραπείαν προσωπικῶν συμφερόντων, ἀλλ’ ὅτι ἀφορᾷ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀδικοῦνται. Καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι θὰ λάβωμεν τὸν λόγον, μολονότι δὲν εἶναι καιρὸς σήμερον νὰ καταναλώσωμεν τὸν χρόνον εἰς τοιαῦτα νομοσχέδια, μὴ ἐπείγοντα ἄλλως τε, διότι οἱ μηχανικοὶ καὶ κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον χρησιμεύουσι. Καμμίαν βελτίωσιν εἰς τὸν κλάδον δὲν φέρομεν σήμερον διὰ τὰς κατεπειγούσας ἀνάγκας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἀναβάλῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς καταλληλοτέραν περίστασιν, ὅταν καὶ τὸν χρόνον θὰ ἔχωμεν καὶ τὸν νοῦν ἠρεμώτερον.

§70Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Προκειμένου περὶ νομοσχεδίου περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, πρῶτοι ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν, ὅτι συναινοῦμεν νὰ μὴ συζητηθῇ κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον, τὸ μὲν διότι περιέχει διατάξεις, ἐφ’ ὧν καὶ ἡμεῖς ἐπείσθημεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν τὰς δυνατὰς ὑποχωρήσεις, τὸ δὲ διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι μακρὸν, περιέχει, νομίζω, 30 ἢ 40 ἄρθρα, καὶ βεβαίως αἱ παροῦσαι περιστάσεις δὲν εἶναι αἱ προσφορώτεραι πρὸς συζήτησιν μακρῶν νομοσχεδίων. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ μὴ ἀφήσω νὰ πιστευθῇ, ὅτι τὸ ἀντικρουόμενον νομοσχέδιον περὶ μηχανικῶν εἶναι νομοσχέδιον προσωπικόν. Ἐὰν ὑπάρχῃ προσωπική τις ἀφορμὴ, ἵνα κατηγορηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς προσωπικὸν, νομίζω, ὅτι ἡ ἀφορμὴ αὕτη στρέφεται κατ’ ἐκείνων, οἵτινες θέλουσι νὰ κατηγορήσωσιν αὐτό. Ἡ μόνη διάταξις, ἥτις ἀφορᾷ πρόσωπα εἶναι, Κύριοι, ἡ περὶ τῶν Ἄγγλων μηχανικῶν, οἵτινές εἰσιν οἱ εἰσηγηταὶ τῆς ναυτικῆς μηχανικῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἵτινες ἔχουσι 35 καὶ 38 ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ, ὡς ἀξιωματικοὶ μηχανικοί, οἵτινες ὅμως, ἐπειδὴ ὅτε κατετάχθησαν καὶ ἐπὶ μακρὰ ἔτη δὲν ἀπέκτησαν τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, ἀποθνήσκουσι σήμερον, χωρὶς νὰ ἔχωσι κεκτημένον τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως. Εἶναι δὲ οὗτοι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐμόρφωσαν τοὺς ἀρίστους μηχανικοὺς τοῦ Ἑλληνικοῦ στόλου. Δὲν ὑπάρχει, Κύριοι, μηχανικὸς ἐν τῷ στόλῳ, ἔχων ἀκόμη καὶ προβεβηκυῖαν ἡλικίαν, ὅστις νὰ μὴ ὑπῆρξε μαθητὴς ἑνὸς τῶν τριῶν ἐκείνων Ἄγγλων μηχανικῶν. Ἤθελεν εἶσθαι, νομίζω, καὶ ἀπάνθρωπον ἀκόμη, ἄν, προκειμένου περὶ τοιούτων προσωπικῶν ἀληθῶς ζητημάτων, ἡ Βουλὴ ἀπέστεργε νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἀλλὰ ποία διάταξις, παρακαλῶ, εἶναι προσωπική; Μήπως εἶναι προσωπικὴ ἡ διάταξις ἐκείνη τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν ἐπέρχεται ἡ τάξις καὶ ἡ νομιμότης ἐκεῖ, ὅπου ἐβασίλευεν ἡ ἀταξία καὶ ἡ ἀναρχία; Τὸ ἄρθρον 17, λέγει ἡ ἔκθεσις, τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ μηχανικῶν ὁρίζει, ὅτι οὐδέποτε δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ αὐτῷ πλοίῳ δύο βαθμοφόροι, ἔχοντες τὸν βαθμὸν ἀξιωματικοῦ. Καὶ ὅμως, Κύριοι, τί γίνεται ἐπὶ μακρὰ ἔτη; Ἐνῷ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ αὐτῷ πλοίῳ δύο φέροντες τὸν βαθμὸν ἀξιωματικοῦ μηχανικοῦ, ὑπηρετοῦσι τέσσαρες! Διατί; διότι ἦλθον τὰ θωρηκτὰ, ἅτινα ἔχουσιν ἀνάγκην τεσσάρων μηχανικῶν, ὡς ἀρχηγῶν τῆς φυλακῆς τῶν μηχανῶν. Καὶ ἐν τούτοις, ἂν θέλωμεν νὰ τηρήσωμεν τοὺς νόμους, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πλείονας τοῦ ἑνὸς ἐν ἑκάστῳ τῶν πλοίων. Γίνεται λοιπὸν ἐπὶ μακρὰ ἔτη, ἐπὶ 5 ἢ 6, παράβασις τοῦ νόμου τούτου περὶ μηχανικῶν ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι τὸ πράγματι συμβαῖνον κυροῦμεν καὶ νομιμοποιοῦμεν. Εἶναι ἆρά γε αὗται προσωπικαὶ παροχαί; Ἀλλὰ πλάττομεν θέσιν ἀνωτέρου ἀρχιμηχανικοῦ. Βεβαίως, Κύριοι, πλάττομεν τοιαύτην θέσιν, διότι οἱονδήποτε ἔθνος, ἂν εἶχεν ἀρχιμηχανικὸν, οἷον ἡμεῖς ἔχομεν τὸν Σοφοκλέα Γιαλούσην,—καὶ λέγω τοῦτο δημοσίᾳ, πρὸς τιμὴν τοῦ ἀνωτέρου τούτου ἀξιωματικοῦ,—ἤθελε βεβαίως κατασκευάσει καὶ νομοθετήσει νόμον προσωπικὸν περὶ αὐτοῦ δικαίως. Παρακαλῶ δ’ ἐκείνους, οἵτινες γνωρίζουσι τὸν ἄνδρα, νὰ μὲ ἐνισχύσωσι.

§71ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Βεβαίως.

§72Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ κ. Γιαλούσης ἐδύνατο ἀκόμη καὶ ἐν τῷ ἀγγλικῷ στόλῳ νὰ ἦτο εἷς τῶν λαμπροτάτων ἀξιωματικῶν.

§73ΜΑΝΕΣΗΣ. Δὲν ἐφέρομεν καμμίαν ἀντίῤῥησιν περὶ τούτου.

§74ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ κ. Γιαλούσης ὑπόκειται εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, ἂν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ τὸ Ναυτικὸν ἀποβάλλει τὸν ἄριστον τῶν μηχανικῶν τοῦ στόλου. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὰ νομοσχέδια τὰ ναυτικὰ, ὅπως καὶ πάντα τὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἶναι περιττὸν νὰ κατηγορῶνται τόσον εὐκόλως, ὅταν τὰ ἐπιχειρήματα, ἅτινα οἱ Κύριοι ἐπικαλοῦνται, δὲν δύνανται νὰ τὰ βασίσωσι καὶ νὰ ἀποδείξωσιν αὐτά. Ἐὰν ὅμως οἱ Κύριοι, οἱ ἀντικρούσαντες τὸ νομοσχέδιον, ἔχωσι λόγους νὰ πολεμῶσιν αὐτὸ, παρακαλῶ ν’ ἀκούσωμεν αὐτοὺς κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, ἢ καὶ κατ’ αὐτὴν ταύτην, καὶ δυνάμεθα τότε νὰ ἀποσύρωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν πεισθῶμεν, ὅτι οἱ λόγοι καὶ τὰ ἐπιχειρήματα αὐτῶν εἶναι ὀρθά. Ἐγὼ ὅμως δὲν ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς ἀπέσυρον τὸ περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, διότι ἐθεωρήσαμεν, ὅτι αἱ στιγμαὶ δὲν εἶναι πρόσφοροι, ὥστε νὰ κατασκευάζωνται νόμοι, οἵτινες εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβληθῶσιν εἰς ἄλλην σύνοδον, ὡς εὐθὺς μετ’ ὀλίγον θέλω παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ Σχολῆς μαθητευομένων μηχανικῶν, καίτοι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον καὶ ἀναγκαιότατον, διότι ἀναγκαζόμεθα νὰ λαμβάνωμεν μηχανικοὺς ἐκ τῶν ἐργοστασίων, ἀνθρώπους ἀπείρους περὶ τὰ τῆς θαλάσσης. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπὶ τόσα ἔτη δὲν εἴχομεν Σχολὴν μηχανικῶν, διατὶ νὰ δαπανήσωμεν τὰς σήμερον πολυτίμους στιγμὰς, μὴ ἀναμένοντες εἰς εὐθετώτερον χρόνον τὴν ψήφισιν αὐτοῦ; Καὶ ἐκεῖνο λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον στέργω νὰ ἀναβληθῇ. Ἀλλὰ νομοσχέδια, συντελοῦντα εἰς τὴν εὐρυθμοτέραν διοίκησιν τῶν τοῦ στόλου, ὡς πρὸς τὴν λειτουργίαν τοῦ μηχανικοῦ, βεβαίως, Κύριοι, ἤθελον πράξει παράβασιν τοῦ καθήκοντός μου, ἂν ὑπεχώρουν καὶ ἔστεργον ὅπως ἀναβληθῶσιν.

§75ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐρειδόμενος ἐπὶ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, ὡς καὶ τὴν ἀναβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, οὐχὶ διότι δὲν παραδέχομαι τὰς διατάξεις αὐτοῦ,— διότι περὶ τούτων δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν σήμερον— ἀλλὰ διότι ἐθεώρησα ὡς ἀκατάλληλον τὴν στιγμὴν, ὅπως προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ. Καὶ πράγματι ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἐβεβαίωσε τὰ λεγόμενά μου· διότι τί εἶπεν οὗτος, προκειμένου περὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου; Ὅτι πρόκειται περὶ προσώπων καὶ ἀνέπτυξε τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκα ζητεῖ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ προαγάγῃ δηλονότι τὸν ἀρχιμηχανικὸν εἰς ἀνώτερον ἀρχιμηχανικόν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τοῦτο ἐγὼ ἤθελον νὰ ἀποφύγω. Δὲν ἔχω ἀντίθετον γνώμην περὶ τῆς προαγωγῆς τοῦ ἀρχιμηχανικοῦ εἰς ἀνώτερον ἀρχιμηχανικὸν, ἀλλὰ λέγω ὅτι δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας· ἡ Βουλὴ τὴν στιγμὴν ταύτην ἔχει ἄλλα καθήκοντα νὰ ἐκπληρώσῃ, πολὺ ὑψηλότερα. Ὅταν πρόκειται νὰ ῥίψωμεν τὸν περὶ τῶν ὅλων κύβον, ὅταν πρόκειται νὰ ἀγωνισθῶμεν ὑπὲρ τῆς ὑψηλῆς καὶ μεγάλης ἰδέας τῆς ἑνώσεως τῆς Κρήτης μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος, ὅταν σύμπας ὁ Ἑλληνισμὸς ταράσσηται, δὲν ἐπιτρέπεται ἡμῖν νὰ καταγινώμεθα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν νόμων περὶ προαγωγῆς τοῦ ἀρχιμηχανικοῦ εἰς ἀνώτερον ἀρχιμηχανικὸν, καὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς ἀλλοδαποὺς, οἵτινες δὲν ἔχουσι καὶ τὸ πρὸς σύνταξιν δικαίωμα. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τοιαῦτα ἔργα· κατ’ ἀκολουθίαν πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὅταν θὰ ζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἀναπτύξω ἐν ἐκτάσει τὰ τῶν λεπτομερειῶν αὐτοῦ. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ νομοσχέδιον περὶ Σχολῆς μαθητευομένων μηχανικῶν...

§76Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἶπον ὄχι.

§77ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ τούτου θέλω ζητήσει τὴν ἀναβολήν.

§78Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ ἐναντίον, κύριε Βουλευτὰ. Εἶπον νὰ μὴ τὸ ψηφίσωμεν.

§79ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἤκουσα περὶ τίνος πρόκειται, ἤκουσα ὅτι, καίτοι ἀναγνωρίζοντες τὴν σπουδαιότητα τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, οὐχ ἧττον κάμνετε τὴν χάριν νὰ τὸ παραλείψητε. Νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπεν οὐδὲ νὰ τὸ ἀναγράψητε κἄν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Συμπεραίνων προτείνω τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν δὲ δὲν ἀναβληθῇ, δηλῶ ὅτι δὲν θέλω μετάσχει τῆς συζητήσεως, διότι δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι ἡ παροῦσα στιγμὴ κατάλληλος, ὅπως σκεφθῶμεν ἂν ὁ ἀρχιμηχανικὸς πρέπῃ νὰ ἦναι ἀνώτερος ἀρχιμηχανικός.

§80Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὑπερβολικῶς παρεστάθησαν αἱ ὑπηρεσίαι τῶν Ἄγγλων μηχανικῶν, καθὼς ἐπίσης, ὅτι ὑπερβολικὰ εἶναι τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα παραχωροῦνται εἰς αὐτοὺς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου οἱ Ἄγγλοι οὗτοι μηχανικοὶ προβιβάζονται, ἐν ᾧ εὑρίσκονται ἤδη ὑπὸ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, δεύτερον χαρίζονται εἰς αὐτοὺς ἕνδεκα ὅλα ἔτη, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διανύσωσιν ἐν ὑπηρεσίᾳ, ἵνα λάβωσι σύνταξιν, διότι μόλις πρὸ 14 ἐτῶν ἐγένοντο ὑπήκοοι Ἕλληνες. Τρίτον πλεονέκτημα χορηγεῖ εἰς αὐτοὺς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι αὐξάνει τὴν σύνταξιν αὐτῶν, προβιβάζει δηλ. αὐτοὺς δὶς, ἅπαξ κατὰ βαθμὸν καὶ ἅπαξ κατὰ σύνταξιν· θὰ λάβωσι δηλαδὴ συντάξεις ὑπερβολικάς. Τὰ ὑπερβολικὰ ταῦτα πλεονεκτήματα νομίζω ὅτι θὰ καταστήσουν δύσκολον τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὡς ἔχει, διότι οἱ Ἄγγλοι οὗτοι μηχανικοὶ δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι παρέσχον τόσον μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ναυτικὸν τῆς Ἑλλάδος, ὅσον παρεστάθη, καὶ τόσον, ὥστε νὰ ἦναι ἄξιοι καὶ ἐγκωμίων. Οἱ μηχανικοὶ οὗτοι ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα πρὸ 30 ὅλων ἐτῶν μετὰ τῶν ἀτμοημιολιῶν «Πληξαύρας» καὶ «Ἀφροέσσης», εἶναι δὲ καὶ ἀστοιχείωτοι, μόλις γνωρίζουσι τὴν γλῶσσαν αὐτῶν· ὥστε δὲν εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι ἐδίδαξαν κανένα ἐκ τῶν Ἑλλήνων μηχανικῶν, ὡς ἐῤῥήθη. Φαίνεται δὲ, ὅτι οἱ Ἄγγλοι οὗτοι μηχανικοὶ εἶναι καὶ πολὺ συμφεροντολόγοι, διότι αὐτοὶ, μόλις κατετάχθησαν, ἔλαβον μισθὸν 500 φράγκων χρυσῶν, ζητοῦντες τὴν πληρωμὴν αὐτῶν εἰς λίρας ἀγγλικὰς, διὰ νὰ ὑπηρετῶσι μόνον ἐν εἰρήνῃ, ὡς ἰσχυρίσθησαν. Διότι ὅταν ἡ Ἑλλὰς εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τοὺς καλέσῃ νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς κρισίμους στιγμὰς, οἱ Κύριοι οὗτοι ἐδυστρόπησαν, δὲν ἤθελον νὰ ὑπηρετήσωσι, καὶ ὑπέβαλον ὅρους καὶ συμφωνίας νέας, λέγοντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι «ἡμεῖς ὑπηρετοῦμεν ἐν εἰρήνῃ καὶ λαμβάνομεν τὸν μισθὸν τοῦτον, ἀλλ’ ἐν πολέμῳ ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ διπλασιάσωμεν καὶ τριπλασιάσωμεν τὴν μισθοδοσίαν.» Καὶ δὲν ἐννοῶ μὲν, ὅτι πρέπει ἡ Βουλή, λαμβάνουσα πάντα ταῦτα ὑπ’ ὄψει, νὰ καταψηφίσῃ ἐντελῶς τὸ νομοσχέδιον, φρονῶ ὅμως, ὅτι ἐπειδὴ οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος Ἄγγλοι μηχανικοὶ ὑπηρέτησαν ἐν τῇ Ἑλληνικῇ ὑπηρεσίᾳ ἐπὶ ἱκανὸν χρόνον, δύναται τὸ Κράτος νὰ φανῇ εὐμενὲς καὶ συγκαταβατικόν, χαρίζον εἰς αὐτοὺς τὰ 11 ἔτη, τὰ ὁποῖα τοῖς ἐλλείπουσιν, ὅπως συμπληρώσωσι τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς των. Ἀλλ’ ὅλα τὰ ἄλλα νομίζω ὅτι εἶναι ὑπερβολικὴ συγκατάβασις, ἥτις πρέπει ν’ ἀποκρουσθῇ.

§81ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ζητοῦμεν τὴν ἀναβολήν, καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν δεχθῇ.

§82Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἄς ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ βλέπομεν εἰς τὴν δευτέραν.

§83Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Συμφωνῶ μετὰ τῶν αἰτησάντων τὴν ἀναβολήν, καθόσον πρόκειται νὰ ἀντικρούσω ἰσχυρῶς τοὺς λόγους τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου ἐξ Ἀττικῆς, διότι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐρειδόμενος μόνον εἰς λόγους ἀγνώστων αὐτῷ, μὴ γνωρισάντων τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπείσθη ἐκ καλῆς θελήσεως εἰς τὰς διαβεβαιώσεις τῶν ὑποδαυλισάντων, οὕτως εἰπεῖν, τὴν συζήτησιν ταύτην, καὶ ἐπρότεινε πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀδικοῦσι μεγάλως τοὺς ἀνθρώπους τούτους. Νομίζω ὅτι τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ ἀμείβῃ ἐξ ἴσου τοὺς ὑπηρετοῦντας ὅλους, καὶ ἐπειδὴ οἱ νεώτεροι αὐτῶν μηχανικοί, οἱ πολὺ νεώτεροι ἢ μᾶλλον οἱ μαθηταὶ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσι πολὺ ὀλιγώτερα ἔτη, θέλουσιν ἔχει μεγαλειτέραν σύνταξιν, φρονῶ ὅτι αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους δὲν πρέπει νὰ τοὺς παραβλέψωμεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωσι τὴν σύνταξιν, τὴν ὁποίαν θὰ λάβωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ἥσσονα μοῖραν, ἔχουν ὀλιγωτέραν ὑπηρεσίαν καὶ εἶναι μαθηταὶ ἐκείνων. Εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ ἀναπτύξωμεν ἐκτενέστερον, καὶ νὰ καταδείξωμεν τὰς ὑπηρεσίας ἑκάστου. Καὶ διὰ πολλοὺς ἄλλους λόγους θ’ ἀντικρούσω τὰ λεχθέντα· ἐπιφυλάσσομαι ὅμως νὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μοῦ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΩΛΖ’ νόμου τῆς 26 Μαΐου 1890 «περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἰατρικοῦ κλάδου τοῦ Β. Ναυτικοῦ»)

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Σχολῆς μαθητευομένων μηχανικῶν.

§85Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ν’ ἀναβληθῇ.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ.

§87ΡΑΖΕΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου παρεδέχθη ὅτι ὑπάρχει τόσον στενὸς σύνδεσμος μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τοῦ περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, ὥστε ἐδέχθη νὰ μὴ συζητηθῇ πρὶν ἢ συζητηθῇ τὸ περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν. Νομίζω ἑπομένως ὅτι, ἀφοῦ παρεδέχθη τὴν ἀναβολὴν τοῦ περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν νομοσχεδίου, πρέπει ν’ ἀναβληθῇ καὶ ἡ συζήτησις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§88Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παντάπασι δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἐβεβαίωσα, ὅτι ὑπάρχει στενὸς σύνδεσμος μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν καὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀριθμῶν. Ὁ ὑπάρχων σύνδεσμος ὑφίσταται μεταξὺ τῶν ἄρτι ψηφισθέντων δύο νομοσχεδίων καὶ τοῦ νομοσχεδίου ὑπ’ ἀριθ. 10 τῆς ἡμερησίας διατάξεως, περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Βεβαίως ὅλα τὰ νομοσχέδια, τὰ ἀφορῶντα ὀργανισμούς, ὧν δυνάμει προστίθενται ἀριθμοί, ἔχουσι σχέσιν ἀναμφιβόλως πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀριθμῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι λόγος, διότι συναινοῦμεν νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, νὰ μὴ ψηφισθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐγώ, Κύριοι, ἐδήλωσα, ὅτι, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀριθμῶν, εἰς ὃ μάλιστα θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ ἐπιφέρω μικράς τινας μεταῤῥυθμίσεις, εἶναι ἀδύνατον νὰ καταρτίσωμεν ὡς δεῖ τὰ ἐπιτελεῖα τῶν πλοίων. Καὶ ἂν ἀκόμη ψηφισθῇ ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, δὲν τεθῇ δὲ διαβατικὴ διάταξις ἐν τῷ τελευταίῳ ἄρθρῳ, ἣν θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ἐκεῖ φθάσωμεν, καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν ἐὰν ψηφισθῇ, θέλει μείνει χάρτης ἄγραφος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ν’ αὐξήσωμεν τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ὑποπλοιάρχων καὶ τῶν ἀνθυποπλοιάρχων, ὧν ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην καὶ ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην, διότι, ἐρχομένων τῶν πλοίων εἰς ἐνέργειαν, οὐχὶ πλήρη, ἀλλ’ ἠλαττωμένην ἐνέργειαν, ἐλλείπουσιν ἀξιωματικοί, ὅπως ἀποτελέσωσι καὶ τὰς φυλακὰς καὶ τὰ ἐπιτελεῖα τῶν πλοίων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔχει κατά τι δίκαιον, ὅτι βεβαίως τὸ ναυπηγικὸν νομοσχέδιον συνδέεται μὲ τοὺς ἀριθμοὺς, δὲν εἶναι ὅμως λόγος, διότι δὲν ἐψηφίσθη τὸ ναυπηγικὸν νομοσχέδιον, νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀριθμῶν, οὗτινος ἐγὼ τὴν χρησιμότητα θεωρῶ ἀναμφισβήτητον.

§89ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐννοεῖτε διαβατικὴν διάταξιν;

§90Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Θέλω παρακαλέσει νὰ ἀκούσητε αὐτήν, ὅταν φθάσωμεν ἐκεῖ.

§91ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Νομίζω ὅτι πάντες ἠκούσαμεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ εἰς τρίτην συζήτησιν, ἐὰν προηγουμένως δὲν ψηφισθῶσι τὰ εἰδικὰ νομοσχέδια τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἀλλὰ ταῦτα δὲν ἐψηφίσθησαν ἀκόμη, διότι μόλις εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν σήμερον συζητοῦνται. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς τρίτην συζήτησιν; Τότε λοιπὸν ἀναληθῆ ἐπηγγέλλετο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§92Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν συνειθίζω νὰ λέγω ψεύδη.

§93ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐδώσατε τὴν ὑπόσχεσιν, καὶ ὀφείλετε νὰ τὴν τηρήσητε (ἀντεγκλήσεις). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπηγγέλθη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ εἰς τρίτην συζήτησιν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν εἰδικῶν νομοσχεδίων, ἤδη δὲ θέλει νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Κύριος εἶναι νὰ τὸ πράξῃ, καὶ ἡ Βουλὴ ἂς δώσῃ τὴν ψῆφόν της· ἀλλ’ ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ διαμαρτυρηθῶμεν.

§94ΡΑΖΕΛΟΣ. Διὰ τῆς προτάσεως τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, περὶ ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἐνόουν ὅτι εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, τοὐναντίον νομίζω, ὅτι δύναται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ἦναι σύμφωνον καὶ πρὸς τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ὁποίους καθορίζουσιν οἱ ὀργανισμοὶ τοῦ Ναυτικοῦ, οἱ δημοσιευθέντες ἐσχάτως. Ἐβεβαίωσα ὅμως τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἐδόθη ἡ διαβεβαίωσις, ὅτι δὲν θέλει συζητηθῆ, παρὰ μόνον ἀφοῦ ψηφισθῶσι τὰ ἄλλα σχετικὰ νομοσχέδια· συνεπῶς φρονῶ, ὅτι ἡ λογικὴ συνέπεια εἶναι, ἀφοῦ ἀνεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τὸ σχετιζόμενον μὲ τὸ προκείμενον, ν’ ἀναβληθῇ καὶ τὸ παρόν. Ἄλλως τε κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ὑποβάλῃ καὶ πληροφορίας τινὰς σχετιζομένας πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὰς ὁποίας ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εὐηρεστήθη νὰ χορηγήσῃ. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ὁ λόγος τῆς καταθέσεως τῶν πληροφοριῶν, ὡς καὶ ὁ ἕτερος λόγος τῆς σχέσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου μὲ τὸ ἕτερον, ἐπιβάλλει τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§95ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἕνα μέσον ὅρον· θὰ παρακαλέσω, ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, διότι πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν, τίνι τρόπῳ πρέπει νὰ γείνῃ τροποποίησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως μὴ ἀδικηθῶσιν ἄτομα, τὰ ὁποῖα, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἀδικοῦνται. Ὑπάρχουσι μηχανικοὶ ἄξιοι, περὶ τῶν ὁποίων δευτέρα γνώμη δὲν ὑπάρχει, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ἐξετέλεσαν μετ’ ἀφοσιώσεως καὶ ζήλου τὸ ἑαυτῶν καθῆκον· ἀλλ’ ἤδη οὗτοι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου χάνονται διὰ παντὸς, τουτέστι καταστρέφεται ἐντελῶς ἡ πρόοδος αὐτῶν, διότι δὲν ὑπήχθησαν εἰς τὸν δεύτερον νόμον· οὗτοι δ’ εἶναι οἱ μηχανικοὶ Κωνσταντινίδης καὶ Δημητριάδης, περὶ τῶν ὁποίων δὲν πιστεύω ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην, ὅτι οἱ μηχανικοὶ οὗτοι οὐ μόνον εἶναι ἄριστα κατηρτισμένοι, ἀλλὰ καὶ καλῶς πάντοτε ἐξετέλεσαν τὸ ἑαυτῶν καθῆκον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, ἀμφότεροι οὗτοι ἀδικοῦνται, μὴ δυνάμενοι νὰ προαχθῶσι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἀδίκημα εἰς οἱονδήποτε, ἐν τοιαύτῃ μάλιστα ὥρᾳ, δὲν δύνανται νὰ συζητηθῶσι, καὶ ἀπορῶ πῶς θέλετε νὰ ἐπιμένητε, ὅπως τὰ νομοσχέδια ταῦτα ψηφισθῶσιν εἰς τρίτην συζήτησιν. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ νὰ συναινέσητε εἰς τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§96Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἀληθῆ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Πράγματι δύο τῶν ἀρίστων μηχανικῶν πρόκειται ν’ ἀδικηθῶσι πολύ· εἶναι οἱ μηχανικοί, τοὺς ὁποίους κάλλιστα γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁ Κωνσταντινίδης καὶ ὁ Δημητριάδης.

§97Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ἀδικοῦνται.

§98Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀποκλείονται σχεδὸν καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἐλαττώνετε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπομηχανικῶν, αὐξάνετε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἄλλων.

§99Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀφήσητε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ νὰ ἐρωτήσητε τὸν φίλον σας, ἐὰν ἀδικεῖται.

§100Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ λάβω τὰς συμβουλὰς κανενός. Γνωρίζω δὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σεῖς μανθάνετε σήμερον. Ἀλλ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σᾶς συνεβούλευσαν οὕτω, νὰ τοὺς ἐρωτήσητε ὑμεῖς.

§101ΜΑΝΕΣΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ ἀναγνώσητε τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα πεισθῆτε περὶ τοῦ ἀδικήματος.

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διακρίνωμεν δύο ἀπ’ ἀλλήλων κεχωρισμένα θέματα· τὸ θέμα τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ τῶν λεπτομερειῶν. Ἐὰν πρόκεινται δισταγμοὶ περὶ τῶν λεπτομερειῶν, ἐὰν ὑπάρχῃ ὑπόνοια, εἴτε θετικὴ εἴτε μὴ θετικὴ, ὅτι τοιαύτη τις συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ζημιώνει, μειώνει, παραγνωρίζει κεκτημένα δικαιώματα, ἢ ἀποκλείει ἄνδρας ἔχοντας δικαιώματα προαγωγῆς, ἀναβάλλομεν δι’ αὔριον τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν· ἀλλ’ οἱ ζητοῦντες τὴν ἀναβολὴν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ζητοῦσί τι, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς οὐδέποτε θέλομεν στέρξει, διότι τότε θὰ ἦτο μάταιον νὰ θέσωμεν εἰς κίνησιν τὰ θωρηκτά· διότι ἄνευ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν δὲν δυνάμεθα νὰ συμπληρώσωμεν τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν τὰ θωρηκτὰ ἔχουσι. Λοιπὸν, ἐὰν συζητηθῇ σήμερον ἢ αὔριον τὸ νομοσχέδιον, ὀλίγον μᾶς ἐνδιαφέρει· ὅ,τι μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἐξ ἅπαντος τὸ νομοσχέδιον.

§103Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σπετσῶν εἶχεν ἀκούσει τῷ ὄντι, ὅτι ἐπρόκειτο ἐκ παραδρομῆς λέξεώς τινος, ἢ γραμμῶν τινων τοῦ νομοσχεδίου, ν’ ἀδικηθῇ ἀξιωματικὸς τῷ ὄντι ἱκανώτατος, ὁ κ. Κωνσταντινίδης. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο, ἵνα μὴ ἀδικηθῇ ὁ κ. Κωνσταντινίδης, ἐν τῷ ἄρθρῳ 1, ὑπὸ στοιχ. εʹ «Μηχανικοὶ», ἐτέθη: «Μηχανικοὶ βʹ τάξεως, ἢ ὑπομηχανικοὶ αʹ τάξεως ΩΞΓʹ νόμου, 2», δυνάμει τῆς ὁποίας τροπολογίας ὁ ἀξιωματικός, περὶ οὗ πρόκειται, οὐχὶ μόνον δὲν ἀδικεῖται, ἀλλὰ καὶ λίαν προσεχῶς προβιβάζεται. Ὥστε πιστεύω, ὅτι, ἐὰν διὰ τοῦτο ἀνησυχῆτε, θέλετε βλάψει μᾶλλον ἢ ὠφελήσει ἐκεῖνον, ὑπὲρ οὗ ἐνδιαφέρεσθε.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ ψήφισις τῶν ἄρθρων ἀναβάλλεται δι’ αὔριον.

§105ΡΑΖΕΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ χορηγήσῃ τὰς ζητηθείσας παρ’ ἐμοῦ πληροφορίας.

§106Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα· ἴσως καὶ ἀπόψε.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΧΜʹ νόμου τῆς 9 Ἰανουαρίου 1888 περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ.

§108ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐλαττοῦται ἢ αὐξάνει τὸ ὅριον, κύριε Ὑπουργέ;

§109Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι θέλουσιν εὐαρεστηθῆ νὰ παρατηρήσωσιν, εἶναι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Δὲν ἀρνοῦμαι νὰ δώσω οἱανδήποτε διασάφησιν. Ἂς διατυπωθῇ ἡ ἐρώτησις αὕτη, καὶ ἐὰν μὲν ἔχω πρόχειρον τὴν ἀπάντησιν, θέλω ἀμέσως ἀπαντήσει, εἰδεμή, εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§110ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἠρώτησα ποίας μεταβολὰς φέρει εἰς τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν. Αὐξάνει ἢ ἐλαττώνει;

§111Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Θέλετε ἰδεῖ ἐν τῇ ἐκθέσει ἀνάλυσιν λεπτομερεστάτην.

§112Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε τρεῖς ἀναγνώσεις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχ. 15,078 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1896, καὶ 2) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχ. 46,074.25 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης διὰ κατασκευὴν δημοσίων κτιρίων καὶ ἔργων, δι’ ἅπερ ἀναγράφονται πιστώσεις ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897 καὶ ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896.

§114ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἕν ἐκ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀναβληθῶσιν, εἶναι καὶ τοῦτο. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς συζήτησιν τῶν λεπτομερειῶν, διότι ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Βουλὴ θὰ συγκατατεθῇ εἰς τὴν ἀναβολήν.

§115Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τοὐναντίον ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, νὰ ἐξαιρέσῃ δὲ μόνον, διὰ τὸ μὴ ἐπεῖγον, τὴν διευθέτησιν τοῦ Βουραϊκοῦ ποταμοῦ, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ δαπάνην 260 χιλιάδων δραχμῶν. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, ἐμερίμνησε περὶ ἀνασκευῆς καὶ ἐπισκευῆς ἐπειγόντων ἔργων, τὰ ὁποῖα αἱ τελευταῖαι πλημμύραι ἐν Θεσσαλίᾳ κατέστρεψαν ἢ παρέσυρον, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ ἑξῆς. Τὰ ἔργα ἐκεῖνα ἔχουσι μεγίστην ἐμπορικὴν καὶ στρατιωτικὴν σημασίαν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ ἀναφέρω ταῦτα, διὰ νὰ καταστήσω γνωστὰ αὐτὰ ἐπακριβῶς. Εἶναι αʹ) ἡ κατὰ τὴν ἔξοδον τοῦ Τεμπῶν γέφυρα, ἡ εἰς θέσιν Καράβα, ἐπὶ τοῦ Πηνειοῦ· βʹ) ἡ εἰς τὸ χωρίον Μπαμπᾶ κατὰ τὴν ἀπὸ δυσμὰς εἴσοδον τοῦ Πηνειοῦ εἰς τὰ Τέμπη· γʹ) ἡ γέφυρα ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Τιταρησίου, τοῦ πρὸ τοῦ Τυρνάβου· δʹ) αἱ γέφυραι ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Λαρίσης–Τυρνάβου· εʹ) ἡ ἐπισκευὴ τῆς ἐπὶ τοῦ Πηνειοῦ γέφυρας Σαρακίνας· Ϛʹ) ἡ ἐπισκευὴ τῆς ἐπὶ τοῦ Πηνειοῦ γέφυρας Κουτσοχερίου· ζʹ) ἡ ἐπισκευὴ τῆς γεφύρας Μουργκάν· ηʹ) ἡ κατασκευὴ τῆς γεφύρας παρὰ τὸ χάνι Μαλακάσι· θʹ) ἡ τοῦ σιδηροδρόμου γέφυρα τῶν Στεφανοσαίων, ἵνα γείνῃ βατὴ καὶ εἰς πεζοὺς καὶ εἰς ἁμάξας. Μετὰ τὰς γεφύρας ταύτας θέλω ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐκ παντὸς τρόπου καταστήσῃ ἁμαξιτὰς, ἐνεργοῦσα ἐπειγόντως τὰς ἀναγκαίας ἐπισκευὰς, τὰς ὁδούς: αʹ) ἀπὸ Βόλου εἰς Λάρισαν, βʹ) ἀπὸ Λαρίσης εἰς Τύρναβον, ἡ ὁποία καὶ ἔπαθε ζημίας πολλὰς, γʹ) ἀπὸ Λαρίσης εἰς Τσάγεζι, δʹ) ἀπὸ Λαρίσης εἰς Τρίκκαλα, εʹ) ἀπὸ Λαρίσης εἰς Καρδίτσαν, Ϛʹ) ἀπὸ Λαρίσης εἰς Σοφάδες καὶ Δομοκὸν, καὶ ζʹ) ἀπὸ Καρδίτσης εἰς Δομοκόν. Ἅπασαι αἱ ὁδοὶ αὗται καὶ ἐμπορικὴν μεγάλην ἀξίαν ἔχουσι καὶ ἰδίᾳ στρατιωτικήν. Οὐδεμία κινητοποίησις δύναται νὰ γείνῃ ἐν Θεσσαλίᾳ ἄνευ τῆς ὑπάρξεως τῶν ὁδῶν τούτων. Ἂς μὴ βαυκαλίζηται δὲ οὐδεὶς, εἴτε πολιτικὸς εἴτε στρατιωτικὸς, ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος, ἢ μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ συγκοινωνίαν ἐν Θεσσαλίᾳ, στρατιωτικῶς, ἐννοῶ. Δύναται νὰ ἔλθῃ ἐπιβοηθητικός, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ συμπληρώσῃ ὅλας τὰς κινητοποιήσεις. Ὁ μελετήσας ἢ ὁ ἄκρῳ δακτύλῳ θέλων νὰ ἐξετάσῃ τὰς συγκοινωνίας ταύτας, θέλει μάθει τὸ δύσκολον. Διὰ νὰ καταδείξω δὲ τοῦτο, ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μία ἁμαξοστοιχία, ἀναχωροῦσα ἐκ Βόλου καὶ φθάνουσα εἰς Βελεστῖνον μὲ 22 ἁμάξας τὸ πολὺ, διὰ νὰ ἀνέλθῃ, βαίνουσα πρὸς τὴν Καρδίτσαν ἢ τὰ Τρίκκαλα, τὴν πρὸς Περσεφλῆ ἀνωφέρειαν, πρέπει νὰ χωρισθῇ τουλάχιστον εἰς 3 ἢ 4 ἁμαξοστοιχίας. Ἐκ τούτου δύνασθε νὰ κατανοήσητε τὰς μεγάλας δυσκολίας, ἃς παρέχουσιν οἱ σιδηρόδρομοι, καὶ τὸ ἀδύνατον τῆς ἐξυπηρετήσεως τῆς στρατιωτικῆς συγκοινωνίας διὰ τῶν σιδηροδρόμων. Ἄνευ λοιπὸν τῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν δὲν δύνασθε νὰ κινητοποιήσητε τίποτε ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐ μόνον τὴν δαπάνην τῶν 260 χιλιάδων δραχμῶν, ἡ ὁποία ἀναγράφεται διὰ τὴν διευθέτησιν τοῦ Βουραϊκοῦ ποταμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἄλλας τόσας νὰ ζητήσῃ ὡς ἔκτακτον πίστωσιν παρὰ τῆς Βουλῆς διὰ τὰς ἐπειγούσας αὐτὰς ἀνάγκας, διότι ὁ καιρὸς εἶναι πολὺ θολὸς, σύννεφα θολὰ εἰς τὸν ὁρίζοντα ὑπάρχουσι, καὶ ἄν παρέλθῃ ὁ καιρὸς, δὲν θὰ ἔχωμεν τὸν χρόνον τὸν ἀπαιτούμενον, ἵνα ἐκτελέσωμεν ὅ,τι σήμερον δυνάμεθα νὰ πράξωμεν. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω νὰ ζητήσῃ ἔκτακτον πίστωσιν παρὰ τῆς Βουλῆς διὰ τὰς ἐργασίας, τὰς ὁποίας λεπτομερῶς ἀνέφερα, καὶ νὰ μὴ περιμένῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, διότι ἀλλοίμονον, ἐὰν περιμένωμεν τὴν ὑποβολὴν τῶν διαφόρων προϋπολογισμῶν, τὴν ἐκτύπωσιν καὶ ἀναγραφὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ τὴν ψήφισιν παρὰ τῆς Βουλῆς, φρονῶ δὲ, ὅτι ἅπασα ἡ Βουλὴ σύσσωμος θὰ χορηγήσῃ τὴν πίστωσιν ταύτην.

§116Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ περὶ ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ παραστάσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου Βουλευτοῦ πρέπει νὰ διαιρεθῶσιν εἰς δύο κατηγορίας, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐπισκευῶν καὶ πολλαχοῦ τῶν διαῤῥυθμίσεων, καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν κατασκευῶν. Ἐὰν μὲν πρόκειται περὶ ἐπισκευῶν ὁδῶν, αἵτινες ἐφθάρησαν ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει ἕνεκα τῶν τελευταίων πλημμυρῶν, αἱ ἐργασίαι, αἵτινες θέλουσι γενῆ, θέλουσιν εἶσθαι ἐργασίαι ἐπισκευῶν, ὡς καὶ αἱ ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι θέλουσι γενῆ ἐπὶ τῶν ὁδῶν ἐκείνων, αἵτινες ἕνεκα τῶν πλημμυρῶν κατεστράφησαν ἐντελῶς καὶ πρέπει νὰ ἀνακαινισθῶσι. Περὶ τῶν δύο τούτων εἰδῶν ἐργασιῶν δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νόμου· δὲν ὑπάρχει δὲ καὶ ἀνάγκη πιστώσεως, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1897 περιέλαβε πίστωσιν δι’ ἐπισκευὰς ὁδῶν καὶ διαῤῥυθμίσεις ὁδῶν. Ἔχομεν ὅμως ἀνάγκην νόμου διὰ κατασκευὴν ἐθνικῶν ὁδῶν ἢ διὰ κατασκευὴν γεφυρῶν, ἐφ’ ὅσον συνδέουσιν αὗται ὁδοὺς, ἢ καὶ ἂν δὲν συνδέωσιν ὁδοὺς. Καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω, ὅτι ἡ κατασκευὴ γεφυρῶν πολλῶν ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε, εἶναι ἀναποφεύκτως ἀναγκαία. Ἡ γέφυρα π. χ. ἐπὶ τοῦ Τιταρησίου ποταμοῦ, ἥτις συνδέει τὸ τμῆμα τῆς ὁδοῦ τὸ πρὸς τὸν Τύρναβον μὲ τὴν Λάρισαν, εἶναι ἀναποφεύκτως ἀναγκαία· ἐπίσης εἶναι ἀνάγκη καὶ ἄλλων γεφυρῶν ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν γνωρίζω ὅτι ἔχει δώσει ὁδηγίας εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, ὅτι γίνεται ἐργασία· καὶ δὲν γνωρίζω μὲν, ἂν ἦναι εἰς τὸ πέρας ἢ ὄχι, εὐθὺς ὅμως ὡς συμπληρωθῇ ἡ ἐργασία, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει πάντως ὑποβάλει νομοσχέδιον κατὰ τὸν νόμον, ἵνα λάβῃ τὴν ἄδειαν παρὰ τῆς Βουλῆς. Ὡς πρὸς τὴν αἵρεσιν, τὴν ὁποίαν προσεθήκατε, ἵνα μὴ τηρηθῇ ἀκριβῶς ἡ διάταξις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐργασίας, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει σκεφθῆ, ἂν τῷ ἦναι ἐπιτετραμμένον νὰ τὸ κάμῃ· ἂν δὲν τῷ ἦναι ἐπιτετραμμένον, θέλει ζητήσει τὴν ἄδειαν παρὰ τῆς Βουλῆς μετὰ τῆς ἀδείας, τὴν ὁποίαν θέλει ζητήσει πρὸς κατασκευὴν τῶν γεφυρῶν τούτων. Ἡ παρατήρησις ὅμως ὑμῶν ἐπὶ τῶν ἄλλων ἔργων, τῶν ὁποίων οἱ προϋπολογισμοὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν αὐτοὺς εἰς δύο ἀναγνώσεις, δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθή. Τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας περιέλαβεν ὁ προϋπολογισμὸς τῶν δημοσίων ἔργων, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἶναι ὑπ’ ὄψει μας, τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως τῶν πιστώσεων τούτων ἐκτείνεται μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1898, ἐὰν τῶν ἔργων ἡ ἐκτέλεσις ἤρξατο ἐντὸς τοῦ ἔτους 1897, ἐὰν δὲ δὲν ἤρξατο, δύναται νὰ γείνῃ ἡ διάθεσις τῶν πιστώσεων μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1897. Αἱ περιστάσεις ὅμως δὲν ὑποθέτω ὅτι θέλουσιν εἶσθαι διαρκῶς τοιαῦται, ὁποῖαι εἶναι σήμερον. Ἐὰν σήμερον ἀπασχολοῦνται πάντες μὲ θέματα πολιτικῆς, ὑποθέτω ὅτι δὲν θέλει εἶσθαι τοιαύτη ἡ κατάστασις ὅλου τοῦ ἔτους. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ κατάστασις ὅλου τοῦ ἔτους ἦναι τοιαύτη, βεβαίως οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θέλει προβῆ εἰς ἐπιχείρησιν ἔργων, τῶν ὁποίων ἡ ἐκτέλεσις δύναται νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ τὸ ἑπόμενον, ἵνα μὴ διαθέσῃ ποσὸν χρημάτων, τοῦ ὁποίου τὴν ἀνάγκην θέλομεν ἔχει δι’ ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Ἑπομένως, ζητοῦντες σήμερον τὴν ἔγκρισιν τῶν προϋπολογισμῶν διὰ τὸ 1897 τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς, δὲν ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, καὶ νὰ πραγματοποιήσωμεν τὴν δαπάνην, πλὴν τῶν ἔργων ἐκείνων, τῶν ὁποίων αἱ ἀνάγκαι εἶναι ἀπόλυτοι. Ἐὰν ὅμως ὁ οὐρανὸς μεταβληθῇ εἰς αἰθρίαν, ἐὰν ἐπανέλθωμεν εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν καὶ δυνηθῶμεν νὰ διαθέσωμεν μέρος τῶν ποσῶν τούτων ἐντὸς τοῦ 1897 διά τινα τῶν ἔργων τούτων, διατὶ νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ψήφισιν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, ἀφοῦ τοσαύτην ἐποιήσαμεθα μέχρι τοῦδε ἐργασίαν; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῶσιν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, ἐπιφυλάσσεται δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εἰσαγάγῃ τὴν πρότασίν του περὶ τῶν ἄλλων ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ.

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἐκτὸς τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ἄπειρα εἶναι τὰ ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ψηφισθῶσι. Νομίζω ὅμως, — καὶ εἰς τοῦτο θὰ περιορίσω τὴν συζήτησίν μου — ὅτι αἱ περιστάσεις αὗται δὲν μᾶς ἐπιτρέπουσι νὰ ψηφίσωμεν δαπάνην περίπου 2,000,000, ἔστω καὶ ἂν ἔχωμεν τὴν δικαιολόγησιν, ὅτι ψηφίζοντες αὐτὴν δυνάμεθα νὰ τὴν ἀναστείλωμεν ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ περιστάσεις αὗται ἀπαιτήσωσιν αὔξησιν δαπανῶν.

§118Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι νὰ τὴν ἀναστείλωμεν· νὰ μὴ τὴν διαθέσωμεν.

§119ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκαταστάσεως συγκοινωνίας δι’ ἁμαξῶν κινουμένων μηχανικῶς.

§121Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπάρχουσι πολλαὶ ἀντιῤῥήσεις, ὑπεβλήθησαν δὲ τοιαῦται καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν αὐτοῦ, ἐξέγερσις δ’ ἐγένετο καὶ ἐν Ἀθήναις, ὅπου σωματεῖα ὁλόκληρα καταφέρονται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ θελήσῃ νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, μέχρις ὅτου μελετηθῶσι τὰ κατ’ αὐτὸ καλλίτερον καὶ πρακτικώτερον.

§122ΒΟΤΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Ἐξηγέρθησαν ὅλοι οἱ ἁμαξηλάται.

§123ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐννοῶ καὶ δὲν βλέπω ἰσχυρὸν τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τῆς συμβάσεως ταύτης εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Ἡ σύμβασις ἐπαρουσιάσθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸ τῶν διακοπῶν, καὶ ἀνεβλήθη. Ἔκτοτε, νομίζω, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἠδύνατο νὰ μελετήσῃ τὰς ἐπελθούσας τροποποιήσεις εἰς τὴν σύμβασιν, ὥστε νὰ ἦναι ἕτοιμος διὰ τὴν συζήτησιν. Ἐὰν τώρα ἦναι ὁ λόγος, ὅτι πολλοὶ ἁμαξηλάται δὲν ἐννοοῦσι νὰ ἐπιτρέψωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐπιτρέψωσιν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ ἓν γενικὸν μέτρον περὶ συγκοινωνίας ἐν τῷ τόπῳ, τοῦτο διαφέρει, νομίζω, καὶ δὲν πιστεύω οὔτε ἡ Βουλὴ οὔτε ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποστηρίξῃ τοιαύτην γνώμην, ὅτι δύνανται οἱ ἁμαξηλάται νὰ ἀποτρέψωσι τὴν Βουλὴν ἢ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ ἓν μέτρον γενικὸν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ λάβῃ περὶ τῆς συγκοινωνίας ἐνταῦθά τε καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ, ἂν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος ἐπιμένῃ εἰς τὴν πρότασίν του αὐτὴν, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς συμβάσεως.

§124Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι προφανὲς, ὅτι ὁ φίλος μου κ. Βασιλειάδης παρεξήγησε τὰ ὑπὸ ἐμοῦ λεχθέντα. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι οἱ ἁμαξηλάται δὲν θὰ ἐπιτρέψωσι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§125ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ εἴπετε. Τὸ σωματεῖον τῶν ἁμαξηλατῶν.

§126Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἁπλῶς εἶπον, ὅτι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θίγει τὰ συμφέροντα ὑπερχιλίων πολιτῶν Ἑλλήνων, ἄξιον εἶναι νὰ μελετηθῇ μετὰ μεγαλειτέρας περισκέψεως καὶ προσοχῆς. Ἀληθῶς ἀπὸ τῆς πρώτης εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρενεβλήθη ἱκανὸς χρόνος πρὸς μελέτην αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τὸν χρόνον τοῦτον καὶ τὴν προσοχὴν πάντων ἀπεῤῥόφησαν τὰ γεγονότα τῆς Κρήτης. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σήμερον, ὅπως προβάλλεται, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ψηφιστέον· τὸ κατ’ ἐμὲ, θὰ καταψηφίσω αὐτοῦ...

§127ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἶσθε κύριος.

§128ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἀλλὰ ζητῶ καὶ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἄδειαν νὰ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ συνάδελφοι λάβωσι γνῶσιν πλήρη αὐτοῦ, μελετήσωσι τὰ κατ’ αὐτὸ καὶ ἐν ἐπιγνώσει ψηφίσωσιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§129ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Φρονῶ ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς, ὅτι χίλιοι ἁμαξηλάται ζητοῦσι τὴν μὴ ἐπιψήφισιν ἑνὸς γενικοῦ μέτρου, δὲν εἶναι σοβαρός· διότι, ἐὰν χίλιοι ἁμαξηλάται ὑπάρχωσι,—τῶν ὁποίων ἄλλως τε δὲν προσβάλλονται τὰ συμφέροντα ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης,—ἐν τῇ πόλει τῶν Ἀθηνῶν, ἢ τῶν Πατρῶν ἢ τῆς Ναυπλίας, ζητοῦντες τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶναι λόγος σπουδαῖος· ἀλλὰ καὶ ἂν τὰ συμφέροντα αὐτῶν προσεβάλλοντο, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει ταῦτα, ἀπέναντι τῶν γενικῶν συμφερόντων ἐπαρχιῶν ὁλοκλήρων· διότι ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ὅλοι οἱ ἐκ τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος συγκοινωνοῦντες μετὰ τῶν Ἀθηνῶν ὑποφέρουσι πολὺ ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν μέσων συγκοινωνίας, καὶ μάλιστα αἱ ἐπαρχίαι, ὅσαι δὲν εἶναι παράλιοι. Κατὰ συνέπειαν, προκειμένου περὶ μέσου συγκοινωνίας τοιούτου, τὸ ὁποῖον δὲν προσβάλλει τὰ συμφέροντα οὐδενὸς, δὲν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ καὶ πάλιν ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Παρακαλῶ δὲ νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ πᾶσαν ζητηθησομένην πληροφορίαν.

§130ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς ἀναγνώσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ὁ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς ἐν τῇ πρώτῃ αὐτοῦ ὁμιλίᾳ ἀνέφερεν, ὅτι ἐγένοντο τροποποιήσεις εἰς τὴν σύμβασιν ταύτην, σύμβασιν, ἥτις κατετέθη πρὸ πολλοῦ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τῶν τροποποιήσεων τούτων ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔλαβον γνῶσιν. Ἐὰν ἐπῆλθον τροποποιήσεις, νομίζω ὅτι εἶναι καὶ πρέπον καὶ ὀρθὸν, προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ λάβωμεν γνῶσιν αὐτῶν.

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§132ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς ἀναβολῆς, καθόσον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Θηβῶν δύναται κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του, ἐὰν πρέπῃ νὰ ψηφισθῇ ἢ μή· ἀλλ’ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν πρέπει ἀναμφιβόλως νὰ ψηφισθῇ, διότι ἀνεβλήθη ἤδη ἐπὶ τέσσαρας μῆνας, καὶ ἦτο καιρὸς ἐπαρκὴς νὰ μελετήσῃ πᾶς τις τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ τὴν σύμβασιν.

§133ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριοι, καταγόμενος ἐξ ἐπαρχίας, τῆς ὁποίας οἱ πλεῖστοι τῶν δήμων εἶναι μεσόγειοι, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ κηρυχθῶ ἐπιμόνως ὑπὲρ τῆς προκειμένης συμβάσεως. Ἀπορῶ δὲ μὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Θηβῶν, πῶς ἀποκρούει καὶ πῶς ἀντέκρουσε κατὰ τὴν πρώτην περίοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς τὴν σύμβασιν ταύτην, ἀφοῦ ἀνήκει ἐπίσης εἰς μεσόγειον ἐπαρχίαν. Ἴσως ἀτομικῶς, Κύριοι, διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Θηβῶν ἡ συγκοινωνία ἡ προτεινομένη οὐδεμίαν ἔχει ἀξίαν, διότι δύναται καὶ διὰ τεθρίππου ἁμάξης νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, ἡμεῖς ὅμως οἱ ἕτεροι θνητοὶ, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνομεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας διὰ τῆς ἀθλιεστάτης συγκοινωνίας τῶν λεωφορείων, πληρόνοντες ἁδρότατα καὶ διανυκτερεύοντες εἰς τὰ χάνια, νομίζω ὅτι δικαιούμεθα νὰ ἐνδιαφερώμεθα περὶ τῆς βελτιώσεως τῶν μέσων τῆς μεταβάσεως εἰς τὰς ἐπαρχίας μας. Πρέπει, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Θηβῶν, νὰ προστατευθῶσι τὰ συμφέροντα τριῶν ἁμαξηλατῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦσι τὸν δρόμον μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Θηβῶν καὶ ὄχι τὰ συμφέροντα τόσων ἐπαρχιῶν; Αἱ τροποποιήσεις ἐν τῇ συμβάσει ἐπῆλθον συνεπείᾳ παραστάσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, τὰς ὁποίας παρεδέχθησαν οἱ συμβαλλόμενοι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Θηβῶν κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ὑπέβαλε καὶ ἄλλους λόγους, τοὺς ὁποίους ἴσως καὶ σήμερον ἐπαναλάβῃ, καὶ τοὺς ὁποίους ὀφείλω, ἵνα μὴ ἐπανέρχωμαι εἰς τὸ βῆμα, νὰ ἀντικρούσω. Προέβαλε τὸν λόγον, ὅτι δὲν πρέπει διὰ τοιαύτης συμβάσεως ν’ ἀπαγορεύσωμεν ἐπιχειρήσεις ὁμοίας διὰ μέσων τελειοτέρων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ παρουσιασθῶσι μὲ τὴν παρέλευσιν τοῦ χρόνου. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι τοιοῦτον ἐπιχείρημα δὲν εἶναι ἐπιτυχὲς, διότι τότε ἀλλοίμονον εἰς πᾶσαν πρόοδον! δὲν ἔπρεπε νὰ προβαίνωμεν εἰς τίποτε, ἀναμένοντες πάντοτε ὅτι θὰ ἐπέλθῃ κἄποια βελτίωσις, ὅτι θὰ παρουσιασθῇ τι τελειότερον. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι, προκειμένου περὶ μέσου συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον σήμερον λειτουργεῖ ἐν Εὐρώπῃ, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἀνέγραψεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτῆς συνδρομὴν ὑπὲρ τῶν βιομηχανικῶν καταστημάτων, ἐὰν ἐπιχειρηματίας τις παρουσιάζεται παρ’ ἡμῖν, οὐδεμίαν ζητῶν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως παραχώρησιν, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν ἐπιχείρησιν, δὲν πρέπει νὰ τὸν ἀποκρούσωμεν. Δὲν ηὐτύχησα ποτὲ, Κύριοι, νὰ λάβω μέρος εἰς συμβάσεις, ἀλλὰ θεωρῶ ὅτι, καταρτιζομένης συμβάσεώς τινος, ὑποτίθεται τοὐλάχιστον ὅτι μεταξὺ τῶν συμβαλλομένων ὑπάρχουσιν ἀμοιβαῖαι ὑποχρεώσεις, ἀμοιβαῖαι ὑποχωρήσεις. Εἰς τὴν προκειμένην σύμβασιν ποίαν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει ἀπέναντι τοῦ παρουσιαζομένου ἐπιχειρηματίου; Οὐδεμίαν, ἢ μίαν καὶ μόνην, νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἐργασθῇ ἡ ἑταιρία, διὰ τῶν αὐτῶν μέσων νὰ διέλθῃ ἄλλη ἑταιρία. Ἐξηγοῦμαι. Ἐὰν ἡ ἑταιρία αὕτη διέλθῃ διὰ τῶν προτεινομένων μέσων τῆς συγκοινωνίας δι’ ὡρισμένης ὁδοῦ, δὲν θὰ ἐπιτρέπηται εἰς ἄλλην ἑταιρίαν νὰ διέλθῃ διὰ τῶν αὐτῶν μέσων. Ἐὰν θέλῃ νὰ κατασκευάσῃ σιδηρόδρομον ἢ ἱπποσιδηρόδρομον, ἢ συγκοινωνίαν δι’ ἀεροστάτου, δύναται βεβαίως νὰ διέλθῃ.

§134ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἄλλου συστήματος ἁμαξῶν δύναται;

§135ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δύναται... Μοὶ φαίνεται ἑπομένως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν engagement ἀναλαμβάνει ἀπέναντι τοῦ ἐπιχειρηματίου τούτου, δι’ οὗ νὰ δεσμεύωνται τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Θηβῶν εἶπε προσέτι, νομίζω, ὅτι αἱ ἅμαξαι αὗται εἶναι ὑπόθεσις 2 ἢ 3 χιλιάδων δραχμῶν. Ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ, πῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐκ Θηβῶν ἐπρόφερε τοιαύτην πράγματι βλασφημίαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπικαλοῦμαι τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης, τοῦ ὁποίου ὁ γαμβρὸς ἔφερεν ἓν ἁμαξάκι τοιοῦτον, καὶ τὸ ὁποῖον ἀξίζει, νομίζω, τέσσαρας χιλιάδας δραχμῶν.

§136ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ. Χίλια ὀκτακόσια φράγκα μόνον.

§137ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Λοιπὸν αἱ ἅμαξαι αὐταὶ, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ περιλαμβάνωσιν 20 καὶ 30 ἐπιβάτας, θὰ ἔχωσιν ἀξίαν 3 χιλιάδων δραχμῶν μόνον; Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ὑπ’ ὄψιν του σχέδια ἁμαξῶν, τῶν ὁποίων ἡ τιμὴ ἀνέρχεται εἰς 18 ἕως 20 χιλιάδας φράγκων χρυσῶν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ—πεισθῆτε δὲ, ὅτι αὕτη εἶναι εὐχὴ καὶ τῆς ἐπαρχίας μου καὶ ὅλων τῶν ὁμόρων αὐτῇ ἐπαρχιῶν,—νὰ γείνῃ δεκτὸν τὸ μέσον τοῦτο τῆς συγκοινωνίας. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Θηβῶν, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, νὰ μὴ ἀντιστῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι ἅπασαι, κύριε Βουλευτὰ, αἱ ὅμοροι ἐπαρχίαι θὰ εὐλογήσωσι τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν, Κύριοι, μετὰ τὴν εἰς πρώτην συζήτησιν ψήφισιν τῆς συμβάσεως, ἢ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Θηβῶν ἢ καὶ ἄλλοι ἐξ ἡμῶν ἔχωμεν νὰ φέρωμεν παρατηρήσεις, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ καλέσῃ τὸν συμβαλλόμενον καὶ θὰ τῷ ὑποδείξῃ ποίας μεταβολὰς πρέπει νὰ φέρῃ εἰς τὴν σύμβασιν, πέποιθα δὲ, ὅτι, ἐφ’ ὅσον αἱ μεταβολαὶ αὗται εἶναι δίκαιαι καὶ ἐφικταὶ, θὰ γείνωσιν ἀποδεκταί. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν εἶναι σκληρὰ ἡ ἀντίδρασις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Θηβῶν, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι δύνανται νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἄλλοι. Ποῖοι θὰ παρουσιασθῶσι; Ξένοι; Ἐπειδὴ εἶναι Ἕλλην ὁ ζητῶν, πρέπει νὰ τὸν ἀποκρούσωμεν; Αὐτὸ εἶναι φοβερόν! Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συγκατατεθῇ εἰς τὴν εἰς πρώτην συζήτησιν ψήφισιν τῆς συμβάσεως. Ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος διέστρεψαν τὸ πνεῦμα τῆς δηλώσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἣν θὰ συγκατατεθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀναβολὴν τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν θεωρεῖ ὡς πρώτης ἀνάγκης, καὶ ἴσως προταθῇ καὶ οὗτος ὁ λόγος κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν θὰ ἔχητε βεβαίως τὴν ἀξίωσιν νὰ τὴν συντάξῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§138Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν θὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς γνώμην;

§139ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δύνασθε νὰ ἔχητε γνώμην, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἔχητε τὴν ἀξίωσιν νὰ τὴν συντάξητε συμφώνως πρὸς τὰς γνώμας ὑμῶν. Μᾶς παρουσιάζετε ἤδη ἑκάστοτε ὡς φάσμα τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, ἐναντίον πάσης ἐργασίας τῆς Βουλῆς· ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε διὰ τὰς περιστάσεις τοῦ Κράτους πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ πράξῃ· ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐννοῇ νὰ παύσῃ πᾶσαν ἑτέραν ἐργασίαν αὐτῆς, τότε ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς ἑστίας μας. Καταστρέφων, Κύριοι, τὸν λόγον, παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως καὶ τὴν ψήφισιν αὐτῆς, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσα.

§140ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐνόουν τὴν ἔξαψιν, μετὰ τῆς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος ὡμίλησε περὶ ἐμοῦ καὶ κατὰ τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἐξήνεγκον κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐὰν πράγματι ὅσα εἶπεν ἦσαν ἀκριβῆ καὶ ἐὰν τοιαῦτα εἶχον λεχθῆ ὑπ’ ἐμοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος παρέστησεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐγὼ ἐκηρύχθην ἐναντίος τῆς δι’ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν συγκοινωνίας. Ἀλλὰ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἦσαν παρόντες κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, καὶ ἐνθυμοῦνται, ὅτι ἀπεναντίας ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, ἐστερημένη τῶν μέσων ν’ ἀποκτήσῃ προσεχῶς δίκτυον σιδηροδρόμων εὐρὺ, ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τοιαύτης εὐκόλου καὶ εὐεργετικῆς συγκοινωνίας ὅσον οἷόν τε τάχιον, ἐστηρίχθην δὲ ἐπὶ ταύτης τῆς ἀνάγκης, ὅπως παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ παραχωρήσῃ εἰς οὐδένα τοιοῦτον προνόμιον, καὶ μάλιστα προνόμιον τριακονταετὲς, ἐφ’ ὅλων τῶν ὁδῶν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ ν’ ἀφήσῃ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τὸ δι’ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν μέσον τοῦτο τῆς συγκοινωνίας ὑπὸ παντὸς ἰδιώτου, ὑπὸ παντὸς τοῦ βουλομένου, κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον, διὰ τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας καὶ τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι ἡ συγκοινωνία θέλει ἀποκατασταθῆ καὶ πολὺ ταχύτερον καὶ πολὺ εὐρύτερον, ἐνῷ, ἐὰν δώσητε προνόμιον εἴτε εἰς ἄτομον εἴτε εἰς ἑταιρίαν, ὡς ἔχει ἡ σύμβασις, ἡ ἀνάπτυξις τῆς συγκοινωνίας θέλει γείνῃ βραδέως. Καὶ τούτου ἀπόδειξιν ἔχετε ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς συμβάσεως, διότι δι’ αὐτῆς ζητοῦσιν οἱ ἀνάδοχοι νὰ διατηρήσωσι τὸ προνόμιον ἐπὶ ἓξ ὁλόκληρα ἔτη, ἔχοντες εἰς ἐνέργειαν τρεῖς μόνον ἢ ἓξ ἢ ἔστω καὶ δώδεκα ἁμάξας. Εἶναι ταῦτα σοβαρὰ δι’ ἐπιχείρησιν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησεν τῆς συγκοινωνίας ὅλου τοῦ Κράτους; Εἰμὶ ἐντελῶς σύμφωνος ὅτι ἔχομεν ἐπείγουσαν ἀνάγκην μέσων τοιούτων εὐωνοτέρας καὶ ταχυτέρας συγκοινωνίας μετὰ τῶν ἐπαρχιῶν. Τοῦτο ἐζήτησα, τοῦτο ζητῶ καὶ ἐγὼ, ἀλλ’ εἶπον ὅτι τὰ μέσα ταῦτα ἐν Εὐρώπῃ, τὰ τῶν αὐτοκινήτων ἁμαξῶν, εὑρίσκονται ὑπὸ δοκιμασίαν, ὑπὸ πειραματισμόν. Εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, ὅτι αἱ κινητήριοι δυνάμεις, ὧν γίνεται χρῆσις εἰς τὰς αὐτοκινήτους ἁμάξας, εἶναι πέντε εἰδῶν, οὕτως εἰπεῖν, ἢ μᾶλλον παράγονται διὰ πέντε τρόπων, τουτέστι διὰ πετρελαίου ἢ ἄλλων εὐφλέκτων ἐλαίων, δι’ ἠλεκτρισμοῦ, δι’ ἀτμοῦ, δι’ ἀέρος πεπιεσμένου καὶ δι’ ἀέρος θερμοῦ. Καὶ τὰ πέντε δὲ ταῦτα μέσα διατελοῦσι σήμερον ὑπὸ δοκιμασίαν, ἁμιλλῶνται πρὸς ἄλληλα, καὶ μέχρι ταύτης τῆς στιγμῆς ἀγνοεῖται εἰς τίνα τῶν κινητηρίων τούτων δυνάμεων θέλει δοθῆ ἡ προτίμησις. Ἐνῷ λοιπὸν ἐνεργοῦνται σήμερον δοκιμαὶ, εἶναι φρόνιμον, διὰ συμβάσεως, οἵα ἡ προκειμένη, διὰ προνομίου, νὰ δουλώσωμεν ἐπὶ τριάκοντα ὅλα ἔτη τὴν Ἑλλάδα, καὶ Στερεὰν καὶ νήσους καὶ Ἑπτάνησον, ἁπάσας τὰς ὁδοὺς, καὶ ἐθνικὰς καὶ ἐπαρχιακὰς καὶ δημοτικάς; Δὲν εἶμαι ἐναντίος τοιούτων μέσων συγκοινωνίας, εἶμαι ἐναντίος τῆς ἰδέας τῆς παραχωρήσεως προνομίου εἰς τοιαύτην ἐπιχείρησιν. Προνόμια, Κύριοι, δὲν δίδονται ὑπὸ τοῦ Κράτους ἢ μόνον εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις ἐκείνας, αἵτινες ἔχουσι χρείαν ἁδρᾶς δαπάνης, ὅπως ἐγκαταστήσωσι συγκοινωνίας. Ἐννοῶ προνόμιον διδόμενον εἰς γραμμὴν σιδηροδρόμου, διότι ἡ κατασκευὴ αὐτῆς ἔχει ἀνάγκην βαρείας δαπάνης διά τε τὰ διάφορα τεχνικὰ ἔργα ἐπὶ τόπου καὶ διὰ τὰ ὑλικὰ, τὰ ὁποῖα μόνον πρὸς τὴν κατασκευὴν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς γραμμῆς δύνανται νὰ χρησιμοποιθῶσιν. Ἀλλ’ εἰς ὁποίαν τοιαύτην δαπάνην θέλει ὑποβληθῆ ὁ ἀναλαμβάνων τὴν ἐπιχείρησιν τῆς δι’ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν συγκοινωνίας; Ἐὰν ὁδός τις δὲν ἦναι προσοδοφόρος, οὐδεμίαν ἐκ τῆς συμβάσεως ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ κινῇ ἐπ’ αὐτῆς τὴν ἅμαξαν του· τὴν μεταφέρει εἰς ἄλλην ὁδὸν, μᾶλλον προσοδοφόρον, καὶ ἐγκαταλείπει τὴν πρώτην ἄνευ αὐτοκινήτου ἁμάξης, ἀλλὰ διαφυλάττων πάντοτε τὸ ἐπ’ αὐτῆς προνόμιον του, ὥστε νὰ μὴ δύναται ἄλλος, μέχρι τῆς λήξεως τοῦ προνομίου, νὰ ἐξυπηρετήσῃ αὐτήν. Μὴ λησμονεῖτε ὁπόσον ἐν Ἑλλάδι ἡ ἰδέα τοῦ προνομίου εἶναι ἐπαχθής· καὶ τίνος προνομίου, Κύριοι; προνομίου διδομένου ἀνὰ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, τὴν Στερεὰν καὶ τὰς νήσους, ἐπὶ τριάκοντα ἔτη καὶ δι’ ἁπάσας τὰς ὁδοὺς, τὰς ἐπαρχιακὰς, τὰς δημοτικὰς καὶ τὰς δημοσίας! Ἐνθέρμως συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ἐγκαταστάσεως τῆς δι’ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν συγκοινωνίας, καὶ ἐπαινῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι ἔστρεψε τὴν προσοχήν του ἐπὶ τὴν εἰσαγωγὴν τοιούτου μέσου καὶ παρ’ ἡμῖν. Ἀλλὰ, πρὸς Θεοῦ, μὴ ἀπεμπολεῖτε διὰ προνομίου τοιοῦτον ἀγαθὸν, τὴν ἐσωτερικὴν συγκοινωνίαν τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τριάκοντα ἔτη. Θέλετε πικρῶς μετανοήσει. Καὶ εἴπετέ μοι, παρακαλῶ, κύριε συνάδελφε, ἐὰν συμπολῖταί σας ἐκ Λοκρίδος παρουσιασθῶσιν αὔριον καὶ ζητήσωσι νὰ ἐγκαταστήσωσι δι’ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν συγκοινωνίαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ σας, ἔχοντες τὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖα κεφάλαια, τί θ’ ἀπαντήσητε πρὸς αὐτούς; Ὅτι δὲν δύνανται νὰ προσφέρουν τοιαύτην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, διότι σεῖς ἐδώκατε εἰς ἄλλον τὸ προνόμιον τοῦτο! Μοῦ ἐμέμφθη ὁ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς, ὅτι ὡς πρὸς τὴν τιμὴν τῶν ἁμαξῶν τούτων δὲν ἔδωκα εἰς τὴν Βουλὴν ἀκριβεῖς πληροφορίας, καὶ ὅτι δῆθεν εἶπον, ὅτι αὗται στοιχίζουν 1800 ἢ 2000 δραχμάς. Τοιαύτας τιμὰς ἐγὼ οὐδέποτε ἀνέφερον πρὸς τὴν Βουλήν· τὸ ἐνθυμοῦνται βεβαίως ὅσοι ἦσαν παρόντες κατὰ τὴν πρώτην ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ὁμιλίαν μου· τί δὲ ἀκριβῶς εἶπον, εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τοῖς ἐστενογραφημένοις πρακτικοῖς, ὡς πάντες δύνανται νὰ ἴδωσιν. Ἐγὼ ὡμίλησα τὴν ἡμέραν ἐκείνην βασιζόμενος ἐπὶ τιμολογίων καὶ ἰδίως ἐπὶ τιμολογίου τοῦ καταστήματος Panhard et Levassor, κατὰ τὸ ὁποῖον ἅμαξα περιλαμβάνουσα τέσσαρας ἄνδρας ἐτιμᾶτο κατ’ ἀρχὰς ἀντὶ φράγκων 4,200· ἀλλὰ καλῶς γινώσκω, ὅτι τοιαύτη ἅμαξα προφέρεται σήμερον ἀντὶ μόνον 3,500 φράγκων χρυσῶν. Οὐδὲν ἀναφέρεται ἐν τῇ προκειμένῃ συμβάσει περὶ λεωφορείων ἢ περὶ μεγαλειτέρων ἁμαξῶν· ἐδικαιούμην ἄρα νὰ φρονῶ, ὅτι ἠδύνατο νὰ γείνῃ χρῆσις μόνον μικρῶν ἁμαξῶν, τῶν ὁποίων τοιαύτη εἶναι ἡ τιμή. Οὐδέποτε εἶπον, ὅτι αὐτοκίνητα λεωφορεῖα στοιχίζουν 2,000 δραχμάς. Γινώσκομεν ὅτι ἐν Παρισίοις γίνονται σήμερον πειράματα διὰ μεγάλων ἁμαξῶν, περιλαμβανουσῶν 20 καὶ 24 ἐπιβάτας, ἀλλὰ ταῦτα εἶναι μόνον δοκιμαὶ μέχρι τοῦδε, ὑπολείπεται δὲ νὰ ἴδωμεν προσεχῶς κατὰ πόσον θέλει ἐπιτύχει ἡ πρακτικὴ ἐφαρμογή, καίτοι περὶ αὐτῆς δὲν ἔχω ἀμφιβολίας. Ταῦτα τὰ ὀλίγα, κύριε Πρόεδρε, εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς, προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς εἶπε καὶ πάλιν, ὅτι κατόπιν παρατηρήσεων τοῦ ἐξ Ἄρτης κ. συναδέλφου ἐπηνέχθησαν τροποποποιήσεις εἰς τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν. Ἡμεῖς ἀγνοοῦμεν καὶ πότε αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ ἐγένοντο καὶ τίνες εἰς τὴν σύμβασιν ἐπηνέχθησαν τροποποιήσεις. Ἑπομένως ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν νὰ συναινέσῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, ὅπως λάβωμεν γνῶσιν τῶν τροπολογιῶν τῆς συμβάσεως, ἐὰν τοιαῦται ὑπάρχωσι.

§141ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐνομίσαμεν, Κύριοι, ὅτι ὠφείλομεν νὰ συστήσωμεν θερμῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, καθόσον ἀδιστάκτως φρονοῦμεν, ὅτι ὀφείλομεν νὰ συστήσωμεν πᾶν μέσον, τὸ ὁποῖον συντελεῖ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας. Πολλοὶ τόποι ἐν Ἑλλάδι στεροῦνται ἀπολύτως μέσων συγκοινωνίας, καὶ ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν τὸ νέον αὐτὸ μέσον, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον πρέπει νὰ σημειώσητε, ὅτι οὐδὲν τῶν ἄλλων μέσων τῶν συνήθων ἀποκλείει, δηλ. οὔτε τὰς συνήθεις ἁμάξας, οὔτε τοὺς ἱπποσιδηροδρόμους, οὔτε τοὺς σιδηροδρόμους. Ὁ ἀνάδοχος τῆς ἑταιρίας ὑποβάλλεται, καθὼς θὰ παρατηρήσητε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἰς πολλὰς ὑποχρεώσεις· ὀφείλει ἐντὸς τριῶν ἐτῶν νὰ ἐγκαταστήσῃ διακοσίων χιλιομέτρων ὁδοὺς, νὰ δηλώσῃ δὲ ἐντὸς τῆς τριετίας ταύτης ἐπὶ τίνων ἀκόμη ὁδῶν ἐννοεῖ νὰ ἐγκαταστήσῃ τὴν συγκοινωνίαν ταύτην· ἐὰν δὲ ἐντὸς τῆς προθεσμίας ταύτης δὲν ἤθελε κάμει τὴν δήλωσιν ταύτην, τότε ἄλλος οἱοσδήποτε ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐγκατάστασιν.

§142ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ὑποχρεοῦται ἐντὸς τῶν τριῶν πρώτων ἐτῶν, ἀλλὰ μετὰ τὰ τρία ἔτη· ἑπομένως ἡ προθεσμία εἶναι ἑξαετής.

§143ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐντὸς ἑπτὰ ἐτῶν ὑποχρεοῦται νὰ ἐγκαταστήσῃ 12 τοὐλάχιστον ἁμάξας. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ὅροι. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Θηβῶν Βουλευτὴς ὡμίλησε περὶ προνομίου 30 ἐτῶν. Οἱ μέλλοντες νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἐπιχείρησιν δὲν ἐπιμένουσιν εἰς τὸν ὅρον τοῦτον, ὡς δὲν ἐπιμένουσι καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα. Ἐὰν δ’ ἐκ τῆς συζητήσεως προκύψῃ, ὅτι τὸ λεγόμενον αὐτὸ προνόμιον εἶναι μακρὸν, δυνάμεθα νὰ τὸ ἐλαττώσωμεν, ὅπως δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν πολλοὺς ἐκ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως.

§144ΣΤΑΗΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λοκρίδος, ὁ ἄλλως τε διακρινόμενος ἐπ’ ἄλλοις, δὲν ἔλαβε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὸ θέμα...

§145ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Μήπως νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ἦναι κανεὶς δάσκαλος διὰ νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως ἓν θέμα; Κάτσε κάτω!

§146ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν ἔκρινον ἄξιον νὰ σᾶς ἀπαντήσω, εὐκόλως θὰ σᾶς ἔλεγον τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων μετὰ τοσαύτης βίας καὶ τοσούτου θυμοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος ὑπεστηρίξατε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι καταστρεπτικὸν διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἐγὼ δὲν θὰ ζητήσω δι’ ὕβρεων νὰ πείσω τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ὀρθοῦ τῆς γνώμης μου. Ἀλλὰ ἐλπίζω, διὰ τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ προχείρου θὰ εἴπω,— διότι δυστυχῶς δὲν ἐγίνωσκον ὅτι θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος τούτου—νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὸ προνόμιον τὸ ζητούμενον εἶναι ἱεροσυλία· ἐὰν δὲ καὶ ὁ εὐερέθιστος στρατιωτικὸς ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος δὲν πεισθῇ, ἂς ἐγείρῃ φωνὴν κατ’ ἐμοῦ, καὶ ἂς προσθέσῃ ὅσας ἄλλας ἤθελε κρίνει καταλλήλους καὶ ἀναγκαίας ὕβρεις. Σήμερον τὸ ζήτημα τῶν αὐτοκινήτων ἁμαξῶν ἀπασχολεῖ σύμπασαν τὴν Ἑσπερίαν Εὐρώπην· ἐν Γαλλίᾳ καὶ Ἀγγλίᾳ ἐκ τῶν πρώτων θεμάτων εἶναι τὸ ζήτημα τοῦτο. Μετά τινα χρόνον, κατὰ τὴν 1 Μαΐου νομίζω, γίνεται σπουδαία ἔκθεσις ἐν Λονδίνῳ περὶ τῶν αὐτοκινήτων ἁμαξῶν. Ἐν Ἀμερικῇ δὲ αὐτοκίνητοι ἅμαξαι ἐτέθησαν πρὸ πολλοῦ ἐν ἐνεργείᾳ. Σήμερον ὁ στρατὸς ἐν Ἀμερικῇ ἀντικατέστησε τοὺς ἵππους διὰ τῶν αὐτοκινήτων ἁμαξῶν, καὶ τὰ πυροβόλα κινοῦνται δι’ αὐτῶν. Σήμερον ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς ἐν Ἀμερικῇ δὲν ἔχει πλέον ἵππους, ἀλλ’ ἁμάξας αὐτοκινήτους πρὸς διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας του. Σήμερον ἡ προμήθεια τῶν αὐτοκινήτων ἁμαξῶν εἶναι προσιτὴ καὶ εἰς τὰ ἰσχνότερα τῶν βαλαντίων. Σήμερον τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔλυσε τὸ ζήτημα τῆς μέσης ταχύτητος, διότι 20 χιλιόμετρα καθ’ ὥραν εἶναι ἡ μέση ταχύτης αὐτῶν τῶν ἁμαξῶν, καὶ διὰ δαπάνης ἐλαχίστης, ἀπὸ 3½ χιλιάδων φράγκων μέχρι 25,000, εὑρίσκονται ἅμαξαι, οὐ μόνον αὐτοκίνητοι μὲ ταχύτητα 30 χιλιομέτρων, ἀλλὰ καὶ μεταφορικαί. Διὰ τῶν ἀτμοκινήτων ἁμαξῶν λύεται τὸ μέγα ζήτημα τῆς μεταφορᾶς τῶν ἐμπορευμάτων ἐκτὸς τῶν πόλεων. Σήμερον αἱ αὐτοκίνητοι μεταφορικαὶ ἅμαξαι τίθενται ἐν χρήσει πανταχοῦ λίαν εὐκόλως, ἕνεκα τῆς εὐτελοῦς τιμῆς αὐτῶν, διότι ἡ τιμὴ τῶν 25,000 φράγκων καθ’ ἅμαξαν εἶναι τῶν ἁμαξῶν τῆς πολυτελείας, ὅπου ἐν χώρῳ ἐλαχίστῳ πρέπει νὰ περιληφθῇ ἡ μηχανή· εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσιν, ὅτι μία ἅμαξα σήμερον διὰ δύο μόνων ἵππων δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ, ἀλλ’ ἔχει ἀνάγκην τοὐλάχιστον τεσσάρων ἵππων, καὶ ὅτι ἡ τιμὴ τῶν τεσσάρων ἵππων καὶ τῆς ἁμάξης καὶ ἡ δαπάνη τῆς διατηρήσεως εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα τῆς δαπάνης καὶ τῆς διατηρήσεως μιᾶς αὐτοκινήτου ἁμάξης. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Θηβῶν ἀνέφερε τὰ τιμολόγια τοῦ 1892, ἐνῷ ἔχομεν σήμερον τὰ τιμολόγια τοῦ 1896, ἐν τοῖς ὁποίοις βλέπομεν, ὅτι διὰ δαπάνης 6,000 φράγκων δύνασθε ν’ ἀγοράσητε ἅμαξαν πολυτελείας, διὰ τῆς ὁποίας τέσσαρα πρόσωπα μεταφέρονται εἰς μεγάλας ἀποστάσεις καὶ διὰ ταχύτητος 30 χιλιομέτρων. Σήμερον πρόκειται νὰ λυθῇ μόνον τὸ ζήτημα, διὰ τίνος μέσου καταλλήλου καὶ μᾶλλον εὐωνοτέρου θὰ κινῶνται αἱ ἅμαξαι αὗται. Ἅμα λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἡ δι’ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν συγκοινωνία θὰ καταργήσῃ τὴν διὰ τῶν ἵππων καὶ ἐντὸς τῶν πόλεων καὶ ἐκτὸς, καὶ ἐν πολέμῳ. Αἱ αὐτοκίνητοι ἅμαξαι ἔχουσι μεγάλα πλεονεκτήματα, διότι ἀνέρχονται ἀνωφερείας, τὰς ὁποίας σιδηρόδρομοι καὶ κοιναὶ ἅμαξαι δὲν δύνανται νὰ ἀνέλθωσι. Καὶ ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐρχόμεθα ἡμεῖς νὰ δώσωμεν προνόμιον διὰ τριάκοντα ἔτη! Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος ἐξανέστη πρὸ μικροῦ καὶ ἔλεγε: «καὶ δὲν εὐχαριστεῖσθε ὅτι Ἑλληνικὴ ἑταιρία τέλος πάντων εὑρέθη νὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν μέσα νέα συγκοινωνίας καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ κεφάλαια Ἑλληνικά;» Ἀλλ’ ἐλησμόνησε τὴν τελευταίαν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τῆς ὁποίας χορηγεῖται εἰς τὴν ἄγνωστον Ἑλληνικὴν ἑταιρίαν τὸ δικαίωμα τῆς πωλήσεως τοῦ προνομίου, περὶ τούτου δὲ κυρίως κόπτονται οἱ ζητοῦντες τὸ προνόμιον. Καὶ εἴδετε ἐν Γαλλίᾳ νὰ χορηγηθῇ τοιοῦτον προνόμιον, ὅπου ἀληθῶς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται ἀμοιβὴ δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἤθελε προσαγάγει τὴν ἐντελεστέραν τῶν τοιούτων μηχανῶν; Καὶ εἴδετε ἐν Ἀγγλίᾳ νὰ χορηγηθῇ τοιοῦτον προνόμιον, ἢ ἐν Ἀμερικῇ, ἢ ἐν Αὐστραλίᾳ, ὅπου λειτουργοῦσιν ἀπὸ πολλοῦ αὐτοκίνητοι ἅμαξαι; Ποῦ τοῦ κόσμου ἐδόθησαν τοιαῦτα προνόμια; Δὲν πρόκειται οὔτε περὶ τῶν ἁμαξηλατῶν τῶν Ἀθηνῶν, οὔτε περὶ τῶν καῤῥαγωγέων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, οὔτε περὶ τῶν ἁμαξηλατῶν τῶν Θηβῶν, ἀλλὰ περὶ μέσου συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον πράγματι ἐν Ἑλλάδι θὰ ἦναι εὐεργετικόν· Θὰ ἐφαρμοσθῇ δὲ καὶ ἐδῶ ταχέως, διότι ἦναι εὐχερέστατον πρᾶγμα δύο ἢ τρεῖς ἁμαξηλάται, ἢ καὶ εἷς, νὰ ἀγοράσωσι μίαν ἢ καὶ περισσοτέρας τοιαύτας ἁμάξας...

§147Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ διαμαρτύρονται καὶ οἱ ἁμαξηλάται.

§148ΣΤΑΗΣ. Δὲν εἶπον τὸ ἐναντίον. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Λοκρίδος ἐπετέθη καθ’ ἡμῶν, διότι ἐνόμιζεν ὅτι ἐνδιαφερόμεθα μόνον ὑπὲρ τῶν ψηφοφόρων αὐτῶν... Καὶ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Θηβῶν εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπαιτοῦνται κεφάλαια κολοσσιαῖα, εἶναι δὲ δυνατὸν διὰ 10,000 φράγκων νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν αὐτοκίνητος ἅμαξα, διὰ τῆς ὁποίας νὰ μεταφέρωνται ἐμπορεύματα. Καὶ θέλετε νὰ χορηγήσητε τοιοῦτο προνόμιον διὰ πολλὰ ἔτη! Ἀλλ’ ἐὰν προτιμᾶτε, εἴτε χάριν προσωπικῶν συμπαθειῶν, εἴτε χάριν ἄλλων λόγων, νὰ παρίδωμεν σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ Κράτους, τότε ἐννοῶ τὴν προκατάληψιν ὑπὲρ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Δὲν πιστεύω ὅμως οὔτε σᾶς οὔτε ἄλλον τινὰ συνάδελφον νὰ κινῶσι τοιαῦτα ἐλατήρια. Ἀληθῶς, κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐμελέτησεν ἐπισταμένως τὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους καλούμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὑπῆρχε διάταξις ἐν τῇ συμβάσει τῇ συνημμένῃ εἰς νομοσχέδιον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεχρεοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ ὅρῳ ἀκυρότητος τῆς συμβάσεως, νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν Βουλήν, νὰ ἐγκρίνῃ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τὴν σύμβασιν ταύτην. Φρονῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν ὁ ὅρος οὗτος δὲν διεγράφη διὰ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κ. κ. Ὑπουργὸς, κατὰ σύστασιν τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης συναδέλφου, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον. Λυποῦμαι δὲ, διότι εἰς τοιαύτας στιγμὰς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λοκρίδος δὶς ἐπετίμησεν ἡμᾶς, διότι ἀναμιμνησκόμεθα ἑκάστοτε τῶν σπουδαίων περιστάσεων, τὰς ὁποίας διατρέχει ὁ Ἑλληνισμὸς, καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων φρονοῦμεν, ὅτι ὀφείλει νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας αὑτῆς ἡ Βουλὴ, ἐνῷ ὁ κ. συνάδελφος ἔλεγε: «καὶ τί θέλετε; νὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας μας;» Βεβαίως ἔπρεπε νὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας μας, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ ψήφισμα τῆς ἑνώσεως τῆς Κρήτης μετὰ τῆς Ἑλλάδος διατρέχει ἀνὰ τὰς Ἀθήνας,—καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει):

«ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΚΛΙ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ

«Ψήφισμα. «Τὸ χορηγηθὲν εἰς τὴν νῆσον Κρήτην πολίτευμα διὰ τῆς εὐμενοῦς παρεμβάσεως καὶ προστασίας τῶν Μεγάλων Εὐρωπαϊκῶν Δυνάμεων ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων, καὶ ἰδίως ἐκ τῶν διαδραματισθεισῶν καὶ διαδραματιζομένων καθ’ ἅπασαν τὴν νῆσον φρικαλέων σκηνῶν, ὅλως ἀνεφάρμοστον. Ἄλλη ἀπόπειρα πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτοῦ οὐδὲν ἄλλο θὰ συνεπήγετο, εἰμὴ παράτασιν τῆς παρούσης οἰκτρᾶς καταστάσεως. «Κατεδείχθη ἐναργῶς, ὅτι τὴν ἀποτυχίαν ἐπέφερεν ἡ ἀντίδρασις τῆς Κεντρικῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, μεταχειριζομένης ὡς ὄργανον τὸ ἐγχώριον Μουσουλμανικὸν στοιχεῖον καὶ τὸν στρατόν. «Μὴ ὑπολειπομένης ἄλλης λύσεως, εἰμὴ ἐκείνης, ἥτις ἀποτελεῖ τὸν διακαῆ ἀπαρασάλευτον πόθον τοῦ χριστιανικοῦ λαοῦ τῆς Κρήτης, «Ψηφίζομεν. «Κηρύσσομεν τὴν ἕνωσιν τῆς νήσου Κρήτης μετὰ τοῦ ἐλευθέρου Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος, μεθ’ οὗ αὕτη ἀποτελεῖ τοῦ λοιποῦ ἑνιαῖον καὶ ἀναπόσπαστον Κράτος, ὑπὸ τὴν Συνταγματικὴν Βασιλείαν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων Γεωργίου τοῦ Αʹ καὶ τῶν Διαδόχων Αὐτοῦ. «Κηρύττομεν κατηργημένην τὴν ἐπὶ τῆς νήσου Κρήτης κυριαρχίαν τοῦ Αὐτοκράτορος τῶν Ὀθωμανῶν Σουλτὰν Χαμὶτ τοῦ Βʹ. «Προσκαλοῦμεν τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων νὰ καταλάβῃ ὡς κυρίαρχος τὴν νῆσον Κρήτην. «Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ παρόντος ψηφίσματος ἀνατίθεται εἰς τὴν ἀνδρείαν, αὐταπάρνησιν καὶ φιλοπατρίαν τοῦ χριστιανικοῦ λαοῦ τῆς Κρήτης καὶ εἰς τὴν ἀρωγὴν τοῦ ἐλευθέρου Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ σύμπαντος τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους. «Ὁ χριστιανικὸς λαὸς τῆς Κρήτης ἐπικαλεῖται θερμῶς τὴν εὐμένειαν καὶ φιλανθρωπίαν τῶν Μεγάλων Εὐρωπαϊκῶν Δυνάμεων καὶ σύμπαντος τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου πρὸς ἐπιτυχίαν ἀγῶνος ἱεροῦ, ὅστις θέτει ὁριστικὸν τέρμα εἰς κατάστασιν ἀτιμάζουσαν τὴν ἀνθρωπότητα. «Ἐγένετο ἐν Ἀρχάναις τῇ 30 Ἰανουαρίου 1897 τοῦ σωτηρίου ἔτους πρώτου τῆς ἡμετέρας ἐλευθερίας». «Οἱ Ἀρχηγοί, ὁπλαρχηγοὶ καὶ Καπεταναῖοι τοῦ τμήματος Ἡρακλείου καὶ τῆς ἐπαρχίας Βιάννου.» (Ἕπονται αἱ ὑπογραφαί). Ὅμοια ψηφίσματα ἐγένοντο εἰς πάντα τὰ λοιπὰ τμήματα καὶ ἐπαρχίας τῆς Κρήτης. Καὶ ἐνῷ τοιαῦτα λαμβάνουσι χώραν, ἡμεῖς ἐξακολουθοῦμεν ψηφίζοντες νομοσχέδια προσωπικὰ καὶ χαριστικά!

§149ΔΑΛΛΑΣ. Δὲν εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἴσως μάλιστα ἔχω λόγους, ὡς ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας θέσεως τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, νὰ ἦμαι ἐνθουσιασμένος ἐκ τούτου, καὶ ἴσως ἡ ἀνάγκη, εἰς ἣν διατελεῖ ἡ ἐπαρχία μου, ἔπρεπε νὰ μὲ κάμῃ νὰ ὑποστηρίξω τὴν συζήτησιν καὶ νὰ δεχθῶ πᾶν νομοσχέδιον, ὑποσχόμενον τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας, ὅσας δήποτε καὶ ἂν ἔχῃ τοῦτο ἀτελείας. Ἀλλ’ ἐνῷ δὲν εἶμαι κατ’ ἀρχὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν δύναμαι ἢ νὰ ἦμαι ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, καὶ ὑποστηρίζω τὴν ἀναβολὴν, ὑπολαμβάνων ὅτι εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεδέχθη δὲ καὶ ἡ Βουλή· τὴν γνώμην δὲ ταύτην ἐπιβάλλουσιν αἱ παροῦσαι περιστάσεις, καὶ τὴν ἐσεβάσθη ἡ πλειονοψηφία. Πρὸ μικροῦ ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας δὲν θέλομεν συζητήσει ἢ μόνον νομοσχέδια συνδεόμενα μὲ τὰς περιστάσεις, καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐπιψήφισις εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν τακτικὴν λειτουργίαν τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁμιλήσας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶπεν ἂν τοῦτο συνδέεται στενῶς μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, ἢ μὲ τὰς περιστάσεις. Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι, οὕτω τιθεμένου τοῦ ζητήματος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θέλει ἐπιμείνει. Καὶ ὄντως ἡ πρὸ μικροῦ γενομένη συζήτησις οὐδὲν ἄλλο ἀπέδειξεν ἢ ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἀντάξιον τῶν περιστάσεων. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον, πράττομεν καὶ ἕτερον κακὸν, παρεκτρεπόμεθα εἰς ἄλλα ἄτοπα, εἰσάγομεν διακρίσεις περὶ ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀνεγνωρισμένα ὡς κατεπείγοντα. Τί θέλετε εἰπεῖ, ἂν αὔριον ἐπιμείνωμεν νὰ ψηφισθῶσι τὰ Θεσσαλικὰ νομοσχέδια; Θ’ ἀναγνωρίσητε πλείονα σπουδαιότητα εἰς τοῦτο ἢ εἰς τὰ Θεσσαλικά; Τί θέλετε εἰπεῖ, ἂν θελήσωμεν νὰ ψηφίσωμεν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ δασῶν, ἢ νὰ συζητήσωμεν τὸ περὶ οἴνου; Τί θέλει ἀπαντήσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν προτείνωμεν νὰ προταχθῇ τὸ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους παρασκευασθὲν παρὰ τοῦ ἰδίου νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον; Ἰδοὺ λοιπὸν, ποῦ μᾶς φέρει ἡ παραδοχὴ ἑνὸς ἀτόπου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον, συνεπὴς πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς.

§150Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῆ ἐπὶ τῆς συζητήσεως ταύτης νὰ παρατηρήσω, οὐχὶ διὰ νὰ διδάξω τινὰ,—διότι δὲν ἐπαγγέλλομαι τὸν διδάσκαλον,—ἀλλ’ ἁπλῶς, ἵνα ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, ὅτι ὅλοι οἱ ἀγορεύσαντες συνεζήτησαν ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἐνῷ πρόκειται περὶ ἀναβολῆς.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν προὐτάθη ἡ ἀναβολή.

§152Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζητήθη ἡ ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου.

§153ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ἐζητήσαμεν τὴν ἀναβολήν.

§154Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζητήσαμεν τὴν ἀναβολὴν, καὶ ἐδικαιολογήσαμεν τὴν γνώμην μας· ἀλλ’ οἱ Κύριοι εἰσῆλθον εἰς τὴν οὐσίαν, ἐκ τούτου δὲ τὸ ἄτοπον.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο σύστασις μόνον ὑπὸ τῶν ἀγορευσάντων, ὅπως ἀποσύρῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ νομοσχέδιον.

§156ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν θέλετε νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον, ὅπως μελετήσητε τὰς τροπολογίας, δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν.

§157ΔΑΛΛΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ ἕως ὅτου παρέλθωσιν αἱ περιστάσεις.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑποχρεώσεων τῶν καλλιεργούντων γαίας ἢ φυτείας ἐθνικὰς ἢ ἐκκλησιαστικὰς εἰς ἀπότισιν δικαιώματος ἐπικαρπίας.

§159ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ὅτε ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον καὶ ἐπεψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, δὲν ἤμην παρών, ἵνα ἀκούσω τὰς γνώμας τῶν ἐπ’ αὐτοῦ λαβόντων τὸν λόγον, ἐπληροφορήθην ὅμως, ὅτι πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ τῶν ἀτελειῶν τῶν νόμων, τὰς ὁποίας τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον σκοπεῖ νὰ θεραπεύσῃ. Ἐν τούτοις ἐκ τῆς γενομένης συμπληρώσεώς του παρατηρῶ, ὅτι οὐδὲν ἴσως ἐλέχθη περὶ σπουδαιοτάτης ἐλλείψεως ἢ μᾶλλον εἰπεῖν περὶ κακῆς ἑρμηνείας, διδομένης παρὰ τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν ἐπὶ τῶν νόμων τούτων, ἥτις μεγάλας ἐπάγεται ἀδικίας εἰς τοὺς καλλιεργητὰς ἐθνικῶν γαιῶν, ἐξῃρημένου τοῦ νόμου τῆς διανομῆς. Αὐτὴ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου ἀναγνωρίζει, καὶ λίαν λογικῶς καὶ δικαίως, ὅτι μετὰ πάροδον χρόνου ἀπὸ τῆς σπορᾶς εἶναι δύσκολον νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ σπαρεῖσα ἔκτασις, καθόσον τὰ ἴχνη τῆς καλλιεργείας διὰ τοῦ χρόνου ἐξαλείφονται· καὶ ὅμως, ἐνῷ τοῦτο ἀναγνωρίζει, καὶ προσεδόκα τις ὅτι θὰ ἐλαμβάνετο σχετικὴ φροντὶς πρὸς ἀποφυγὴν ἀδικημάτων, ἐπιγενομένων εἰς τοὺς ἐπικαρπωτὰς τῶν ἐν λόγῳ γαιῶν, ἐν τούτοις τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον οὐδεμίαν περὶ τούτου λαμβάνει πρόνοιαν. Διὰ τοῦ νόμου ᾼΤΜΔʹ τοῦ ἔτους 1885, ἐν ἄρθροις 17 ἕως 26, ἐκανονίζετο ἡ διαδικασία τῆς ἐξακριβώσεως τῶν καλλιεργηθεισῶν τούτων γαιῶν, ὡρίζετο δ’ ἐν αὐτοῖς τρόπος καὶ χρόνος, καθ’ οὓς ἔδει νὰ γείνῃ ἡ τοιαύτη ἐξακρίβωσις, χάριν τῶν γενομένων τότε ἐκμισθώσεων. Ἀλλ’ αἱ ἐκμισθώσεις αὗται κατηργήθησαν, καὶ διὰ τοῦ νόμου ᾼΨΠΗʹ τοῦ 1889 κατηργήθησαν καὶ ἅπασαι αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 17 ἕως 26 τοῦ προγενεστέρου ᾼΤΜΔʹ νόμου τοῦ ἔτους 1885, μένομεν δ’ ἔκτοτε ἀπὸ τοῦ 1889 ἄνευ νόμου κανονίζοντος τὸν τρόπον τῆς ἐξακριβώσεως τῶν καλλιεργουμένων τούτων γαιῶν, καὶ ἐκ τούτου, φρονῶ, αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαὶ κατὰ τὰ ἀμέσως ἑπόμενα τοῦ 1889 ἔτη δὲν ἀπέστειλαν γεωμέτρας, ὅπως ἐξακριβώσωσι τὰς σπαρείσας τυχὸν ἀδηλώτους ἐθνικὰς ἐκτάσεις· εἰς τὸν ἐμὸν τοὐλάχιστον τόπον κατὰ τὰ ἔτη 1889, 1890 καὶ 1891 οὐδεμία τοιαύτη ἐξακρίβωσις ἐγένετο. Πλὴν κατὰ τὸ 1892, ἀγνοῶ ποῦ στηριζόμεναι αἱ ἀρχαί, προέβησαν εἰς τοιαύτας ἐξακριβώσεις διὰ καταμετρήσεως, καὶ συνετάχθησαν παρὰ τῶν γεωμετρῶν πρωτόκολλα διὰ τὰς γαίας τὰς σπαρείσας κατὰ τὸ ἔτος αὐτό, ὡς σπαρείσας αὐτὰς ταύτας μάλιστα καὶ κατὰ τὰ ἀμέσως τρία προηγούμενα τοῦ 1892 ἔτη, ὅπερ, μόνον προφητικὴν ἄν εἶχον δύναμιν, θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀντιληφθῶσι καὶ βεβαιώσωσιν. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν τοιούτων ἐντελῶς παρανόμων πρωτοκόλλων ἐγένοντο καὶ γίγνονται βεβαιώσεις δικαιώματος ἐπικαρπίας, καὶ καταζητοῦνται οἱ πολῖται καὶ καταδιώκονται νὰ πληρώσωσιν, ἐνῷ ἔπρεπε καὶ διοικητικῶς τοιαῦται βεβαιώσεις νὰ κηρυχθῶσιν ἄκυροι, καὶ ἀπαλλαγῶσιν οἱ καταζητούμενοι πτωχοὶ καλλιεργηταί, οἵτινες οὐδὲ τοὺς νομίμους καὶ δικαίους φόρους εἶναι εἰς κατάστασιν ἤδη νὰ πληρώσωσι. Τὴν ἀπαλλαγὴν ταύτην δύνανται βεβαίως οἱ ἀδικούμενοι νὰ ἐπιτύχωσι καὶ διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὑμῖν εἰς ποίαν θέσιν οἰκονομικὴν εὑρίσκεται ὁ γεωργικός μας κόσμος, καὶ ἄν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ εὕρῃ τὸ δίκαιόν του. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὡς καὶ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀποδεχθῶσι ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, ὡς πρόσθετον ἄρθρον, ἡ ὑποβληθεῖσα τροπολογία μου, καὶ ἀναγνωρισθῶσιν οὕτω ἐντελῶς ἄκυροι αἱ βεβαιώσεις αἱ μὴ στηριζόμεναι τοὐλάχιστον εἰς πρωτόκολλα καταμετρήσεως γενομένης ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ τῆς σπορᾶς ἔτους, ἵνα ἀνενδοιάστως προβῇ, ὡς εἶναι δίκαιον, ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν διοικητικὴν ἀκύρωσιν τῶν τοιούτων βεβαιώσεων.

§160Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν ὑπόθεσιν γνωρίζω, διότι ἐπανειλημμένως μοὶ ἐξεθήκατε τὰ περὶ τούτου, καὶ ἐζήτησα πληροφορίας. Εὑρίσκω εὔλογον τὴν ἀξίωσιν ὑμῶν, ἀλλὰ δὲν εἶμαι πεπεισμένος, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ περιληφθῇ διάταξις περὶ τούτου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ ὑποβληθῇ ἴδιον νομοσχέδιον. Θέλω σκεφθῆ τὴν ἑσπέραν ταύτην, καὶ ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ περιληφθῇ ἡ προτεινομένη διάταξις, θέλω ὑποβάλει τροπολογίαν αὔριον, ἄλλως θέλω ὑποβάλει ἴδιον νομοσχέδιον.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Οἰκονόμου ὑποβληθεῖσα τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 276). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 5 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§163ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοὶ φαίνεται ὅτι ἐδῶ χωρεῖ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν προέβαλον, ἵνα κανονισθῇ ἡ ἁρμοδιότης τῶν δικαστηρίων, εἰς τὰ ὁποῖα καταφεύγουσιν οἱ φορολογούμενοι, καὶ ἡ διαδικασία, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον προσφεύγουσιν οἱ φορολογούμενοι εἰς τὴν δικαστικὴν ὁδὸν, ἀλλ’ ἡ δικαστικὴ ὁδὸς ἔχει τόσας ὁδοὺς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ καταδειχθῶσιν εἰς τοὺς φορολογουμένους. Ἐὰν ἀφήσωμεν τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει, τότε ἐνδεχόμενον, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀμφισβητήσεων προσωπικῶν μεταξὺ φορολογουμένων καὶ Δημοσίου, οἱ φορολογούμενοι νὰ ἔχωσιν ἀνάγκην νὰ κοινοποιῶσι τὰς ἀνακοπὰς αὐτῶν ἢ τὰς ἀντιῤῥήσεις των κατὰ τῶν πρωτοκόλλων πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενικῶν διατάξεων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας... (θόρυβος ὄπισθεν τοῦ Προεδρείου). Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ λέσχη αὐτὴ πρέπει νὰ παύσῃ, κύριε Πρόεδρε.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, σᾶς παρακαλῶ νὰ μεταβῆτε εἰς τὸ καπνιστήριον.

§165ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν τὸ νομοσχέδιον, ὅσον φαντάζονται οἱ Κύριοι, διότι δι’ αὐτοῦ διαλύεται μία συμμορία, πιέζουσα τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἶναι πολὺ δυσχερὲς εἰς τοὺς φορολογουμένους νὰ ἀπευθύνωνται κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ ἀκολουθῶσι τὴν δοσιδικίαν αὐτοῦ, καὶ οὐχὶ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ἐγχωρίων δικαστηρίων, καὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὰ δικαστικὰ τέλη. Τότε, κύριε Πρόεδρε, διὰ φόρον ἁπλούστατον καὶ φόρον ἄδικον θὰ ἦναι ὑποχρεωμένοι οἱ φορολογούμενοι νὰ καταφεύγωσιν ἐνώπιον τῶν Πρωτοδικῶν, καὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς δυσφόρητα δικαστικὰ ἔξοδα, ἢ νὰ ἀποφεύγωσι τὴν δικαστικὴν ὁδόν. Διὰ τοῦτο ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τροπολογίαν τινὰ, ἡ ἡ ὁποία συνεζητήθη τότε, καὶ τῇ προτάσει τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Βόλου καὶ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Ράλλη διωρθώθη, τεθείσης τῆς περικοπῆς, ὅτι αἱ ἀποφάσεις εἴτε τοῦ Εἰρηνοδικείου, εἴτε τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀφορῶσιν εἰς τὸν φόρον μόνον καὶ δὲν ἔχουσι καμμίαν ἐπιῤῥοὴν εἰς τὴν κατοχὴν καὶ κυριότητα. Παρακαλῶ νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη, ἡ ὁποία συμπληροῖ τελείως τὸ νομοσχέδιον.

§166Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀφήνετε νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν;

§167ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως θέλετε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§168Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἑπομένου νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον συνεισενεχθῆ ὑπὲρ τῶν ἐκ πλημμύρας παθόντων ἐν Λαρίσῃ, διότι, καθ’ ἃς ἔλαβον τελευταῖον πληροφορίας παρὰ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς Λαρίσης, διαβιβασθείσας μοι διὰ τῆς Διοικήσεως, διὰ τῶν χρημάτων τούτων ἐγένετο ἐργασία ἐν τῷ δήμῳ Λαρίσης πρὸς κατασκευὴν νεκροταφείου, καὶ ἀπεκτήθησαν δικαιώματα. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ὑπόθεσιν, ἂν ἔχῃ οὕτως, ὅτε εἶναι περιττὸν τὸ νομοσχέδιον, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἕως ὅτου γείνῃ ἡ ἐξέτασις, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ΧΘʹ, ΩΝΘʹ καὶ ΑΜʹ.

§170Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τί εἶναι οἱ νόμοι αὐτοί;

§171Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ οἱ κύριοι συνάδελφοι δὲν ἔχουσι προχείρους τοὺς νόμους αὐτοὺς, ἂς ἀναβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ.

§172Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ παρατήρησίς μου, κύριε Πρόεδρε, εἶναι, ὅπως καὶ εἰς τὰ νομοσχέδια καὶ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὑπάρχῃ ἡ χρονολογία τῶν νόμων καὶ τὸ θέμα αὐτῶν.

§173Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι οἱ νόμοι περὶ Διδασκαλείων. Προτείνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τροποποίησις αὐτῶν. Ἀλλ’ ἔστερξα ἵνα ἀναβληθῇ.

§174Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἔκαμα μίαν γενικὴν παρατήρησιν.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΔʹ «περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν ἀμπέλων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς προτάσεως νόμου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3 αὐτῆς ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§177Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυνάμεθα νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ εἰδοποιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι παρεσκευάσθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ πληρέστερον νομοσχέδιον, ὅπερ ἴσως εἰσαγάγω αὔριον.

§178ΒΟΖΙΚΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι περιττὸν ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§179ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις, στηρίζεται ἐπὶ ἄλλων βάσεων, τότε εἶναι περιττὴ ἡ πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἤδη συζητοῦμεν. Ἐὰν ὅμως τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καθ’ ἃ μοὶ εἶπον, στηρίζεται ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων, καὶ μόνον αἱ δικονομικαὶ διατάξεις τροποποιοῦνται, τότε νομίζω, ὅτι δύναται τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο νὰ συζητηθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν αὔριον, καὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν σήμερον τὴν συζήτησιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§180Ι. ΛΑΠΠΑΣ. Εἶναι αὐτοτελὲς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, κύριε Μπακόπουλε.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἔχῃ τὴν αὐτὴν ἀρχὴν, δύναται νὰ ψηφισθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§182ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει βάσιν τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀρχὴ λοιπὸν εἶναι ἡ αὐτή.

§184Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἄλλο νομοσχέδιον, ἔστω ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων...

§185Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιτροπὴ συστηθεῖσα ὑπὸ τῆς Βουλῆς συνέταξε καὶ προέτεινε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ μέχρι τοῦδε πληρονόμενος φόρος θὰ πληρόνηται οὐχὶ ἐπὶ τοῦ παραγομένου οἴνου, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς παραγούσης ἀμπέλου κατὰ στρέμμα. Ὑποθέτω ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ δὲν ἀποφαίνομαι γνώμην τινά. Στηριζόμενος ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, ἐφρόντισα νὰ συνταχθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον διαγράφει τὴν δικονομίαν ὅλην.

§186Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τότε εἶναι ἀπώλεια χρόνου ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἶναι αὐτοτελές· δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ ἤδη συζητούμενον.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται.

§188ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διανεμηθῇ αὔριον τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν δημοσίων κτιρίων, δι’ ἅπερ ἀναγράφονται πιστώσεις ὑπὸ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ κεφαλαίου 16 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896 καὶ συμπληρωτικοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ στρατῶνος τῆς ἐν Τατοΐῳ Β. Ἀνακτορικῆς φρουρᾶς ἀντὶ δραχ. 6,844.14 καὶ περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἴσης ποσότητος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§190ΣΤΑΗΣ. Ἡ ὥρα εἶναι περασμένη, κύριε Πρόεδρε.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§192ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 καὶ 20′ μ. μ.