1896.12.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23

τῆς 7 Δεκεμβρίου 1896.

(Σάββατον)

Ὥρα 4 καὶ 20′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατέθηκε τρεῖς ἐκθέσεις ἐπὶ νομοσχεδίων περὶ πιστώσεων. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 144–146). Ὁ Ἀθανάσιος Ἀποστολίδης, ἐξ Αἰγίου, παραπονεῖται κατὰ τοῦ αὐτόθι λοχίου Λεωτσάκου, ὡς κακοποιήσαντος αὐτόν. Οἱ κάτοικοι Παμίσου παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ κατασταθῇ πάγιος ὁ μέχρι τοῦ προσεχοῦς Σεπτεμβρίου ἰσχύων νόμος περὶ συντηρήσεως ἐν μέρει τοῦ Γυμνασίου Νησίου ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Μεσσήνης.

§2Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός, Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐζητήθη παρ’ ἑνὸς τῶν κυρίων Βουλευτῶν νὰ κατατεθῇ τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὁποίου οὗτος ἔδωκεν ὁδηγίαν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Χαλκίδι Πρωτοδικῶν περὶ τῶν δικηγόρων καὶ δικολάβων παρὰ τῷ Εἰρηνοδικείῳ Ξηροχωρίου. Τὸ ἔγγραφον τοῦτο καταθέτω. Μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν Βουλὴν προέβη ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐξόδων κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων, κατέδειξε δὲ τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένων πιστώσεων δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων. Ἕνεκα τούτου καταθέτω δύο δηλώσεις, δι’ ὧν προτείνεται, ἵνα προστεθῶσιν εἰς τὰς ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς δύο Ὑπουργείων ἀναγεγραμμένας τοιαύτας πιστώσεις δραχ. 2,887 καὶ δραχμαὶ 22,154.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 147–149).

§4Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου περὶ χορηγίας ἀποζημιώσεως διδακτικῶν βιβλίων εἰς τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικοὺς ἁπάντων τῶν ὅπλων καὶ σωμάτων τοῦ στρατοῦ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 150).

§6ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεων συνομολογηθεισῶν μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ 1) τῆς Νέας Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας, 2) τῆς Πανελληνίου Ἀτμοπλοΐας καὶ 3) τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν Γουδῆ, Μακ– Δούαλ καὶ Βάρβουρ καὶ Α. Διακάκη. Ἑτέραν τροπολογίαν ὑποβάλλω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκαταστάσεως συγκοινωνίας δι’ ἁμαξῶν κινουμένων μηχανικῶς.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 151–152).

§8Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σπετσῶν, ὁ κ. Μπούμπουλης, καὶ ὁ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κ. Παπαμιχαλόπουλος, μεταξὺ ἄλλων αἰτηθέντων ἐγγράφων, εἶχον ζητήσει, ὅπως καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὰ συμβόλαια, ὧν δυνάμει κατεκυροῦντο αἱ κατασκευαὶ καὶ αἱ ἐπισκευαὶ τῶν λεβήτων τῶν πλοίων τοῦ στόλου. Κατατίθημι συμβόλαιον περὶ τῶν ἀτμομυοδρομόνων «Πηνειοῦ» καὶ «Ἀλφειοῦ», ὧν ἡ ἐργασία διὰ τὴν κατασκευὴν τεσσάρων ἀτμολεβήτων κατεκυρώθη εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην Πειραιῶς κ. Μὰκ Δούαλ ἀντὶ 97,000 δραχμῶν. Κατατίθημι δεύτερον συμβόλαιον περὶ τῶν τεσσάρων ἀτμολεβήτων τῆς Θωρακοβάριδος «Βασιλεὺς Γεώργιος», ὧν ἡ κατασκευὴ κατεκυρώθη εἰς τὸν ἐργοστασιάρχην κ. Νικόλαον Ἀργυρίου ἐν Πειραιεῖ. Κατατίθημι καὶ τρίτον συμβόλαιον περὶ τῆς κατασκευῆς ἓξ νέων ἀτμολεβήτων καὶ δύο ἀτμοθαλάμων τοῦ πολεμικοῦ πλοίου ὁ «Ναύαρχος Μιαούλης», ἥτις ἐργασία κατεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐργοστασιάρχου κ. Βασιλειάδου ἐν Πειραιεῖ. Ταῦτα ἐγένοντο συνεπείᾳ μειοδοτικῆς προσφορᾶς. Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον καὶ τοὺς κ. Βουλευτὰς, ὅπως, εἰ δυνατὸν, μοὶ ἐπιστραφῶσι τὰ συμβόλαια ταχέως, καθόσον καθ’ ἑκάστην ἔχομεν ἀνάγκην αὐτῶν κατὰ τὴν πρόοδον τῶν ἔργων.

§9ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα τοῦτο. Ἡ ἰδική μου ἐπερώτησις ἀποβλέπει εἰς γενικώτερόν τι, προκειμένης τῆς συζητήσεως δύο πιστώσεων ἐξ 1,712,000 δραχμῶν. Γενικώτερον λοιπὸν ἐζήτησα νὰ μάθω, ἐὰν ἠθέλατε λάβει τὴν καλωσύνην καὶ ἂν δύνασθε νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, πῶς διετέθησαν αἱ πιστώσεις αὗται, διότι ἡ ἀξία τῶν ἀτμολεβήτων, περὶ ὧν ἄρτι εὐηρεστήθητε νὰ χορηγήσητε πληροφορίας, δὲν καλύπτει τὸ ποσὸν 1,712,000 δραχμῶν. Τοῦτο ἤθελον νὰ μάθω.

§10Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κατὰ πρῶτον ἐζητήσαμεν ἔκτακτον πίστωσιν 200,000 δραχμῶν διὰ τὰς ἐν λόγῳ ἀνάγκας· τὸ ποσὸν τοῦτο παρεχωρήθη διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Κατατίθημι δὲ ἔκθεσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἥν παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιστρέψῃ τὸ Προεδρεῖον ἐν καιρῷ, ἐξ ἧς δ’ ἐμφαίνεται ἡ ἀνάγκη, ἧς χάριν ἤθελον δαπανηθῆ τά χρήματα ταῦτα. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, ὁ κ. πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶχε ζητήσει παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν ταύτην, ὡς καὶ ἐκείνην, δι’ ἧς ἐζητήσαμεν ἔκτακτον πίστωσιν (διότι περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως πρόκειται) 1,512,240 δραχμῶν διὰ τὰς αὐτὰς ἀνάγκας. Τὴν ἔκθεσιν ταύτην ἀπέστειλα πρὸς τὸν κ. πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εὐθὺς δ’ ὡς ἤθελε ζητηθῆ ἀπ’ αὐτοῦ, δύναται νὰ δοθῇ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Δύναμαι ὅμως κεφαλαιωδῶς νὰ ἀναφέρω ὑμῖν τὰς σημαντικωτέρας τῶν ἀναγκαίων τούτων δαπανῶν. Διὰ τὴν κατασκευὴν τριῶν ἀτμολεβήτων τῶν τριῶν θωρηκτῶν, ὧν, παραληφθέντων ἤδη, ἡ παραγγελία εἶχε δοθῆ ὑπὸ τοῦ προκατόχου μου, ὑπελογίσθη ποσὸν 40,500 δραχ. Δι’ ἐλάσματα κλπ. πρὸς ἐπισκευὴν ἀτμολεβήτων πολεμικῶν πλοίων, ἤδη παραληφθέντα, δρ. 36,000. Διὰ τὰς πιστώσεις, αἵτινες ἀπαιτοῦνται χάριν τῶν θωρηκτῶν, ἤτοι διὰ 480 συνδέσμους χαλυβδίνους, διὰ τὴν προμήθειαν 3,000 αὐλῶν χαλυβδίνων τῶν λεβήτων, διὰ τὴν προμήθειαν ἀποστακτηρίων μηχανῶν, δι’ ὧν μετατρέπεται τὸ θαλάσσιον ὕδωρ εἰς γλυκὺ διὰ τοὺς λέβητας, εἰς οὕς ἡ εἰσαγωγὴ θαλασσίου ὕδατος ἀπαγορεύεται, δι’ ἀντικατάστασιν τῶν φθαρέντων εἰδῶν τῶν βοηθητικῶν προνομιούχων λεβήτων Belville, διὰ τρεῖς προσθέτους δευτέρους βοηθητικοὺς ἀτμολέβητας, διὰ μηχανήματα τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτισμοῦ τῶν θωρηκτῶν, χάριν τῆς ἀμύνης αὐτῶν, προϋπελογίσθη δαπάνη 289,000 δραχμῶν χρυσῶν. Ταῦτα δὲ, ὡς καὶ τὰ κατωτέρω, κατὰ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν. Διὰ τὴν θωρακοβάριδα «Βασιλεὺς Γεώργιος» ἔχει ὑπολογισθῆ δαπάνη διὰ νέους λέβητας, διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς μηχανῆς, διὰ μηχανήματα ἠλεκτρικὰ χάριν τῆς ἀμύνης τοῦ πλοίου, δαπάνη δραχ. 320,000. Διὰ τὸν «Ναύαρχον Μιαούλην» ὑπελογίσθησαν ἐν ὅλῳ δρ. 328,000, ἤτοι νέοι λέβητες, ἀνάγκαι τῆς μηχανῆς, ἠλεκτρικὸς φωτισμός. Διὰ τὸν «Μυκάλην» δρ. 20,000. Διὰ τοὺς τέσσαρας ἀτμομυοδρόμονας δρ. 162,000. Διὰ τὰς ἀτμοημιολίας «Πάραλον» καὶ «Σαλαμινίαν», ἤτοι διὰ μηχανὰς καὶ λέβητας νέους, δρ. 250,000. Διὰ τὰς ἀτμοημιολίας «Ἀφρόεσσαν» καὶ «Πληξαύραν», ἤτοι μηχανὰς καὶ λέβητας, δρ. 50,000. Τὰ ποσὰ ταῦτα, ὡς θέλετε ἴδει ἐν τῇ ἐκθέσει, ἥν ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, φθάνουσιν ἐν ὅλῳ εἰς δρ. 1,712,250. Κατὰ πίνακα δὲ, ὅν ἔχω κατηρτισμένον, καὶ οὗτινος ἀντίγραφον θέλω καταθέσει εἰς τὴν Βουλήν, ἐκτελοῦνται ἤδη ἐργασίαι, δι’ ἃς θέλουσι πληρωθῆ τινα τῶν ἤδη μνημονευθέντων ποσῶν, ἄλλα πάλιν ἤδη ἐπληρώθησαν, ἢ παρηγγέλθησαν ἐργασίαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ῥηθέντων ποσῶν. Σημειώσατε τοιουτοτρόπως, ὅτι οἱ λέβητες οἱ βοηθητικοὶ τῶν τριῶν θωρηκτῶν ἤδη παρελήφθησαν, ὡς εἶπον, ἀντὶ δρ. 40,500· ἐπληρώσαμεν ἔτι δρ. 35,948.25 δι’ ἐλάσματα «Μιαούλη», «Κανάρη», τορπιλλοβόλων· δι’ αὐλοὺς λεβήτων τῆς «Μυκάλης» ἐπληρώσαμεν δρ. 5,040. Ὄλα τὰ ἐλάσματα ταῦτα παρελήφθησαν. Διὰ τὰ ἀποστακτήρια τῶν θωρηκτῶν, ἅτινα ἤδη παρελήφθησαν, ἐπίσης θέλομεν πληρώσει δραχ. 35,640· παρηγγείλαμεν ἔτι ἀμοιβὰ τεμάχια λεβήτων Belville ἀντὶ δρ. 56,458, ἀμοιβοὺς σωλῆνας λεβήτων Belville ἀντὶ δρ. 24,675, ἑστίας «Μυκάλης» ἀντὶ δρ. 13,024· διὰ τέσσαρας λέβητας «Γεωργίου» δραχ. 195,000· διὰ 3,450 αὐλοὺς καὶ συνδέτας δρ. 37,445· διὰ τρεῖς ἀτμολέβητας βοηθητικοὺς Belville μετ’ ἀμοιβῶν δρ. 49,996· διὰ τέσσαρας ἀτμολέβητας «Πηνειοῦ» καὶ «Ἀλφειοῦ» χαλυβδίνους δραχ. 97,000· δι’ ἕξ ἀτμολέβητας «Μιαούλη» δρ. 258,000. Τὰ ποσὰ ἄρα ταῦτα, ἐκτός τινων μικρῶν, ἅτινα ἀναφέρει ὁ πίναξ, ἀνέρχονται εἰς δρ. 852,000. Καὶ διὰ τοὺς ἠλεκτρικοὺς προβολεῖς τῶν τριῶν θωρηκτῶν δρ. 202,148. Ἑπομένως, ἐὰν ἀφαιρέσητε ταῦτα ἐκ τῆς ὅλης πιστώσεως τοῦ 1,712,000, μένει ἀδιάθετος πίστωσις ἐκ τῆς ἐκτάκτου ταύτης πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 658,099.55. Σημειώσατε, ὅτι εἰσέτι δὲν ἐγένετο δημοπρασία διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ ἀνανέωσιν τῶν ἀτμοημιολιῶν, δι’ ἣν θέλουσιν ἀπαιτηθῆ ποσά τινα, ὧν εἰσέτι τὸν ἀκριβῆ ὑπολογισμὸν δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν.

§11Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ποία ἐπισκευή;

§12Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Περὶ τούτου δύνασθε νὰ λάβητε πληροφορίας ἰδιαιτέρως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Ἐπαναλέγω, ὅτι ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκθέσεις τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν περὶ τῆς καταστάσεως τῶν ἀτμομηχανῶν καὶ τῶν λεβήτων τῶν πολεμικῶν πλοίων· καὶ τοῦτο οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ μόνον διότι πρόκειται περὶ τεχνικῶν ἀντικειμένων, περὶ ὧν δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἐνταῦθα. Τὰς ἐλθέσεις ὅμως ταύτας, ὡς καὶ πᾶσαν ἄλλην, ἣν σήμερον δὲν δύναμαι νὰ καταθέσω, θέλω καταθέσει εἰς τὴν Βουλὴν εὐθὺς ὡς περατωθῶσιν αἱ ἐπὶ τῶν πλοίων ἐργασίαι. Ἀλλὰ νὰ ζητήσωμεν ἐνταῦθα νὰ γένηται συζήτησις, ἐὰν ἡ ἐπισκευὴ τοῦ τάδε λέβητος ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθῇ κατ’ αὐτὸν ἢ κατ’ ἐκεῖνον τὸν τρόπον, ἐὰν τὸ τάδε μηχάνημα ἦτο βεβλαμμένον, ἢ οὐχί, «φέρετε τὰ σχέδια νὰ μετρήσωμεν μὲ τοὺς διαβήτας», νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, οὔτε καὶ συμφέρον.

§13Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ πιθανὸν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς νὰ παρενόησε τὰς λέξεις «ποία ἐπισκευή». Ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ τὰς παρανοήσῃ, διότι γνωρίζει πολὺ καλῶς, ὅτι ἐκ τῶν ζητουμένων ἐκθέσεων τῶν ἐπιτροπῶν θὰ ἴδωμεν, ἂν ἀναφέρωσιν ὅτι χρήζουσιν οἱ λέβητες τῶν πλοίων ἀντικακτστάσεως· τοῦτο δὲ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι μυστικόν. Ἀλλὰ γνωρίζω κάλλιστα τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν δύνασθε νὰ τὰς φέρητε. Οὗτος εἶναι, ὅτι ὑπάρχουσι γνῶμαι ἀντιφατικαὶ εἰς τὰς ἐκθέσεις αὐτάς· διότι εἴχετε καλέσει ἐπιτροπὴν ἀπὸ ναυπηγοὺς καὶ μηχανικούς, καὶ διῃρέθησαν αἱ γνῶμαι, καὶ ἠσπάσθητε τὴν γνώμην τῶν ναυπηγῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ κάμητε.

§14Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἤθελεν ἐπέλθει βεβαίως σύγχυσις τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν καθηκόντων ἑκάστου, ἐὰν ἐπετρέπετο εἰς οἱονδήποτε ἐν τῇ Βουλῇ, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς ἑνὸς Ὑπουργείου, καὶ μάλιστα τεχνικοῦ, δηλοῖ, οὐχὶ αὐτός, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία, ἣν ἀντιπροσωπεύει, (διότι ἐγὼ βεβαίως δὲν ἔχω εἰδικότητά τινα) ὅταν δηλοῖ, ὅτι αἱ ἐκθέσεις αὗται δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἐπιτετραμμένον νὰ κατατεθῶσι, διότι ἐκεῖνα τὰ ἔγγραφα κατατίθενται ἐν τῇ Βουλῇ, περὶ ὧν δύναται νὰ γένηται συζήτησις, ἐγὼ δὲ οὐδέποτε θέλω καταθέσει αὐτά, διότι ἐπείσθην παρὰ τῶν ἁρμοδίων προσώπων, ὅτι τοιαύτη συζήτησις τεχνικὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται παρὰ μὴ ἁρμοδίων προσώπων, ἐάν, λέγω, ἐπετρέπετο εἰς οἱονδήποτε τῶν κυρίων Βουλευτῶν νὰ ἐπιμένῃ νὰ κατατεθῶσιν. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἴδητε τὰ ἔγγραφα ἁπλῶς, δύνασθε νὰ ἴδητε αὐτὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐὰν διῃρέθησαν αἱ γνῶμαι, ἐὰν οἱ μηχανικοὶ εἶπον νὰ γένηται ἡ ἐπισκευή, καὶ οἱ ναυπηγικοὶ τὸ ἐναντίον, ὡς ἰσχυρίζεσθε, περὶ τούτων παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ ἐπιφυλαχθῆτε νὰ κρίνητε, ὅταν ὁ ἀντιπροσωπεύων τὸ Ὑπουργεῖον ἀνακοινώσῃ ὑμῖν, ὅτι ἐτελείωσαν αἱ ἐπισκευαί, καὶ ὅτι δύναται νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, ἵνα κριθῇ ἡ εὐθύνη.

§15Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε, εἶναι δικαιολόγησις. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ὀφείλετε νὰ καταθέσητε ἐνταῦθα, ἵνα ἡ Βουλὴ πεισθῇ, ἐὰν ταῦτα ᾖναι ἀληθῆ ἢ ὄχι. Αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε, εἶναι ἀοριστίαι. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, ἐγὼ σᾶς ἐζήτησα πρὸ ἡμερῶν καὶ ἄλλην πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν δυσκολεύεσθε νὰ καταθέσητε. Σᾶς ἐζήτησα τὸν ὀργανισμὸν τῶν πλοίων, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου συνετάξατε τὸν προϋπολογισμόν σας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Σεῖς κατεθέσατε ἕνα πίνακα, εἰς τὸν ὁποῖον ἀναφέρετε 16 ὑπαξιωματικοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐνῷ ἐγώ, ὑπηρετῶν ἀπὸ τριακονταετίας εἰς τὸ Ναυτικόν, ὡς ἀξιωματικός, γνωρίζω ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πλέον τῶν τριῶν ὑπαξιωματικῶν.

§16Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ προϋπολογισμός, εἶπον καὶ ἄλλοτε,—ἀλλὰ, φαίνεται, ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἦτο παρὼν—ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ προσωπικὸν τοῦ στόλου, τουτέστι τοὺς ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας, συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων, ἃς εἶχε συντάξει κατ’ ἐντολὴν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὁ ναύαρχος Lejeune. Καὶ ὁ ὑπάρχων ὀργανισμός, ὁ ἰσχύων, εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων τοῦ ναυάρχου Lejeune. Ἀλλὰ μικρὸν πρὶν ἀναχωρήσῃ ἐκ τῆς Ἑλλάδος ὁ ναύαρχος, εἶχε συντάξει νέους ὀργανισμούς, οὓς εἶχε λιθογραφήσει ἐν φυλλαδίοις, καὶ ἐν τοῖς φυλλαδίοις τούτοις οὐ μόνον ἐδημοσιεύοντο οἱ ὀργανισμοὶ ἑκάστου πλοίου, ἀλλὰ συγχρόνως ἐζωγραφίζοντο καὶ τὸ σχῆμα ἑκάστου πλοίου, καὶ ἡ διάθεσις τοῦ πληρώματος καὶ τοῦ ἐπιτελείου. Ὅταν δὲ ἀνεχώρει ἐκ τῆς ἡμετέρας πατρίδος, συνέστησεν, ὅτι πρέπει ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ τεθῶσιν εἰς ἐνέργειαν οἱ νέοι οὗτοι ὀργανισμοί, οἱ γνωστοὶ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὑπὸ τὸ ὄνομα Τὰ κυανᾶ φυλλάδια τοῦ ναυάρχου Lejeune. Καὶ οἱ μὲν προηγούμενοι προϋπολογισμοὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῶν τελευταίων τούτων ἐτῶν ἦσαν συντεταγμένοι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πρώτων ὀργανισμῶν τοῦ ναυάρχου Lejeune, ὁ δὲ προϋπολογισμός, ὃν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, τοῦ ἐπιόντος ἔτους, συνετελέσθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων ὀργανισμῶν τοῦ ναυάρχου Lejeune, οἵτινες καὶ ὑπεβλήθησαν πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, καὶ αὔριον ἢ μεθαύριον δημοσιεύονται ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Ἑπομένως πολὺ πρὶν ἢ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἐπιόντος ἔτους θέλομεν ἔχει δημοσιευμένους τοὺς νέους ὀργανισμούς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων συνετάχθη ὁ προϋπολογισμός. Ἐὰν ἑπομένως ὁ κ. συνάδελφος ἐπιθυμῇ —καὶ δὲν ἀμφιβάλλω—νὰ καταγείνῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπιόντος ἔτους, δὲν θέλει παντάπασι δυσκολευθῆ, διότι ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν θέλομεν ἔχει ἐν Β. Διατάγματι τοὺς νέους ὀργανισμούς. Ὥστε βλέπετε, ὅτι αὐτό, ὅπερ ἐζητήσατε, τὸ ἔπραξα ἤδη.

§17Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγένετο λόγος περὶ νέων ὀργανισμῶν. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ ὀργανισμοὶ τῶν πλοίων δὲν ἤλλαξαν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ὑπεβάλατε τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου κατεθέσατε ἕνα πίνακα εἰς τὴν Βουλήν, ὁ ὁποῖος εἶναι συντεταγμένος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανισμοῦ, ἕνα δὲ ὀργανισμὸν γνωρίζομεν καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι κύριοι συνάδελφοι ἐν τῇ Βουλῇ...

§18Ι. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐφαρμόζεται ἤδη ὁ νέος ὀργανισμὸς τοῦ Lejeune.

§19Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οἱ ὀργανισμοί, τοὺς ὁποίους φέρετε, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἰδικοί σας καὶ ὄχι τοῦ ναυάρχου Lejeune, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἐφηρμόσθησαν.

§20Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ ἕτερος τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὁ ἐκ Σπετσῶν, βεβαιοῖ, ἐν τῇ ἐπισημότητι πάντοτε τῆς θέσεως, ἣν κατέχει ἐνταῦθα...

§21Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶμαι ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ, καὶ δύναμαι νὰ γνωρίζω περισσότερα ἄλλων.

§22Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πῶς ὄχι;... βεβαιοῖ, ὅτι οἱ ὀργανισμοὶ οἱ νέοι, οὓς ἐγὼ ὑπέβαλον εἰς τὴν Α. Μ. καὶ ἐνεκρίθησαν ἀπὸ τῆς 30 Νοεμβρίου, ἀλλὰ δὲν ἐδημοσιεύθησαν ἕνεκα δυσχερειῶν τινων ἐν τῷ τυπογραφείῳ, εἶναι ἔργον ἐμοῦ. Ἐγὼ ἔχω τὴν μετριοφροσύνην καὶ τὴν εἰλικρίνειαν νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἐμοί. Βεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι οἱ ὀργανισμοί, οἱ βελτιωθέντες ὑπὸ τοῦ ναυάρχου Lejeune, ὧν τὰ φυλλάδια εὑρίσκονται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, ἐν τῷ τμήματι τοῦ προσωπικοῦ, ἅτινα δὲ δύναται νὰ λάβῃ καὶ ἴδῃ ὁ κύριος συνάδελφος. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος ἐννοῇ νὰ ἐρίσῃ πρὸς ἐμέ, καὶ ἐπαναλαμβάνει, ὅτι δὲν εἶναι τοῦ Lejeune, ἀλλ’ εἶναι ἐμοῦ, ἐγὼ βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ ἐξακολουθήσω οὕτω τὴν συζήτησιν. Ἐγὼ βεβαιῶ, ὅτι εἶναι ὀργανισμοὶ τοῦ ναυάρχου Lejeune, καὶ δυνάμει αὐτῶν ἡ δύναμις τοῦ στόλου αὐξάνεται κατὰ πεντακοσίους ἑβδομήκοντα ἐννέα ἄνδρας, ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας.

§23ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐπειδὴ εὐηρεστήθη νὰ προσαγάγῃ πληροφορίας τινάς, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἐζήτησα, περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ναυτῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, τῶν ἐν ἑκάστῳ πλοίῳ ὑπηρετούντων ἐν καταστάσει ἐνεργείας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ὁ πίναξ οὗτος, ὁ ἐπιγραφόμενος «πίναξ ἐμφαίνων καθ’ ὑπηρεσίαν τοὺς ἀπαιτουμένους ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας», συνετάχθη κατὰ τὸν μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα ὀργανισμόν, ἢ βασίζεται εἰς τοὺς νέους ὀργανισμούς, περὶ τῶν ὁποίων ἄρτι ὡμίλησε· διότι τοὺς πίνακας τούτους δὲν δύναμαι νὰ συνδυάσω οὔτε πρὸς τὸ κείμενον τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, οὔτε πρὸς ἄλλην τινὰ κατάστασιν, μέχρι τοῦδε ἰσχύουσαν.

§24Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Θὰ φέρω τὰς πληροφορίας.

§25ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡμίλησε περὶ ἐπισκευῆς διαφόρων πλοίων, καὶ ἀνέφερε τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα δι’ ἕκαστον πολεμικὸν πλοῖον πρόκειται νὰ δαπανηθῶσιν, ἀλλὰ δὲν μᾶς εἶπεν, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν «Ἀμφιτρίτην», πρώην «Μπουμπουλίναν». Περὶ ὅλων τῶν ἄλλων πλοίων ἔφερε καὶ ἔκθεσιν γενικήν, οὐχὶ βεβαίως χωριστὰ δι’ ἓν ἕκαστον, ὡς καὶ διὰ τὴν «Ἀμφιτρίτην». Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλήν, πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ τὰ πλοῖα αὐτὰ κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, διότι ἐξ αὐτοῦ θέλει ἀποδειχθῇ, ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα μεταφέρονται εἰς τὴν ἐπισκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας», καὶ δὲν δαπανῶνται εἰς τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐπισκευασθῶσιν.

§26Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Αἱ ἐκθέσεις, περὶ ὧν ὡμίλησαν οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, δὲν ἀφορῶσι τὴν θαλαμηγὸν «Ἀμφιτρίτην». Πρόκειται περὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων, ἑπομένως περιέπεσεν εἰς ἀνακρίβειαν ὁ κ. συνάδελφος, συγγνωστὴν ἄλλως. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐρώτησιν, ποία εἶναι ἡ δαπάνη, ἡ καταβληθεῖσα διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς θαλαμηγοῦ «Ἀμφιτρίτης», βεβαιῶ τὸν κ. συνάδελφον καὶ τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τοὺς ὑποβληθέντας πίνακας κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ἡ ὁλικὴ δαπάνη τοῦ πλοίου ἐκείνου, ὡς ὁπλιταγωγοῦ καὶ ὡς θαλαμηγοῦ, κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν, ὃν ὑπέβαλον, τῶν δαπανηθέντων μέχρι τότε καὶ τῶν δαπανωμένων μέχρι σήμερον, ἤθελε φθάσει εἰς τὸ ποσὸν τῶν 920 χιλιάδων δραχμῶν. Βεβαιῶ δὲ τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι τὸ εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν πρὸς περάτωσιν τοῦ ῥηθέντος ἔργου· δὲν ἐδαπανήθη οὐδὲ δραχμὴ ἐπὶ πλέον τοῦ ποσοῦ τοῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς δυνάμει τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὃν εἶχον ὑποβάλει. Ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι ἐκ τῆς πιστώσεως τῆς ἐκτάκτου τῶν δρ. 1,712,000 οὐδὲν πρόκειται νὰ δαπανηθῇ, οὔτε ἐδαπανήθη διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ἐν λόγῳ πλοίου, καθόσον ἡ πίστωσις αὕτη διετέθη, διατίθεται καὶ διατεθήσεται ἀκριβῶς καὶ καθαρῶς διὰ τοὺς ἀτμολέβητας καὶ τὰς ἀτμομηχανὰς τῶν πολεμικῶν πλοίων τοῦ στόλου καὶ πασῶν τῶν συναφῶν ἐργασιῶν πρὸς ταῦτα.

§27ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅτι οὐδέποτε ἐπλανήθην, ἀλλὰ πάντοτε μετ’ ἀκριβείας ὡμίλησα καὶ μετ’ ἀληθείας· διότι καὶ εἰς τὰς προηγουμένας συνόδους, ὅτε ἐγένετο συζήτησις, ἔλεγον ὅτι ὅλον τὸ χρῆμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ ἐπισκευασθῶσι τὰ πολεμικὰ ἡμῶν πλοῖα, ἐῤῥίπτετο εἰς τὴν μετασκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας», ὡς ἀπεδείχθη. Διὰ τοῦτο οὐδέποτε ἐπλανήθην, οὐδὲ καὶ νῦν πλανῶμαι, καὶ ἐπιμένω, ὅπως εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις καὶ οὐχὶ τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ζητοῦμεν μόνον τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων, οἱ ὁποῖοι ἐβεβαίωσαν πόσα χρήματα ἀπῃτοῦντο νὰ δαπανηθῶσι δι’ ἕκαστον πλοῖον. Καὶ ἐὰν μὲν ἀληθῶς ἐδαπανήθησαν τὰ χρήματα ταῦτα εἰς τὰ πολεμικὰ ἡμῶν πλοῖα, διὰ τὰ ὁποῖα εἶχον ὁρισθῆ, οὐδὲν ἔχομεν νὰ εἴπωμεν, διότι νομίμως καὶ καλῶς ἐδαπανήθησαν, καὶ περισσότερα ἐὰν ἐδαπανῶντο. Ἔχω ὅμως ὑπόνοιαν, ὅτι ἐδαπανήθησαν καὶ ταῦτα διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν», ὡς καὶ ἄλλοτε, διὰ τὴν ὁποίαν ὄχι μόνον 900,000 δραχμαὶ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐδαπανήθησαν, ἀλλ’ ὅταν φέρῃ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ τὸ πόρισμα τῶν ἐργασιῶν αὑτῆς, θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι ἐδαπανήθησαν περὶ τὰ 3 ἑκατομμύρια διὰ τὴν βασιλικὴν θαλαμηγὸν «Μπουμπουλίναν», ἡ ὁποία οὐδόλως δύναται νὰ κινηθῇ, διανύουσα, ὡς πληροφοροῦμαι, μόνον περὶ τὰ 5 μίλια ἑκάστην ὥραν, καὶ ἀπαιτεῖ δαπάνην τριπλασίαν ἢ τὰ ἄλλα πλοῖα διὰ γαιάνθρακας, καὶ ναύτας τριπλασίους. Ὥστε διὰ τῆς δαπάνης αὐτῆς τὸ Κράτος ἠδύνατο νὰ ἀγοράσῃ μίαν καινουργῆ θαλαμηγὸν καὶ δύο ἕτερα τορπιλλοβόλα πλοῖα, καὶ νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν «Μπουμπουλίναν», ἡ ὁποία ἤθελε χρησιμεύει ὡς ὁπλιταγωγὸς εἰς πᾶσαν περίστασιν. Ἑπομένως οὐδόλως πλανῶμαι, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, ὡς καὶ ἄλλοτε, θέλει νὰ ὑπεκφύγῃ καὶ ὑποκρύψῃ τὴν ἀλήθειαν, καθόσον ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν ἁρμοδίων θέλει βεβαιωθῆ διὰ ποῖον πλοῖον ἐγνωμάτευσαν ὅτι χρήζει ἐπισκευῆς, καὶ ποῖαι δαπάναι ἐγένοντο εἰς ἕκαστον ἐξ αὐτῶν.

§28ΣΤΑΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς συμπληρωτικὰς ἐπὶ τῆς πιστώσεως ταύτης. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὴν λήξασαν σύνοδον ὑπέβαλε πίνακας, ἐκ τῶν ὁποίων ἐδηλοῦτο τὸ δαπανηθὲν ποσὸν μέχρι τῆς 31 Μαΐου 1895 καὶ τὸ μέλλον νὰ δαπανηθῇ μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῆς «Μπουμπουλίνας», ἔχει δὲ ἀναγραφῆ καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ δαπανηθῇ μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῆς «Μπουμπουλίνας». Ἡ ἐξεταστικὴ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ δὲν εἶχε λάβει παρὰ τῆς Βουλῆς ἐντολὴν, ἵνα ἐξετάσῃ ἁπάσας τὰς δαπάνας, τὰ ἀφορώσας τὴν ἐπισκευὴν καὶ μετασκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας», ἀλλὰ μόνον τὰς δαπάνας τὰς μέχρι τῆς 31 Μαΐου 1895. Παρακαλῶ λοιπὸν ἐγὼ τώρα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν γενομένων δαπανῶν ἀπὸ τῆς 31 Μαΐου 1895 μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς «Μπουμπουλίνας», διότι λέγεται ὅτι ἀπεπερατώθη ἤδη ἡ ἐργασία αὕτη· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, δύναται νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν πληροφορίαν ταύτην.

§29Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Μετὰ μεγάλης εὐχαριστήσεως, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε τὴν ἐπερώτησίν σας ἐγγράφως.

§30ΣΤΑΗΣ. Τὴν διατυπῶ, ἂν καὶ δὲν εἶναι, νομίζω, τόσον ἀναγκαῖον.

§31Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρὸς ἐνθύμισίν μου ἁπλῶς.

§32ΣΤΑΗΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλὰ θὰ σᾶς καταθέσω ἄλλην σχετικὴν ἐπερώτησιν, ἡ ὁποία ἴσως σᾶς δώσῃ ἀφορμὴν νὰ ἐνθυμηθῆτε καὶ ταύτην. Εἶναι ἀνάγκη νὰ κατατεθῶσι τρεῖς ἀναφοραὶ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διὰ τῶν ὁποίων ὑποδεικνύεται τίνες ἐπισκευαὶ εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι νὰ γείνωσιν ἐπὶ τῶν πλοίων τοῦ στόλου. Αἱ ἀναφοραὶ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι αὗται· ἡ μὲν τῆς 16 Ἰανουαρίου 1894, ἡ δευτέρα τῆς 5 Ὀκτωβρίου 1895, καὶ ἡ τρίτη τῆς 16 Μαΐου 1896. Διϊσχυρίζεται δὲ ὁ κ. Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου, ὅτι, καίτοι ὑπεδείκνυεν ἑκάστοτε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ποῖα τὰ καθήκοντα τοῦ Ὑπουργοῦ, οἱ ἑκάστοτε προϊστάμενοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ὠλιγώρουν τῶν καθηκόντων αὑτῶν, καὶ συνεπείᾳ τῆς ὀλιγωρίας ταύτης τὰ πλοῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν, περὶ τῆς ὁποίας σεῖς πρὸ μικροῦ ὡμιλήσατε. Θὰ παρακαλέσω ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ καταθέσῃ τὰς ἀναφορὰς ταύτας, διότι πολὺ ταχέως θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ Θέμα περὶ τῆς «Μπουμπουλίνας».

§33Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα.

§34ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν ὡς πρὸς τὴν ὑποβολὴν τῶν αἰτηθεισῶν ἐκθέσεων παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ πρακτικώτερον καὶ τὸ μᾶλλον ἐνδιαφέρον δι’ ἡμᾶς θὰ ἦναι νὰ ἴδωμεν ἐπὶ τέλους, τί ἀντὶ ὅλων τῶν δαπανῶν αὐτῶν ἀπεκτήσαμεν ἐν τῇ πρώην «Μπουμπουλίνᾳ», νῦν δὲ «Ἀμφιτρίτῃ». Πρὸς τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, πρῶτον τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνε πρὸς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου, ἵνα ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος θαλαμηγὸς προβῇ εἰς τὸν πρῶτον δοκιμαστικὸν πλοῦν, δεύτερον τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου ἀπηύθυνε πρὸς αὐτὸν περὶ τοῦ δοκιμαστικοῦ τούτου πλοῦ, συγχρόνως καὶ τὸ ἡμερολόγιον τῆς μηχανῆς, ἐξ οὗ θὰ μάθωμεν καὶ τὴν στροφὴν καὶ τὴν δύναμιν τὴν κινητήριον αὐτῆς. Νομίζω ὅτι εἶναι εὔκολον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ζητήσῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ δὲ Βουλὴ, ὅσον δήποτε καὶ ἂν ἐξετάζῃ τὰς γενομένας δαπάνας, δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ αὐτὰς, ἀλλὰ θὰ ἐνδιαφέρεται βεβαίως πᾶσα ἡ Βουλὴ νὰ ἴδῃ ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων, τί ἀπεκτήσαμεν τοὐλάχιστον ἀντὶ ὅλων αὐτῶν τῶν δαπανῶν.

§35Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εὐχαρίστως, κύριε συνάδελφε· παρακαλῶ ὅμως, ἂν ἦναι δυνατόν, νὰ διατυπώσητε ἐγγράφως τὴν αἴτησιν ὑμῶν ταύτην, ὅπως μὴ περιπέσω εἰς παράλειψίν τινα. Ἐγὼ δέ, ὡς ἐκ περισσοῦ, θέλω ὑποβάλει εἰς ὑμᾶς ἀκόμη καὶ ἄλλην τινὰ ἔκθεσιν, τὴν τελευταίαν, ἐὰν αὕτη συνετάχθη, διότι κατὰ τελευταίαν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν παρηγγέλθη ὁ Ναύσταθμος νὰ ἐκτελέσῃ δοκιμὴν τῆς μηχανῆς τοῦ πλοίου, ὄντος δεδεμένου, ὅπως γνωρίζετε, ὅτι γίνονται αἱ προτελευταῖαι δοκιμαί, κατόπιν δὲ θέλουσιν ἐκτελεσθῆ καὶ ἄλλαι δοκιμαὶ ἐν ἀνοικτῷ πελάγει.

§36ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ πρὸ πολλοῦ ἐγὼ, μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν εὑρισκόμενος, ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἐξετελέσθη ἤδη ὁ πρῶτος πλοῦς ἐν ἀνοικτῷ πελάγει.

§37Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Οὐχὶ ὅμως ἐν μεγάλῳ πελάγει. Ἀπὸ Σαλαμῖνος εἰς Πειραιᾶ.

§38ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἤκουσα, ὅτι ἐγένετο καὶ ἀπὸ Ναυστάθμου μέχρι Φλεβῶν.

§39Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἠκούσατε ὅτι...

§40ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὗτος εἶναι πλοῦς ἐν ἀνοικτῷ πελάγει.

§41Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Θέλω ὑποβάλει τὰς ζητηθείσας παρ’ ὑμῶν ἐκθέσεις. Παρακαλῶ μόνον νὰ γράψητε τὴν ἐπερώτησιν πρὸς ὑπόμνησίν μου.

§42ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ ἔκθεσις αὕτη θὰ ἔχῃ μεγαλειτέραν σημασίαν δι’ ἡμᾶς, παρὰ ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ γείνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δοκιμῶν, τῶν γενομένων ἐπὶ τοῦ πλοίου δεδεμένου. Λοιπὸν ὅ,τι σχετικὸν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβάλητε εἰς ἡμᾶς, παρακαλῶ νὰ τὸ ὑποβάλητε.

§43Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§44ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Θὰ ἐνοχλήσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν. Πρὸ μικροῦ ἔλαβον ἐπιστολὴν παρ’ ὁμογενοῦς, διαμένοντος ἐν Ἁμβούργῳ, ἐν ᾗ μοὶ γράφει, ὅτι διεδόθη ἐκεῖ, ὅτι πρό τινος χρόνου τὸ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργεῖον τῆς Ἑλλάδος ἐπρομηθεύθη βαμβακοπυρίτιδα παρὰ καταστήματός τινος εὑρισκομένου ἐν Walsrode, πόλει πλησιοχώρῳ τοῦ Ἁμβούργου, ὅτι δὲ ἐλέγετο ἐν Ἁμβούργῳ, ὅτι ἡ βαμβακοπυρῖτις αὕτη εἶχε πωληθῆ ἢ ἀποῤῥιφθῆ παρὰ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ὡς ἄχρηστος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν ἔχῃ γνῶσίν τινα περὶ τούτου, καὶ ἐὰν ἡ βαμβακοπυρῖτις, ἡ παραληφθεῖσα ἐνταῦθα, ἐδοκιμάσθη ὑπὸ καταλλήλου ἐπιτροπῆς. Πρὸς τούτοις θὰ παρακαλέσω τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν ἦναι ἀληθὴς ἡ ἐσχάτως γενομένη διάδοσις, ὅτι ναυτικός, διατελῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ναυστάθμου, ὑπεξῄρει τοὺς χαλκίνους δακτυλίους ὀβίδων, κατατεθειμένων ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Ναυστάθμου, καὶ ὅτι τοὺς δακτυλίους τούτους ἐπώλει πρός τινα ἀκόλουθον ξένης Πρεσβείας. Ἐννοεῖται δ’ ὅτι ἡ ἀφαίρεσις τῶν μεταλλίνων τούτων δακτυλίων καθιστᾷ τὰς ὀβίδας ἀχρήστους. Δὲν ἔχω ὁ ἴδιος πληροφορίας ἀκριβεῖς καὶ λεπτομερεῖς περὶ τοῦ πράγματος, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα μοὶ φαίνεται ἄξιον τῆς προσοχῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν ταῦτα ἦναι ἀληθῆ ἢ ὄχι· καὶ ἐὰν ἦναι ἀληθῆ, ὁποῖα μέτρα ἔλαβε κατὰ τοῦ ναυτικοῦ ἐκείνου, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Ἐὰν δ’ ἦναι ἐπίσης ἀληθές, ὅτι ἀκόλουθος ξένης Πρεσβείας ἐγίνωσκεν ἢ ἐπροκάλει τὴν ἀφαίρεσιν τῶν χαλκίνων τούτων δακτυλίων, ὁποῖα μέτρα ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν συνάδελφος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔλαβε κατὰ τῆς ἀνηθίκου ταύτης πράξεως;

§45Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως ὑμῶν, ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς· ὅτι πυροτεχνουργός τις ἐν τῷ Ναυστάθμῳ κατηγγέλθη, ὡς συμπράττων μάλιστα μετὰ ἄλλου πυροτεχνουργοῦ, δηλαδὴ δύο τὸν ἀριθμὸν κατηγγέλθησαν ὡς ἔνοχοι τῆς πράξεως, περὶ ἧς ἐφέρατε τὸν λόγον. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμὴς εἰσέτι. Οἱ ἄνδρες οὗτοι διατελοῦσιν ἐν προφυλακίσει διοικητικῇ, καὶ διεξάγεται ἀνάκρισις. Βεβαίως ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἤθελε δυνηθῆ νὰ προβῇ εἰς διάβημά τι πρὸ τοῦ πέρατος τῆς ἀνακρίσεως. Ἴσως μάλιστα ἤθελεν εἶσθαι καὶ δίκαιον, πρὸ τοῦ πέρατος τῆς δίκης νὰ μὴ ἐλέγετό τι ἐνταῦθα. Διότι ὑπάρχουσιν οἱ λέγοντες, ὅτι ἕνεκα προσωπικῶν ἀφορμῶν καὶ ἐμπαθείας, δὲν ἠξεύρω ἐκ τίνος αἰτίας προερχομένης, πρόκειται περὶ καθαρᾶς συκοφαντίας κατὰ τῶν ἀνδρῶν τούτων, οἵτινες, ἐπαναλέγω, διατελοῦσιν ἐν προφυλακίσει ἐν τῷ πλοίῳ, ὅπερ ὑμεῖς γνωρίζετε, ἐν Ναυστάθμῳ. Καὶ ἡ ὑπόθεσις διεξάγεται δραστηρίως. Εὐθὺς ὡς περατωθῇ, θέλω λάβει τὰ προσήκοντα μέτρα. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως ὑμῶν, προχείρως σήμερον δύναμαι νὰ δώσω τὰς ἑξῆς πληροφορίας· ὅτι τῷ ὄντι ἐγένετο ἀγορὰ ποσότητός τινος βαμβακοπυρίτιδος, διότι ἐθεωρήθη παρὰ τῆς εἰδικῆς ὑπηρεσίας, ἤτοι παρὰ τῆς ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ὅτι ἡ ὑπάρχουσα ἐν ταῖς ἀποθήκαις βαμβακοπυρῖτις δὲν εἶναι ἐπαρκής· ὅτι ἡ βαμβακοπυρῖτις αὕτη ἔφθασεν ἤδη εἰς Πειραιᾶ, καὶ παρεδόθη εἰς τὸν Ναύσταθμον. Ἐγένετο ἐπίσημος παράδοσις τῆς ῥηθείσης βαμβακοπυρίτιδος, συνεστήθη ἐπιτροπή, ἥτις ὑπέβαλε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐξετάσεως αὐτῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἡ δὲ βαμβακοπυρῖτις αὕτη εὑρέθη ἀρίστης καταστάσεως. Ἀλλὰ περὶ τούτων ἐπιφυλάσσομαι αὔριον νὰ καταθέσω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς καὶ ὅλον τὸν σχετικὸν φάκελλον.

§46ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν περιῆλθεν εἰς γνῶσίν του, ὅτι ἡ βαμβακοπυρῖτις αὕτη εἶχε πωληθῆ ὑπὸ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως.

§47Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Οὐδεμία τοιαύτη ἀνακοίνωσις μοὶ ἐγένετο.

§48ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐμάθετε ὅμως τώρα, ὅτι εἶχεν ἀποῤῥιφθῆ ἡ βαμβακοπυρῖτις, ὡς ἄχρηστος.

§49Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ ἤκουσα δηλαδὴ τώρα. Δὲν τὸ πιστεύω.

§50ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία πῶς ὁδηγεῖται, ἵνα κάμῃ τὰς παραγγελίας; Ἀπευθύνεται πρὸς καταστήματα γνωστά; Προκαλεῖ διαγωνισμόν;

§51Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἰδού πως. Τὰ εἴδη ταῦτα, ὡς ἡ βαμβακοπυρῖτις, ὡς τὸ καλώδιον, ὡς τὰ ἐμπυρεῖα, εἶναι εἴδη, δι’ ἃ ὑπάρχουσιν εἰδικά, ὡς γνωρίζετε, καταστήματα. Βεβαίως αἱ τοιαῦται ἐργασίαι δὲν εἶναι ἴσως πολὺ πρέπον νὰ ἐκδίδωνται εἰς μειοδοσίαν, διότι πιθανὸν κατάστημά τι νὰ δώσῃ ὑμῖν εὐθηνότερα τὰ εἴδη ταῦτα, ἀλλὰ τὸ κατάστημα τοῦτο νὰ μὴ ᾖναι ἀνεγνωρισμένον. Ἀνέκαθεν λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἡ ὑπηρεσία εἶχεν ὡρισμένα καταστήματα, πρὸς ἃ ἀπηυθύνετο. Εἰς ἓν ἐξ αὐτῶν τῶν καταστημάτων ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἀπηυθύνθῃ καὶ ὡς πρὸς τὸ εἶδος, περὶ οὗ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Θηβῶν ἐπηρώτησεν. Ὅτι ὑπάρχει ἔκθεσις τῶν ἁρμοδίων ἀξιωματικῶν, μεθ’ ὧν μάλιστα συνέπραξε καὶ ὁ καθηγητὴς τῆς χημείας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ κ. Δαμβέργης, ὡς εἰδικὸς εἰς τὰ περὶ τούτου, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία. Αὔριον θέλω καταθέσει ὁλόκληρον τὸν φάκελλον, τὰς ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ πᾶν τὸ σχετικόν. Ἐκεῖνο ὅμως, ὅπερ ἀπὸ τοῦδε βεβαιῶ, εἶναι, ὅτι εἰς γνῶσίν μου πρώτην τώρα φορὰν περιέρχεται, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη τις κατηγορία περὶ τῆς προμηθείας ταύτης. Οὐδὲν ἀνεκοινώθη εἰς ἐμέ. Οὐδὲν ἀπολύτως.

§52ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ αὐστηρὰν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῆς βαμβακοπυρίτιδος, διότι τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον μοὶ γράφει, εἶναι ὁμογενὴς, κατέχων θέσιν διακεκριμένην, ὅστις μόνον ἐκ ζήλου πρὸς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα μοὶ ἔγραψε περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης· μὲ παρεκάλεσε μάλιστα νὰ μὴ γείνῃ γνωστὸν τὸ ὄνομά του, ἀλλὰ δὲν ἔχω δυσκολίαν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἰδιαιτέρως νὰ τὸ ἀνακοινώσω.

§53Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Θέλετε ὅμως συνομολογήσει, ἐλπίζω, ἐὰν ὑπάρχῃ ἔκθεσις ἐμπειροτεχνῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ καὶ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ὅτι τὰ πρὸς ὑμᾶς ἀνακοινωθέντα δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§54ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐμπιστεύησθε εἰς τὰς ἐκθέσεις ταύτας· ὄχι λόγῳ κακῆς πίστεως...

§55Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ πρέπει νὰ πηγαίνω ἐγὼ ὁ ἴδιος νὰ ἐξετάζω;

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σκουλούδης δὲν ἐπεράτωσε τὸν λόγον του.

§57ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Παρατηρῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι, καθόσον ἐνθυμοῦμαι ἐκ τῆς βραχείας διελεύσεώς μου διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τοῦτο μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐπρομηθεύετο τὴν βαμβακοπυρίτιδα ἐκ τοῦ γνωστοτάτου καταστήματος τοῦ Krupp. Τὸ δὲ κατάστημα, παρὰ τοῦ ὁποίου ἠγοράσθη νῦν ἡ βαμβακοπυρῖτις, εἶναι τὸ ἰσραηλιτικὸν κατάστημα Wolf et Cie, τὸ ὁποῖον γράφουν ὅτι ἀγοράζει παρ’ ἄλλων τὴν βαμβακοπυρίτιδα.

§58ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὐχὶ λοιπὸν ἰδίας κατασκευῆς.

§59ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Μάλιστα. Ταῦτα γράφει ὁ ἐξ Ἀμβούργου φίλος. Διὰ τοῦτον ἀκριβῶς τὸν λόγον παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του καὶ νὰ ἐρευνήσῃ ἐπιμελῶς, ἐὰν ἡ βαμβακοπυρῖτις αὕτη, καίτοι ἐγκριθεῖσα ἐνταῦθα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία τὴν παρέλαβεν ὡς καλῆς ποιότητος, ἦναι πράγματι βαμβακοπυρῖτις πωληθεῖσα ὑπὸ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ὡς ἄχρηστος.

§60Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησίν σας, ἵνα ἀπαντήσω.

§61ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως πρὸς κάλυψιν τῆς εὐθύνης σας θὰ ὑποβάλητε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἐξ ὅσων εἴδομεν μέχρι τοῦδε, παρακαλῶ νὰ μὴ ἀρκεσθῆτε μόνον εἰς τὰ τῆς εὐθύνης ὑμῶν, ἀλλὰ νὰ βεβαιώσητε, ἂν πράγματι ἡ βαμβακοπυρῖτις αὕτη ἦναι καλή. Διὰ τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, νὰ γείνῃ νέα ἐξέτασις, ἀφοῦ ἠγέρθησαν ἀμφιβολίαι, ὅπως βεβαιωθῇ, ἂν πράγματι ἦναι ἀληθῆ ὅσα λέγονται· διότι, ἂν ἠγοράσθη παρὰ καταστήματος, τὸ ὁποῖον δὲν κατασκευάζει βαμβακοπυρίτιδα, πιθανὸν ὅτι εἶναι βαμβακοπυρῖτις πωληθεῖσα εἰς αὐτὸ παρὰ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἢ παρ’ ἄλλης Κυβερνήσεως, καὶ ἑπομένως οὐχὶ καλῆς ποιότητος.

§62Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι, ὅταν ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν ἀξιωματικῶν, ἧς ἄλλως μετέχει καί τις τῶν δοκιμωτάτων καθηγητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ἀποφαίνηται, ὅτι εἶδός τι εὑρέθη ἐν ἀρίστῃ καταστάσει, τοῦτο εἶναι ἀρκετὸν, οὐχὶ ὅπως καλύψῃ μόνον τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ὅπως ὑπάρχῃ βεβαιότης, ὅτι πρόκειται περὶ ὑλικοῦ ἀρίστης ποιότητος. Ὑπάρχει ὅμως καὶ τρόπος πρόσθετος καὶ συμπληρωματικὸς, δι’ οὗ δυνάμεθα νὰ βεβαιωθῶμεν ἔτι μᾶλλον. Δυνάμεθα νὰ παραγγείλωμεν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐν Ναυστάθμῳ ὑπηρεσίαν νὰ ἐκτελέσῃ πειράματα εἰδικῆς ὑπηρεσίας, ἐξ ὧν θέλει βεβαιωθῆ, ἐὰν ἡ ἐν λόγῳ βαμβακοπυρῖτις περιέχῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, ἅτινα πρέπει νὰ περιέχῃ κατὰ τοὺς κανόνας τῆς τέχνης.

§63ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔκαμον πειράματα; τώρα θὰ τὰ κάμουν;

§64ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ ἕτερον ζήτημα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μοὶ ἐφάνη ὅτι δὲν ἔδωκεν ἀρκετὰς ἐξηγήσεις, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀφαιρέσεως τῶν δακτυλίων ἐκ τῶν ὀβίδων.

§65Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Διεξάγονται ἀνακρίσεις.

§66ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀνεξαρτήτως τῆς εὐθύνης τῶν προσώπων, περὶ τῆς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἦναι καὶ συκοφαντία, τὸ οὐσιαστικὸν ζήτημα ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν, ἂν ἀφῃρέθησαν δακτύλιοι ἐκ τῶν ὀβίδων. Εἶναι θετικὸν τοῦτο;

§67Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω προσεχῶς.

§68ΜΑΝΕΣΗΣ. Κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἁπλοῦν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν, ὅτι τοιοῦτόν τι ἔλαβε χώραν, καὶ οἱ πρωτουργοὶ οἱ δύο εἶναι προφυλακισμένοι. Ἄρα εἶναι γνωστὸν τὸ γεγονὸς, εἶναι δὲ ἀπορίας ἄξιον, πῶς ἐντὸς πέντε ἡμερῶν δὲν ἐπῆλθεν ἀποτέλεσμα. Διότι καθ’ ἑαυτὴν ἡ κλοπὴ δὲν εἶναι μεγίστης σημασίας, ἀλλ’ ὑπὸ ἠθικὴν ἔποψιν ἔχει μεγίστην σημασίαν. Πῶς γνωρίζουν οἱ ὑπεξαιρέσαντες ποῦ εἶναι τοποθετημέναι αἱ ὀβίδες, καὶ ὅτι κατεδόθη ἁπτῶς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν; Ἂν ἐπὶ δύο μῆνας ἐνεργοῦνται ἀνακρίσεις καὶ δὲν ἐπῆλθεν ἀποτέλεσμα, δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι τεραστία ἡ ἀμέλεια; Μετὰ δέκα ἡμέρας ἔπρεπε νὰ ἔχητε τὸ ἀποτέλεσμα. Πῶς δὲν ἐλάβετε τὰ κατάλληλα μέτρα; Δὲν πρόκειται περὶ ὄνου σκιᾶς, πρόκειται ὅτι καθίστανται ἄχρηστοι αἱ ὀβίδες ἡμῶν—ὑποθέτω δὲ τῶν μεγάλων πυροβόλων—καὶ ὅτι τὸ σύστημα τῶν ὀβίδων μας ἐγένετο γνωστὸν εἰς τοὺς πολεμίους ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ. Ταῦτα εἶναι ἐγκλήματα μεγάλα, καὶ γίνονται, πρὸς Θεοῦ, ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, ὁρίζονται πρόσωπα, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀποτέλεσμα ἀνακρίσεων! Πρῶτον τοῦτο. Δεύτερον, ἂν ἠγοράσατε βαμβακοπυρίτιδα ἄχρηστον, ἂν ἦναι ἄχρηστος, ἐπίσης εἶναι ἔγκλημα· διότι, ὅταν θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην, δὲν θὰ ἔχητε βαμβακοπυρίτιδα εὔχρηστον.

§69Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἴπετε «ἂν ἦναι ἄχρηστος».

§70ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἂν ἦναι ἄχρηστος. Δὲν νομίζω ὅτι ἔχετε εὐθύνην, ἂν ἔχετε γνωμοδότησιν ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ προέβησαν εἰς πειράματα;

§71Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Προέβησαν.

§72ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἂν δὲν προέβησαν εἰς πειράματα, ὄχι μόνον ὀφείλετε νὰ διατάξητε τοιαῦτα, ἀλλὰ νὰ συστήσητε καὶ ἄλλην ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξακρίβωσιν.

§73Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἂν ἡ ἐπερώτησις ἡ περὶ τῶν δακτυλίων τῶν ὀβίδων ἐγίνετο πρὸ ἱκανοῦ χρόνου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ ἐγὼ δὲν ἐφρόντιζον νὰ δώσω τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν, ἴσως ὅλη αὐτὴ ἡ ταραχὴ ἤθελεν εἶσθαι δεδικαιολογημένη. Ἀλλὰ ἐγὼ πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ἐπηρωτήθην περὶ τοῦ πράγματος, καίτοι δὲ ἠδυνάμην νὰ ἀρνηθῶ, ὅπως δώσω πληροφορίαν τινὰ σήμερον, λέγων ὅτι θέλω πληροφορήσει τὴν Βουλὴν, ὅταν ἐρωτήσω τὴν ὑπηρεσίαν, προχείρως ὅμως, ὅπως καθησυχάσω τοὺς συναδέλφους, εἶπον ὅτι ἐνεργεῖται ἀνάκρισις. Ἀλλὰ διατὶ ἡ ἀνάκρισις δὲν ἐτελείωσεν ἐντὸς πέντε ἡμερῶν; Περὶ τούτου πρέπει νὰ συνεννοηθῆτε μετὰ τοῦ εἰσηγητοῦ, τοῦ διεξάγοντος τὴν ἀνάκρισιν· διότι, ἂν ἀκριβῶς ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἦναι τόσον σπουδαία, ὅσον θέλετε νὰ παραστήσητε, βεβαίως πρέπει νὰ διεξαχθῇ μετὰ πάσης προσοχῆς καὶ ἐπιμελείας, ὅταν μάλιστα ἐφθάσατε νὰ δηλώσητε, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην εἶναι ἀναμεμιγμένον καὶ πρόσωπον διπλωματικόν, ἀνῆκον εἰς ξένην ἐπικράτειαν.

§74ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Τὸ ἀνέφερα ὡς πληροφορίαν δὲν τὸ ἐβεβαίωσα.

§75Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅταν ἡ ὑπόθεσις αὕτη περατωθῇ καὶ κομισθῇ ὁ ἀναγκαῖος φάκελλος, τότε θέλομεν ἴδει, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔλαβε τὰ προσήκοντα μέτρα, ἂν δὲν συνέστησε τοῖς ἁρμοδίοις τὴν ταχύτητα περὶ τὴν περάτωσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἀλλὰ διότι ἐγένετο κατάχρησίς τις, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἔχει βάσιν τὸ πρᾶγμα, δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτοστιγμεὶ νὰ περατωθῇ ἡ ὑπόθεσις, καὶ νὰ κατηγορῆτε ἀμέλειαν. Πρέπει νὰ ἴδῃ τις τὴν δικογραφίαν, καὶ ἂν παρατηρήσῃ ἀμέλειαν περὶ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως, καὶ ἂν καταδειχθῇ τοιαύτη, ὅτι ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας δὲν ἔδωσε τὴν δέουσαν ὤθησιν, ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος ἐπιτρέπει τὴν ἐπέμβασιν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, τότε νὰ ἀποδώσῃ ἀμέλειαν. Ἀλλ’ ἐκ τῶν προτέρων ῥίπτεται μία ἐπερώτησις: «διατὶ δὲν ἐτελείωσεν ἀμέσως ἡ ἀνάκρισις!» Νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικος ἡ τοιαύτη μομφή. Δέον νὰ ἀναμένωμεν τὸ πέρας τῆς ὑποθέσεως, ἥτις θέλει τελειώσει μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, καὶ τότε θέλομεν συζητήσει. Περὶ τῆς βαμβακοπυρίτιδος θέλω φέρει εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ζητηθείσας πληροφορίας.

§76ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἀντὶ νὰ παραπέμπῃ ἄλλους εἰς τὸν εἰσηγητήν, νὰ παραπεμφθῇ ὁ ἴδιος διὰ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος αὑτοῦ· διότι ὤφειλε νὰ διατάξῃ...

§77Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πῶς γνωρίζετε ὅτι δὲν διέταξα;

§78ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος· διότι ἐπὶ δύο μῆνας ἐνεργεῖται ἀνάκρισις, καὶ δὲν ἔχετε ἀποτέλεσμα. Ἂν δὲν κατωρθώσατε ἐπὶ δύο μῆνας νὰ εὕρητε τίποτε, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ματαίως κοπιάζετε, ἐξετάζοντες.

§79Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶναι ἰδέα σας.

§80ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐγὼ ἐξεπλάγην, ἀκούσας τοῦ κ. Βουλευτοῦ Θηβῶν, λέγοντος ὅτε οἱ δακτύλιοι τῶν ὀβίδων ὑπεξαιροῦνται καὶ δίδονται εἰς ξένα πρόσωπα, ἔχοντα τὴν ἐπιθυμίαν νὰ μάθωσι ποῖον σύστημα ἔχομεν. Τοῦτο ἔμαθον καὶ ἐξεπλάγην· δὲν ἐλέγχω ὑμᾶς ὡς ἀμελήσαντας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ μὲ παρεπέμψατε εἰς τὸν εἰσηγητήν, σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι τὸν εἰσηγητὴν, ἀμελήσαντα νὰ σᾶς φέρῃ ἀποτέλεσμα, ἔπρεπε νὰ τὸν παραπέμψητε εἰς τὸ καθῆκόν του, ἀναλόγως πρὸς τὴν σημασίαν τῆς ὑποθέσεως.

§81ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι προτιμότερον θὰ ἦτο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ μὴ ἀπαντήσῃ τίποτε, τοὐλάχιστον ἐπὶ τοῦ παρόντος, εἰς τὴν πρώτην ἐπερώτησιν, τὴν περὶ τῶν δακτυλίων τῶν ὀβίδων, παρὰ νὰ πληροφορήσῃ, ὅτι προεφυλακίσθησάν τινες. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐπιφυλαχθῇ ἕως οὗ κατατεθῇ ὁ σχετικὸς φάκελλος εἰς τὴν Βουλὴν, παρὰ νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε.

§82Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τῆς ἐκτιμήσεώς μου.

§83ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ ἐκτίμησίς σας εἶναι ὑπὸ τὴν ἐξέτασιν τῆς Βουλῆς. Ὅταν λέγητε, ὅτι πρὸ δύο μηνῶν κρατοῦνται ἐν προφυλακίσει πρόσωπα, βεβαίως ἔπρεπε νὰ ἦσθε ἐν γνώσει, ἐὰν ἐτελέσθη ἔγκλημα ἢ ὄχι, διότι ἄνευ ἐγκλήματος ἦτο ἀδύνατον νὰ προφυλακισθῶσι. Τώρα διατὶ γίνεται ἡ ἀνάκρισις; Διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ἐὰν οἱ προφυλακισμένοι ἦναι ἔνοχοι ἢ ὄχι;. Ἀλλ’ ὅτι διεπράχθη τὸ ἔγκλημα, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, καὶ ἔπρεπε νὰ διαβεβαιώσητε, ἐὰν τῷ ὄντι ἀφῃρέθησαν οἱ δακτύλιοι τῶν ὀβίδων καὶ ἐκ τίνων πυροβόλων, διότι ἀκόμη ἀγνοοῦμεν τοῦτο, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσητε πρὸ παντὸς, ἐὰν γνωρίζετε ἐκ τίνων πυροβόλων τῶν ὀβίδων ἀφηρέθησαν οἱ δακτύλιοι, ἐκ τῶν μεγάλων;

§84Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Σεῖς μὲ συνεβουλεύσατε πρὸ ὀλίγου νὰ μὴ ἀπαντήσω.

§85ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶπον, ἂν τὸ γνωρίζετε. Νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Μάνεσης εἶχε δίκαιον, παραπονεθεὶς διὰ τὴν τοιαύτην παράτασιν τῶν ἐνεργειῶν τῆς ἀνακρίσεως. Πρόκειται περὶ ἐγκλήματος, ὡς φαίνεται, ἐσχάτης προδοσίας, δὲν πρόκειται δὲ νὰ κληθῶσιν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς μάρτυρες, ὅπως γείνῃ ἡ ἀνάκρισις. Οἱ μάρτυρες ἠδύναντο νὰ ληφθῶσιν ἐξ αὐτοῦ τοῦ Ναυστάθμου, καὶ ἐκεῖ νὰ ἐξετασθῶσιν. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀδύνατον νὰ πείσῃ τινὰ, ὅτι ἡ ἀνάκρισις δὲν ἐπέδειξεν ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὀλιγωρίαν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡμεῖς ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀποτείνωμεν τὸν λόγον πρὸς αὐτὸν καὶ νὰ ζητήσωμεν ἐξηγήσεις, διατὶ δὲν ἐπενέβη, ἵνα περατωθῇ ταχέως ἡ ἀνάκρισις. Ἐλπίζω ὅμως, ὅτι θὰ σπεύσῃ ν’ ἀπολογηθῇ, διατὶ τοσοῦτον ἐβράδυνε, καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὰς σχετικὰς πληροφορίας. Ὡς πρὸς δὲ τὴν βαμβακοπυρίτιδα, παρακαλῶ νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης μιᾶς ἐπιτροπῆς, ὅσον καὶ ἂν ἦσαν ἱκανὰ καὶ ἔντιμα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν αὐτὴν, διότι ἠδύναντο ν’ ἀπατηθῶσιν. Ἐν πρώτοις εἶναι βέβαιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἅπασα ἡ παραδοθεῖσα βαμβακοπυρῖτις ἐτέθη ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῶν καὶ τὴν ἐκτίμησιν; διότι πολλάκις παρουσιάζεται τεμάχιον βαμβακοπυρίτιδος εἰς καλλίστην κατάστασιν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δύναται καλῇ τῇ πίστει νὰ κρίνῃ καὶ ἀποφανθῇ ὅτι ἡ βαμβακοπυρῖτις εἶναι ἀρίστη, ἀλλὰ τὸ ὑπόλοιπον νὰ μὴ ᾖναι τῆς αὐτῆς ποιότητος, καὶ οὕτω πως ἡ ὑπηρεσία νὰ μὴ ᾖναι βεβαιωμένη, τί ἠγόρασε. Πρέπει νὰ δυσπιστῶμεν. Ἐγὼ ἤκουσα, ὅτι ὠνομάσθη ἐπιτροπὴ ἐξ ἐντίμων ἀξιωματικῶν, ὅπως παραλάβῃ μεγάλην προμήθειαν ἵππων. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἀπέῤῥιψε πολλοὺς ἵππους, ὡς ἀχρήστους. Κατόπιν ὠνομάσθη δευτέρα ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία τοὺς παρεδέχθη ὅλους...

§86ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Αἱ πληροφορίαι σας εἶναι ἐσφαλμέναι. Ἄλλως τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ἐπιτροπὴν, εἶναι ἀνώτερα πάσης ὑπονοίας.

§87ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πιθανὸν νὰ ᾖναι ἐσφαλμέναι αἱ πληροφορίαι μου. Ἀλλ’ ὅταν ὑπάρχῃ ὑπόνοια, ὅτι ἡ βαμβακοπυρῖτις δὲν ἐξῆλθεν ἀμέσως ἀπὸ τοῦ καταστήματος αὐτοῦ, ἀλλ’ ὅτι ἠγοράσθη παρ’ ἐμπόρου, καὶ ὅτι ὁ ἔμπορος οὗτος ἠγόρασεν αὐτὴν παρὰ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, κηρυξάσης ταύτην ἄχρηστον, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ βεβαιωθῇ ὡς ἐκ περισσοῦ, ἐὰν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο ἢ ὄχι, διότι, ὁσηνδήποτε ἱκανότητα καὶ χρηστότητα καὶ ἂν ἔχωσιν αἱ ἐπιτροπαὶ, στεροῦνται ὅμως τῆς ἀπαραιτήτου πείρας, δὲν ἔχουσι τὴν πεῖραν τῶν ἐν Γερμανίᾳ ἐπιτροπῶν, ὅπου πρὸ πολλοῦ εἶναι ἐν χρήσει ἡ βαμβακοπυρῖτις, ὅπου γίνονται καὶ γυμνάσια βαμβακοπυρίτιδος. Ἂν λοιπὸν ἡ βαμβακοπυρῖτις εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἀπεῤῥίφθη παρὰ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, πρέπει, νομίζω, μεθ’ ὅλας τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν, νὰ δυσπιστήσωμεν περὶ τῆς ἀξίας αὐτῆς, καὶ πρέπει νὰ ὑποβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως τοὐλάχιστον διασωθῇ οὕτω πως ἡ τιμὴ καὶ ἡ ὑπόληψις τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, προβάντος εἰς τοιαύτας προμηθείας. Πρέπει ἡ τοιαύτη ὑπόνοια νὰ διασκεδασθῇ διὰ παντὸς τρόπου, καὶ θὰ διασκεδασθῇ ὄχι διὰ τῶν ἐπιτροπῶν, ἀλλ’ ὅταν ζητήσῃ τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας καὶ ταύτας ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν.

§88ΣΤΑΗΣ. Πάντες οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ἐπέστησαν ἰδίως τὴν προσοχὴν αὐτῶν εἰς τὴν κλοπὴν τῶν δακτυλίων τῶν ὀβίδων, καὶ εἰς τὴν πάροδον τοῦ διμήνου διαστήματος, κατὰ τὸ ὁποῖον, καίτοι διεξάγονται ἀνακρίσεις ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐν τούτοις δὲν δύνανται νὰ περατωθῶσιν αὗται. Καὶ ἀληθῶς εἶναι σπουδαῖον τὸ ζήτημα, διότι ἀνακαλύπτεται τώρα, ὅτι καὶ ἐν Ἑλλάδι εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθησαν ἐν Γαλλίᾳ μὲ τὸν Γάλλον λοχαγὸν Dreifus, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὑπεξαιρέσει σχέδια τοῦ ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ, καὶ τοῦ ὁποίου λοχαγοῦ γνωρίζετε τὴν τύχην. Γινώσκω δὲ δυστυχῶς ἐξ ἰδίας πείρας, ὁπόσοι κατάσκοποι εὑρίσκονται παρ’ ἡμῖν· εἶναι ἀπίστευτον, Κύριοι, ὅτι πληθὺς κατασκόπων ἦσαν τοποθετημένοι εἰς τὰ παράλια τοῦ Πειραιῶς καὶ τοῦ Φαλήρου, γνωστοὶ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀστυνομίαν, οἱ ὁποῖοι κατεμέτρων τὸ ποσὸν τῶν ὅπλων καὶ τῶν πολεμοφοδίων, καὶ πάντα ὅσα ἀπεστέλλοντο εἰς Κρήτην. Δυστυχῶς οὔτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν οὔτε ἡ ἀστυνομία ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ καταδιώξῃ τὴν πληθὺν ἐκείνην τῶν κατασκόπων, καίτοι πολλάκις ὑπεδείχθη εἰς τὴν ἀστυνομίαν, ὅτι κατάσκοποι παρακολουθοῦσι τοὺς ἐπιτετραμμένους τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν Κρητικῶν πραγμάτων. Ἔκτοτε μάλιστα εἶχον ἀκούσει, ὅτι τινὲς τῶν κατασκόπων εἶχον προχωρήσει καὶ μέχρι τοῦ Ναυστάθμου, εἶχον πληροφορηθῆ, ὅτι διὰ τῆς «Εὐκαιρίας» μετέβαινον ἐκεῖ καὶ συνεννοούμενοι μετ’ ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζω, ἔφθασαν εἰς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἠκούσατε. Φαίνεται, συνεπείᾳ τούτων, ἡ διεύθυνσις τοῦ Ναυστάθμου ἢ τὸ Ὑπουργεῖον ἔλαβεν αὐστηρότερα μέτρα, ἀπαγορευτικά, ὡς πρὸς τὴν ἐλευθέραν εἰς τὸν Ναύσταθμον μετάβασιν παντὸς ἀνθρώπου.

§89Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ, ἐπιτρέψατέ μοι μίαν πληροφορίαν. Πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων διέταξα, ὅπως ἐπὶ τοῦ σκάφους, ὅπερ ἐκτελεῖ τοὺς πλόας εἰς Ναύσταθμον καθ’ ἑκάστην, μεταβαίνωσι μόνον οἱ ἄνθρωποι, οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν εἰς τὸν Ναύσταθμον, διότι ὑπῆρχε κακὴ συνήθεια, δι’ αὐτοῦ τοῦ σκάφους νὰ μεταβαίνωσιν εἰς Ναύσταθμον παντοειδεῖς ἄνθρωποι, καὶ συνέβησαν μάλιστα περιστατικά τινα κατὰ τοὺς πλόας ἀπρεπῆ. Ὥστε τὸ μέτρον τοῦτο δὲν ἐλήφθη, ὡς ἐνομίσατε, διότι συνελήφθησαν κατάσκοποι, ἢ ὕποπτα πρόσωπα, καὶ οὐδαμῶς μὲ ἐπληροφόρησεν ἡ ὑπηρεσία, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὰ πράγματα ἦσαν τεταραγμένα ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ὅτι ἐθεάθησαν πρόσωπα ὑπόπτου προελεύσεως, ἢ ὑπόπτου ἐξωτερικοῦ. Πρώτην φορὰν λέγετε ὑμεῖς τοῦτο, ἀλλ’ οὐδὲν ἡ ὑπηρεσία γνωρίζει περὶ τούτου. Διαβεβαιῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν τοιοῦτόν τι ἐγίνετο, ἡ ὑπηρεσία ἤθελεν εἶσθαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ αὐτὸ, διότι πανταχοῦ ὑπάρχουσι σκοποὶ καὶ φρουροί, καὶ ἀτμάκατος, ἥτις φρουρεῖ τὰ πέριξ.

§90ΣΤΑΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐβεβαίωσεν ὅσα εἶπον, προσθέτας μόνον, ὅτι τὸ μέτρον τῆς αὐστηρότητος ἐλήφθη συνεπείᾳ σκανδάλων, λαμβανόντων χώραν ἐν τῇ «Εὐκαιρίᾳ». Ἐγὼ πολλάκις μετέβην διὰ τῆς «Εὐκαιρίας» εἰς Ναύσταθμον, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς «Μπουμπουλίνας», καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἶδον πολλάκις πρόσωπα μεταβαίνοντα εἰς Ναύσταθμον, ἄγνωστα καὶ ὕποπτα.

§91Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πῶς τὸ ἐνόησατε, ὅτι ἦσαν ὕποπτα;

§92ΣΤΑΗΣ. Δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω τι πλέον. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἐγὼ κυρίως ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα παραστήσω, ὅτι καὶ τὸ ἕτερον γεγονὸς, τὸ τῆς βαμβακοπυρίτιδος, δὲν εἶναι μικροτέρας σημασίας, διότι ἀρκεῖ νὰ μάθῃ ἕκαστος, ὅτι ἡ βαμβακοπυρῖτις εἶναι ἡ ὕπαρξις τοῦ ναυτικοῦ, ὅτι ὁ τορπιλλικὸς στόλος ἄνευ βαμβακοπυρίτιδος ἀργεῖ. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι ἡ βαμβακοπυρῖτις ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ὀξειδοῦται καὶ καθίσταται ἄχρηστος καὶ ἐπικίνδυνος. Πρό τινος χρόνου ἡ ὑποβρύχιος ἄμυνα εἶχεν ὑποβάλει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν αἴτησιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐδήλου, ὅτι ἱκανὴ ποσότης βαμβακοπυρίτιδος ἦτο ἄνακτος.

§93Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ δώσω ὑμῖν καὶ πάλιν πληροφορίαν ἄλλην;

§94ΣΤΑΗΣ. Μάλιστα.

§95Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τῳόντι ὑπάρχει παλαιὰ βαμβακοπυρῖτις ἐν τῷ Ναυστάθμῳ. Ὀφείλω δὲ, πρὸς ἔπαινόν τινος τῶν προκατόχων μου, νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ ἡ παλαιὰ βαμβακοπυρῖτις ἐξητάσθη τῇ διαταγῇ μου παρ’ ἐπιτροπῆς εἰδικῆς, εἰς ἣν ἐγὼ ἔχω πᾶσαν ἐμπιστοσύνην, καὶ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τις, ὅστις νὰ μὴ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην, ὅταν πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν ἐντιμοτάτων καὶ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἐκτὸς ἐὰν θέλητε νὰ φέρωμεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐκτιμητάς. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ἐβεβαίωσεν, ὅτι, ἐκτὸς ἐλαχίστων τεμαχίων τῆς παλαιᾶς βαμβακοπυρίτιδος, αὕτη εὑρέθη ἐπίσης ἀρίστης καταστάσεως, ὡς ἐκείνη, ἣν ἔφερα ἐγώ. Ὥστε καὶ ἡ πληροφορία αὕτη, ἣν δίδετε τόσον ἐπισήμως, δὲν εἶναι ἀκριβής. Θέλω δὲ φέρει τὴν ἔκθεσιν τῶν ἁρμοδίων ἀξιωματικῶν.

§96ΣΤΑΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εὑρέθη ἱκανὴ ποσότης ἄχρηστος. Ἐὰν δὲν τὸ γνωρίζητε, τότε δὲν ἐκτελεῖτε τὸ καθῆκόν σας.

§97Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀπὸ ὑμῶν δὲν περιμένω νὰ μὲ διδάξητε τὸ καθῆκόν μου.

§98ΣΤΑΗΣ. Ὄχι ἐγώ· τὰ πράγματα.

§99Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὑπηρέτησες ἐπὶ πλεῖστα ἔτη τὸ σύστημα, ὅπερ κατέστρεψε τὸν τόπον, καὶ ἔρχεσαι ἐδῶ νὰ ἐλέγξῃς τοὺς ἄλλους! (Θόρυβος). Δὲν ἀφήσατε τίποτε εἰς τὸν Ναύσταθμον! Τὰς ἀποθήκας εὕρομεν κενὰς, τὰ πλοῖα ἄνευ μηχανῶν, ἄνευ λεβήτων, ἄνευ τηλεβόλων, καὶ ἔχετε τὴν θρασύτητα νὰ ἔρχησθε ὡς κατήγοροι ἐνταῦθα! Εἶναι θρασύτης, ἥτις δὲν ἐμπρέπει εἰς ἀνθρώπους ἀντιπροσωπεύοντας τὸν λαόν. Ἐφέρατε τὰ πλοῖα ἄνευ ταχυβόλων, ἀνίκανα πρὸς ἄμυναν, ἐφέρατε τὰ πλοῖα ἄνευ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς, ἵνα ἀναθέσητε τὴν ἐγκατάστασιν αὐτοῦ εἰς φίλους, ἀφήσατε τὸν στόλον ἔρημον, καὶ τολμᾶτε νὰ ἐγείρησθε καθ’ ἑκάστην κατὰ τῆς πτέρυγος ταύτης, ἀφ’ ἧς ἀξιοῦτε ἐντὸς 15 μηνῶν νὰ θεραπεύσῃ τὴν οἰκονομικὴν πανωλεθρίαν τῆς χώρας, νὰ πληρώσῃ τὰς ἀποθήκας τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης μὲ πολεμεφόδια καὶ μὲ ὑλικὸν, καὶ καθήμεθα ἡμεῖς ἐπὶ τοσαύτας ἡμέρας καὶ νύκτας μετὰ χριστιανικῆς ἀνοχῆς, καὶ ἀκούομεν τὰ ἄῤῥητ’ ἀθέμιτα, ἅτινά τινες ἐξ ὑμῶν, οὐχὶ πάντες, λέγετε ἑκάστοτε! Ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν, χωρὶς νὰ καταφύγω εἰς τὸ γραφεῖόν μου, νὰ δώσω προχείρους πληροφορίας. Νομίζω ὅτι ἡ ἰσότης ἀπῄτει νὰ ἀρκεσθῆτε εἰς τὰς πληροφορίας, ἃς ἠδυνήθην νὰ δώσω προχείρως. Ἐὰν αὔριον ἠρχόμην ἐνταῦθα, καὶ δὲν ἔφερον τὰς πληροφορίας, ἃς ζητεῖτε, εἴχετε δίκκιον νὰ ἐγερθῆτε ἐπιτιμηταί. Ἀλλὰ ἐγείρεσθε κατὰ τρόπον, ὅστις δὲν ἐμπρέπει εἰς γενναίους ἄνδρας, καὶ λέγετε, ὅτι κατάσκοποι εἰσῆλθον εἰς τὸν Ναύσταθμον, καὶ διὰ τοῦτο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔλαβε τὰ μέτρα ἐκεῖνα. Τὸ Ὑπουργεῖον ἔλαβε τὰ μέτρα, ἵνα μὴ εἰσέρχωνται οἱ γέροντες καὶ αἱ γραῖαι εἰς τὴν «Εὐκαιρίαν», νέοι καὶ νέαι, καὶ μὴ συμβαίνωσιν ἀτοπήματα. Ὄχι διὰ κατασκόπους. Ποῖοι κατάσκοποι; Καταγγείλατε τὰ πρόσωπα, καταγγείλατε τὴν ὑπηρεσίαν· ἀλλὰ μόνον ἀοριστίας λέγετε. Τῳόντι περὶ τὴν τέχνην ταύτην τινὲς τῶν κυρίων ἐπερωτώντων, οὐχὶ πάντες, δεικνύονται δεινοὶ, διότι ἡμεῖς ἐσιωπήσαμεν μέχρι τοῦδε. Ἀλλὰ, εὐθὺς ὡς τοιαῦτα ζητήματα πλέον ἐγείρονται, εἴμεθα ἠναγκασμένοι ἐκ τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους, οὐχὶ δὲ ἐκ τῆς προσωπικῆς ἡμῶν φιλοτιμίας, περὶ ἧς ἀδιαφοροῦμεν τίνα ἰδέαν ἔχουσιν οἱ πολιτικοὶ ἡμῶν ἀντίπαλοι, νὰ ἐγειρώμεθα καὶ νὰ σᾶς ἀποστομώνωμεν.

§100ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ἔδιδεν ἐξετάσεις περὶ τὴν ῥητορικὴν αὑτοῦ ἱκανότητα καὶ περὶ τὴν ἔκθεσιν ἀῤῥήτων καὶ ἀθεμίτων, περὶ ὧν ἐλάλησε, θὰ εἶχον λόγον ὑπάρξεως τὰ παρ’ αὐτοῦ πρὸ μικροῦ λεχθέντα, περὶ τῶν ὁποίων ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ κρίνῃ.

§101Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τὸ ἔκρινε, καὶ προχθὲς εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκλογὴν σᾶς τὸ ἀπέδειξε. Σᾶς τὸ ἀπέδειξεν εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς, σᾶς τὸ ἀπέδειξεν εἰς ἓξ Βουλευτὰς νέους, οἵτινες παρακάθηνται εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην. Οὔτε ἕνα πόδι δὲν σᾶς ἔστειλεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός!

§102ΣΤΑΗΣ. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἔπαθε καὶ σήμερον τὸ πάθημα, τὸ ὁποῖον πολλάκις πάσχει, καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου λέγει πράγματα, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν ἤθελε νὰ εἴπῃ, εἶτα δὲ μεταμελεῖται καὶ ἀναιρεῖ τὰ λεχθέντα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς συγχίζεται.

§103Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν συγχίζομαι διόλου.

§104ΣΤΑΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ταράττεται τόσον πολὺ, ὥστε βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην ψυχραιμίαν, ἵν’ ἀπαντᾷ ὡς δεῖ. Ὑπουργὸς ἀπὸ τὴν θέσιν ἐκείνην ἀπαντῶν πρός με, τὸν χθὲς ἀρξάμενον τοῦ πολιτικοῦ μου σταδίου, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγῃ ἀῤῥητ’ ἀθέμιτα,—διότι ἀῤῥητ’ ἀθέμιτα ἔλεγε πρὸ μικροῦ, ὅτι ἐγὼ ἐπὶ δεκαπενταετίαν ὑπεστήριζον τὸ σύστημα ἐκεῖνο τὸ Τρικουπικὸν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν δικαιοῦμαι νὰ κατηγορήσω αὐτοῦ! Ἀλλ’ ἄφετε πλέον τὸ Τρικουπικὸν σύστημα, διότι δὲν εἶμαι οὔτε ἐγὼ ἱκανὸς οὔτε σεῖς νὰ τὸ κρίνητε, ἀλλ’ ἡ ἱστορία. Τίς ἐπλούτισε τὸν στόλον τῆς Ἑλλάδος διὰ τῶν θωρηκτῶν, γνωρίζομεν πάντες. Ἀλλ’ οὐδὲν περὶ αὐτῶν θὰ εἴπω. Ἔλεγον περὶ τῆς βαμβακοπυρίτιδος, τῆς ὡς ἀχρήστου θεωρηθείσης ἐν Ναυστάθμῳ, διότι μετὰ πάροδον χρόνου, ὡς εἶπον, ὀξειδοῦται καὶ γίνεται ἄχρηστος καὶ ἐπικίνδυνος. Ταῦτα γνωρίζουσι καὶ οἱ ἄκρῳ δακτύλῳ ἁψάμενοι τῶν ναυτικῶν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν γνωρίζει ὅτι ὑπαξιωματικοὶ συνεχῶς ἐπιθεωροῦσι τὰ κιβώτια τῆς βαμβακοπυρίτιδος, τὰ ὁποῖα εἶναι ἡμιάνοικτα, μήπως δὲν εἶναι ἀρκούντως ὑγρὰ, ἢ μήπως ὠξειδώθη ἡ ἐν αὐτοῖς βαμβακοπυρῖτις. Ἐγὼ γινώσκω ταῦτα — καὶ μὴ κινεῖτε τὴν κεφαλήν σας —πολὺ πρότερον ἀπὸ ὑμᾶς, διότι ἐγὼ ἐσπούδασα καὶ φυσικὴν καὶ χημείαν, τὰ ὁποῖα δὲν ἠκούσατε σεῖς ποτέ. Ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ὁμιλήσω περὶ σπουδαιοτάτης ὑποθέσεως, διότι ἡ ὑπόθεσις τῆς βαμβακοπυρίτιδος, ὡς ἐξετέθη, εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων· ἤθελον δὲ νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἀφοῦ τῇ ἀνοχῇ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρῆλθον δύο μῆνες καὶ πλέον, χωρὶς νὰ περατωθῇ ἡ ἀνάκρισις τῶν ἐν προφυλακίσει διατελούντων ἐπὶ τοιούτῳ ἐγκλήματι, διὰ τὴν ὑπεξαίρεσιν καὶ τὴν προδοσίαν τουτέστι τῶν μυστικῶν τοῦ ἔθνους καὶ τὴν καταστροφὴν τῶν ὀβίδων τῶν πυροβόλων, δὲν εἶναι δύσκολον νὰ παρέλθῃ πολὺ περισσότερος χρόνος πρὸς διευκρίνησιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ πληροφορηθῇ, ἐὰν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα ὡς τὸ ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Θηβῶν συνάδελφος κ. Σκουλούδης, καὶ τότε πάραυτα νὰ διατάξῃ τὴν καταστροφὴν τῆς βαμβακοπυρίτιδος καὶ τὴν ἀντικατάστασιν αὐτῆς, χωρὶς νὰ καταρτίζῃ ἐπιτροπὰς εἴτε ἀπὸ ἀξιωματικοὺς εἴτε ἀπὸ καθηγητάς.

§105Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δέχεσθε νὰ λάβητε μέρος;

§106ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἱκανὸς πρὸς τοῦτο. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Θηβῶν διὰ τῆς χαρακτηριζούσης αὐτὸν εὐγενείας, καὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς του λεπτότητος, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τόσον κατάλληλος ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἠθέλησε νὰ βεβαιώσῃ τὸ γεγονός. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τὸ γνωρίζω ἀσφαλῶς· ἀπὸ τῆς ἐποχῆς δὲ, καθ’ ἣν διεξήγοντο διαπραγματεύσεις μετὰ τινος ἐμπόρου ἐν Ἀθήναις, πρὸς προμήθειαν τῆς βαμβακοπυρίτιδος ταύτης, εἴχομεν ἀκούσει τοῦτο.

§107Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Σεῖς τὸ ἐγνωρίζατε ἀπὸ τότε διατί δὲν τὸ εἴπετε;

§108ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἐφανταζόμην ποτὲ τοιαύτην ἀπρονοησίαν, ὥστε νὰ ἀγοράσητε βαμβακοπυρίτιδα, ὡς ἄχρηστον ἀποῤῥιφθεῖσαν ὑπὸ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐὰν βεβαιωθῇ τὸ γεγονὸς, ὅτι ἡ βαμβακοπυρῖτις ἀπεῤῥίφθη ὑπὸ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, νὰ καταστρέψῃ αὐτὴν, εἴτε ἀξιωματικοὶ εἴτε καθηγηταὶ ἀποφανθῶσιν ὅτι εἶναι καλῆς ποιότητος.

§109ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν, ὡς ἠκούσατε, ὅτι ἐσχημάτισεν ἐπιτροπὴν διὰ τὴν παραλαβὴν τῆς βαμβακοπυρίτιδος. Καὶ βεβαίως περὶ τῶν προσώπων οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, ἀλλὰ κατόπιν ὁ κ. Ὑπουργὸς... (Θόρυβος ἐν τῇ δεξιᾷ). Οὐδόλως πτοοῦμαι ἀπὸ τὰς φωνὰς ὑμῶν... Ἀλλὰ κατόπιν, λέγω, ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι θέλει κάμει πειράματα, ὅτε ἔλαβεν ἀφορμὴν παρ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, διατὶ τὰ πειράματα ταῦτα δὲν ἔκαμνε πρὶν ἢ παραλάβῃ τὴν βαμβακοπυρίτιδα καὶ πρὶν ἢ γείνῃ τοσαύτη συζήτησις; Ἐγὼ, Κύριοι, οὔτε ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων οὔτε ἐξ ἄλλης πηγῆς, ἀλλ’ ἐκ τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐξάγω ἀληθὲς συμπέρασμα, ὅτι οὐδεμίαν οὗτος πρόνοιαν ἐθνικὴν ἔλαβε, διότι οὗτος ἐβεβαίωσεν, ὅτι θέλει κάμει πειράματα περὶ τῆς βαμβακοπυρίτιδος. Ἡμεῖς λέγομεν ἄῤῥητ’ ἀθέμιτα, ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος τὴν ἔννοιαν ἑκάστης λέξεως ἀναιρεῖ διὰ τῆς ἄλλης; Καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς αὔριον θέλει ἔλθει νὰ ἀναιρέσῃ ὅσα εἶπε σήμερον. Ἡμεῖς, ὁσάκις συνεζητήσαμεν, ἐζητήσαμεν λόγον παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· οὐδέποτε εἴπομεν ἄῤῥητ’ ἀθέμιτα· ἡμεῖς ὑπεδείξαμεν ὅ,τι ἔπρεπε, καὶ εἴπομεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐν τῇ παρελθούσῃ συνόδῳ, ὅτι ἔπρεπε νὰ παρασκευάσῃ τὸν στόλον πρὸς δρᾶσιν, διότι ἐντὸς ὀλίγου πρόκειται νὰ συμβῶσι μεγάλα γεγονότα, ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι παρεσκεύασε τὸν στόλον μὲ 170 χιλιάδας δραχμῶν, νῦν δὲ ζητεῖ ἑκατομμύρια, ὅπως παρασκευάσῃ αὐτόν! Ἡ Ἀντιπολίτευσις οὐδέποτε ἠρνήθη εἰς αὐτὸν τὰ μέσα, διότι πᾶν ὅ,τι ἐζήτησεν, ἐχορηγήθη εἰς αὐτόν· ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως ἰσχυρίζετο διὰ τῶν ἀθεμίτων καὶ τῶν ἀῤῥήτων, τὰ ὁποῖα αὐτὸς ἔλεγεν, ὅτι ἔχει παρασκευάσει τὸν στόλον, καὶ βεβαίως παρεσκεύασεν αὐτὸν πρὸς χλευασμὸν, ἵνα καπνίζῃ εἰς τὸ Φάληρον!

§110Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δύο τορπίλλαι ἐρωτήσεων ἐξηκοντίσθησαν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, καὶ θύελλα ἐξεῤῥάγη, θύελλα ἀνταξία τῶν ἐρωτήσεων. Ἀνεκοινώθη ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ὅτι κατηγγέλθησαν, ὡς λαβοῦσαι χώραν, πράξεις ἀξιόποινοι ἐσχάτης προδοσίας. Δὲν γνωρίζω μεγαλείτερον ἔγκλημα εἰς πᾶσαν μὲν ἐποχὴν, ἀλλ’ ἰδίως εἰς τὴν ἐποχὴν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Τῶν δύο τούτων καταγγελιῶν δὲν δυνάμεθα νὰ προδικάσωμεν τὸ βάσιμον, δὲν γνωρίζομεν, ἐὰν ἔλαβον χώραν καθ’ ὁλοκληρίαν αἱ πράξεις, ὡς κατηγγέλθησαν, ἀλλὰ ἀρκεῖ, ὅτι κατηγγέλθησαν, ἵνα συνταραχθῇ ὁλόκληρος ἡ κοινωνία, ἵνα παύσῃ ἡ Κυβέρνησις πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν καὶ σπεύσῃ νὰ πιστοποιήσῃ καὶ καθησυχάσῃ τὴν συνείδησιν τῆς ἐξεγερθείσης κοινῆς γνώμης. Διότι ἢ ἔλαβον χώραν αἱ πράξεις αὗται, καὶ τότε πρέπει νὰ πέσῃ ἀμείλικτος ὁ πέλεκυς τῆς δικαιοσύνης καθ’ οἱουδήποτε ἐνόχου, μικροῦ ἢ μεγάλου, ἢ δὲν ἔλαβον χώραν, καὶ πρέπει νὰ παύσῃ πᾶς λόγος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐξ ὑπερβολικῆς προθυμίας ἔσπευσε νὰ δώσῃ πληροφορίας, θὰ ἐπροτίμων ὅμως καὶ ἐγὼ, ὡς καὶ ὁ ἐκ Λοκρίδος ἀξιότιμος Βουλευτὴς εἶπε, νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἀπάντησίν του, διότι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωκε δεδικαιολογημένως, προὐκάλεσαν τὴν γενομένην συζήτησιν λίαν δεδικαιολογημένως, καθόσον αἱ πληροφορίαι ὄχι μόνον δὲν ἦσαν ἐπαρκεῖς, ἀλλ’ οὔτε αἱ πρέπουσαι. Καταγγέλλεται, ὅτι βαμβακοπυρῖτις, ἀποῤῥιφθεῖσα ὡς ἄχρηστος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κραταιοῦ Γερμανικοῦ Κράτους, ἠγοράσθη, καὶ οὐχὶ καθ’ ὃν τρόπον ἠγοράζετο ἡ βαμβακοπυρῖτις ἐν τῷ παρελθόντι, καὶ ἐγένετο δεκτή. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐβεβαίωσεν, ὅτι ὑπῆρχεν ἔκθεσις. Οὐδένα γνωρίζω ἐκ τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὴν ἔκθεσιν, οὔτε εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ἄλλης ὑποθέσεως· θέλω νὰ παραδεχθῶ, ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἀνώτερα πάσης ὑπονοίας, ἀλλ’ εἶναι ἄνθρωποι, ὑπόκεινται εἰς τὴν πλάνην. Δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ τονίσῃ τὸ κῦρος τῆς ἐκθέσεως ταύτης μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας. Δὲν θέλω νὰ παραδεχθῶ οὔτε ἐπὶ στιγμήν, ὅτι τὰ μέλη, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι, δὲν εἶναι ἀνώτερα ὑπονοίας· ἀλλὰ τίς ἐξ ἡμῶν δὲν συνέπεσε νὰ πλανηθῇ; Λέγει ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, κατόπιν τῆς πιέσεως, τὴν ὁποίαν ἠσθάνθη ἐντεῦθεν, ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποδίδει, ὅτι λέγονται τὰ ἄῤῥητα καὶ τ’ ἀθέμιτα...

§111Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ὡμίλησα περὶ τῆς πτέρυγος.

§112Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐξελέγξῃ τὴν πρώτην ἔκθεσιν. Καλῶς ἔπραξε· καὶ ἐὰν κατὰ πρῶτον ἠρνήθη, κάλλιστα ἔπραξεν, ἐνδοὺς εἰς τὸ πρέπον. Ἀλλὰ λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔδωκεν ὅσην ὤφειλε νὰ δώσῃ σημασίαν εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, καὶ τὴν ὁποίαν ἐγὼ μόνον ἐκ τῆς σημερινῆς συζητήσεως γνωρίζω· διότι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ σχηματισμοῦ ἄλλης ἐπιτροπῆς μόνον, διότι καὶ αὐτὸ, κατ’ ἐμὲ, εἶναι ἀνεπαρκές· ὤφειλε νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἐξακριβώσῃ, ἐὰν ἡ βαμβακοπυρῖτις εἶχεν ἀποῤῥιφθῆ ὑπὸ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Κατηγγέλθη ὡρισμένη πρᾶξις, ἄσχετος πρὸς τὴν περὶ τῆς ποιότητος τῆς βαμβακοπυρίτιδος ἔκθεσιν· ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα διαθέτει, νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν τῆς γενομένης καταγγελίας· ἔχει προξένους ἐν Ἀμβούργῳ...

§113ΣΑΚΚΗΣ. Εἶναι Ἰουδαῖοι.

§114Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν προκατάληψιν κατὰ τῶν Ἰουδαίων· ἔχω εἰς τὴν πατρίδα μου λαμπροὺς συμπολίτας Ἰουδαίους... Ἔχει τὰ ὄργανα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ δύναται δι’ αὐτῶν ἀσφαλῶς νὰ βεβαιωθῇ, ἐὰν τὸ γεγονὸς ἔλαβε χώραν. Ἐὰν δὲ τὸ γεγονὸς ἔλαβε χώραν, δὲν μᾶς ἀρκεῖ οὔτε ἡ δευτέρα ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν τυχὸν θέλει συντάξει· ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ δώσῃ τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ λάβῃ καὶ τὸ μέτρον τοῦτο. Μήπως εἶναι ζητήματα ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς θέμα ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐρεθισμοῦ καὶ κομματισμοῦ καὶ πείσματος; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Ἀλλ’ ἔρχεται ἡ δευτέρα πρᾶξις, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ βαρυτέρα, ὄχι διότι εὑρέθησαν τυχὸν δύο προδόται, — διότι μεταξὺ ὁλοκλήρου λαοῦ δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι καὶ τοιοῦτοι, — ἀλλὰ διότι ταὐτοχρόνως κατηγγέλθη, ὅτι οἱ προδόται οὗτοι ἦσαν εἰς σχέσιν μετ’ ἀκολούθου ξένης Πρεσβείας· καὶ δὲν ὠνομάσθη μὲν ἡ Πρεσβεία, ἂν καὶ δυνάμεθα νὰ τὴν ὑποθέσωμεν, καταγγέλλεται ὅμως, ὅτι ἀκόλουθος ξένης Πρεσβείας, ἐλεύθερος ἐν τῇ ἡμετέρᾳ Πολιτείᾳ, ἦλθεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τοιούτων προδοτῶν. Καὶ ὑπάρχει μᾶλλον κατεπείγουσα ὑπόθεσις ταύτης, ἵνα ἀφήσωμεν πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν καὶ ἐξακριβώσωμεν τὸ γεγονός; Ἐὰν ξένη Πρεσβεία οἱαδήποτε, καὶ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ὑποθέτωμεν, προέβη μέχρι τοιούτου σημείου κακοηθείας, νομίζετε ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ ἀναμείνωμεν, μέχρις ὅτου τελειώσῃ ἡ ἀνάκρισις, καὶ εὐαρεστηθῇ ὁ ἀνακριτὴς νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα; Θὰ ἐνόουν τοῦτο, ἐὰν ἡ πρᾶξις αὕτη εἶχε καταγγελθῆ χθὲς, προχθὲς, πρὸ 8, πρὸ 10 ἡμερῶν. Ὅταν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν βεβαιοῖ πρὸς ἡμᾶς, ὅτι πρὸ δύο μηνῶν, ἂν καλῶς ἤκουσα, ἐγένετο ἡ καταγγελία, καὶ ἀκόμη δὲν ἔχομεν τὸ ἀποτέλεσμα, νομίζει ὅτι θ’ ἀντέκειτο εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν, ἂν ἤθελεν ἐπιβληθῆ εἰς τὸν ἀνακριτὴν, ὅπως φέρῃ εἰς πέρας τὴν ὑπόθεσιν; Σέβομαι τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν, καὶ βεβαίως ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύηται εἰς τὰ τῆς δικαστικῆς, ἀλλὰ μήπως οἱ ὀργανισμοὶ καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχουσι διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων δύναται ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ὁ ἀνώτατος ὀφθαλμὸς τῆς Δικαιοσύνης; Δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ τιμωρήσῃ τὸν ἀνακριτὴν, ὁ ὁποῖος κρατεῖ ὡρισμένην ὑπόθεσιν ἐπὶ πολὺν χρόνον ἀδικαιολογήτως; Δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπίσης;

§115Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Πῶς τὸ ἠξεύρετε, ὅτι εἶναι ἀδικαιολογήτως;

§116Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρὸ μικροῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς: «Καὶ γνωρίζετε ἐὰν δὲν ἐστάλη ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου τοῦτο ὑπέμνησα;» Ἄρα, ἐὰν ἐστάλη ἔγγραφον, ἐβεβαίωσεν ὅτι δὲν εὗρε δικαιολογουμένην τὴν παράτασιν. Καὶ τέλος πάντων πρόκειται περὶ ἀφαιρέσεως τῶν δακτυλίων τῶν ὀβίδων,—διότι τοῦτο ὡμολογήθη.— Ἡ ἀφαίρεσις τῶν δακτυλίων, ὡς ἐνόησα ἐκ τῆς συζητήσεως, εἶναι βεβαιωμένη, διότι οἱ δακτύλιοι ἢ ὑπάρχουσιν ἢ δὲν ὑπάρχουσιν. Ἐὰν ὑπῆρχον, δὲν θὰ ἐγίνετο καμμία ἀνάκρισις, καὶ θὰ ἦτο σκιαμαχία. Οἱ δακτύλιοι λοιπὸν ἀφῃρέθησαν, ἔγκλημα ἔλαβε χώραν. Ἀλλὰ τὸ ἔγκλημα τοῦτο ἦτο ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατηγγέλθη; δηλαδὴ ἐδόθησαν εἰς τὸν ἀκόλουθον τῆς ξένης Πρεσβείας; Ἐνταῦθα ὑπάρχει διαφορά. Διὰ τὴν διοικητικὴν ἀνάκρισιν δὲν ὑπάρχουσιν ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι παρελάμβανον; Εἰς ποίαν ἐποχὴν ἐγένετο; Δὲν ἦτο ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος, ἵνα γένωνται γνωστὰ ἡμῖν ὅλα ταῦτα; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὡς πρὸς μὲν τὸ ζήτημα τῆς βαμβακοπυρίτιδος δὲν ἔδωκεν ὅσην ὤφειλε νὰ δώσῃ σημασίαν, διότι δὲν εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἤθελε λάβει καὶ ἄλλα μέτρα, ἐκτὸς ἐπαναληπτικῆς ἐκθέσεως, ἵνα ἐξακριβώσῃ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἐν αὐτῇ τῇ Γερμανίᾳ, ἐὰν ἔλαβε χώραν ἡ ἀπόῤῥιψις· δὲν ἔδωκε δὲ ἐπαρκεῖς πληροφορίας, λέγων ὅτι θὰ ἔλθῃ μίαν ἡμέραν τὸ ἀποτέλεσμα· διότι ἐπὶ τοιαύτης ὑποθέσεως δὲν ἐπιτρέπεται καμμία ἀναβολή. Δὲν ἐννοῶ μετὰ σπουδῆς ὑπερβολικῆς, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ πρᾶξις ἀπῄτει, ἔπρεπε νὰ ἦναι περατωμένη, διότι βεβαίως αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, ὑποθέτω, θὰ ἠδύνατο νὰ περατωθῇ ἐντὸς 30 ἡμερῶν. Ἀλλ’ ἡ συζήτησις αὕτη, Κύριοι, ἔδωκεν ἀφορμὴν καὶ εἰς ἄλλα ἐπεισόδια. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐξετόξευσεν αἰτιάσεις διὰ τὸ παρελθόν. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὴν στιγμὴν ταύτην—δὲν εἶναι τοῦ παρόντος—τὰς αἰτιάσεις ταύτας, ἀλλὰ βεβαίως δὲν νομίζω, ὅτι ἀπὸ τῆς 24 Ἀπριλίου 1895 καὶ ἐντεῦθεν ἐγένοντο τὰ πρέποντα ἐξ ἀρχῆς μέχρι σήμερον. Ἀλλ’ οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ γείνωσι τὰ πρέποντα. Διότι, ὅταν τὴν προτεραίαν τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔμαθεν ὅτι πρόκειται νὰ τῷ ἐπιβληθῇ τὸ βάρος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, νομίζετε ὅτι ἦτο φυσικῶς δυνατὸν νὰ ἀξιῶτε πλέον τῶν ὅσων ἔπραξε; Βεβαίως ὄχι, καὶ δὲν θέλω νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος ἡ εὐκαιρία αὕτη, ὅπως, ὡς ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔψεξε τὸ παρελθὸν, ψέξω καὶ καταγγείλω τὸ σύστημα, τὸ ἄθλιον αὐτὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ὡδήγησε μέχρι τοῦ ὀλέθρου, τὸ σύστημα ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ Ὑπουργεῖα θεωροῦνται μόνον ὡς ἱκανοποίησις πρὸς τοὺς φίλους τοῦ κόμματος· διότι, ἐὰν μὴ ἐθεωροῦντο τοιουτοτρόπως, ἤθελε ζητηθῆ βεβαίως ὁ εἰδικὸς ἐν τῷ κόμματι, ἐὰν δὲ μὴ ὑπῆρχεν ἐν τῷ κόμματι, ἔστω καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν — τὸ ὁμολογῶ — ὅ,τι ἠδύνατο, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο, ἦτο ἀνεπαρκὲς διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, πλέον ἀνεπαρκὲς διὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, καὶ ἀπόδειξις, ὅτι τὰ νομοσχέδιά του μόνον κατὰ τὴν δευτέραν σύνοδον ἠδυνήθη νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν πρέπει, λέγω, νὰ παρέλθῃ καὶ ἡ περίστασις αὕτη, ὅπως κατακριθῇ τὸ παρελθὸν, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὸ κατέκρινεν, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀπρονοησίαν, τὴν λαβοῦσαν τυχὸν χώραν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐν τῇ θέρμῃ τῆς ἀγορεύσεώς του ἐπεκαλέσθη καὶ ἄλλους τίτλους ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ, τὰς ἀναπληρωματικὰς ἐκλογάς. Αὐτὰς τὰς ἀναπληρωματικὰς ἐκλογὰς ἐπεκαλοῦντο καὶ ἄλλοι εἰς ἄλλην ἐποχὴν, ὡς νέους τίτλους τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ, καὶ τότε ἀντετάσσετο ὅ,τι καὶ ὑμεῖς σήμερον λέγομεν, ὅτι αἱ ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαὶ δὲν εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ τεκμηριῶσι, ν’ ἀποδεικνύωσιν ἐπαρκῆ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ. Δὲν πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ οὐδὲν μέλος τῆς Κυβερνήσεως νὰ νομίζωσιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κρύπτωνται ὄπισθεν τῶν δακτύλων των. Σέβομαι, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει βεβαίως τοὺς ἐκλεχθέντας ἐκ τοῦ λαοῦ περὶ ἑαυτὴν, καὶ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸν τίτλον τῆς νομίμου θέσεώς της ἐν τοῖς ὑπουργικοῖς ἑδωλίοις· ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι, ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις εὑρίσκετο εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ὤφειλεν, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἦτο εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην τῶν ὑπουργικῶν ἑδωλίων (κίνησις ἐν τῇ δεξιᾷ). Ναί! δὲν θὰ ἦτο εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην. Ἐὰν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει δὲν ἐγίνετο ὑπό τινων ὁ ἀγὼν περὶ πρωθυπουργίας, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ συνεκροτεῖτο ὑπὸ τῶν νῦν κ. κ. Ὑπουργῶν.

§117ΣΕΧΟΣ. Κατόπιν τοσούτου πατάγου, μίαν μόνον λέξιν θὰ προσθέσω. Οἱ δακτύλιοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξήχθησαν ἐκ τῶν ὀβίδων· οἱ δακτύλιοι δὲν ἐμπεριέχουν κανὲν μυστήριον, διότι πάντα ταῦτα κατεσκευάσθησαν εἰς ἐργοστάσια γνωστά.

§118Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ δακτύλιοι; Συζητοῦμεν χωρὶς νὰ ἠξεύρωμεν.

§119ΣΕΧΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φαίνεται ὅτι ἔχει ἀφαιρεθῆ, εἶναι ἐκ παλαιῶν ὀβίδων· ἐν τῷ πυθμένι κάτω ὑπάρχει εἷς δακτύλιος.

§120ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτοί.

§121ΣΕΧΟΣ. Οἱ δακτύλιοι ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων τὸ σύστημα πιθανὸν νὰ ἦναι μυστηριῶδες, αὐτοὶ εἶναι δύσκολον ν’ ἀφαιρεθῶσιν. Ἀλλὰ καὶ τί μυστήριον κρύπτεται εἰς τοὺς δακτυλίους αὐτοὺς, ἀφοῦ πάντα ταῦτα εἶναι κατεσκευασμένα εἰς ἐργοστάσια καὶ εἶναι γνωστά; Μόνη ἡ ἰδέα διεγείρει ταραχὰς, τὸ δὲ πρᾶγμα μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι οὐσιῶδες.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Θηβῶν βουλευτὴς κ. Σκουλούδης κατέθεσε τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἡ βαμβακοπυρῖτις, ἡ ἐσχάτως ἀγορασθεῖσα ὑπὸ τοῦ ὑπ’ αὐτὸν Ὑπουργείου παρὰ τοῦ ἐν Walsrode καταστήματος Wolf et Cⁱᵉ προέρχεται ἐκ τῆς ὑπὸ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ἀποῤῥιφθείσης ὡς ἐλαττωματικῆς, καὶ νὰ πληροφορήσῃ περὶ τούτου τὴν Βουλήν.» Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§123ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ μὲν τῶν ὀβίδων καὶ τῆς βαμβακοπυρίτιδος δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι, διότι ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἐν γνώσει, ὑπεσχέθη δὲ μετὰ τὴν γενομένην συζήτησιν, ὅτι θὰ ἐπισπεύσῃ τὰς εἰς αὐτὸν ἀνηκούσας ἐνεργείας, καὶ ἐπερώτησις δὲ ἔγγραφος ὑπεβλήθη, ἥτις θὰ προκαλέσῃ συντονωτέραν τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἀφαίρεσις τῶν δακτυλίων τῶν ὀβίδων, ἡ ὁποία φαίνεται ὅτι εἶναι ἀληθὴς ἐκ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι οἱ δρᾶσται, εἰς οὓς ἀποδίδεται ἡ πρᾶξις, εὑρίσκονται ἐν προφυλακίσει, ἐπειδή, λέγω, ἡ ἀφαίρεσις αὕτη πρὸς ἄλλον σκοπὸν ἐγένετο,—εἰς τοῦτο θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς—ὅτι δηλαδὴ ἐγένετο, ἵνα παραδοθῶσιν οἱ δακτύλιοι εἰς ἀκόλουθον ξένης Πρεσβείας...

§124Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὡς λέγουσι.

§125ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς λέγουσι... μαρτυρεῖ δὲ, ὅτι καὶ ἐνταῦθα μέχρι τῶν ἐγκάτων τῶν ἀποῤῥήτων τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ τῆς πολεμικῆς εἰσεχώρησαν οἱ κατάσκοποι, πρέπει νὰ ἐξεγερθῇ ἐντεῦθεν φωνή τις, ὅπως ἀκουσθῇ, τὸ μὲν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐπιστήσῃ μεγαλειτέραν τὴν προσοχήν της, τὸ δὲ πρὸς τὸ Πανελλήνιον, ἵνα τοῦτο κυρίως λάβῃ τὰ μέτρα του καὶ φυλάσσηται κατὰ τῶν τοιούτων. Καὶ τὸ μὲν Πανελλήνιον γνωρίζει τί πρέπει νὰ πράξῃ· γνωρίζει μάλιστα μέθοδον τοιαύτην, ἡ ὁποία προσήκει εἰς τὰ ἀχρεῖα ταῦτα ὀντάρια, γνωρίζει τοὺς ῥαβδισμούς, διὰ τῶν ὁποίων ἐμαστιγώθησαν καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τελευταίας Κρητικῆς ἐπαναστάσεως τὰ ἀχρεῖα ταῦτα ὄντα, γνωρίζει νὰ μεταχειρίζηται τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ προσῆκον εἰς αὐτὰ τὰ ὀντάρια, εἰς τὴν Λάρισαν, ὅπου ἐτυμπανίσθησαν διὰ τοῦ ξύλου ἐπανειλημμένως. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ κατασκόπων, τῶν ὁποίων ἡ κακοήθης ἰδιότης ἐγένετο γνωστὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν κατεδιώχθησαν οὔτε τυπικῶς κἄν, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους· πρόκειται περὶ τηλεγραφητοῦ, ἐν Λαρίσῃ ὑπηρετοῦντος, ὁ ὁποῖος καὶ ἰδιωτικὰ μυστικὰ, ὅσα ἀφεώρων εἰς ἐνέργειαν πατριωτικὴν,—ἂς ὁμιλήσωμεν, Κύριοι, μετὰ θάῤῥους μίαν φορὰν ἐνταῦθα περὶ τῶν τοιούτων ὑποθέσεων,—κατέδιδεν εἰς τὸν ἐν Λαρίσῃ πρόξενον τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως, καὶ μυστικὰ τῆς Κυβερνήσεως, διαβιβαζόμενα διὰ τοῦ τηλεγράφου, κατέδιδεν εἰς τὸν αὐτὸν πρόξενον τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως. Καταθέτω ἔγγραφον σχετικὴν ἐπερώτησιν, δι’ ἧς παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἐπὶ τῆς καταγγελίας ταύτης γενομένης ἐνεργείας. Δὲν ἀναφέρω τὸ ὄνομα, διότι, ἐφ’ ὅσον δὲν βεβαιωθῇ ἡ πρᾶξις δικαστικῶς, δὲν θέλω νὰ ἐπιῤῥίψω τὴν μομφὴν αὐτὴν ἐντεῦθεν εἰς τὸν ἄνθρωπον. Ἂν ὅμως ἐπεδόθη καταγγελία, τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὀφείλει νὰ φέρῃ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐνταῦθα, διότι κατὰ τὴν τελευταίαν μετάβασίν μου εἰς Θεσσαλίαν, πρὸ δέκα πέντε ἡμερῶν, ἔλαβον τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ καταγγελία αὕτη δὲν ἐνηργήθη. Ἐπεδόθη δὲ, ὡς ἔμαθον, καταγγελία κατὰ τοῦ τηλεγραφητοῦ παρὰ συναδέλφου του...

§126ΚΡΙΤΣΑΣ. Δὲν λέγετε διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς παραστάσεως τοῦ πατριωτικοῦ δράματος τίποτε;

§127ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἐδέησε δὲ νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ἐνέργεια τοῦ δημοσίου φρονήματος, καὶ ἐλήφθησαν τὰ προσήκοντα μέτρα. Εὐχαρίστως μάλιστα ἀγγέλλω, ὅτι ἀξιωματικοὶ παρήγγειλαν, ἵνα τὸ ὀντάριον ἐκεῖνο ἀπέλθῃ τῆς Λαρίσης ἐντὸς τεσσάρων ὡρῶν, κατὰ τὴν μίαν μετὰ τὸ μεσονύκτιον, καὶ νὰ μὴ τολμήσῃ νὰ ἐξημερωθῇ ἐν Λαρίσῃ, διότι διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ ὑποστῇ τὴν ποινὴν, ἥτις προσήκει εἰς τοὺς προδότας τῆς πατρίδος. Πράγματι δὲ, ἅμα τῇ ἀνατολῇ τοῦ ἡλίου, ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος εἶχεν ἐξαφανισθῆ ἐκ Λαρίσης, εἶχεν ἀπέλθει, ἐλθών, νομίζω, εἰς Ἀθήνας, ἢ δὲν ἠξεύρω ποῦ διευθυνθείς. Ἐπαύθη τῆς ὑπηρεσίας; Ἐνηργήθησαν κατ’ αὐτοῦ ἀνακρίσεις; Μέχρι τοσούτου, Κύριοι, κατηντήσαμεν ἐπιφυλακτικοὶ εἰς τὰς σχέσεις μας πρὸς τὴν γείτονα ἐπικράτειαν, πρὸς τὴν ἐπικράτειαν ἐκείνην, περὶ τῶν διαθέσεων τῆς ὁποίας ἔχομεν σήμερον νέαν ἀναγγελίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐπισκοπικὰ μεταξὺ τῶν Πατριαρχείων καὶ Σέρβων, ὥστε νὰ μὴ τολμῶμεν νὰ ἐφαρμόζωμεν τοὺς νόμους κατὰ τῶν κατασκόπων αὐτῆς! Ἀλλ’ ἔχομεν, Κύριοι,— καὶ ὁμολογῶ ὅτι διστάζω νὰ πιστεύσω ὅτι εἶναι ἀληθὲς — καὶ διαμαρτύρησιν σχεδὸν τοῦ ἐν Λαρίσῃ προξένου τῆς Τουρκίας, ὅτι ἐν τοῖς Ἑλληνικοῖς σχολείοις, δηλαδὴ ἐν τοῖς σχολείοις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, εἴτε Γυμνασίοις, εἴτε Ἑλληνικοῖς σχολείοις, εἴτε δημοτικοῖς, διδάσκεται τὸ μάθημα τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, διδάσκεται τὸ μάθημα τῆς Γεωγραφίας ἀπὸ Ἑλληνικῆς ἀπόψεως, καὶ ὅτι τοῦτο σκανδαλίζει τοὺς ἐν τῇ ὁμόρῳ ἐπικρατείᾳ πληθυσμούς! Πρέπει δὲ τὸ μάθημα τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, τῆς ἱστορίας τῶν πατέρων μας, τὸ μάθημα τῆς Γεωγραφίας, τὸ μάθημα ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἐξυψῶται τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνόπαιδος, διὰ νὰ γνωρίζῃ μέχρι τίνος πρέπει νὰ ἐκταθῶσι τὰ ὅρια τοῦ ἐλευθέρου Ἑλληνικοῦ Κράτους, τὰ μαθήματα ταῦτα πρέπει νὰ μὴ διδάσκωνται, ἢ τοὐλάχιστον νὰ μὴ ἐξετάζωνται! Ἀνεγράφη δὲ εἰς ἐφημερίδας, ὅτι...

§128Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ κάμνετε τὴν χάριν νὰ συμπληρώσητε τὴν ἀφήγησίν σας; Ἡ διαμαρτύρησις τοῦ ἐν Λαρίσῃ προξένου τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας πρὸς τίνα ἀπεστάλη; πρὸς ποῖον ὄργανον τῆς Ἑλληνικῆς διοικήσεως;

§129ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω προσαγάγει τὰς πληροφορίας ἀκριβέστερον, ἀναλόγως τῆς σοβαρότητος, μετὰ τῆς ὁποίας βλέπω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως παρεμβαίνοντα καὶ ζητοῦντα αὐτάς.

§130Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι σοβαρά;

§131ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως· συμφώνως δὲ πρὸς τὴν σοβαρότητα ταύτην θέλω προβῆ εἰς περαιτέρω ἔλεγχον. Ἔμαθον ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ὅτι ἱδρύθη ἐνταῦθα, ἐν Ἑλλάδι, ἴσως δὲ καὶ περαιτέρω, σωματεῖον ἀφορῶν εἰς ἐνεργείας πατριωτικάς, ἀποῤῥεούσας ἀπὸ ἀκραιφνεστάτου πατριωτικοῦ φρονήματος, ὑπὸ τὸ ὄνομα «Ἐθνικὴ Ἑταιρία». Μανθάνω ὅτι κατὰ τῆς ἑταιρίας αὐτῆς ἐῤῥίφθη πάνοπλος ἡ κατασκοπεία τῆς Τουρκικῆς Πρεσβείας—διατὶ νὰ κρύπτωμεν τὰς λέξεις;—καὶ ἄνθρωποι συσσωματωμένοι, δύο ἢ τρεῖς καθ’ ὁδὸν, καὶ ἀποτελοῦντες μικροὺς ὁμίλους, ἀμέσως περικυκλοῦνται, παρακολουθοῦνται. Δὲν ἀποδίδω μομφὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν,—δὲν ἐσκέφθην περὶ τούτου,—ἀλλὰ ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ἐγείρω τὴν φωνήν μου ἐντεῦθεν κατὰ τῆς κακοηθείας ταύτης, ἡ ὁποία μᾶς περιζώνει διὰ τῶν ὑπομισθίων τούτων ὀργάνων, καὶ νὰ ἐνισχύσω πάντα ἀντιλαμβανόμενον τῆς τοιαύτης προδοτικῆς ἐνεργείας, νὰ προβαίνῃ οὐχὶ μόνον μέχρι τοῦ τυμπανισμοῦ διὰ τοῦ ξυλοκοπήματος, ἀλλὰ νὰ φθάνῃ καὶ μέχρι τῆς ἐσχάτης ποινῆς, κατὰ τὸν Λύντσειον νόμον, διὰ νὰ ἀπολαμβάνωσιν ἐπὶ τέλους τὰ προσήκοντα αὐτὰ τὰ ἀχρεῖα ὄντα.

§132Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἄλλο τι παρὰ νὰ ἀπευθύνω μίαν μικρὰν παρατήρησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Σχετικῶς μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο μέγας πάταγος, θὰ τὸν παρακαλέσω πολὺ νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως καὶ αὕτη πεισθῇ, τὸ εἶδος ἐν πρώτοις τῶν ὀβίδων, δεύτερον τί ἐννοεῖ δακτύλιον, καὶ τί ὑπεξῃρέθη.

§133Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μόνον τί ὑπεξῃρέθη.

§134ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἀπὸ ποῖον εἶδος ὀβίδων ὑπεξῃρέθη, διότι μέχρι τοῦδε δὲν ἐγνωρίσαμεν καθ’ ὁλοκληρίαν τίποτε, ἂν καὶ ἔγεινε μέγας πάταγος. Πρόκειται περὶ δακτυλίων, περὶ ὀβίδων κλπ. κλπ. Δὲν ἐνοήσαμεν τίποτε. Θὰ τὸν παρακαλέσω πολύ, αὔριον νὰ προσαγάγῃ τὴν πληροφορίαν αὐτήν.

§135Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Τὸ σύστημα τῶν ὀβίδων, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐν τῷ ναυτικῷ, εἶναι μυστικόν;

§136ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς μυστικότητος. Ὀβίδες εἶναι διαφόρων συστημάτων· εἶναι τῶν πέντε καὶ ἑπτά, εἶναι τῶν ἑπτὰ καὶ ὀκτώ, εἶναι τῶν δεκαπέντε καὶ εἰκοσιπέντε κλπ.

§137Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ διαμέτρου, οὔτε περὶ βλητικῆς δυνάμεως.

§138ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως.

§139ΖΑΙΜΗΣ. Εἶναι μυστικαί;

§140ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως, καὶ δύνανται νὰ καταστῶσιν ἄχρηστοι.

§141Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Νὰ γνωρίσωμεν, διὰ νὰ καταπλήξωμεν τὸν κόσμον καὶ τὴν Εὐρώπην, ὅτι κἄτι ἀνεκαλύψαμεν!

§142ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν ἐζήτησα τὸν λόγον, ἡ συζήτησις ἦτο ἐν τῇ ἀρχῇ, καὶ ἤθελον ἀκριβῶς τότε νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ὅπως τὴν συζήτησιν ταύτην, ἥτις ἀφορᾷ σπουδαιότατα θέματα, μὴ τὴν διεξαγάγωμεν πρὶν λάβωμεν θετικὰς πληροφορίας, διότι νομίζω, ὅτι τὰ οὐσιαστικώτατα ταῦτα θέματα διεξάγομεν διὰ τοῦ ἐάν. Διεξάγοντες τοιαύτας συζητήσεις διὰ τοῦ ἐάν, βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπολήξωμεν εἰς θετικόν τι συμπέρασμα καὶ φωτισθῶμεν καὶ ἡμεῖς περὶ τίνος πρόκειται. Διὰ τοῦτο νομίζω καθῆκον τῆς Βουλῆς νὰ περιμένῃ τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, πρὶν ἢ προβῇ εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν, διότι δὲν ἠξεύρομεν, ἐκλάπησαν πραγματικῶς δακτύλιοι ὀβίδων; Τίνες ἦσαν οἱ δακτύλιοι οὗτοι, οἵτινες ἐκλάπησαν; Ἐγένετο ἡ πρᾶξις αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν; Δὲν γνωρίζομεν κατὰ τίνα τρόπον παρηγγέλθη καὶ ἠγοράσθη ἡ βαμβακοπυρῖτις. Μὴ γνωρίζοντες ταῦτα, καὶ μετὰ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι θὰ φέρῃ τὰς δεούσας πληροφορίας, νομίζω ὅτι καθῆκόν μας εἶναι νὰ συζητήσωμεν τὸ σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα, ὅταν ἔλθωσιν αἱ πληροφορίαι αὐταί. Τοῦτο ἀκριβῶς ἤθελον νὰ εἴπω. Ἀλλὰ τώρα, μετὰ μακρὰν συζήτησιν, δὲν ἠξεύρω ἂν ἐγκαίρως ἔρχωμαι νὰ προλάβω τὴν ἐπέκτασιν τῆς συζητήσεως. Ἀλλὰ καὶ πάλιν νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ περιμένωμεν.

§143Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς βαμβακοπυρίτιδος, συμφωνῶ πρὸς ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς εἶπε. Δὲν ἠμπορῶ ὅμως νὰ κρύψω τὸν θαυμασμόν μου διὰ δύο ἕτερα. Πρὸ δύο μηνῶν κατηγγέλθησαν ὑπαξιωματικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ, ὅτι ἔκλεψαν δακτυλίους ἐκ τῶν ὀβίδων...

§144Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐργάται ἦσαν.

§145ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν ἠξεύρω.

§146ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐργάται, ἐργάται.

§147ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἔστω... Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔσχε κἂν τὴν περιέργειαν νὰ ἐρωτήσῃ, τί πρᾶγμα εἶναι αὐταὶ αἱ ὀβίδες, τί πρᾶγμα εἶναι αὐτοὶ οἱ δακτύλιοι, τέλος πάντων, περὶ τίνος πρόκειται, διὰ νὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν ἀκριβεῖς καὶ σαφεῖς. Ἡ τοιαύτη ἀμέλεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ φρονῶ ὅτι εἶναι κατακριτέα καὶ διὰ τοῦτο, διότι ὤφειλε νὰ τὰ γνωρίζῃ αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ νὰ μὴ ἀφήνῃ τὴν Βουλὴν εἰς πλάνην, ἐπὶ τρεῖς ὥρας συζητοῦσαν σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ, ἀφοῦ μάλιστα ἐπροφυλακίσθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατηγγέλθησαν. Ἐπίσης ἐθαύμασα, ἀκούσας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀπαντῶντος εἰς τὸν κ. ἐκ Κυθήρων συνάδελφον, τὸν κ. Στάην, καὶ λέγοντος ὅτι πρὸ ἑβδομάδων τινῶν ἔδωκε διαταγὴν, ἵνα ἐμποδίζωσι τοὺς μὴ γνωστοὺς, οἵτινες ἔμελλον νὰ μεταβῶσιν εἰς Ναύσταθμον, διότι συνέβησαν ἀσχημίαι τινὲς κατὰ τὸν πλοῦν...

§148Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν εἶπον τοῦτο· εἶπον «πάντα πολίτην».

§149ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πάντα πολίτην, ἔστω... Μετὰ τῆς μεγαλειτέρας δὲ ἀφελείας ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ διαταγὴ αὕτη δὲν ἐδόθη ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὑπόνοιαι ἐγείρονται, ὅτι εἰς τὸν Ναύσταθμον δυνατὸν νὰ παρουσιάζωνται πρόσωπα ὑπόπτου προελεύσεως, πρὸς βλάβην τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν συμφερόντων, διότι δὲν τῷ ἔδωκε κανεὶς καμμίαν πληροφορίαν ποτέ. Ὁποίαν ἄλλην πληροφορίαν ἤθελεν ὁ κ. Ὑπουργὸς μεγαλειτέραν ἀπὸ τὴν καταγγελίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐδόθη ἐναντίον δύο προσώπων, ὅτι ἔκλεψαν δακτυλίους τῶν ὀβίδων, ἵνα πωλήσωσιν αὐτοὺς εἰς Πρεσβείαν ξένην; Ἡ Πρεσβεία αὕτη βεβαίως τοὺς δακτυλίους ἐκείνους οὔτε διὰ νὰ τοὺς ἐμπορευθῇ τοὺς ἤθελεν, οὔτε διὰ νὰ τοὺς ἀποστείλῃ εἰς τὸ ναυτικὸν τῆς ἐπικρατείας της πρὸς σύνταξίν του, διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν ὅπως ἐξοπλισθῇ τὸ ναυτικὸν ἐκεῖνο, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποκλείσῃ καὶ καταστήσῃ ἄχρηστον τὸ ὑλικὸν ἡμῶν. Ἑπομένως ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον, νὰ δώσῃ αὐστηρὰν διαταγὴν, διότι δυνατὸν, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς δὲν ὑπῆρχε καμμία πρόνοια, νὰ ἦναι καὶ ἕτερα πρόσωπα ὑπόπτου διαγωγῆς, πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων ἡμῶν, εἰς τὸν Ναύσταθμον. Ὤφειλε λοιπὸν ἀκριβῶς περὶ τούτου νὰ μεριμνήσῃ, καὶ οὐδέποτε νὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ λέγῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν ἔδωκε δι’ αὐτὸ καμμίαν διαταγὴν, καὶ ὅτι τοῦτο εἶναι ἐπουσιῶδες ἐντελῶς, ἔδωκε δὲ μόνον διαταγὴν, διότι κατὰ τὸν πλοῦν μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Ναυστάθμου ἐγένοντο ἀσχημίαι τινές. Ταῦτα ἔκρινα ὅτι ὤφειλον νὰ εἴπω, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ ταχέως εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ζητηθείσας πληροφορίας σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτό.

§150ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἀπέδωκα μεγίστην σημασίαν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. ἐκ Θηβῶν Βουλευτοῦ, διότι, ὡς γνωρίζετε πάντες, καὶ τὸ σοβαρὸν τοῦ ἀνδρὸς καὶ τὸ ἦθος τοῦ νὰ μὴ ἐπερωτᾷ συχνὰ εἵλκυσε τὴν προσοχὴν ἡμῶν εἰς τὸ ὅτι πρῶτον εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι ὑπεξῃρέθησαν δακτύλιοι· — ὀνομάσατέ τους ὅπως θέλετε — ἐκ τῶν ὀβίδων τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, καὶ ὅτι αὐταὶ ἐδόθησαν ποῦ; Εἰς ἀκόλουθον Πρεσβείας.

§151ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι βεβαιωμένον.

§152ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐὰν σεῖς νομίζητε, ὅτι ὁ ἀκόλουθος ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀγοράσῃ ὡς ὀρείχαλκον 50 καὶ 100 δράμια ὑλικοῦ, βεβαίως εὑρίσκεσθε ἐν μεγίστῃ πλάνῃ· διότι, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, μεγίστην σημασίαν πρέπει νὰ ἀποδώσητε· ὑποθέτω δὲ, ὅτι ἐδόθησαν εἴτε ἐκ τῶν ὀβίδων τῶν μικρῶν διαμετρημάτων, τῶν πυροσωλήνων, τεμάχια, τὰ ὁποῖα βεβαίως ἔχουσι τὸ σχῆμα τῶν δακτυλίων, εἴτε ἐκ βάθρων τῶν μεγάλων ὀβίδων, τῶν μεγάλων διαμετρημάτων, ἢ ἄλλο τι ἐκ τῶν ὀβίδων τμῆμα, τὸ ὁποῖον νὰ δώσῃ ὁρισμὸν, οὕτως εἰπεῖν, καὶ τῆς μορφῆς καὶ τοῦ εἴδους τῶν πυρομαχικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Θὰ ἦτο μωρὸς ὁ ἀκόλουθος τῆς Πρεσβείας, ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἀγοράσῃ ὀρείχαλκον 50 ἢ 100 δραμίων ἢ ἄλλο τι, σίδηρον ἢ ὑλικὸν, ἐκ τοῦ Ναυστάθμου ἡμῶν. Λοιπὸν ἢ προετίθετο νὰ μάθῃ τι, τὸ ὁποῖον ἠγνόει, ἢ ἐλάμβανε ταῦτα, ὅπως καταστήσῃ ἄχρηστα τὰ πυρομαχικὰ τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ.

§153Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὅλα αὐτὰ ὅμως εἶναι ἐάν.

§154ΜΑΝΕΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, δὲν σᾶς ἀπευθύνω κατηγορίαν. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἐπροσέξατε. Εἶπον ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔλαβον ἐγὼ σήμερον τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, διότι τὴν ἐθεώρησα σπουδαίαν ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔποψιν· διότι, ἐὰν παραδεχθῆτε, ὅτι εἶναι μικρὸν τὸ πρᾶγμα, δὲν ἀξίζει τὸν κόπον οὔτε ἐν τῇ Βουλῇ νὰ συζητῆται, οὔτε ὑπὸ ἐπιτροπῆς νὰ ἐξετασθῇ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐξετάσητε, πῶς ἔχει ἡ ὑπόθεσις, καὶ ἑπομένως νὰ δώσητε διαταγὰς περὶ τούτου. Ἐπίσης δὲ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν, ἐὰν τοιοῦτόν τι συνέβη σπουδαῖον, πῶς ἐπὶ δύο ὁλοκλήρους μῆνας δὲν ἐπερατώθη ἡ ἀνάκρισις, ἡ ὁποία, κατ’ ἐμὲ καὶ καθ’ ὑμᾶς, ἔπρεπε νὰ περατωθῇ ἐντὸς βεβαίως δέκα ἡμερῶν· διότι, ἐὰν τοιαῦτά τινα, ἔστω προδοτικὰ — ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τὰ ὀνομάσω οὕτω — διαβήματα ἀλλαχοῦ ἐγίνοντο, καὶ ἐβράδυνον αἱ ἀνακρίσεις, βεβαίως θὰ ἦτο μεγάλη ἡ σπουδαιότης, διότι θὰ ἐπρόκειτο ἐκεῖ νὰ ἐξετασθῶσι περὶ προδοσίας, περὶ σχεδίων ἀμύνης, περὶ ἐκθέσεων τῆς Γαλλίας καὶ Γερμανίας, θὰ ἐπρόκειτο περὶ μεγάλων σχεδίων ἀποκρύφων, καὶ βεβαίως ἀπαιτεῖται πολὺς χρόνος, ἀλλὰ ἡ ἐκ τοῦ ἡμετέρου Ναυστάθμου ἀφαίρεσις ἐκ τῶν πυρομαχικῶν τοιούτων τεμαχίων, ὅπως ξένοι γνωρίσωσι τὸ εἶδος τῶν βλημάτων ἡμῶν ἢ τὸ διαμέτρημα ἡμῶν ἢ τὰ πυρομαχικὰ ἡμῶν, ἢ διὰ τῆς ἀφαιρέσεως δακτυλίων νὰ καταστήσωσιν αὐτὰ ἄχρηστα, ἐννοεῖτε βεβαίως, ὅτι ταῦτα δύνανται νὰ ἐξακριβωθῶσιν ἐντὸς δέκα ἢ δέκα πέντε τὸ πολὺ ἡμερῶν, ἐὰν πραγματικῶς τοιοῦτον σοβαρὸν χαρακτῆρα ἔχῃ ἡ ἐπερώτησις. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοιά μου. Παρακαλῶ λοιπὸν, τοῦτο νὰ ἐξετασθῇ· διότι, ἐὰν πρόκειται περὶ ἄλλου τινὸς, βεβαίως δὲν ἀξίζει τὸν κόπον.

§155ΚΟΡΠΑΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα ἀναντιῤῥήτως εἶναι σπουδαῖον καὶ σοβαρόν. Εἶναι σπουδαῖον, διότι εἶναι τὸ πρᾶγμα τοιοῦτον· ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης σπουδαῖον, διότι ἀνὴρ σοβαρός, οἷος ὁ κ. Σκουλούδης, ἔρχεται καὶ καταγγέλλει δύο πράξεις μεγίστης σημασίας. Ὑπέβαλεν ὁ κ. Σκουλούδης δύο ἐπερωτήσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔδωκεν ὅσας ἠδύνατο προχείρως πληροφορίας, εἶπεν ὅμως, ὅτι ἐπιφυλάσσεται νὰ προσαγάγῃ πλειοτέρας, τόσον διὰ τὴν πρώτην περίστασιν, τουτέστι διὰ τὴν κλοπὴν τῶν δακτυλίων τῶν ὀβίδων, ὅσον καὶ διὰ τὴν προμήθειαν τῆς βαμβακοπυρίτιδος. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ζήτημα, καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ προσαγάγῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἀνακρίσεων, οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἐπίσπευσιν αὐτοῦ. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔπραξε τὸ καθ’ ἑαυτόν, ὅ,τι τουτέστιν ὤφειλε νὰ πράξῃ καὶ πᾶς ἄλλος εἰς τὴν θέσιν του, ἤτοι συνέστησεν ἐπιτροπὴν ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ὅπως ἐξετάσωσι τὴν βαμβακοπυρίτιδα ἐπιστημονικῶς. Ἀλλ’ ἔρχεται ὁ κ. ἐκ Θηβῶν Βουλευτὴς καὶ λέγει, ὅτι ἡ βαμβακοπυρίτις δὲν προέρχεται ἐκ τῶν καταστημάτων, ἐκ τῶν ὁποίων συνήθως προμηθεύεται αὕτη, ἀλλ’ ἐκ μεταπράτου Ἰουδαίου. Ὅταν τοιαύτη ἑπομένως ἐγείρηται ὑπόνοια, ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ ἐξετάσῃ νὰ μάθῃ, ἐὰν ἡ βαμβακοπυρῖτις αὕτη ᾖναι ἀρίστη, ὡς ὁμολογεῖ ἡ ἐπιτροπή. Ἀλλὰ λέγουσιν, ὅτι προέρχεται ἀπὸ κατάστημα Ἰουδαϊκόν· ἀλλὰ καὶ ἐὰν προέρχεται ἐκ τοιούτου καταστήματος καὶ ᾖναι ἀρίστη, διατὶ νὰ μὴ τὴν δεχθῶμεν; Ἀφοῦ δεχόμεθα τὰ χρήματα τῶν Ἰουδαίων, διατὶ νὰ μὴ δεχθῶμεν καὶ τὰ ἐμπορεύματά των;

§156ΣΤΑΗΣ. Εἶναι περίεργον, πῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κέας μετετόπισε τὸ ζήτημα, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀγορᾶς ἐκ τοῦ δεῖνος Ἰουδαϊκοῦ καταστήματος, ἢ ἐκ τοῦ δεῖνος Ἀγγλικοῦ, ἢ Γαλλικοῦ, ἢ Σινικοῦ.

§157ΚΟΡΠΑΣ. Αὐτὰ εἴπατε...

§158ΣΤΑΗΣ. Δὲν εἶπον ταῦτα. Δὲν ἐκακίσαμεν, ὅτι ἡ προμήθεια ἐγένετο παρ’ Ἰουδαϊκοῦ καταστήματος, ἀλλ’ ὅτι ἐγένετο μεταπρατικῶς, τουτέστιν οὐχὶ ἐξ ἐργοστασίου ἀπ’ εὐθείας, ἀλλὰ διὰ προσώπου, ὡς γνωστόν, ἐν Ἀθήναις διαμένοντος. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἐπρομηθεύθη ὑλικὰ πολέμου, τοιαύτης μάλιστα σπουδαιότητος, ἐμμέσως καὶ οὐχὶ ἀμέσως, τούτου δ’ ἕνεκα, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Θηβῶν, ἐγένετο προμήθεια βαμβακοπυρίτιδος, προελθούσης ἐκ ποιότητος ἀποῤῥιφθείσης παρὰ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ὡς ἀχρήστου. Τοῦτο ἡμεῖς προβάλλομεν ὡς γεγονός, καὶ εὐχόμεθα νὰ μὴ ἦναι ἀληθές· ἐὰν ὅμως βεβαιωθῇ τοιοῦτόν τι, ὅτι πραγματικῶς ἡ βαμβακοπυρῖτις ἀπεῤῥίφθη παρὰ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ τὴν ἀποῤῥίψωμεν καὶ ἡμεῖς, χωρὶς νὰ ἀναμένωμεν τὴν γνώμην ἐπιτροπῶν ἢ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἢ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Διότι ἡ βαμβακοπυρῖτις εἶναι ἡ ὕπαρξις τοῦ τορπιλλικοῦ στόλου.

§159ΚΟΡΠΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἀνομολογῶ, ὅτι, ἐὰν ἡ βαμβακοπυρῖτις, ἐξετασθεῖσα παρὰ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἀπεῤῥίφθη, πρέπει νὰ ἀποῤῥιφθῇ καὶ παρ’ ἡμῶν.

§160ΣΑΚΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν, ἐὰν πρὸ τοῦ νῦν προξένου ἐν Λαρίσῃ ὑπῆρχε πρόξενος ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τῆς Τουρκίας, καὶ παρὰ τίνος ἐξεδόθησαν τὰ ἐκτελεστήρια αὐτοῦ.

§161ΑΛΕΞ. ΣΠ. Κ. ΡΩΜΑΣ. Εἶχον ὑποβάλει πρό τινων ἡμερῶν πρότασιν νόμου, ἀφορῶσαν τὰ ἀγαθοεργὰ καταστήματα Ζακύνθου. Ἡ πρότασις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἐνεγράφη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἑπομένως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ὅπως φροντίσητε περὶ τῆς ἐγγραφῆς. Κατὰ τὴν ὥραν δὲ τῆς συζητήσεως θέλω λάβει τὸν λόγον καὶ θέλω ἀναπτύξει τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἡ ἐπιψήφισις αὐτῆς εἶναι ἐπιβεβλημένη.

§162ΣΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου, ἣν ὑπέβαλον καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον. Ὁ νόμος περὶ παρακρατήσεως ἔφερεν ἀγαθά τινα ἀποτελέσματα, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ὅσα προσεδοκῶμεν, οἱ σταφιδοκτήμονες δὲ ἐλάχιστα ὠφελήθησαν. Διὰ τῆς εἰσαγομένης προτάσεως νόμου ζητῶ, ὅπως τὸ παρακρατούμενον ποσόν, ὡς καὶ τὸ ὑπάρχον εἰς τὰς ἀποθήκας, καταστρέφηται. Διὰ τῆς καταστροφῆς θὰ ἐπιτύχωμεν σπουδαῖα ὠφελήματα· ἀφ’ ἑνὸς θὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν ἀγορὰν ἱκανὸν ποσὸν σταφίδος καὶ θὰ προκαλέσωμεν τὸν συναγωνισμὸν τῶν ἐμπόρων καὶ τὴν ζήτησιν τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπαλλαγῇ πολλῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ὑφίσταται, θὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τοὺς σταφιδαποθηκαρίους καὶ τὰς σταφιδαποθήκας, ὅπου γίνονται μεγάλαι καταχρήσεις, ματαιοῦσαι τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως. Ὑποβάλλων τὸ νομοσχέδιόν μου τοῦτο ἐκ τρίτου, νομίζω ὅτι ἐκτελῶ καθῆκον, οὐχὶ ὡς ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας σταφιδοφόρου, ἀλλ’ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, διότι τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν τὸ θεωρῶ ἐθνικόν. Διὰ τοῦ σταφιδοκάρπου εἰσάγεται ἀρκετὸς χρυσὸς εἰς τὸ Κράτος καὶ ἱκανῶς θεραπεύεται ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις αὐτοῦ. Ἐναπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ πράγματα καὶ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 155). Οἱ ἐκ Καρυστίας βουλευταὶ κ. κ. Λεβέντης καὶ Χατζηνικολῆς ὑποβάλλουσι τὴν ἑπομένην σύστασιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλοῦμεν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν καὶ Πρωθυπουργὸν, ἵνα λάβῃ τὴν προσήκουσαν μέριμναν ὑπὲρ τῶν χωρίων «Κῆποι» καὶ «Κουρούνια» τῆς Καρυστίας διὰ τὴν ἐπελθοῦσαν κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον φοβερὰν καταστροφὴν αὐτῶν ἐκ τῆς ἐνσκηψάσης τότε ἐκτάκτου θυέλλης, καὶ φροντίσῃ διὰ προσήκοντος νομοθετήματος, ἵνα ἀνασταλῇ ἐπὶ τριετίαν τοὐλάχιστον ἡ πρὸς τὸ Δημόσιον πληρωμὴ τῶν χρεῶν τῶν κατοίκων τῶν χωρίων τούτων.»

§164ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, αὐστηρῶς πρό τινων ἡμερῶν ἔκρινα τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ, διὰ τῆς ὁποίας ὑπεστήριξεν ἐντεῦθεν, ὅτι διὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀναπτύσσονται τὰ ἐγκλήματα, ἀντὶ νὰ περιστέλλωνται, καὶ ἐλυπήθην, διότι δὲν ἐπίστευον, ὅτι, πρωθυπουργοῦντος τοῦ ἐκ Γόρτυνος ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ἠδύναντο νὰ λάβωσι χώραν τοιαῦται πράξεις, προκαλοῦσαι τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐγκλημάτων ἐν τῷ τόπῳ, καὶ ἀναγκάζουσαι τοὺς Βουλευτὰς νὰ προβαίνωσιν εἰς τοιαύτας καταγγελίας. Ἀλλὰ πρᾶξίς τις τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις πρὸ δύο ἡμερῶν μοὶ ἀνηγγέλθη, δίδει τὸ δίκαιον, ὁμολογῶ, εἰς τὴν αὐστηρότητα τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ, καὶ ὁμολογουμένως ἠδίκησα αὐτὸν, αὐστηρῶς κρίνας τὴν ἀγόρευσίν του. Γνωστὸν ὑμῖν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ὑπάρχει διάταγμα τοῦ 1834, δι’ οὗ καθορίζονται αἱ περιφέρειαι τῶν νομῶν. Ἀλλὰ τὸ διάταγμα αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατέστρεψε δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς, διότι, ἐνῷ τὸ διάταγμα ἀναφέρει τὰ σημεῖα, τὰ ὁρίζοντα ἕκαστον νομὸν, δὲν ἀναφέρει ταῦτα ἡ ὑπουργικὴ διαταγή. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ προβῇ εἰς τοιοῦτον μέτρον’ προβὰς δ’ εἰς αὐτὸ, οὐ μόνον διέπραξε παράβασιν τοῦ νόμου, —διότι τὸ εἰρημένον Β. Διάταγμα εἶναι νόμος—ἀλλ’ ἠδίκησε καὶ ἕνα δῆμον, περὶ τοῦ ὁποίου πρὸ ἡμερῶν ὡμίλησα, καὶ ἐγκλήματα θὰ προκαλέσῃ ἡ τοιαύτη διαταγὴ, δι’ ἧς διετάχθησαν οἱ νομάρχαι Ἀρκαδίας καὶ Μεσσηνίας νὰ μεταβῶσιν ἐπιτοπίως καὶ κρίνωσι τὸ Β. Διάταγμα τοῦ 1834, χωρὶς νὰ λάβωσι γνῶσιν καὶ οἱ δήμαρχοι ἐκείνων τῶν δήμων, τῶν ὁποίων τὰ σύνορα ἔκειντο πλησίον, ὅπερ ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν φείδεται τῆς τάξεως. Οἱ εἰρημένοι νομάρχαι μετέβησαν εἰς τὸν τόπον, χωρὶς νὰ εἰδοποιήσωσι τὸν δήμαρχον Ἀμφείας, καὶ προέβησαν εἰς σύνταξιν πρωτοκόλλου, ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν, ἃς οἱ Βουλευταὶ Μεγαλοπόλεως ἔδωκαν αὐτοῖς, τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀποδεχθὲν, μετεῤῥύθμισε τὴν μεθόριον γραμμὴν τῶν νομῶν Ἀρκαδίας καὶ Μεσσηνίας. Ἐν τῷ πρώτῳ Β. Διατάγματι ἀναφέρεται τὸ ὅριον, ὅθεν ἄρχεται ἡ περιφέρεια τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας. Τὸ ὅριον τοῦτο εἶναι τὸ Ξηροβοῦνι, καὶ ἡ γραμμὴ ἐκεῖθεν, πρὸς τὸ ἀρκτικὸν μέρος διευθυνομένη, ἐξικνεῖται μέχρι τοῦ ὄρους Κόκκαλα, καὶ ἐκεῖθεν πρὸς τὰς Χειράδας καὶ Σοῦλι καὶ ἐκεῖθεν εἰς Ἴσαρι. Ἀλλ’ ἡ ὑπουργικὴ διαταγὴ οὐδένα περὶ τούτου κάμνει λόγον, τοὐναντίον προβαίνει πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Μεσσηνίας, καὶ ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὴν κωμόπολιν Πολιανὴν πλέον τῶν 5,000 στρεμμάτων καὶ τὰ ὕδατα, δι’ ὧν ὑδρεύονται τὰ κτήνη αὐτῶν. Καὶ κατὰ τὸ 1876 εἶχεν ἐγερθῆ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις ἀνέθηκε τὴν λύσιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς εἰς τὸν ἔφορον Καλαμῶν, νομάρχην Μεσσηνίας καὶ ἔπαρχον καὶ ἔφορον Μεγαλοπόλεως, οἵτινες, μεταβάντες ἐπιτοπίως, ἐκανόνισαν τὰ ὅρια συμφώνως τῷ Β. Διατάγματι τοῦ 1834. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, μὴ θεωρήσας ἐπαρκῆ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, προέβη εἰς νέαν διαῤῥύθμισιν παράνομον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἤδη ἐστηρίχθη ἐπὶ ἀποφάσεως ἀδίκου, ἀλλ’ ἡ διαταγὴ αὐτοῦ ἀντιστρατεύεται εἰς τοὺς νόμους, καὶ ἀναιρεῖ τὸ Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα, καὶ τὸ ὁποῖον διαγράφει τὰ ὅρια τῶν νομῶν Ἀρκαδίας καὶ Μεσσηνίας. Ἡ νέα ὑπουργικὴ διαταγὴ καταργεῖ τὸ Β. Διάταγμα, καὶ προσθέτει εἰς τὸν νομὸν Ἀρκαδίας τὰ ὄρη Μαλέα καὶ Πρέσα, εἰς τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ 1821 κατέφυγον πρὸς σωτηρίαν των πλεῖσται Ἑλληνικαὶ οἰκογένειαι, πρὸς τούτοις δὲ προστίθησι καὶ τὸν Ἅγιον Νικήταν, τὴν Λογγὸν, καὶ φθάνει ἡ μεθόριος γραμμὴ μέχρι τοῦ Τσόχανη, ὅπερ περιέκλειεν ἀρχαιότατα τὴν κωμόπολιν Πολιανήν. Αὐτὸ τὸ τεῖχος διὰ τῆς ὑπουργικῆς διαταγῆς προστίθεται, ὡς ἐλέχθη, εἰς τὸν νομὸν Ἀρκαδίας. Κατὰ τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀφαιροῦνται 5,000 στρέμματα γῆς ἀπὸ τὸν δῆμον Ἀμφείας καὶ δίδονται εἰς τὸν δῆμον Φαλαισίας. Τὸ τοιοῦτον βεβαίως θὰ προκαλέσῃ φόνους, διότι καὶ ἄλλοτε, ὡς εἶπον, προέβησαν οἱ Βουλευταὶ Μεγαλοπόλεως εἰς τοιαύτας ἐνεργείας, καὶ ἐπελήφθησαν οἱ τότε ἰσχύοντες νὰ προσθέσωσι τὰ μέρη ταῦτα εἰς τὴν Μεγαλόπολιν, ἀλλ’ ἐξηγέρθη ὁ λαὸς καὶ παρεκώλυσε τὴν ἐνέργειαν τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παραστάσεις ἡμῶν, ἀλλὰ προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς εἰρημένης ὑπουργικῆς διαταγῆς, ἥτις καταστρέφει τὸ Β. Διάταγμα. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ὅπως ἀνακληθῇ ἡ διαταγὴ αὕτη, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς δυσάρεστα ἀποτελέσματα.

§165ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ ὑπόθεσις, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος, ἀληθῶς χρήζει προσοχῆς ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἀληθῶς ἐπίκεινται συγκρούσεις, καὶ συγκρούσεις αἱματηραί, μεταξὺ τῶν λαῶν τῶν ὁμόρων δήμων Ἀμφείας καὶ Φαλαισίας τῶν νομῶν Ἀρκαδίας καὶ Μεσσηνίας. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν φαίνεται ὅτι προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν διαταγῆς, χωρὶς προηγουμένως νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην μετὰ τῆς προσηκούσης προσοχῆς καὶ ἐπιμελείας. Ὡς μὲ ἐπληροφόρησεν ὁ δήμαρχος Ἀμφείας, ἡ ἑρμηνεία τοῦ διατάγματος, τοῦ κανονίζοντος τὰ ὅρια τῶν δύο νομῶν, εἶχε προκληθῆ κατὰ τὸ ἔτος 1876, καὶ ἔχει συνταχθῆ ἐπὶ τούτῳ πρωτόκολλον τοῦ νομάρχου καὶ ἐφόρου Καλαμῶν, καὶ ἐπάρχου καὶ ἐφόρου Μεγαλοπόλεως κλπ., δι’ οὗ διευκρινίζοντο τὰ ὅρια τῶν δύο νομῶν, καὶ ἡ ἔκτασις, ἥτις διὰ τοῦ νῦν πρωτοκόλλου ἐπεδικάσθη ὑπὲρ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, εἶχε τότε ἐπιδικασθῆ ὑπὲρ τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας. Ἀγνοῶ τίνι τρόπῳ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἄνευ προηγουμένης ἐρεύνης περὶ ὑπάρξεως προηγουμένου πρωτοκόλλου ἐκδίδει μίαν διαταγὴν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, καὶ διατάσσει τοὺς νομάρχας Μεσσηνίας καὶ Ἀρκαδίας νὰ συναντηθῶσιν εἰς τὰ ὅρια τὰ χωρίζοντα τοὺς δύο νομούς καὶ ἀποφασίσωσι περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῶν ὁρίων αὐτῶν. Ὁ νομάρχης Μεσσηνίας μετ’ ἄκρας ἐπιπολαιότητος εἰργάσθη ἐπὶ τούτου· τὸν συνήντησα τὴν παραμονὴν τῆς ἀναχωρήσεώς του καὶ δὲν μοὶ εἶπε τίποτε, τὸν δήμαρχον δὲ Ἀμφείας οὐδόλως εἰδοποίησε πρότερον, ἵνα πληροφορηθῇ παρ’ αὐτοῦ περὶ τῶν ἀληθῶν ὁρίων. Ἀλλ’ ἔπραξε καί τι χεῖρον τούτου· ἀντὶ νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν δήμαρχον Ἀμφείας, τὰ ὅρια τοῦ δήμου τοῦ ὁποίου ἠμφισβητοῦντο, εἰδοποιεῖ τὸν δήμαρχον Ἀλαγονίας, ὁ ὁποῖος ἦτο ὅλως ξένος τῆς ὑποθέσεως ταύτης, μὴ ἀμφισβητουμένων τῶν ὁρίων τοῦ δήμου του.

§166ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγένετο πρὸ μικροῦ ἐπερώτησις ὑπὸ τοῦ κ. Φλέσσα, βουλευτοῦ Καλαμῶν. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω. Ἀλλὰ βλέπω ἤδη, ὅτι τὴν αὐτὴν ἐπερώτησιν ἀναπτύσσει καὶ ἕτερος Βουλευτὴς Καλαμῶν, ὁ κ. Δαγρές. Νομίζω ὅτι πᾶσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου πρέπει νὰ παύσῃ, διότι δὲν δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις ἄνευ τῶν ἐγγράφων. Τὰ ἔγγραφα θέλω καταθέσει, καὶ ὅταν μελετηθῶσι, τότε ἕκαστος δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§167ΔΑΓΡΕΣ. Ἐπιπροσθέτω τὸ ἑξῆς, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀπεστάλη τὸ, ὡς προεῤῥήθη, μὴ νομίμως συνταχθὲν πρωτόκολλον ὑπὸ τῶν νομαρχῶν Ἀρκαδίας καὶ Μεσσηνίας· τὸ πρωτόκολλον αὐτὸ πρόκειται νὰ ἐπικυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου καὶ καταστῇ ἀπόφασις ὁριστικὴ, ἡ ὁποία θὰ ᾖναι λίαν καταστρεπτικὴ ὄχι μόνον διὰ τὰ ὑλικὰ συμφέροντα τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν, διότι ἀπειλοῦνται συγκρούσεις αἱματηραὶ μεταξὺ τῶν δύο λαῶν, διότι ὁ λαὸς τοῦ δήμου Ἀμφείας ἐξηγέρθη ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἀπειλεῖ νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Φαλαισίας, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἀναγνωρισθῇ τὸ δίκαιον αὐτοῦ. Διὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προλάβῃ, ὅπως μὴ ἐπικυρωθῇ τὸ πρωτόκολλον αὐτὸ τῶν δύο νομαρχῶν, ἢ μᾶλλον νὰ ἀκυρωθῇ.

§168Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα εἶναι καθαρώτατον. Παρεβιάσθη τὸ Β. Διάταγμα δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς. Τὸ διάταγμα τοῦ 1834 ἐπέχει θέσιν νόμου. Ἐν τῇ διαταγῇ, διὰ τῆς ὁποίας κατηργήθη τὸ διάταγμα αὐτὸ, δὲν ἀναφέρονται τὰ αὐτὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει τὸ διάταγμα ὡς χωρίζοντα τὸν νομὸν Ἀρκαδίας ἀπὸ τὸν τῆς Μεσσηνίας. Ἐν τῇ διαταγῇ, κ. Πρόεδρε, ἀναφέρονται σημεῖα, τὰ ὁποῖα κεῖνται εἰς τὸ κέντρον τῆς κωμοπόλεως Πολιανῆς καὶ ἀποτελοῦσι τὰ δύο τρίτα τῆς Ἀμφείας. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἤχθη εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργείου τὸ πρῶτον κατὰ τὸ 1876, καὶ ἀπεστάλησαν, ὡς ἀνέφερα, ἐκεῖ ὁ ἔφορος Καλαμῶν καὶ ὁ νομάρχης Μεσσηνίας μετὰ τοῦ ἐφόρου καὶ ἐπάρχου Μεγαλοπόλεως, οἵτινες συνέταξαν πρωτόκολλον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεγνωρίσθησαν τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ἐθεωροῦντο ὡς διαχωρίζοντα τοὺς νομοὺς Ἀρκαδίας, Μεσσηνίας καὶ Λακωνίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπετάθην, ὑπεσχέθη εἰς ἐμὲ, ὅτι δὲν θὰ προβῇ εἰς τοιοῦτον διάβημα. Ἡ ἀπόφασις τῆς Νομαρχίας δὲν ἀναφέρει ποσῶς τὸ Ξηροβοῦνι, οὐδὲ τὰ λοιπὰ χωρία, ἀλλὰ ἀναφέρει τὸν Τοῖχον, τὸν Ἅγιον Ἰωάννην, Λιζὰ καὶ λοιπὰ, τὰ ὁποῖα κεῖνται εἰς τὸ κέντρον τῆς κωμοπόλεως Πολιανῆς, ἀποτελούσης τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Ἀμφείας. Περὶ αὐτῶν θὰ φέρω καὶ τὸ πρακτικὸν τοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλα ἔγγραφα, ὅταν συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα.

§169ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν κανονίζωνται ὡς ὅρια τὸ Ξηροβοῦνι, τὰ Κόκκαλα καὶ αἱ Χειράδες, βεβαίως ταῦτα εἶναι ὅρια Μεσσήνης τοῦ δήμου Οἰχαλίας καὶ Μεγαλοπόλεως τοῦ δήμου Λυκοσούρας. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα ὅρια, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Φλέσσας, τῆς Πολιανῆς, Βρωμοβρύσεως καὶ λοιπῶν θέσεων, ταῦτα εἶναι βεβαίως ὅρια διαχωρίζοντα τοὺς δήμους Λυκοσούρας τῆς Μεγαλοπόλεως καὶ Ἀμφείας τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τί συνέβη, ἀλλ’ ὅταν λάβω τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, βεβαίως θέλω φέρει γνώμην, διότι πρόκειται περὶ τοῦ δήμου Οἰχαλίας, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκω, καὶ γνωρίζω τὰ ὅρια ταῦτα. Ἀγνοῶ ἐὰν μετέβησαν οἱ κύριοι νομάρχαι Μεσσηνίας καὶ Ἀρκαδίας εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ ἐὰν ἐκανόνισαν τὰ ὅρια καὶ μετέβαλον τὰ ἀνέκαθεν ἀπὸ τοῦ 1834 ὑπάρχοντα ὅρια, τὰ ὁποῖα ἐκανόνισεν ὁ τότε ἐπιτετραμμένος τὴν διακανόνισιν τῶν ὁρίων, ὁ Χρηστίδης. Ὀφείλομεν μετὰ τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων νὰ συζητήσωμεν, διότι πρόκειται νὰ βλαβῶσι σπουδαῖα συμφέροντα δήμων καὶ ἐπαρχιῶν ὁλοκλήρων.

§170ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι εἶναι πεπρωμένον ἐν Μεσσηνίᾳ νὰ παρουσιάζωνται συχνάκις τοιαῦται ἀμφισβητήσεις καὶ ἔριδες μεταξὺ διαφόρων δήμων καὶ ἐπαρχιῶν περὶ ὁρίων. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι κατὰ τὸ 1894 προέκυψεν τοιαύτη ἀμφισβήτησις, ἢ μᾶλλον ἀνενεώθη ἡ ἀμφισβήτησις τῶν δήμων καὶ ἔρις μεταξὺ τῶν κατοίκων δύο δήμων, τῶν δήμων Ἀμφείας καὶ Ἄριος. Ἡ δὲ ὑπόθεσις αὕτη, προκαλέσασα τὴν ἐνέργειαν τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἤχθη καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ μακρὰ ἐγένετο ἐνταῦθα συζήτησις, τῆς ὁποίας πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων μετέσχον. Ἀλλὰ τὸ κακὸν εἶναι, ὅτι ἐπαναλαμβάνεται συχνάκις. Τώρα πρόκειται, ὡς οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἔλεγον πρὸ ὀλίγου, περὶ τῶν ὁρίων Μεσσηνίας καὶ Ἀρκαδίας. Ἐγὼ δὲ, ἐπωφελούμενος τῆς εὐκαιρίας, τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαμῶν συναδέλφου, θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐρευνήσῃ σχετικήν τινα ὑπόθεσιν. Ἐσχάτως διαταχθείσης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς ἀπογραφῆς τῶν κατοίκων τοῦ Βασιλείου, παρηγγέλθησαν οἱ νομάρχαι, ὅπως διὰ τῶν οἰκείων δημάρχων ἐνεργήσωσιν ἑκασταχοῦ τοῦ Κράτους τὴν ἀπογραφήν. Ἐν τῷ νομῷ Μεσσηνίας ὁ προϊστάμενος τῆς ἐκεῖ διοικητικῆς ἀρχῆς κ. νομάρχης παρήγγειλεν, ὡς ἦτο ἑπόμενον, τοὺς ἁρμοδίους δημάρχους περὶ τῆς ἐνεργείας τῆς ἀπογραφῆς· ἀλλὰ προέκυψε πάλιν ἀμφισβήτησις περὶ τῆς δικαιοδοσίας δύο δημάρχων, ἀμφισβητούντων ὡρισμένον τινὰ συνοικισμόν, τοῦ δημάρχου τοῦ δήμου Οἰχαλίας, ὑπαγομένου εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης, καὶ τοῦ δημάρχου τοῦ δήμου Ἀμφείας, ὁ ὁποῖος ὑπάγεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν. Ἡ ἀμφισβήτησις αὕτη ἀπέβλεπε τὸ χωρίον Σκαλόῤῥιζα, καὶ ἠμφισβητεῖτο ἐὰν τὸ χωρίον τοῦτο ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον Ἀμφείας ἢ εἰς τὸν δῆμον Οἰχαλίας. Εἶπον ταῦτα, διότι ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ ἐπαναλάβω τὴν μομφὴν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἐξέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαμῶν συνάδελφος κ. Δαγρὲς κατὰ τοῦ προϊσταμένου τῆς διοικήσεως ἐν τῷ νομῷ Μεσσηνίας, τὴν μομφὴν ὅτι ἐπιπολαίως λίαν ἐνεργεῖ τὰ ἑαυτοῦ καθήκοντα, προκειμένου μάλιστα περὶ τόσων σοβαρῶν ὑποθέσεων· διότι δὲν εἶναι μικροῦ ἐνδιαφέροντος αἱ ὑποθέσεις αὗται καὶ αἱ ἔριδες περὶ τῶν ὁρίων μεταξὺ δύο δήμων, αἵτινες, γνωρίζετε, κ. Βουλευταὶ, πόσον ὀξύνουσι τὰ πάθη μεταξὺ τῶν κατοίκων δύο δήμων, προκειμένου περὶ κανονισμοῦ τῶν ὁρίων τῶν δήμων αὐτῶν, καὶ εἰς ὁποίας συνεπείας δύνανται νὰ ἀγάγωσι τοὺς κατοίκους αὐτῶν. Διὰ τοῦτο θεωρῶ σπουδαιοτάτην τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Δὲν ὑπῆρξε δὲ δυστυχῶς ἀνάλογος πρὸς τὴν σοβαρότητα τῆς ὑποθέσεως ἡ ἐνέργεια τοῦ κ. νομάρχου, διότι ἐπιπολαίως λίαν, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καλαμῶν, ἐνήργησεν ὁ νομάρχης Μεσσηνίας. Διότι τί νομίζετε ὅτι ἔπραξεν, ἵνα ἐξεύρῃ εἰς ποῖον δῆμον ἀνήκει πράγματι τὸ χωρίον Σκαλόῤῥιζα; Μετέβη ἐπὶ τόπου; ἐξήτασε τοὺς κατοίκους; ἐξήτασε τοὺς δημάρχους; ἠρεύνησε συμβόλαια μεταβιβαστικὰ τῆς ἰδιοκτησίας, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ πορισθῇ τὸ συμπέρασμα εἰς ποῖον τῶν δύο δήμων ἀνήκει τὸ χωρίον ἐκεῖνο; Ὄχι· ἀλλὰ ἀρκούμενος ἁπλῶς εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ δημάρχου Ἀμφείας, ἐπεδίκασεν οἱονεὶ τὸ χωρίον ἐκεῖνο εἰς τὸν δῆμον Ἀμφείας, καὶ ὁ δήμαρχος Ἀμφείας ἐνήργησε τὴν ἀπογραφὴν τῶν κατοίκων αὐτοῦ, ἐνῷ εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου ἐκείνου εἶναι μὲν ἄποικοι, καταβάντες ἐκ τῆς ὀρεινῆς Ἀμφείας εἰς τοὺς πρόποδας τοῦ ὄρους, ἀλλ’ ἄποικοι κατοικήσαντες ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ δήμου Οἰχαλίας καὶ ἐκεῖ ἐγκατασταθέντες μονίμως πρὸ εἰκοσαετίας καὶ πλέον, ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ ἐγγραφέντες δημόται, ἐκεῖ ἀποκτήσαντες κτήματα, διατηρήσαντες δέ τινες ἐξ αὐτῶν καὶ τὴν δημοτικότητα ἐν τῷ δήμῳ Ἀμφείας. Ἐσύγχισε λοιπὸν ὁ κ. νομάρχης τὰς δύο ταύτας ἰδιότητας, τὴν ἰδιότητα τῆς δημοτικότητος τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου, ὧν, ὡς εἶπον, πολλοὶ εἶναι δημόται Ἀμφείας,—τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν ὡς πρὸς τὰ ὅρια τῶν δήμων,—καὶ τὴν ἰδιότητα τῆς κατοικίας αὐτῶν, ἥτις κεῖται ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἀμφείας, ἀφοῦ οἱ ἐκεῖ κατοικοῦντες Ἀμφιεῖς, ἐγκαταλείψαντες τὴν ἀρχαίαν αὐτῶν κατοικίαν, ἐγκατέστησαν ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ δήμου Οἰχαλίας. Ἀντὶ δὲ, ὡς ὤφειλεν, ὁ κ. νομάρχης, νὰ παραγγείλῃ τὸν δήμαρχον Οἰχαλίας, ἵνα ἐνεργήσῃ τὴν ἀπογραφὴν ἐν τῷ χωρίῳ ἐκείνῳ, παρήγγειλε τὸν δήμαρχον Ἀμφείας, συγχέων ἐξ ἐπιπολαιότητος τὰ δύο ταῦτα περιστατικὰ, ἐντελῶς ἀνόμοια καὶ ἄσχετα. Ἐπελήφθην τῆς περιστάσεως, ἵνα κάμω λόγον περὶ τοῦ γεγονότος τούτου, ὅπερ θεωρῶ σπουδαῖον ὑπὸ τοπικὴν ἔποψιν, καὶ ἵνα παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ζητήσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης τὰς δεούσας πληροφορίας παρὰ τοῦ κ. νομάρχου Μεσσηνίας καὶ μεταδώσῃ ταύτας εἰς τὴν Βουλήν. Διότι δυστυχῶς δὲν δύναται ἄλλος τις νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν γεγονότων, ὡς πράγματι ἔλαβον χώραν. Ἐκ τῶν πληροφοριῶν δὲ τοῦ κ. νομάρχου καὶ ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα θὰ προσαγάγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ ἐννοήσῃ ἡ Βουλὴ, ὁπόση ὄντως εἶναι ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ κ. νομάρχου, ὅπως ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκον αὐτοῦ καὶ ἡ ἄκρα αὐτοῦ ἐπιπολαιότης.

§171ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι πολὺ, διότι ἤκουσα ὅλους τοὺς ἀξιοτίμους κ. συναδέλφους ἐκ Μεσσηνίας νὰ ἐπιτεθῶσι κατὰ τῶν νομαρχῶν Μεσσηνίας καὶ Ἀρκαδίας καὶ νὰ ἐπιῤῥίψωσι κατ’ αὐτῶν μομφὴν, διότι οἱ ἀνώτεροι οὗτοι ὑπάλληλοι δὲν συνεμορφώθησαν κατὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ὁρίων πρὸς τὰς ἐπιθυμίας τῶν κ. συναδέλφων...

§172ΔΑΓΡΕΣ. Πρὸς τὸν νόμον, κύριε συνάδελφε.

§173ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ... Οἱ νομάρχαι μετέβησαν συνεπείᾳ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ χωρίον Δυῤῥάχι καὶ ἐν τῇ θέσει Ξηροβοῦνι, ὅπως κανονίσωσι τὰ ὅρια μεταξὺ τῶν χωρίων Δυῤῥαχίου καὶ Πολιανῆς. Τὰ ὅρια ταῦτα ἀμφισβητοῦνται ἀπὸ πολλοῦ χρόνου. Οἱ συμπολῖται τοῦ κ. Φλέσσα, οἱ Πολιανῖται, ἑκάστοτε ἐπιτίθενται κατὰ τῶν χωρικῶν τοῦ δήμου Φαλαισίας, τοὺς ὁποίους καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ὡς ἐνθυμεῖται ὁ κ. Φλέσσας, ἀνηλεῶς ἐκακοποίησαν, διότι κατεψήφισαν τὸν ἀδελφόν του! βασανίζουσι τὸν λαὸν ἐκεῖ, ἀφαιροῦσι τὰ ζῶά του, φορολογοῦσιν αὐτὸν καὶ καταπιέζουσι παντοιοτρόπως, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὅλη ἡ ἐδαφικὴ ἔκτασις ἀνήκει εἰς τὸ χωρίον Πολιανή. Τὸ διάταγμα τοῦ 1834 εἶναι λίαν ἐκφραστικὸν, καὶ ἐὰν παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τοῦτο, νομίζω ὅτι καὶ ἡ μετάβασις τῶν νομαρχῶν ἐκεῖ ἤθελεν ἀποδειχθῆ περιττή. Κατὰ τὸ διάταγμα τοῦτο, τὰ ὅρια ἄρχονται ἀπὸ τῆς παραλίου ὀροσειρᾶς τῆς Κυνουρίας, καθήκουσιν εἰς τὸ ὄρος Ξηροβοῦνι, ἐκτείνονται κατὰ μῆκος τῆς κορυφογραμμῆς αὐτοῦ, καὶ στρεφόμενα ἀκριβῶς πρὸς ἄρκτον, καταλήγουσιν εἰς τὸ ὄρος Κόκκαλα. Ἡ τοποθεσία ὅθεν, ἡ κειμένη ἐντεῦθεν τῆς κορυφογραμμῆς (γραμμῆς διαχωρίσεως τῶν ὑδάτων), ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον Φαλαισίας, ἡ δὲ ἐκεῖθεν εἰς τὸν τῆς Ἀμφείας. Ὑπάρχει ὅμως ἔλλειψις ὁροσήμων ἐν τῇ κοιλάδι, μεταξὺ τῶν ὀρέων Ξηροβουνίου καὶ Κοκκάλων, διότι, ὡς γνωστὸν, τὰ ὅρια τῶν νομῶν καὶ ἐπικρατειῶν καθορίζονται δι’ ὀροσειρῶν, ποταμῶν, χειμάῤῥων καὶ λοιπῶν εὐδιακρίτων φυσικῶν ἀντικειμένων, οὐχὶ δὲ καὶ διὰ σημείων μικρῶν. Εἰς τὴν μεσολαβοῦσαν λοιπὸν ἐκείνην τοποθεσίαν μεταξὺ τῶν δύο εἰρημένων ὀρέων ὑπάρχει ἡ ἔρις, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἠναγκάσθησαν οἱ νομάρχαι, κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου, νὰ μεταβῶσι καὶ κανονίσωσι τὴν γραμμήν. Μετέβησαν ὅθεν ἐπὶ τόπου οἱ κ. νομάρχαι, εἰ καὶ ἦτο, ὡς εἶπον, ὅλως περιττὸν, διότι καὶ τῷ τυφλῷ δῆλον, ὅτι αἱ δύο κορυφαὶ τῶν ὑπὸ τῆς κοιλάδος διακοπτομένων ὀρέων εἰσὶν ἀρκεταὶ, ἵνα κανονίσωσι καὶ τὸ ὅριον ἐν τῇ κοιλάδι. Ἐν τούτοις πρὸς πλειοτέραν σαφήνειαν ἐξήτασαν οἱ κ. νομάρχαι, εἰς τίνας ἀνῆκον τὰ κτήματα, καὶ ὅταν ἐγένοντο ἀγοραπωλησίαι, εἰς ποῖον Εἰρηνοδικεῖον μετεγράφησαν. Ἀπεδείχθη δὲ, ὅτι μετεγράφησαν εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Φαλαισίας, καὶ ὅτι νῦν ἀνήκουσι πάντα ἐκεῖνα εἰς δημότας τοῦ δήμου Φαλαισίας. Προσήχθησαν τοιαῦτα ἔγγραφα εἰς τοὺς νομάρχας, ὡς καὶ ἕτερα τοιαῦτα, καταδείξαντα, ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς δεκάτης ἐφορολογοῦντο τὰ κτήματα ταῦτα ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν, ὡς ὅρια τοῦ δήμου Φαλαισίας. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ συναδέλφου μου κ. Δαγρὲ, ὅτι δὲν ἐκλήθη ἐπὶ τόπου ὑπὸ τῶν νομαρχῶν ὁ δήμαρχος Ἀμφείας. Ἐκλήθη ἐγγράφως δι’ ἐπίτηδες ἀπεσταλμένου, συμπολίτου του μάλιστα, ἵνα προσαγάγῃ καὶ τὰ περιλάλητα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζετο ὅτι ἀνὰ χεῖράς του εἶχεν. Ἀλλ’ ὡς γνωρίζομεν πάντες οἱ ἐν Πελοποννήσῳ μένοντες, δὲν δύναται, ὡς ἐκ τοῦ γήρατος νὰ κινηθῇ, καὶ ἔπεμψε τὸν πρῶτον δημαρχικὸν πάρεδρον· ἦλθεν ὁ πρῶτος πάρεδρος μετὰ τοῦ δημογραμματέως, μετὰ τοῦ εἰδικοῦ παρέδρου τοῦ χωρίου Πολιανῆς, τοῦ Δικαίου, καὶ ἄλλων ἐγκρίτων πολιτῶν τοῦ χωρίου ἐκείνου, οἱ ὁποῖοι συνεζήτησαν μετὰ τῶν κ. νομαρχῶν περὶ τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὁρίων. Ἀπεδείχθη δὲ καὶ ἐκ τῶν προφορικῶν αὐτῶν συζητήσεων καὶ ἐκ τῶν ἐγγράφων καὶ ἐκ τοῦ διατάγματος, ὅτι τὸ ὅριον κεῖται ἐκεῖ, ὅπου ὡρίσθη διὰ τοῦ πρωτοκόλλου, ἐτέθησαν δηλαδὴ μεταξὺ Ξηροβουνίου καὶ Κοκκάλων ὁρόσημα, τὰ ὁποῖα νὰ χρησιμεύωσιν ὡς γραμμὴ ἐν τῇ κοιλάδι. Εἶναι δὲ τὸ ἀρχαῖον τεῖχος, ὅπερ ἐχρησίμευεν ὡς ὅριον Μεσσηνίας, καὶ ἕτερόν τι σημεῖον. Ἐγένετο τὸ πρωτόκολλον, καὶ ἡ ὑπόθεσις ἐτελείωσε. Τί συζητοῦμεν σήμερον περὶ τῆς πράξεως αὐτῆς τῶν νομαρχῶν; Ποῦ εὑρίσκετέ τι, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προσάψῃ μομφὴν εἰς τοὺς νομάρχας δι’ ἐπιπολαιότητα; Οἱ νομάρχαι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των. Ὁ δήμαρχος Φαλαισίας ἐκεῖ, ὁ πρῶτος δημαρχικὸς πάρεδρος Ἀμφείας ἐκεῖ, ἔγκριτοι πολῖται ἐκεῖ, ἔγγραφα ἐπίσημα καὶ τὸ διάταγμα προσηγμένα ἐκεῖ· ἐγένοντο τόσαι καὶ τόσαι μελέται. Πῶς οἱ κ. συνάδελφοι, χωρὶς νὰ ἀναμείνωσιν, ἵνα ἴδωσι τοὐλάχιστον τὰ ἔγραφα, ἐπιῤῥίπτουσι μομφὰς κατὰ τῶν νομαρχῶν Μεσσηνίας καὶ Ἀρκαδίας; Νομίζω ὅτι ἠδίκησαν ἑαυτοὺς οἱ κ. συνάδελφοι, σπεύσαντες πολὺ προώρως ν’ ἀποδώσωσι μομφὴν εἰς ὑπαλλήλους, οἷοι οἱ κ. κ. Ἆγις Κλεομένης καὶ Μπουκλάκος, οἱ ὁποῖοι ἄλλως τε καὶ ὑπέρτεροι πάσης ὑπονοίας εἰσὶ, γνωστοῦ ὄντος τοῦ χαρακτῆρος αὐτῶν, καὶ γνωστοὶ εἰς τὸ Κράτος διὰ τὰς εἰς αὐτὸ ὑπηρεσίας των ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη.

§174ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ διαταγὴ, ἡ ἐκπεμφθεῖσα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μόνον παρὰ τοῦ προλαλήσαντος ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Σινανιώτου εἶχε προκληθῆ καὶ ἦτο γνωστὴ μόνον εἰς αὐτόν· οὐδὲ εἰς τὸν νομάρχην Μεσσηνίας, οὐδὲ εἰς τὸν δήμαρχον Ἀμφείας, οὐδὲ εἰς κανένα τῶν Μεσσηνίων ἦτο γνωστὴ τοιαύτη διαταγή. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μετέβη ὁ πρῶτος πάρεδρος ἐπὶ τόπου, εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς, ὅτι μετέβη ὁ εἰδικὸς πάρεδρος ἐπὶ τόπου, εἶναι ἀληθῆ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὅτι ἔλαβον χώραν· ἀλλὰ τὸ ἀληθὲς ἐπίσης εἶναι, ὅτι ἡ φωνὴ ὅλων αὐτῶν ἦτο ἀνίσχυρος, ἵνα πείσῃ τοὺς νομάρχας νὰ ἐκδώσωσι τὴν περὶ δικαίου ἀπόφασιν, ἦτο τόσον ἀνίσχυρος, ὥστε χωρὶς νὰ ἐξετάσωσιν ἐπισταμένως τὰ πράγματα, πῶς ἔχουσι, προέβησαν εἰς τὴν σύνταξιν πρωτοκόλλου, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέγραψαν ἀμφότεροι, χωρὶς νὰ ἐξετάσωσιν, ὡς ἔδει, τὰ ὅρια, ἑρμηνεύοντες τὸ διάταγμα τοῦ ἔτους 1834, δι’ οὗ καθορίζονται τὰ ὅρια τῶν νομῶν τοῦ Κράτους.

§175ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Μετέβησαν ἐπὶ τόπου.

§176ΔΑΓΡΕΣ. Τὸ διάταγμα τοῦ 1834 ὁρίζει καθαρῶς ὁποῖα τὰ ὅρια τῶν δύο νομῶν· ἑρμηνεία τοῦ διατάγματος τούτου ὑπάρχει διὰ τοῦ συνταχθέτος κατὰ τὸ ἔτος 1876 ὑπὸ τῶν δύο νομαρχῶν πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον ἐζήτησα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ γείνῃ νέα ἑρμηνεία, εἴτε νέον πρωτόκολλον...

§177ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον διάταγμα.

§178ΔΑΓΡΕΣ. .. τὸ ὁποῖον ἑρμηνεύει τὸ πρῶτον διάταγμα, τὸ καθορίζον τὰ ὅρια τῶν νομῶν Μεσσηνίας καὶ Ἀρκαδίας, ἀλλὰ δὲν εὑρέθη· θὰ εὑρεθῇ ὅμως, ἀφοῦ συνετάχθη.

§179ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει;...

§180ΔΑΓΡΕΣ. Ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν μετέβησαν οἱ νομάρχαι ἐπὶ τόπου, ποῦ εἶχον καθορισθῆ τὰ ὅρια; ὑπὲρ τίνος νομοῦ; ὑπὲρ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας ἢ ὑπὲρ τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας;

§181ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§182ΔΑΓΡΕΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐγώ, ὅτι οὐδέποτε ἐδικαιώθησαν οἱ Ἀρκάδες ἐν τούτῳ, ὅτι οἱ τοῦ δήμου Φαλαισίας οὐδὲ εἶχον σκεφθῆ ποτε ὅτι εἶχον δικαίωμα ἐπὶ τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπεδίκασεν εἰς αὐτοὺς τὸ πρωτόκολλον τὸ τελευταῖον.

§183Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὑπάρχει χάρτης τῆς Ἑλλάδος ἐπίσημος, κατατεθειμένος καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἰς τὸν ὁποῖον σημειοῦνται καὶ τὰ ὅρια τῶν νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν. Δὲν τὸν συνεβουλεύοντο οἱ νομάρχαι τὸν χάρτην αὐτόν:

§184ΔΑΓΡΕΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ χάρτης, ὁ ὁποῖος δὲν γεννᾷ μίαν ἀμφισβήτησιν περὶ τῶν ὁρίων, ἔπρεπε νὰ τὸν γνωρίζῃ ἡ Κεντρικὴ Διοίκησις, καὶ νὰ μὴ προκαλῇ ἑρμηνείαν τῶν διαταγμάτων καὶ μεταῤῥυθμίσεις τῶν τεθειμένων ὁρίων, καὶ νὰ μὴ προκαλῇ συγκρούσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται βεβαίως νὰ ἔχωσιν αἱματηρὰ ἀποτελέσματα. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, ὅτι μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν μετέβησαν οἱ νομάρχαι, ἵνα καθορίσωσι τὰ ὅρια ταῦτα, οὐδέποτε εἶχον ἀπαιτήσει δικαίωμα ἐπ’ αὐτῶν οἱ τοῦ δήμου Φαλαισίας, ὅτι τὸ δικαίωμα τῶν κατοίκων Ἀμφείας εἶναι ἀνεγνωρισμένον καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι τῇ ἰσχυρᾷ ἐπιμονῇ ἀνθρώπων ἐχόντων συμφέρον νὰ ζητήσωσιν ἵνα καθορισθῶσιν ὑπὲρ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας τὰ ὅρια ταῦτα, ἐξεδόθη ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου. Ἔχω νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Μεσσήνης, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐνέργειαν τοῦ νομάρχου Μεσσηνίας ἐπὶ τῆς ἀπογραφῆς τῆς γενομένης ἐν τοῖς δήμοις Οἰχαλίας καὶ Ἀμφίας. Γνωρίζω καλῶς τὴν ὑπόθεσιν, καὶ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσσήνης, ὅτι δὲν ἔχουσιν οὕτω τὰ πράγματα, ὅπως τὰ ἐξέθεσε.

§185ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ὁρίων ἐνήργησεν ἐπιπολαίως ὁ νομάρχης, καὶ εἰς τὴν ἀπογραφὴν ὄχι;

§186ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές· διότι γνωρίζω πῶς ἔχουσι τὰ πράγματα. Ἡ ἀπογραφὴ ἐγένετο ὅπως ἐγένετο καὶ κατὰ τὰς ἐν τῷ παρελθόντι ἐνεργηθείσας, ὅτε τὸ χωρίον Σκαλόῤῥιζα κατεγράφη εἰς τὸν δῆμον Ἀμφείας, καὶ δικαίως ἔπρεπε νὰ καταταχθῇ εἰς τὸν δῆμον αὐτόν, διότι εἰς αὐτὸν ἀνήκει.

§187ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ διαβεβαιοῦτε σεῖς, ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν Ἀμφείαν, ὅτι κατοικεῖται ἀπὸ κατοίκους τῆς Ἀμφείας καὶ ὅτι ὑπάγεται εἰς τὴν Ἀμφείαν;

§188ΔΑΓΡΕΣ. Ἀφήσατέ με νὰ τελειώσω, καὶ τότε ἀπαντᾶτε. Διακοπὰς δὲν ἐπιτρέπω.

§189Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναται νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις· ὁ μὲν δέχεται τοῦτο, ὁ δὲ τὸ ἄλλο.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὁροθεσία τῶν δήμων ἐν τῇ Βουλῇ εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ.

§191ΔΑΓΡΕΣ. Ἵνα καταπαύσῃ ὁ πόλεμος αὐτός, πρέπει νὰ γείνῃ νόμος περὶ καθορισμοῦ τῶν ἀμφισβητουμένων ὁρίων τῶν δήμων, διότι ἄχρι τοῦ νῦν δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος νόμος ἢ μόνον διὰ τῶν ἐκδοθεισῶν ἐγκυκλίων, ἄν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦ ἔτους 1836, καὶ συνῳδὰ ταῖς διατάξεσι τούτων κανονίζονται ἐπισφαλῶς τὰ ὅρια.

§192Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν θέλει κομίσει εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἐὰν τοιαῦτα ὑπάρχωσι, καὶ τότε δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις. Τώρα δὲν ἔχομεν ἔδαφος συζητήσεως, οὐδὲ ὑπάρχει θέμα.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον.

§194ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχω μίαν σύστασιν καὶ αἴτησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀπευθύνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Κατ’ ἐξαίρεσιν, ἐφέτος ὑπεβλήθησαν πολλαὶ δηλώσεις περὶ τροποποιήσεως ἀναγραφῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Εἶναι ἐξαιρετικὴ ἡ περίπτωσις, καὶ ὄχι ὡς ἄλλοτε, ὅτε ἐλάχισται ὑπεβάλλοντο. Νομίζω ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν, ἄν τὸ Γενικὸν Λογιστήριον συγκεντρώσῃ τὰς δηλώσεις ταύτας ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἐγγραφὰς τὰς ὑπαρχούσας ἐν τῷ κατατεθέντι προϋπολογισμῷ. Τοῦτο θέλει διευκολύνει τὴν ἐργασίαν ἡμῶν.

§195Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§196ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω νὰ κατατεθῶσιν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτητα, περὶ τῆς ἀγορᾶς συναλλάγματος.

§197Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα. Τοῦ ἔτους 1896;

§198ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα. Καὶ μία ἄλλη πληροφορία, περὶ τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ πωληθῶσι διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς Βαλλιανείου Βιβλιοθήκης.

§199Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι οἰκόπεδα ἐν Ἀθήναις.

§200ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄν ἦτο δυνατόν, νὰ κατατεθῇ πίναξ αὐτῶν.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σισίνης ἔχει τὸν λόγον.

§202ΣΙΣΙΝΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ἐψηφίσθη νόμος περὶ φορολογίας ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου, τοῦ ὁποίου ἡ ἰσχὺς ὡρίσθη νὰ ᾖναι μέχρι τῆς 16 Αὐγούστου 1897. Ἤθελεν εἶσθαι εὐχῆς ἔργον, ἄν ὁ νόμος οὗτος ἐβελτιοῦτο κατὰ τὴν κτηθεῖσαν πεῖραν καὶ κατὰ τὴν ἐκδηλωθεῖσαν ἐπιθυμίαν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν...

§203ΣΑΚΚΗΣ. Τριῶν μόνον.

§204ΣΙΣΙΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, παρακαλῶ νὰ μὴ διακόπτητε. Ἐὰν ἔχετε ἀντίῤῥησίν τινα, δύνασθε νὰ τὴν διατυπώσητε μετ’ ἐμέ... Ἤθελεν εἶσθαι εὐχῆς ἔργον, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν ἐβελτιοῦτο εἰς τρόπον, ὥστε νὰ συνδυασθῇ ὁ νόμος οὗτος μὲ τὴν σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ νὰ τροποποιηθῇ οὕτως, ὥστε τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου νὰ καταβάλληται ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς, διότι δυστυχῶς ἀπειλούμεθα πανταχόθεν ἀπὸ ἀποκλεισμὸν τοῦ προϊόντος μας, καὶ τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ὁ νόμος, δὲν εἶναι ἐπαρκὲς διὰ νὰ μᾶς βοηθήσῃ εἰς ὑποστήριξιν τῶν τιμῶν, ἐν ᾗ περιπτώσει εὑρεθῶμεν πρὸ μεγάλης παραγωγῆς. Ἀλλὰ τὰ μέτρα ταῦτα, δεόμενα μακρᾶς μελέτης καὶ κυβερνητικῆς ἐπεξεργασίας, ἡ ὁποία ἐπὶ τοῦ παρόντος ἴσως εἶναι δύσκολον νὰ γείνῃ, εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ ψηφισθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, δι’ ἔλλειψιν χρόνου’ ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὴν μέλλουσαν ἐσοδείαν, κατὰ τὴν ὁποίαν, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀπειλούμεθα ὑπὸ νέας σταφιδικῆς κρίσεως, εἶναι πιθανὸν νὰ εὑρεθῶμεν ὅλως ἀπροστάτευτοι, καὶ νὰ στερηθῶμεν καὶ τῆς μικρᾶς βοηθείας, τὴν ὁποίαν παρέχει ὁ νόμος, ὁ ἰσχύων νῦν, ἐνόμισα καλὸν νὰ συντάξω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ παρατείνηται ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τούτου μέχρι τῆς 16 Αὐγούστου 1898. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 154).

§206ΒΟΤΣΗΣ. Ἕνεκα ἐξαιρετικῶν περιστάσεων ἐψηφίσθη διὰ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν κατὰ τὸ 1869 εἰδικὸς δημοτικὸς νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιτρέπεται εἰς τὸν δῆμον Πατρέων νὰ φορολογῇ ὅλα τὰ ὤνια καὶ ἐμπορεύματα, οὐ μόνον τὰ καταναλισκόμενα εἰς τὸν τόπον, ἀλλὰ καὶ τὰ ἁπλῶς διερχόμενα ἐκεῖθεν, καίτοι προωρισμένα δι’ ἄλλους δήμους καὶ ἐπαρχίας. Ὁ νόμος οὗτος οὐ μόνον ἀπεδείχθη ἐπιβλαβὴς διὰ τοὺς δήμους τοὺς ὁμόρους καὶ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, ἀλλ’ ἦτο καὶ ὁ τάφος τοῦ ἐμπορίου τῶν Πατρῶν. Τοῦτο κατενόησε καὶ τὸ ἐμπόριον τῶν Πατρῶν καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τῶν Πατρέων καὶ ἐν γένει ὅλος ὁ κόσμος τῆς πόλεως Πατρῶν, καὶ ἐζήτησαν νὰ ἀπαλλαγῶσιν ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ἀλλ’ ἐπειδή, καταργουμένου τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ νόμου διὰ τὰς Πάτρας, ἤθελεν ἐπέλθει ζημία εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον Πατρῶν, ἐσκέφθησάν τινες, ὅτι δύνανται νὰ ἐπιβάλωσι φόρον ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, φόρον δηλ. πρόσθετον ἐπὶ φορολογίας βαρυτάτης καὶ ἀδικωτάτης. Τοιοῦτόν τι, Κύριοι, ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ Πατρῶν δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ πόλις τῶν Πατρῶν φορολογεῖται ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγων φόρου οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων, οἵτινες συνετάχθησαν, ὅταν ἡ πόλις τῶν Πατρῶν εὐημέρει, ἐνῷ σήμερον, ἕνεκα τοῦ ἐξευτελισμοῦ τῆς σταφίδος, δυστυχεῖ. Διὰ νὰ σᾶς καταδείξω τὸ βαρὺ τῆς φορολογίας τῶν οἰκοδομῶν, σᾶς ἀναφέρω, ὅτι τὰ ἐνοίκια τῶν οἰκιῶν περιωρίσθησαν εἰς τὸ ἥμισυ, καὶ οὐδὲ πληρόνονται τὰ ἐνοίκια. Λοιπὸν δὲν ἠδυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν νὰ ἐπιβληθῇ καὶ ἄλλος φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν χάριν τοῦ δήμου. Πολὺ ὀρθῶς δὲ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ τοιαύτη αἴτησις. Τούτου ἕνεκα συνήλθομεν οἱ Βουλευταὶ Πατρῶν, διὰ νὰ συσκεφθῶμεν περὶ τῆς εὑρέσεως τρόπου, δι’ οὗ νὰ ἀρθῇ αὐτὴ ἡ δυσκολία, καὶ ἀπὸ κοινοῦ συνετάξαμεν νομοσχέδιον, ὅπερ ὑποβάλλω καὶ δι’ οὗ οἱ νόμοι αὐτοί, οἱ εἰδικοὶ διὰ τὰς Πάτρας, καταργοῦνται, ἐπιτρέπεται δὲ εἰς τὸν δῆμον Πατρέων, τὸ 2%, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῶν ἐν τῷ τόπῳ καταναλισκομένων ἐμπορευμάτων, νὰ δύναται νὰ τὸ αὐξήσῃ μέχρι 2½%, τὸ ½% δὲ αὐτὸ νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα συντηροῦνται ἐκ τοῦ δήμου, καὶ τὰ ὁποῖα ἄλλως εἶναι κίνδυνος νὰ διαλυθῶσι. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, Κύριοι, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν οὐδαμόθεν, διότι οὔτε συμφέροντα ἄλλων ἐπαρχιῶν προσβάλλει, οὔτε ἀντίῤῥησις κατ’ αὐτοῦ ἐκ τῆς πόλεως Πατρῶν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, εἶναι ὅμως κατεπεῖγον, καὶ παρακαλῶ νὰ διαταχθῇ ἡ κατὰ προτίμησιν συζήτησις αὐτοῦ.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 155).

§208ΒΟΤΣΗΣ. Τώρα μεταβαίνω εἰς ἄλλο ζήτημα, ἐπίσης σοβαρόν, ἴσως πολὺ σοβαρώτερον τοῦ πρώτου, εἰς τὸ ζήτημα τὸ λιμενικὸν ἐν Πάτραις. Καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ἀνέπτυξα εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα αὐτό. Ὑπάρχει διαφωνία μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου τοῦ λιμένος καὶ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, διότι ὁ ἐργολάβος τοῦ λιμένος παραδόξως ἀξιοῖ νὰ λάβῃ ἀπὸ τὸν λιμένα διαφορὰς χρυσοῦ, ποινικὰς ῥήτρας 400 ἕως 800 δραχμῶν καθ’ ἡμέραν, καὶ τοκίζων καὶ ἀνατοκίζων τοκογλυφικώτατα τὰς ἀξιώσεις του, ἀναβιβάζει ταύτας εἰς 2 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ πλέον! Αἱ ἀξιώσεις αὗται δὲν εἶναι οὔτε δίκαιαι, οὔτε ἀληθεῖς, καὶ δὲν δύνανται παρὰ νὰ ἀποῤῥιφθῶσι δικαστικῶς καὶ νὰ περιορισθῶσιν εἰς τὸ πραγματικὸν πρὸς αὐτὸν χρέος τοῦ λιμένος, ἀνερχόμενον εἰς ἓν περίπου ἑκατομμύριον. Πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζητε, ὅτι τὰ λιμενικὰ εἰσοδήματα εἶναι ὑπέγγυα εἰς τὸν ἐργολάβον, καὶ κατατίθενται εἰς τὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία πληρόνει 4%. Ἤδη ὅμως ἡ Τράπεζα ἐσκέφθη νὰ κερδοσκοπήσῃ καὶ αὐτὴ ἐκ τῆς περιστάσεως, καὶ προσεκάλεσε τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἀναλάβῃ τὰ χρήματα τοῦ λιμένος, δηλώσασα ὅτι, ἐφ’ ὅσον μένουσιν εἰς χεῖράς της, τὰ κρατεῖ πλέον ἀτόκως. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ, θέλουσα νὰ καθαρίσῃ τὴν δοσοληψίαν αὐτὴν μετὰ τοῦ ἐργολάβου, μεγάλας θυσίας ἔκαμεν ὑπὲρ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ ᾖναι εὐγνώμων εἰς τὸν τόπον, διότι, ἐνῷ εἶχεν ἀναλάβει τὸ ἔργον ἀρχικῶς ἀντὶ 5 ἑκατομμυρίων, διὰ διαφόρους λόγους, καθιζήσεις κλπ., οὓς προέβαλε πρὸς δικαιολογίαν του ὅτι ζημιοῦται, κατώρθωσε καὶ ἔλαβεν ἄλλα τρία καὶ πλέον ἑκατομμύρια, λόγῳ δωρεᾶς, τόκων κλπ. Λοιπὸν ἀντὶ νὰ ᾖναι εὐγνώμων πρὸς τὸν τόπον καὶ νὰ θελήσῃ νὰ συμβιβασθῇ μετὰ τοῦ τόπου, ἐπιμένει φρονῶν, ὅτι δύναται νὰ ἐπιτύχῃ ὅσα εἰς προηγουμένας Κυβερνήσεις κατώρθωσε, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀποκρούει πάντα δίκαιον συμβιβασμόν. Προέβη λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ πρὸ ὀκτὼ μηνῶν καὶ ἔκαμε πρᾶξιν, δι’ ἧς ἐζήτησε νὰ ὑποβληθῇ ἡ διαφορὰ εἰς διαιτησίαν, συμφώνως πρὸς τὸ συμβόλαιον τῆς ἐργολαβίας. Ἡ πρᾶξις αὕτη ὑπεβλήθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν πρὸ 8, ὡς ἐῤῥήθη, μηνῶν, πλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀπὸ καλῆς θελήσεως ὁρμώμενος, ἠθέλησε νὰ μεσολαβήσῃ καὶ συμβιβάσῃ τὴν ὑπόθεσιν, καὶ μέχρι τοῦδε δὲν ἐνέκρινε τὴν πρᾶξιν, ἵνα ἡ διαφορὰ ὑποβληθῇ εἰς διαιτησίαν, ἢ ἄλλως εἰς τὰ δικαστήρια. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ ἐργολάβος ἐμπαίζει ὅλους μας, καὶ ἐπιδιώκει ἀναβολὴν τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος, διότι ἐλπίζει ὅτι θὰ ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις, καὶ θὰ κατορθώσῃ δι’ αὐτῆς ὅ,τι θέλει καὶ ὅ,τι ἄλλοτε κατώρθωσεν. Ὁ ἐργολάβος ἔχει ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι ὁ λιμὴν εὑρίσκεται ὑπὸ τὸν κίνδυνον νὰ μένωσι τὰ χρήματά του κατατεθειμένα παρὰ τῇ Τραπέζῃ ἄνευ τόκου, ὅτι δὲν δύναται νὰ δαπανήσῃ οὔτε 10 χιλιάδας δραχμὰς δι’ ἐργασίας ἀπαραιτήτως ἀναγκαίας, ὡς λόγου χάριν νὰ καθαρίσῃ τὸν λιμένα, ὁ ὁποῖος ἐπληρώθη ἀκαθαρσιῶν, ἐξ ὧν κινδυνεύει ἡ ὑγεία τῆς πόλεως, καὶ ἔχων ταῦτα ὑπ’ ὄψιν του, δὲν δέχεται δίκαιον συμβιβασμὸν, φρονῶν ὅτι πιεζόμενος οὕτω ὁ τόπος θὰ στέρξῃ εἰς συμβιβασμὸν ἄδικον, κατὰ τὰς ἀξιώσεις του. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ δίδῃ καμμίαν πίστιν, ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος θέλει νὰ συμβιβασθῇ, ἀλλὰ νὰ σπεύσῃ νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν πρᾶξιν τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς διαιτησίαν, ἢ εἰς τὰ δικαστήρια. Δὲν δύναται δὲ νὰ παραπονεθῇ ὁ ἐργολάβος, διότι ἡ σύμβασις ῥητῶς τοῦτο διατάσσει. Καὶ ἕτερον ζήτημα μένει ἀδικαιολογήτως ἐκκρεμὲς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπή, βλέπουσα ὅτι τὸ ἐμπόριον ἐφυγαδεύθη ἀπὸ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, ἀπεφάσισε νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον ἀπὸ 7 εἰς 4%, — διότι ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο, κατὰ τὴν σύμβασιν, — πλὴν ὁ ἐργολάβος ἀνθίσταται, καὶ ἡ περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου πρᾶξις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, πρὸ 6 μηνῶν ὑποβληθεῖσα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, δὲν ἐπικυροῦται. Σήμερον δ’ ἔλαβον μίαν περίεργον πληροφορίαν, ὅτι ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐνῷ οὐδεμία ἀνάγκη ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου παρίσταται, ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ νέος φόρος. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐγκρίνῃ τὴν πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐλαττοῦται ὁ φόρος εἰς 4% νὰ ἐγκρίνῃ τὴν πρᾶξιν, δι’ ἧς παραπέμπεται ἡ ὑπόθεσις εἰς διαιτησίαν. Ἐὰν δὲ ὁ ἐργολάβος ἐπιθυμῇ δίκαιον συμβιβασμὸν, δύναται νὰ ἐπιδιώξῃ τοῦτον καὶ μετὰ τὴν τοιαύτην δικαίαν καὶ νόμιμον ἐνέργειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Οὕτω δὲ φρονῶ, ὅτι θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ, ὅπερ καταβασανίζει καὶ ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, ὑποχρεουμένους καθ’ ἑκάστην νὰ ἐπισκεπτώμεθα τὸν κ. Ὑπουργὸν, ζητοῦντες τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πράξεων τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐκ τῆς ἐκκρεμότητος τοῦ ὁποίου σπουδαίως ζημιοῦται ὁ τόπος μας.

§209ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἀπό τινων ἡμερῶν διεξάγεται διαπραγμάτευσις περὶ συμβιβαστικῆς λύσεως μεταξὺ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῆς ἐργολαβίας, εἶχον δὲ τὴν ἐλπίδα καὶ ἔχω ἀκόμη τὴν ἐλπίδα, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ συμβιβαστικὴ λύσις νὰ ἐπιτευχθῇ, ὑπάρχει ὅμως αἰτία τις, ἡ ὁποία προκαλεῖ ἀργοπορίαν τινὰ, καὶ ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ οὐδεμίαν λαμβάνει ἀπόφασιν, δὲν λαμβάνει δὲ ἀπόφασιν, διότι δὲν συνέρχεται, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἠναγκάσθην δ’ ἐκ τούτου, ὡς καλῶς γνωρίζουσιν οἱ ἐκ Πατρῶν κ. Βουλευταὶ, νὰ διορίσω νέον μέλος τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἀντὶ ἄλλου ἀποβιώσαντος, ἵνα δυνηθῇ αὕτη νὰ ᾖναι ἐν ἀπαρτίᾳ, νὰ συνεδριάζῃ καὶ νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις. Ἐπαναλαμβάνω λέγων, ὅτι ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς συμβιβαστικὴν λύσιν. Ἐὰν τοῦτο δὲν κατορθωθῇ, θέλομεν σκεφθῆ περὶ ἄλλου τινὸς μέτρου καὶ ἄλλης λύσεως.

§210Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τινὲς τῶν κυρίων συναδέλφων πολλάκις παραπονοῦνται ἐπὶ τῇ πληθύϊ τῶν ἐπερωτήσεων, ἀλλὰ τὰς ἐπερωτήσεις δημιουργεῖ ἡ διοίκησις. Ἀναζητήσατε ἀλλαχοῦ, ἵνα στειρεύσῃ ἡ πηγὴ τῶν ἐπερωτήσεων, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῶν νόμων. Ἄλλως τε πολλὰς ἐπερωτήσεις καθ’ ἑκάστην φέρουσιν αὐτὰ τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας, καὶ ὁμολογουμένως ἕκαστος τῶν κ. Βουλευτῶν πολλὰς ἐπερωτήσεις δύναται νὰ φέρῃ, διότι, ὅπου καὶ ἂν στρέψῃ τις, κακοδιοίκησιν καὶ παραλυσίαν βλέπει. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν ἔφερε τὸν λόγον περὶ δημοτικῆς φορολογίας. Καὶ ἐγὼ ἔχω περὶ ἑτέρου νὰ ὁμιλήσω, περὶ παρανόμου δημοτικῆς φορολογίας· ἀλλ’ ἕνεκα τῆς σπουδαιότητος αὐτῆς καὶ τῆς προκεχωρηκυίας ὥρας, δὲν θὰ βαρύνω τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ἀναπτύξεως αὐτῆς τὴν στιγμὴν ταύτην, προειδοποιῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι ὀφείλει νὰ σπεύσῃ νὰ φέρῃ τὴν ἀπάντησιν, διότι ἐντὸς τῆς ἐρχομένης ἑβδομάδος θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω αὐτὴν ἐν πλάτει. Πρέπει δὲ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ σύνταξις τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ ἡ ἄγρυπνος ἐποπτεία τῆς Κυβερνήσεως, διότι καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἐπιβάλλεται παράνομος φορολογία. Κατὰ τοὺς ἐν ἰσχύϊ νόμους, τὰ κατὰ τὸ τελωνειακὸν δασμολόγιον ἀτελῆ δὲν ὑποβάλλονται εἰς δημοτικὸν δασμόν· μ’ ὅλα ταῦτα ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος εἰσπράττεται παράνομος δημοτικὸς δασμὸς, ἐναντίον σαφεστάτης διατάξεως τοῦ νόμου. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι μεγάλης σημασίας, ἔφθασε δὲ μέχρι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1890 εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐπερώτησιν περὶ τούτου, ἀλλ’ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, δὲν εὐηρεστήθη νὰ μοὶ δώσῃ ἀπάντησιν. Ἤδη ὅμως ἐμελέτησα ἐπισταμένως τὸ ζήτημα, καὶ μετὰ θάῤῥους θὰ ἔλθω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ζητήσω νὰ παύσῃ ἡ παράνομος φορολογία. Τὰ πλεῖστα τῶν εἰδῶν ἢ μᾶλλον ὅλα φορολογοῦνται παρανόμως, σᾶς ἀναφέρω δὲ ἓν παράδειγμα, τοὺς γαιάνθρακας. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, κ. Βουλευταὶ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐννοήσωσιν ὅσοι δὲν εἶναι παρεσκευασμένοι· διὰ τοῦτο ἀρκοῦμαι νὰ προαναγγείλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἰς μίαν τῶν συνεδριάσεων τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος πιθανῶς θέλω ἀναπτύξει τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὑποβάλλω ἔγγραφον τὴν ἐπερώτησίν μου.

§211ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ προσθέσω ὄχι ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου Βουλευτὴς ὡμίλησε, διότι δὲν ἔχω σήμερον ἁρμοδιότητα νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτό, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ εἰδικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν. Ἂν καὶ πρόκειται περὶ τοπικοῦ ζητήματος, ἐζήτησα τὸν λόγον, διότι νομίζω ὅτι τὸ παρελθὸν δικαιολογεῖ, ὅτι εἶναι ἀσύμφορος ἡ διὰ συμβιβασμοῦ ἐπιδίωξις τῆς λύσεως τοιούτου ζητήματος. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξετάσῃ, θέλει εὕρει προηγούμενα, τὰ ὁποῖα θὰ τὸν πείσωσιν, ὅτι τοιαύτη λύσις ἔβλαψεν οὐσιωδῶς ἄλλους λιμένας. Σήμερον ἀποδεικνύεται, ἐξ ὅσων ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν, ὅτι ὁ ἐργολάβος ἔχει εἰς χεῖράς του μέσα τοιαῦτα, πίεσιν τοιαύτην ἐπὶ τοῦ λιμένος, ὥστε πᾶσα συμβιβαστικὴ λύσις δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἦναι ὑπὲρ αὐτοῦ. Καὶ ἕνεκα τῶν προηγουμένων καὶ ἕνεκα τῶν εἰδικῶν περιστάσεων τοῦ λιμένος Πατρῶν, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν, ἵνα τὸ ζήτημα τοῦτο λυθῇ συμφώνως πρὸς τὰς συμβάσεις, δηλαδὴ διαιτητικῶς, διότι ἡ διαιτησία οὐ μόνον θὰ ἦναι ὠφέλιμος, ἀλλὰ καὶ θὰ προλάβῃ πιθανὰς καταχρήσεις.

§212ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διεβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι εὑρίσκεται ἐπὶ τῆς ὁδοῦ τῆς συμβιβαστικῆς λύσεως μετὰ τῆς ἑταιρίας τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος Πατρῶν. Ἀλλὰ τὴν αὐτὴν διαβεβαίωσιν ἔδωκεν εἰς ἐμὲ πρὸ τῆς δεκάτης τετάρτης Σεπτεμβρίου, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ μεταβῶ εἰς τὸ Σταφιδικὸν Συνέδριον, καὶ μάλιστα μοὶ προσέθηκε νὰ βεβαιώσω τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι ἔδωκε διορίαν εἰς τὸν ἐργολάβον μόνον 15 ἡμερῶν, μετὰ τὴν πάροδον τῶν ὁποίων ἡ ὑπόθεσις θὰ λάβῃ τὴν δικαστικὴν ὁδόν. Ἀλλ’ αἱ 15 ἡμέραι παρῆλθον ἀπὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου, καὶ ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὰ μέσα Δεκεμβρίου, καὶ πάλιν μᾶς δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐλπίδας, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ πέρας τοῦ συμβιβασμοῦ. Φοβοῦμαι ὅτι ὁ ἐργολάβος αὐτὸς, ὅπως ἠπάτησε τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν, οὕτως ἀπατᾷ νῦν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ζητεῖ ῥητῶς νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ τεσσαρακοστὸν ἕβδομον ἄρθρον τῆς συμβάσεως, ἤτοι ζητεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διαιτησίας· ἀπὸ τὸν συμβιβασμὸν ἀπηλπίσθη, διότι ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἐργολάβου ἑταιρίας, λαμβάνων μεγάλας ἀποζημιώσεις, εἰς βάρος τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, μένει ἐνταῦθα διασκεδάζων, καὶ οὕτως ἔχει συμφέρον νὰ μὴ τελειώσῃ ποτὲ ὁ συμβιβασμός. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ἑτέρα εὐχὴ ἢ μᾶλλον πρότασις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλούσης τὸ Ὑπουργεῖον νὰ καταβιβάσῃ τὰ λιμενικὰ δικαιώματα ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων εἰς 4%. Διατὶ δὲν ἐγκρίνει τὸ Ὑπουργεῖον τοὐλάχιστον τὸ 5%, ἀφοῦ κατ’ αὐτὸ, ἐνόσῳ εὑρίσκεται ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις μεταξὺ λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐργολάβου ἑταιρίας, δὲν δύναται νὰ κατέλθῃ εἰς 4%, ἰσχυούσης τῆς συμβάσεως;

§213ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐδόθη ἡ διαταγὴ αὕτη.

§214ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πάλλης ἐζήτησε νὰ ἐπαναληφθῇ ὁ νόμος περὶ παρακρατήσεως. Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως προσαγάγῃ πίνακα τῆς ὅλης εἰσπράξεως τῆς παρακρατήσεως καὶ πίνακα τῶν ὑπαλλήλων, πόσοι εἶναι, καὶ ποίαν μισθοδοσίαν λαμβάνει ἕκαστος, καὶ πόσαι καὶ ὁποῖαι ἀποθῆκαι ἔχουσιν ἐνοικιασθῆ, καὶ πόσον ποσὸν ὑπάρχει ἐν ταῖς ἀποθήκαις καὶ πόσον ἐπωλήθη, διότι περὶ αὐτῶν θέλω λάβει τὸν λόγον, ἐὰν εἰσαχθῇ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον· διότι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως θέλει εἰσαγάγει τοιοῦτο νομοσχέδιον, διότι ἀρκετὰ οἱ σταφιδοκτήμονες ἐφορολογήθησαν καὶ πρὸ πάντων πολλαὶ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι τὸ τρέχον ἔτος οὔτε τὸ δέκατον συνέλεξαν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἰς προηγούμενα ἔτη συνέλεγον.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Βόλου βουλευτὴς κ. Γ. Φιλάρετος κατέθηκεν ἐπερώτησιν, ἔχουσαν οὕτω: «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατί οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν δήμων εἰσπράττουσι δημοτικοὺς δασμοὺς ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ τελωνειακὸν δασμολόγιον ἀτελῶν εἰδῶν παρὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους.» Ὁ ἐξ Εὐρυτανίας βουλευτὴς κ. Σπ. Τσιτσάρας ὑπέβαλε τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαχειρίσεως καὶ προστασίας τῶν δασῶν. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 153). Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ προσθήκης εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς εἴκοσι καὶ ἑνὸς Βουλευτῶν. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 157). Ζητεῖ τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προικὸς τῆς βασιλόπαιδος Μαρίας. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν...

§216ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§217Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ μεταξὺ, κύριε Πρόεδρε, δύναμαι νὰ καταθέσω πίνακα, κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης, τῆς εἰσαχθείσης καὶ ἐξαχθείσης σταφίδος ἐκ τῶν δημοσίων ἀποθηκῶν ἀπὸ τῆς 16 Αὐγούστου 1895 μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου 1896, ἤτοι ἐπὶ ἓν πλῆρες σταφιδικὸν ἔτος, πρὸς δὲ καὶ προσωρινὸν λογαριασμὸν τῆς τοιαύτης διαχειρίσεως.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προικὸς τῆς βασιλόπαιδος Μαρίας» εἰς τρίτην συζήτησιν, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ἀλεξ. Μ. Κανάρη καὶ Ι. Τσερτίδου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 140. Ἐκ τούτων 126 εἶπον Ναὶ, 13 εἶπον Ὄχι, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν. (Ἀναγνωσθέντα εἶτα γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ μίαν ὥραν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 50′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ. μ.)

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δραχ. 85,115.34 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ 1896 καὶ περὶ ἀκυρώσεως ὑπολοίπου πιστώσεως ἴσου ποσοῦ μήπω διατεθέντος διαρκούσης τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1895. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§222ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ γενομένη ἐξέλεγξις ἀποδεικνύει ὡς ὀφειλόμενον τὸ ποσόν;

§223Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐξέλεγξις ἐξηκολούθησε καθ’ ὅλον τὸ 1895 καὶ 1896. Τὰ τοῦ 1895 ἐπληρώθησαν ἐκ τῆς πιστώσεως τοῦ 1896, ἀλλὰ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως τοῦ 1895 ἀπέμεινεν ὑπόλοιπον δραχ. 85,115.34. Λοιπὸν ἀκυροῦμεν τὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1895 ἀναγραφὴν τῆς πιστώσεως, καὶ ἀναγράφομεν τὸ αὐτὸ ποσὸν τῶν 85,115.34 ὡς πίστωσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1896. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεων, συνομολογηθεισῶν μεταξὺ τῆς Γεν. Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων, καὶ 1) τῆς Νέας Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας, 2) τῆς Πανελληνίου Ἀτμοπλοΐας, 3) τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν Γουδῆ, Μακ–Δούαλ καὶ Βάρβουρ καὶ Α. Διακάκη.

§225ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπεβλήθη, νομίζω, τροπολογία, ἡ ὁποία δὲν διενεμήθη.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ διανεμηθῇ. Εἶναι τροπολογία συμβάσεως, καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναγνωσθῇ.

§227Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀναφέρεται εἰς τὴν σύμβασιν, ὄχι εἰς τὸν νόμον.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§229Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ ὑπογραφὴ τῶν συμβληθέντων. Ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη, ὅτι ἐν τῷ νόμῳ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ τροπολογία. Ὁ νόμος ἀκριβῶς εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὴν σύμβασιν, ἐπειδὴ ὅμως ἀνεπτύχθη ἡ ἀνάγκη τροπολογιῶν, αἱ τροπολογίαι αὗται δέον ν’ ἀναγραφῶσιν ἐν τῷ νόμῳ, ἢ διὰ προσθέτου συμβάσεως, τῇ συναινέσει τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν συμβληθέντων. Ἤδη, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἠδύνατο νὰ γείνῃ μία πρόσθετος σύμβασις, ἀλλὰ μὲ τὰς ὑπογραφὰς τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἑταιριῶν. Ἀλλὰ καὶ τούτου δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη, διότι, ἀφοῦ ἐλήφθη ἡ συναίνεσις τῶν ἑταιριῶν, θὰ ἤρκει νὰ ἀναγραφῇ ἡ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ ὡς ἄρθρον δεύτερον. Ταῦτα προτείνω χάριν τῆς τάξεως. Ὥστε δυοῖν θάτερον, ἢ αἱ τροπολογίαι πρέπει νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν τῷ νόμῳ, καὶ τοῦτο εἶναι ἁπλούστερον, ἢ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ λόγον τινὰ νὰ μὴ ἀναγράψῃ αὐτὰς ἐν τῷ νόμῳ, τότε ὑπάρχει ἀνάγκη ἐγγράφου καὶ ἐνυπογράφου συναινέσεως τῶν ἑταιριῶν διὰ προσθέτου συμβάσεως.

§230ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι· ἡμεῖς προτείνομεν, ὅπως ἀναγραφῇ ὡς δεύτερον ἄρθρον ἡ τροπολογία.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Γ. Φαρμακοπούλου, ἡ ὁποία ἔχει οὕτω: «Πᾶσαι αἱ ἀνωτέρω ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι ὑποχρεοῦνται νὰ χορηγῶσιν εἰσιτήρια δωρεὰν Αʹ θέσεως διὰ πάντας τοὺς λιμένας, εἰς οὓς προσεγγίζουσιν, εἰς τοὺς Βουλευτάς, ἐὰν ζητήσωσι τοιοῦτον διὰ τὸ πρόσωπον αὑτῶν.»

§232ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ τροπολογία, τῆς ὁποίας τώρα λαμβάνω γνῶσιν, δὲν περιέχει μόνον τὴν διάταξιν ταύτην. Ἑπομένως ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία παρουσιάζεται ὡς τροπολογία τῆς συμβάσεως, εἶναι ἡ τροπολογία, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἦλθεν εἰς συνεννόησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὰς διαφόρους ἑταιρίας, καὶ ὅπως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου ἀνέπτυξεν, ἡ τροπολογία αὕτη οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρεωτικὴν δύναμιν ἐπὶ τῶν ἑταιριῶν.

§233Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἀναγραφῇ ὡς δεύτερον ἄρθρον εἰς τὸν νόμον.

§234ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ ὡς τροπολογία εἰς τὸν νόμον.

§235ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ ἐννοῶ τὰς δύο δραχμὰς κατὰ τόννον, ἐννοῶ τὴν ἀπαλλαγὴν κτλ., ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία ἀπαιτεῖ τοσούτους κόπους, τοιαύτας μερίμνας καὶ τοιοῦτον ἔλεγχον, ὥστε δὲν ἀξίζει νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοιαύτην ἐπιβάρυνσιν. Ὅθεν καλλίτερον νὰ εἴπωμεν, ὅτι δίδομεν τόσα, δηλαδὴ νὰ ὑπολογίσωμεν τρεῖς δραχμὰς κατὰ τόννον, ἢ νὰ δίδωμεν τόσα τηλεγραφήματα, ἀλλ’ ὄχι νὰ ὑποχρεώνωμεν ὅλα τὰ τηλεγραφεῖα τῶν διαφόρων λιμένων εἰς τόσην ὑπηρεσίαν.

§236Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀτέλειαν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δίδωμεν.

§237ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι ἀτέλειαν, ἀλλὰ νὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ προσθέτομεν κατά τινα τρόπον.

§238ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου περὶ τηλεγραφημάτων δὲν ἔχει μεγάλην σπουδαιότητα, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς τὰ ταχυδρομικοτηλεγραφικὰ χρονικὰ, ὅτι δὲν ἔφθασε ποτὲ τηλεγράφημα εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον πρὸ τῆς ἀφίξεως τῶν ἀτμοπλοίων!

§239ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι ἐπέμειναν πολὺ, διὰ νὰ λάβωσι τὸν ὅρον αὐτὸν, καὶ τὸν ἔλαβον κατόπιν μακρᾶς καὶ πολλῆς συζητήσεως. Διὰ νὰ ἐπιμείνωσι δὲ τόσον πολὺ, σημαίνει ὅτι θὰ ποιήσωσι χρῆσιν τοῦ δικαιώματος.

§240ΣΤΑΗΣ. Δὲν εἶπον ὅτι δὲν θὰ κάμωσι χρῆσιν, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐκπληρώσωσι τὸν σκοπόν των. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ σπουδαία ἡ παραχώρησις 150 τηλεγραφημάτων, σπουδαία εἶναι ἄλλη παραχώρησις, ὅτι, ἐνῷ πρὶν παρεχώρει δύο δραχμὰς κατὰ τόννον χωρητικότητος, σήμερον χορηγεῖ τέσσαρας, δηλαδὴ ἀνταποδίδει εἰς τὰς ἑταιρίας σχεδὸν τὰ φαρικὰ τέλη καὶ τὰ τῆς ἀγκυροβολίας. Δυστυχῶς ὅμως δὲν τὰ ἀνταποδίδει πλήρη, εἶναι δὲ ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ συνδράμωμεν τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, καὶ καιρὸς πλέον ν’ ἀποβάλωμεν τὴν μανίαν τῆς καταδιώξεως κατὰ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἄλλοτε. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ καταστραφῇ πᾶσα ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, τῆς ὁποίας τὸ ⅓ τῶν κερδῶν λαμβάνει τὸ Δημόσιον; Οὕτω τὸ 1893, ἐπὶ παραδείγματι, ἐπλήρωσεν ἡ Πανελλήνιος Ἑταιρία εἰς τὸ Δημόσιον 114.000 δραχμὰς φόρον ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων, διὰ φαρικὰ καὶ ἀγκυροβολίας τέλη, διὰ προξενικὰ καὶ ἄλλα, ἐπὶ 375,000 δραχμῶν κέρδους καθαροῦ! Βεβαίως δὲν εἶναι πιστευτὸν, ἔχω ὅμως πρόχειρον τὴν λογοδοσίαν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, ἐξ ἧς δύναται νὰ πεισθῇ πᾶς τις. Καὶ ἔπειτα ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ συντηρηθῶσιν ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι! Βεβαίως εἶναι ἀδύνατον. Καταστρέφοντες δὲ τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, καταστρέφομεν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Καὶ οὕτως ἠναγκάσαμεν τὴν Πανελλήνιον Ἑταιρίαν νὰ πωλήσῃ τὰ τρία μεγάλα της ἀτμόπλοια· γνωρίζετε δὲ καλῶς, ὅτι ἡ Θέσις τῆς Νέας Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας τῆς Σύρου εἶναι ἐλεεινή, καὶ βεβαίως θὰ καταπέσῃ, διότι εἰς τοῦτο καὶ ἡμεῖς συντρέχομεν καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία μεταξὺ τῶν ἄλλων ὤφειλε νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὸν καταστρεπτικὸν συναγωνισμόν, ὁ ὁποῖος γίνεται ὡς πρὸς τὴν ἔκπτωσιν τῶν ναύλων. Ἔπρεπε μάλιστα νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰς ἑλληνικὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας ἀπέναντι τῶν ξένων. Ἔχομεν ὅμως τὸν νόμον περὶ τελῶν φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας, ὁ ὁποῖος ἀκριβῶς εἶναι ὑπὲρ τῶν ξένων ἑταιριῶν καὶ κατὰ τῶν ἡμετέρων. Κατὰ τὸ 1892, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος οὗτος, ἐπειδὴ τὸ πρῶτον τότε εἰσήγετο ὁ θεσμὸς οὗτος, ἕκαστος ἤθελε νὰ φέρῃ τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τέλους ἐγέννησαν τὸν τραγέλαφον, τὸν ὁποῖον δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν καὶ οἱ ἁρμόδιοι τμηματάρχαι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐννοήσωσι. Καὶ παρ’ αὐτῶν δὲ τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν τοῦ Κράτους μεγάλα προβάλλονται προσκόμματα εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας. Οὕτω πρὸ ἡμερῶν ἐν Βόλῳ ὁ λιμενάρχης δὲν ἤθελε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ ἀτμοπλοίου τῆς ἑταιρίας Γκιὼν διὰ Θεσσαλονίκην, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι εἶχε πληρώσει τὴν ἐτησίαν αὑτοῦ συνδρομὴν εἰς τὸ Ταμεῖον τῶν Φάρων διὰ πλόας εἰς τὸ ἐσωτερικόν, καὶ οὐχὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐπρόκειτο τουτέστι περὶ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς, καὶ χάριν αὐτῆς ἠμποδίζετο τὸ ἀτμόπλοιον νὰ μεταβῇ εἰς Θεσσαλονίκην, διότι, ὡς γνωστόν, αἱ 4 δραχμαὶ κατὰ τόννον καὶ κατ’ ἔτος καταβάλλονται εἰς χρυσόν, ὁπόταν τὸ ἀτμόπλοιον ἐκτελῇ πλόας μεταξὺ τῶν λιμένων τοῦ Κράτους καὶ τῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Μάτην δὲ διεμαρτύρετο ὁ πλοίαρχος καὶ ὑπέσχετο τὴν καταβολὴν τῆς μικρᾶς ταύτης διαφορᾶς παρὰ τῆς Διευθύνσεώς του, κατὰ τηλεγραφικὴν διαταγὴν τῆς ὁποίας ἐκτάκτως εἶχε διαταχθῆ νὰ μεταβῇ ἐκ Βόλου εἰς Θεσσαλονίκην. Πλεῖστα δὲ τοιαῦτα παραδείγματα δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω. Ἐπίσης σπουδαῖα προσκόμματα παρέχουσι καὶ αἱ προξενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ Κράτους εἰς διαφόρους λιμένας τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς τὰ ἑλληνικὰ ἀτμόπλοια· εἰς τὴν Ἄρταν π. χ. τὸ ἀτμόπλοιον ἀναγκάζεται μεταβαῖνον νὰ πληρώσῃ δὶς, προσεγγίζον εἰς τουρκικοὺς λιμένας, προξενικὰ τέλη· καὶ εἶναι μὲν ταῦτα ἐλάχιστα, ἀλλὰ παρεμβάλλονται δυσχέρειαι κατὰ τὴν παραλαβὴν τῶν ναυτιλιακῶν αὐτῶν ἐγγράφων ἀπὸ τῶν Προξενείων. Ἄλλοτε δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς εἶχον διαταχθῆ τὰ Ἑλληνικὰ Προξενεῖα νὰ μὴ ζητῶσι τὴν εἴσπραξιν τοῦ τέλους τῶν 10 λεπτῶν κατὰ τόννον, ἀλλ’ ἡ ὑπουργικὴ ἐκείνη διαταγὴ εἶναι παράνομος. Πρέπει ἑπομένως διὰ νόμου νὰ καταργηθῶσι τὰ προξενικὰ ταῦτα τέλη, ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλως τε εἰσπράττονται ἐλάχιστα ποσά. Εἰς τὴν σύμβασιν παρατηρῶ, ὅτι δὲν περιελήφθη πλήρης ἡ κατάργησις τῶν φαρικῶν τελῶν καὶ τῶν τῆς ἀγκυροβολίας. Ὡς ἔλεγον καὶ πρὸ μικροῦ, ὁ φόρος καταβάλλεται εἰς χρυσὸν, προκειμένου περὶ τῶν μετὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ διατηρούντων συγκοινωνίαν ἀτμοπλοίων. Διατὶ ἑπομένως ν’ ἀποδίδωνται 4 δραχ. κατὰ τόννον, καὶ νὰ μὴ ἐπιστρέφωνται τὰ καταβληθέντα ὑπὸ τῆς ἑταιρίας τέλη ἀγκυροβολίας; ἵνα κερδήσῃ τὸ Δημόσιον τὴν νομισματικὴν διαφοράν; Δὲν πιστεύω νὰ ὀφείλεται καὶ τοῦτο εἰς τὴν κατὰ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν καταλαβοῦσαν ἡμᾶς μανίαν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ διορθώσῃ τὸ ἄδικον τοῦτο, ἐὰν λάβῃ μάλιστα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἄλλοτε τὸ Δημόσιον ἐπλήρωνεν 600,000 δραχ. ἀπέναντι τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία Σύρου ἐχορήγει εἰς τὸ Δημόσιον. Μόνον χάριν τῶν ταχυδρομικῶν δεμάτων ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ τὰς παραχωρήσεις ταύτας πρὸς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας· διότι σήμερον τὰ ταχυδρομικὰ δέματα εἶναι τόσον πολλά, ὥστε δὲν συμφέρει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληρόνῃ εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας τὴν δαπάνην τῆς μεταφορᾶς αὐτῶν. Αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ἀδήλων πόρων εἰσαγωγῆς χρυσοῦ εἰς τὸν τόπον. Ἡ Πανελλήνιος Ἑταιρία κατ’ ἔτος κομίζει χρυσὸν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ πλέον τοῦ ἑκατομμυρίου, ἡ Ἑταιρία Τζὼν 250,000, καὶ ἄλλαι ἑταιρίαι ἀναλόγως. Ἀπέναντι δὲ τῶν ἐκδουλεύσεων τούτων, τὸ Δημόσιον καταδιώκει τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας. Εἰς τὰ ξένα Κράτη, πλὴν τῆς Ἀγγλίας, αἱ Κυβερνήσεις χορηγοῦσι μεγάλα ποσὰ εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας. Ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις δίδει 10,000,000 φρ. εἰς τὴν ἑταιρίαν τοῦ Φλόριο, ἡ Αὐστριακὴ 7,500,000 φιορίνια εἰς τὸ Λόϋδ, καὶ πλὴν τούτων ἔχει δώσει ἀτόκως, ὡς δάνειον, 1,500,000 φιορ. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Διαπορθμεύσεων δίδει 10,000,000 φρ. καὶ ἄλλα ποσὰ διὰ τὴν διάβασιν τοῦ ἰσθμοῦ τοῦ Σουὲζ, ἡμεῖς δὲ, ἐκ κακῶς ἐννοουμένων ταμιευτικῶν λόγων, προσπαθοῦμεν νὰ καταστρέψωμεν τὰς ἑλληνικὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, καταδιώκοντες αὐτὰς καὶ ὑποστηρίζοντες τὰς ξένας. Διὰ ταῦτα θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ φανῶσι γενναιότεροι πρὸς τὰς ἑλληνικὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, παραχωροῦντες οὐ μόνον τὴν ἐπιστροφὴν τῶν φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν, ἀλλὰ καταργοῦντες καὶ τὰ προξενικὰ τέλη.

§241ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2 τῶν συμβάσεων παρετήρητα, ὅτι δὲν συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ ὁπλῖται, ἀλλὰ μόνον οἱ ἀξιωματικοί, δι’ οὓς γίνεται ἔκπτωσις 60%. Ἐὰν εἷς λόχος διαταχθῇ νὰ ἐπιβιβασθῇ ἢ ἡ Μοιραρχία ἀποστείλῃ εἰς τὰ σώματα τοὺς παρὰ τοῦ στρατολογικοῦ γραφείου παραδοθέντας αὐτῇ κληρωτοὺς, ἢ καλουμένους ἐφέδρους, ἢ καὶ καταδίκους, ὁ πράκτωρ θὰ εἴπῃ πρὸς αὐτοὺς, ὅτι ἡ σύμβασίς μου εἶναι μόνον διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς, οὐχὶ δὲ καὶ δι’ ὁπλίτας.

§242ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὰ εἶναι ἰδιαίτεραι συμφωνίαι.

§243ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Οὐδόλως. Εἰς τὴν ἄλλην σύμβασιν ῥητῶς ἀνεφέρετο τὸ 50% διὰ τοὺς στρατιώτας. Ὑποθέσατε ὅτι εἷς στρατιώτης μεταβαίνει μὲ ἀναῤῥωτικὴν ἄδειαν εἰς τὴν Κέρκυραν· αὐτὸς θὰ λάβῃ ἀναχωρῶν 13 δραχμὰς· εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ ἀρκέσουν; Ἀπολύετε τοὺς ἐφέδρους διὰ τὰς πατρίδας των· ἔχουν αὐτοὶ νὰ πληρώσουν ὅλον τὸν ναῦλον;

§244Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τούτου γίνονται ἰδιαίτεραι συμφωνίαι.

§245Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν γνωρίζω πολλὰ ζητήματα σπουδαιότερα τούτου, τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἰδίως τῆς ἀτμήρους, καὶ οὐδεὶς περιμένει ἐξ ὑμῶν νὰ τὸ ὑποδείξω. Ἀτυχῶς ἀπωλέσθη τὸ πολυτιμότερον μέρος τοῦ χρόνου· καθυστερήσαμεν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἤμεθα οἱ κύριοι τοὐλάχιστον τῆς Μεσογείου, καὶ εὑρισκόμεθα ὅπου εὑρισκόμεθα. Ἐπαινῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔκαμε τὰς παραχωρήσεις, τῶν ὁποίων τὸ κῦρος διὰ τῆς συμβάσεως ζητεῖ· συνηγορῶ ὑπὲρ τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων, ἀλλ’ εἶναι λυπηρὸν, ὅτι ἀκόμη δὲν κατενοήθη ἐπαρκῶς ἡ σπουδαιότης τῆς ναυτιλίας. Πολλάκις ἐγένετο λόγος περὶ συστάσεως μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας· καὶ ἄλλοτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ θίξω τὸ ζήτημα τοῦτο. Νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ὑπομνήσω καὶ ἤδη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὴν παροῦσαν καὶ τὴν μέλλουσαν, ὅτι πρέπει ἄνευ ἀναβολῆς νὰ γείνῃ μελέτη ἐπὶ τοῦ συστήματος τῆς Ρωσσικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, διότι ὅλα αὐτὰ, τὰ σήμερον συζητούμενα, εἶναι ἐμβαλώματα, ἀνάξια τῆς ἐποχῆς καὶ τῆς προόδου τῶν ἐθνῶν. Ἔχομεν ἀνάγκην μιᾶς μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὸ σύστημα τῆς Ρωσσικῆς, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ναῦται, μετὰ τὴν ἀπογύμνασίν των ἐν τοῖς πολεμικοῖς πλοίοις, ἐκγυμνάζονται, εἰσερχόμενοι εἰς τὰ ἐμπορικὰ ἀτμόπλοια, εἰς τοὺς ἀγῶνας τῶν κυμάτων. Τὸ σύστημα ἐκεῖνο ὑπὸ οἰκονομικὴν καὶ ἐθνικὴν ἔποψιν εἶναι ἄριστον. Ἐὰν δὲ πᾶν ἔθνος ναυτικὸν ἔχῃ ἀνάγκην τοιαύτης ἑταιρίας, πολλῷ μᾶλλον ἔχει ἡ Ἑλλάς· κινδυνεύομεν νὰ ἡττηθῶμεν καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν Ρουμανίαν, ἥτις τελευταῖον ἐζήτησε 10,000,000 φρ. πρὸς ἵδρυσιν Ρουμανικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, καὶ εἴδομεν τὴν ῥουμανικὴν σημαίαν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς θαλάσσας! Κατὰ τὸ ἔτος 1880 ἐγένετο μακρὰ περὶ τούτου συζήτησις, καὶ ἔκτοτε ἀνεπτύχθη τὸ ζήτημα τοῦτο. Χρειάζονται θυσίαι, διότι δὲν ἀρκεῖ τις, εὑρισκόμενος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, νὰ βλέπῃ κυματίζουσαν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ καὶ τὰς θυσίας, αἱ ὁποῖαι κατεβλήθησαν. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ ξένα Κράτη δίδουσι μεγάλα ποσά· σᾶς ἀναφέρω δὲ τὰς περὶ τούτου ἐν ἔτει 1880 ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν μακαρίτου Ν. Παπαμιχαλοπούλου δοθείσας εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας περὶ τῶν ὑπὸ ξένων Κρατῶν διδομένων ἐπιχορηγήσεων (ἀναγινώσκει). Βεβαίως θέλει ἀντιταχθῆ ἡ οἰκονομική μας ἐνεστῶσα κατάστασις· ἀλλὰ δὲν βλέπω καμμίαν μελέτην τοὐλάχιστον σχετικήν. Ἡ ἐπιχείρησις ἀπαιτεῖ κεφάλαια καὶ κατάλληλον ἐργασίαν. Ἴσως αἱ ὑπάρχουσαι ἑταιρίαι δύνανται νὰ ληφθῶσιν ὡς βάσεις τῆς μελλούσης. Δὲν ἐκτείνω περισσότερον τὸν λόγον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀφήσωμεν νὰ παρέλθῃ ἡ εὐκαιρία αὕτη, ὅπως γείνῃ τοιαύτη ὑπόμνησις. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω γενικῶς περὶ τῆς συστάσεως μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Εἰδικώτερον δὲ λέγω, ὅτι, ἐὰν τὸ Κράτος δὲν ἦναι ὑπὸ περιστάσεις καταλλήλους, ὅπως ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας τὰς ἐθνικάς, πρέπει ὅμως νὰ λείψῃ καὶ ἡ καταδρομὴ κατὰ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν καὶ ἡ ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου καταπίεσις αὐτῶν, γινομένη ἵνα τὸ Δημόσιον κερδήσῃ ἐνίοτε ἀδίκως δραχμάς τινας. Ἡ Κυβέρνησις ἂς μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν σύμβασιν ταύτην, ἂς φροντίσῃ δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ ἐνισχύσῃ τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, ἵνα ὁ τόπος ἔχῃ τὰ ἐξ αὐτῶν ὠφελήματα.

§246ΜΑΝΕΣΗΣ. Δὲν φρονῶ ὅτι αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι ἤθελον δυσκόλως ἀποδεχθῆ νὰ μεταφέρωσι τοὺς ὁπλίτας. Εἶμαι σύμφωνος μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων νὰ παραχωρηθῶσιν εἰς τὰς ἑταιρίας πᾶσαι αἱ δυναταὶ παραχωρήσεις. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὰς Ἑταιρίας νὰ δίδωσιν εἰσιτήρια ἐπὶ ἐκπτώσει 60% εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ἀξιωματικοὺς λόγῳ ὑπηρεσίας· τοῦτο εἶναι ὠφέλεια τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἀτόμων, ἀλλὰ δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ γλίσχρος μισθὸς καὶ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, μεταβαινόντων εἰς τὰς πατρίδας των εἴτε λόγῳ ἀναῤῥώσεως δι’ ἀδείας, εἴτε καὶ δι’ ὑποθέσεις των, δὲν ἐπαρκεῖ εἰς δαπανηρὰ ταξείδια. Πῶς εἶναι δυνατὸν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ πληρώσουν ὁλόκληρον τὸν ναῦλον; Μάθετε δὲ, ὅτι ὅλαι αἱ ἑταιρίαι κάμνουσι μικρὰν ἔκπτωσιν ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων τούτων κατὰ προαίρεσιν· δύνασθε νὰ τὸ ἐπιβάλητε ἤδη, ἀπαλείφοντες τὸ «λόγῳ ὑπηρεσίας». Πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι πολλοὶ ἀξιωματικοὶ καὶ πολλοὶ ὑπάλληλοι ἀναγκάζονται νὰ λαμβάνωσι πιστοποιητικὰ, ὅτι μεταβαίνουσι δι’ ὑπηρεσίαν, ὅπως λαμβάνωσιν ἔκπτωσιν τῶν ναύλων. Κατὰ πεποίθησιν φρονῶ, ὅτι αἱ ἑταιρίαι θὰ τὸ δεχθῶσι, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ πάλιν νὰ ἐξαλείψητε τὸ «λόγῳ ὑπηρεσίας.»

§247Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μόνοι μᾶς δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ πράξωμεν.

§248ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι βεβαίως ὅλα ὅσα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι θὰ ἦσαν εὐχάριστα, ἀλλ’ ἵνα ἡ πρότασίς των ἀπολήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα, ἔπρεπε νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως, διότι βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τροποποίησιν, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει προηγουμένη συμφωνία μὲ τὰς ἑταιρίας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι, μήπως τὸ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 4, τὸ ὁποῖον παρέχει κατὰ τὴν τροποποίησιν 4 δραχμάς, μήπως δώσῃ δικαίωμα διά τινος εὐρυτέρας ἑρμηνείας τῶν συμβάσεων ἡμῶν μετὰ τῶν ξένων Κρατῶν, ἢ ξένων ἑταιριῶν, μήπως δώσῃ, λέγω, δικαίωμα εἰς τὰς ἑταιρίας ταύτας ν’ ἀπαιτήσωσι καὶ αὐταὶ τὴν ἔκπτωσιν ταύτην ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ταυτότητος, τὴν ὁποίαν ἀποτελοῦσιν αἱ συμβάσεις μας ἐκεῖναι. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι δὲν πρόκειται ἐνταῦθα νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ δικαιώματα τὰ φαρικὰ καὶ λιμενικὰ, ἀλλ’ ἐὰν καθαρῶς δὲν ἐνδείκνυται τοῦτο, ἐμμέσως ὅμως αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Μήπως, λέγω, ἡ διάταξις αὕτη ἐνέχει τὸν κίνδυνον τοῦ νὰ γεννήσῃ βάσιμον ἀπαίτησιν εἰς τὰς ξένας ἑταιρίας, ὅπως ἀπαιτήσωσι καὶ αὐταὶ τὴν ἔκπτωσιν ταύτην, στηριζόμεναι ἐπὶ τοῦ ὅρου τῶν συμβάσεων, ὅτι ἀπολαμβάνουσι καὶ αὐταὶ τὰς αὐτὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας ἀπολαμβάνουσι καὶ αἱ ἑλληνικαὶ ἑταιρίαι; Δὲν ἔχω ἐνώπιον μου τὴν σύμβασιν.

§249Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύνανται νὰ ζητήσωσι παροχὰς ἄνευ ἀνταλλάγματος· ἡμεῖς κάμνομεν παροχὰς ἐπὶ ἀνταλλάγματι.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκει): «Ἡ γʹ παράγραφος τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 2 ἀντικαθίσταται οὕτω: «Ἅπαντα τὰ ὑλικὰ τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας μεταφέρονται δωρεὰν, πλὴν τῶν τηλεγραφικῶν στύλων, διὰ τὴν μεταφορὰν ἑκάστου τῶν ὁποίων ὁρίζεται ὡς ἀνώτατος ὅρος ναύλου λεπτὰ ἑξήκοντα. Τὰ ὑλικὰ τῆς λοιπῆς δημοσίας ὑπηρεσίας μεταφέρονται ἐπὶ ἐκπτώσει 50%.» Τὸ γʹ ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἀντικαθίσταται οὕτω: «γʹ) Ἡ μνησθεῖσα ἑταιρία ὑποχρεοῦται, ὅπως ἐπιτρέπῃ νὰ ταξειδεύωσι δωρεὰν οἱ Βουλευταὶ καὶ οἱ δι’ ὑπηρεσίαν ἀποστελλόμενοι ταχυδρομικοὶ καὶ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι ἐν πάσαις ταῖς γραμμαῖς· ὡς πρὸς δὲ τοὺς λοιποὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ἀξιωματικοὺς τοῦ κατὰ γῆν καὶ θάλασσαν στρατοῦ, κινουμένους λόγῳ ὑπηρεσίας, καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν καὶ τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων, ὑποχρεοῦται νὰ ἐκδίδῃ εἰσιτήρια ἐπὶ ἐκπτώσει 60% ἐπὶ τοῦ κανονικοῦ ναύλου, ἢ ἐπὶ ἐκπτώσει τοῦ ἑνὸς τρίτου ἐπὶ τοῦ ναύλου τοῦ ἐκ συναγωνισμοῦ.» Τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 4 ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς: «αʹ) Τέσσαρες δραχμαὶ κατὰ τόννον καθαρᾶς χωρητικότητος καὶ κατ’ ἔτος.»

§252ΣΤΑΗΣ. Κατὰ τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 4 τῆς συμβάσεως, τέσσαρες δραχμαὶ κατὰ τόννον καθαρᾶς χωρητικότητος καὶ κατ’ ἔτος ἐπιστρέφονται εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας λόγῳ ἀνταλλάγματος. Ἐγὼ προτείνω, ἀντὶ νὰ ἦναι 4 δραχμαὶ, νὰ γείνωσι 4 φράγκα χρυσᾶ, ἢ νὰ ἐπιστρέφωνται τὰ παρ’ ἑκάστης ἑταιρίας καταβληθέντα τέλη, ἵνα οὕτω λείψωσι καὶ οἱ ὑπολογισμοὶ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς.

§253Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ τέσσαρα φράγκα, ἐπὶ τῇ τιμῇ τῇ τρεχούσῃ τοῦ συναλλάγματος, εἶναι 6,80. Ἐνῷ λοιπὸν συμφωνοῦμεν μετὰ τῆς ἑταιρίας νὰ ἀποδώσωμεν αὐτῇ 4 δραχμὰς, ὑμεῖς προτείνετε νὰ δώσωμεν ἀντ’ αὐτῶν 6,80! Πρὸς τίνα σκοπόν; Ἵνα ὠφελήσωμεν τὴν ναυτιλίαν; Τὴν ναυτιλίαν δυνάμεθα νὰ ὠφελήσωμεν διὰ γενικοῦ μέτρου.

§254ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐν ἀρχῇ τοῦ γʹ ἐδαφίου, ἀντὶ «Ἡ μνησθεῖσα ἑταιρία» νὰ τεθῇ «Ἑκάστη ἑταιρία», ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ γραμμῇ, μετὰ τὴν λέξιν «δωρεὰν», νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ ἐν τῇ πρώτῃ θέσει». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 248 τοῦ ΧΝΓʹ νόμου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§256ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Προχθὲς δύο τῶν κ. Βουλευτῶν ἠρώτησαν διατὶ δὲν γίνεται μνεία εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ τῆς εἰδικῆς περιπτώσεως τῆς ἀνακοπῆς ἐρήμην ἀποφάσεων, αἵτινες κατὰ τὸν νόμον ΑΨΝΘʹ τοῦ 1887 πρέπει νὰ κοινοποιῶνται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον. Δὲν εἶναι λάθος, οὔτε παράλειψις. Ὁ νόμος ΑΨΝΘʹ προβλέπει τὴν περίπτωσιν τῆς κοινοποιήσεως πρὸς πρόσωπα εὑρισκόμενα ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, προβλέπει δὲ καὶ τὴν περίπτωσιν τῆς δαπάνης. Ἑπομένως εἶναι εἰδικὴ περίπτωσις, δι’ εἰδικοῦ νόμου προβλεπομένη, καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον παρελείφθη. Ἄλλως τε, ἐὰν ἤθελε γεννηθῆ ἀμφιβολία, ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἀποκλείει τὸν ἕτερον, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἢ νὰ προσθέσωμεν τρεῖς λέξεις: «ὁ ἐπιδίδων πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον».

§257Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐν τῇ προτάσει ταύτῃ ἀνάγκη τροποποιήσεως ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἕτερος κ. Βουλευτὴς ὑπέδειξε, τὸ εὑρίσκω συνεπές. Ἀνάγκη ὅμως νὰ βελτιωθῇ ὁ τίτλος τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου, νὰ τεθῇ δηλαδὴ «τοῦ νόμου ΧΝΓʹ τῆς 22 Δεκεμβρίου 1877, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ΑΦΛΔʹ τῆς 28 Μαρτίου 1887». Ἤθελα δὲ νὰ φέρω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν οὐσιαστικήν. Κατὰ τὴν πρότασιν αὐτὴν, «ὁσάκις ὅμως ἡ κοινοποίησις δικογράφου τινὸς ἐνεργῆται διὰ τῶν τοπικῶν ἀρχῶν, προκαταβάλλεται ὑπὸ τοῦ ἐπιδίδοντος» κτλ. Τίς ὅμως θὰ γινώσκῃ αὐτὰ τὰ τέλη, καὶ ποῖα καὶ ὁπόσα εἶναι;

§258ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν μανθάνει διὰ τῶν προξένων ἐν ἑκάστῳ Κράτει, ποῖα εἶναι τὰ τέλη, καὶ εἰδοποιεῖ περὶ τούτου τὸν Εἰσαγγελέα, ὁ ὁποῖος θὰ ζητῇ τὰ τέλη αὐτὰ παρὰ τοῦ διαδίκου.

§259Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρέπει νὰ καταρτισθῇ πίναξ, διότι ἄλλως θὰ συμβαίνωσιν αὐθαιρεσίαι. Ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ θ’ ἀναγκάζηται νὰ ζητῇ τὰ περισσότερα, ἵνα μὴ καθυστερῇ τὸ ποσόν.

§260ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Νομίζω ὅτι ὁρίζεται σαφῶς ἐν τῷ νόμῳ. Ἡ νομοθεσία ἑνὸς Κράτους δὲν εἶναί τι αὐθαίρετον.

§261ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ πνεῦμα τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι πρέπει νὰ καταρτισθῇ πίναξ, ὁ ὁποῖος νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς Εἰσαγγελίας τοῦ Κράτους, ὥστε ὁ διάδικος νὰ γνωρίζῃ τὸ ποσὸν τῶν προκαταβαλλομένων τελῶν.

§262Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Διοίκησις πρὸς εὐκολίαν δύναται νὰ καταρτίσῃ τὸν πίνακα· αὐτὸ εἶναι ἔργον ἐκτελέσεως.

§263Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ ἂν δὲν πρόκειται νὰ ἀναγραφῇ διάταξις ἐν τῷ ψηφιζομένῳ νόμῳ, εἶναι μεγάλη ἀνάγκη, ὅπως κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου καταρτισθῇ ὁ πίναξ, ἵνα μὴ προκύψωσι δυσχέρειαι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν. Πρέπει νὰ γείνῃ ὁ κατάλογος καὶ νὰ κοινοποιηθῇ ὄχι μόνον εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλους τοὺς δικαστικοὺς κλητῆρας.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου νὰ μεταβληθῇ ὡς ὑπέδειξεν ὁ κ. Φιλάρετος;

§265Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν ἐν τῷ τίτλῳ γενομένην τροποποίησιν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου τοῦ 1896 ἐκ δρ. 67,000.

§267Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ ζητοῦνται πιστώσεις (ἀναγινώσκει): «27,000 δραχ. δι’ ἐνοίκια Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων, 10,000 δι’ ἀποζημίωσιν ἀνακριτῶν καὶ ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων, 30,000 δι’ ἀποζημιώσεις μαρτύρων κτλ.» Τὸ «κτλ.» αὐτὸ, ἐὰν δὲν ἐξηγῆται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, τί καλύπτει;

§268Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὕτως εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Εἶναι ἔξοδα δικαστικῆς ἀνακρίσεως.

§269Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. «Ἀποζημιώσεις μαρτύρων», εἶναι πολὺ ἀόριστον.

§270Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ἐδάφιον εἶναι τοιοῦτον.

§271ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι πολὺ ἐλαστικόν.

§272Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂς ἀπαλειφθῇ τὸ «κτλ.»

§273Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις λέγει, ὅτι ἀπῃτήθη τὸ ποσὸν τοῦτο διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων. Δὲν ἦτο καλὸν νὰ ἔχωμεν ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει καὶ τὸν βαθμὸν τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων, ἵνα ἴδωμεν πόσαι ὑπάρχουσι;

§274Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δημοσιεύονται κατὰ τριμηνίαν πίνακες τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης.

§275ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ ἐνοίκια τί θέλουσι;

§276Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ἐνοίκια εἶναι κεφάλαιον 11 ἄρθρον 6.

§277Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ φέρω μίαν παρατήρησιν περὶ τούτου. Γνωρίζομεν κατὰ τίνα τρόπον ἐνοικιάζονται τὰ δημόσια καὶ τὰ δικαστικὰ καταστήματα, οὐχὶ σήμερον, ἀλλὰ πάντοτε. Δὲν ἀρκεῖ ὅτι ἐκλέγονται οὐχὶ βεβαίως τὰ καλλίτερα κτίρια, κατὰ κανόνα τοὐλάχιστον, τὸ δυσάρεστον εἶναι, ὅτι καταλαμβάνονται καὶ ὑπὸ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ δὲν εἶναι σπάνιον νὰ εὕρητε Εἰρηνοδικεῖον κατειλημμένον καθ’ ὁλοκληρίαν ὑπὸ τοῦ κ. εἰρηνοδίκου καὶ τῆς οἰκογενείας του καὶ τοῦ ζωολογικοῦ του κήπου, καὶ γωνία τις μόνον νὰ ἐναπολείπηται διὰ τὸ εἰρηνοδικειακὸν κατάστημα. Κατὰ τὴν βραχεῖαν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης διάβασίν μου εἶχον ἀποστείλει πρὸς τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς ἐγκύκλιον, διότι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα, γίνεται καὶ εἰς τὰ ἀνακριτικὰ γραφεῖα καὶ εἰς τὰ εἰσαγγελικά, ἰδίως εἰς τὰ εἰσαγγελικά, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν ἐξακολουθῇ ἐφαρμοζομένη ἡ ἀπαγόρευσις, διότι ὁ νόμος δὲν δίδει δικαίωμα εἰς τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους νὰ ἔχωσιν ἄμισθον κατοικίαν. Ἐκ κακῶν προηγουμένων, καὶ ἕνεκα δικαιολογίας, ὅπως εὑρίσκωνται δῆθεν προχειρότεροι, κατοικοῦσιν ἐντὸς τῶν καταστημάτων. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀνεπαρκεῖς. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα. Δὲν ἕπεται ἐκ τοῦ ὅτι οἱ μισθοὶ εἶναι ἀνεπαρκεῖς, ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι ἐξαιρετικῶς πρέπει νὰ κοιμῶνται εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον καὶ νὰ καταλαμβάνωσιν ὅλον τὸ κτίριον, οἱ δὲ δικαζόμενοι νὰ εἰσέρχωνται εἰς μίαν τρώγλην. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ ληφθῇ μία πρόνοια ὄχι μόνον διὰ τὰ Εἰρηνοδικεῖα, περὶ τῶν ὁποίων σήμερον πρόκειται, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ εἰσαγγελικὰ καὶ τὰ ἀνακριτικὰ καὶ ἐν γένει διὰ τὰ δημόσια γραφεῖα, διότι ὅλοι γνωρίζετε τί συμβαίνει, καὶ ἐννοεῖτε κάλλιστα, ὅτι εἶναι οὐχὶ ἄτοπον, οὐχὶ ἀδικαιολόγητον, ἀλλὰ καὶ οἰκτρὸν τὸ θέαμα, νὰ βλέπῃ τις, ὅτι τὸ Δημόσιον πληρόνει πολὺ γενναῖον ἐνοίκιον πολλάκις, καὶ ἐν τούτοις καταλαμβάνει τὸ κτίριον μόνον ὁ ὑπάλληλος, ὁ δὲ κύριος σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον εἶναι προωρισμένον, δὲν ἐκπληροῦται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τοῦ 1896 ἐκ δρ. 16,333.50. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§279ΣΤΑΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοὶ λύσῃ ἀπορίαν τινά. Νομίζω ὅτι συνδρομὴ εἰς ἐφημερίδας καὶ εἰς συγγράμματα, συνεπείᾳ νόμου ψηφισθέντος κατὰ τὸ 1894, δὲν ἐπιτρέπεται.

§280Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη πίστωσις συνδρομῆς ἐφημερίδων. Ἡμεῖς εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην, ὡς διεξάγοντες ὑποθέσεις, αἵτινες μᾶς ἐπέβαλλον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀμυνθῶμεν ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δώσωμεν συνδρομὴν εἰς ἐφημερίδα ἀλλόγλωσσον, ἵνα ὑπερασπίσῃ τὰ συμφέροντα ταῦτα ἀπέναντι ἐπιθέσεων ἀδίκων, καὶ διὰ τοῦτο ἐπληρώσαμεν 800 δραχμάς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7 νομοσχέδιον δέον νὰ ἀναβληθῇ, διότι δὲν ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§282ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐταὶ αἱ ἐκθέσεις πότε θὰ ἔλθωσι;

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δρ. 557,379.50 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1896.

§284ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, εἰς τί ποσὸν ἀνέρχεται τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1896 ἀναγραφόμενον ποσὸν διὰ γαιάνθρακας, διότι ἡ ἀναπληρωματικὴ αὕτη πίστωσις μοὶ φαίνεται κάπως ὑπερβολικὴ διὰ τὸ ἔτος 1896.

§285Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1896 ἔτους δὲν γνωρίζω τί ποσὸν ἀκριβῶς εἶναι ἀναγεγραμμένον διὰ γαιάνθρακας, εἶναι ὅμως εὔκολον νὰ μάθωμεν, ἂν κομισθῇ τὸ τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Νομίζω, ὅτι εἶναι κατά τι μικρότερον τὸ ποσὸν τοῦτο τοῦ ἀναγραφομένου κατὰ προηγούμενα ἔτη. Ὑπῆρχεν ὅμως ἀνάγκη ἔκτακτος αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως τῶν γαιανθράκων, ἕνεκα πολλῶν καὶ ποικίλων λόγων, οὓς, ἐὰν ὀλίγον προσέξητε, θέλετε εὕρει συνεπτυγμένους ἐν τῇ πρὸς τὴν Βουλὴν ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου, ἐν σελίδι 2. Δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι τὸ θωρηκτὸν «Ψαρὰ» ἐξετέλεσε πλοῦν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς ἐπισκευὴν, εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι πρώτην ταύτην φορὰν τὰ πλοῖα τοῦ στόλου, τὰ λεγόμενα ἀτμομυοδρόμονες, ἤτοι τὰ ποτάμια, ὁ «Ἀλφειὸς», ὁ «Ἀχελῷος», ὁ «Πηνειὸς» καὶ ὁ «Εὐρώτας», ἐξετέλεσαν καὶ ἐκτελοῦσιν ἀδιακόπως πλόας πρὸς καταδίωξιν τῆς λαθρεμπορίας, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζω ὅτι ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἀγαθῶν ἀποτελεσμάτων τῆς καταδιώξεως τῆς λαθρεμπορίας. Τὰ τρία πλοῖα ἡμῶν ταῦτα διαρκῶς εὑρίσκοντο καὶ εὑρίσκονται ἐν ἀτμῷ. Ἐκτὸς ὅμως τούτου διεθέσαμεν εἰς καταδίωξιν τῆς λαθρεμπορίας καὶ δύο ἐκ τῶν τορπιλλοβόλων, ὧν ἡ χρησιμότης δὲν εἶναι ἀναπόφευκτος διὰ τὴν πολεμικὴν αὐτῶν ἐνέργειαν. Ἑπομένως εἴχομεν τοὺς ἀτμομυοδρόμονας, εἴχομεν δὲ καὶ δύο τορπιλλοβόλα, ἅτινα κατ’ ἐξακολούθησιν κατεδίωκον καὶ καταδιώκουσι τὰ λαθρεμπόρια. Τὸ αὐτὸ πράττουσι καὶ αἱ ἀτμοτελωνίδες.

§286ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Καὶ ἤδη ἐκτελοῦσι πλόας τὰ τορπιλλοβόλα πλοῖα;

§287Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 7 καὶ 9.

§288ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Μήπως εἶναι ἀραγμένα, ἕνεκα τοῦ χειμῶνος πουθενά;

§289Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι ἀραγμένα· ἀλλὰ δύναμαι νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔκθεσιν τῶν κυβερνητῶν τῶν τορπιλλοβόλων περὶ τῆς ἀποτελεσματικῆς ὑπ’ αὐτῶν καταδιώξεως τῆς λαθρεμπορίας. Τοῦτο ἄλλως προκύπτει ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, ἕν τῶν πλοίων, τῶν λεγομένων ἀτμομυοδρόμων, καθ’ ἑκάστην δεκάτην πέμπτην ἡμέραν ἐκτελεῖ πλόας μετὰ τῶν μαθητῶν τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς τῶν δοκίμων, ἐκτελεῖ δὲ πλόας συνεχεῖς, δηλ. εὑρίσκεται εἰς συνεχῆ ἀτμὸν ἀπὸ τῆς Παρασκευῆς (μεσημβρίας) μέχρι τῆς Κυριακῆς (ἑσπέρας) δηλ. 2½ ἡμέρας· διότι νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν πλοῖον ἐκπαιδευτικὸν τῶν δοκίμων, ἀλλ’ ἔχομεν παλαιόν τι, χρησιμεῦον ὡς Σχολὴ ἐν Πειραιεῖ, τὴν «Ἑλλάδα», ἀνίκανον πρὸς πλοῦν, (καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐτέθησαν εἰς διαθεσιμότητα αἱ μηχαναὶ τοῦ πλοίου τούτου καὶ τὸ προσωπικὸν τὸ ὑπηρετικὸν τῶν μηχανῶν, ὅπερ ὑπῆρχε κατὰ προηγούμενα ἔτη, ἐνῷ ὁ ἀτμοδρόμων «Ἑλλὰς» δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ πλεύσῃ, οὐδ’ ἔξω κἄν τοῦ λιμένος νὰ ἐξέλθῃ, καὶ ἐπῆλθεν ἐκ τούτου σπουδαία οἰκονομία) ἔπρεπε νὰ θεραπευθῇ ἡ ἔλλειψις αὕτη, διότι ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ οἱ δόκιμοι νὰ εἰσέρχωνται ἔν τινι τῶν πλοίων καὶ νὰ ἐκτελῶσι πλόας. Τοῦτο καθιέρωσα λοιπὸν ἐγὼ διὰ τοῦ «Ἀλφειοῦ». Ἰδοὺ ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐπῆλθεν ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης τῶν γαιανθράκων. Ἐκτὸς ὅμως τῶν «Ψαρῶν», ἅτινα μετέβησαν εἰς Τουλὼν πρὸς καθαρισμὸν, ἐπισκευὴν καὶ τοποθέτησιν τῶν ταχυβόλων, καὶ τὰ ἄλλα δύο θωρηκτὰ μετέβησαν ἀλλαχοῦ πρὸς καθαρισμὸν, καὶ ἐπανῆλθον.

§290Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸ 1896 ὁ προϋπολογισμὸς ἀνέγραψε 35,000 δρ. ὀλιγωτέρας ἢ τὸ 1895.

§291ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀληθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν εὗρεν ἀρκετὰς περιπτώσεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ δαπανηθῇ μεγάλη ποσότης γαιανθράκων πολὺ μείζων τῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δαπανηθείσης· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι ὑπερβολικῶς μέγα· ἐπὶ 230,000 δραχ. δαπάνης γαιανθράκων, ἀναγεγραμμένης κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀπέναντι 265,000 τοῦ 1895, ζητεῖται ἀναπληρωματικὴ πίστωσις 152,000 δραχμῶν. Ὑποθέτω ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι περιττός.

§292Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἠξεύρετε ἂν δὲν ὑπῆρξαν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις κατὰ τὸ 1895;

§293ΣΤΑΗΣ. Ἀκόμη χειρότερον δι’ ὑμᾶς, διότι καὶ δι’ ἐκείνας εὐθύνεσθε κατὰ τὸ ἥμισυ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀνέφερεν ὅλας τὰς περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι προὐκάλεσαν τὰς ὑπερβάσεις ταύτας...

§294Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ κάπνισμα τῶν θωρηκτῶν.

§295ΣΤΑΗΣ. Μὲ προλαμβάνετε· ἀλλὰ τὸ κάπνισμα τῶν θωρηκτῶν σᾶς τὸ χαρίζω. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶχεν ἀποσταλῆ εἰς Γαλαξείδιον ἀτμόπλοιον τοῦ στόλου, ἵνα μεταφέρῃ ἐμπορικὸν πλοῖον. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι παρέλειψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀναφέρῃ, ὅτι Βασιλικὸν πολεμικὸν ἀτμόπλοιον εἶχε χρησιμεύσει εἰς ἅγιόν τινα πατέρα καθολικὸν ὡς θαλαμηγός. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι ἐλησμόνησε νὰ ἀναφέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ δύο ἢ τρία ταξείδια τῆς «Μυκάλης» καὶ τῆς «Σφακτηρίας», τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν τελευταίως. Καὶ βεβαίως ἠπόρησα, πῶς ἐλησμόνησεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὸ ταξείδιον τοῦ Πὲρ–Διδὸν καὶ τὴν μεταφορὰν τοῦ πλοίου ἐκ Γαλαξειδίου, ἐν ἀγνοίᾳ βεβαίως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§296Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ταξείδιον τοῦ Πὲρ–Διδὸν δὲν ἐγένετο ἐν ἀγνοίᾳ μου.

§297ΣΤΑΗΣ. Τότε θὰ ἐμοιράσατε ἐξ ἴσου τὰς εὐλογίας του (ἱλαρότης).

§298Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπῆρχε προηγούμενον. Ὁ Πὲρ– Διδὸν εἶχε λάβει τὴν δεξίωσιν αὐτὴν ἐπὶ Ὑπουργείου προκατόχου, ὅταν ἦλθεν ἐδῶ κατὰ τὸ 1893, ἑπομένως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ καθυστερήσωμεν κατὰ τοῦτο, προσεφέραμεν δὲ τὴν αὐτὴν δεξίωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον προσφέρει αὐτῷ οἱ προκάτοχοι ἡμῶν.

§299ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ διαθέσωμεν μεγαλείτερον ἀτμόπλοιον πρὸς μεταφορὰν τοῦ πατρὸς Διδὸν, διότι βεβαίως πρέπει ν’ ἀποδίδωνται τιμαὶ πρὸς πάντας τοὺς ἄνδρας τοὺς κατέχοντας θέσιν ἐπιφανῆ, ὁποίαν βεβαιότατα κατέχει ὁ ἐπιφανέστατος ἐκκλησιαστικὸς ῥήτωρ Πὲρ–Διδὸν τοῦ ὁποίου τὴν ῥητορικὴν δύναμιν ἐθαυμάσαμεν εἰς τὸν Καθολικὸν ναὸν ἐνταῦθα. Καλῶς ἑπομένως πράξασα ἡ Κυβέρνησις, ἔθηκεν ἀτμόπλοιον τοῦ στόλου ἡμῶν εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ ἐπιφανοῦς τούτου ἀνδρός. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὑπῆρξε καὶ ἄλλη τις περίστασις, ὀδυνηρὰ διὰ τὸ ἔθνος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶχε καθῆκον νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὸ παρέλειψε δυστυχῶς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896 ἐκ φρ. χρυσῶν 118,750 καὶ περὶ ἀκυρώσεως ἴσου ποσοῦ ἐκ τοῦ ὑπὸ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Κεφαλαίου 1 τῆς χρήσεως τοῦ 1893 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου ὑπολοίπου πιστώσεως ἐκ δραχ. 121,503.35.

§301ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι παρεκίνησαν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προτείνῃ σήμερον τὴν πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ τούτου, τὸ ὁποῖον ἐπὶ ἔτη ἤδη δὲν ἀνεγνωρίζετο ὡς ὀφειλόμενον;—διότι ἡ σύμβασις, τῆς ὁποίας ἐθεωρήθη ὡς κεκτημένον τὸ δικαίωμα αὐτὸ, ἠκυρώθη.—Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ Hambro ἔλαβε τὸ μερίδιόν του, ἀλλὰ τὸ ἔλαβε, διότι κατεῖχε τὰ χρήματα, καὶ δὲν τὰ ἐπέστρεψεν. Αἱ δύο ἄλλαι Τράπεζαι ὅμως δὲν ἀπέκτησαν δικαίωμά τι.

§302Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἵνα δυνηθῶ νὰ σᾶς δώσω θετικὰς πληροφορίας, παρακαλῶ νὰ ἀναβάλητε τὴν περιέργειάν σας ἐπὶ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§303ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πολὺ καλά.

§304ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Περὶ ἄλλου τινὸς παρακαλῶ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπόδειξις, καὶ ἂν προσήχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως ταύτης.

§305Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη Τράπεζα ἐπαρουσίασαν τοὺς λογαριασμούς των.

§306ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ προσήγοντο καὶ αὗται αἱ πληροφορίαι εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§307ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο ἔχει κἄτι τι τὸ χαριστικόν· ἀλλὰ θὰ ἴδωμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§308Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Χαριστικόν, δὲν πιστεύω. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως θέσεως στρατιωτικοῦ ἀκολούθου παρὰ τῇ ἐν Κωνσταντινουπόλει Β. Πρεσβείᾳ. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Καΐρῳ καὶ Ἀσιοὺτ προξενικῶν ἀρχῶν, καὶ 2) Περὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ὡς εἰσηγητῶν ὑπηρετούντων ἐν τῷ δικαστικῷ τμήματι τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου).

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωπικοῦ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν. Ὁ κ. Ἰσχόμαχος ἔχει τὸν λόγον.

§311ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, δυστυχῶς ἕνεκα ἀδιαθεσίας δὲν παρευρέθην κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἀλλὰ ἀνήκων εἰς ἐπαρχίαν, ἐν ᾗ ὑπάρχουσι δάση, καὶ εἰς δῆμον περικυκλούμενον πανταχόθεν ἐκ δασῶν, ἀναγκάζομαι νὰ λάβω σήμερον τὸν λόγον, ὅπως ἐκφράσω ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τὰς ἰδέας μου. Ἐν πρώτοις ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην μου εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι, ἀναγνωρίζων τὴν κακὴν κατάστασιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν, ἀπεφάσισε νὰ μεριμνήσῃ, ἂν ὄχι διὰ τὸ παρὸν, τοὐλάχιστον διὰ τὸ μέλλον. Καθ’ ἃ εἰσηγούμενος τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶπε, προτίθεται διὰ διαγωνισμοῦ νὰ ἀποστείλῃ ὑποτρόφους εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Σχολὴν τῆς Νανσὺ «École Forestière autremant dite, des Eaux et Forêts», τὴν ὁποίαν κάλλιστα γνωρίζω, καὶ ἴσως περισσότερον ὅλων τῶν συναδέλφων μου, καθόσον εἰς τὴν νεανικήν μου ἡλικίαν ἔμεινα εἰς τὴν πόλιν τῆς Νανσὺ, καὶ ἐπί τινα χρόνον προὐτιθέμην νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν Σχολὴν ταύτην. Ἡ Σχολὴ τῆς Νανσὺ εἶναι, κατ’ ἐμὲ, ἂν ὄχι ἡ πρώτη τοῦ κόσμου, βεβαίως ὅμως ἡ πρώτη τοῦ Εὐρώπης, ὑπὸ θεωρητικὴν ἔποψιν. Οἱ μαθηταὶ, οἵτινες θὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Σχολὴν ταύτην, θὰ ἐξέλθωσι τέλειοι θεωρητικοὶ δασολόγοι. Νομίζω ὅμως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὰ δύο ἔτη, τὰ ὁποῖα ἀπεφασίσατε, ὅπως παραμένωσιν οἱ μαθηταὶ οὗτοι ἐν Γαλλίᾳ, δὲν ἐπαρκοῦν, διότι αἱ σπουδαὶ ἐν τῇ Σχολῇ ταύτῃ εἶναι μᾶλλον θεωρητικαί. Γνωρίζω κάλλιστα, ὅτι γίνονται ἐκδρομαὶ καὶ εἰς τὰ δάση τῆς Λωῤῥαίνης, πέριξ τῆς Νανσὺ, καὶ εἰς τὴν Ἀλγερίαν, κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν διακοπῶν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν Ἑλλάδα, κυρίως ἐν Ἀλγερίᾳ θὰ δυνηθῶσι νὰ μορφωθῶσιν οἱ μέλλοντες δασονόμοι μας. Ὑπηρετήσας ὡς πρόξενος τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος ἐν Κύπρῳ μετὰ τὴν Ἀγγλικὴν κατοχὴν, συνήντησα ἐκεῖ Γάλλον δασονόμον διακεκριμένον, τὸν ὁποῖον μετεκαλέσατο ἡ Κυβέρνησις τῆς Κύπρου, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τῆς συντηρήσεως τῶν δασῶν ἐν τῇ νήσῳ ἐκείνῃ καὶ ἀναδασώσῃ αὐτήν. Οἱ Ἄγγλοι, γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, πόσον εἶναι πρακτικοὶ ἄνθρωποι· οὗτοι εἰς τὴν Γαλλίαν ἀπετάθησαν, καὶ διὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως μετεκαλέσαντο τὸν τμηματάρχην ἐκεῖνον, ὅστις ἐν μικρῷ διαστήματι ἐβελτίωσε μεγάλως τὴν κατάστασιν τῶν δασῶν ἐν Κύπρῳ. Ἐγώ, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἂν προελάμβανον πρὶν καταρτίσητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἤθελον τολμήσει νὰ σᾶς ὑποβάλω μίαν ἄλλην ἰδέαν. Ἡ ἰδέα αὕτη εἶναι ἡ ἑξῆς. Μεταξὺ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, τοὺς ὁποίους θὰ καλέσητε εἰς τὸν διαγωνισμὸν, ἔπρεπε νὰ καλέσητε καὶ νέους ἀξιωματικοὺς ἐκ τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ ἐκ τῶν ὑπεραρίθμων—εἶναι δὲ δυστυχῶς πολλοὶ οἱ τοιοῦτοι.—Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, ἐξελθόντες ἐκ τῆς τελειοτέρας Σχολῆς τῶν ἐν Ἑλλάδι, τῆς τῶν Εὐελπίδων, ἔχουσιν ἅπαντα τὰ προσόντα, ὅπως, εἰσερχόμενοι εἰς τὴν Δασονομικὴν Σχολὴν, καὶ μετὰ ταῦτα μεταβαίνοντες ἐπ’ ὀλίγον εἰς Ἀλγερίαν, μορφωθῶσιν εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε ἐπανερχόμενοι νὰ μορφώσωσι τὴν δασονομικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν. Θὰ ἔχωσι δὲ τὸ μέγα προσὸν, ὅτι, ἀνατραφέντες στρατιωτικῶς, θὰ δυνηθῶσι νὰ καταρτίσωσι στρατιωτικὴν τὴν δασονομικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν. Ἡ ὑπηρεσία τῶν δασῶν παρ’ ἡμῖν εὑρίσκεται εἰς ἀθλιεστάτην κατάστασιν, καὶ ἡ δοκιμὴ τῆς γωροφυλακῆς ἀπέτυχε δυστυχῶς ἐντελῶς. Ὁμολογῶ ὅτι μεταξὺ τῶν δασαρχῶν ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς λίαν διακεκριμένοι, ἀλλὰ διακεκριμένοι ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν. Ἐὰν εἴχετε ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ ἢ τοῦ πυροβολικοῦ, διευθύνοντας τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ἐν πρώτοις ἤθελον σᾶς κατασκευάσει ὁδοὺς βατὰς, καὶ θὰ ἠδύνασθε εὐκολώτατα νὰ ἔχητε συγκοινωνίαν μεταξὺ τῶν πόλεων καὶ τῶν δασῶν. Ἐγὼ, κύριοι Βουλευταὶ, ἂν καὶ χωλαίνων ὀλίγον τὸν πόδα, εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε διαμένουσιν ἐν τῇ πόλει· ὅταν μεταβαίνω εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, πάντοτε εἶμαι εἰς κίνησιν. Τελευταῖον ἐπεσκέφθην τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἁγυιᾶς, καὶ διὰ τῆς Ὄσσης μετέβην εἰς τὴν παραλίαν τοῦ Τσάγεζι, ἐκεῖθεν δὲ πάλιν ἀνέβην εἰς τὴν κορυφὴν τῆς Ὄσσης, καὶ ἐκεῖθεν μετέβην εἰς τὸν δῆμον Νέσσωνος, εἰς τὸ χωρίον Κεσερλί. Εἶδον τὴν κατάστασιν τῶν δασῶν μας, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἔκλαυσα· διότι ὑπάρχουν εἰς τὸν τόπον μας δάση τόσον λαμπρὰ, ὥστε, ἂν συνετηροῦντο καθὼς συντηροῦνται τὰ δάση ἐν Εὐρώπῃ, ἀλλὰ καὶ ἐν Ἀνατολῇ ἀκόμη, θὰ ἤμεθα εἰς εὐάρεστον κατάστασιν ὑπὸ δασικὴν ἔποψιν. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζω ὅτι αἱ ἐθνικαὶ περιστάσεις εἶναι δειναὶ, καὶ ἴσως δὲν σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον τὴν στιγμὴν ταύτην ν’ ἀπομακρύνητε ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ νέους ἀξιωματικοὺς ἐνθουσιώδεις, μέλλοντας νὰ δράσωσιν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐγὼ θὰ σᾶς εἴπω, μὴ τοὺς ἀπομακρύνετε τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ λάβετε τοὐλάχιστον τὸ μέτρον, τοὺς νέους, τοὺς ὁποίους θ’ ἀποστείλητε εἰς τὴν Σχολὴν τῆς Νανσὺ, νὰ τοὺς ἀφήσητε ἀκόμη ἓν ἔτος, πρὸς ἐφαρμογὴν ἐν Ἀλγερίᾳ, ὅπου τὰ δάση ὁμοιάζουν πολὺ μὲ τὰ δάση τῆς Ἀνατολῆς, καὶ κατὰ συνέπειαν μὲ τὰ τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὰ ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ σᾶς εἴπω.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκει): «Ὁ κατὰ τὸν νόμον ͵ΒΡΞΒʹ τῆς 13 Φεβρουαρίου 1893 ἀριθμὸς τῶν δασαρχῶν ἀναβιβάζεται εἰς τριάκοντα.»

§313ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνομεν πρόνοιαν περὶ τοῦ μέλλοντος τῶν δασῶν καὶ περὶ τῆς διευθύνσεως καὶ τῆς γενικῆς ἐποπτείας, τῆς μακρόθεν, οὕτως εἰπεῖν, ἐνασκουμένης, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι λησμονοῦμεν τίνων πρὸ πάντων ἔχουν ἀνάγκην τὰ δάση παρ’ ἡμῖν καὶ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται. Πρὸ παντὸς ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ ἐνεστῶτος, περὶ τῆς ἀμέσου καὶ ἐπειγούσης φυλάξεως καὶ διασώσεως τῶν ὑπολειφθέντων δασῶν, διότι ὀλίγος χρόνος ἀκόμη ἂν παρέλθῃ, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν τότε περὶ ἑκατομμυρίων πρὸς ἀναδάσωσιν τῆς Ἑλλάδος, διότι δάση δὲν θὰ ἔχωμεν. Ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν ἆρά γε τότε τὰ μέσα τὰ ὑλικὰ, ὅπως ἐπιχειρήσωμεν κατεπειγόντως ἀναδάσωσιν τῆς Ἑλλάδος; Καὶ διὰ νὰ μὴ ἐκτείνωμαι εἰς γενικὰς παρατηρήσεις, ἀλλὰ νὰ περιορισθῶ εἰς τὸ ἄρθρον 1, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἤθελον παρακαλέσει νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλάκων. Ἔχομεν 298 φύλακας, καὶ κατέδειξα καὶ προχθὲς, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνεται φύλαξις πραγματικὴ τῆς δασικῆς ἐκτάσεως, ὑπὸ τοὺς ὅρους μάλιστα τῆς συγκοινωνίας, ὑπὸ τοὺς ὁποίους εὑρισκόμεθα, μὲ 298 φύλακας δασῶν. Εἶναι τόσον ἀνεπαρκὴς ὁ ἀριθμὸς, ὥστε αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι γίνονται, γίνονται εἰς μάτην. Τὸ κατ’ ἐμὲ, φύλαξις δασῶν δὲν ὑπάρχει. Ἔχομεν μίαν ὑπηρεσίαν χρησιμεύουσαν μόνον εἰς διαφόρους καταχρήσεις καὶ πιέσεις. Δὲν λέγω τοῦτο περὶ τοῦ σώματος, τὸ ὁποῖον φυλάττει σήμερον τὰ δάση. Οἱονδήποτε σῶμα καὶ ἂν ἦναι, εἰς τὰ αὐτὰ θὰ περιστρέφηται, διότι φύλαξις πραγματικὴ δὲν θὰ ἦναι κατορθωτή. Σᾶς εἶπον προχθὲς, ποία εἶναι ἡ ἀναλογία ἐκτάσεως πρὸς ἕνα φύλακα εἰς τὰ δάση τῆς Εὐρώπης. Πῶς ἐκεῖ ἐξοδεύουν ἁδρῶς καὶ διορίζουν δεκαπλάσιον ἀριθμὸν δασοφυλάκων ἀπὸ ὅσους ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι; ἢ μήπως ἐκεῖ εἶναι τόσον δύσβατα τὰ μέρη, καὶ ἐδῶ ἔχομεν ὅλας τὰς εὐκολίας τῆς συγκοινωνίας καὶ ἀρκοῦν ὀλιγώτεροι; Ἢ μήπως ἐκεῖ δὲν ἔχουν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος καὶ ἐδῶ ἔχομεν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος ἐξαιρετικὴν, ὥστε νὰ ἀρκῇ τὸ δέκατον τῶν φυλάκων; Ὥστε τίνα ὑπηρεσίαν ἔχομεν, καὶ διατί δαπανῶμεν αὐτὰ, τὰ ὁποῖα δαπανῶμεν διὰ τὰ δάση;

§314Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τέλος πάντων τί προτείνετε;

§315ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπρότεινα αὔξησιν ἀριθμοῦ φυλάκων.

§316Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐνόσῳ δὲν ἔχομεν ἀριθμὸν ἐπαρκῆ χωροφυλακῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεθέσαμεν τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν, πῶς θέλετε νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν, νὰ κάμωμεν τοὺς φύλακας 590;

§317ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πάρετε ἀπὸ τὸ μηχανικόν.

§318Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν τοὺς στρατιώτας τοῦ μηχανικοῦ δασοφύλακας. Οἱ λόγοι εἶναι γνωστοὶ εἰς ὅλον τὸν κόσμον.

§319ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγομεν ὅτι μεριμνῶμεν περὶ φυλάξεως τῶν δασῶν, ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ ἔχωμεν 298 φύλακας!—διότι περισσοτέρους δὲν ἠμποροῦμεν!—Ἂν θέλετε τὰ δάση, λέγετε, ἂς φυλαχθῶσι, μὲ 298 ὅμως φύλακας μόνον!

§320Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνατε ὑμεῖς ἕτερον σύστημα.

§321ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ εὕρητε ὑμεῖς τὸ σύστημα. Ἐγὼ σᾶς λέγω μόνον, ὅτι χρειάζονται φύλακες πλειότεροι τῶν 298. Τώρα, θέλετε νὰ τοὺς εὕρητε ἀπὸ τὴν χωροφυλακήν; θέλετε νὰ τοὺς εὕρητε ἀπὸ τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ; ἀπὸ ἀφυπηρετήσαντας ἄνδρας τοῦ μηχανικοῦ; ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην τάξιν θέλετε; ἀπὸ πολίτας; ἀδιάφορον. Ἐγὼ σᾶς λέγω τοῦτο μόνον. Νὰ λέγητε ὅτι μὲ 298 δασοφύλακας θὰ φυλάξητε τὰ δάση τῆς Ἑλλάδος, εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκονται, λέγετε κἄτι τι ἀπραγματοποίητον.

§322ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀπὸ τί θὰ τὰ φυλάξουν;

§323ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ πυρκαϊᾶς, ἀπὸ καταχρήσεις, ἀπὸ ὅ,τι φυλάσσονται τὰ δάση.

§324ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ πυρὸς καὶ μαχαίρας.

§325ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ἐκεῖνα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα βλάπτονται τὰ δάση.

§326Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρέπει νὰ παύσουν αἱ ἄδειαι, νὰ παύσῃ ἡ ἐσφαλμένη ἰδέα, ἥτις ἐπικρατεῖ, ὅτι ἔχομεν δάση, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ ἐκμεταλλευώμεθα πρὸς ἀνθρακοποιΐαν καὶ ὑλοτομίαν. Αὐτὴ ἡ ἰδέα ἀπ’ ἀρχῆς μᾶς ἔφερεν εἰς τὴν καταστροφὴν αὐτῶν, διότι νομίζομεν, ὅτι δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ κάμνωμεν ὅ,τι καὶ οἱ ἄλλοι. Εἶδον ἄνθρωπον ἄλλοτε, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἐδέχεσθε νὰ ἐμπιστευθῆτε διὰ τίποτε, νὰ ἀπέλθῃ ἐξ Ἀθηνῶν, ἔχων ἄδειαν τοῦ Ὑπουργείου, ἵνα κατασκευάσῃ ἄνθρακας ἐξ ἑκατομμυρίων ὀκάδων...

§327Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τώρα;

§328ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄλλοτε, εἶπον... Ἡ Ἀκαρνανία ἄλλοτε ἐπίσης κατεκόπτετο, τῇ συναινέσει τοῦ Ὑπουργείου, ὑπὸ ἰσχυρῶν κερδοσκόπων, διὰ νὰ κατασκευάζωνται ἄνθρακες. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι κανεὶς ἐκ τῶν τότε Βουλευτῶν Ἀκαρνανίας ἐνταῦθα, ἀλλὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ ἐπαρχία ἅπασα εἶχεν ἐξαναστῆ κατὰ τοῦ βανδαλισμοῦ. Ὅταν λοιπὸν ἐξέρχωνται ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν αἱ ἄδειαι τῆς καταστροφῆς, ὅταν δὲν ἐπιβλέπωσι τὰ ὄργανα τῆς Διοικήσεως, τὰ τεταγμένα νὰ ἐπιθεωρῶσιν, ὅπως κόπτωνται τὰ δένδρα, τὰ ὁποῖα αἱ ἄδειαι καθορίζουσι, τηρουμένων τῶν διαστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται ἐν ταῖς ἀδείαις, δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἐλπὶς διασώσεως ἢ ἡ ἀπαγόρευσις τῶν ἀδειῶν. Αἱ ἀρχαὶ ἀναγνωρίζουσιν ἐκ πολιτικῶν λόγων, ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ ἐπιθυμία τῆς κεντρικῆς διοικήσεως, νὰ ἔμβωσιν ἀπὸ τὸ ἓν μέρος τοῦ δάσους καὶ νὰ ἐξέλθωσιν ἀπὸ τὸ ἄλλο, νὰ μὴ γείνῃ καμμία διάκρισις ἢ καταμέτρησις, καμμία ἐξέλεγξις. Λοιπὸν τί νὰ σᾶς κάμουν ἔστω καὶ 10,000 φύλακες ἐν μέσῳ τοιαύτης καταστάσεως; Πρέπει ἀπολύτως νὰ παύσῃ ἡ ὑλοτομία, καὶ ἔπειτα νὰ σκεφθῶμεν περὶ ὑλοτομίας, ἀφοῦ μεταβληθῇ ἡ διοίκησις τοῦ Κράτους.

§329ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁσάκις πρόκειται περὶ δασῶν, ὁ φίλος μου ἐκ Μεσολογγίου συνάδελφος ἕνα τρόπον εὑρίσκει, ἀσφαλῶς διασώζοντα τὰ δάση, τὸ νὰ μὴ δίδωνται ἄδειαι ὑλοτομίας! «Ἅμα δὲν δώσῃ τὸ Δημόσιον ἀδείας ὑλοτομίας, τότε τὰ δάση διασώζονται.» Καὶ τῷ ὄντι, ἐπειδὴ τὸ κέρδος τοῦ Δημοσίου ἀπέναντι τοῦ μεγάλου κινδύνου καὶ τῆς μεγάλης σημασίας τῶν δασῶν δὲν εἶναι μέγα,—διότι εἶναι ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον,— εὑρέθη τῷ ὄντι ἁπλούστατος τρόπος, δι’ οὗ τὰ δάση ἐν Ἑλλάδι σώζονται, καὶ σώζεται καὶ ὁ τόπος, — διότι, κατ’ ἐμέ, ἐπαναλαμβάνω, ζήτημα ὑπάρξεως τοῦ τόπου εἶναι ἡ ὕπαρξις τῶν δασῶν,— καὶ τὸ μέσον, ἀντὶ νὰ συνίσταται εἰς φροντίδας καὶ εἰς ἐνεργείας τινάς, κατὰ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ φίλον μου, συνίσταται ἁπλῶς εἰς ἀπραξίαν, εἰς ἄρνησιν! Τὰ δάση σώζονται διὰ μιᾶς ἀρνήσεως. Καὶ τῷ ὄντι, εἶναι λίαν ἁπλοῦν, ὅταν δύναταί τις, ἁπλῶς ἀρνούμενος κἄτι τι, νὰ διασώσῃ ἕνα τοιοῦτον θησαυρόν! Λοιπὸν νὰ ἀρνηθῶμεν τὰς ἀδείας τῆς ὑλοτομίας! Ἀλλὰ πρῶτον, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ τῶν καταχρήσεων, αἱ ὁποῖαι συμπαρομαρτοῦσιν εἰς τὴν ὑλοτομίαν, ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, πιστεύω, ὅτι, καὶ ἂν λάβῃ ἄδειαν εἷς χωρικὸς διὰ νὰ ὑλοτομήσῃ ὀλιγίστην τινὰ ξυλείαν διὰ τὴν εὐκολίαν του,—τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν ἐννοεῖτε νὰ τὸ ἀπαγορεύσητε καὶ αὐτὸ, δηλ. ν’ ἀπαγορεύσητε πᾶσαν ξύλευσιν, πᾶσαν ὑλοτομίαν,— ὅτι ἐπειδὴ αὐτὴ ἡ ἄδειά του θὰ ἦναι διὰ μικρὰν ὑλοτομίαν, δὲν ἕπεται ὅτι καὶ ἡ ὄρεξίς του ἀπέναντι τῆς καταχρήσεως θὰ ἦναι περιωρισμένη, ἀλλ’ ἐκεῖνος ὁ χωρικός, ὁ ὁποῖος θὰ μεταβῇ διὰ νὰ κάμῃ τὴν ἐπιτραπεῖσαν αὐτῷ ὑλοτομίαν, δύναται νὰ κάμῃ μεγίστην κατάχρησιν. Ἀλλὰ ποῖος θὰ τὸν ἐμποδίσῃ; Βεβαίως ὁ φύλαξ· ἀλλὰ διὰ νὰ τὸν ἐμποδίσῃ ὁ φύλαξ, πρέπει νὰ τὸν ἴδῃ, καὶ διὰ νὰ τὸν ἴδῃ, δὲν πρέπει νὰ εὑρίσκηται εἰς ἀπόστασιν δύο ἡμερῶν ἀπὸ τὸ μέρος, ὅπου ὁ χωρικὸς διαπράττει τὴν κατάχρησιν.

§330ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐννοῶ τὴν ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ ξύλευσιν· δὲν ἐννοῶ τὸν χωρικόν, ὅστις ἔχει ἀνάγκην νὰ κόψῃ ὀλίγα ξύλα.

§331ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ μοὶ εἴπετε: «τί νὰ κάμωσιν οἱ φύλακες οἱ πολλοί;» καὶ ἐπροσπαθήσατε νὰ εὕρητε τρόπον φυλάξεως τῶν δασῶν ἄνευ φυλάκων. Ἀλλὰ ἡ φύλαξις τῶν δασῶν θὰ γείνῃ βεβαίως διὰ φυλάκων, καὶ ὅταν λέγωμεν «διὰ φυλάκων», ἐννοοῦμεν ἀριθμὸν φυλάκων ἐπαρκῆ. Ἀριθμὸς φυλάκων ἀνεπαρκὴς εἶναι ὡς νὰ μὴ ὑπάρχωσι φύλακες. Τί τοὺς θέλετε τοὺς ἀνεπαρκεῖς φύλακας; Διὰ νὰ κάμητε μερικὰς δαπάνας; διὰ νὰ πλανᾶσθε ὅτι ἔχετε φύλακας δασῶν; Μοὶ λέγετε: «ἀπὸ τί θὰ φυλάξητε τὰ δάση;» Σᾶς εἶπον, ὅτι θὰ τὰ φυλάξωσιν ἀπὸ τὰ πάντα, ἀπὸ τὰς πυρκαϊᾶς, ἀπὸ τὰς καταχρήσεις, καὶ διὰ νὰ προλαμβάνωσιν ἰδίως τὰς πυρκαϊάς. Βεβαίως καὶ ἄλλα μέσα χρειάζονται, ἀλλὰ χρειάζεται καὶ ὁ φόβος τοῦ ἐμπρηστοῦ, ὅτι πολὺ ταχέως δύναται νὰ τὸν ἀνακαλύψῃ ὁ φύλαξ, νὰ τὸν συλλάβῃ. Ἂν ὁ φύλαξ εὑρίσκεται εἰς μίαν περιφέρειαν περιωρισμένην, βεβαίως ὁ ἐμπρηστὴς θὰ ἦναι βέβαιος, ὅτι θὰ συλληφθῇ, διότι μόλις φανῇ τὸ πῦρ, ἀμέσως ὁ φύλαξ δύναται νὰ τρέξῃ καὶ ἑπομένως νὰ ἀνακαλύψῃ, ἐρωτῶν ποῖος ἔλειπεν ἀπὸ τὸ χωρίον του, ποῖος ἦλθεν ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ μέρος κλπ. κλπ., καὶ νὰ τὸν συλλάβῃ. Καὶ λέγω τοῦτο, λαβὼν ἀφορμήν, ὅπως προκαλέσω παρατηρήσεις σχετικὰς καὶ ἑπομένως καταλήξω εἰς συμπεράσματα περὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν σχετικῶν, αἵτινες ὑπάρχουσι, προκειμένου περὶ τῆς φυλάξεως τῶν δασῶν. Ἅμα δὲν ἔχητε λοιπὸν τὸν φύλακα ὁπωσοῦν ἐγγὺς εὑρισκόμενον τοῦ μέρους τῆς καταχρήσεως καὶ τῆς καταστροφῆς, δὲν ἔχετε φύλακα. Καὶ θέτομεν, Κύριοι, μίαν κακὴν βάσιν, ὅταν σκεπτώμεθα περὶ δασῶν, καὶ ἀπὸ τὴν κακὴν αὐτὴν βάσιν πηγάζει κυρίως ὅλον τὸ σφαλερὸν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν, τῶν ἀνεπαρκῶν. Τὰ δάση τὰ ἐκλαμβάνομεν ἐν Ἑλλάδι ὅπως ἐκλαμβάνομεν τὰ ἀντικείμενα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλομεν εἰς μίαν φορολογίαν, ὑπὸ μίαν ἔποψιν στενήν, ταμιευτικήν, ἐκ τούτου δὲ πάντοτε ἀγόμεθα εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς δαπάνης τῆς σχετικῆς πρὸς τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν, καὶ ἑπομένως, ὅπως καὶ περὶ τῶν ἄλλων φόρων σκεπτόμεθα νὰ μὴ δαπανῶμεν, εἰμὴ ἓν πολλοστημόριον, τὸ πολὺ ⅒ ἀπὸ τῆς εἰσπράξεως, περιοριζόμεθα καὶ ὡς πρὸς τὰ δάση τῆς Ἑλλάδος, καὶ λέγομεν: «τί εἰσπράττομεν; πόσα εἰσπράττομεν;» ὡς νὰ σκεπτώμεθα οὕτω: «εἰσπράττομεν 1,000,000 ἀπὸ τὰ δάση; ἀρκετὰ εἶναι, ὅτι δαπανῶμεν 150,000!» Ἐδῶ εἶναι τὸ σφάλμα ἡμῶν τὸ ῥιζικὸν ἐν ταῖς σκέψεσι περὶ δασῶν, διότι δὲν κατενοήσαμεν ἀκόμη, σκεπτόμενοι περὶ δασῶν, τί εἶναι δάσος καὶ ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι τῆς ὑπάρξεως τοῦ δάσους. Ζητοῦμεν τὴν ἄμεσον ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου ἀπὸ τὸ δάσος, τὴν εἴσπραξιν, καὶ δὲν λογαριάζομεν ὅτι ἀνυπολόγιστοι εἶναι αἱ ἔμμεσοι ὠφέλειαι ἐκ τοῦ δάσους, καὶ ὅτι, ἂν ἦναι ἀνάγκη νὰ πληρόνωμεν δεκαπλάσια παρ’ ὅ,τι εἰσπράττομεν ἐκ τοῦ δάσους, βεβαίως καὶ ἐκεῖνα πρέπει νὰ πληρώσωμεν, διὰ τὰς συνεπείας τὰς μεγάλας, τὰς ἐμμέσους, τάς τε θετικάς, καὶ κυττάζομεν νὰ προνοήσωμεν περὶ τῆς φυλάξεως ἑνὸς δάσους, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς μίαν κορυφήν, οὕτως ὥστε, ἐὰν ἤθελεν εἴπει τις ὅτι πρέπει νὰ δαπανῶμεν χιλίας δραχμὰς διὰ νὰ φυλάξωμεν αὐτὸ τὸ δάσος, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὴν κορυφὴν τοῦ Ὑμηττοῦ λ. χ., θὰ ἀπορήσῃ τις διὰ τὴν δαπάνην, ἥτις γίνεται! Ἐκεῖ φειδωλευόμεθα! Κατόπιν ὅμως παρέχομεν δαψιλῆ τὴν εὐεργεσίαν εἰς τοὺς ἐκ τῶν χειμάῤῥων καταστραφέντας, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Ἑλλάδος βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον θὰ καταλήξῃ εἰς παροχὴν εὐεργετημάτων, ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἐκ τῶν σεισμῶν παθόντας, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἐκ πλημμυρῶν παθόντας καὶ εἰς ἄλλους ἀδιακόπως νὰ παρέχῃ ἀρωγὴν, διότι εἴμεθα πάντοτε τοιοῦτοι! Ἐὰν ὅμως ἐπληρώναμεν τὰς 500 τώρα, καὶ τὰς 100 αὔριον, καὶ τὰς 200 χιλιάδας μεθαύριον, οὐχὶ εἰς τοὺς παθόντας ἐκ τῶν πλημμυρῶν, ἀλλ’ εἰς συντήρησιν δασῶν, βεβαίως θὰ ἐσωζόμεθα ἀπὸ τῶν τοιούτων συνεπειῶν. Λοιπὸν βλέπομεν τὰ δάση ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν. Εἰσπράττομεν 1,500,000 σήμερον; ἀρκεῖ νὰ δαπανῶμεν 150,000! Δὲν σκεπτόμεθα ὅμως, ὡς ἀλλαχοῦ τῆς Εὐρώπης. Πόσα δαπανῶσιν ἐκεῖ; 50–60–80% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ἐκ τῶν δασῶν. Ἰδοὺ ἡ βάσις ἡ σφαλερὰ, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηριζόμεθα ἡμεῖς. Δὲν ἐκτιμῶσιν ἐκεῖ τὰ δάση ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ὑφ’ ἣν τὰ ἐκτιμῶμεν ἡμεῖς, ὥστε νὰ κυττάζῃ τὸ Δημόσιον νὰ ἁρπάσῃ καὶ ἐκεῖθεν κἄτι τι. Ἐκεῖ διόλου τὸ Κράτος δὲν βλέπει τὰ δάση ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ὑφ’ ἣν τὰ βλέπομεν ἡμεῖς. Ἐκεῖ σκέπτονται τίνι τρόπῳ θὰ δαπανήσωσιν ὑπὲρ τῶν δασῶν πλειότερα, ὄχι τίνι τρόπῳ θὰ εἰσπράξωσι, διότι τὸ κέρδος τὸ ἄμεσον τὸ θεωροῦσι μηδέν. Γνωρίζουν τὰ ἔμμεσα ἐκ τῶν δασῶν κέρδη, τὰ ἀνυπολόγιστα, ὅπως γνωρίζουν ἀφ’ ἑτέρου τὰς ἐμμέσους ὀλεθρίας συνεπείας, τὰς ἐκ τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν. Λοιπὸν περιττὸν νὰ μοὶ γίνωνται αἱ ἀντιῤῥήσεις, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐγένοντο· πῶς θὰ εὕρωμεν ἀκόμη 100 φύλακας; Ἐγὼ λέγω, ὅτι χρειάζονται μόνον. Καὶ ἡ ἐπίβλεψις χρειάζεται καὶ τὰ ἄλλα μέτρα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι καιρὸς νὰ συζητήσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἴμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 1, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ αὐξήσεως τῶν δασαρχῶν ἀπὸ 20 εἰς 30, ἐσκέφθην νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πρὸ παντὸς ἔχομεν ἀνάγκην αὐξήσεως τῶν φυλάκων, καὶ διὰ νὰ πλησιάσωμεν εἰς τὴν ἀναλογίαν, τὴν ὁποίαν εἰς ἄλλα μέρη τῆς Εὐρώπης τηροῦσι μεταξὺ ἐκτάσεως καὶ ἀριθμοῦ φυλάκων, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσθέσωμεν ἑκατὸν φύλακας. Καὶ ποία ἡ δαπάνη; Ἐὰν ἔχωμεν βεβαίως ἄνδρας ἐκ τοῦ στρατοῦ, ἐκ τῆς χωροφυλακῆς, ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι δέκα δραχμαὶ τοῦ φύλακος κατὰ μῆνα, δηλ. χίλιαι δραχμαὶ κατὰ μῆνα, δώδεκα χιλιάδες κατ’ ἔτος. Ἀλλὰ εὕρετέ τους ἐπὶ τέλους ἀπὸ οἱανδήποτε τάξιν θέλετε, πολιτῶν ἢ στρατιωτῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει πρὸ παντὸς νὰ σκεφθῶμεν, εἶναι, ὅτι πρέπει ὅσον ἔνεστι τάχιστα διὰ πραγματικῶν μέτρων καὶ διά τινων μικρῶν θέσεων νὰ σώσωμεν τὰ δάση τὰ ἀπομείναντα, ἄλλως ματαιοπονοῦμεν, νομοθετοῦντες περὶ δασῶν.

§332ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φυλάκων οὐδεὶς βεβαίως ὀφείλει νὰ πολεμήσῃ. Μόνον οἰκονομικοὶ λόγοι ἴσως ἀναγκάζουσι νὰ μὴ αὐξάνηται ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν. Συμφωνῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν οἰκονομία, προκειμένου περὶ διασώσεως τῶν δασῶν. Προτιμότερον νὰ ἐλαττωθῇ τὸ εἰσόδημα τὸ ἐκ τῶν δασῶν, καὶ μέρος αὐτοῦ νὰ διατίθεται ὑπὲρ πολυαριθμοτέρου προσωπικοῦ, χάριν τῶν δασῶν. Ἀλλὰ θέλω νὰ παρατηρήσω τινὰ, ἅτινα δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, ὁσάκις ζητοῦμεν τὰς αἰτίας τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν. Ὁ ἔντιμος ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτὴς ἐτόνισεν ὑπερβαλλόντως τὰς ἐκ τῶν πυρκαϊῶν καταστροφάς. Ὅτι εἶναι μεγάλαι αἱ καταστροφαὶ τῶν πυρκαϊῶν, πάντες ἀνομολογοῦμεν· ἀλλ’ ὅτι σήμερον αἱ πυρκαϊαὶ, ὅσαι συμβαίνουσι, δὲν προέρχονται τόσον ἐκ κακοβουλίας, ὅσον ἐκ τύχης, καὶ ὅτι δὲν εἶναι τοσαῦται, ὅσαι πρό τινων ἐτῶν, ὅτε καὶ ἡ ἔκτασις τῶν πρὸς καλλιέργειαν γαιῶν καὶ αἱ ἀνάγκαι βοσκησίμων τόπων περισσότεραι, ἐπίσης εἶναι πανθομολογούμενον. Σήμερον αἱ αἰτίαι αὗται ὀλιγώτερον ἐπενεργοῦσι πρὸς ἐμπρησμούς, μέγας δ’ ἀριθμὸς τῶν πυρκαϊῶν προέρχεται ἐκ τυχηρῶν αἰτιῶν, ἐκ τῶν ὁποίων σχεδὸν ἀδύνατον ν’ ἀπαλλαχθῶμεν ὑπὸ τὸ κλίμα τῆς Ἑλλάδος. Μέγα μέρος πυρκαϊῶν ὀφείλεται εἰς τὸ ξηρὸν, τὸ ἄνυγρον αὐτῆς. Ἐν Εὐρώπῃ, ὅσον ἀπομακρύνεσθε τῶν μεσημβρινωτέρων ζωνῶν καὶ προχωρεῖτε πρὸς βορειότερα κλίματα, τόσον αἱ πυρκαϊαὶ καθίστανται σπανιώτεραι. Δὲν γίνονται σπανιώτεραι ἕνεκα τῆς ἐντελεστέρας φυλάξεως τῶν δασῶν. Εἶναι σπανιώτεραι ἕνεκα τῆς ὑγρότητος τοῦ κλίματος. Εἰσέλθετε π. χ. εἰς ἓν δάσος τῆς κεντρικῆς ἢ τῆς βορείου Γαλλίας ἢ τῆς Γερμανίας κατὰ τὸ θέρος, κατὰ τοὺς θερμοτέρους μῆνας αὐτοῦ, καὶ τὸ ἔδαφος τοῦ δάσους καὶ τὰ ἐν αὐτῷ χόρτα θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι ὑγρὰ καὶ χλωρά. Ὅλα τὰ φυέντα ἐντὸς τοῦ δάσους αὐτομάτως χόρτα εἶναι ὅλα εἰς χλωρὰν κατάστασιν, καὶ ἐὰν θελήσητε ἐπίτηδες ἐνίοτε νὰ ἀνάψητε πῦρ μὲ αὐτὰ τὰ χόρτα, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ κατορθώσητε. Ἑπομένως οἱ φυλάττοντες οὐδόλως φοβοῦνται τὰς τυχαίας πυρκαϊὰς, καὶ αἱ φροντίδες περὶ προλήψεως καὶ καταδιώξεως αὐτῶν εἶναι ὀλιγώτεραι, διότι τοιοῦτον τὸ κλίμα. Ὅσον ὅμως κατέρχεσθε εἰς μεσημβρινωτέρας ἐπαρχίας, π. χ. τὴν μεσημβρινὴν Γαλλίαν, αἱ πυρκαϊαὶ γίνονται συχνότεραι. Καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ εἰς τὴν Ἀλγερίαν εἶναι συνηθέστεραι αἱ πυρκαϊαὶ, καίτοι ἡ ὑπηρεσία τῶν δασῶν εἶναι ἐπίσης ἐπιμελὴς, ὡς εἰς τὴν ἄλλην Γαλλίαν. Διατί; Διότι ἡ μεσημβρινὴ Γαλλία καὶ ἡ Ἀλγερία, διαρκοῦντος τοῦ Ἰουνίου, Ἰουλίου, Αὐγούστου καὶ Σεπτεμβρίου, συνήθως ξηραίνονται, καὶ τὰ δάση εἶναι ὡσὰν νὰ ἦναι ἐστρωμένα πυρίτιδα, καὶ ἓν σιγάρον, ἓν ἐκ τουφεκίου στουπὶ ἢ χαρτὶ δύναται νὰ μεταδώσῃ τὴν πυρκαϊάν. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει πολὺ περισσότερον ἐν Ἑλλάδι. Ἐν Ἑλλάδι τὰ χόρτα τῶν δασῶν ἐπὶ ἓξ μῆνας σχεδὸν εἶναι κατάξηρα. Ἀλλὰ τί ἄλλο προστίθεται; Ἐκτὸς τῆς μεγάλης ξηρασίας ἐν Ἑλλάδι, κατὰ τὸ θέρος σχεδὸν οὐδέποτε λείπουσιν οἱ ἄνεμοι. Οἱ ἄνεμοι, πνέοντες πολλάκις σφοδροὶ κατὰ τὸ θέρος, καθιστῶσι καταστρεπτικωτέρας ἢ ἀλλαχοῦ τὰς πυρκαϊὰς ἐν Ἑλλάδι, ἐνῷ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Εὐρώπης βλέπετε ἐπὶ ἑβδομάδας νὰ ἐπικρατῇ γαλήνη πλήρης. Παρ’ ἡμῖν σπανία εἶναι ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ θέρος δὲν πνέει ἄνεμος. Ἀναγκαίως δάση ἐστρωμένα μὲ τοιαῦτα ξηρὰ χόρτα ἄνεμος σφοδρὸς καταστρέφει ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον, καὶ πολλάκις ἀποβαίνει ἀνεπαρκὴς ἡ συνδρομὴ τῆς Διοικήσεως ἢ τῶν πολιτῶν. Ποσάκις δὲν εἴδομεν εἰς αὐτὰ τὰ δάση τῆς Ἀττικῆς νὰ δράμωσι πολυάριθμοι στρατιῶται καὶ χωρικοὶ, καὶ νὰ σταθῇ ἀδύνατον νὰ κατασβέσωσι τὴν πυρκαϊάν! Ὅταν δὲ συμβαίνῃ, ὅπως τὰ πλεῖστα ἐν Ἑλλάδι δένδρα, νὰ ἦναι ῥητινώδη, προστίθεται τότε βοηθὸς εἰς τὴν καταστροφὴν καὶ ἡ ἐκ τῆς οὐσίας τῶν δένδρων ἐμπρηστικὴ ὕλη, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ σβέσητε αὐτήν. Ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις, νὰ νομίζωμεν ὅτι διὰ μεγαλειτέρου ἀριθμοῦ φυλάκων θὰ δυνάμεθα πυρκαϊὰς περισσότερας νὰ ἐμποδίζωμεν, εἶναι πλάνη Τοῦτο διέγνωσαν καὶ ἐν Εὐρώπῃ, ἐκεῖ ὅπου ὅμοιαι κλιματολογικαὶ περιστάσεις ὑπάρχουσιν, οἷαι ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ ποῖον σωτηρίας μέσον ἔκριναν προσφορώτερον; Τὸν χωρισμὸν τῶν δασῶν εἰς μεγάλα τεμάχια, ἀρκούντως ἀπέχοντα ἀλλήλων. Ἕν δάσος, τὸ ὁποῖον κατέχει 500 ἢ 1000 ἑκτάρια, δηλ. 5,000 ἢ 10,000 στρέμματα, τὸ διαιροῦσιν εἰς τεμάχια, κεχωρισμένα ἀπ’ ἀλλήλων διὰ κενοῦ διαστήματος τοσούτου, ὥστε οἱαδήποτε πυρκαϊὰ ἑνὸς τμήματος νὰ μὴ δύναται νὰ μεταδώσῃ τὴν πυρκαϊὰν εἰς τὰ γειτονικὰ τεμάχια. Οὕτω, ἐὰν ἐκ τύχης μεταδοθῇ πῦρ εἴς τι τῶν τεμαχίων καὶ δὲν κατορθωθῇ ν’ ἀποσβεσθῇ, αὐτὸ μόνον θὰ καῇ, καὶ τὰ ἄλλα θὰ σωθῶσι. Καλλίτερον νὰ διατηρῇ τις χῶρόν τινα εἰς τὰ δάση κενὸν καὶ ἀχρησιμοποίητον, σώζοντα ἐν ὥρᾳ πυρκαϊᾶς τὸ δάσος ὁλόκληρον, παρὰ νὰ τὸν ἀφήνῃ δάσος καὶ νὰ συντελῇ εἰς τὴν καταστροφὴν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν μεγαλειτέραν κατ’ ἐμὲ καταστροφήν, εἶναι ἡ παράνομος ὑλοτομία καὶ ἀνθρακοποιΐα, παράνομος δ’ εἶναι ἐν Ἑλλάδι πᾶσα ὑλοτομία καὶ ἀνθρακοποιΐα. Προτιμότερον εἶναι, τὸ ἔθνος ἡμῶν νὰ δαπανᾷ περισσότερα κατ’ ἔτος εἰς δασμοὺς ξυλείας οἰκοδομικῆς καὶ ναυπηγικῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ νὰ εἰσάγωμεν ἔξωθεν τὴν ἀναγκαίαν ξυλείαν, παρὰ, μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξάγωμεν χρυσὸν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, νὰ καταστρέφωμεν τὰ ἐλάχιστα ἡμῶν δάση μὲ τὴν γελοίαν παρηγορίαν ἐπιστημονικῆς δῆθεν ἐκμεταλλεύσεως τῶν δασῶν, ἐνῷ κυρίως καὶ πραγματικῶς δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο ἢ νὰ ἐρημώνωμεν καθ’ ἑκάστην τὴν χώραν ἀπὸ τὰ δάση αὐτῆς. Ἐν ταῖς παραλίαις καὶ μακρὰν τῶν δασῶν πόλεσιν ἠδύνατο ἡ ἔξωθεν εἰσαγομένη ξυλεία, ἂν εἰσήγετο ὑπὸ ἠλαττωμένον δασμολόγιον, ὡς πρότερον, καὶ ἔτι μᾶλλον ἠλαττωμένον, νὰ καταστήσῃ ἀσύμφορον τὴν ἐμπορίαν τῆς ξυλείας, καὶ ἑπομένως καὶ τὴν ὑλοτομίαν. Καὶ λόγῳ ποιότητος καὶ λόγῳ εὐθηνίας, ἡ ξένη ξυλεία εἶναι ὑπερτέρα τῆς ἐντοπίας. Μόνον οἱ κατοικοῦντες εἰς τὰ ἐνδότερα καὶ πλησίον τῶν δασῶν μέρη ἠδύναντο νὰ ὑλοτομῶσι διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, ἀπαγορευομένης πάσης ἐκτὸς αὐτῶν τῶν μερῶν ἐμπορίας τῆς ξυλείας. Τοιοῦτον μέτρον θ’ ἀνεχαίτιζε τὴν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία ἀπό τινος ἐσχηματίσθη, τῆς ὑλοτομίας τῶν δασῶν, ἀλλὰ τοῦτο θὰ ἦτο καλὸν, διότι αὕτη συχνότατα γίνεται εἰς δένδρα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀναφύονται. Διότι τὰ δένδρα εἶναι δύο κατηγοριῶν· εἶναι δένδρα, τὰ ὁποῖα ἀποκοπτόμενα ἀναδίδουσιν εἴτε εἰς βλαστοὺς εἴτε εἰς παραφυάδας,—βλαστοὺς ἐννοῶ τοὺς ἐκ τοῦ κορμοῦ φυομένους, παραφυάδας δὲ τὰς ἐκ τῆς ῥίζης,—αὐτὰ δὲ δύνασθε νὰ τὰ κόπτητε πλησίον τῆς ῥίζης, βέβαιοι ὄντες, ὅτι αὐτὰ τὰ δένδρα δύνανται νὰ σχηματισθῶσι πάλιν μετὰ 20–30 ἔτη· ἀλλ’ εἶναι καὶ δένδρα, τὰ ὁποῖα κοπτόμενα δὲν ἀναφύονται πλέον διὰ βλαστῶν ἢ παραφυάδων, ἀλλὰ μόνον διὰ σπορᾶς ἢ διὰ φυτευμάτων. Πρέπει νὰ σπείρητε, ἢ πρέπει νὰ φυτεύσητε, ἵνα δυνηθῆτε ν’ ἀποκαταστήσητε τὸ δάσος. Αὐτὰ τὰ δάση καταστρέφονται καθ’ ἡμέραν, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, καὶ ἐν Βάλτῳ καὶ ἐν Εὐρυτανίᾳ καὶ ἐν Ἀκαρνανίᾳ, ἴσως καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Θεσσαλίας, εἶναι δ’ οὐ μόνον δημόσια, ἀλλὰ καὶ ἰδιωτικά. Ἐν τῇ στατιστικῇ, ἥτις δημοσιεύεται διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, εἶδον ἰδιωτικὰ δάση εἰς φοβερὰν ὑλοτομίαν ὑποβαλλόμενα, ἰδίως ἐν Καρδίτσῃ. Καὶ βεβαίως καὶ ἐκεῖ καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Θεσσαλίας, τῆς ἐρημωθείσης ἐντελῶς δασῶν, καὶ διὰ τοῦτο καταπεσούσης ὑπὸ ἔποψιν γεωργικὴν, ἡ ἐξόντωσις τῶν δασῶν τελεῖται ὑπὸ τὰ ὄμματα τῆς Διοικήσεως ἀνενόχλητος. Μὲ ὅλην τὴν παρηγορίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Κράτος, ὅτι ἔχει μέγαν πλοῦτον γεωργικὸν ἐν Θεσσαλίᾳ, θὰ πεισθῇ, ἂν δὲ ἐπείσθη ἔτι, ὅτι τίποτε δὲν ἔχει ἄξιον λόγου καὶ ὅτι εἶναι κενὴ ἡ παρηγορία. Βλέπετε ἀληθῶς μίαν ἀπέραντον ἐν Θεσσαλίᾳ πεδιάδα, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει ἀλλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος, καὶ νομίζετε ὅτι εἶναι ἄλλη Αἴγυπτος, ἀλλ’ ἀληθῶς κατέστη καὶ ἡ Θεσσαλία, ἕνεκα τῶν πλημμυρῶν καὶ τῆς ξηρασίας καὶ τοῦ ἀδασώτου, κατωτάτης γεωργικῆς ἀξίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόδοσιν. Λοιπὸν καὶ ἐκεῖ ἡ αὐτὴ καταστροφὴ διεξάγεται, καὶ διεξάγεται διὰ τῆς ὑλοτομίας τῆς παρανόμου, ὄχι διὰ τῶν πυρκαϊῶν τῶν δασῶν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, τοὐλάχιστον ἕως οὗ παρασκευάσωμεν τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι παρασκευαζόμενον μίαν ἡμέραν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιτηρῇ καὶ ἐκμεταλλεύηται καλλίτερον τὰ δάση, καθῆκον ἡμῶν εἶναι νὰ περιορίσωμεν δι’ ἀπαγορεύσεων τὴν ὑλοτομίαν, καὶ νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχὴν εἰς τὴν ἐπιτήρησιν καὶ τὴν καταδίωξιν τῆς παρανόμου ἀνθρακοποιΐας. Ὡς γνωστὸν, αὕτη δὲν κατασκευάζει τοὺς ἄνθρακας ἐξ ἐκείνων τῶν δένδρων, εἴτε ξηρῶν εἴτε ἀνεπιδέκτων δασώσεως, ἐξ ὧν ἐπιτρέπει ὁ νόμος, ἀλλὰ κατασκευάζει ἐκ δένδρων ἀληθῶν καὶ ἀκμαζόντων, τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα δι’ ὑλοτομίαν. Οὐδόλως ἐπίσης θὰ στενοχωρηθῇ ὁ τόπος, ἂν περιορίσωμεν καὶ αὐτὴν, ἀφήνοντες ἐλευθέραν διαγωνισμοῦ τὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγὴν καρβούνων. Νομίζω ὅτι τοιουτοτρόπως θὰ συντελέσωμεν, ἕως ὅτου ἀποκατασταθῇ κατὰ τὰς βλέψεις τῆς Κυβερνήσεως προσωπικὸν καταλλήλως παρεσκευασμένον, καὶ ἐπιστημονικῶς καὶ πρακτικῶς, ἵνα διασωθῶσι τὰ ὀλίγα ἡμῶν δάση. Ἡ διοίκησις τῶν δασῶν ἀπεδείχθη μέχρι τοῦδε ἥκιστα ἀξία ἐμπιστοσύνης πρὸς διάσωσιν τῶν δασῶν. Ἀνάγκη ἐκτάκτων καὶ ἀπολύτων μέτρων. Ἐὰν βεβαίως προσωπικὸν πολὺ ἐπέτρεπον τὰ μέσα τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ γείνῃ, δὲν θὰ εἶχον ἀντίῤῥησιν νὰ δοκιμάσωμεν, ἀλλὰ καὶ τὸ προσωπικὸν τῶν δασῶν πολυάριθμον ἐὰν γείνῃ, ὅταν ἡ Διοίκησις δὲν ἐνδιαφέρηται διὰ τὰ δάση καὶ δὲν παρακολουθῇ μετ’ ἀγρύπνου καὶ ἐπιμόχθου προσοχῆς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν, οὐδὲν θὰ πράξωμεν, ὡς δὲν θὰ πράξωμεν καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ προσωπικὸν τὸ μέλλον νὰ παρασκευασθῇ ἐν Εὐρώπῃ, ἐὰν δὲν μεταβάλῃ πολιτείαν ἡ κεντρικὴ Διοίκησις.

§333Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύεται πίναξ τῶν δασικῶν θέσεων, ἐν αἷς ἐπιτρέπεται ἡ ὑλοτομία. Ἐὰν ἐν ὥρᾳ σχολῆς ἀποφασίσητε νὰ διαθέσητε τὴν ὑπομονήν σας, νὰ παραβάλητε τοὺς πίνακας τῶν δασικῶν θέσεων, τοὺς ἐγκριθέντας κατὰ τὸ 1893, ἐν παραβολῇ πρὸς τοὺς πίνακας τοὺς ἐγκριθέντας κατὰ τὸ 1894, ἐν παραβολῇ πρὸς τοὺς πίνακας τοὺς ἐγκριθέντας κατὰ τὸ 1895 καὶ κατὰ τὸ 1896 καὶ κατὰ τὸ 1897, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι ἐφαρμόζομεν ἀκριβῶς τὸ σχέδιον τοῦτο, καὶ προβαίνομεν βαθμηδὸν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβῶμεν ἀποτόμως ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου εἰς τὸ ἄλλο. Κατὰ τὸ 1895 προσδιωρίσαμεν δασικὰς θέσεις πολλῷ ὀλιγωτέρας, ἀλλὰ καὶ ταύτας ἠλαττώσαμεν κατὰ τὸ 1896, κατὰ δὲ τὸ 1897 ἠλαττώσαμεν αὖθις τὰς κατὰ τὸ 1896 προσδιορισθείσας. Τοῦτο τὸ σύστημα ἐφαρμόζομεν. Λοιπὸν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ πράξῃ ἡ Διοίκησις, τὸ πράττει. Ἀλλ’ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προβλέψωμεν περὶ τοῦ μέλλοντος. Τὸ ἐνεστὼς οἰκονομοῦμεν ὅπως δήποτε, ἀλλὰ ἐὰν δαπανήσωμεν περισσότερα, δὲν θέλομεν δαπανήσει αὐτὰ οὔτε σκοπίμως οὔτε τελεσφόρως. Ἔχομεν ἔλλειψιν ὀργάνων, καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ στραφῶμεν πρὸς τὸν στρατὸν, ἐὰν ἄλλοτε ἠδυνάμεθα, σήμερον δὲν δυνάμεθα. Ἐσμὲν λοιπὸν ἠναγκασμένοι νὰ οἰκονομῶμεν τὰ πράγματα ἐκ τῶν ἐνόντων, ἀντὶ δὲ νὰ θρηνολογῶμεν διηνεκῶς, καλλίτερον νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ μέλλοντος.

§334ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχομεν τὸ ἄλλο νομοσχέδιον.

§335Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἶναι ὁρισμοὶ νόμων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἐκτελεσθῶσιν. Ἀλλ’ ἵνα ἐκτελεσθῶσι, πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν οἱ γνωρίζοντες νὰ ἐκτελῶσιν· ἄλλως, ἂν ἀφεθῶμεν μόνον εἰς τὸν νόμον, θέλομεν ἔχει αὐτὸν κεκλεισμένον ἐν τῇ βιβλιοθήκῃ ἡμῶν.

§336ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Διαφωνῶ πρὸς τὸν ἐξ Εὐρυτανίας ἀξιότιμον συνάδελφον. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ κτημάτων ἐθνικῶν, ἁπλῶς προσοδοφόρων, ὅπως εἶναι τὰ ἄλλα νομήματα; αἱ ἁλικαί, τὰ ἰχθυοτροφεῖα κτλ., βεβαίως ἤθελον μεριμνήσει μετὰ τοῦ συναδέλφου, ὅπως θέσωμεν ταῦτα ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς λόγχης τῶν χωροφυλάκων, τῶν καὶ ἤδη φυλασσόντων ταῦτα, καὶ θὰ συνεφώνουν μάλιστα, ὅτι πρέπει νὰ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλάκων. Προκειμένου ὅμως περὶ δασῶν, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέψῃ τις μόνον εἰς τὸ εἰσόδημα αὐτῶν, οὔτε τὴν διατήρησιν τῶν δασῶν νὰ ἀναθέσῃ εἰς μόνους τοὺς φύλακας αὐτῶν. Ἐὰν τὰ Κράτη ἀπέβλεπον μόνον εἰς τὸ εἰσόδημα, προκειμένου περὶ δασῶν, βεβαίως οὔτε ἡ Γαλλία θὰ ἐδαπάνα ἑκατομμύρια ἐπὶ ἑκατομμυρίων διὰ τὴν φύλαξιν αὐτῶν, οὔτε ἡ Γερμανία τὰ 8/10 τῶν ὅλων προσόδων τῶν δασῶν της, χάριν τῆς διατηρήσεως καὶ ἀναπτύξεως αὐτῶν. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τοσαύτην ἀνάγκην νὰ προνοήσωμεν περὶ συντηρήσεως τῶν δασῶν, διότι καὶ ὁ ὑπάρχων ἀριθμὸς φυλάκων ἀρκεῖ εἰς τοῦτο, ὅσον ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προνοήσωμεν περὶ τῆς ἀναπτύξεως καὶ χρησιμοποιήσεως αὐτῶν, καὶ φρονῶ ὅτι εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην ἀποβλέπει κυρίως τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ διὰ τοῦτο προνοεῖ μόνον περὶ δασαρχῶν. Βεβαίως τὰ ἐκτεθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου δύνανται νὰ ὦσιν ὠφέλιμα καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ συντηρήσεως τῶν δασῶν, καὶ ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις περὶ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ὑλοτομίας καὶ ἀνθρακοποιΐας. Προκειμένου ὅμως περὶ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν, νομίζω ὅτι ἀλλαχοῦ πρέπει νὰ στρέψωμεν τὸ βλέμμα· διότι, ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι αὐξάνομεν ὁσονδήποτε τὸν ἀριθμὸν τῶν δασοφυλάκων, πρέπει νὰ μὴ δώσῃ τις μεγάλην προσοχὴν εἰς τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰ δάση αὐτῆς, διὰ νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ στρατιωτῶν μόνον ἢ διὰ φυλάκων ὁσωνδήποτε νὰ φυλάξῃ ὅλα τὰ δάση. Καὶ μὲ στοῖχον ὁλόκληρον στρατιωτῶν, ἐὰν περιφρουρήσητε ὅλα τὰ δάση, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ φυλάξητε ἀπὸ τὸ σιγάρον, τὸ ὁποῖον θὰ πέσῃ ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ χωρικοῦ, ὡς ἐπίσης εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ προφυλάξητε ἀπὸ οἰανδήποτε κακὴν θέλησιν οἱουδήποτε γεωργοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ φέρῃ βλάβην εἰς τὰ δένδρα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἀλλαχοῦ πρέπει νὰ στρέψῃ τὸ βλέμμα ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, προκειμένου περὶ τῶν δασῶν, πρέπει δηλαδὴ ν’ ἀποβλέψῃ κυρίως εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν δασῶν καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῶν, ὡς εἶπον, διότι τότε μόνον θὰ δύναται νὰ ἔχῃ τις τὰ ὠφελήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἀναμένῃ ἐκ τῶν δασῶν, ὅταν ἐπιστημονικῶς τακτοποιηθῶσι ταῦτα. Τὰ δάση δὲν χρησιμεύουν μόνον, ὅπως γνωρίζετε πάντες, πρὸς κερδοσκοπίαν τῶν ἐθνῶν· αἱ εὐεργετικαὶ ἰδιότητες τῶν δασῶν κεῖνται μᾶλλον ἀλλαχοῦ, ἤτοι εἰς τὴν ἐπιῤῥοὴν, ἣν ἀσκοῦσιν ἐπὶ τῆς ἀτμοσφαίρας καὶ ἐπὶ τῆς ὑγείας ἐν γένει τῶν ἀνθρώπων, καὶ διότι συντελοῦσιν εἰς τὴν διαῤῥύθμισιν τῶν ὑδάτων καὶ εἰς τὴν τακτοποίησιν τῶν χειμάῤῥων, δυναμένων οὕτω τῶν ὀμβρίων ὑδάτων νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς τὸ νὰ καταστήσωσι τὰς ἀγόνους γαίας παραγωγικὰς, καὶ τὰς χέρσους καὶ ξηρὰς νὰ μεταβάλωσιν εἰς εὐθαλεῖς λειμῶνας. Ἵνα δυνηθῆτε λοιπὸν νὰ ἔχητε τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον σᾶς χρειάζεται διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν δασῶν καὶ τὴν χρησιμοποίησιν αὐτῶν, βεβαίως δὲν θὰ τὸ εὕρητε, αὐξάνοντες τοὺς φύλακας, ὡς εἶπεν ὁ ἐξ Εὐρυτανίας ἀξιότιμος συνάδελφος, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἰς τὰ δάση τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν, ἀντὶ νὰ ἐπιζητήσωμεν αὔξησιν ἀριθμοῦ δασοφυλάκων, ἐπιζητήσωμεν μᾶλλον τὴν βοήθειαν τῆς ἐπιστήμης, καὶ ἀντὶ νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν προστασίαν τῆς σπάθης τοῦ χωροφύλακος, καταστήσωμεν τὰ δάση ὀλιγώτερον εὐπρόσβλητα, αὐξήσωμεν δὲ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ἐνδιαφέρον τοῦ λαοῦ, νομίζω ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν κρείσσονα ἀποτελέσματα. Πρέπει πρωτίστως ν’ ἀποχωρίσωμεν καὶ διαιρέσωμεν τὰ δάση εἰς τμήματα, νὰ κατασκευάσωμεν δασικὰς ὁδοὺς, νὰ ἀνορύξωμεν τάφρους πέριξ αὐτῶν, νὰ διαῤῥυθμίσωμεν τοὺς χειμάῤῥους τοὺς διερχομένους δι’ αὐτῶν, νὰ τὰ ὁροθετήσωμεν, καὶ οὕτω θὰ ὑπερασπίσωμεν τὰ δάση· εἰς τοῦτο δὲ ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου «περὶ συντηρήσεως τῶν δασῶν», διότι οὕτω θὰ δυνηθῶμεν εὐκολώτερον νὰ τὰ προστατεύσωμεν ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπιθέσεις, οὕτως εἰπεῖν, τῶν διαφόρων χωρικῶν καὶ ἀπὸ τὰς πυρκαϊὰς καὶ τοὺς ἀνέμους, καὶ θὰ δυνηθῶμεν νὰ διασώσωμεν αὐτά, ἡ δὲ διάσωσις καὶ ἀνάπτυξις αὐτῶν θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ σώσῃ τὴν χώραν ἀπὸ τὰς πλημμύρας, αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο καὶ γίνονται, καὶ πρὸς ταῦτα δὲν ἀπαιτεῖται μεγάλη δαπάνη. Βεβαίως ἐὰν ὁ Ὑμηττὸς καὶ ὁ Πάρνης ἀνεδασοῦντο,—καὶ εἰς τοῦτο δὲν θὰ ἐχρειάζετο περισσότερον ποσὸν τοῦ γλίσχρου ποσοῦ, τοῦ προωρισμένου νὰ παρασχεθῇ πρὸς βοήθειαν τῶν παθόντων τελευταῖον ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ὑπὸ τῆς πλημμύρας,—οὔτε θύματα θὰ ἐθρηνοῦμεν, οὔτε θὰ εἴχομεν νὰ φοβηθῶμεν διὰ τὸ μέλλον παρομοίας πλημμύρας, διότι τὰ ὕδατα τοῦ Ἰλισσοῦ καὶ Κηφισοῦ θὰ ἐκανονίζοντο, θὰ μετεβάλλοντο οἱ χείμαῤῥοι οὗτοι εἰς ἡσύχους ῥύακας, καὶ δὲν θὰ εἴχομεν πλημμύρας καὶ καταστροφάς. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ προνοήσωμεν μᾶλλον περὶ ἐπιστημονικῆς βελτιώσεως τῶν δασῶν καὶ χρησιμοποιήσεως αὐτῶν, παρὰ περὶ αὐξήσεως τοῦ ἤδη ὑπάρχοντος ἀριθμοῦ τῶν δασοφυλάκων, καθόσον, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀναθέσωμεν τὰ τῶν δασῶν εἰς μόνους τοὺς φύλακας αὐτῶν, ὅσους δήποτε καὶ ἄν προσθέσωμεν, δὲν θὰ ἦναι ποτὲ ἐπαρκεῖς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει).

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποστείλῃ εἰς Εὐρώπην ἐξ ὑποτρόφους, ἐπὶ μηνιαίῳ χορηγήματι δι’ ἕκαστον ὑπότροφον φράγκων χρυσῶν διακοσίων καὶ πεντήκοντα, πρὸς σπουδὴν τῆς δασολογίας. «Ἀποστέλλονται δὲ, κατόπιν διαγωνισμοῦ: «1) Κατὰ προτίμησιν, οἱ κεκτημένοι πτυχίον τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, ἢ ὁμοιοβάθμου ἀλλοδαπῆς τοιαύτης, καὶ συμπληρώσαντες τὸ 23ον ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτῶν, προτιμωμένων ἐκ τούτων τῶν εἰδότων τὴν ξένην γλῶσσαν, δι’ ἧς ἐκπαιδευθήσονται. Τοιούτων δὲ μὴ προσερχομένων ἐπαρκῶν κατ’ ἀριθμὸν. «2) Οἱ φέροντες δίπλωμα διδάκτορος τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς αὐτῷ. «Ὁ διαγωνισμὸς διεξάγεται ἐνώπιον τῶν καθηγητῶν τῆς Σχολῆς τῶν Πολιτικῶν Μηχανικῶν καὶ τοῦ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὁριζομένου πρὸς τοῦτο δασονομικοῦ ὑπαλλήλου. «Βασιλικὸν Διάταγμα θέλει ὁρίσει τὰ ἀντικείμενα τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ τὰς καταβλητέας παρ’ ἑκάστου τῶν ὑποτρόφων ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν ἐπιβληθησομένων αὐτοῖς ὑποχρεώσεων. Ἡ περὶ τοῦ διαγωνισμοῦ προκήρυξις δημοσιεύεται διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τρεῖς μῆνας τοὐλάχιστον πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ διαγωνισμοῦ.»

§338Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ποιοῦμαι γνωστόν, ὅτι συναινέσει τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν προσδιωρίσθη ὡς διάρκεια τῶν σπουδῶν τῶν ἀποσταλησομένων ὑποτρόφων τὰ ἔτη δύο καὶ ἥμισυ.

§339ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Τρία ἔτη νὰ προσδιορισθῶσι, κύριε Πρόεδρε. Τὰ δύο ἔτη θὰ δαπανηθῶσι διὰ τὴν θεωρητικὴν διδασκαλίαν.

§340Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἥμισυ νὰ κάμουν πρᾶξιν, διότι ἐρχόμενοι ἐδῶ θὰ κάμουν ἐπίσης πρᾶξιν.

§341ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Ὑπὸ ποίους ἀρχηγοὺς θὰ ὑποβληθοῦν αὐτοὶ ἐδῶ, διὰ νὰ κάμουν πρᾶξιν; Δὲν ἔχετε δασάρχας, ὅπως ἔχουν ἐν Εὐρώπῃ, ἵνα τεθῶσιν ὑπὸ τὰς ὁδηγίας των. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ μείνουν ἓν ἔτος ἀκόμη, καὶ ὄχι ἐν Γαλλίᾳ, ἀλλ’ ἐν Ἀλγερίᾳ. Ἐκεῖ θὰ ἀποκτήσωσι τὰς ἀπαιτουμένας πρακτικὰς γνώσεις, καὶ θὰ ἐπανέλθωσιν ἐδῶ, ἱκανοὶ νὰ διοργανώσωσιν ὑπηρεσίαν δασονομικήν.

§342ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πρακτικόν.

§343ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι προτείνουσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι νὰ καταργηθῇ καὶ ὁ ἀριθμὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι προσδιωρισμένος ἐν τῷ νόμῳ· διότι, ἀφοῦ εἶναι περιττὸν νὰ προσθέσωμεν ὁσουςδήποτε δασοφύλακας, νομίζω ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, συνεπεῖς εἰς τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον πρὸς τὴν Βουλὴν, θὰ ὑποβάλωσι βεβαίως πρότασιν καταργήσεως πάσης φυλάξεως, διότι εἶναι ἐντελῶς περιττή. Καὶ ἀφοῦ παραιτήσωμεν ἐντελῶς πᾶσαν ἰδέαν φυλάξεως, νὰ σκεφθῶμεν κατόπιν περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῶν καὶ νὰ ἀφεθῶμεν εἰς τὴν ἀντοχὴν τῶν δασῶν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξουν αὐτὰ οἴκοθεν κατὰ τῶν πυρκαϊῶν καὶ τῶν ἄλλων βλαβῶν! Μάλιστα τώρα παρετηρήθη, ὅτι δὲν βλάπτουν οὔτε αἱ πυρκαϊαὶ οὔτε αἱ καταστροφαὶ αἱ ἄλλαι, καὶ ὅτι ὑπάρχει τρόπος, ἴσως δι’ εὐχῶν καὶ δι’ εὐλογιῶν, νὰ συντηρηθοῦν τὰ δάση, καὶ πλέον ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τίποτε ἄλλο νὰ κάμωμεν, παρὰ νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως ἄλλων δασῶν μελλόντων, καὶ περὶ τῆς ἐπιστημονικωτέρας διατηρήσεως αὐτῶν. Τώρα τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ συντείνῃ ἴσως διὰ τὸ μέλλον, εἶναι, ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ θ’ ἀνατεθοῦν εἰς τὴν Ἀκαδημίαν, ὅπου θὰ διδάσκωνται τὰ τῆς μελλούσης φυλάξεως μελλόντων δασῶν, διότι δάση ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχωσιν ἐκ τῶν τυχὸν ἤδη ὑπολειφθέντων. Ἡ φροντὶς, ἡ ὁποία λαμβάνεται, θέλει χρησιμεύει, ὅπως οἱ δασολόγοι διδάσκωνται ἄνευ δασῶν ἐπὶ τοῦ παρόντος, διὰ νὰ τοὺς ἔχωμεν διὰ μέλλοντα δάση.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζόπουλος ὑποβάλλει προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§345ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον καταστρέφει τὰ δάση, εἶναι ἡ πυρκαϊά. Ἵνα προληφθῇ αὕτη, πρέπει νὰ ἀλλάξῃ τὸ ὑπάρχον σύστημα, καθόσον οἱ χωροφύλακες δὲν εἶναι οὔτε ἀρκετοὶ οὔτε κατάλληλοι διὰ τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν. Οἱ μὲν δασονόμοι μένουσιν ἐντὸς τῶν πόλεων, οἱ δὲ δασοφύλακες τρέχουσιν ἔνθεν κἀκεῖθεν, καὶ εἰς καταχρήσεις πολλάκις ἐκτρέπονται, διότι ὄχι μόνον δὲν συλλαμβάνουσι τοὺς θέτοντας πυρκαϊάς, ἀλλὰ τοὐναντίον πολλάκις φορολογοῦσι καὶ καταγγέλλουσιν ἀνθρώπους ἀθώους. Δύνανται δὲ νὰ σωθῶσι τὰ δάση, ἐὰν ἀνατεθῇ ἡ φύλαξις αὐτῶν εἰς ἀφεθέντας ὑπαξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ, οἱ ὁποῖοι, κατατασσόμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, ὑπάγονται ὑπὸ στρατιωτικὴν πειθαρχίαν καὶ εἰς τὰ πολιτικὰ ποινικὰ δικαστήρια.

§346Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ γείνουν αἱ ἑξῆς τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Ν’ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τῆς τρίτης παραγράφου τοῦ βʹ ἐδαφίου ἡ λέξις «ἀντικείμενα» ἐν τῷ πρώτῳ στίχῳ, μετὰ δὲ τὴν λέξιν «διαγωνισμοῦ», ἐν τῷ δευτέρῳ στίχῳ, νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς.» Νὰ προστεθῇ δὲ, ὡς προεῖπον, καὶ τετάρτη παράγραφος, ἔχουσα οὕτω: «Αἱ σπουδαὶ ἑκάστου τῶν εἰρημένων ὑποτρόφων θέλουσι διαρκέσει δύο καὶ ἥμισυ ἔτη.»

§347ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, νομίζω ὅτι δύναται εὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἀμφισβητήσεις κατὰ τὰς ἐξετάσεις.

§348Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς;

§349ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἰδοὺ πῶς. Τὸ ἄρθρον λέγει ὅτι ἀποστέλλονται κατόπιν διαγωνισμοῦ. Εἰς τὸν διαγωνισμὸν, ἐὰν ἐπιτύχουν, βεβαίως θὰ προτιμηθοῦν οἱ τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν. Τοιούτων δὲ μὴ προσερχομένων ἐπαρκῶν κατ’ ἀριθμὸν, λέγει τὸ ἄρθρον, ἔρχονται οἱ τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ ὅμως αὐτό; Θὰ ἐκδοθῇ, ὡς εἴπετε, πρὸ τριῶν μηνῶν προκήρυξις περὶ τοῦ διαγωνισμοῦ· ἀλλ’ εἰς αὐτὸν τίνες θὰ κληθοῦν;

§350Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅλοι.

§351ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποῖοι δηλαδή;

§352Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ.

§353ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει: «τοιούτων δὲ μὴ προσερχομένων ἐπαρκῶν κατ’ ἀριθμὸν», τότε γίνονται δεκτοὶ οἱ ἄλλοι εἰς ἐξετάσεις.

§354Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον λέγει: «Ἀποστέλλονται δὲ κατόπιν διαγωνισμοῦ. 1) Κατὰ προτίμησιν οἱ κεκτημένοι πτυχίον τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν κτλ. 2) Οἱ φέροντες δίπλωμα διδάκτορος τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν.» Λοιπὸν θὰ ἐξετάζωνται καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ. Ἐὰν ἐπιτύχωσι μηχανικοὶ καὶ διδάκτορες, τότε θ’ ἀποσταλῶσι κατὰ προτίμησιν μηχανικοί, καὶ ἐὰν δὲν ἐπαρκῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, ἀποστέλλονται καὶ διδάκτορες.

§355ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφήσατε νὰ ἐκφράσω τί ἐννοῶ. Βεβαίως αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου, ν’ ἀποφασισθῇ διὰ διαγωνισμοῦ τίνες θὰ προτιμηθῶσιν. Ἀλλὰ ὑποθέσατε, ὅτι προσῆλθον 7 ἢ 8 ἐκ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν· τότε οἱ ἄλλοι δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ προσέλθωσι, διότι συνεπληρώθη ὁ ἀριθμός. Ἐν τούτοις προσεκλήθησαν καὶ αὐτοὶ πρὸ τριῶν μηνῶν καὶ παρεσκευάσθησαν εἰς ἐξετάσεις διαγωνισμοῦ, εἰς ὃν μανθάνουν τὴν τελευταίαν ὥραν, ὅτι ἄδηλον, ἂν θὰ λάβωσι μέρος. Ἄλλως πρέπει νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς προτιμήσεως ταύτης.

§356Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι ἀποστέλλονται κατόπιν διαγωνισμοῦ πρῶτον κατὰ προτίμησιν οἱ κεκτημένοι πτυχίον τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, δεύτερον δὲ οἱ διδάκτορες τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν κλπ. Ἀλλὰ, διὰ νὰ ἄρω πᾶσαν ὑπόνοιαν, στέργω νὰ διαγραφῇ τὸ «τοιούτων δὲ μὴ προσερχομένων ἐπαρκῶν κατ’ ἀριθμόν».

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν διαγράφεται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§358ΣΤΑΗΣ. Βεβαίως τὸ ἄρθρον δὲν εἶναι σαφὲς καὶ πάλιν· διότι, ἐὰν ἀποδειχθῶσιν εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἱκανώτεροι οἱ ἔχοντες πτυχίον τοῦ φυσικομαθηματικοῦ τμήματος, τί θὰ συμβῇ;

§359Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ στέλλωνται αὐτοί.

§360ΣΤΑΗΣ. Δὲν τὸ ἐκφράζει τὸ ἄρθρον.

§361Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑποθέσατε ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βαθμῶν εἶναι 100· ἐὰν τὸ 100 ἀποκτήσωσιν οἱ πολιτικοὶ μηχανικοὶ καὶ οἱ διδάκτορες, θέλουσι προτιμηθῆ οἱ πολιτικοὶ μηχανικοί· ἐὰν ὅμως τὸν ἀριθμὸν ἀποκτήσωσι τέσσαρες μηχανικοὶ καὶ τρεῖς διδάκτορες, τότε θέλουσι σταλῆ καὶ οἱ διδάκτορες. Ἐπὶ ἴσῃ δ’ ἱκανότητι θέλουσι προτιμᾶσθαι οἱ μηχανικοί.

§362ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τεθῇ: «ἀποστέλλονται κατὰ προτίμησιν ἐπὶ ἴσης ἱκανότητος οἱ πολιτικοὶ μηχανικοί».

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα συζητοῦμεν τὸ 3ον ἄρθρον.

§364Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλει γενῇ ἡ ἐξήγησις εἰς τὰ πρακτικά.

§365ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἐψηφίσθη τὸ δεύτερον ἄρθρον.

§366ΜΑΝΕΣΗΣ. Δύναται νὰ προστεθῇ εἰς τὸν νόμον.

§367Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν· θὰ γείνῃ ἡ δήλωσις εἰς τὰ πρακτικά.

§368ΣΤΑΗΣ. Τὸ δεύτερον ἄρθρον δὲν ἐψηφίσθη. Ὅταν ὁ Βουλευτὴς ζητῇ τὸν λόγον, πρέπει νὰ σταματήσῃ τὸ Προεδρεῖον τὴν ἀνάγνωσιν· ἔχομεν ὅμως τὸν Γραμματέα, ὁ ὁποῖος προχωρεῖ σιδηροδρομικῶς.

§369ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἴμεθα σύμφωνοι ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν, καὶ διὰ τοῦτο θὰ τεθῇ ἡ ἑρμηνεία εἰς τὰ πρακτικά.

§370ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος μὲ κατηγόρησεν ὅτι, καίτοι μοὶ εἶπε νὰ σταματήσω, ἐξηκολούθησα τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἄρθρου. Ὁ κ. Πρόεδρος ἠρώτησε περὶ τοῦ δευτέρου ἄρθρου, καὶ ἀφοῦ εἶπεν, ὅτι «ἡ Βουλὴ παρεδέχθη», τότε ἐγὼ προὐχώρησα εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ τρίτου ἄρθρου.

§371ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ ἀπετάθην ὄχι πρὸς ὑμᾶς, ἀλλὰ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον.

§372ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἀπετάθητε εἰς τὸν Πρόεδρον, διὰ νὰ κατηγορήσητε ἐμὲ, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ ἀπολογοῦμαι.

§373ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου, χωρὶς νὰ ζητήσω τὴν μεταβολὴν, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς ὑπηρεσίας ὡς πρὸς τὰ μαθήματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ κληθῶσι νὰ διαγωνισθῶσι.

§374Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ κανονισμῷ τῆς Σχολῆς τὰ μαθήματα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται, καὶ αὐτὰ θέλει ὁρίσει τὸ Β. Διάταγμα.

§375ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸν Κανονισμὸν τῆς Σχολῆς;

§376Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§377ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐγνώριζον τοῦτο.

§378ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§379ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν.

§380Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καρδίτσης ἦτο ἡ ἑξῆς· ὅτι οἱ δασάρχαι λαμβάνονται οὐχὶ μόνον ἐκ τῆς χωροφυλακῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν. Τοῦτο συνεζητήθη κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ εὕρομέν τινα ἐλαττώματα· ἓν δ’ ἐκ τῶν ἐλαττωμάτων ἦτο, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ ὑπάρξῃ πειθαρχία. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καρδίτσης προτείνει προσθήκην, ἥτις παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται).

§381ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περίπλοκα πράγματα. Ἐγὼ δὲν εἶμαι κατὰ τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν προτείνετε, ἀλλ’ ὅπως προτείνεται, εἶναι δύσκολον νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§382ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βελλίνη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§384ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἡ ἔκφρασις ἐν τῷ νόμῳ «διὰ τὰ ὑπὸ τὴν κατοχὴν αὐτῶν διατελοῦντα δάση ἢ εἰς τὴν κυριότητα αὐτῶν διατελοῦντα», δύναται νὰ φέρῃ πολλὰς δυσκολίας. Συμβαίνει εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τρικκάλων νὰ διεκδικῆται ἓν δάσος μεταξὺ Κοινότητος καὶ Μονῆς, καὶ ἡ Κοινότης ἔχει τὴν κατοχὴν, ἡ δὲ Μονὴ διεκδικεῖ τὴν κυριότητα. Κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ νόμου, πρέπει ἀμφότεραι νὰ διορίσουν δασοφύλακας. Αὐτὸ τὸ ζήτημα δύναται νὰ ἐγερθῇ καὶ μεταξὺ Κοινοτήτων καὶ Δημοσίου, ἢ μεταξὺ Μονῶν καὶ δήμου, καὶ νὰ παράσχῃ πολλὰ πράγματα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, φρονῶ ὅτι πρέπει, ἢ νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «τὰ εἰς τὴν κυριότητα αὐτῶν» καὶ νὰ μείνωσι μόνον αἱ λέξεις «τὰ εἰς τὴν κατοχὴν», ἢ νὰ διαγραφῇ ὅλως διόλου, καὶ νὰ μείνῃ μόνον διὰ τὰ δάση τὰ ἔχοντα ἔκτασιν πλέον τῶν 3,000 στρεμμάτων.

§385Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ διαζευκτικὸς σύνδεσμος ἀναφέρεται εἰς δύο ὡρισμένας κατηγορίας δασῶν, ἀνεγνωρισμένων ὡς ἀνηκόντων εἰς ὡρισμένας Μονὰς ἢ Κοινότητας, εἰς τὸ Δημόσιον ἢ εἰς πολίτας, καὶ διακρίνει τὰς κατηγορίας ταύτας. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχουσιν ἐκκρεμεῖς δίκαι ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ὁ νόμος προτίθεται νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸ ἔχουν. Λοιπὸν ἀναφέρων «κυριότητα», ἐννοεῖ τὰ δάση, τῶν ὁποίων ἡ κυριότης εἶναι ἀδιαφιλονείκητος, ἀναφέρων δὲ κατοχὴν, ἐννοεῖ ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ἀμφισβητεῖται ἡ κυριότης, καὶ κατέχονται προσωρινῶς, μέχρις οὗ ἀποφασισθῇ ἡ κυριότης. Διατάσσει ἑπομένως, ἵνα, ἕως ἂν ἀποφασισθῇ ἡ κυριότης, ἀναγνωρίζηται ἡ κατοχή.

§386ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ὅταν ἡ Μονὴ διεκδικῇ τὴν κυριότητα, ἡ δὲ Κοινότης ἔχῃ τὴν κατοχὴν, τί θὰ γείνῃ;

§387Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ κατοχή.

§388ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 5, κατὰ τὴν ὁποίαν «εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ παραχωρήσῃ δασοφύλακας», τὰ δάση τὰ ἰδιόκτητα μένουσιν ἄνευ ἐποπτείας; ἢ ἡ ἐποπτεία αὐτῶν ἐξήρτηται μόνον ἀπὸ τὴν βούλησιν αὐτῶν; ἢ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐποπτεύῃ;

§389Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπιβλέπῃ ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν δασῶν.

§390ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν φράσιν τοῦ ἄρθρου δὲν ἔχει, διότι λέγει, ὅτι εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας δασῶν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ παραχωρῇ δασοφύλακας, ἐὰν καταβάλλωσι τὸν μισθόν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν προσφέρωνται νὰ καταβάλλωσι;...

§391ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχουν ἰδιωτικοὺς φύλακας.

§392ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ διασαφηνισθῇ.

§393Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει πάντοτε τὸ δικαίωμα τῆς ἐποπτείας ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν δασῶν.

§394ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ραζέλου (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη, εἰς γʹ συζήτησιν).

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 12 καὶ 40′ τῆς νυκτός.