1896.12.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 22

Τῆς 5 Δεκεμβρίου 1896.

(Πέμπτη).

Ὥρα 4 καὶ 20′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Τροιζηνίας βουλευτὴς κ. Δειμέζης ὑπενθυμίζει εἰς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν αἴτησίν του περὶ χορηγίας πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας εἶχε ζητήσει εἰς προηγουμένας συνεδριάσεις.

§2ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Καταθέτω δύο ἐπερωτήσεις, ἐξ ὧν ἡ μὲν ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἡ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τοὺς ὁποίους παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ δώσωσι τὰς αἰτουμένας πληροφορίας.

§3ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι.

§4ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ ἐξετάσῃ διὰ τίνα λόγον δὲν ἀντικαθίσταται ὁ σχολάρχης τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου Ἑλληνικοῦ Σχολείου τῆς Ζακύνθου, ἀφοῦ οὗτος, ἀπὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους πάσχων ἐξ ἀνιάτου νοσήματος, δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντά του, ἐξ οὗ ἐπέρχεται μεγίστη ζημία εἰς τοὺς μαθητάς. «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ διὰ τίνα λόγον ὁ νομάρχης Ζακύνθου δυστροπεῖ νὰ διορίσῃ εἰσπράκτορα εἰς τὸν δῆμον Ναρθίων τὸν προταθέντα παμψηφεὶ ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου πρὸ ἑπτὰ σχεδὸν μηνῶν.»

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης ἔχει τὸν λόγον.

§6ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπιφυλάττομαι μετὰ τὴν ἔλευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βότσαρης ἔχει τὸν λόγον.

§8ΧΡ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Προτιθέμενος ἐν εὐθέτῳ στιγμῇ νὰ ὁμιλήσω εὐρέως διὰ τὰ λαβόντα χώραν ἀδικήματα ἐν τῷ στρατῷ, ἕνεκα προβιβασμῶν, οἵτινες ἐθεωρήθησαν οὐχὶ ἀπόῤῥοια τῆς ἀνάγκης τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ ὡς προβιβασμοὶ προσωπικοί, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς, αἵτινες ἔχουν σχέσεις πρὸς τὴν ἐξακρίβωσιν τοῦ σκοποῦ τῶν προβιβασμῶν καὶ τῆς ἀληθείας. Ἀπὸ τοῦ 1890, ὅτε ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης, ζητήσας τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, συνεπλήρωσε τὰς κενὰς ἐν τῷ στρατῷ θέσεις, μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς Κυβερνήσεως Κωνσταντοπούλου, ὅτε ὁ κ. Μαστραπᾶς, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, προέβη εἰς τὸ αὐτὸ μέτρον, καὶ μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς Κυβερνήσεως Νικολάου Δηλιγιάννη, ὅτε ὁ κ. Παπαδιαμαντόπουλος συνεπλήρωσε τὰς θέσεις, καὶ μέχρι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, πόσοι τῶν ἀνωτέρω ἀξιωματικῶν ἀπεστρατεύθησαν, πόσοι ἀπεβίωσαν, πόσοι προβιβασμοὶ ἐγένοντο, τίνων ὅπλων, καὶ εἰς ποίας θέσεις ἐδικαιολογήθησαν οἱ προβιβασμοὶ οὗτοι; Ταῦτα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν βλέπω παρόντα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πρώτοις ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς νὰ μὴ συμφωνήσω εἰς ὅ,τι εἶπε κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας εἶπεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προέβη εἰς τὸ μέτρον τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ, διότι ἡρμήνευσε κακῶς τὸν νόμον, καὶ διότι, ὡς μὴ εἰδικός, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκτιμήσῃ ἀκριβῶς τὰ πράγματα. Πιστεύων ἀκραδάντως ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸν νόμον ἠδύνατο μὲ μεγάλην εὐκολίαν νὰ ἑρμηνεύσῃ καὶ τὰ πράγματα ἀκριβῶς νὰ ἐκτιμήσῃ, πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ὕδρας, ὅτι τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ὁ κ. Λεβίδης, τὸ ἔπραξεν ἐν ἐπιγνώσει ὅτι ἔπραξεν ἀδίκημα, πρὸς ἴδιόν του ὄφελος (αἴσθησις). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὡπλισμένος μὲ ἱκανότητα ἐπιζήμιον, δύναται καὶ τοὺς νόμους νὰ χειρισθῇ, καὶ τοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους διοικεῖ, νὰ ἐκτιμήσῃ. Τὸν ἐρωτῶ ὅμως, πῶς ἠδυνήθη νὰ ἐκτιμήσῃ ἀξιωματικόν, τὸν ὁποῖον δὲν εἶχεν ὑπὸ τὰς διαταγάς του; Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ προβιβασθεὶς ἀξιωματικὸς Βουδούρης πρὸ εἰκοσιπενταετίας διατελεῖ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βασιλικῆς θαλαμηγοῦ· τὸν ἐρωτῶ, πῶς ἐξετίμησεν ἀξιωματικὸν τοιοῦτον, ἀφοῦ δὲν ἔχει τὰ μέσα τῆς ἐκτιμήσεως;—διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν στερεῖται καὶ ἐπιθεωρήσεως καὶ φύλλων ποιότητος.—Ἐνδέχεται νὰ ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησίν του καὶ τὴν ἐκτίμησίν του ἀπὸ ναυτικῆς παραδόσεως. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, μήπως ὑπάρχει παράδοσις, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς, τὸν ὁποῖον ἐπροβίβασε κατ’ ἐκλογὴν, διεκρίθη θαλασσοπορῶν πρὸς τοὺς πόλους, ὡς καθηγητὴς τῆς ἀστρονομίας, ὡς ἀρχηγὸς ἐπιτελείου, ὡς διευθυντὴς γυμνασίων τακτικῆς; μήπως συνέγραψε περὶ πυροβολικῆς, ἢ μήπως ἀνεκάλυψεν ἐργαλεῖον χρήσιμον διὰ τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν; μήπως ἡ προέλευσίς του εἶναι ἐκ στόλου Γαλλικοῦ ἢ Ἀγγλικοῦ; μήπως εἶναι ἀπόφοιτος Σχολῆς Ναυτικῆς, ἢ διηύθυνε Σχολὴν Ναυτικὴν ἢ πλοῖον ἱστιοφόρον μὲ τὴν Σχολὴν τῶν δοκίμων; Ἂν ὑπῆρχον τοιαῦται παραδόσεις, βεβαίως δικαίως προέβη εἰς τὸ μέτρον τοῦ κατ’ ἐκλογὴν προβιβασμοῦ, ἀλλ’ ἂν δὲν ὑπῆρχον, ἠδίκησε τὴν ἀρχαιότητα καὶ τὸ ναυτικὸν, προβιβάσας κατ’ ἐκλογὴν ἀξιωματικὸν, χωρὶς οὗτος νὰ ἔχῃ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα. Καὶ ἦτο ἀδύνατον ὁ προβιβασθεὶς ἀξιωματικὸς νὰ ἔχῃ τοιαῦτα προσόντα, ἀφοῦ ὑπηρετεῖ εἰς πλοῖον θαλαμηγὸν ἀπὸ 25 ἐτῶν, εἰς πλοῖον τὸ ὁποῖον ταξειδεύει ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Βρινδήσιον μόνον, καθ’ ὅλον δὲ τὸ ἔτος μένει ἠγκυροβολημένον μὲ δύο ἀγκύρας καὶ δύο πρυμνήσια ἐπὶ τῆς προκυμαίας (ψίθυρος), καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ κινῆται διόλου. Τὴν ἀρχαιότητα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ ἐσεβάσθησαν πάντες οἱ Ὑπουργοὶ, τὴν ἐσεβάσθη ὁ Παλάσκας, ὁ Κουμελᾶς, ὁ Δημ. Σαχτούρης καὶ ὁ Σταμάτης Σαχτούρης, τὴν ἐσεβάσθη ὁ Μιαούλης καὶ ὁ Μπούμπουλης καὶ τόσοι ἄλλοι διακεκριμένοι ἀνώτεροι ἀξιωματικοί. Ὁ κ. Λεβίδης δὲν ἔπρεπε νὰ ῥίψῃ πέτραν σκανδάλου εἰς σῶμα, τοῦ ὁποίου οἱ ἀξιωματικοὶ ἔζων εἰρηνικῶς, καὶ ἐναρμονίως διατέλουν πρὸς ἀλλήλους. Δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Λεβίδης νὰ καταπατήσῃ ἀρχαιότητα καὶ ὑπηρεσίας, οἵας ἔχουν οἱ ἀξιωματικοὶ, τῶν ὁποίων ἡ ἀρχαιότης κατεπατήθη. Τὸ δὲ σπουδαιότατον πάντων, δὲν ἔπρεπε νὰ γεννήσῃ, νὰ προσθέσῃ ἐχθροὺς ἐκεῖ, ὅπου ἐχθρὸς δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ. Γνωρίζω εἰς τὸν κ. Λεβίδην, ὅτι τὰ ὀνόματα τῶν πολιτῶν Ὑπουργῶν Σκουλούδη καὶ Θεοτόκη ἀναφέρονται εἰς τὸ ναυτικὸν μετὰ σεβασμοῦ καὶ εὐλαβείας, τὸ δὲ ὄνομά του εἰς τὸ ναυτικόν, κατόπιν τῶν ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα ἔκαμε, θὰ σημαίνῃ φρίκην, ἀποστροφὴν καὶ ἀνάθεμα! (Ζωηρὰ αἴσθησις). Μάλιστα, Κύριοι, ἡ διοίκησις τοῦ κ. Λεβίδου θὰ σημειωθῇ μὲ ἀνάθεμα! Κατόπιν τῶν ὅσων εἶπον κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, δηλῶ πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι τοῦ λοιποῦ δὲν θέλω τὸν τιμήσει διὰ τῆς ψήφου μου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλογερόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§10Δ. Ε. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Βουφράδος τῆς ἐπαρχίας Πυλίας, ἡ ὁποία ἀναφορὰ ἀποβλέπει τὸ εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον ὑπάρχον δάσος, ὀνόματι Χίλια χωριά. Καὶ ἔφθασεν εἰς ἐμὲ ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἐν καιρῷ, ἀφοῦ συζητεῖται ἐν τῇ Βουλῇ νομοσχέδιον περὶ διαχειρίσεως καὶ προστασίας τῶν δασῶν. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων τοῦ δήμου Βουφράδος, τῶν γειτνιαζόντων πρὸς τὸ δάσος ἐκεῖνο, παραπονοῦνται διὰ τῆς ἀναφορᾶς αὑτῶν διὰ τὴν παρεμπόδισιν, ἡ ὁποία τοῖς γίνεται ἀπὸ τοὺς δασοφύλακας, τοῦ νὰ καλλιεργήσωσι τὰ ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων κατεχόμενα κτήματά των, τοὺς ἀγρούς των, καὶ τὰ ὁποῖα οὐδαμόθεν περιβάλλονται ἀπὸ τὸ ἐν λόγῳ δάσος, οὐδὲ δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ ἐδάφους τοῦ πρὸς ἀναδάσωσιν καταλλήλου, παρακαλοῦσι δὲ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ προστατευτικὸν μέτρον ὑπὲρ αὐτῶν. Τὸ δικαίωμα τοῦτο τῶν κατοίκων ἐπὶ τῶν ἐν λόγῳ ἀγρῶν ἀνεγνωρίσθη πρὸ πολλοῦ, διότι ὑπάρχουν αἱ ὑπ’ ἀριθ. 11,078 καὶ 16,144 τοῦ 1880 διαταγαὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τοὺς ἔφορον, ἔπαρχον καὶ ὑπομοίραρχον Πυλίας, διὰ τῶν ὁποίων διαταγῶν προσεκλήθησαν οἱ ἐν λόγῳ ὑπάλληλοι νὰ μὴ παρεμποδίζωσι τὴν καλλιέργειαν τῶν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ δάσους σταφιδαμπέλων, καὶ μὴ ἀπαγορεύωσι τὴν σπορὰν εἰς τὰ κτήματα, τὰ ἀνέκαθεν καλλιεργούμενα, νὰ παρεμποδίζωσι δὲ μόνον τὴν σπορὰν εἰς τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἐξεχερσώθησαν, ἀλλὰ δὲν ἐκαλλιεργήθησαν εἰσέτι. Οἱ δημόσιοι αὐτοὶ ὑπάλληλοι, μετ’ ἐπιτόπιον μετάβασιν, συνέταξαν τὸ ἀπὸ 2 Αὐγούστου 1880 πρωτόκολλον καὶ προσδιώρισαν τὰ ὅρια τοῦ ἐν λόγῳ δάσους, ἀφοῦ δὲ οὕτω, μὴ μεταῤῥυθμισθέντος τοῦ πρωτοκόλλου ἐκείνου, προσδιωρίσθη ἡ ἔκτασις, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἠδύναντο οἱ κάτοικοι νὰ καλλιεργῶσι τοὺς ἀγρούς των, ἤδη τοῖς ἀπαγορεύεται τοῦτο. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐν λόγῳ ἀναφορὰν, παρακαλῶ δ’ ἐπίσης καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως εὐαρεστηθῇ καὶ διατάξῃ τὸν δασάρχην Πυλίας νὰ μὴ ἀπαγορεύῃ τὴν καλλιέργειαν τῶν ἐν λόγῳ ἀγρῶν, καὶ ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχύτερον, διὰ νὰ μὴ παρέλθῃ ἡ ἐποχὴ τῆς καλλιεργείας, νὰ ὁρισθῇ δὲ, ἂν νομίζῃ πρέπον, νεωτέρα ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἀκριβέστερον νὰ ὁρίσῃ τὰ ὅρια τοῦ ἐν λόγῳ δάσους.

§11Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν, ἅμα ὁ κ. Πρόεδρος μοὶ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφοράν. Εἶχον ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν πρό τινων ἡμερῶν, ὅτι εἶχον συστήσει ἐπιτροπὴν, ἵνα ἀσχοληθῇ εἰς τὴν μελέτην περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἤθελε κατασταθῆ δυνατὸν νὰ διασώσωμεν τοὺς πέριξ τῶν Ἀθηνῶν ἱστορικοὺς λόφους, οἵτινες τρέχουσι κίνδυνον καταστροφῆς διὰ τῆς λατομήσεως, ἡ ὁποία γίνεται ἐπ’ αὐτῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν εἶχον συστήσει, ἀπετελεῖτο ἐξ ἀνδρῶν νομομαθῶν, ἐκ δύο νομικῶν συμβούλων, ἐκ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ἐξ ἄλλων νομομαθῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ συνέταξε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἐμελέτησα, καὶ νομίζω ὅτι παρέχει τὴν εὐκολίαν εἰς τὴν νομοθεσίαν, ἂν ψηφισθῇ, ἵνα διατάξῃ τελεσφόρως τὰ πρὸς διάσωσιν τῶν ἱστορικῶν λόφων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν. Καταθέτω ὡσαύτως δύο δηλώσεις, μίαν περὶ μεταβολῶν ἐπενεκτέων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897, καὶ ἑτέραν περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ γενικοῦ πίνακος καί τινων φύλλων λεπτομερείας τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου, συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπήνεγκε.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τό τε νομοσχέδιον καὶ αἱ δηλώσεις θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 154–156).

§13ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλαβον ἓν τηλεγράφημα τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Τέμενης, οἱ ὁποῖοι μοὶ ἀναγγέλλουσι λίαν δυσάρεστα συμβάντα εἰς τὸ χωρίον των, ὡς ἐκ τῆς ὑπερεκχειλίσεως τοῦ ποταμοῦ Σελινοῦντος, ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ κατέκλυσεν ὅλην τὴν πεδιάδα, εἰσέῤῥευσεν ἐντὸς τοῦ χωρίου καὶ παρέσυρεν ὅλας τὰς οἰκίας, ἐπενεγκὼν μεγάλας καταστροφάς. Τὸ δημοτικὸν ταμεῖον πολλάκις ἐφρόντισε, καὶ κατ’ ἔτος ἔκαμνεν ἔργα τινά, τὰ ὁποῖα παρεκώλυον τὴν εἰσβολὴν τῶν ὑδάτων τοῦ Σελινοῦντος, ἀλλ’ ἤδη ἕνεκα τῶν βροχῶν τοσοῦτον τὰ ὕδατα ηὔξησαν, ὥστε ὑπερεπήδησαν τὰ προτειχίσματα, τὸ δὲ δημοτικὸν ταμεῖον δὲν ἐπαρκεῖ, ἵνα ἐπέλθῃ ἀρωγὸν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια, διότι, ἂν ἀφήσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτήν, ὡς ἐκ τῆς κατακλύσεως τῆς πεδιάδος, καὶ τῶν ἰδιωτῶν σπουδαῖα συμφέροντα καταστρέφονται, καὶ τὸ Δημόσιον πολὺ ἔχει νὰ ζημιωθῇ, καὶ οἱ κάτοικοι δὲν δύνανται νὰ κατοικήσωσιν ἐν τοῖς οἰκίαις των, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἐμποδισθῇ ἡ εἰσροὴ τῶν ὑδάτων τοῦ ὑπερεκχειλίσαντος ποταμοῦ. Οἱ κάτοικοι ἐτηλεγράφησαν καὶ εἰς τὸν νομάρχην, ὑποθέτω δὲ, καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ τὸν ποταμὸν αὐτὸν ἄλλοτε, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὑπὸ τὸν νῦν Πρόεδρον αὐτῆς, εἶχε ληφθῇ πρόνοια καὶ διετάχθη μηχανικὸς Βέλγος καὶ εἰργάσθη πρὸς διαῤῥύθμισιν καὶ διευθέτησιν τῆς ῥοῆς τοῦ ποταμοῦ ἐπὶ ἓν ἔτος, ἀλλὰ κατόπιν, πεσούσης τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἔμειναν ἐκκρεμεῖς αἱ μελέται. Δυστυχῶς δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως τὸν παρακαλέσω νὰ ἀνεύρῃ τὰς μελέτας ἐκείνας καὶ διατάξῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν προτεινομένων ἔργων. Ἤδη ὅμως εἶναι ἐπάναγκες καὶ ἔργον φιλανθρωπίας, καὶ πρὸς τοῦτο θὰ παρακαλέσω καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως τὸ Κράτος ἐπέλθῃ ἀρωγὸν εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς χωρικούς, οἱ ὁποῖοι ἔχασαν ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν των. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα δεχθῇ νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ μετ’ ὀλίγον ψηφισθησομένῳ νομοσχεδίῳ περὶ χορηγίας βοηθημάτων εἰς τοὺς παθόντας τελευταῖον ἐν Ἀθήναις ἐκ τῆς ὑπερεκχειλίσεως τοῦ Ἰλισσοῦ, καὶ ποσόν τι περὶ προσωρινῶν μέτρων ἀμυντικῶν ἐν Τεμένῃ. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν πείθεται περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ζητήσῃ τηλεγραφικῶς πληροφορίας.

§14Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὑπόθεσις ἀνάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀδιαθετῶν δὲν εἶναι παρών, θέλει διαβιβασθῆ ἡ ὑπόθεσις πρὸς αὐτὸν καὶ οὗτος θέλει μεριμνήσει.

§15ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ, κ. Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα, εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, παρακαλῶ, ὅπως ἐν αὐτῷ συμπεριληφθῇ καὶ ποσόν τι διὰ τοὺς παθόντας χωρικούς.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ γείνῃ αὐτὸ, διότι δι’ ἕκαστον νομοσχέδιον ἀπαιτοῦνται τρεῖς ἀναγνώσεις.

§17ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γείνῃ τροποποίησις.

§18Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§19ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τοῦ ὁποίου ὑπάγεται, νομίζω, καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ συνεννοηθῶσι καὶ λάβωσι μέτρα ὁριστικὰ, ὅπως, εἰ δυνατόν, κανονίζωνται ταχέως αἱ συντάξεις τῶν ἀποστρατευομένων ἀξιωματικῶν εἴτε αὐτεπαγγέλτως εἴτε δυνάμει αἰτήσεως αὐτῶν, καθόσον συμβαίνει τὸ ἑξῆς ἄτοπον, ὄχι μόνον τώρα, ἀλλὰ ἀπὸ πολλοῦ χρόνου. Διὰ Β. Διατάγματος, εἴτε αὐτεπαγγέλτως, εἴτε τῇ αἰτήσει των, ἀποστρατεύονται οἱ ἀξιωματικοὶ, καὶ μόλις μετὰ 3 ἢ 4 μῆνας κανονίζεται ἡ σύνταξις αὐτῶν ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ τούτῳ οἱ ἀξιωματικοὶ στεροῦνται καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, διότι παρὰ τοῦ ταμείου στρατοῦ οὐδὲν λαμβάνουσιν. Ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, οὐχὶ βεβαίως ἐξ ἀμελείας, ἀλλ’ ἐκ διαφόρων ἄλλων λόγων, δὲν κανονίζεται ἡ σύνταξις των ταχέως, εἴτε ἀλλαχοῦ παρουτιάζονται προσκόμματα ἴσως, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§20Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διεξαγωγὴ τῶν προπαρασκευαστικῶν ἐργασιῶν πρὸς κανονισμὸν τῆς συντάξεως τῆς ἀπονεμομένης εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ζητοῦντας νὰ ἀποστρατευθῶσιν, ἢ τοὺς ἀποστρατευομένους αὐτεπαγγέλτως, γίνεται κατ’ ἄλλον τρόπον, καὶ ὄχι καθ’ ὃν γίνεται ἡ παρασκευὴ τῶν ἐργασιῶν πρὸς κανονισμὸν τῶν συντάξεων τῶν ἄλλων πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διεξάγει πάσας τὰς προπαρασκευαστικὰς ταύτας ἐργασίας, ἐγὼ δὲ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν λαμβάνω γνῶσιν, εἰμὴ τοῦ διατάγματος, ὅταν δημοσιευθῇ. Ἐὰν ἡ βραδύτης λαμβάνῃ χώραν ἐν τῇ προεξελέγξει ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, θέλω σπεύσει νὰ δώσω παραγγελίαν, ἵνα γίνηται ταχέως ἡ ἡ ἐργασία αὕτη.

§21ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν μετὰ τῆς Ρωσσίας διαπραγματευθεῖσαν ἐμπορικὴν σύμβασιν, τὰ ὁποῖα ἀπέστειλα εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ τὰ ἀνακοινώσητε.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Τριφυλίας βουλευτὴς κ. Κοκκέβης ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τίνας λόγους δὲν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ἡ ἑταιρία, ἡ ἀναλαβοῦσα τὴν κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Πύλου – Κυπαρισσίας – Μελιγαλᾶ.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ ἀναβάλητε τὴν ὑπόθεσιν μέχρις οὗ ἀναῤῥώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει διαβιβασθῆ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὁ ἐκ Καλαμῶν βουλευτὴς κ. Σάλμας ὑποβάλλει ἀναφορὰν τοῦ Ἀνδρέου Μάστρακα, κατοίκου Καλαμῶν, ἐξαιτουμένου ἀτέλειαν τῶν ὑπ’ αὐτοῦ ἐν κυτίοις συσκευαζομένων καὶ ἐξαγομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν σύκων, ὡς καὶ ἀτέλειαν τῶν εἰσαγομένων πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον κυτίων.

§25ΣΑΚΚΗΣ. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ, ὡς καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐκ Μεσσηνίας, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν ἐνδιαφέρον νὰ ὑποστηριχθῇ νέα, οὕτως εἰπεῖν, βιομηχανία ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ, ἡ ὁποία, αὐξανομένη σὺν τῷ χρόνῳ, θέλει παράσχει μεγάλα κέρδη εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβε γνῶσιν, ὅτι ἐν Καλάμαις ἐπιχειρηματίας, ὀνομαζόμενος Ἀνδρέας Μάστρακας, ἀνέλαβε τὴν συσκευὴν τῶν σύκων ἐν κυτίοις, κατὰ τὸ σύστημα τῆς συσκευῆς τῶν σύκων τῆς Σμύρνης. Τὰ σῦκα τῆς Μεσσηνίας, συσκευαζόμενα κατὰ τὸ σύστημα τῶν Σμυρναϊκῶν, καὶ μάλιστα ἀμέσως μετὰ τὴν συγκομιδὴν, δύνανται ἴσως οὐ μόνον νὰ παραβληθῶσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑπερτερήσωσι τὰ σῦκα τῆς Σμύρνης. Εἶναι γνωστὸν μέχρι σήμερον, ὅτι ἐν τοῖς τόποις τῆς καταναλώσεως τὸ ὀλίγον ποσὸν τῶν οὕτω συσκευασθέντων σύκων, τὸ ὁποῖον ἐκεῖ εἰσήχθη, ἀνηρπάγη, οὕτως εἰπεῖν, διότι τὰ σῦκα ταῦτα οὐ μόνον εὐωνότερα τυγχάνουσιν, ἀλλὰ καὶ ἡδύτερα ἐκείνων τῆς Σμύρνης. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καίτοι γνωρίζω ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι διάθεσιν πρὸς τοῦτο ἔχει, νὰ ἀναλάβῃ τὴν προστασίαν τῆς βιομηχανίας, οὕτως εἰπεῖν, ταύτης τοῦ προϊόντος ἐκείνου, διότι, χορηγουμένης προστασίας τινὸς εἰς τὴν ἀρτιγέννητον ταύτην βιομηχανίαν, καὶ κατορθουμένου διὰ τῆς τοιαύτης ἐνισχύσεως νὰ ἐξαπλωθῇ τὸ προϊὸν τοῦτο, μεγάλα κέρδη θέλουσι προσπορισθῆ εἰς τὰς τέσσαρας ἐπαρχίας, Καλαμῶν, Μεσσήνης, Πυλίας καὶ Οἰτύλου. Αἱ ἐπαρχίαι Καλαμῶν, Μεσσήνης, Πυλίας καὶ Οἰτύλου παράγουσι περὶ τὰς 200 χιλιάδας στατῆρας σύκων, ἐξ ὧν εἰσάγονται εἰς τὰς ἐπαρχίας ταύτας περὶ τὰ 3 ἑκατομμύρια δραχμῶν· ἐὰν ὅμως κατορθωθῇ τὸ ἥμισυ τοῦ παραγομένου τούτου ποσοῦ νὰ συσκευάζηται οὕτω καὶ νὰ καταναλίσκηται εἰς τοὺς διαφόρους τόπους τῆς καταναλώσεως, τὸ εἰσαγόμενον χρῆμα ἐκ τῆς παραγωγῆς τῶν σύκων θέλει τοὐλάχιστον τετραπλασιασθῆ. Τὴν σύστασιν ταύτην εἶχον νὰ κάμω πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτὴν νὰ συστήσῃ καὶ αὐτὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀναφορὰν, ὅπως ἀναλάβῃ αὕτη τὴν προστασίαν τοῦ προϊόντος τούτου τῶν εἰρημένων ἐπαρχιῶν.

§26ΔΑΓΡΕΣ. Ὑποβάλλω καὶ ἐγὼ τὰς θερμάς μου συστάσεις ὑπὲρ τῆς ὑποβληθείσης ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σήμερον ἀναφορᾶς τοῦ συμπολίτου μου Ἀνδρέα Μάστρακα, τοῦ ὁποίου τὸ φιλοπρόοδον πνεῦμα καὶ ἡ καλαισθησία εἶναι ἄξιαι ἐκτιμήσεως, καὶ παρακαλῶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λάβῃ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὰ αἰτήματα τοῦ εἰρημένου συμπολίτου μου, ὁ ὁποῖος χρήζει τῆς προστασίας τῆς Κυβερνήσεως, καθόσον προοιωνίζονται διὰ τῆς προστασίας τούτου κέρδη σημαντικὰ εἰς τοὺς Μεσσηνίους. Οὗτος, ἐμπνεόμενος ὑπὸ τῆς ἀρίστης ἰδέας νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ποιότητα τῶν σύκων καὶ νὰ εὐρύνῃ τὴν κατανάλωσιν αὐτῶν, μετεκαλέσατο ἐκ Σμύρνης εἰδικὸν τεχνίτην διὰ τὴν ὅσον ἔνεστι κατάλληλον συσκευὴν τῶν σύκων ἐν κομψοτάτοις κυτίοις, καὶ μετὰ μεγίστης ἐπιμελείας καὶ ἀφοσιώσεως ἐπεδόθη εἰς τὴν ἀξιέπαινον ταύτην ἐργασίαν, ἥτις, καίτοι ἐγένετο κατὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐσοδείας, ἐξ ἧς δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ καλὴν συλλογὴν σύκων, ἐν τούτοις ἐπέφερεν ἄριστα ἀποτελέσματα. Καὶ ἐκ τῶν ἀποστολῶν, ἃς ἐποιήσατο ἔν τε τῷ ἐξωτερικῷ καὶ ἐντὸς τοῦ Κράτους, ἀνεπτύχθη μεγάλη ζήτησις σύκων, τῆς ὁποίας προϋποτίθενται εὐάρεστα τ’ ἀποτελέσματα διὰ τὸ μέλλον. Ἐπιβεβλημένη ἀνάγκη, φρονῶ, παρίσταται ἐκ τῶν τοιούτων ἀποτελεσμάτων, ἵνα δοθῇ μείζων προσοχὴ ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ κ. Μάστρακα, καθόσον τριπλῆ ὠφέλεια θέλει προκύψει πρῶτον οἱ παραγωγεῖς, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ πωλῶσιν εἰς ἀνωτέραν τιμὴν τὰ σῦκά των, θὰ βελτιώσωσι τὴν ποιότητα τούτων, καὶ οὕτω θὰ ἐπέλθῃ γενικὴ βελτίωσις τοῦ προϊόντος τούτου καὶ ἐκ τῆς διακρίσεως τῆς ποιότητος, ἥτις θὰ λαμβάνῃ χώραν διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην· δεύτερον, σημαντικῶς θὰ ἐπεκταθῇ ἡ κατανάλωσις τοῦ προϊόντος τῶν σύκων, καθόσον ἐκ τῆς καλῆς συσκευῆς αὐτῶν θὰ ἁμιλλῶνται πρὸς τὰ σῦκα τῆς Σμύρνης καὶ θὰ λάβῃ χώραν κατανάλωσις πρὸς βρῶσιν· τρίτον, θ’ ἀναπτυχθῇ ἡ βιομηχανία ἐκ τῆς μιμήσεως πολλῶν ἑτέρων, ἐπιδοθησομένων εἰς τὴν κατάλληλον συσκευὴν τῶν σύκων, ἐκ τῆς ὁποίας ἡ ἐργατικὴ τάξις θέλει εὕρει ἐργασίαν. Πρέπει νὰ ὑποκαύσωμεν τὸν ζῆλον τοῦ εἰρημένου βιομηχάνου διὰ τῆς ἐγκρίσεως τῶν ἐν τῇ ἀναφορᾷ αὐτοῦ μνημονευομένων αἰτημάτων, ἅτινα δὲν εἶναι καὶ πολὺ σοβαρὰ, τουτέστι νὰ ὑπαχθῶσι τὰ κυτία, ἐντὸς τῶν ὁποίων συσκευάζονται τὰ σῦκα ἤδη, εἰς ἣν κατηγορίαν ὑπάγονται τὰ δοχεῖα, διὰ τῶν ὁποίων ἐξάγονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὰ σῦκα, καὶ, εἰ δυνατὸν, νὰ μὴ ὑποβάλλωνται εἰς κανένα δασμὸν ἐπὶ διετίαν τοὐλάχιστον, μέχρις οὗ ἑδραιωθῇ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἡ κατανάλωσις αὐτῶν καὶ συστηματοποιηθῇ ἡ ἐργασία αὕτη.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλάρετος ἔχει τὸν λόγον.

§28Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς τὸ κοινοτικὸν σύστημα ὁ Ἑλληνισμὸς ὀφείλει μεγάλας ἐθνικὰς ὑπηρεσίας· αὐτὸ διετήρησε τὴν γλῶσσαν καὶ τὴν θρησκείαν, αὐτὸ ὑπέκαυσε τὸ ἐθνικὸν αἴσθημα καὶ εἰς αὐτὸ κυρίως ὀφείλεται ἡ ἀνάστασις τοῦ Γένους. Ἀλλὰ τὸ κοινοτικὸν ἐκεῖνο σύστημα παρημελήθη μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἑλληνικῆς γωνίας, καὶ αἱ κοινοτικαὶ περιουσίαι κατεβροχθίσθησαν, οὐδεμιᾶς ληφθείσης προνοίας πρὸς ψήφισιν νόμου, καὶ διὰ τοῦτο ἰσχύει, ὡς πρὸς τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν κοινοτήτων τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, τὸ Ρωμαϊκὸν δίκαιον, ἐκτὸς τῆς Ἑπτανήσου, ὅπου ἰσχύει εἰδικὸς νόμος. Τὸ κοινοτικὸν σύστημα ἦτο ἀκμαιότατον ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀλλ’ ἀκμαιότερον ἐν Πηλίῳ, ὅπου ὑπῆρχε δημοκρατικὴ, οὕτως εἰπεῖν, ὁμοσπονδία· ἑκάστη κοινότης οἱονεὶ ἦτο ἓν καντόνιον Ἑλβετικόν. Μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας καὶ τὴν ἀπότομον ἀφομοίωσιν, οὐδεμία ἐδόθη προσοχὴ, καὶ κινδυνεύουσι νὰ πάθωσιν αἱ κοινότητες αἱ Θεσσαλικαὶ ὅ,τι αἱ ἄλλαι τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος. Τῇ παρακλήσει πολλῶν ἄλλων Βουλευτῶν, ἀλλὰ καὶ ἐμοῦ, ἐπετεύχθη μετὰ πολλοὺς κόπους καὶ μεγάλους ἀγῶνας νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος τῆς 4 Μαΐου 1884· ἀτυχῶς ὅμως, εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον εἰσήχθησαν πολλαὶ συγκεντρωτικαὶ διατάξεις, ἀλλ’ ἡ συγκεντρωτικωτέρα πασῶν ἦτο ὡς πρὸς τὰς κοινοτικὰς βοσκάς· διότι κατὰ τὴν εἰσαχθεῖσαν ἐκείνην διάταξιν τὸ δημόσιον ταμεῖον, χωρὶς νὰ ἔχῃ δικαίωμά τι, λαμβάνει τὸ εἰσόδημα τῶν κοινοτικῶν βοσκῶν, ὅπερ ἀποδίδει διὰ Β. Διατάγματος, ἐὰν οἱ Βουλευταὶ ἦναι τοῦ κόμματος, καὶ θελήσωσι νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν αἴτησιν, ὅταν καὶ ὅπως καὶ ἐφ’ ὅσον θέλῃ· ἄλλαις λέξεσιν εἶπεν εἰς τὰς κοινότητας: «δόσατέ μοι τὴν περιουσίαν σας, καὶ θὰ σκεφθῶ, ἐὰν πρέπῃ νὰ σᾶς τὴν ἀποδώσω καὶ πότε». Ἐκτὸς ἄλλων ἐλαττωμάτων τοῦ νόμου τοῦ 1884, τοῦτο ἦτο τὸ καίριον· διὰ τοῦτο ἐν ἔτει 1890, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν πολλοὶ ἐκ Θεσσαλίας Βουλευταὶ εὑρίσκοντο ἐν τῇ κυβερνητικῇ πτέρυγι, ἀπεφασίσθη ἐν ὁμοφωνίᾳ νὰ γείνῃ ἐργασία πρὸς βελτίωσιν. Ἐξελέγη τριμελὴς ἐπιτροπὴ, ἀποτελουμένη ἐκ τοῦ βουλευτοῦ Ἁγυιᾶς κ. Δάλλα, τοῦ τότε βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Φίλλου καὶ ἐμοῦ, κατηρτίσαμεν δὲ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψαν ὅλοι οἱ ἐν Ἀθήναις παρόντες τότε Θεσσαλοὶ Βουλευταί, ἐκτὸς ἡμῶν τῶν τριῶν, κ. κ. Ζαρίμπας, Γεωργιάδης, Ν. Σχινᾶς, Παπαδόπουλος καὶ οἱ κ. κ. Πετσάλης καὶ Φλογαΐτης, διότι ἐπεξετάθη ὁ νόμος οὗτος καὶ εἰς τὴν κοινότητα Ξηροχωρίου· δι’ ἄλλου νόμου ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὴν κοινότητα τοῦ δήμου Αἰγέων, καὶ δι’ ἑτέρου εἰς τὰς κοινότητας τοῦ δήμου Ἀνακτορίων. Ἀλλὰ τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἀπησχολημένος, ἵνα ἀποσοβήσῃ τὴν πτώχευσιν, καὶ ἐτρόμαξε διὰ τὸ ἐκτενὲς τοῦ νομοσχεδίου, νομίζων ὅτι δὲν ἦτο ἡ κατάλληλος ἐποχὴ, ἵνα ψηφισθῇ. Οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως τότε ἐγκατέλειψαν τὸ σχέδιον ἐκεῖνο, καὶ διὰ συντόμου ἄλλης προτάσεως ἐζήτησαν τὴν θεραπείαν τοὐλάχιστον τὴν ἀναγομένην εἰς τὰς κοινοτικὰς βοσκάς· ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε ὑπεσχέθη τὴν ψήφισιν, ἀλλὰ αἱ ἐπελθοῦσαι πολιτικαὶ ἀνωμαλίαι δὲν ἔδωκαν αὐτῷ καιρὸν νὰ τὸ πράξῃ. Κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον τῆς παρούσης περιόδου ἔλαβον τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, διότι νομίζω ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἀφομοίωσις, ἢ κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ περιορισθῇ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἤθελον, ἢ τοὐλάχιστον εἰς τὰς κοινότητας, εἰς τὰς ὁποίας ἰσχύει ὁ νόμος τοῦ 1884. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιόν μου ἔλαβε τὴν τύχην τῶν νομοσχεδίων τῶν ἀντιπολιτευομένων. Ἐὰν συνέπιπτε νὰ ἔχω τὰς αὐτὰς γνώμας μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παρακάθημαι ἐν τῇ κυβερνητικῇ πτέρυγι, ἴσως ἤθελε ψηφισθῆ, ἤδη ὅμως ἀγνοῶ ἐὰν ἀνεγνώσθη παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς, καὶ δὲν ἔχω τὴν ἐλπίδα οὔτε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀναγνωσθῇ. Ἐν τούτοις, φαίνεται, παρακίνησις ἢ γενικὴ ἀπαίτησις τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν καὶ ἡ πανταχόθεν ἐκδηλωθεῖσα ἀνάγκη ἔπεισε τὴν Κυβέρνησιν νὰ διατάξῃ ἐργασίαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Κατηρτίσθη λοιπὸν νομοσχέδιον σύντομον, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὰς μᾶλλον ἐπειγούσας ἀνάγκας καὶ τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη κατὰ τὴν δευτέραν σύνοδον, μὲ τὴν ἐπαγγελίαν νὰ ψηφισθῇ, ἀλλὰ δὲν ἔτυχε τῆς τιμῆς νὰ ἔλθῃ εἰς ὕψος ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ πάντοτε κατεποντίζετο. Ἤλπιζέ τις ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔδειξε διὰ πολλὰς ἄλλας ἐπαρχίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἠδύνατο νὰ τὸ δείξῃ καὶ δι’ ἔργων ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας, ὅπου ἕως τώρα περιοριζόμεθα εἰς τοὺς λόγους καὶ εἰς τὰ χάρτινα σχέδια, δηλαδὴ τὰ Θεσσαλικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι καὶ πάλιν θὰ βασανισθοῦν, ἀλλὰ ἄδηλος καθίσταται ἡ ψήφισίς των. Ἡ Θεσσαλία παρακαλεῖ νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ ἐπ’ ὀλίγον, ἵνα ψηφίσῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, αὐτὸ τὸ εὐεργέτημα διὰ τὰς κοινότητας, διότι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ πρόοδος τῶν κοινοτήτων θὰ ᾖναι σταθμὸς σπουδαῖος καὶ ἐθνικῆς προόδου. Δὲν ἠθέλησα ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν· ἀνέμενον νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, διότι ἦτο καὶ παράκλησις θερμὴ τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν,—καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ ἀντικρούσωσι πάντες οἱ παρόντες ἐνταῦθα, ἐὰν δὲν ᾖναι πράγματι ἐπείγουσα καὶ σπουδαιοτάτη ἡ ἀνάγκη,—ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐμερίμνησε περὶ τούτου. Προχθὲς προεβιβάσθη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸν ἀριθμὸν 4 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ ἐκείνην τὴν ἡμέραν δὲν προὐχώρησεν ἡ Βουλὴ μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 4, καὶ ἔμεινεν ἄνευ συζητήσεως. Ἤδη τὸ βλέπω καταποντιζόμενον πλέον ὁριστικῶς, διότι εὑρίσκεται ὑπ’ ἀριθμὸν 57, κατεδικάσθη εἰς τὰ Τάρταρα! Δύναταί τις πλέον νὰ πιστεύσῃ, ὅτι κατεδικάσθη εἰς θάνατον! Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν ὑπάρχῃ διάθεσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ ἀναστήσῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ διάθεσις, ὅπως συντελέσῃ εἰς τὴν πλήρωσιν τοσοῦτον ἐπειγούσης ἀνάγκης, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θέλω εὑρεθῇ πάλιν εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ ἐκταθῶ πλειότερον, διὰ νὰ ἐννοηθῶ καὶ καλλίτερον.

§29Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλω δώσει τὴν πληροφορίαν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Βόλου, ἐκ τῆς ὁποίας θέλει πεισθῆ, ὅτι δὲν κατεδικάσθη εἰς θάνατον τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ διαῤῥυθμίζονται τὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως οὕτως, ὥστε πάντων νὰ ἔλθῃ ἡ σειρά. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θέλει πάντως ἀναβιώσει.

§30ΔΑΛΛΑΣ. Εἶναι ἀληθεῖς βεβαίως καὶ ἐκτιμήσεως ἄξιοι οἱ λόγοι, οἱ ἐπισπεύδοντες τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ εὑρίσκω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βόλου, ἐν τῷ ζήλῳ αὑτοῦ ὑπὲρ τῆς ταχείας ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἠδίκησε κατά τι τοὺς συναδέλφους αὑτοῦ, οἵτινες ἐργάζονται μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι πρὸ πολλοῦ κατηρτίσθη νομοσχέδιον περὶ τῶν κοινοτήτων, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ ἦτο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πέμπτον. Οὐ μόνον δὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων, ἀλλὰ καὶ ἄλλα νομοσχέδια γενικωτέρου ἐνδιαφέροντος ἐτάχθησαν τελευταῖα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τοῦτο οὐδόλως παρέχει εἰς ἡμᾶς ὑπονοίας νὰ ἀνησυχήσωμεν. Ἠθέλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου ν’ ἀποδώσῃ καὶ μομφήν τινα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι παρημέλησε τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου καὶ κατὰ τὴν περίοδον τοῦ 1890, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμεῖται, ὅτι κατὰ τὸ δεκαεπτάμηνον ἐκεῖνο διάστημα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ τόση ἐργασία, ὅση ἀπῃτεῖτο. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων θὰ ψηφισθῇ, ὀφείλω ὅμως νὰ ἀνομολογήσω τὴν σπουδαιότητα τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους πολὺ εὐφραδῶς ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ νὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, ἐν τῇ σπουδαίᾳ αὐτῆς μερίμνῃ περὶ τῶν μέτρων ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας, νὰ τύχῃ τῆς αὐτῆς μερίμνης καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων.

§31Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐπιστοποίησε καὶ αὐτὸς τὴν ἀνάγκην,— τοῦτο εἶναι τὸ οὐσιῶδες — ἀλλὰ ἐθεώρησε καλὸν, ὡς ἐκ τῆς θέσεως, ἣν ἔχει ἐν τῇ κυβερνητικῇ πτέρυγι, νὰ μὴ μείνῃ ὑπόνοια, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνήργησε τὰ δέοντα, ἀλλ’ ἐφάνη ὑπὲρ τὸ δέον ἐπιεικής. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ὑπὸ τὴν εὔνοιάν του, καὶ ὅτι κακῶς τὸ ἐθεώρησα νεκρὸν, καὶ ὅτι ταχέως θὰ παρουσιασθῇ ἐν τῇ ζωῇ. Δὲν ἔχω τίποτε νὰ προσθέσω, παρακαλῶ μόνον νὰ τύχῃ οὐχὶ μιᾶς ἀναγνώσεως, ἀλλὰ τριῶν ἐν τῇ παρούσῃ συνόδῳ.

§32ΔΑΛΛΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Βόλου μὲ ἐχαρακτήρισε λίαν συμπολιτευόμενον, διότι ἠθέλησα νὰ ὁμιλήσω, παριστῶν τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἐγὼ δὲν τὸν ἐχαρακτήρισα λίαν ἀντιπολιτευτικὸν δι’ ὅσα ἀδίκως εἶπε περὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ τῶν ἰδιαζόντων ὑπὲρ τῆς Θεσσαλίας μέτρων αὐτῆς.

§33ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐσκόπουν σήμερον, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀπευθύνω διαφόρους ἐπερωτήσεις τῷ Ὑπουργῷ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφορώσας εἰς σπουδαιότατα συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας Βονίτσης· ἀνέβαλον ὅμως νὰ πράξω τοῦτο, ἀσθενοῦντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Μεταξὺ τῶν ἐπερωτήσεων τούτων ἦτο καὶ ἐπερώτησις σχετικὴ πρὸς τὸ ζήτημα, ὅπερ ἔθιξεν ὁ ἐκ Βόλου συνάδελφος, ἤτοι περὶ τῆς κοινότητος τοῦ δήμου Ἀνακτορίων· δι’ ὃ καὶ ἀναγκάζομαι ἤδη νὰ ποιήσωμαι λόγον περὶ τούτου. Κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον τῆς ἐνεστώσης περιόδου ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τῇ παρεμβάσει τοῦ μακαρίτου συμπολίτου μου καὶ συναδέλφου μου Σακελλαροπούλου, νομοσχέδιον περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ περὶ κοινοτήτων νόμου καὶ εἰς τὸν δῆμον Ἀνακτορίων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἦτο ἀναγκαιότατον, διότι ἡ κοινότης Βονίτσης κέκτηται μεγάλην περιουσίαν, ἥτις ὅμως, ἐλλείψει τοῦ νόμου τούτου, διηρπάζετο ὑπό τινων ἁρπάγων. Ἔτι δὲ ἀναγκαιότερος κατέστη ὁ νόμος οὗτος μετὰ τὸν θάνατον τοῦ μακαρίτου Σακελλαροπούλου, καταλιπόντος τὴν περιουσίαν του εἰς τὴν κοινότητα Βονίτσης. Ἀλλ’ ἂν καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ ἡμίσεως, οὔτε ἡ κατὰ νόμον πενταμελὴς ἐπιτροπὴ ἐξελέγη, οὔτε ἡ πρὸς ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ, καὶ τοῦτο, διότι τὰ πρόσωπα, ἅτινα ὤφειλον νὰ πρωτοστατήσωσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἔχουσι τὸ συμφέρον νὰ παρατείνηται ἡ κατάστασις αὕτη, διότι ἕτερα πρόσωπα, στενῶς συνδεόμενα, ὠφελοῦνται ἐκ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, καταπατοῦντα καὶ τὴν περιουσίαν τῆς κοινότητος καὶ τὴν τοῦ μακαρίτου Σακελλαροπούλου. Δι’ ὃ καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀπόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτεριτῶν, νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ δώσῃ τὰς δεούσας διαταγὰς, ὅπως ἐπὶ τέλους ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τὸν δῆμον Ἀνακτορίων ὁ πρὸ πολλοῦ κυρωθεὶς περὶ κοινοτήτων νόμος.

§34ΠΕΡΡΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τοῦ περὶ κοινοτήτων ζητήματος γενικῶς δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Ὅπως ἤδη ἐφαρμόζεται ὁ Ῥωμαϊκὸς νόμος διὰ τὰς κοινότητας, καθίσταται ἀδύνατος ἡ συγκρότησις τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀντιπροσωπεύει τὰς κοινότητας ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Οἱ κ. Βουλευταὶ Θεσσαλίας ἀξιοῦσι νὰ ληφθῇ μέτρον εἰδικὸν διὰ τὰς ἐπαρχίας των, ὡς νὰ ὑπῆρχον μόνον ἐκεῖ κοινότητες, ἀλλὰ οἱ κ. συνάδελφοι γνωρίζουν, ὅτι εἰς ὅλον τὸ Κράτος ὑπάρχουν κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἰδίας περιουσίας, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα διορίζηται καὶ εἰς αὐτὰς ἐπιτροπή. Ἀλλὰ εἰς τὰς λοιπὰς κοινότητας, ὅπου δὲν ἰσχύει ὁ νόμος, παρίσταται δυσχέρεια μεγίστη· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ διαχείρισις τῶν περιουσιῶν τῶν κοινοτήτων τούτων, χωρὶς νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐκλογῆς εἰδικῶν ἐπιτροπῶν. Δὲν ἐννοῶ διατὶ ἕκαστος νὰ φροντίζῃ μόνον διὰ τὴν ἐπαρχίαν του.

§35Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ὅτε ἡ Βουλὴ θὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως, δὲν νομίζετε ὅτι τότε θὰ ἦναι κατάλληλος ἡ ὥρα;

§36ΠΕΡΡΟΣ. Ναί· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπεβλήθη νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω ὅτι ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸ ῥυθμίσῃ κατὰ τρόπον γενικὸν, καὶ νὰ περιλάβῃ ὅλας τὰς κοινότητας.

§37Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυνουρίας εἶχε δίκαιον νὰ ἐκφράσῃ τὸ παράπονον περὶ Βουλευτῶν μεριμνώντων μόνον διὰ τὰς ἐπαρχίας των, διότι δὲν γνωρίζει, φαίνεται, τὴν ἱστορίαν τοῦ θεσμοῦ. Εἶμαι μεταξὺ τῶν πρώτων ὑποβαλόντων νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων καὶ κατ’ ἐπανάληψιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις τὸ ἔφερε γενικὸν δι’ ὅλον τὸ Κράτος· ἀλλ’ ἐν τῇ Βουλῇ, ὅσοι δὲν ἦσαν παρεσκευασμένοι εἰς τὰ τοῦ θεσμοῦ, ἐσηκώθησαν καὶ εἶπον: «θέλετε νόμον περὶ κοινοτήτων; κάμετέ τον διὰ τὴν ἐπαρχίαν σας». Καὶ τόσον τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ὥστε ἐξῃρέθησαν καὶ Θεσσαλικαὶ ἐπαρχίαι ἀπὸ τὸν νόμον ἐκεῖνον, διότι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τρικκάλων δὲν ὑπάρχει. Συνηγορῶ ὅμως καὶ ὑπὲρ τῆς προτάσεώς σας, κύριε συνάδελφε· θὰ σᾶς παρακαλέσω μάλιστα νὰ μεσιτεύσητε παρὰ τῇ Κυβερνήσει, ὅπως γείνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιόν μου. Ἡμεῖς δὲ ὄχι μόνον ἀντίῤῥησιν δὲν ἔχομεν, ἀλλ’ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐπεκταθῇ, διότι τὰ σωτήρια ἀποτελέσματα τὰ γνωρίζομεν, καὶ τὸ συνιστῶμεν. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅπως χρησιμεύσουν εἰς τὴν μελέτην τῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς ζητῶ συγγνώμην, ὅτι σᾶς ἀπησχόλησα, ἀλλὰ σᾶς συνιστῶ νὰ μελετήσητε τὰ δύο νομοσχέδια, τὸ ὑπουργικὸν καὶ τὸ παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθὲν, τὸ ὁποῖον εἶναι πόρισμα μελέτης καὶ τῶν ἄλλων Βουλευτῶν, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ψηφισθῇ γενικῶς. Ἐὰν ὅμως δὲν θέλητε, ἀφήσατε νὰ ψηφισθῇ τοὐλάχιστον διὰ τὰς Θεσσαλικὰς ἐπαρχίας, ὅπου ὑπάρχει μεγάλη ἀνάγκη.

§38ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, νὰ καυχηθῇ οὔτε ἡ Βουλὴ, οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἡ νῦν, ἢ ἄλλη πρὸ αὐτῆς, ἐπὶ μερίμνῃ οἱᾳδήποτε ὑπὲρ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία, ἡ ἀποτελοῦσα ἕνα τῶν ἰσχυροτάτων παραγόντων τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν βίου ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, εἶναι ἐγκαταλελειμμένη τοῦτ’ αὐτὸ εἰς τὴν τύχην της. Οὐδὲ ἐν τῷ πολιτειακῷ ὀργανισμῷ, ἢ ἐν τῷ ὀργανισμῷ τῶν Ὑπουργείων, ὑπάρχει εἰλημμένη μέριμνά τις ὑπὲρ αὐτῆς· διότι ναὶ μὲν ὑπάρχει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν τμῆμά τι τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἀλλὰ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο καταδαπανᾷ τὴν δραστηριότητα καὶ τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ μᾶλλον εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐλάχιστος δὲ χῶρος ἐν τῇ ἐνεργείᾳ ὑπολείπεται ὑπὲρ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ὥστε οὔτε κἂν στατιστικὴν τῆς κινήσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἐκδίδει· ἔχομεν δὲ τὰς τόσον ἀναγκαίας ἡμῖν πληροφορίας περὶ τῆς ναυτιλίας ἐκ τοῦ τμήματος τῆς στατιστικῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔλαβον τὴν τιμὴν καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλὴν μελέτας καὶ παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, αἵτινές εἰσιν ὁμολογουμένως λίαν ἐνθαῤῥυντικαί, ἀντιστρόφως πρὸς τὴν ὑπὸ τῆς Πολιτείας παραμέλησιν αὐτῆς. Συγχρόνως δὲ τότε ὑπέβαλον (ἀλλὰ φοβοῦμαι μὴ ὀλίγοι ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων ἔλαβον γνῶσιν, διότι ἐπῆλθε ταχέως τότε καὶ ἡ λῆξις τῆς συνόδου,) ὑπέβαλον καὶ ἔκθεσίν μου περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἀπὸ τοῦ 1875 μέχρι τοῦ 1894. Ἐν τῇ ἐκθέσει ἐκείνῃ, ἥτις κατεχωρίσθη ἐν τῷ Παραρτήματι τῆς Ἐφημερίδος τῆς Βουλῆς, ὅπου δημοσιεύονται αἱ ἐπίσημοι ἐκθέσεις, κατέστρωσα ἀριθμοὺς λεπτομερεῖς, οἵτινες δεικνύουσι τὴν πρόοδον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἡμῶν, τῆς τε ἀτμήρους καὶ τῆς ἱστιοφόρου· εἶναι δὲ περίεργον, καὶ εἶναι ἀπόδειξις μᾶλλον τῆς ἐμφύτου ἰδιότητος τοῦ Ἕλληνος περὶ τὰ ναυτικὰ, ὅτι καὶ ἐν τῇ τοιαύτῃ παραμελήσει (καὶ ἐπαναλαμβάνω τὴν λέξιν μετὰ τόσης εὐκολίας, διότι εἶναι καὶ ἡ ἐλαφροτέρα, τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ μεταχειρισθῶ ἀπέναντι τοσούτου κακοῦ,) ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία κατέχει ἐν τῇ Μεσογείῳ θέσιν ἐπιφανῆ, πρὸ πάντων ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς λιμένας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Θὰ ἀκούσητε, κύριοι Βουλευταί, εὐχαρίστως, ἐλπίζω, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ σημαία ἐν ἁπάσῃ τῇ Ὀθωμανικῇ Αὐτοκρατορίᾳ ἀναγνωρίζεται τρίτη κατ’ ἀριθμὸν ἀτμοπλοίων, ἐρχομένη μετὰ τὴν Ἀγγλικὴν καὶ τὴν Ὀθωμανικὴν, τετάρτη δὲ κατὰ τὴν χωρητικότητα τῶν ἀτμοπλοίων τούτων, ἤτοι μετὰ τὴν Ἀγγλικὴν, τὴν Ὀθωμανικὴν καὶ τὴν Αὐστριακήν. Ἔρχεται ὅμως δευτέρα κατ’ ἀριθμὸν ἱστιοφόρων καὶ χωρητικότητα αὐτῶν, ἤτοι ἀμέσως μετὰ τὴν Ὀθωμανικὴν καὶ ὑπὲρ πάσας τὰς ἄλλας σημαίας. Ἕκαστος δύναται νὰ φαντασθῇ, ὁποία θὰ ἦτο ἡ πρόοδος καὶ ἡ ἐπίδοσις τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας, καὶ αὐτῆς τῆς ἱστιοφόρου, παρὰ τὸν νεωστὶ ὡς Βριάρεων ἐκταθέντα καὶ ἐξαπλούμενον πρὸ αὐτῆς θανάσιμον ἐχθρὸν, τὸν ἀτμὸν, θὰ ἦτο, λέγω, οὐδὲν ἔλαττον ἢ καταπληκτικὴ, ἐὰν εἶχεν ὁποιανδήποτε ὑποστήριξιν ἐπίσημον, ἔστω καὶ μετρίαν. Ποίαν ὑποστήριξιν παρέχουσιν αἱ Εὐρωπαϊκαὶ Πολιτεῖαι εἰς τὴν οἰκείαν ἑκάστη ναυτιλίαν, εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω, διότι ἐλπίζω, ὅτι οἱ πλεῖστοι, εἰμὴ καὶ πάντες, γνωρίζετε ὁποίαν συνδρομὴν παρέχουσι τὸ Ἰταλικὸν, τὸ Αὐστριακὸν, τὸ Γαλλικὸν, τὸ Ἀγγλικὸν Κράτος εἰς τὴν οἰκείαν ναυτιλίαν ἕκαστον. Ἀλλὰ τῆς προαγωγῆς, εἰς ἣν φθάνει ἡ ναυτιλία διὰ τῆς ὑποστηρίξεως, τὴν ὁποίαν παρέχουσι τὰ Κράτη, παρέχει ἡμῖν παράδειγμα χώρα ὅλως νεόφυτος εἰς τὸν πολιτισμὸν καὶ τὴν πρόοδον, ἡ Ἰαπωνία, ἥτις μόλις πρὸ 28 ἢ 29 ἐτῶν ἀναπέτασε τὰς πύλας αὐτῆς πρὸς τὸν πολιτισμόν. Ἡ Ἰαπωνία, ἡ προωρισμένη ἀναμφιβόλως νὰ γείνῃ θαλασσοκράτωρ οὐχὶ μόνον ἐκείνων τῶν Ὠκεανῶν, οἵτινες περιβάλλουσιν αὐτὴν, ἀλλὰ, τίς οἶδε καὶ μέχρι τίνος ἐκτάσεως, ἐπὶ πάντων τῶν Ὠκεανῶν καὶ πασῶν τῶν θαλασσῶν τῆς γῆς, ἔκρινεν ἀμέσως μετ’ ἀσφαλείας καὶ ὀξυδερκείας τὴν δύναμιν, ἣν δύναται νὰ ἀποκτήσῃ ἐκ τῆς ναυτιλίας, καὶ παρέσχε τοιαύτας εὐκολίας, τοιαύτας ἀμοιβὰς, τοιαύτην ὑποστήριξιν, ὥστε εἰς τὸ σχετικῶς ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα τοῦτο ὁ λαὸς ἐκεῖνος τῆς Κιτρίνης φυλῆς κατέχει σήμερον τὴν τετάρτην θέσιν ἐν τῇ ναυτιλίᾳ ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου! Ἀλλὰ αἱ παρὰ τοῦ Ἰαπωνικοῦ Κράτους παρεχόμεναι εἰς τὴν ναυτιλίαν ὑποστηρίξεις εἶναι τοῦτ’ αὐτὸ ἀξιοθαύμαστοι. Ἡμεῖς τοὐναντίον, δύνανταί τις εἰπεῖν,—δὲν εἶναι ὑπερβολὴ,—πράττομεν πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν πρὸς περιστολὴν, ἂν ὄχι πρὸς καταπολέμησιν τῆς ἡμετέρας ναυτιλίας; διότι ποῖα εἶναι τὰ ἔκτακτα μέτρα, πλὴν ἀσημάντων τινῶν ἀτελειῶν, τὰς ὁποίας χορηγεῖ ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ναυτιλίας, ὅσας ἄλλως τε χορηγεῖ καὶ πρὸς πᾶσαν ξένην ναυτιλίαν, ποῖα εἶναι τὰ ἔκτακτα προνόμια, ποῖαι εἶναι αἱ ἀμοιβαὶ διὰ τὴν διάνυσιν μεγάλων πλόων, κατὰ τὸ σύστημα τὸ τεθειμένον εἰς χρῆσιν παρὰ πολλῶν Κυβερνήσεων; Οὐδέν! Ἀπεναντίας καὶ ἐντὸς τοῦ Κράτους παρὰ τῶν πλείστων ἀρχῶν καὶ ἐκτὸς τοῦ Κράτους (τοῦτο δὲ γνωρίζετε πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν κάλλιον ἐμοῦ) παρὰ ταῖς προξενικαῖς ἀρχαῖς, ἀντὶ ὑποστηρίξεως καὶ συνδρομῆς, καταφρόνησιν, ἢ τοὐλάχιστον παραγκώνισιν εὑρίσκει ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἐὰν δὲν πλανῶμαι, εἴτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, εἴτε καὶ πρότερον κατὰ τὴν πρώτην τῆς παρούσης περιόδου, εἶχεν ἐπαγγελθῆ πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ἤθελε μεριμνήσει, ἤθελε λάβει μέτρα ὑπὲρ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἐκ παραλλήλου πρὸς τὰς ἐνεργείας αὐτοῦ καὶ τὰ μέτρα τὰ ὑπὲρ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ λαμβανόμενα. Δυστυχῶς οὐδὲν τοιοῦτον ἔπραξεν. Ἐν τοῖς νομοσχεδίοις, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, εἶχε παρεισδύσει—φοβοῦμαι μὴ καὶ αὐτὴ λάθρα —διάταξίς τις, ἡ ὁποία θὰ ἀπέβαινεν ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας, ἐμμέσως τοὐλάχιστον, ἐὰν ἐψηφίζετο τὸ περιέχον τὴν διάταξιν ταύτην νομοσχέδιον. Ἦτο τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἐψηφίσθη, οὐδὲ συνεζητήθη κἄν τότε. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἀφῃροῦντο ἐκ τοῦ τμήματος, τοῦ λεγομένου «τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας», ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν τὰ στρατολογικὰ, ἀνατιθέμενα εἰς ἄλλο τμῆμα, οὕτω δὲ τὸ τμῆμα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἀπέμενε καθαρῶς ἀφιερωμένον πρὸς τὸν προορισμὸν τοῦτον, καὶ τότε οἱ ἐν αὐτῷ ὑπηρετοῦντες ὑπάλληλοι ἀξιωματικοί, ἔχοντες μόνον τὴν ἐνασχόλησιν ταύτην, θὰ ἠδύναντο ἐκ τῶν ἐνόντων καὶ ἄνευ ἰδιαιτέρων μέτρων νὰ ἐπιβλέπωσι κάλλιόν πως τὰ τῆς ναυτιλίας καὶ νὰ συντελῶσιν ὑπὲρ αὐτῆς, ἔστω καὶ κατ’ ὀλίγον. Βαίνομεν βεβαίως πρὸς τὸ τέλος τῆς συνόδου, καὶ δὲν ὑπάρχει τι δεδομένον, ὅπερ νὰ ἐγγυᾶται ἡμῖν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν τὴν παρὰ τῆς νῦν Κυβερνήσεως ὑποβολὴν μέτρου τινὸς ὑπὲρ τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας...

§39Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν;

§40ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ μάλιστα.

§41Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ἀνεφέρατε, περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐγὼ ἀπέδιδον μεγάλην σημασίαν, εὐχαρίστως δὲ παρατηρῶ, ὅτι καὶ ὑμεῖς ἀποδίδετε τοιαύτην, διότι ἐκ τοῦ τμήματος τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἀφῃροῦντο ὅλαι ἐκεῖναι αἱ ἐργασίαι, αἵτινες οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι πρὸς τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν. Βεβαίως οἱ ἁρμόδιοι, ὁ διευθυντὴς τοῦ τμήματος καὶ οἱ ἐν αὐτῷ ἐργαζόμενοι ἀξιωματικοὶ, ἤθελον ἔχει οὕτω καιρὸν, παρασκευαζόμενοι, νὰ ἑτοιμάσωσιν ἐργασίαν νομοθετικὴν τοιαύτην, ἥτις νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐμπορικοῦ ἡμῶν ναυτικοῦ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πταίω ἐγώ, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν κατωρθώθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον νὰ ψηφισθῇ. Ὑπενθυμίζω ὅμως καί τι ἄλλο, ὅτι ὑπέβαλον νομοσχέδιον περὶ Σχολῆς μαθητευομένων μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δ’ ἐκείνῳ, ὡς βεβαίως ὑμεῖς ἐνθυμεῖσθε, ὑπῆρχε διάταξις, καθ’ ἣν ἐν τῇ ῥηθείσῃ Σχολῇ ἤθελον μαθητεύει καὶ μηχανικοὶ τῶν ἐμπορικῶν πλοίων· ἀλλὰ καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν κατωρθώθη νὰ ψηφισθῇ. Ἐλπίζω ὅτι θέλει ψηφισθῇ κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην. Ἔχω δὲ ἕτοιμον καὶ νομοσχέδιον περὶ τῶν μηχανικῶν τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, ὅπερ βεβαίως θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ἴδω ὅτι ψηφίζονται τὰ ἄλλα. Ἀλλὰ νὰ παρασκευάζωμεν νομοσχέδια πρὸς ἐπίδειξιν, νὰ φέρωμεν αὐτὰ ἐνταῦθα, ἵνα διαῤῥέωσι διὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ μένωσι διὰ τὴν ἑπομένην σύνοδον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι τῆς ἀξιοπρεπείας οὔτε ἐμοῦ οὔτε ἄλλου τινὸς Ὑπουργοῦ.

§42ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σχεδὸν ἐπερίττευον τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου τὴν ἀνάγκην καὶ τὴν ἀξίαν ἀνεγνώρισα καὶ ἐγώ, γράψας τότε ἐν τῇ ἐκθέσει, τὴν ὁποίαν συνέταξα, ὡς μειοψηφία τῆς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, τὰ ἑξῆς, ἅπερ συνέπεσε νὰ ἔχω μετ’ ἐμοῦ ἐνταῦθα (ἀναγινώσκει): «Τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὴν ἐπιψήφισιν προτείνω πάνυ προθύμως, διότι θεωρῶ αὐτὸ χρήσιμον καὶ ἐπωφελὲς, εἰ καὶ ἠδύνατο νὰ εἰσαχθῇ πληρέστερον καὶ τελειότερον». Περαιτέρω δὲ ἐν τῇ αὐτῇ ἐκθέσει μου ἐπὶ τοῦ ὑμετέρου νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ᾼΡΠΖʹ τῆς 14 Ἀπριλίου 1884 περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν» ἔγραφον: «Ὁ διὰ τοῦ 2 ἄρθρου θεσπιζόμενος χωρισμὸς καὶ καθορισμὸς τῶν καθηκόντων τοῦ τμήματος τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ τοῦ γραφείου τῆς στρατολογίας προώρισται νὰ παράσχῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα ὑπὲρ ἑκατέρου τούτων». Ἐὰν δὲ δὲν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τότε, οὐδόλως ἐμέμφθην ὑμῶν, κύριε Ὑπουργὲ, διὰ τοῦτο. Εἶπον ἁπλῶς, ὅτι δὲν κατωρθώθη νὰ ψηφισθῇ τότε. Ἀλλὰ διότι τότε δὲν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἰσχυρὸς λόγος, ἵνα μὴ ὑποβάλητε αὐτὸ καὶ αὖθις ἐφέτος.

§43Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἂς ψηφισθῶσι πρῶτον τὰ ἄλλα.

§44ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον «περὶ μαθητευομένων μηχανικῶν», τοῦ ὁποίου εὐρυτάτην μελέτην ἐγὼ ἐποιησάμην ἐν ταῖς ἐκθέσεσί μου ταύταις, τὰς ὁποίας εἴδετε, ὡς γνωρίζω, καὶ τῶν ὁποίων ἐλάβετε γνῶσιν...

§45Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§46ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. Τοῦ νομοσχεδίου τούτου «περὶ μαθητευομένων μηχανικῶν» τὴν ἐπιψήφισιν ἐγὼ καὶ ζητῶ καὶ προτείνω καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ἀμφότεροι οὗτοι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους παρενθετικῶς συζητοῦμεν, δὲν ἠμπόδιζον νὰ εἰσαχθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν, τῆς ὁποίας νὰ ἐπιστηθῇ καὶ ἰδιαιτέρως ἡ προσοχή, ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τῶν ὑπὲρ τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας νομοθετικῶν μέτρων, ἡ δὲ Βουλή, ἡ ὁποία πάντοτε εἰς τὸ ἄκουσμα τοῦ ναυτικοῦ, εἴτε πολεμικοῦ εἴτε ἐμπορικοῦ, αἰσθάνεται ἰδίαν εὐχαρίστησιν καὶ προθυμίαν, θὰ σπεύσῃ νὰ προτιμήσῃ αὐτὰ κατὰ τὸ δυνατὸν ἐν ταῖς ἄλλαις ἐργασίαις αὐτῆς.

§47Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δέκα καὶ ὀκτὼ νομοσχέδια ὑπέβαλον πέρυσι, καὶ ηὐδόκησεν ἡ Βουλὴ νὰ ψηφισθῶσι δύο μόνον.

§48ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ. Δὲν εὐθυνόμεθα ἡμεῖς διὰ τοῦτο. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ ἐπιῤῥίψω μομφὴν οὐδὲ πρὸς ὑμᾶς. Ἂς παρέλθῃ λοιπὸν αὐτὴ ἡ λογομαχία. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ μηχανικῶν τῶν Ἑλληνικῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων. Τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κύριοι συνάδελφοι, τὴν σημασίαν θὰ ἐννοήσητε διὰ τῶν ὀλιγίστων τούτων λέξεων, τὰς ὁποίας μοὶ ἐπιτρέπετε ν’ ἀπευθύνω πρὸς ὑμᾶς.

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§50ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν ἀνάπτυξιν μεγίστην, σχετικῶς πρὸς τὸ μικρὸν Κράτος ἡμῶν, τῆς ἀτμήρους ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Τὸ 1875 εἴχομεν ἀτμόπλοια δυνάμεως τόννων 8,240, τὸ δὲ 1894 εἴχομεν ἀτμόπλοια δυνάμεως 90,000 τόννων. Τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα διασχίζουσιν ὅλας τὰς θαλάσσας, τὰς ἀπὸ τοῦ Γιβραλτὰρ μέχρι τοῦ Τανάϊδος ποταμοῦ, ἀλλὰ καὶ τὸν Ὠκεανὸν τὸν Ἀτλαντικὸν οὐχὶ πολὺ σπανίως. Ἔχομεν ἐπὶ τῶν ἀτμοπλοίων τούτων καὶ πληρώματα καὶ κυβερνήτας καὶ ναυκλήρους ἱκανωτάτους, ἀξίους ἀληθῶς ἀντιπροσώπους ναυτικοῦ ἔθνους. Ἔχομεν ἐπὶ τῶν ἀτμοπλοίων τούτων καὶ μηχανικοὺς τόσῳ μᾶλλον ἀξιεπαίνους, καὶ σχεδὸν ἀξιοθαυμάστους, καθόσον αὐτοὶ εἶναι ἔργον ἑαυτῶν καὶ μόνων, διότι οὐδὲ εἰς Σχολήν τινα ἔσχον τὴν εὐκολίαν νὰ μαθητεύσωσι καὶ νὰ μορφωθῶσιν ἐν τῇ τέχνῃ αὑτῶν, οὐδὲ ἄλλας εὐκολίας εὗρον. Οἱ μηχανικοὶ ἡμῶν ἀρκοῦσι πρὸς λειτουργίαν τῶν ἀτμοπλοίων τῶν Ἑλληνικῶν, ἀρκοῦσιν ὅμως ἵνα ἐπιδίδωνται καὶ περαιτέρω εἰς ἐργασίας ἐπὶ τῆς ξηρᾶς διαφόρων χωρῶν, ὡς ἐν Αἰγύπτῳ, ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ, ἐν Βουλγαρίᾳ, ἐν Σερβίᾳ, ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ εἰς πλείστας ἄλλας πόλεις καὶ χώρας περὶ τὴν Μαύρην Θάλασσαν καὶ περαιτέρω ἀκόμη. Οἱ ἱκανώτατοι ὅμως οὗτοι ἐν τῇ αὐτοδιδάκτῳ μορφώσει αὐτῶν μηχανικοὶ ἡμῶν ὑφίστανται μέγα τι ἀδίκημα, τὸ ἀδίκημα, ὅτι δὲν ἔχουσιν ἐπίσημον ἀναγνώρισιν τῆς ἱκανότητος αὐτῶν, ὡς γίνεται πανταχοῦ, εἰς ὅλας τὰς ἄλλας χώρας, καὶ ὡς ἀπαιτοῦσι σήμερον τὰ συμφέροντα τῶν ἐχόντων ἐργασίαν μετὰ τῆς ναυτιλίας· δηλαδὴ αἱ ξέναι ἀσφαλιστικαὶ ἑταιρίαι δὲν ἀσφαλίζουσιν ἀτμόπλοια, εἴτε Ἑλληνικὰ εἴτε ἄλλης ἐθνικότητος, τὰ ὁποῖα ἔχουσι μηχανικοὺς Ἕλληνας, μὴ ἀνεγνωρισμένους διὰ διπλώματός τινος ἐπισήμου τῆς Κυβερνήσεώς των εἴτε ἄλλης χώρας. Τινὲς ἐκ τῶν ἡμετέρων μηχανικῶν ἔσχον τὴν εὐκολίαν, τὴν εὐφυΐαν, τὴν πρόνοιαν, νὰ μεταβῶσιν εἰς ἄλλα Κράτη καὶ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις, ἐν αἷς ἡ ἱκανότης αὐτῶν διέλαμψεν ἀναμφισβητήτως, ὡς ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν Αὐστρίᾳ, καὶ οὕτω ἠξιώθησαν διπλωμάτων οἱ αὐτοδίδακτοι, ἐπαναλαμβάνω, μηχανικοί, οἱ λαβόντες τὰ πρῶτα μαθήματά των ἐν τοῖς ἐργοστασίοις τοῦ Πειραιῶς, εἰς μικρὰ ἀτμόπλοια καὶ ἄλλας τοιαύτας μικρὰς ἐργασίας. Ἀλλὰ πάντες δὲν δύνανται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰ ἔξοδα, τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς τοιαῦτα ταξείδια εἰς τὴν ξένην, ἢ εἰς τὴν ἐκμάθησιν ξένης γλώσσης, ἵνα ἀποκτήσωσι τὸ δίπλωμα τοῦτο. Διὰ τοῦτο εὑρίσκονται εἰς πολλῷ ἥσσονα καὶ ὑποδεεστέραν μοῖραν ἀπέναντι τῶν μηχανικῶν τῶν ἄλλων ἐθνῶν, διότι στεροῦνται τοῦ διπλώματος. Ἡ παροχὴ διπλώματος εἰς τοὺς Ἕλληνας μηχανικοὺς ἤθελε δώσει εἰς αὐτοὺς μὲν μέγιστον στάδιον ἐνεργείας καὶ ἐπιδόσεως, διότι θὰ εὑρεθῶσιν αἱ χῶραι, ὅπου δύνανται νὰ γείνωσι δεκτοὶ πρὸς ἐξάσκησιν τῆς τέχνης των, εἰς δὲ τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν νέον τίτλον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δύναται νὰ ἐπιτελέσῃ προόδους μείζονας τῶν μέχρι τοῦδε ἐπιτελεσθεισῶν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω σήμερον, προώρισται νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἔλλειψιν ταύτην. Οὐδεμία δαπάνη ἀπαιτεῖται, ἵνα ἐπιτύχωμεν τὸ μέγιστον τοῦτο ἀγαθὸν ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ναυτιλίας. Γνωρίζετε πάντες, ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν συνιστᾶται ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἐπιτροπή τις, ἥτις ἐξετάζει τοὺς Ἕλληνας ἐμποροπλοιάρχους, ἀπονέμουσα αὐτοῖς διπλώματα. Ἐπιτροπή τις ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ καὶ ἄλλου τινὸς κλάδου, ὁπωσδήποτε ἤθελεν ἀποφασίσει ἡ Βουλή, καθ’ ἃ καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἐκτίθημι, συνερχομένη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, θὰ ὑποβάλλῃ τοὺς μηχανικοὺς εἰς θεωρητικὴν ἐξέτασιν, εἶτα δὲ καὶ εἰς πρακτικὴν ἔν τινι ἀτμοπλοίῳ ἢ ἐργοστασίῳ, καὶ θὰ ἀπονέμῃ αὐτοῖς δίπλωμα. Δὲν πρόκειται περὶ ἱδρύσεως Σχολῆς, δὲν πρόκειται περὶ καταβολῆς δαπάνης, δὲν πρόκειται περὶ ἄλλης τινὸς ἐκτάκτου λειτουργίας ἢ κοπιώδους μερίμνης τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἁπλῶς περὶ καλῆς διαθέσεως πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἡμῶν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω, εἶχεν ὑποβληθῆ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς παρελθούσης περιόδου, ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἀξιοτίμου κυρίου Γ. Π. Μπούμπουλη. Ἑπομένως ἡ πληροφορία αὕτη πείθει ἡμᾶς, ὅτι πρόκειται περὶ ἐργασίας, ἥτις καὶ μετὰ προσοχῆς καὶ μετ’ ἐπιμελείας ἐγένετο, διότι ἐγένετο παρὰ τῶν ἁρμοδίων προσώπων ἐν τοῖς γραφείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἐὰν ὁ νῦν κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὡς σήμερον εὐχαρίστως ἤκουσα αὐτοῦ ἀνακοινοῦντος, ἔχῃ σχέδιον τοιούτου νόμου, ἐλπίζω ὅτι τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, εἴτε κατ’ οὐδὲν εἴτε κατ’ ἐλάχιστον θὰ διαφέρῃ τοῦ παρ’ ἐμοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, διότι ἡ αὐτὴ ὑπηρεσία βεβαίως συνέταξε καὶ τοῦτο καὶ ἐκεῖνο. Ἐν ὀνόματι, κύριοι συνάδελφοι, τῆς μεγίστης ἐπιῤῥοῆς, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ ἐξασκήσῃ ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας, παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ θελήσητε, καὶ ἄν πρόκειται νὰ ὑποβληθῆτε καὶ εἰς ἔκτακτόν τινα κόπον, εἰς ἔκτακτόν τινα σωματικὸν κάματον ὑπὲρ αὐτοῦ, νὰ ζητήσητε καὶ νὰ ἐπιμείνητε, ὅπως ψηφισθῇ, διότι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κατ’ ἐμὴν ἐκτίμησιν, ἔσται μία τῶν ἀρίστων πράξεων τῆς ἐνεστώσης συνόδου τῆς Βουλῆς.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 157).

§52ΣΤΑΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, θερμὴν ποιοῦμαι σύστασιν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, διότι ἀληθῶς τὸ θέμα, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου συνηγόρησεν, εἶναι μεγίστης σπουδαιότητος καὶ καθίσταται ἔτι μεγαλειτέρας, ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει τὴν ἀκηδίαν τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας ἡμῶν, τῆς ἱστιοφόρου καὶ τῆς ἀτμήρους. Καὶ οὐ μόνον ἀκηδίαν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις δεικνύουσι πρὸς τὴν ναυτιλίαν ἡμῶν, ἀλλ’ ἀληθῆ καταδίωξιν ἐπιχειροῦσι, διότι ἀληθῆ καταδίωξιν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις κηρύσσουσι πρὸς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἰδίως ἑταιρίας, αἱ ὁποῖαι γίνονται πρόξενοι μεγάλων ὑπὲρ τοῦ τόπου ἀγαθῶν. Εὐχαρίστως δὲ ἤκουσα πρὸ ἡμερῶν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν δηλώσαντα, ὅτι εἶναι πρόθυμος ἡ Κυβέρνησις νὰ συνδράμῃ τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας,—διότι τοῦτο ἐσήμαινεν ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι αἱ ἑταιρίαι ἔχουσιν ἀνάγκην καὶ ἀνταλλαγμάτων. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπέβαλεν ἄλλοτε τοιοῦτο νομοσχέδιον, ὡς εἶπε, καὶ δὲν τὸ ἐψήφισεν ἡ Βουλή, βεβαίως τοῦτο δὲν εὐθύνει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ποιοῦνται τοιαύτην σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§53Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν εἶπον ὅτι ὑπέβαλον· εἶπον ὅτι ἔχω ἕτοιμον.

§54ΣΤΑΗΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν, ἀλλὰ συλλυποῦμαι τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος νομοσχέδιον εὐεργετικὸν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς χώρας δὲν τολμᾷ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα μὴ καὶ αὐτὸ, ὡς καὶ τὰ ἄλλα αὐτοῦ νομοσχέδια, φθάσῃ εἰς τὸν πυθμένα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὡσανεὶ ἐβυθίζοντο ἐκ τῶν διαῤῥεόντων ὑδάτων! Ἀλλὰ τὰ παράπονά του ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔπρεπε νὰ τ’ ἀπευθύνῃ πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν, τὸν ἄρτι κατελθόντα τοῦ βήματος, ἀλλὰ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς ὁμοφρονοῦντας συναδέλφους Βουλευτάς. Ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον νὰ συστήσωμεν τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ναυτιλίας ἡμῶν, τῆς ἱστιοφόρου καὶ τῆς ἀτμήρους. Ἐπὶ τοῦ θέματος δὲ τούτου θὰ ὁμιλήσω ἴσως ἐκτενέστερον, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπάρχει σχετικὸν νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ φέρωμεν τὰς παρατηρήσεις ταύτας, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῶν συμβάσεων μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, ἐπιφυλάσσομαι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τοῦ ἀναγεγραμμένου εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, νὰ φέρω τὸν λόγον. Ἐπειδὴ δὲ εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα, ὑποβάλλω ἐπερώτησιν ἔγγραφον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ προσαγάγῃ τὰ ζητούμενα σχετικὰ ἔγγραφα. Οἱ δικηγόροι Ξηροχωρίου τηλεγραφοῦσι πρός με, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ διαταγῆς του τηλεγραφικῆς διέταξε τὸν εἰρηνοδίκην Ξηροχωρίου νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν παράστασιν δικολάβων ἐν τῷ εἰρηνοδικείῳ Ξηροχωρίου, καίτοι διὰ Β. Διατάγματος εἶναι διωρισμένοι ἐν αὐτῷ 5 δικηγόροι. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ τῆς διαθήκης τοῦ Δωροθέου, περὶ τῆς ὁποίας καὶ πάλιν τηλεγραφοῦσιν ἐκ Τρικκάλων, ὅτι ἀνεφέρθησαν καὶ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς· ἐκφράζω δὲ τὴν ἀπορίαν μου, ὅτι δὲν ἤκουσα ἀναγγελθὲν τοιοῦτον τηλεγράφημα ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔλαβον τοιοῦτον τηλεγράφημα.

§56ΣΤΑΗΣ. Ἐστάλη πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν. Ἀνεξαρτήτως δὲ τοῦ ἂν ἐλήφθη ἢ δὲν ἐλήφθη ὑπὸ τοῦ Προεδρείου τοιοῦτον τηλεγράφημα ἢ ἀναφορά, παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§57Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τοιοῦτον τηλεγράφημα ἐστάλη καὶ πρὸς ἐμέ. Παρακαλῶ δὲ νὰ κατατεθῇ.

§58ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἔντιμος βουλευτὴς κ. Στάης, ὡς γενικὸς ἄνθρωπος, ἐμφορούμενος ὑπὸ γενικῶν ἰδεῶν, λαμβάνει τηλεγραφήματα ἀπὸ ἐνδιαφερομένους ἀπὸ πάντα τὰ πέρατα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, καὶ ὡς ἄλλος νέος Φωκίων ἀναμιγνύεται καὶ εἰς τὰ τῆς ἐπαρχίας μου, εἶμαι ἠναγκασμένος, χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας μου καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ ἀφήσω νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἐλάχιστος ἐνδοιασμὸς, νὰ ποιήσωμαι τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν. Οἱ δικηγόροι ἐν Ξηροχωρίῳ εἰσὶ πράγματι τρεῖς, διότι ὁ τέταρτος, καίτοι φίλος μου, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι καταχρηστικῶς ἐξασκεῖ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου, διότι δὲν ὑπάρχει ὑπὲρ αὐτοῦ διάταγμα συγγνώμης, καθόσον δύο ἐκ τῶν δικηγόρων αὐτῶν ἔχουσι δύο ἀδελφὰς συζύγους, καὶ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκδοθῇ διάταγμα συγγνώμης. Ἵνα λοιπὸν οὗτοι ἀποκλείσωσι τοὺς ἐκεῖ παλαιοὺς δικολάβους, πτωχοὺς ἀνθρώπους, ἀπὸ τοῦ νὰ προσέρχωνται εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον, ἀπεφάσισαν νὰ καλέσωσι— καὶ τὸ λέγω δημοσίᾳ—δικηγόρον ἐξ Ἀθηνῶν, εἰς ὃν νὰ δίδωσι ποσόν τι καὶ ὅστις νὰ μὴ παρίσταται εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον. Ἀπόδειξις δὲ τούτου ἡ μὴ εἰσέτι μετάβασις αὐτοῦ εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Αὐτὴ ἡ συμπαιγνία ὤθησε τοὺς δικολάβους νὰ πέμψωσι τηλεγραφικῶς ἀναφορὰν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ πρὸς ἐμὲ, ὅπως καταστήσω γνωστὴν τὴν συμπαιγνίαν ταύτην· ζητοῦσι δὲ προστασίαν, ἵνα μὴ ἀπατώμενος ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς παραβλάψῃ τούτους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠρώτησε τὸν Εἰσαγγελέα, ἑρμηνεύων καὶ τὸ διάταγμα τοῦ 1847 καὶ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, κατὰ τὸν ὁποῖον ὀφείλει ὁ δικηγόρος νὰ ἦναι ἐγκατεστημένος καὶ νὰ κατοικῇ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἠρώτησε, λέγω, τὸν Εἰσαγγελέα, ἂν ταῦτα πάντα συντρέχωσι, καὶ ἐὰν ὑπάρχωσι 5 δικηγόροι καὶ ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντά των, τότε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ἄλλως δέον νὰ μὴ παρεμποδισθῶσιν οἱ δικολάβοι ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξακολουθῶσιν ἐξασκοῦντες τὸ ἔργον των. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τὸν κ. Εἰσαγγελέα νὰ διατάξῃ τὸν εἰρηνοδίκην νὰ δεχθῇ τοὺς δικολάβους· αὕτη εἶναι ἡ ἐνέργεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§59ΣΤΑΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἔσπευσε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις πρὸς τὴν Βουλήν, τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης· αἱ πληροφορίαι δέ, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ξηροχωρίου, διδόμεναι παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ἤθελον ἀναγκάσει ἡμᾶς νὰ λάβωμεν τὸν λόγον. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐβεβαίωσε πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀντίκεινται εἰς τηλεγραφικὴν διαταγὴν τοῦ Εἰσαγγελέως ἢ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἂς ἀναμείνωμεν τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ τότε ὁ κ. Βουλευτὴς ἂς ἀναφέρῃ τὰ παράπονά του κατὰ τῶν συμπολιτῶν του, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθύνωνται πρὸς πάντα Βουλευτήν, διότι ὁ Βουλευτὴς δὲν ἀντιπροσωπεύει μόνον τὴν ἐπαρχίαν του, ἀλλὰ τὸ ἔθνος. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τὴν ὁποίαν μετὰ θαυμαστῆς συνοχῆς συνέδεσε μετὰ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Κυβερνήσεως, ἐγὼ δὲν ὡμίλησα· οὔτε πιστεύω, ὅτι ἀνάγνωσις τηλεγραφήματος παρὰ Βουλευτοῦ προσβάλλει τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν ἐγὼ ὡμίλουν, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ξηροχωρίου δὲν ἦτο παρών, καὶ δὲν ἔπρεπε, κατόπιν ἐλθών, νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ ἀποδώσῃ εἰς ἐμὲ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν εἶπον, ὡς ἐπίσης δὲν ἔπρεπε νὰ κατέλθῃ εἰς στάδιον προσωπικῶν ἀντεγκλήσεων, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν θὰ τὸν παρακολουθήσω.

§60ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Κυθήρων ὀλίγον γνωρίζει τὴν ἁβρότητα, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μεταξὺ τῶν συναδέλφων εἰς τὰ πολυμελῆ Σώματα, οἷον εἶναι τὸ Κοινοβούλιον. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος εἶχε περισσοτέραν λεπτότητα, βεβαίως δὲν ἤθελεν ἀναμιχθῆ εἰς κομματικὰς διενέξεις καὶ φέρει ταύτας ἐνώπιον τοῦ σεβαστοῦ τούτου Σώματος. Ἐὰν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀποτείνονται πρὸς τὸν κ. Βουλευτήν, ἦσαν φίλοι μου, δὲν θ’ ἀπετείνοντο πρὸς αὐτόν. Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, ἕνεκα τῆς μεγάλης ἀπληστίας των, συνείθισαν νὰ μαδῶσι, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, τοὺς χωρικούς, τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην αὐτῶν· διὰ τοῦτο οἱ χωρικοὶ ἀποτείνονται πάντοτε πρὸς τοὺς δικολάβους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποφεύγουσι νὰ προσφέρωσι τὴν συνδρομήν των, ἐλαχίστας λαμβάνοντες ἀμοιβάς, πολλάκις δὲ καὶ ὑποστηρίζοντες σχεδὸν δωρεὰν τοὺς χωρικούς. Πρὸ πολλοῦ ζητοῦσι νὰ εὕρωσιν οἱ ἐκεῖ δικηγόροι δικηγόρους ἄλλους, πρὸς οὓς πολλὰ ὑπεσχέθησαν, καὶ ἐντοπίους μάλιστα, ἀλλ’ οἱ ἐντόπιοι δὲν θέλουσι νὰ μείνωσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, ὅλοι δὲ οἱ χωρικοὶ προσέρχονται εἰς τοὺς δικολάβους καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς δικηγόρους, διότι οἱ κύριοι δικηγόροι ἀπαιτοῦσι πολλά. Ἵνα ἐξαναγκάσωσι δὲ τοὺς χωρικοὺς νὰ προσέρχωνται εἰς αὐτούς, ἐφαντάσθησαν νὰ κάμωσι συμβόλαιον μεθ’ ἑνὸς ἄλλου δικηγόρου, ὁ ὁποῖος, εἰ καὶ ἐξεδόθη τὸ Β. Διάταγμα τῆς μεταθέσεώς του, δὲν μετέβη εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἀλλὰ κάθηται ἐν Ἀθήναις. Αὐταὶ εἶναι συμφεροντολογικαὶ διαμάχαι, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ξένη ἡ Βουλή. Ἐλπίζω ὅτι θὰ προσαγάγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ ἔγγραφα, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος θέλει μετανοήσει, διότι ἔφερε τοιαύτην ἐπερώτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τῷ Γραφείῳ τῆς Βουλῆς ἀνευρέθη τὸ τηλεγράφημα, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Κυθήρων.

§62ΣΤΑΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνήθως τὰ τηλεγραφήματα δὲν ἀναγινώσκονται.

§64ΣΤΑΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ, ὅπως δὲν ὑπῆρχε καὶ λόγος νὰ μείνῃ ἐπὶ 4 ἡμέρας εἰς τὸ τηλεγραφεῖον ἢ εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει): «Ἐχαρτοσημάνθη.—Αἴτησις Ἀγγελικῆς Ν. Εὐθυμιάδου, κατοίκου Βαντίστης τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας, πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. «Κύριε Πρόεδρε. Ἀπὸ ἐννέα περίπου μηνῶν κατήγγειλα Γιαννούσιον Τάκην βουλευτὴν, Κωνσταντούλαν Τάκην καὶ λοιποὺς, διότι δι’ ἀπάτης καὶ πλαστοῦ συμβολαίου μοὶ ἥρπασαν ἐνενήκοντα δύο καὶ ἡμίσειαν χιλιάδας δραχμῶν, ἃς ὁ Βασίλειος Γιαννούσης, ὡς πληρεξούσιός μου, ἔλαβε παρὰ πρυτάνεως Πανεπιστημίου, διὰ τοῦ γνωστοῦ ἐκείνου συμβιβασμοῦ, διὰ λογαριασμὸν ἐμοῦ, ὡς κληρονόμου τοῦ Δωροθέου Σχολαρίου. Οἱ κατηγορούμενοι οὔτε εἰς ἀπολογίαν κἂν ἐκλήθησαν μέχρι σήμερον. Ἐξαιτοῦμαι θερμῶς, ὅπως παρασταθῶσι τὰ δέοντα ἁρμοδίως πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν νόμων.» Ὑποθέτω ὅτι τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ ὤφειλε νὰ ἀναγνωσθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅπως λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή. Ἐπιφυλάσσομαι, ἅμα κατατεθῶσι τὰ ζητηθέντα νὰ προσαχθῶσιν ἔγγραφα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§65ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν κατέθηκα εἰς τὸ Προεδρεῖον ἔγγραφον ἐπερώτησίν μου, ἀπευθυνομένην πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὁποίας παρεκάλουν νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς καὶ προσαγάγῃ ἔγγραφα, ἀφορῶντα τὴν βεβαίωσιν τοῦ δικαιώματος τοῦ Δημοσίου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης πρὸς εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων δόσεων ἐκ τιμήματος γαιῶν καὶ φυτειῶν κατὰ τὸ διάστημα 7 συνεχῶν ἐτῶν. Γνωρίζω θετικῶς, ὅτι εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπηυθύνθησαν παράπονα ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν μου Μεσσηνίων καὶ αἴτησις, ὅπως, εἰ δυνατὸν, ἐπέλθῃ θεραπεία τις εἰς τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τοὺς πολίτας διὰ τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Ἡ αἴτησις ἀπηυθύνθη πρὸ δύο μηνῶν, κατέθηκα δὲ εἰς τὸ Προεδρεῖον πρὸ πολλῶν ἡμερῶν τὴν ἐπερώτησίν μου, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς, δὲν εὐηρεστήθη ν’ ἀπαντήσῃ. Ἡ παράκλησίς μου εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς 27 Νοεμβρίου. Ἴσως ἀπεπλανήθη που, καὶ δὲν ἔφθασε μέχρι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ αὖθις, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν αἴτησιν ταύτην καὶ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἀτυχὴς ὑπῆρξεν ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν προετιθέμην νὰ ὑποβάλω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἡ ὁποία, καίτοι ἐν τάχει ἤθελε τελειώσει, παρεκωλύθη, καὶ ἐγένετο ἀφορμὴ μακρᾶς συζητήσεως καὶ χρονοτριβῆς. Προετιθέμην νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Τυνησιακῆς Κυβερνήσεως πρὸς συνομολόγησιν ἐμπορικῆς καὶ ναυτιλιακῆς συμβάσεως. Πολλοὶ τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, ἐμπορευόμενοι ἐν Τύνιδι, παραπονοῦνται, ὅτι ἡ σύμβασις δὲν ἦλθεν εἰς πέρας καὶ ὅτι ἐκ τούτου ζημιοῦνται. Γνωστὸν δὲ εἶναι εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι μεγάλη εἶναι ἡ παροικία τῶν Ἑλλήνων ἐν Τύνιδι, ὅπου οἱ ὁμογενεῖς ἡμῶν μετέρχονται τὴν ναυτιλίαν καὶ ἐμπορίαν, τὰ κέρδη τῆς ὁποίας ἐπιστρέφουν κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Παραπονοῦνται δὲ, ὅτι πλείστας ζημίας ὑφίστανται ἐκ τοῦ δασμολογίου, τοῦ λίαν βαρέος, καὶ ἐνῷ πάντα τὰ Κράτη κατώρθωσαν νὰ ἐξασφαλίσωσι διὰ συμβάσεων τὰ συμφέροντα τῶν ὑπηκόων αὐτῶν καὶ νὰ προαγάγωσιν αὐτὰ, μόνη ἡ Ἑλλὰς, ἡ ἔχουσα ἐκεῖ μέγιστα συμφέροντα, δὲν κατώρθωσε μέχρι τοῦδε νὰ προέλθῃ εἰς συνομολόγησιν συμβάσεως. Παραπονοῦνται δὲ, ὅτι πολλὰς ζημίας ὑφίστανται ἐκ τῆς ἐκκρεμότητος τῆς ὑποθέσεως ταύτης· διότι ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θέλει ταχέως συναφθῆ ἡ σύμβασις, ἔκαμαν μεγάλας ἀγορὰς ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα σήμερον καταστρέφονται ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῶν τελωνείων. Δίκαιον λοιπὸν καὶ πρέπον ἐθεώρησα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν ὄντως προτίθεται νὰ συνομολογήσῃ τοιαύτην σύμβασιν, νὰ συστήσω δὲ αὐτῷ, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τῆς ταχείας περατώσεως τῆς ὑποθέσεως.

§66ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Περὶ τῆς ὑποθέσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης, εὑρισκόμεθα εἰς διαπραγματεύσεις. Δύναμαι δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐλπίζω ν’ ἀπολήξωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, ὅπως κανονισθῶσι καὶ προστατευθῶσιν ὅλα τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων ἐν Τυνησίᾳ.

§67ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ τῆς λήξεως τῆς μισθώσεως τοῦ ἐκπαιδευτηρίου τῶν Θηλέων Μελιγαλᾶ ὁ ἐπιθεωρητὴς κ. Θεοδοσόπουλος διέταξε καὶ μετέφεραν αὐτὸ κατὰ τὸν παρελθόντα Ἀπρίλιον εἰς ἄλλην οἰκίαν, πολὺ κατωτέραν. Τὸ αὐτὸ δὲ ἔπραξε καὶ εἰς ἄλλα διδακτήρια, ἐνῷ καὶ ὁ πρὶν ἰσχύων νόμος καὶ ὁ τελευταῖον ψηφισθεὶς ὡρισμένως διαλαμβάνουσιν, ὅτι αἱ ἐνοικιάσεις τῶν ἐκπαιδευτηρίων ἰσχύουσι μέχρι τῆς λήξεως αὐτῶν. Ἕνεκα δὲ τούτου ἔχουσιν ἤδη ἀξιώσεις, ὅπως πληρωθῶσι τὸ ἐνοίκιον καὶ ὁ ἰδιοκτήτης τῆς πρώτης οἰκίας καὶ ὁ ἰδιοκτήτης τῆς δευτέρας, — καὶ δικαίως — καὶ τὸ Δημόσιον πρόκειται νὰ πληρώσῃ καὶ εἰς τοὺς δύο ἰδιοκτήτας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἁρμόδιον κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὰς ἐνοικιάσεις ἀμφοτέρων τῶν οἰκιῶν, ἵνα γνωρίσωμεν διὰ τίνα λόγον ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς διέταξε νὰ μεταφερθῇ τὸ ἐκπαιδευτήριον τῶν Θηλέων Μελιγαλᾶ ἐκ τῆς πρώτης οἰκίας εἰς τὴν δευτέραν πρὸ τῆς λήξεως τῆς μισθώσεως, καὶ τίνα τῶν δύο ἰδιοκτητῶν θέλει πληρώσει τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἂν ἐπλήρωσε τὰ μέχρι σήμερον ἐνοίκια.

§68ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον γεγονὸς, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ἐπιστοποιήθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀναγκάζομαι δὲ νὰ κάμω περὶ τούτου λόγον, ἂν καὶ ἡ συζήτησις, ἐξ ἧς ἐδόθη ἀφορμὴ, ὅπως τὸ γεγονὸς πιστοποιηθῇ, παρῆλθεν ἤδη. Ὡς μανθάνω παρ’ ἀξιοτίμου συναδέλφου, καὶ δεύτερον ὅμοιον γεγονὸς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔλαβε χώραν, τὸ ὁποῖον πρέπει καὶ τοῦτο νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Βουλῆς καὶ πρὸ πάντων τοῦ Προεδρείου. Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἀπεστάλη πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν τηλεγράφημα, καὶ ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν ἔλαβε τούτου γνῶσιν. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὡς μὲ βεβαιοῖ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης, ἐπεδόθη ἀναφορὰ ἔγγραφος ἐπὶ χαρτοσήμου εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν ἔλαβε γνῶσιν αὐτῆς, εἰμὴ μετὰ ἡμέρας πολλὰς, ὅτε ὡμίλησε περὶ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου Βουλευτὴς, ἵνα λάβωμεν καὶ ἡμεῖς γνῶσιν. Πρόκειται περὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν λατόμων Πεντέλης. Νομίζω ὅτι τὸ Προεδρεῖον ἔχει καθῆκον νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, ἵνα μὴ τοιαῦτα γεγονότα, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἄλλοτε ἔλαβον χώραν εἰς οὐδὲν Κοινοβούλιον Ἑλληνικὸν, ἐπαναληφθῶσι.

§69Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι ἀξιωματικοὶ καταγγέλλουσιν οἰκονομικὸν ἀνώτερον ἀξιωματικὸν, καὶ δὴ τμηματάρχην τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, τί τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς καταγγελίας ταύτης ἐνήργησε.

§70Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ εἰς προγενεστέραν συνεδρίασιν ἐπληροφόρησα τὴν Βουλὴν, ὅτι διετάχθη ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ὅπως ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις.

§71Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι διετάχθη ἀνάκρισις κατὰ τοῦ καταγγείλαντος ἐπὶ συκοφαντίᾳ. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐνεργηθῇ ἀνάκρισις ἐπὶ συκοφαντίᾳ κατὰ τοῦ καταγγείλαντος, χωρὶς νὰ ἐνεργηθῇ ἀνάκρισις καὶ κατὰ τῶν καταγγελθέντων.

§72Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἐνεργῶν τὰς ἀνακρίσεις συνταγματάρχης, λαμβάνων ἀφορμὴν, θὰ ἐξετάσῃ ἅπαντα τὰ ἀφορῶντα τὴν ὑπόθεσιν ταύτην.

§73ΚΡΙΤΣΑΣ. Σπεύδω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ἐπερώτησιν, διότι ἀπειλεῖται καταστροφὴ δημοσίου πλούτου ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι. Τὴν ἐπερώτησιν ταύτην ἄλλως δὲν θὰ ὑπέβαλλον, ἵνα μὴ ἐκληφθῶ ὅτι δι’ ἄλλον σκοπὸν ἔλαβον τὸν λόγον. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἀπεφασίσθη νὰ κατασκευασθῇ ἐπὶ τοῦ Σπερχειοῦ καὶ παρὰ τὸ χωρίον Λιανοκλάδιον γέφυρα, ἡ ὁποία θὰ ἦτο τὸ συμπλήρωμα τῆς ὁδοῦ, διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ συγκοινωνήσωσιν οἱ δῆμοι Λαμιέων καὶ Ὑπάτης. Ἐπεξειργάσθησαν ἔκτοτε τὰ σχέδια, ὑπεβλήθησαν ταῦτα, ἐγένετο ἡ δημοπρασία, καὶ ἐργολάβος ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν τῆς γέφυρας πρὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν. Πρὸ διετίας, βεβαιωθεὶς ὅτι τὸ ἄνοιγμα τῆς γέφυρας ἐκείνης δὲν ἦτο ἐπαρκὲς, ὥστε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐλευθέραν δίοδον τῶν πολλῶν ὑδάτων τοῦ Σπερχειοῦ, συνέστησα καὶ τότε καὶ πέρυσιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀνοίγματος. Δυστυχῶς οὔτε ἡ πρὸ δύο ἐτῶν Κυβέρνησις, οὔτε ἡ ἐνεστῶσα εὐηρεστήθησαν νὰ λάβωσι τὰ κατάλληλα πρὸς τοῦτο μέτρα· ἐπέπρωτο δὲ οἱ φόβοι μου ἐκεῖνοι νὰ ἐπαληθεύσωσι, καὶ ἀπὸ τῆς 14, νομίζω, παρελθόντος Σεπτεμβρίου ἡ γέφυρα ἐκείνη ὑπέστη σπουδαίας βλάβας. Καίτοι ὅμως ἐκλονίσθη ἡ γέφυρα αὕτη, καίτοι κινδυνεύει νὰ παρασυρθῇ, καὶ νὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον ζημίαν ἑκατὸν καὶ πλέον χιλιάδων δραχμῶν, μ’ ὅλα ταῦτα εἶναι καιρὸς νὰ προληφθῇ ἡ ἐντελὴς καταστροφὴ τοῦ ἔργου καὶ νὰ περατωθῇ τὸ μέσον τοῦτο τῆς συγκοινωνίας μεταξὺ τῶν δύο δήμων. Τὸ μέσον δὲ, κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἀσχολουμένων περὶ τὰ τοιαῦτα, εἶναι ἡ κατασκευὴ εἰς τὰ ἄκρα τῆς γέφυρας ταύτης δύο θυρίδων, μιᾶς ἑκατέρωθεν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ διευκολυνθῇ ἡ διέλευσις τῶν ὑδάτων. Ἔσπευσα εἰς τὴν ὑποβολὴν τῆς τοιαύτης συστάσεως, καθόσον ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον ἐδόθη εἰς ἐργολαβίαν καὶ πρόκειται νὰ κατασκευασθῇ τὸ τμῆμα ἀπὸ ὁδοῦ Λαμίας–Καρπενησίου εἰς Λουτρὰ Ὑπάτης, καὶ καλὸν εἶναι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ σύστασις αὕτη. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διατάξῃ τοὺς ἐν Λαμίᾳ μηχανικοὺς, ὅπως προβῶσιν εἰς τὴν μελέτην τοῦ ἔργου καὶ λάβωσι τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, ἵνα μὴ ἴδωμεν ἐντὸς ὀλίγου χρόνου καταστρεφόμενον ἀπὸ ῥίζης τὸ ἔργον ἐκεῖνο. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει ἐνεργήσει ὅ,τι δέον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλάρετος παρακαλεῖ νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα πρόνοια περὶ διορισμοῦ διδασκάλου τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης ἐν τῷ Σχολείῳ τῆς Ἰσραηλιτικῆς κοινότητος Βόλου. Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως καὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 145). Οἱ ἐκ Σάμης βουλευταὶ κ. κ. Ι. Βρυώνης καὶ Π. Ἄντινος Καβαλλιεράτος καταθέτουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 144).

§75Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐν Βόλῳ ὑπάρχει Ἰσραηλιτικὴ κοινότης, συγκεκροτημένη ἀπὸ φιλησύχους καὶ φιλονόμους πολίτας, ἥτις ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Τουρκοκρατίας εἶχε σχολεῖον Ἰσραηλιτικόν, καὶ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἔδιδε συνδρομὴν εἰς αὐτό, διὰ τῆς ὁποίας εἶχεν ἑλληνοδιδάσκαλον. Ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως οὐδεμίαν λαμβάνει συνδρομήν, καὶ διὰ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀνάγκην ταύτην τῆς Ἰσραηλιτικῆς κοινότητος, διότι εἶναι ἄδικον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οἱ Ἰσραηλῖται εἶχον ἐπὶ Τουρκοκρατίας, ἵνα μανθάνωσι τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, νὰ μὴ τὸ ἔχωσι σήμερον, ἀφοῦ εἶναι ἄριστοι συνταγματικοὶ Ἕλληνες πολῖται καὶ ἔχουσιν αἰσθήματα ἐπίσης ἑλληνικὰ, ὡς οἱ λοιποὶ συμπολῖταί μου, μολονότι δὲ φίλεργοι, δὲν ἔχουσι κοινότητα ἱκανῶς εὔπορον, ὅπως ἀνταποκριθῇ καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερος τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προικὸς τῆς βασιλόπαιδος Μαρίας. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ καταργήσεως τῆς εἰσπράξεως προσθέτου τέλους ἐπὶ τῶν βραχειῶν ἐπιστολῶν κτλ. 2) Περὶ ἀνταλλαγῆς ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἀγγλίας. 5) Περὶ ἐκποιήσεως κτημάτων τῆς Βαλλιανείου δωρεᾶς ὑπὲρ τῆς Βαλλιανείου Βιβλιοθήκης. 4) Περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1896 ἐκ δραχμῶν 154,940. 5) Περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1895 ἐκ δραχμῶν 159,142.51).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1896 ἐκ δραχ. 32,922.50.

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπῆρξεν ἓν λάθος ἐν τοῖς γραφείοις τοῦ Γεν. Λογιστηρίου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπὶ τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ χορηγηθῶσιν αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, ἐζήτησε δύο ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, μίαν ἐκ δραχμῶν 32,922.50 καὶ μίαν ἐκ δραχμῶν 19,658.25. Τὰ γραφεῖα ἀνέγραψαν τὴν πρώτην ἐν τῷ ἐγγράφῳ, παρέλειψαν δὲ τὴν δευτέραν, διότι ἐνόμιζον, ὅτι ἡ δευτέρα περιελαμβάνετο ἐν τῇ πρώτῃ. Καὶ αἱ δύο αὗται δαπάναι εἶναι αἱ γενόμεναι ἐν χρήσει κατὰ τὰς ἐκεῖ περιστάσεις. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τοῦτο τὸν κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἀντὶ τοῦ ποσοῦ των 32,922 50 νὰ ἀναγραφῇ ποσὸν 52,572.75.

§79ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἀπαρτίζουσι καὶ αὗται μετὰ τῶν λοιπῶν τὸ σύνολον τῶν 80,000 τῶν χορηγηθεισῶν;

§80Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὂχι· εἶναι περιπλέον.

§81ΣΤΑΗΣ. Εἶναι ἐκτός;

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐκτός. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: αʹ) Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1896 ἐκ δραχ. 750,000 καὶ βʹ) Περὶ χορηγίας πιστώσεως ἐκ δραχ. 50,000 διὰ περίθαλψιν τῶν παθόντων ἐκ πλημμύρας ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δρ. 85,115.54 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896 καὶ περὶ ἀκυρώσεως ὑπολοίπου πιστώσεως ἴσου ποσοῦ μήπω διατεθέντος διαρκοῦσης τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1895. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως σιδηροδρομικῆς διακλαδώσεως ἀπὸ τῆς στάσεως Καλυβίων τῆς γραμμῆς Ἀγρινίου–Μεσολογγίου μέχρι τῆς ὄχθης τοῦ Ἀχελώου ποταμοῦ).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεων συνομολογηθεισῶν μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ 1) τῆς Νέας Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, 2) τῆς Πανελληνίου Ἀτμοπλοΐας καὶ 3) τῶν Ἑταιριῶν Γουδῆ, Μακ– Δούαλ καὶ Διακάκη.

§85Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀνακοινώσας μοι πρὸ μικροῦ δι’ ἐπιστολῆς, ὅτι ἕνεκα κακοδιαθεσίας δὲν δύναται νὰ παρευρεθῇ εἰς τὴν συνεδρίασιν, μὲ παρακαλεῖ νὰ ζητήσω παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν αὔριον, ὅτε θὰ ἦναι καὶ αὐτὸς παρών.

§86ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, νὰ ἀναγνωσθῇ.

§87Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ὅτι θὰ προτείνῃ τροπολογίας.

§88ΣΤΑΗΣ. Ἐπειδὴ θὰ προτείνῃ τροπολογίας καὶ θὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι, θὰ παρέλθωσι πολλαὶ ἡμέραι, ἔχει δὲ ἀναλάβει ἡ Κυβέρνησις ὑποχρεώσεις πρὸς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως· ἑπομένως νὰ ἀναγνωσθῇ, καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ὑποβάλλονται αἱ τροπολογίαι.

§89Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ, ἂν δέχεται τὰς ἐν τῇ προηγουμένῃ συζητήσει ὑποβληθείσας τροπολογίας.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσητε τὴν τροπολογίαν διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Συνήθως μάλιστα οὕτω γίνεται. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§91Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένω νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς τροπολογίας μου.

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει προτείνει, καθ’ ἃ λέγει, τροπολογίαν εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία εἶναι τῆς αὐτῆς ἐννοίας πρὸς τὰς ὑπὸ τῶν κ. Βουλευτῶν κατατεθείσας περὶ χορηγίας ἀτελοῦς εἰσιτηρίου ταξειδίων διὰ τοὺς κ. Βουλευτάς. Περὶ τούτου, ὡς εἶπον, μοὶ ἔγραψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ προτείνῃ τὴν τροπολογίαν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχομεν καιρὸν καὶ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ συζητήσωμεν αὐτήν, διὰ τοῦτο τῇ προτάσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐγένετο δεκτὸν νὰ ἀναγνωσθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 248 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου.

§94ΠΕΡΡΟΣ. Προβλέπει τὸ νομοσχέδιον μόνον διὰ τὰς κοινοποιήσεις τὰς γινομένας εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ἀλλὰ κατὰ νόμον τινὰ κοινοποιοῦνται δικόγραφα, ἰδίως αἱ ἀποφάσεις αἱ ἐρήμην, καὶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπ’ εὐθείας. Δι’ αὐτὰ τὰ δικόγραφα, δὲν λαμβάνεται πρόνοια;—διότι καὶ εἰς ἐκεῖνα τὰς αὐτὰς δυσκολίας θ’ ἀπαντῶσιν οἱ διάδικοι. Αἱ ἐρήμην ἀποφάσεις λ. χ. τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμενόντων κοινοποιοῦνται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπ’ εὐθείας, οὐχὶ εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ: «αἱ πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν γινόμεναι κοινοποιήσεις». Εἶναι αἱ ἐρήμην ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κοινοποιοῦνται.

§95ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Βεβαίως ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι ὀρθοτάτη, διότι κατὰ τὸν τελευταῖον νόμον αἱ ἐρήμην ἀποφάσεις κοινοποιοῦνται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. (Διάλογοι).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ παύσουν οἱ διάλογοι, διότι ἡ συνεννόησις καθίσταται ἀδύνατος.

§97ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις τῶν κ. συναδέλφων διὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 14 πρέπει νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ὑπεβλήθη εἰσέτι. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 15.

§99Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1896 ἐκ δρ. 16,455.50).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 16 ἐπίσης πρέπει ν’ ἀναβληθῇ, δι’ ὃν λόγον καὶ τὸ ὑπὸ ἀριθ. 14. Ἐπίσης καὶ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 17, 18 καὶ 19, διότι δὲν ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς.

§101ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 16 νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἤθελε δώσει πληροφορίας, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσαμεν χθές.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὰ ὑπ’ ἀριθ. 16, 17, 18 καὶ 19 νομοσχέδια περὶ πιστώσεων ἀναβάλλονται, διότι δὲν ἐτυπώθησαν αἱ ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 20. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δρ. 557,379.50 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1896. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 21 «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ φράγκων 118,750 κτλ.» θὰ ἀναβληθῇ, διότι ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν διενεμήθη. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 22. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως θέσεως στρατιωτικοῦ ἀκολούθου παρὰ τῇ ἐν Κωνσταντινουπόλει Β. Πρεσβείᾳ.

§104Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ μέτρον τοῦ διορισμοῦ στρατιωτικοῦ ἀκολούθου θεωρῶ καλὸν καὶ θεάρεστον, ἀλλὰ περιοριζόμενον μόνον ἐν Κωνσταντινουπόλει, τὸ θεωρῶ ἀνωφελές. Ἡ Τουρκία αὐτὴ, ἡ ὁποία μέχρι τῆς χθὲς κατεῖχε τὴν Ἀνατολικὴν Ρωμυλίαν, ἔχουσα Προξενεῖον ἐν Φιλιππουπόλει, διατηρεῖ ἐν τῷ Προξενείῳ της στρατιωτικὸν ἀκόλουθον. Ὁ στρατιωτικὸς ἀκόλουθος, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐπιζητοῦμεν νὰ διορίσωμεν εἰς τὴν Πρεσβείαν Κωνσταντινουπόλεως, θέλει παράσχει βεβαίως πολλὰς πληροφορίας, ἀλλ’ οἱ στρατιωτικοὶ ἀκόλουθοι πολλὰς καὶ διαφόρους δύνανται νὰ ἐκτελέσωσιν ὑπηρεσίας χάριν πολλῶν συμφερόντων ἡμῶν. Ἑπομένως ἡ σκέψις, ἡ περιορισθεῖσα μόνον διὰ τὸν στρατιωτικὸν ἀκόλουθον τῆς Κωνσταντινουπόλεως, νομίζω ὅτι ἀντὶ καλοῦ κακὸν θέλει φέρει. Ἐφρόνουν, φρονῶ καὶ συνιστῶ θερμῶς, ἵνα εἰς τὰ Προξενεῖα, τὰ Γενικὰ τοὐλάχιστον, Ἰωαννίνων, Θεσσαλονίκης, Βιτωλίων καὶ Σεῤῥῶν ἔτι, διορισθῶσι στρατιωτικοὶ ἀκόλουθοι, προσέτι δὲ εἰς Σόφιαν καὶ Φιλιπούπολιν. Ἐὰν ἔχωμεν συμφέροντα Ἑλληνικὰ, ἐὰν θέλωμεν τοὐλάχιστον ν’ ἀντιπροσωπεύηται ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὀφείλομεν νὰ στείλωμεν στρατιωτικοὺς ἀκολούθους. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ, Κύριοι, νὰ σᾶς διηγηθῶ συμβεβηκὸς, τὸ ὁποῖον μοὶ συνέβη ἐν Φιλιππουπόλει. Διερχόμενος ἐκ Φιλιππουπόλεως πρὸ ἑξαετίας καὶ παραμείνας ἐκεῖ, παρεκλήθην ἐπισήμως παρὰ τοῦ φίλου μου κ. Ἀλεξ. Λογοθέτου, γενικοῦ προξένου, νὰ ἐπισκεφθῶ τὰς ἀρχὰς ἐν στολῇ. Δὲν ἤθελον ἐν ἀρχῇ· ἀλλ’ ἔπειτα, ἕνεκα τῶν ὑποδείξεων, τὰς ὁποίας ὁ κ. πρόξενος ἐποιήσατο πρός με, ἐπείσθην, καὶ μετέβην μετ’ αὐτοῦ εἰς ἐπίσκεψιν τῶν διαφόρων ἀρχῶν. Ἠξεύρετε δὲ ποίαν ἐντύπωσιν προὐξένησε μόνον ἡ μετάβασίς μου μετὰ τοῦ προξένου; Ἐρωτήσατε τοὺς ἔξω ὑπηρετήσαντας· βλέπω δ’ ἐνταῦθα συνάδελφον ἐπὶ πολὺ διατελέσαντα ἐν τῇ ἐξωτερικῇ ὑπηρεσίᾳ, ὁ ὁποῖος λίαν καλῶς γνωρίζει, διαμείνας εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ποίαν ἐπιῤῥοὴν δύνανται νὰ ἐξασκήσωσιν οἱ στρατιωτικοὶ ἀκόλουθοι. Κατὰ τὴν τότε ἐν Φιλιππουπόλει διαμονήν μου δὲν ἐφανταζόμην ὅτι ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, ἡ ἔχουσα τὰ πάντα ὑπ’ ὄψιν της, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἐκεῖ καὶ στρατιωτικὸν ἀκόλουθον. Εἰς ἑσπερίδα τινὰ ἐν τῇ λέσχῃ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς φρουρᾶς Φιλιππουπόλεως συνωμίλουν μετά τινος ἀξιωματικοῦ, ὑπολαμβάνων αὐτὸν ὡς ἀξιωματικὸν τοῦ Βουλγαρικοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ κύψας ὀλίγον, παρετήρησα τὴν ἡμισέληνον ἐπὶ τῶν κομβίων αὐτοῦ· τότε δ’ ἐρωτήσας τὸν γενικὸν ἡμῶν πρόξενον, ἔμαθον παρ’ αὐτοῦ, ὅτι ἦτο ὁ στρατιωτικὸς ἀκόλουθος τοῦ Γεν. Προξενείου τῆς Τουρκίας. Ἑπομένως, Κύριοι, ἂν θέλετε νὰ λάβητε τὸ μέτρον τοῦ διορισμοῦ στρατιωτικῶν ἀκολούθων, λάβετέ το γενικὸν, καὶ ἀποστείλατε εἰδικοὺς ἄνδρας, δυναμένους νὰ παράσχωσι τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας ἅπαντες οἱ τῶν ξένων Κρατῶν στρατιωτικοὶ ἀκόλουθοι παρέχουσιν εἰς τὰς ἑαυτῶν πατρίδας, ὁπουδήποτε καὶ ἂν εὑρίσκωνται. Ἐγὼ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ποίαν ζημίαν ὑριστάμεθα ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως στρατιωτικῶν ἀκολούθων, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἴσως εὑρέθη ποτὲ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ σχετικὰς πληροφορίας, καὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ τὰς ἔχῃ, ἐν παρελθούσῃ τινὶ ἐποχῇ· γνωρίζω δὲ, ὡς ὑπηρετήσας ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ, ὁποίας καὶ ὁπόσας ὑπηρεσίας δύνανται νὰ προσφέρωσιν ἄνδρες εἰδικοὶ, ἀποσταλησόμενοι οὐχὶ ῥουσφετολογικῶς, ἀλλὰ κατ’ ἀξίαν. Ἐκεῖνοι θὰ μελετήσωσι καὶ θὰ ἐνασχοληθῶσι, καὶ βεβαίως καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ τοῖς παράσχῃ ἅπαντα τὰ μέσα· τότε δὲ θὰ ἔχωμεν τ’ ἀποτελέσματα τῶν μελετῶν των, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχωμεν· ἄλλως σβύσατέ το καὶ αὐτὸ, καὶ παραιτήθητε τῆς ἰδέας.

§105ΚΟΡΠΑΣ. Καὶ ἄλλοτε ἔσχον ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου κατὰ παρελθόντα ἔτη· εἶμαι δὲ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι θεωρῶ, ὅτι ὁ διορισμὸς ἀκολούθου εἰς τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείαν εἶναι τὰ μάλα χρήσιμος. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι τὰ ἔργα καὶ αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας προσέφερεν ὁ ἀείμνηστος ἀντισυνταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ Πουρναρᾶς, διατελέσας ἐπὶ δύο ἢ τρία ἔτη ἀκόλουθος τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας. Δὲν ἀποκρούω τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀντὶ νὰ διορισθῶσιν ἀκόλουθοι εἰς τὰ Προξενεῖα ἐκεῖνα, θὰ ἦτο χρησιμώτερον νὰ διωρίζοντο ἀξιωματικοὶ πρόξενοι. Τόσον δὲ εἶναι ἀναγκαῖον τοῦτο, ὅσον καὶ ἄλλα Κράτη εἰς μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἔχουσι βλέψεις τοιαύτας, διορίζουσιν ἀξιωματικούς. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι πρό τινων ἐτῶν, ταξειδεύων ἀνὰ τὴν Μικρὰν Ἀσίαν, εὗρον ἔν τινι πόλει εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Ἀνατολῆς ἀξιωματικὸν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν τῆς Αὐστρίας, διωρισμένον πρόξενον καὶ ἀσχολούμενον νὰ συντάσσῃ τοπογραφικοὺς πίνακας καὶ νὰ λαμβάνῃ στατιστικὰς πληροφορίας· τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ διορισμὸς ἀξιωματικοῦ εἰδικοῦ ὡς προξένου εἶναι τὰ μάλα χρήσιμος εἰς τὰ Κράτη αὐτά. Ἀλλὰ προκειμένου τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ληφθῇ βραδύτερον, καὶ σήμερον νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἤθελον παρακαλέσει τοὺς κ. Ὑπουργοὺς, ὅπως δεχθῶσι μίαν τροποποίησιν· ἀντὶ λοχαγοῦ νὰ τεθῇ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, δι’ οὓς λόγους ἐννοοῦσιν οἱ κ. Ὑπουργοί.

§106ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰδικῶς τὴν θέσιν τοῦ παρὰ τῇ ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείᾳ στρατιωτικοῦ ἀκολούθου, ἐσκέφθημεν ὅτι αὐτὸ ἦτο ἀναγκαιότατον νὰ γείνῃ ἀμέσως, καὶ πρὸς τὸ παρὸν ὁ ἀποσταλησόμενος ἐκεῖ ἀξιωματικὸς θὰ δύναται νὰ ἐκτελῇ παρομοίαν ὑπηρεσίαν καὶ εἰς ἄλλα πλησιόχωρα κέντρα, ὅπου θὰ ἦναι ἀναγκαία ἡ παρουσία του. Ὡς πρὸς δὲ τὸ γενικώτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, δύναμαι νὰ τοῖς εἴπω, ὅτι ὄχι μόνον τὸ ἐσκέφθην, ἀλλ’ ἔχω καὶ ἑτοιμάσει ἐργασίαν τοιαύτην, τὴν ὁποίαν ἴσως προσεχῶς δυνηθῶ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν.

§107ΜΑΝΕΣΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ προταθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κέας, ἵνα ἀντὶ λοχαγοῦ ὁρισθῇ ἀνώτερος ἀξιωματικός, δὲν εἶναι ὀρθὸν, καθόσον ἡ Κυβέρνησις βεβαίως θὰ στείλῃ τὸν κατάλληλον· ἔχομεν δὲ ἀρίστους λοχαγοὺς, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐκτελέσωσι τὴν ἀποστολὴν ταύτην.

§108Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον παρέχει τὴν εὐκολίαν, διότι λέγει «ὁ ἔχων βαθμὸν τουλάχιστον λοχαγοῦ.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Καΐρῳ καὶ Ἀσσιοὺτ προξενικῶν ἀρχῶν καὶ 2) Περὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ὡς εἰσηγητῶν ὑπηρετούντων ἐν τῷ δικαστικῷ τμήματι τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν.

§110ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐγώ τε καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἠθέλομεν ἐκθέσει τὰς διαφόρους παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐθεωρήσαμεν καλὸν νὰ προτείνωμεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τὰς διαφόρους μεταβολάς, τὰς ὁποίας ἐπ’ αὐτοῦ ἐθεωρήσαμεν ὡς ἐπενεκτέας. Δὲν θέλω ἐκφέρει γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, διότι οὔτε ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ ὑπεβλήθη, οὔτε νεωτέρα σύσκεψις ἐγένετο τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Θέλω ἐκφέρει ἀτομικὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, δηλ. τὸ πόρισμα τῶν ἐπ’ αὐτοῦ μελετῶν μου. Βεβαίως τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων νομοσχεδίων, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν ἑνὸς πόρου τοῦ ἔθνους, ὁ ὁποῖος μέχρι τοῦδε ἔμεινεν ἐντελῶς ἀνεκμετάλλευτος, ἐνῷ εἰς ἄλλας χώρας προσπορίζει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀρκετὰς προσόδους. Ὅπως μελετήσῃ τις τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, βεβαίως πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ πρὸ παντὸς εἰς τὰς ξένας νομοθεσίας καὶ εἰς τὰ συστήματα τὰ δασικὰ τῶν ξένων Κρατῶν· κυρίως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου βεβαίως πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ Γαλλικὸν σύστημα, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ τὸ νομοσχέδιον εἰς τοῦτο ἀποβλέπει διὰ τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν προτείνει, ἵνα ἀποσταλῶσιν εἰς εὐρωπαϊκὴν Σχολὴν ἀνεγνωρισμένην νέοι, ὅπως σπουδάσωσι τὴν δασικήν, τοιαύτη δὲ Σχολὴ πρωτίστως εἶναι ἡ Σχολὴ τοῦ Nansy. Μόλις τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰσήχθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ἐπιτροπὴ μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ διορίσῃ εἰσηγητὴν ἐπ’ αὐτοῦ. Προέβην εἰς μελέτην αὐτοῦ, καὶ πρὸ παντὸς ἐθεώρησα, ὅτι ἐπιβάλλεται ν’ ἀποταθῶμεν, προκειμένου περὶ ἐξευρέσεως προσωπικοῦ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν, εἰς εἰδικοὺς ἄνδρας, καὶ τοιούτους ἐθεώρησα, ὡς ὁμολογουμένως ἀνεγνωρισμένους, τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ. Ἑπομένως εἶχον θεωρήσει ὅτι ἔδει νὰ προτείνωμεν ν’ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ ἡ ἐπίβλεψις τῶν δασῶν, πρὸς τοῦτο δὲ εἶχον ἐργασθῆ, καὶ ἔκθεσιν εἶχον ἑτοιμάσει, διὰ τῆς ὁποίας ἐπρότεινον εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ῥηθὲν μέτρον. Ἀλλὰ μεταγενέστεραι σκέψεις, κυρίως δὲ ἡ διὰ τῆς δημοσιεύσεως τῆς Βασιλικῆς ἐπιστολῆς ἐξενεχθεῖσα γνώμη, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἔπρεπε νὰ περιορισθῶσιν εἰς τὸν κλάδον των, καὶ νὰ ἀσχολῶνται εἰδικῶς εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἐν γένει οἰκονομία τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν, ἡ διὰ τῶν προγενεστέρων νόμων κανονισθεῖσα, ὅπως ἐκτελῆται διὰ τῶν ἐκ τῆς Γεωργικῆς Σχολῆς τῆς Βυτίνης ἐξερχομένων πολιτῶν δασοφυλάκων, μὲ ἔκαμε νὰ ἀπόσχω ἐκ τῆς ἐργασίας ταύτης, καὶ ἕνεκα τούτου, ἐπειδὴ ἡ ἐργασία μου εἶχε στραφῆ πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ μηχανικοῦ, παρεκάλεσα νὰ ἀνατεθῇ ἡ εἰσήγησις εἰς ἄλλον. Μετὰ τοῦτο, ἀφοῦ εἶδον ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ τραπῶμεν εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ ἀναγκαίου προσωπικοῦ ἐν τῷ σώματι τοῦ μηχανικοῦ, ἐνόμισα ὅτι πρέπει ν’ ἀποταθῶμεν εἰς ἄλλο ἐπίσης συντεταγμένον σῶμα καὶ ἐπίσης κατάλληλον καὶ εἰδικὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Εἰς τοῦτο προέβην κυρίως μετὰ τὴν μελέτην τῶν εἰδικῶν ἐν Γαλλίᾳ νόμων, οἱ ὁποῖοι προβλέπουσι τὰ τῆς δασικῆς ἐν γένει ὑπηρεσίας. Ἐν Γαλλίᾳ κατ’ ἀρχὰς δὲν ὑπῆρχεν ἰδιαίτερον σύστημα διοικήσεως δασῶν, ἀλλ’ ἡ γενικὴ διοίκησις αὐτῶν εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς τὸ τμῆμα τῶν ὑδάτων καὶ δασῶν, Κατηργήθη δὲ αὕτη τῷ 1791, καὶ κατόπιν μέχρι τοῦ 1888 εἶχον ληφθῆ διάφορα δοκιμαστικὰ μέτρα. Τῷ 1888, τῇ 14 Ἰανουαρίου, ἐξεδόθη διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐκανόνισεν ἐν γένει τὰ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν καὶ τῆς συντηρήσεως αὐτῶν· ἔκτοτε δ’ ἐφηρμόσθη ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐξακολουθεῖ ἐφαρμοζόμενον. Κατὰ τὸ διάταγμα τοῦτο, τὴν ἐν γένει διοίκησιν τῶν δασῶν ἔχει ἀναλάβει μία γενικὴ διοίκησις· παρ’ αὐτῇ ἐργάζονται τρεῖς ἐπιθεωρηταί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι μετὰ τοῦ διοικητοῦ τὸ Δασικὸν λεγόμενον Συμβούλιον· εἰδικὸν τμῆμα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας ἀποτελεῖ τὸ τμῆμα τὸ δασικόν· τὸ τμῆμα τοῦτο διαιρεῖται εἰς ἕτερα τμήματα, τέσσαρα ἐν ὅλῳ, ἐξ ὧν τὸ σπουδαιότερον εἶναι τὸ τέταρτον, διότι εἰς αὐτὸ ἀνήκουσιν ὅλα τὰ δημόσια ἔργα καὶ ὅλαι αἱ τεχνικαὶ ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὴν συντήρησιν τῶν δασῶν, τὴν ἀναδάσωσιν αὐτῶν καὶ ἐν γένει τὴν λῆψιν παντὸς μέτρου εἰδικοῦ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν. Εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο ὑπάγεται ἐν γένει ἡ διευθέτησις χειμάῤῥων καὶ ποταμῶν, ἡ ἀνόρυξις τάφρων, ἡ κατασκευὴ ὁδῶν χρησίμων εἰς τὰ δάση, ἡ κατασκευὴ κτιρίων κλπ. Ὁλόκληρος ἡ Γαλλία διαιρεῖται εἰς 33 ἐν ὅλῳ δασικὰς περιφερείας, ἑκάστη δὲ περιφέρεια διοικεῖται ὑφ’ ἑνὸς ἐφόρου τῶν δασῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰς τὰς διαταγάς του προσωπικὸν ποικίλον. Τὸ τμῆμα ἐν γένει τὸ δασικὸν ἐν Γαλλίᾳ εἶναι συντεταγμένον κατά τινα τρόπον στρατιωτικὸν καὶ ἔχει ἰδίαν στολήν. Τοῦτο ἐφαρμόζεται καὶ παρ’ ἡμῖν, τουτέστι διὰ τοῦ νόμου εἶναι καθιερωμένον νὰ φέρωσιν εἰδικὴν στολὴν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν, περίπου δὲ παρεμφερὴς διάταξις εὕρηται παρ’ ἡμῖν καὶ εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, διότι καὶ ὁ ἡμέτερος νομοθέτης διὰ τῶν προγενεστέρων νόμων καὶ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἀπέδωκε σημασίαν πολὺ μεγάλην εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως εἶναι τὸ σπουδαιότερον, διότι ἡ συντήρησις, ἀναδάσωσις καὶ ἐκμετάλλευσις τῶν δασῶν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν. Εἰς τὴν διοίκησιν τὴν ἐξωτερικὴν τῶν δασῶν ὑπάγεται καὶ ἡ Σχολὴ τοῦ Νανσὺ καὶ ἡ Σχολὴ τῶν Μπάρ. Ἰδίως ὅμως ἡ Σχολὴ ἡ ἀνεγνωρισμένη, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξέρχονται οἱ ὑπάλληλοι τῶν δασῶν, εἶναι ἡ Σχολὴ τοῦ Νανσύ. Εἰς τὴν Σχολὴν ταύτην εἰσέρχονται κατ’ ἔτος 12 ὑπήκοοι Γάλλοι, κατόπιν διαγωνισμοῦ, ἐπιτρέπεται δὲ εἰς ὅλους τοὺς ἀποφοίτους τῆς Σχολῆς τῆς Πολυτεχνικῆς τῆς Γαλλίας νὰ εἰσέρχωνται ἄνευ διαγωνισμοῦ, καὶ νὰ κατατάσσωνται μετὰ διετῆ ἐν τῇ Σχολῇ ταύτῃ σπουδὴν εἰς τὸ δασικὸν σῶμα, διότι ἡ Σχολὴ τοῦ Νανσὺ δὲν εἶναι κυρίως Σχολή, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐκπαιδεύονται πολὺ θεωρητικῶς· μόνον κατὰ τοὺς πέντε πρώτους μῆνας ἡ ἐκπαίδευσις γίνεται θεωρητική, κατόπιν γίνεται ἀνὰ τὰ δάση δι’ ἐκδρομῶν, καὶ κατὰ τοὺς δύο τελευταίους μῆνας γίνονται διακοπαί. Διὰ νὰ εἰσέλθῃ λοιπόν τις καὶ δυνηθῇ νὰ σπουδάσῃ εἰς τὴν Σχολὴν τοῦ Νανσύ, πρέπει νὰ ἔχῃ ὅλας ἐκείνας τὰς γνώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν διοίκησιν, τὴν ὁροθεσίαν, τὴν μετεωρολογίαν, τὴν τοπογραφικήν, καὶ ἐν γένει τὰς σχετικὰς μηχανικὰς γνώσεις. Ὁ νομοθέτης διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀπέβλεψεν ἀκριβῶς εἰς τὰ αὐτὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ Γάλλος νομοθέτης διέταξεν· ἀπέβλεψεν εἰς τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ ἐξερχόμενοι τῆς ἐνταῦθα Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, τοὺς ὁποίους καὶ ἐπροτίμησεν. Εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ἐνταῦθα πολιτικῶν μηχανικῶν ὑπῆρχε καθηγητὴς ὁ μακαρίτης Χλωρός, ὁ ὁποῖος ἐδίδασκε τὴν δασολογίαν καὶ μετεχειρίζετο εἰς τὴν διδασκαλίαν καὶ δύο συλλογὰς, τὰς ὁποίας ηὐτύχησε νὰ ἔχῃ ἡ Πολυτεχνικὴ Σχολὴ ἡμῶν, τὴν συλλογὴν τοῦ μακαρίτου Ὀρφανίδου τῶν διαφόρων ξύλων τῆς Ἑλλάδος, καὶ τὴν συλλογήν, τὴν ὁποίαν ὁ Χάρτιχ, ὁ διάσημος καθηγητὴς τοῦ ἐν Ἰένῃ Πανεπιστημίου, εἶχε δωρήσει εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον· ἡ συλλογὴ αὕτη ἀφορᾷ τὰς διαφόρους νόσους τῶν ξύλων καὶ ἐν γένει τὴν περιγραφὴν καὶ τὴν παράστασιν τῶν παρασίτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰ δάση καὶ τὰ ὁποῖα παραβλάπτουσι τὰ δένδρα. Κατόπιν τῆς διδασκαλίας αὐτῆς, οἱ σημερινοὶ πολιτικοὶ μηχανικοὶ εὑρίσκονται κάτοχοι, ἐκτὸς τῶν γνώσεων τῶν ἀπαιτουμένων, ὅπως εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Σχολήν, καὶ τῶν κυριωτέρων μαθημάτων, τὰ ὁποῖα διδάσκονται εἰς τὴν Σχολὴν τὴν Δασονομικήν. Ὑποθέτω, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ, καὶ βεβαίως καὶ ὁ εἰσαγαγὼν τὸ νομοσχέδιον, εἶναι σύμφωνος, ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν δὲν εἶναι εὐχάριστος. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀναμείνωμεν ἕως ὅτου ἀποστείλωμεν εἰς τὴν Εὐρώπην νέους, ἐπανέλθωσιν οὗτοι ἐκεῖθεν καὶ σχηματίσωμεν τὸ φυτώριον μιᾶς καλλιτέρας διοικήσεως τῶν δασῶν, δὲν φοβοῦμαι μὲν, ὡς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτὴς, ὅτι θὰ καταστραφῶσιν ἐντελῶς τὰ δάση καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ κανὲν δένδρον, ἀλλὰ βεβαίως τὰ δάση διατρέχουσι μέγαν κίνδυνον, τό γε νῦν ἔχον. Ἐνόμισα, ὅτι, ἐὰν ἠθέλομεν συνδυάσει τὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουσι σήμερον οἱ πολιτικοὶ μηχανικοὶ, πρὸς τὰς ὑπαρχούσας ἀνάγκας τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν, καὶ ἐὰν ἠθέλομεν ἐφαρμόσει τὸ μέτρον τοῦτο ἀπὸ τοῦδε, χρησιμοποιοῦντες τοὺς ὑπάρχοντας μηχανικοὺς εἰς τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν, ἐφρόνουν, λέγω, ὅτι οὕτως ἠθέλομεν προσφέρει ὁμολογουμένως ὑπηρεσίαν σπουδαίαν εἰς τὸ Κράτος· διότι ἀπὸ σήμερον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τέλειον καὶ καλῶς ὠργανωμένον προσωπικὸν, εἰς ὃ ἠδυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν. Μεταξὺ τῶν κυριωτέρων καθηκόντων τῶν δασαρχῶν, καὶ ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων τῶν δασῶν, εἶναι κυρίως τὰ τεχνικὰ ἔργα, μεταξὺ δὲ τῶν τεχνικῶν ἔργων κατατάσσω τὴν ὁροθεσίαν, τοὺς χάνδακας, τὴν μελέτην καὶ τὸ κτηματολόγιον τῶν δασῶν καὶ ἐν γένει τὰ μηχανικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὰ δάση. Τοῦτο βεβαίως θέλομεν τὸ ἔχει. Εἰς τὴν Γαλλίαν κατ’ ἔτος συντάσσεται καὶ ἀναθεωρεῖται τὸ κτηματολόγιον τῶν δασῶν· παρ’ ἡμῖν οὐδαμοῦ ὑπάρχει κτηματολόγιον. Ναὶ μὲν ὁ νόμος ΑΧΝʹ τῆς 14 Ἰανουαρίου 1888 προὐνόησε περὶ ὁροθεσίας τῶν δασῶν καὶ περὶ ἀποτερματίσεως αὐτῶν, ὅπως ἐπιστημονικῶς καλεῖται ἡ κατάτμησις τῶν δασῶν, καὶ ὥρισεν ἐπιτροπὴν, ἥτις θὰ ἐξετέλει ταῦτα, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ αὕτη θ’ ἀπετελεῖτο ἀπὸ τὸν γεωμέτρην, τὸν δήμαρχον καὶ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, καὶ ἔδωσε δικαίωμα εἰς τοὺς ἰδιώτας, τοὺς ἔχοντας ἀξιώσεις μὴ ληφθείσας ὑπ’ ὄψει, νὰ προσφεύγωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ νὰ κάμνωσιν ἀνακοπὴν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ δὲν ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις αὕτη μέχρι σήμερον, τὰ δὲ δάση μένουσιν ἄνευ ὁροθεσίας, καταπατούμενα ἀπὸ τὸν μὲν καὶ τὸν δέ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι καλὸν,—καὶ τοῦτο ἤθελον λάβει τὴν τιμὴν νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν—ὅπως τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου ἀντικατασταθῇ, καὶ προσληφθῶσι πολιτικοὶ μηχανικοί, ἀντὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, ἀπαλλασσομένων τῆς ὑπηρεσίας ταύτης καὶ ἐπανερχομένων εἰς τὴν ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν ὀργανισμῶν καὶ κανονισμῶν ὁριζομένην ὑπηρεσίαν των, ἀφ’ ἧς ἐξερχόμενοι, τὰ μέγιστα παραβλάπτουσι τήν τε στρατιωτικὴν μόρφωσιν καὶ τὸν χαρακτῆρα αὐτῶν. Ὑπάρχουσι πολλαὶ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι πολὺ ὀλίγα δάση καὶ εἰς τὰς ὁποίας ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη εἰδικοῦ δασάρχου, ἀφοῦ εὑρίσκεται πολιτικὸς μηχανικὸς εἰς τὰς ἐπαρχίας ταύτας· βεβαίως δὲ ὁ πολιτικὸς μηχανικὸς δύναται νὰ ἐκπληροῖ καὶ τὰ χρέη τοῦ δασάρχου. Ἐπίσης πλησίον διαφόρων δασῶν ἐκτελοῦνται διάφορα δημόσια ἔργα, εἴτε πρὸς ἀποτροπὴν κινδύνων ἐκ χειμάῤῥων, εἴτε γεφυρώσεως ποταμῶν καὶ ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦναι βεβαίως προτιμότερον νὰ ἐπιβλέπῃ εἰδικὸς τῶν δασῶν μηχανικός. Ἀλλ’ ὅτι, Κύριοι, τοῦτο ἐπιβάλλεται ὑπ’ αὐτῶν τῶν κειμένων διατάξεων τῶν νόμων, τὸ νὰ ἀναθέσωμεν εἰς μηχανικοὺς τὴν ἐπίβλεψιν τῶν δασῶν, ἐξάγεται καὶ ἔκ τινων εἰδικῶν διατάξεων αὐτῶν τῶν ἰσχυόντων νόμων. Διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΒʹ ὁρίζεται, ὅτι ποσοστὸν ἐκ τῶν εἰσπραττομένων ἐκ τῶν δασῶν θὰ χρησιμεύῃ εἰδικῶς διὰ κατασκευὴν κοινοτικῶν ἔργων πλησίον τῶν δασῶν. Τὰ ἔργα ταῦτα κατασκευάζει, προϋπολογίζει, προσχεδιάζει τίς; Ὁ δασάρχης. Βεβαίως διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην πᾶς ἄλλος εἶναι ἁρμόδιος ἢ ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς. Πλὴν αὐτοῦ, ἐπίσης ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8 προνοεῖ περὶ συντάξεως κατ’ ἔτος τοῦ χάρτου τῶν δασῶν,—ἐργασία ὡσαύτως, τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν δύναται νὰ κάμῃ ὁ ἤδη δασάρχης. Δι’ ὅλους τούτους τοὺς λόγους ἐνόμισα, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀνάγκη, ὅπως προνοήσωμεν περὶ εἰδικῶν ἀνδρῶν. Βεβαίως δὲν εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τοῦτο καὶ μόνον, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ μορφώσωμεν ἔτι εἰδικωτέρους ἄνδρας διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν. Ἑπομένως ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ νὰ ἀποστείλωμεν εἰς τὴν Σχολὴν τοῦ Νανσὺ νέους πρὸς σπουδὴν, ὁμολογῶ μὲν ὅτι εἶναι πολὺ συμφέρουσα, ἀλλὰ μέχρις ὅτου καταρτισθῇ τέλειον προσωπικὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναθέσωμεν τοῦτο εἰς τοὺς πολιτικοὺς μηχανικούς. Διὰ τοῦτο ἐπρότεινα εἰς τὴν Βουλὴν τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι σύμφωνον καὶ πρὸς τὰς λοιπὰς διατάξεις τῶν ἤδη ἰσχυόντων νόμων, καθόσον οἱ νόμοι οὗτοι διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ, καὶ διὰ τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν ἐν γένει, ὅλα τὰ ἄρθρα, τὰ ἀφορῶντα τὸ προσωπικὸν τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ ἰδίᾳ ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 12 μέχρι τοῦ 22. Συνεπῶς δὲν πρόκειται νὰ καινοτομήσωμεν, οὐδὲ νὰ εἰσαγάγωμεν θεσμοὺς ξένους, πρόκειται ἁπλῶς νὰ προσλάβωμεν τὸ προσωπικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐφαρμόζῃ τὸν νόμον, προσωπικὸν δὲ, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐφαρμόζῃ τοὺς νόμους περὶ δασῶν, δὲν εἶναι εἰμὴ μόνον τὸ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν. Ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα ἐν Ἑλλάδι, ὡς εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις αὐτῆς, βεβαίως δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφασίσωμεν δαπάνην ἴσην πρὸς ἐκείνην, ἣν δαπανῶσι τὰ ἄλλα Κράτη, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀνάγκη νὰ προσφύγωμεν εἰς τοὺς ὑπάρχοντας ὑπαλλήλους, καὶ νὰ εὕρωμεν τὸ κατάλληλον προσωπικὸν ἐξ αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας, χωρὶς τὸ Δημόσιον νὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ προσθέτους δαπάνας. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα, καὶ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς πολιτικοὺς μηχανικοὺς ἡ ἐξωτερικὴ ὑπηρεσία τῶν δασῶν.

§111Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Πάντες οἱ διελθόντες διάφορα τῆς Ἑλλάδος μέρη κατενόησαν τὴν ἀπαραίτητον ἀνάγκην τῆς ἐποπτείας τῶν δασῶν. Ἐποπτεία τῶν δασῶν ἐν Ἑλλάδι δὲν δύναται δυστυχῶς ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ τελεσθῇ ἢ δι’ εἰδικῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐξασκῶσι καὶ μίαν δύναμιν, οὕτως εἰπεῖν, ἐπὶ τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς των· πρέπει προσέτι, πρὶν ἢ καθορισθῶσι καὶ τακτοποιηθῶσι τὰ τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας, νὰ ἐπιβαλλώμεθα κάπως διὰ τῆς δυνάμεως τῆς στρατιωτικῆς. Τοῦτο δὲ ἀρχῆθεν βεβαίως καὶ λίαν καλῶς κατανοήσας ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος κ. συνάδελφος ἐκ Καρδίτσης, συνέλαβεν ἰδέαν ἀρίστην, τὴν τῆς χρησιμοποιήσεως σώματος στρατιωτικοῦ μηχανικοῦ, καὶ εὐθὺς λίαν τεχνηέντως συνέστειλε τὰ ἱστία καὶ εὗρε λιμένα ἄλλον, εἰς τὸν ὁποῖον οὐριοδρομῶν εἰσῆλθε, τὸν λιμένα τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι οἱ πολιτικοὶ μηχανικοὶ κατέχουσιν ἅπαντα τὰ στοιχεῖα, ἀλλὰ δὲν θὰ ἀρνηθῇ βεβαίως καὶ ὁ κ. συνάδελφος ὅ,τι ὡμολόγησεν ἐνταῦθα, ὅτι πανταχοῦ ἡ δασικὴ ὑπηρεσία εἶναι στρατιωτικῶς ὠργανωμένη καὶ διατελεῖ ὑπὸ στρατιωτικὴν πειθαρχίαν. Ἐπὶ πλέον δὲ πολλάκις εἰς τὰ διάφορα ἀνομήματα ἀναγκάζονται ὅ τε δασάρχης καὶ οἱ περὶ αὐτὸν νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὴν δύναμιν τῆς στρατιωτικῆς ἐξουσίας. Ἀλλ’ ἐξετάσωμεν, ἂν ἡ πρώτη τοῦ κ. συναδέλφου ἰδέα ἦναι σύμφωνος, ἢ ἡ δευτέρα. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι μέχρι τοῦ 1878, ὅτε οὐκ ὀλίγα ἐτελοῦντο ἐν Ἑλλάδι ἔργα, ταῦτα ἐξετελοῦντο παρὰ 76 ἐν ὅλῳ ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ, οἱ ὁποῖοι ταὐτοχρόνως ἐξετέλουν καὶ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ὑπηρέτουν δὲ ἅπαντα τὰ Ὑπουργεῖα καὶ τὸν γεωμετρικὸν ἔτι κλάδον, προσθέτως δὲ καὶ τὸν κλάδον τῶν μεταλλείων, εἰς τὸν ὁποῖον εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν εὐτυχίαν νὰ ὑπηρετήσω. Σήμερον δὲ, ὡς γνωστὸν, ὁ ἀριθμὸς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν ὑπερέβη τοὺς 300, καὶ δύνανται νὰ εὕρωσι καὶ ἄλλους λιμένας, ὡς εὗρον τούτους κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἤτοι τὰ λιμενικὰ ταμεῖα, ἵνα εἰσέλθωσιν οἱ κύριοι καὶ ἀγκυροβολήσωσιν ἀσφαλῶς. Μὴ μὲ παρεξηγήσῃ δὲ κανεὶς, λέγοντα ταῦτα, διότι τρέφω ἀγάπην πρὸς πλείστους καὶ παλαιοὺς συναδέλφους, ὑπηρετοῦντας εἰς τὸ σῶμα τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, ἀλλὰ, ὡς ἀντιπρόσωπος, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι αἱ γινόμεναι δαπάναι σήμερον διὰ τὸ σῶμα τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν εἶναι λίαν δυσανάλογοι πρὸς τὰ ἔργα καὶ πρὸς τοὺς πόρους τοῦ Κράτους. Ἡ Ἑλλὰς, Κύριοι, ἔχει καθῆκον νὰ συντάξῃ τὰς ὑπηρεσίας αὑτῆς τοιουτοτρόπως, ὥστε ἐν πάσῃ δεδομένῃ ἀνάγκῃ νὰ ἔχῃ τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ τὴν ὑπηρετήσωσιν ἐν πάσῃ στιγμῇ. Αὐτὸ πρέπει νὰ τεθῇ ὡς κανὼν τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως τοῦ τόπου, ὄχι δὲ ἰδέαι ἐξ ἀντιγραφῆς ἐκ τοῦ Α ἢ τοῦ Β ἔθνους. Ἡ βάσις μας ἔστω, καὶ ὀφείλει νὰ ἦναι, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι μας πρέπει νὰ διατεθῶσιν οὕτως, ὥστε νὰ ἔχωμεν στολὰς καὶ ὅπλα εἰς χεῖρας ἀτόμων, τὰ ὁποῖα εἰς μίαν ἐντολὴν νὰ δύνανται νὰ ταχθῶσιν εἰς τὰς τάξεις των καὶ νὰ ἐκτελέσωσι τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα θὰ διαταχθῶσι, τὰς ὄπισθεν δὲ ὑπηρεσίας των νὰ δινάμεθα νὰ τὰς ἀναπληρώσωμεν εἴτε διὰ τῆς ἐθνοφρουρᾶς, εἴτε δι’ ἄλλων μέσων. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τότε θὰ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας μου. Ἤδη ἐπανέρχομαι ἐπὶ τοῦ θέματος. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι σήμερον εἴς τε τὸ πυροβολικὸν καὶ τὸ μηχανικὸν πλεονάζουσιν ἀξιωματικοὶ, ἐκ μέτρου ληφθέντος ὅτε εἰσήγαγον εἰς ἀρχαιοτέραν ἐποχὴν πολλούς, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσελθόντων ὑπερέβη τὸν κεκανονισμένον ἢ μᾶλλον ἐνιαυσίως ἀπαιτούμενον ἀριθμόν. Ἐν μόνῳ δὲ τῷ σώματι τοῦ μηχανικοῦ ἔχομεν, νομίζω, 28 ἢ 29 πλεονάζοντας ἀνθυπολοχαγούς, ὑπεραρίθμους...

§112ΣΕΧΟΣ. Καὶ 53 εἰς τὸ πυροβολικόν.

§113Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἔστω καὶ 50, καὶ 40... Πρὸ μικροῦ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κατατάξῃ εἰς τὸ πεζικὸν τοὺς ἄρτι ἐξελθόντας ἐκ τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς ἀξιωματικούς. Ἤδη ἐρωτῶ πάντας: φρονεῖτε, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ δὲν πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὴν Ἑλλάδα; φρονεῖτε, ὅτι ὁ Ἕλλην ἀξιωματικὸς δὲν πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀτραποὺς καὶ τὰ ῥεύματα καὶ τὰ δάση, καὶ πάντα τὰ συντελοῦντα εἰς τὴν στρατιωτικὴν τοῦ τόπου ὀργάνωσιν; Γνωρίζετε, Κύριοι, ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας ἐξετέλεσα διὰ τῶν πρότερον ὑπηρεσιῶν τοῦ μηχανικοῦ, ποῖον πλοῦτον ἀπεκόμισα; Καὶ ἀληθῶς ἔχω πλοῦτον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἐκείνης, ἐκ τῶν περιοδειῶν μου ἐκείνων, καὶ δι’ αὐτὸ σήμερον συνηγορῶ ὑπὲρ τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς αὐτὸν τὸν Κανονισμὸν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ, θέλετε εὕρει διάταξιν, τότε οἱ εἰς τὰς Διευθύνσεις τοῦ Μηχανικοῦ ὑπηρετοῦντες ἀξιωματικοὶ ὀφείλουσι νὰ μελετήσωσι τοπογραφικῶς καὶ λεπτομερῶς τὴν περιφέρειαν τῆς δικαιοδοσίας των. Ἀλλὰ πῶς νὰ τὴν μελετήσωσι; Τοὺς κλείετε νῦν εἰς μίαν πόλιν, ὡς ἐδῶ, εἰς τὴν Ἀττικὴν, καὶ τοὺς κρατεῖτε εἰς τὰς Ἀθήνας εἴτε εἰς τὸ Ναύπλιον, καὶ τοὺς κλείετε, ὡς συνέβη εἰς ἐμὲ, εἰς τὰς μεγάλας τοῦ Ναυπλίου φυλακὰς, τὰς παρὰ τὸ Βουλευτικόν. Ἐν Ναυπλίῳ ἐξηρχόμην καθ’ ἑκάστην, διέτρεχον τὴν πεδιάδα ἔφιππος, καὶ οὐδὲν χρήσιμον ἔπραττον· διέμεινα ἐκεῖ ἐπὶ 9 ὅλους μῆνας, καὶ οὐδαμοῦ τῆς δικαιοδοσίας μου μετέβην, διότι δὲν εἶχον ὑπηρεσίαν. Ἡ ὑπηρεσία λοιπὸν ἡ δασικὴ θέλει παράσχει εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τὰ μέσα νὰ γνωρίσωσι λεπτομερῶς τὸν τόπον, ἵνα μὴ πάθωμεν ὅ,τι κατὰ τὸν Γαλλογερμανικὸν πόλεμον ἔπαθον οἱ Γάλλοι ἀξιωματικοὶ, ἀγνοοῦντες τὸν τόπον των. Ἓν τῶν κυρίων προσόντων τοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ ἰδίᾳ τοῦ μηχανικοῦ σώματος, εἶναι πρῶτον νὰ γνωρίσῃ τὴν νέαν ὁροθετικήν του γραμμήν. Ἀλλὰ τί γνωρίζουσιν οἱ ἀξιωματικοί; Ἐγὼ αὐτὸς κατενόησα τὴν ἀνάγκην ταύτην, ὡς διευθυντὴς τῶν σπουδῶν ἐν τῷ σχολείῳ τῶν ὑπαξιωματικῶν, καὶ ἐπρότεινα πρὸς τὸν τότε διοικητὴν κ. Δημόπουλον πρότασιν χρήσιμον, τὸν εὗρον δὲ συμφωνότατον, καὶ οὕτω διῆλθον διαδοχικῶς μετὰ τῶν ὑπαξιωματικῶν ἅπασαν τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον.

§114Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ ποῖον ἔτος;

§115Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀπὸ τοῦ 1883 κατὰ συνέχειαν ὅλα τὰ ἔτη ἐγένοντο πορεῖαι, καὶ ἰδίως πρὸς τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν, πρὸς τὴν Ἀττικὴν, τὸν Μαραθῶνα, καὶ κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, τὸ 1893–1894, ἐπετέλεσα περιοδείαν ἐν Ἀττικῇ...

§116Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὅτε ἐπήγατε εἰς Πεντέλην (ἱλαρότης).

§117Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τότε, ὅτε ἔσχον τὴν εὐτυχίαν νὰ γνωρίσω τὰ ἀνομήματα τοῦ ἀνόμου... Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν Μονῶν πιστεύω ὅτι θὰ ἐπανέλθω ἐκτενῶς. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, τῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν βεβαίως πρέπει νὰ κινήσῃ τὴν μέριμναν πάντων, ὡς ἐκίνησε καὶ τὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ὅ,τι ἐγένετο, ὡς εἶπον καὶ εἰς προηγουμένην μου ὁμιλίαν, ἐγένετο προσωρινῶς, καὶ ἀνήκει εἰς τὸν ἀείμνηστον Δεληγεώργην, ἤτοι ἡ ἀνάθεσις τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὴν χωροφυλακήν. Ἀλλ’ ἐὰν τότε τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ εἶχεν ἐπαρκεῖς ἀξιωματικούς, βεβαιώθητε, ὅτι ἤθελον ἀναθέσει εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ, ἢ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ, τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην καὶ ὄχι εἰς ἄλλους. Ζητήσατε τοὺς θέλοντας, τοὺς ἑκουσίως προσφερομένους, καὶ ἔστε βέβαιοι, ὅτι ἐντὸς τριετοῦς χρονικοῦ διαστήματος, ἔχοντες ἤδη καὶ τὰ τοῦ τριγωνομετρικοῦ δικτύου σημεῖα, τὰ τεθέντα εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ μέρη, θὰ ἔχητε ἐργασίαν τοπογραφικὴν, θὰ συνδυασθῇ ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἑτοιμάζει τὸ Γεωδαιτικὸν τμῆμα σήμερον, μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν δασικὴν, καὶ θὰ ἔχῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐντὸς ὀλίγου ἅπαντας τοὺς χάρτας, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἐμφαίνωνται τὰ δάση. Ἀλλὰ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ μηχανικοῦ ἀγνοεῖ τὰ ξύλα; Καὶ δὲν σπουδάζει οὗτος ἀρχιτεκτονικήν; δὲν ἐξετάζει τοὺς λίθους, τὰ ξύλα, τὰς διαβρώσεις τῶν ξύλων; δὲν ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὅλα αὐτὰ κατὰ βάθος καὶ νὰ ἠξεύρῃ ποῖαι εἶναι αἱ νόσοι καὶ πῶς δύναται νὰ προφυλαχθῇ ἀπὸ τὰς νόσους εἰς τὰς ἐργασίας, τὰς ὁποίας θὰ ἐκτελέσῃ; καὶ τέλος δύναται νὰ ἀγνοῇ τὸν κατάλληλον τῆς ὑλοτομίας χρόνον καὶ τοὺς τρόπους τοῦ ὑλοτομεῖν; Διατὶ λοιπὸν, ἐνῷ ἔχομεν ἓν σῶμα, τὸ ὁποῖον ἐν πάσῃ ἀνάγκῃ δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν, διατὶ νὰ προσφεύγωμεν εἰς τοὺς μὲν καὶ εἰς τοὺς δέ; Ἀλλὰ θὰ ὑποδείξω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλο. Δύναται, χρησιμοποιῶν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ, νὰ ἔχῃ καὶ Σχολὴν δασοφυλάκων ἀρίστων, παρεχομένου τοῦ προνομίου τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δασοφύλακος εἰς τοὺς ἀφυπηρετήσαντας στρατιώτας τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ, τοὺς λαβόντας ἄφεσιν ἄμεμπτον ἢ ἐξαίρετον καὶ γνωρίζοντας γράμματα, οἵτινες νὰ προσέρχωνται ἐπὶ ἑξάμηνον ὡς ἐθελονταὶ καὶ νὰ σπουδάζωσιν ἐν τῇ συσταθησομένῃ Σχολῇ· ἐπὶ πλέον δὲ, ἂν θέλετε, διατάξατε, ἵνα εἷς τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν δασῶν, τοὺς ὁποίους ἔχετε, παραδίδῃ εἰς αὐτοὺς μάθημά τι δασικὸν,—διότι ὅλα τὰ ἄλλα τὰ παραδίδουν ἄριστα οἱ ἀξιωματικοί.—Οὕτω δὲ ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἔχητε ἓν σῶμα, τὸ ὁποῖον ἐν πάσῃ ἀνάγκῃ συγκεντρούμενον θὰ σᾶς κατασκευάσῃ καὶ δρόμους, θὰ σᾶς ἀνοίξῃ διόδους, θὰ σᾶς διευθετήσῃ μερικὰ μέρη τῶν δασῶν καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς ῥυάκων, τοὺς ὁποίους δὲν δύνασθε νὰ διέλθητε σήμερον ἀπὸ τὰ παλλούρια καὶ τὰς καταφορὰς τῶν ὑδάτων· καὶ τοιουτοτρόπως τάχιστα θὰ ἔχητε σῶμά τι στρατιωτικῶς συντεταγμένον, τοῦ ὁποίου ἀπαραίτητον ἀνάγκην ἀείποτε ἔχετε, διότι, ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει πολὺ καλῶς, δὲν δύναται δυστυχῶς νὰ ἐπιβληθῇ ὁ πολίτης, οἱονδήποτε τίτλον καὶ ἂν φέρῃ. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν· ἂς μὴ μὲ παρεξηγήσῃ δὲ, ὅτι φρονῶ ταῦτα διότι πρόκειται περὶ τοῦ ἐμοῦ σώματος· ἐγὼ δὲν ἐπιζητῶ τι πλειότερον τοῦ βαθμοῦ, ἀλλὰ σκέπτομαι, ὅτι ἡ πατρίς μου ἔχει ἀνάγκην νέων ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἔχῃ οὕτω κατηρτισμένους, ὥστε νὰ δύνανται νὰ παράσχωσι πᾶσαν πληροφορίαν. Ζητήσατε σήμερον οἱανδήποτε περὶ Κισσάβου πληροφορίαν· ἂς εὕρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἕνα ἢ δύο ἀξιωματικοὺς νὰ τοὺς ἐρωτήσῃ περὶ τῆς Ἀγυιᾶς, ἢ ἐν γένει περὶ τῆς Θεσσαλίας. Οὐδεὶς ἀξιωματικὸς δυστυχῶς ἐπεσκέφθη χάριν εἰδικῶν μελετῶν τὸν τόπον ἐκεῖνον, οὐδεὶς ἔχει εἰδικὰς γνώσεις αὐτοῦ· ἐνῷ τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ, συνεργαζόμενον μετὰ τοῦ τοπογραφικοῦ, δύναται νὰ ἐκτελέσῃ πάσας τὰς ἐργασίας, καὶ νὰ ταξινομήσῃ τὰ δάση, τῶν ὁποίων δὲν ἔχετε χάρτην, μὲ ὀλιγίστας δαπάνας. Ἐγὼ δὲ, ὁ ὁποῖος ἐπισκέπτομαι τὰ γραφεῖα πάντοτε, γνωρίζω (οὐχὶ ὅμως καὶ τὰς γενομένας δαπάνας) τί ἔχει κάμει ὁ μακαρίτης Χλωρὸς, ἀλλὰ δυστυχῶς εἶναι ἀτελῆ· ἔχει καὶ τὸν περὶ Πηλίου χάρτην παμμέγιστον, ἀλλὰ δυστυχῶς μὴ ἀκριβῆ.

§118Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι τὸ δάσος τῆς Δύμης καὶ τὸ ἐν Ἀκαρνανίᾳ δάσος τῆς Μάνενας κατεμετρήθησαν καὶ ἐσχεδιογραφήθησαν, πρὸς τοῦτο δ’ εἰργάσθησαν ἀναμὶξ δασονομικοὶ ὑπάλληλοι καὶ πολιτικοί. Ἀλλὰ ἐὰν ἦναι ἀκριβῆ τὰ ἔργα ἢ δὲν ἦναι ἀκριβῆ, δὲν ἠξεύρω.

§119Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν προσβάλλω τὰ ἔργα. Μὴ νομίζετε δὲ, ὅτι εἶναι καὶ ἐργασία μεγάλη. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον, εἶναι ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ ὀφείλουν νὰ γνωρίσωσι τὴν Ἑλλάδα· τοποθετούμενοι δ’ ἐκ περιτροπῆς εἰς διαφόρους περιφερείας, θὰ μάθωσι τὴν Ἑλλάδα. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι θὰ προσλάβητε νέους, οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται ἀπὸ Σχολὴν μὲ γνώσεις, καὶ δὲν θὰ τοὺς κλείσητε διαρκῶς εἰς τὴν τυπικὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ θὰ τοὺς ἔχητε ἐργαζομένους. Γνωρίζω τὴν διαφοράν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐγὼ αὐτὸς, ἐργαζόμενος καὶ τρέχων, πρὸς τοὺς συναδέλφους μου, καίτοι ἴσως περισσότερα μαθόντας εἰς τὸ σχολεῖον.

§120Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βέβαιον εἶναι, ὅτι σταματῶμεν πρὸ μιᾶς δυσκολίας, καὶ ὅταν τελειώσητε, θέλω ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν τὰς γνώμας μου.

§121Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐὰν λόγος ἦναι ὁ ἀποχωρισμὸς τοῦ στρατοῦ ἀπὸ τὰς καθόλου ὑπηρεσίας, τὰς ἄλλας, λέγω ὅτι αἱ Διευθύνσεις τοῦ Μηχανικοῦ ἔχουσιν ἓν τῶν καθηκόντων ἐκ τοῦ κανονισμοῦ αὐτῶν, νὰ γνωρίσουν καὶ μελετήσουν τὸν τόπον, δηλαδὴ νὰ γνωρίσουν τὰ δάση, τὰς ἀτραποὺς, τὰς συγκοινωνίας, τοὺς χειμάῤῥους, τὰς γεφύρας, τὰ πάντα καὶ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ. Ἐὰν θέλετε λοιπὸν, οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ γνωρίσουν ταῦτα ἄνευ ἰδικιτέρας δαπάνης, ἀναθέσατε αὐτοῖς τοιαύτην ὑπηρεσίαν. Εἰς τοὺς κανονισμοὺς τοῦ μηχανικοῦ βλέπομεν μόνον τίνι τρόπῳ κόπτονται τὰ δένδρα, ἀλλὰ οὔτε ἡμεῖς, οὔτε οἱ στρατιῶται σκαπανεῖς τὸ ἐκτελοῦσι· διότι ποῦ δάση; Πῶς θὰ ὁδηγήσητε τὸν ἄνδρα, ὁ ὁποῖος δὲν ἔκοψε ποτὲ κλωνάριον, νὰ κόψῃ κλῶνον; Ἠξεύρετε ὅτι ἐν αὐτῇ τῇ Ἠπείρῳ ὑπάρχει χωρίον τι παρὰ τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν, Μηλιὰ καλούμενον, τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι εἶναι πεφημισμένοι, διότι μὲ ὀλίγιστας καταφορὰς τοῦ εὐχερῶς χειριζομένου παρ’ αὐτῶν πελέκεως καταῤῥίπτουν ἓν δένδρον πελώριον; Καὶ ἔχετε ἀνάγκην τοιούτων ἀνδρῶν διὰ νὰ κατασκευάσητε μίαν σχεδίαν, μίαν γέφυραν. Ὅταν ἐγὼ αὐτὸς διετάχθην, κατὰ τὴν κατάληψιν τῆς Θεσσαλίας, νὰ κατασκευάσω τὴν στρατιωτικὴν ὁδὸν ἀπὸ Λαμίας εἰς Δομοκὸν, ἔφθασα μὲν μέχρι τῆς κορυφῆς Δερβὲν Φούρκας, τρίωρον τῆς Λαμίας ἀπεχούσης, μετὰ εἴκοσι καὶ ὀκτὼ ἡμέρας, ἀλλ’ ἔπειτα εὑρέθην πρὸ χαραδρῶν· ἐζήτησα πολίτας τεχνίτας καὶ τοὺς ἔλαβον, ἀλλ’ οὗτοι, ἀδαεῖς ἔργων στρατιωτικῶν, ἦσαν ἄχρηστοι· ὅθεν ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν μακαρίτην Βλάσην Βαλτινὸν καὶ εἰς τὸν τότε προσωπάρχην Καρατζᾶν, καὶ μοὶ ἀπέστειλαν ἐκ τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ 22 ἄνδρας, μετὰ τῶν ὁποίων διὰ μεγίστων κόπων καὶ μόχθων ἠδυνήθην νὰ πράξω κἄτι τι. Αὔριον, ἐὰν τύχῃ ἀνάγκη τις, θὰ καταφύγητε εἰς τὸ μηχανικὸν, ἀλλὰ τί διαφέρει τὸ μηχανικὸν τοῦ πεζικοῦ, ὅπως τὸ ἔχετε; Οἱ αὐτοὶ ἄνδρες κατατάσσονται καὶ ἐκεῖ. Τίνα ἐξαίρεσιν ἔχομεν; Ἐχρειάσθην ἐπίσης ὑπονομοποιοὺς, καὶ ἠναγκάσθην νὰ συλλέξω τοιούτους ἐκ τῶν διαφόρων ταγμάτων, ἐξελεξάμην δὲ τοὺς ἐκ Κύμης καταγομένους, ὡς ἐργασθέντας εἰς τὰ μεταλλουργεῖα τοῦ Λαυρίου. Ἑπομένως, ἐὰν θέλετε νὰ ἔχητε τὰ πάντα ὡς πρέπει, καταρτίσατε ἱκανοὺς καὶ δεξιοὺς ἄνδρας. Δὲν θέλετε; Κύριοι εἶσθε· ἀλλ’ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος ὤφειλον νὰ ἐκθέσω ὅσα ἐξέθεσα, ἐναπόκειται δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τοὺς μέλλοντας διαδόχους αὐτῆς νὰ πράξωσιν ὅ,τι φρονοῦσι καλόν. Δηλῶ, δὲ ὅτι ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν συζητηθῇ τὸ στρατιωτικὸν νομοσχέδιον, νὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας μου περὶ συντάξεως τῶν στρατιωτικῶν τῆς χώρας δυνάμεων.

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρίσωμεν ἀκριβῶς τὰ σημεῖα, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἀρχόμεθα, καὶ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν, ἔχει σκοπὸν, νὰ παρασκευάσῃ μικρὸν κατὰ μικρὸν ἀριθμὸν ἐπιστημόνων, εἰς τοὺς ὁποίους νὰ δυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν τὴν διοίκησιν τῶν δασῶν. Ἐπειδὴ δὲ, ἐὰν ἔξωθεν μεταφέρωμεν ἐπιστήμονας ἑτοίμους τοιούτους, ἤθελε τὸ μέτρον κατασταθῆ δαπανηρὸν καὶ πολὺς χρόνος ἤθελε χρειασθῆ, ἐπροτιμήσαμεν τὸ προτεινόμενον σύστημα, νὰ παρασκευάσωμεν τοιούτους ἄνδρας. Ἐπροτιμήσαμεν δὲ τὸ σῶμα τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, διότι ὅσα οὗτοι διδάσκονται, ἀποτελοῦσι προπαρασκευὴν ἀπολύτως ἀναγκαίαν, ὅπως εἰσαχθῶσιν εἰς Δασικὴν Σχολήν. Ἀλλὰ μέχρις οὗ ἔλθωσιν οἱ ἐξαποσταλησόμενοι εἰς Εὐρώπην, καὶ μέχρις οὗ συμπληρωθῇ τὸ σῶμα, τὸ ὁποῖον σκοποῦμεν νὰ σχηματίσωμεν, τί πρέπει νὰ πράξωμεν; Πρέπει νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας; Πρέπει νὰ περιμείνωμεν νὰ τελειώσωσιν οἱ πρῶτοι ὑπότροφοι καὶ ἔπειτα νὰ στείλωμεν ἄλλους ἕξ, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἐξακολουθῶσι τὰ δάση νὰ διοικῶνται, ὅπως μέχρι τοῦδε; Μέχρι τοῦδε ἡ διοίκησις τῶν δασῶν ἀνατίθεται εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς, οἵτινές εἰσιν ἄνδρες καλῶς κατηρτισμένοι διὰ τὰ ἔργα τῆς χωροφυλακῆς, ἀλλὰ ἥκιστα καλῶς κατηρτισμένοι διὰ τὰ καθήκοντα τοῦ δασονόμου. Τὸ στρατιωτικὸν παράστημα αὐτῶν, ἡ δύναμις αὐτῶν, ἐπιβάλλει εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτοὺς ὑποταγήν, ἐξασφαλίζει ἴσως τὰ τῶν δασῶν, ἀλλ’ οὐδεμίαν οὗτοι γνῶσιν ἔχουσιν ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἔχωσιν οἱ δασονόμοι. Ἐπροτάθησαν λοιπὸν πρὸς τοῦτο δύο γνῶμαι· ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε πρὸ μικροῦ ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Βόλου, καὶ ἑτέρα, ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἠκούσατε ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Καρδίτσης. Ὁ μὲν κ. Βουλευτὴς ἐκ Καρδίτσης προβάλλει, ἵνα ἀπὸ τοῦδε καὶ μέχρις οὗ καταρτισθῇ τὸ σῶμα τῶν δασαρχῶν ἀνατεθῶσι τὰ ἔργα τοῦ δασάρχου εἰς πολιτικοὺς μηχανικούς. Κρίνει ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι οἱ πολιτικοὶ μηχανικοὶ εἶναι ἐπιτηδειότεροι πρὸς τοῦτο ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς, καὶ περὶ τούτου δὲν ἀντιλέγω, ἀφοῦ, ὡς εἶπον, οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς δὲν παρεσκευάσθησαν διὰ τὰ δασονομικὰ ἔργα. Ὑπάρχει ὅμως ἀντίῤῥησις, ὅτι, ὡς παρεσκευάσθησαν οἱ πολιτικοὶ μηχανικοί, περισσότερον εἶναι ἴσως παρεσκευασμένοι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ. Οὕτω καὶ ἡ μία ἰδέα εἶναι καλὴ καὶ ἡ ἄλλη. Λοιπὸν δυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν ἢ εἰς τοὺς μὲν ἢ εἰς τοὺς δέ. Ἀλλ’ εἰς τίνας νὰ τὴν ἀναθέσωμεν καὶ τίνων ἡ προσκόλλησις εἰς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν εἶναι ὠφέλιμος; Ἐὰν μάλιστα ἤθελε κατορθωθῆ νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν, ἠθέλομεν παρέχει εὐκολίαν πλειοτέραν εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς. Τὸ σῶμα τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν εἶναι ἤδη κατηρτισμένον, καὶ αὐτοὶ οἱ ἐργοδηγοὶ διῆλθον διὰ τῆς Σχολῆς, καὶ αἱ σπουδαὶ αὐτῶν καθιστῶσιν αὐτοὺς ἐπιτηδείους, ἵνα τοῖς ἐμπιστευθῶμεν τὴν διοίκησιν τῶν δασῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν εἰδικωτέρους ἄνδρας. Ἀλλὰ τρέχομεν τὸν κίνδυνον, ἐὰν προσλάβωμεν ἀνωτέρου βαθμοῦ μέλη τοῦ σώματος, ἐὰν δὲν περιορισθῶμεν εἰς τοὺς ἐργοδηγούς, νὰ δαπανήσωμεν εἰς τὴν διοίκησιν τῶν δασῶν περισσότερα ἀφ’ ὅσα νῦν δαπανῶμεν. Τρέχομεν δὲ καὶ ἄλλον κίνδυνον, ἐὰν δὲν ἐπαρκέσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, νὰ δημιουργήσωμεν θέσεις πολιτικῶν μηχανικῶν, καὶ ὅταν ἔλθωσιν οἱ εἰδικοί, τοὺς ὁποίους παρεσκευάσαμεν, ἵνα ἀναλάβωσι τὴν διοίκησιν τῶν δασῶν, νὰ ἔχωμεν τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν περισσεύοντα. Καὶ ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου ἐπρότεινε πρὸ μικροῦ, ὅτι οἱ πολιτικοὶ μηχανικοὶ δὲν δύνανται νὰ ἐπιβάλλωνται τοσοῦτον, ὅσον ἤθελον ἐπιβάλλεσθαι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, εἶναι παρατήρησις βάσιμος, διότι πρῶτον πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται εἰς τοὺς λεγομένους δασοφύλακας, οἱ δὲ λεγόμενοι δασοφύλακες εἶναι χωροφύλακες, οἱ δὲ πολιτικοὶ μηχανικοὶ δὲν δύνανται νὰ ἀσκῶσι πειθαρχίαν ἐπ’ αὐτῶν. Ἔχομεν λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν τὴν δυσκολίαν ταύτην. Τὸ ἄλλο σύστημα ἠδύνατό τις νὰ παραδεχθῇ ὑπὸ δύο ὅρους· πρῶτον, ἐὰν ὑπάρχωσι περισσεύοντες πολιτικοὶ μηχανικοί, τοὺς ὁποίους τώρα ἔχομεν ἀργοὺς καὶ μισθοδοτοῦμεν, ἐνῷ οὐδεμίαν προσφέρουσιν ὑπηρεσίαν. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου, εἶναι σύστημα ἐπίσης εὔλογον, ἔχει ὅμως τὰς ἀτελείας του. Πρῶτον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπηρεάσθη ἀπὸ τὴν γνώμην, ὅτι, ἐὰν ἀνετίθετο ἡ διοίκησις τῶν δασῶν εἰς ἀξιωματικοὺς τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ, ἤθελε παρέχει εὐκολίαν εἰς αὐτοὺς νὰ συμπληρώσωσι τὰς γνώσεις αὐτῶν. Ἐγὼ βεβαίως δὲν ἀνήκω εἰς τὸν στρατὸν, οὔτε εἰς τὸ σῶμα τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, μοὶ ἐδόθη ὅμως εὐκαιρία νὰ ἀκολουθήσω κατά τινα περίοδον χρόνου μετά τινος ἐνδιαφέροντος, περισσοτέρου τοῦ συνήθους, τὰς ἀσκήσεις καὶ τὰ ἔργα τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ, καὶ πολλάκις εὑρέθην ἐκεῖ κατὰ τὰς ὥρας τῆς διδασκαλίας καὶ κατὰ τὰς ὥρας τῶν ἀσκήσεων καὶ τῶν προπαρασκευῶν. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ σύνταγμα τοῦ μηχανικοῦ κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην τοῦ χρόνου, ἐλπίζω καὶ τώρα, παρεσκευάζετο ὄντως ὅσον τὸ δυνατὸν τελειότερον. Ἀλλ’ εἰς τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Μηχανικοῦ δὲν ἐκτελοῦνται ὅλαι αἱ ἐργασίαι, αἵτινες κατὰ τοὺς κανονισμοὺς καὶ τοὺς νόμους εἶναι ἀνατεθειμέναι εἰς αὐτό. Νομίζω ὅτι πρέπει τοῦτο νὰ καταλογισθῇ ὡς ἔλλειψις τῶν διοικούντων αὐτό. Ἐὰν τὰ μέλη τῆς Διευθύνσεως τοῦ Μηχανικοῦ τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἔχωσι καθῆκον νὰ περιέρχωνται τὸν νομὸν καὶ νὰ γνωρίζωσιν ὅλας τὰς διαφόρους ποικιλίας τῆς χωρογραφίας τοῦ νομοῦ, καὶ δὲν τὸ πράττωσι, τοῦτο εἶναι ἔλλειψις, καταλογιστέα εἴτε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν αὐτὸς ἀρνῆται νὰ παράσχῃ τὰ μέσα, εἴτε εἰς τοὺς διοικοῦντας, ἐὰν οὗτος δὲν ἀρνῆται νὰ παράσχῃ τὰ μέσα. Ἀλλὰ ἔχομεν τάχα ἀνάγκην ἑνὸς συντάγματος μηχανικοῦ ἢ πλειόνων συνταγμάτων; Ἐὰν ἔχωμεν ἀνάγκην ἑνὸς συντάγματος μηχανικοῦ, ὅπως τώρα ἔχομεν ἓν μόνον σύνταγμα, δυνάμεθα ἀζημίως πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἀζημίως πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν, ν’ ἀποσπάσωμεν ἀπὸ τοῦ μηχανικοῦ 60 ἀξιωματικοὺς καὶ νὰ τοὺς στείλωμεν ὡς δασονόμους; Αὐτὸ εἶναι πρόβλημα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ λύσω, προβάλλω ὅμως ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς. Φοβοῦμαι ὄντως, μήπως οὕτω ἀφαιρέσω ἀπὸ τὸ σύνταγμα τοῦ μηχανικοῦ καὶ ἀπὸ τὰς ἄλλας στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας τοῦ μηχανικοῦ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖος· διότι τὸ μηχανικὸν σῶμα τοῦ στρατοῦ ἔχει τὴν διεύθυνσιν καὶ τὴν διεξαγωγὴν τῶν εἰδικῶν αὐτοῦ ἔργων, ἀλλ’ ἔχει καὶ τὴν πυροσβεστικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἴσως ἔχει καὶ ἑτέρους κλάδους τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἦτο ἀζήμιον νὰ ἀφαιρέσωμεν τόσους ἀξιωματικούς, ὅσους ἀπαιτεῖ ἡ ὑπηρεσία ἡ δασονομική. Ταῦτα εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν νῦν, ὅτε καὶ ἐξ ἄλλων ἀφορμῶν εἰς παραπλησίας ἐτράπημεν ἀσχολίας.

§123ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσους ἀξιωματικοὺς προτείνει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος;

§124Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἔχομεν 29 ἀξιωματικοὺς πλεονάζοντας.

§125Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχουσι πολλοὶ ἀπεσπασμένοι εἰς τὴν γεωδαιτικὴν ἐπιτροπὴν.

§126ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐγώ, Κύριοι, δὲν συμφωνῶ παντάπασιν εἰς τὴν ἰδέαν νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ δασονομικὴ ὑπηρεσία.

§127Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἠσχολήθην νὰ συντελέσω, ἵνα κανονισθῇ σκοπιμώτερον καὶ λυσιτελέστερον ἡ ὑπηρεσία τοῦ λόχου τῶν τηλεγραφοφυλάκων. Ἔχομεν τηλεγραφοφύλακας, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπιφορτισμένοι πολλὰ ἔργα, ὄχι μόνον νὰ φυλάττωσι τὴν γραμμήν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπανορθῶσι τὰς βλάβας. Αὐτὴ ἡ ἐργασία ἀπαιτεῖ εἰδικότητά τινα, ταύτην δὲ ἠδυνάμην νὰ εὕρω εἰς τοὺς ἄνδρας τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ, ἐπειδὴ δὲ δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀφαιρέσω αὐτοὺς, ἀπέβλεψα εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, ἵνα εὕρω ξυλουργοὺς καὶ μηχανικούς. Ἀλλὰ νῦν διστάζω νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς γνώμης ταύτης, πλὴν ἐὰν οἱ εἰδήμονος ἤθελον εὕρει, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι δυνατόν. Προσκόπτομεν λοιπὸν εἰς δυσκολίαν, ἵνα ἀποδεχθῶμεν τὸ σύστημα τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Βόλου, ὡσαύτως, δὲ καὶ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἑτέρου ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ἐὰν πρόκειται νὰ μὴ δημιουργήσωμεν μὲν νέας θέσεις εἰς τὸ σῶμα τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, νὰ δημιουργήσωμεν ὅμως ἄλλας θέσεις, διότι μέτρον τοιοῦτον θέλει ἐπιφέρει σπατάλην.

§128ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Πρὶν ἢ λάβω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω τὴν τροποποίησιν ταύτην, ἀπετάθην εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἠδύναντο νὰ διαθέσωσι τὰ δημόσια ἔργα, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν δασῶν. Ὁ κ. διευθυντὴς τῶν δημοσίων ἔργων μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἀριθμὸς μηχανικῶν, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν ἐργασίαν ταύτην. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἀρκετὸς ἀριθμὸς μηχανικῶν ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος ἀπασχολεῖται εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας, χάριν οἰκονομίας. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ δημιουργίας θέσεων ἢ περὶ προσθήκης δαπάνης· τουλάχιστον σκοπὸς τῆς προτάσεώς μου εἶναι ἡ οἰκονομία. Πρόκειται νὰ βελτιώσωμεν τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν δι’ ἀντικαταστάσεως τῶν ἤδη δασαρχῶν διὰ δασαρχῶν καταλληλοτέρων, δυναμένων νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των. Διὰ τοῦτο εἶμαι σύμφωνος ἀκριβῶς μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀνατεθῇ ἡ ὑπηρεσία εἰς τοὺς πολιτικοὺς μηχανικούς, ἐφ’ ὅσον δύνανται ν’ ἀποσπασθῶσι τοιοῦτοι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων, τοῦτο δὲ ἀπαιτεῖ καὶ τὸ συμφέρον τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, διότι, προκειμένου ἤδη νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ σώματά των οἱ διὰ τὴν φρούρησιν τῆς χώρας ἀπεσπασμένοι ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ ἀξιωματικοί, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὐ μόνον δὲν θὰ πλεονάζωσιν ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς, ἀλλ’ ἴσως θὰ ληφθῇ ἀνάγκη καὶ νὰ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, καὶ βεβαίως οὔτε αὐτῶν οὔτε τοῦ Κράτους συμφέρον θὰ ἦναι, οἱ μὲν ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς ν’ ἀπασχολῶνται εἰς τὰ δάση, ἄλλοι δὲ ἀξιωματικοὶ ἄλλων σωμάτων νὰ διευθύνωσι τὰς Μοιραρχίας καὶ Ὑπομοιραρχίας καὶ νὰ καταλάβωσι τὰς ὀργανικὰς τῆς χωροφυλακῆς θέσεις.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καιρὸς νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ μίαν ὥραν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 10′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 40′ μ. μ.)

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Χατζόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§131Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω φροντίσει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν, καὶ διότι εἰς τοιαύτην ὥραν τῆς νυκτὸς οὐδεὶς ἀρέσκεται ν’ ἀκούῃ κατὰ παράτασιν τὴν αὐτὴν συζήτησιν, ἀλλὰ καὶ διότι ἀκόμη θὰ ἔχωμεν ἀφορμὴν καὶ εὐκαιρίαν νὰ ἐπιληφθῶμεν τῶν σχετικῶν ζητημάτων ἐπὶ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου, τοῦ περὶ διαχειρίσεως τῶν δασῶν. Καὶ συνήθως μὲν κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην μᾶς ἀπασχολῶσιν εὐλόγως ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐρεθίζουσιν, οὕτως εἰπεῖν, ἀμέσως τὸ πολιτικὸν ἐνδιαφέρον, καθόσον μάλιστα ἅπτονται τῶν συμφερόντων τάξεων ἐν τῇ κοινωνίᾳ, αἱ ὁποῖαι μείζονα καὶ ἄμεσον ἐξασκοῦσιν ἐπιῤῥοὴν ἐν γένει ἐπὶ τῆς κομματικῆς πολιτικῆς. Ἀλλ’ ἐὰν παραμερίσωμεν τὰ τοιαῦτα ζητήματα πρὸς στιγμὴν, τὸ κατ’ ἐμὲ, δὲν εὑρίσκω ἕτερον ἁπτόμενον ζωτικωτέρων συμφερόντων τοῦ τόπου, εἰμὴ αὐτὰ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὑπὸ τὴν μορφὴν νομοσχεδίων μετριοφρόνων, οὕτως εἰπεῖν, παρουσιάζονται κατ’ αὐτὰς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τῆς Ἑλλάδος. Πολλάκις κηρύττομεν, καὶ αἱ Κυβερνήσεις, διαδεχόμεναι ἀλλήλας, κηρύττουσιν ἐπίσης καὶ ἐπαγγέλλονται, ὅτι θὰ μεριμνήσωσι νὰ ἀναπτυχθῶσιν οἱ πόροι τοῦ Κράτους. Τοιαῦται αἱ φράσεις ὅλων τῶν προγραμμάτων τῶν κομμάτων καὶ τῶν Κυβερνήσεων. Ἀλλ’ οἱ πόροι αὐτοὶ τοῦ Κράτους πῶς θέλουσιν ἀναπτυχθῆ; Ὡς πρὸς τοῦτο, σταματῶντες εἰς τὴν γενικὴν ἐπαγγελίαν καὶ ἐνασχολούμενοι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν πόρων, ὡς λέγομεν, ὁμιλοῦμεν καὶ περὶ ἀναπτύξεως τῆς βιομηχανίας καὶ περὶ τοσούτων ἄλλων ἀγαθῶν διὰ τὸν τόπον. Ἀλλὰ δυνάμεθα σπουδαίως νὰ σκεπτώμεθα, ὡς ἔχουσι τὰ τοῦ τόπου, περὶ ἀναπτύξεως βιομηχανίας ἐν Ἑλλάδι; καὶ ποίας βιομηχανίας! Ἡ ὑποστήριξις τῆς βιομηχανίας, ἡ ἐνίοτε βεβιασμένως πως ἐπιδιωκομένη, καταντᾷ πολλάκις ζήτημα, ἐὰν φέρῃ αὕτη ὠφέλειαν εἰς τὴν κοινωνίαν ἢ βλάβην, διότι πολλάκις ἀγωνιζόμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν θνησιγενῆ τινα βιομηχανίαν, ἐπιβαρύνοντες τὸν τόπον, καὶ οὐδὲν ὠφελοῦντες ἢ μόνον παρέχοντες κέρδη τινὰ εἰς ὡρισμένον ἀριθμὸν ἀτόμων, ἐπὶ βλάβῃ τῆς ἄλλης κοινωνίας. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται περὶ βιομηχανιῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ λάβωσιν εὐρύτητα εἰς τὸ Κράτος, ποίαν βάσιν ἔχουσιν αὐταί, καὶ πῶς δύνανται νὰ ἀναπτυχθῶσιν; Ἡ εὐρεῖα βάσις τῶν πρώτων ὑλῶν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν αἱ πρῶται ὗλαι, ὅταν δὲν ἔχωμεν τὰς πηγὰς ἐκείνας, ἐκ τῶν ὁποίων κατὰ τὸ πλεῖστον παράγονται αὗται; Ὅταν δὲν ἔχωμεν γεωργίαν, ὅταν δὲν ἔχωμεν κτηνοτροφίαν, πόθεν θὰ ἔχωμεν κατὰ τὸ πλεῖστον τὰς πρώτας ὕλας; Καὶ τότε διατὶ ἐνασχολοῦμεν τὴν κεφαλὴν ἡμῶν, νομίζοντες ὅτι θὰ φθάσωμεν ἴσως νὰ ἔχωμεν ἐκ τοῦ ἀέρος πηγὰς πλούτου; Δὲν ἐσκέφθημεν δυστυχῶς μέχρι τοῦδε σπουδαίως, ὁποία τις εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ τόπου ἡμῶν, τίνι τρόπῳ δύναται ὑλικῶς νὰ προοδεύσῃ καὶ ἀναπτυχθῇ, τί πρωτίστως ὀφείλει νὰ ἐπιχειρήσῃ· διότι, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, φαίνεται ὅτι ἀνέκαθεν ἐσκέφθημεν νὰ κτίζωμεν ἀπὸ τῶν κεράμων, νὰ κτίζωμεν ἀπὸ τῆς στέγης· βάσις ὑλικῆς ἀναπτύξεως καὶ ἀληθοῦς προόδου οὐδέποτε ἐτέθη. Καὶ ἀπὸ τί πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν; Ἐὰν εὑρίσκεσθε εἰς τὴν θέσιν ἑνὸς ἄλλου Κράτους, τὸ ὁποῖον κατέκτα αὐτὸν τὸν τόπον, καὶ δὲν εὑρίσκετο ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἐπισκοτιζούσης ἡμᾶς ἀχλύος τῶν παθῶν τῶν πολιτικῶν, ἠθέλετε εὑρεθῆ εἰς θέσιν νὰ ἴδητε τί πρέπει ἀμέσως νὰ ἐπιχειρήσητε, ἵνα γείνῃ ὁ τόπος ἐπιδεκτικὸς προόδου καὶ κατοικήσιμος ἐπὶ τέλους. Ἠθέλετε ἴδει, ὅτι εἰς τὸν τόπον ἐλλείπουσι δάση, ἐλλείπει γεωργία, ἐλλείπει συγκοινωνία. Εἰς αὐτὰ ἠθέλετε σταματήσει τὸ πρῶτον, καὶ ἠθέλετε θέσει ἀμέσως καὶ ἐσπευσμένως τὰς βάσεις κοινωνικῆς προαγωγῆς. Βλέπομεν ἤδη, ὅτι τὸ οἰκοδόμημα τὸ πολιτικὸν καὶ τὸ κοινωνικὸν σείεται ἐκ θεμελίων, ἀγωνιζόμεθα νὰ τὸ ὑποστηρίξωμεν, καὶ μὲ ὅλους τοὺς ἀγῶνας, βλέπομεν ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ σείηται καὶ νὰ καταῤῥέῃ. Καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι ζητοῦμέν τι φύσει ἀδύνατον, ἀγωνιζόμενοι νὰ στηρίξωμεν βεβιασμένως δι’ ὑπορθωμάτων τὸ οἰκοδόμημα τὸ οἰκονομικόν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ πολιτικὴ κατάστασις κατὰ μέγα μέρος εἶναι ἐλαττωματική, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως βάσεων κοινωνικῆς προόδου, διότι ἐν Ἑλλάδι ἐγείναμεν, οὕτως εἰπεῖν, μόνον καταναλωταί. Ὑπάρχει δυσαναλογία καταναλώσεως μεγάλη ἠθικῶν καὶ ὑλικῶν δυνάμεων πρὸς παραγωγὴν μηδαμινήν. Καὶ τὰ δύο ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦσι σήμερον διὰ δύο νομοσχεδίων, εἶναι βεβαίως ἀλληλένδετα· τὸ ζήτημα τῆς διασώσεως καὶ ἀναπτύξεως τῶν δασῶν, καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας. Μετ’ αὐτῶν στενώτατα συνδέεται καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς κτηνοτροφίας. Ἰδοὺ λοιπὸν ποῖον ἔχομεν πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν στάδιον παραγωγῆς καὶ ἀναπτύξεως τῶν πόρων, τῆς προχειροτέρας, τῆς εὐρυτέρας καὶ θεμελιώδους. Ἂς μὴ σκεπτώμεθα περὶ τῆς ἀναπτύξεως βιομηχανιῶν ἄλλων θνησιγενῶν, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν τὰς βιομηχανίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εὐρύτατον ἔχουσι στάδιον ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν, ὡς ἀμέσως σχετιζόμεναι μὲ τὴν ἀνάπτυξιν φυσικῶν καὶ προχείρων ἐν τῷ τόπῳ πόρων. Δὲν ἔχομεν κτηνοτροφίαν, καὶ πληρώνομεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἵνα μᾶς φέρωσιν ἐκεῖθεν τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα τῆς κτηνοτροφίας· δὲν ἔχομεν γεωργίαν, καὶ αἰσθανόμεθα καθημερινῶς τὰς συνεπείας τῆς ἐλλείψεως τῆς ἀληθοῦς γεωργικῆς ἀναπτύξεως· κινδυνεύομεν νὰ καταντήσωμεν νὰ μὴ ἔχωμεν οὐδὲ ὀλίγας ὀπώρας ἐν τῷ τόπῳ, νὰ μὴ ἔχωμεν οὐδὲ λαχανικά! Καὶ ἀπορεῖ τις ἀληθῶς, εἰς τί χρησιμεύει αὐτὸ τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος· διὰ κτηνοτροφίαν δὲν χρησιμεύει, διὰ γεωργίαν δὲν χρησιμεύει, διὰ δάση δὲν χρησιμεύει· εἰς τί χρησιμεύει; Καὶ πληρόνομεν δι’ ὅλα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, πληρόνομεν ἕξ ἑκατομμύρια, περίπου διὰ ξυλείαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, πληρόνομεν 30 καὶ 40 ἑκατομμύρια διὰ σιτηρὰ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, πληρόνομεν καὶ διὰ κρέας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ ἀπορεῖ τις ἔτι μᾶλλον, διότι ἐπὶ τέλους ἡ ἔλλειψις μιᾶς παραγωγῆς ἔπρεπε νὰ φέρῃ τοὐλάχιστον τὴν ἀφθονίαν ἄλλης παραγωγῆς. Δὲν ἔχομεν κτηνοτροφίαν, δὲν ἔχομεν γεωργίαν· μήπως ἀντιθέτως ἔχομεν δάση; μήπως ἔχομεν ξυλείαν; δι’ ὅλα πληρόνομεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, τὸ δὲ ἔδαφος τοῦ τόπου, ἔδαφος, ὅπερ ὡς ἐκ τοῦ κλίματος καὶ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως θὰ ἀπέβαινεν εὐρεῖα πηγὴ παραγωγῆς παντοίων προϊόντων, ἐγκατελείφθη εἰς ἀχρηστίαν, ἵνα παρασυρθῇ ἐπὶ τέλους καὶ αὐτὸ τὸ φυσικὸν ἔδαφος ὑπὸ τῶν χειμάῤῥων διὰ τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν. Τούτου ἕνεκα, ἐπειδὴ ἡ φύσις ἐπρομήθευσεν εἰς τὸν τόπον ἓν μόνον προνομιοῦχον προϊὸν, τὴν σταφίδα, προσηλώθημεν εἰς αὐτὸ καὶ ἐκρεμάσθημεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ προϊόντος, καὶ θέλομεν καλὰ καὶ σώνει νὰ μᾶς πλουτίσῃ ὅλος ὁ κόσμος διὰ τὸ προϊὸν αὐτὸ τὸ μοναδικὸν, ὑποχρεούμενος νὰ καταναλίσκῃ ὄχι ὅσον θέλει, ἀλλ’ ὅσον θέλομεν ἡμεῖς. Ὑπερμέτρως ἴσως περιεστράφην εἰς τὰς προκαταρκτικὰς ταύτας ὑπενθυμίσεις, διότι ἀρκετὸν νομίζω νὰ ἐμπνευσθῶμεν ἀρκούντως τῆς σπουδαιότητος τῶν θεμάτων τούτων, διὰ νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων δυνάμεθα ὑπὸ τὰς δύο αὐτὰς ἐπόψεις νὰ σωθῶμεν καὶ νὰ προαχθῶμεν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος συζητοῦμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν, συζητοῦμεν δὲ καὶ τοῦτο, περιστρεφόμενοι κυρίως εἰς τὰ δύο ταῦτα, εἰς τὰ ὁποῖα θέλω περιορισθῆ, εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δασαρχῶν, καὶ εἰς τὴν ἀποστολὴν νέων, ὅπως σπουδάσωσι δασολογίαν ἐν Εὐρώπῃ. Σᾶς ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι, ὅταν ἀναπολῶ, τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ἐξ ὅσων μερῶν γινώσκω, καὶ βλέπω αἰφνιδίως τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, πρὸς στιγμὴν μοὶ φαίνεται, ὅτι ὄνειρον ἴσως θὰ ἦτο ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ μνήμῃ ἀπομένει ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, καὶ ὅτι ἄλλη τις εἶναι ἡ κατάστασις αὐτοῦ, καὶ ὅτι ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ἀρκεῖ καὶ πρέπει κατεπειγόντως νὰ μεριμνήσωμεν ἐν τῷ θέματι τούτῳ, εἶναι νὰ ἔχωμεν δασολόγους ἐπιστήμονας. Κατ’ ἀρχὴν δὲν δύναταί τις βεβαίως νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἓν Κράτος πρέπει νὰ ἔχῃ ἐπιστημονικῶς μεμορφωμένους ὑπαλλήλους δι’ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ὑπηρεσίας του· ποῖος δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι κακὸν νὰ ἔχωμεν δασολόγους ἐπιστήμονας; Ἀλλὰ καὶ ποῖος δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἀρκετοὶ κατ’ ἀριθμὸν οἱ ὑπάλληλοι τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας; Ὥστε κατ’ ἀρχὴν οὐδεὶς δύναται νὰ ἦναι κατὰ τῶν σχετικῶν μέτρων τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ, πρὸς Θεοῦ, αὐτὰ εἶναι τὰ μᾶλλον ἐπείγοντα νὰ πράξωμεν; νὰ σπεύσωμεν νὰ μορφώσωμεν δασολόγους; Διὰ νὰ μεριμνήσωσι περὶ τίνος οἱ δασολόγοι; περὶ τῶν διαφόρων ποιοτήτων τῶν ξύλων, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι; νὰ ἐνασχοληθῶσιν εἰς τὰς ἐρεύνας τὰς ἐπιστημονικὰς ἐπὶ τῶν δασῶν τῆς Ἑλλάδος; Νομίζω ὅτι πρέπει τις νὰ ἀπολέσῃ πᾶσαν ἀντίληψιν καὶ μνήμην τῆς πραγματικῆς καταστάσεως τῶν δασῶν, διὰ νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν ἀντικειμένων τούτων, ὡς περὶ τῶν μᾶλλον ἐπειγόντων ἀντικειμένων τῆς μερίμνης τοῦ Κράτους. Φαντάζομαι τοὺς δασολόγους, ἐλθόντας ἑτοίμους. Εἰς τί πρόκειται νὰ ἐνασχοληθῶσιν ἐν Ἑλλάδι; Μήπως χρειάζεται ἐπιστημονικὴ γνῶσις τῆς δασολογίας, ἵνα ἐμποδισθῶσιν αἱ πυρκαϊαί; Μήπως χρειάζεται ἐπιστημονικὴ δασολογία, ἵνα κατασταλῇ ἡ βάναυσος ἐκείνη, ἡ χονδροειδεστάτη κατάχρησις, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν ἐπιχείρησιν τῶν ὑλοτομιῶν; Πᾶν ἄλλο χρειάζεται διὰ τὰ τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τοὺς ἀμέσους καὶ ἐπείγοντας κινδύνους τοῦ δασικοῦ ἡμῶν πλούτου, καὶ οὐχὶ αἱ ἐπιστημονικαὶ γνώσεις τῶν δασολόγων. Δυνάμεθα καὶ περὶ τούτων νὰ μεριμνήσωμεν ἀμέσως, ἐὰν ἔχωμεν μάλιστα περίσσειαν χρημάτων. Ἀλλὰ πῶς περισπῶμεν τὴν διάνοιαν ἡμῶν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀνάγηται εἰς τὸ μέλλον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι κατεπεῖγον, καὶ ἀφήνομεν τὰ ὑπὸ τὰς ὄψεις ἡμῶν γινόμενα; Ἀμβλυωποῦμεν πρὸς τὰς πυρκαϊὰς καὶ τὴν καταστροφὴν τὴν φοβεράν, ἡ ὁποία γίνεται ἀκαταπαύστως. Δὲν λέγω ταῦτα αἰτιώμενος τῆς Κυβερνήσεως· ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα ἐπαίνους δύναμαι προθύμως νὰ ἀπονείμω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐπελήφθη τῶν δύο τούτων ζωτικωτάτων ζητημάτων διὰ τὸν τόπον, καὶ δίδει ἀφορμὴν εἰς τὰς ἐπὶ τοιούτων θεμάτων σκέψεις καὶ συζητήσεις. Ἀλλ’ ὁμιλῶν γενικῶς, παρατηρῶ, ὅτι πρέπει νὰ μὴ περισπώμεθα περὶ ἄλλα, ἀλλὰ νὰ σκεφθῶμεν πρὸ παντός, ποῖα εἶναι τὰ ἐπείγοντα ἐκεῖνα μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβωμεν, ἵνα ἔχωσι δὰ καὶ ἀντικείμενον, περὶ ὃ νὰ ἐνασχοληθῶσιν αὐτοὶ οἱ μέλλοντες νὰ ἐπανέλθωσιν ἐξ Εὐρώπης δασολόγοι. Ἤθελεν ἀπορήσει τις, Κύριοι, διατὶ φοβούμεθα ἐν Ἑλλάδι τὴν ἐξάντλησιν τοῦ δασικοῦ κεφαλαίου, — διότι περὶ ταύτης κυρίως πρόκειται, καὶ αἰσθανόμεθα ἀληθῶς ταύτην ἐπερχομένην ἀκαταπαύστως. — Εἶναι ἆρα πιστευτόν, ὅτι κάρπωσις, ὅσον δήποτε ἄφθονος, τῆς ἐτησίας παραγωγῆς τῶν δασῶν ἐν Ἑλλάδι ἠδύνατο νὰ ἀπειλῇ ἐλάττωσιν τοῦ κεφαλαίου; Ὁσονδήποτε χονδρικῶς, οὕτως εἰπεῖν, καὶ ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς στατιστικὰς πληροφορίας, φέροντες οἱανδήποτε αὐξομοίωσιν, ποιοῦντες εἰκασίας τὰς πλέον δυσμενεῖς πρὸς τὴν ἰδέαν ταύτην, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκφράσω, θέλετε εὕρει, ὅτι, ἐὰν ᾖναι τόπος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε δασολογικῶς, οὕτως εἰπεῖν, νὰ ᾖναι ἐπαρκὴς εἰς ἑαυτόν, οὗτος ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἡ Ἑλλάς. Εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι τὰ λεγόμενα παρ’ ἡμῖν δάση δὲν εἶναι βεβαίως ὁποῖα τὰ ἐν Εὐρώπῃ, ἠδύναντο δὲ μᾶλλον νὰ θεωρηθῶσι δασικαὶ ἐκτάσεις κατὰ τὸ πλεῖστον καὶ οὐχὶ δάση, οἷα εἶναι τὰ ἐν Γερμανίᾳ, Γαλλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ. Ἀλλὰ ὑπάρχουσιν ἄλλοι ὅροι, φέροντες, οὕτως εἰπεῖν, συμψηφισμὸν πρὸς τὴν τοιαύτην ἀραιότητα καὶ ἐλαττωματικὴν ἐν γένει κατάστασιν τῶν παρ’ ἡμῖν δασῶν ὑπὸ ἔποψιν παραγωγῆς ἰδίως, διότι ἡ παραγωγὴ εἰς τὸ κλίμα ἡμῶν εἶναι πολὺ ἀνωτέρα τῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὰ βόρεια κλίματα. Καὶ ξένοι, ἐλθόντες ἐνταῦθα καὶ ἰδόντες δενδροφυτείας, ἠπόρησαν καὶ ἐξέφρασαν τὴν ἔκπληξίν των ἐπὶ τῇ ταχύτητι τῆς βλαστήσεως. Μοὶ διηγοῦντο πολὺ ἁρμόδια πρόσωπα, διαπρεπέστατος παρ’ ἡμῖν δασολόγος, ὁ κ. Βαλσαμάκης, καὶ ὁ μακαρίτης Χλωρὸς, ὅτι Γερμανός, εἰσελθὼν εἰς τὸν Βασιλικὸν κῆπον καὶ παρατηρήσας τὰς πεύκας ἐκείνας τὰς ὑψηλὰς, ἔλεγεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀριθμῶσιν ἡλικίαν 60 καὶ 70 ἐτῶν, καὶ ἐξεπλάγη, ὅτε τῷ εἶπον ἄλλοι, ὅτι δὲν εἶναι περισσότερον τῶν 20 ἕως 30 ἐτῶν. Καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐξάγεται καὶ ἐκ στατιστικῶν, διότι παρατηρεῖτε ὅτι εἰς τὴν Ῥωσσίαν, λόγου χάριν, καὶ τὴν Νορβηγίαν δὲν ἀναλογεῖ οὐδὲ ἓν κυβικὸν μέτρον ἐτησίας παραγωγῆς ἐπὶ ἑνὸς ἑκταρίου. Κατερχόμενοι εἰς τὴν Ἰταλίαν, βλέπετε 3 κυβικὰ μέτρα ἐπὶ ἑνὸς ἑκταρίου ἐτησίας παραγωγῆς. Ἀνάλογόν τι συμβαίνει καὶ ἐν Ἑλλάδι. Ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψει μίαν πρόχειρον παραβολὴν τῶν στατιστικῶν πληροφοριῶν, θὰ ἀπορήσητε τῇ ἀληθείᾳ, πῶς ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καὶ ἐξαγωγὴν ξυλείας, καὶ πῶς τοὐναντίον εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν εἰσαγωγὴν, διὰ τὴν ὁποίαν νὰ πληρόνωμεν 6 ἑκατομμύρια καὶ 7 ἑκατομμύρια εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ἐὰν παρατηρήσητε εἰς τοὺς πίνακας τοῦ ἐμπορίου, θὰ ἴδητε τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ θὰ ἴδητε μετ’ ἐκπλήξεως, ὅτι ὀλίγα μὲν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε πληρόνομεν ὀλίγας χιλιάδας δραχμῶν καὶ διὰ καυσόξυλα ἀκόμη! Κατὰ τὰς στατιστικὰς, ἓν κυβικὸν μέτρον κατ’ ἔτος χρειάζεται ἕκαστον ἄτομον ἐν συνόλῳ διὰ πᾶν εἶδος ξυλείας. Οὗτος εἶναι ὁ μέσος ὅρος. Τοῦτον τὸν ὑπολογισμὸν καὶ οἱ παρ’ ἡμῖν ἁρμόδιοι ἔχουσιν ὑπ’ ὄψει ἀπὸ ἐτῶν, καὶ κατὰ τὴν ἔκθεσιν τὴν εἰσηγητικὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ δασῶν τοῦ 1893 οὗτος ὁ ὑπολογισμὸς ἐγίνετο. Βεβαίως κυμαίνεται ἡ ἀναλογία αὕτη ἀναλόγως τοῦ κλίματος καὶ ἄλλων τοπικῶν περιστάσεων· ἐν Σουηδίᾳ καὶ Νορβηγίᾳ, λόγου χάριν, ἔχετε κατανάλωσιν δύο ἕως τριῶν κυβικῶν μέτρων κατ’ ἄτομον, ἐν Ρωσσίᾳ 2, εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας 1,6, ἐν Γαλλίᾳ 0,8, δηλαδὴ ἔλαττον τοῦ ἑνὸς κυβικοῦ μέτρου· ἐν Πορτογαλίᾳ ἀκόμη ὀλιγώτερον. Ἀλλ’ ἐν Ἑλλάδι πιθανώτατος μέσος ὅρος εἶναι 1 κυβικὸν μέτρον. Ἔχομεν περίπου πληθυσμὸν 2,500,000 ψυχῶν· ἀρκεῖ λοιπὸν τὰ δάση ἡμῶν νὰ ἔχωσι 2,500,000 κυβικὰ μέτρα παραγωγῆς, καὶ τόσην πρέπει νὰ ἔχωσιν, ἀναλόγως τῆς ἐκτάσεώς των. Ὑπενθυμίζω τοῦτο καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μεσολογγίου συνάδελφον, ὁ ὁποῖος μοὶ ἐφάνη προχθὲς ὅτι ἀμφέβαλλε περὶ τῆς ἐκτάσεως τῶν δασῶν ἡμῶν. Τώρα ἴσως δικαίως ἀμφιβάλλει πᾶς τις, διότι στατιστικὰς ἀκριβεῖς δὲν ἔχομεν· ἀλλὰ τέλος πάντων συμπίπτουσιν ὅλοι οἱ ὑπολογισμοὶ εἰς τὰ ἐκτεθέντα συμπεράσματα.

§132ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἴπετε δάση 8,000,000 στρεμμάτων.

§133ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ναὶ, 800,000 ἑκταρίων, δηλαδὴ ὀκτὼ ἑκατομμυρίων στρεμμάτων. Μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ φυλλάδιόν τι, τὸ ὁποῖον εἷς τῶν ἱκανωτάτων ἀληθῶς καὶ τιμώντων τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους νέων ὑπαλλήλων ἐξέδωκε κατ’ αὐτὰς, ἐπαναλαμβάνει τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν, 8,000,000 στρέμματα, περιλαμβανομένης καὶ τῆς Θεσσαλίας.

§134ΜΑΝΕΣΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ὑπάλληλος αὐτός;

§135ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Κοφινᾶς. Ἐὰν λοιπὸν παραδεχθῆτε τὴν ἀναλογίαν τῆς παραγωγῆς τῆς Ἰταλίας, ἔχετε 2,500,000 κυβικὰ μέτρα ἐτησίας παραγωγῆς, ὅση θὰ ἐχρειάζετο διὰ πᾶσαν κατανάλωσιν πάσης ξυλείας ὁλοκλήρου τοῦ πληθυσμοῦ (διάλογοι). Ἀπαντῶ εἰς αὐτὰς τὰς συζητήσεις, τὰς ὁποίας κάμνετε, ὡς βλέπω, ἐν διαλόγοις. Τῷ ὄντι, ἐὰν τὰ δάση ἡμῶν ἦσαν δάση πυκνὰ, ὅπως εἶναι τὰ ἐν Εὐρώπῃ, δὲν ἠδύνατο νὰ γίνηται λόγος περὶ ἀνεπαρκείας τῆς δασικῆς παραγωγῆς ἐν τῷ τόπῳ. Ἀλλ’ εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄλλα πλεονεκτήματα τῆς δασικῆς παραγωγῆς ἐν Ἑλλάδι, ὑπάρχουσι τὰ πλεονεκτήματα τῆς διπλασίως ταχυτέρας βλαστήσεως, τὰ ὁποῖα ἀναπληροῦσι τὴν ἔλλειψιν τῆς πυκνότητος. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἐξ αὐτῶν τῶν δασῶν τῶν ἐλαττωματικῶν, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν παραγωγὴν 2,500,000 κυβικῶν μέτρων. Ἀλλὰ τί θέλομεν τὸν ὑπολογισμὸν αὐτόν; Μήπως δυνάμεθα ἐν Ἑλλάδι νὰ δαπανήσωμεν τὴν παραγωγὴν τὴν ἐν τῷ τόπῳ; Εἰς τί θὰ τὴν δαπανήσωμεν; Τὰ ἄλλα Κράτη, ἔχοντα τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, ἔχοντα ξυλείαν κατάλληλον δι’ ὅλα τὰ εἴδη τῆς χρήσεως, μεταχειρίζονται ὅλην τὴν ξυλείαν τὴν ἐν τῷ τόπῳ. Ἡμεῖς τί μεταχειριζόμεθα ἐκ τῆς ξυλείας τῆς ἐν τῷ τόπῳ; Κατασκευάζονται οἰκοδομαὶ ἐν Ἀθήναις, ἐν Πάτραις, ἐν Σύρῳ, ἀπὸ τὴν ξυλείαν τῶν δασῶν τῆς Ἑλλάδος, ἵνα φοβώμεθα τὴν ἐξάντλησιν;

§136Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐν μέρει.

§137ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἐλάχιστον μέρος. Ποῦ νὰ τὴν εὕρωσιν οἱ καταναλωταὶ τὴν ξυλείαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰ ἄκρα τῶν ὀρέων τῆς Ἀκαρνανίας καὶ τῆς Εὐρυτανίας; Καὶ εἶναι κατάλληλος ἡ ξυλεία αὕτη διὰ τὰ πλεῖστα τῶν ἔργων καὶ αὐτῆς τῆς οἰκοδομικῆς;

§138Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Καταλληλοτάτη.

§139ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω καὶ συμφέρον νὰ ὑποστηρίξω τὴν σύστασίν σας· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον, κακῶς, κάκιστα, δὲν τὴν δέχονται πολλοί, τὴν θεωροῦσιν ὡς δυσκατέργαστον· ἰδίως ἔχει μεγάλην ἀντοχὴν, ἀλλ’ εἶναι σκληροτάτη καὶ διὰ τοῦτο δυσκατέργαστος.

§140ΣΕΧΟΣ. Σκληρὰ ὄχι, ἀλλ’ ἐλαστικὴ καὶ ἀντέχουσα.

§141ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Δὲν ἐχρησιμοποιήθη τέλος πάντων μέχρι τοῦδε ἐπαρκῶς, καὶ φέρομεν ἔξωθεν 7 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ξυλείαν, πρὸ πάντων διὰ τὰς οἰκοδομάς. Ἢ μήπως ἔχομεν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία καταναλίσκει ξυλείαν ἐν Ἑλλάδι; Μήπως ἐξαντλεῖται ἐν Ἑλλάδι, καὶ τῷ μᾶλλον θερμῷ αὐτῆς κλίματι, ὁ δασικὸς πλοῦτος ἀπὸ τὰ καυσόξυλα; Μήπως ἐξαντλεῖται ὁ δασικὸς πλοῦτος ἀπὸ τὰς ὀλίγας καλύβας, τὰς ὁποίας κατασκευάζουσιν ἐνίοτε οἱ γεωργοί; Κατὰ τὸ πέμπτον ἂν ἦναι ἡ παραγωγὴ μικροτέρα εἰς τὴν Ἑλλάδα, κατ’ ἀνάγκην ἔπρεπε, καὶ ἐξ οἱασδήποτε καρπώσεως ὁσονδήποτε ἀφθόνου νὰ μὴ ἀπειλῆται ποτὲ νὰ φθαρῇ τὸ κεφάλαιον, ἀφοῦ ἄλλως τε τὰ πλεῖστα τῶν δασῶν μας εἶναι καὶ ἀπρόσιτα εἰς πᾶσαν χρησιμοποίησιν. Ἀλλ’ ἔχομεν τὴν καταστροφὴν τὴν χονδροειδῆ, οὕτως εἰπεῖν, πρῶτον τῶν πυρκαϊῶν, καὶ κατόπιν τὴν ἄλλην, ἡ ὁποία διὰ στοιχειωδῶν μέτρων ἠδύνατο νὰ προλαμβάνηται. Ἕκαστον φορτίον ξυλείας, ἐρχόμενον ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, δὲν φέρει οἰκονομίαν τινὰ ξυλείας ἐντοπίας, ὅπως ἠδύνατό τις νὰ φαντασθῇ. Ἕκαστον φορτίον ξυλείας, ἐρχόμενον ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἀντιπροσωπεύει μίαν πυρκαϊάν, ἢ ἄλλας ἐγκληματικὰς φθορὰς ἑνὸς δάσους ἐν Ἑλλάδι. Ἀφήνονται τὰ δάση ἀχρησιμοποίητα. Δὲν ὑπάρχει τὸ ἐνδιαφέρον πρὸς δικτήρησιν αὐτῶν, καὶ μένει μόνον ἓν ἐνδιαφέρον, τὸ ἐνδιαφέρον πρὸς τὴν πυρπόλησιν καὶ πρὸς τὴν καταστροφὴν, καὶ ἔχετε τεθειμένα εἰς σύγκρουσιν τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων μὲ τὴν ὕπαρξιν τῶν δασῶν, τὴν φοβερὰν σύγκρουσιν, καταντᾷ δὲ νὰ ἦναι ζήτημα ὑπάρξεως, ἢ μέλημα ἀρεστὸν διὰ τὸν γεωργὸν, τὸ νὰ καύσῃ ἓν δάσος, ἵνα συντηρηθῇ, διατί; Διότι τοιουτοτρόπως θὰ παραγάγῃ γεωργικὰ προϊόντα. Δὲν ἠξεύρει ἄλλο εἶδος γεωργίας, διότι δὲν ἐφροντίσαμεν νὰ τὸν καταστήσωμεν γεωργὸν, νὰ τῷ προμηθεύσωμεν τὰ μέσα τῆς κανονικῆς καλλιεργείας. Θὰ καύσῃ τὸ δάσος, ἵνα βοσκήσῃ τὰ ποίμνιά του, διατί; Διότι αὐτὴν τὴν κτηνοτροφίαν τοῦ ἐπετρέψαμεν νὰ ἔχῃ. Πρέπει νὰ ἔχῃ ἀπεράντους ἐκτάσεις ὀρέων ἢ πεδιάδων ἀκαλλιεργήτων, ἵνα τραφῶσι τὰ κάτισχνα ἐκεῖνα, ἀλλὰ πολυπληθῆ ποίμνια, τῶν ὁποίων χρειάζονται ἑκατοστύες, ἵνα θρέψωσι μίαν οἰκογένειαν. Αὐτὴν τὴν κτηνοτροφίαν ἔχομεν, αὐτὴν τὴν γεωργίαν, καὶ θέλομεν ἔπειτα νὰ φυλάξωμεν τὰ δάση! Καὶ μὲ τί νὰ τὰ φυλάξωμεν; Μὲ 300 δασοφύλακας. Σχεδὸν 5,000 δασοφύλακας ἔχει ἡ Γαλλία, προκειμένου νὰ φυλάξῃ ἓν ἑκατομμύριον ἐκταρίων δάση, διότι τὰ ἄλλα ἀνήκουσιν εἰς τοὺς δήμους, τὰς κοινότητας καὶ τοὺς ἰδιώτας, καὶ πράγματι ἡ Γαλλία δημόσια δάση ἔχει 1,000,000 ἐκταρίων, δηλαδὴ διπλασίας ἔστω ἐκτάσεως ἀπέναντι ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ Ἑλλάς, ἂν ἐλαττώσωμεν τὴν ἔκτασιν εἰς 500,000 ἀντὶ 800,000 ἐκταρίων. Ἔχομεν ἡμεῖς δασοφύλακας, τῶν ὁποίων ἕκαστος ἀναλογεῖ, ὅπως καὶ προχθὲς εἶπον, εἰς 20,000 στρεμμάτων ἔκτασιν. Ἡ Γαλλία ἔχει ἕνα δασοφύλακα εἰς 2,000 στρεμμάτων ἔκτασιν, καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει συγκοινωνία, ὑπάρχει ἡ εὐκολία τῆς μεταβάσεως, ὑπάρχει ἡ πυκνότης καὶ τὸ συνεχὲς τοῦ δάσους. Πῶς θὰ φυλάξῃ ἐδῶ ὁ φύλαξ τὴν δασικὴν αὐτὴν ἔκτασιν τῶν 20,000 στρεμμάτων; Ἠξεύρετε τί σημαίνουσιν 20,000 στρέμματα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις; Θὰ μεσολαβήσωσι 3 ἢ 4 χωρία, θὰ μεσολαβήσωσιν ὄρη σκιόεντα, καὶ ἐνῷ ὁ δασοφύλαξ εὑρίσκεται εἰς τὸ Α χωρίον, ὁ ἄλλος δύναται νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει εἰς ἄλλο τῆς δικαιοδοσίας τοῦ δασοφύλακος, διότι μετὰ ἡμέρας θὰ μεταβῇ οὗτος ἐκεῖ, καὶ ἐὰν ἔχῃ τὴν διάθεσιν νὰ μεταβαίνῃ τῇδε κἀκεῖσε πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν καταχρήσεων τῶν περὶ τὰ δάση, καὶ οὐχὶ πρὸς φορολογίαν. Λοιπὸν σπουδαίως φρονοῦμεν, ὅτι γίνεται φύλαξις τῶν δασῶν τοιουτοτρόπως; Ἀφήνω τώρα τὰς γνωστὰς καταχρήσεις, τὰς ὁποίας πάντες ἀνομολογοῦμεν, καὶ ἀνομολογοῦντες ταύτας φανταζόμεθα ὅτι θὰ φέρωμεν διόρθωσιν, στέλλοντες δασολόγους εἰς Εὐρώπην. Ὅλοι γνωρίζομεν, καὶ ἐξ ἑκατέρας τῶν πτερύγων λέγεται πάντοτε, ὅτι καταντῶσιν οἱ λεγόμενοι αὐτοὶ φύλακες τῶν δασῶν πράγματι καταστροφεῖς τῶν δασῶν.

§142ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Βεβαίως.

§143ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι λέγομεν τοῦτο, καὶ ἐνῷ λέγομεν τοῦτο, δὲν σκεπτόμεθα τίνι τρόπῳ θὰ σώσωμεν τὸν τόπον ἀπὸ αὐτὴν τὴν πληγὴν, ἀλλὰ σκεπτόμεθα μόνον περὶ τῆς ἐπιστημονικῆς μορφώσεως τῶν ὑπαλλήλων, ὡς νὰ μὴ νομοθετῶμεν πλέον διὰ τὸν τόπον ἡμῶν, ἀλλὰ περί τινος ἄλλου Κράτους ἰδανικοῦ. Πόσον εἶναι προκεχωρημένη ἡ ἰδέα αὕτη τῶν καταχρήσεων καὶ ἐν τῷ πνεύματι τῶν κατοίκων, ὥστε τὸ ἐθεώρησαν ποτὲ ἔν τισι χωρίοις καὶ νενομισμένον, νὰ ἔχωσι καὶ ταμεῖον ἀκόμη πρὸς πληρωμὴν τοῦ δασοφύλακος.

§144ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ταμεῖον!

§145ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ταμεῖον. Ἤμην ποτὲ μάρτυς αὐτόπτης καὶ αὐτήκοος φιλονεικίας πρὸ ἐτῶν, ἡ ὁποία ἐγίνετο δημοσίᾳ εἴς τι χωρίον. «Τί ἔχετε;» τοῖς εἶπον, «τί τρέχει;» Παρεπονοῦντο ἐναντίον τριῶν ἐκ τῶν συγχωρίων των, καὶ ἤθελον νὰ τοὺς εἰσαγάγωσιν εἰς τὸ δικαστήριον, διατί; «Διότι ὅλοι—ἔλεγον—πληρώνομεν εἰς τὸν δασοφύλακα, ἔχομεν ταμεῖον, καὶ αὐτοὶ καθυστεροῦσι δύο ἐτῶν συνεισφοράν.» Καὶ ἐφιλονείκουν δημοσίᾳ, ὡσανεὶ ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς φόρου νενομισμένου. Καὶ ἡμεῖς συζητοῦμεν περὶ ἐπιστημονικῆς μορφώσεως τῶν δασολόγων! Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ περιορισθῶ εἰς ἐκεῖνο τὸ κακὸν μόνον, τὸ ὁποῖον παρετήρησα καὶ προχθὲς, τὸ κακὸν τῶν πυρκαϊῶν, καὶ πρὸς πρόληψιν τοῦ ὁποίου δὲν χρειάζονται βεβαίως οἱ δασολόγοι οἱ ἐπιστήμονες, ἀλλὰ χρειάζονται ὄμματα, καὶ χεῖρες καὶ πόδες καὶ θέλησις ἀληθής. Περὶ τούτου πρόκειται. Καὶ χρειάζονται ὄμματα βεβαίως καὶ εἰς τὰ κατώτατα ὄργανα, τὰ ἐπιτηροῦντα τὰ δάση, ἀλλὰ χρειάζονται ὄμματα ἄγρυπνα καὶ ἰσχυρὰ καὶ εἰς τοὺς κυβερνῶντας, ἵνα οἱ δασοφύλακες καταστῶσιν ἀληθεῖς φύλακες τῶν δασῶν ἀπὸ καταστροφέων αὐτῶν.

§146ΡΑΖΕΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§147ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁρίστε.

§148ΡΑΖΕΛΟΣ. Αἱ καταχρήσεις αὗται, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, καὶ ἡ σύστασις τῶν ταμείων ἐγένοντο γνωσταὶ εἰς τοὺς ἐπιτηροῦντας τοὺς δασοφύλακας; Κατηγγέλθησαν αἱ καταχρήσεις αὗται; Ὑμεῖς, ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύετε τὰ μέρη ἐκεῖνα, κατηγγείλατε τὰς πράξεις ἐκείνας; Διότι ἐνδεχόμενον, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν των τοὺς δασοφύλακας, νὰ μὴ ἔχωσι γνῶσιν τῶν καταχρήσεων αὐτῶν.

§149Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Καλλίτερον νὰ μὴ θίγωμεν τὰ ζητήματα αὐτὰ, κύριε συνάδελφε.

§150ΡΑΖΕΛΟΣ. Ἐὰν κατηγγείλατε τὰς πράξεις εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν, νομίζω ὅτι δὲν ἔκαμε τὸ καθῆκόν του ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς, ἐὰν δὲν κατεδίωξε τὰς πράξεις αὐτάς. Διατὶ νὰ ῥίπτωνται ὅλα τὰ βάρη εἰς τὴν ῥάχιν τῶν δασοφυλάκων;

§151ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕν ἀπὸ τὰ συνηθέστερα πράγματα παρ’ ἡμῖν, ἐν τῇ Βουλῇ, εἶναι καὶ τοῦτο: Ἐρωτᾶσθε ἐνίοτε «Κατηγγείλατε τὴν πρᾶξιν, Κύριε; — Δὲν τὴν κατήγγειλα. — Ἔ! ἐτελείωσεν! εἶναι καλὴ ἡ κατάστασις!» Ἠμπορεῖτε νὰ ἀναφέρητε μίαν κατάχρησιν πασίγνωστον, ὅτι καίεται ὁ τόπος, ὅτι καταστρέφεται ὁ τόπος· δύναται ἀμέσως, ὡς φρονεῖ, νὰ σᾶς ἀποστομώσῃ τις διὰ τῆς ἐρωτήσεώς του: «Κατηγγείλατε τὰς πράξεις αὐτάς;... Ἔ! ἀφοῦ δὲν τὰς κατηγγείλατε, δὲν γίνεται τίποτε!» Ποίαν πρᾶξιν καὶ τίνας νὰ καταγγείλωσι; Νὰ καταγγείλωσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου; Θὰ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς νὰ καταγγέλλωμεν χιλιάδας συνεπαρχιωτῶν του ἕκαστος;

§152Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κατηγγέλθη ὁ Ἡγούμενος Πεντέλης· τί ἀπέγεινεν; ἐρωτῶ καὶ ἐγὼ, τί ἀπέγεινε; (γέλωτες). Ἐδῶ ὑπάρχουν καταγγελίαι, καὶ θὰ κατατεθῶσι.

§153ΡΑΖΕΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι γνωρίζω δασάρχην, ὁ ὁποῖος συνέλαβεν ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐμπρηστὰς δάσους, ὁ ὁποῖος τοὺς παρέπεμψεν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοὺς ἀπέλυσεν· ἐκεῖνος δὲ μετετέθη εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον τῆς Ἑλλάδος! Νομίζω ἑπομένως, ὅτι δὲν εἶναι ὑπεύθυνος ἡ ὑπηρεσία ἡ δασικὴ διὰ τὰς καταχρήσεις αὐτάς.

§154ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι, ὅταν λέγω τοιαῦτα, εἴτε ἐγὼ εἴτε ἄλλος τις, περιλαμβάνω τοὺς πάντας, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη διαψεύσεώς τινος, διότι ὑποτίθενται πάντες οἱ ἀνήκοντες εἰς ἓν σῶμα, ὅτι καταγγέλλονται, ὅτι ἐγκληματοῦσιν; Ἄπαγε! Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Ἀλλὰ δὲν ἀρνοῦμαι τὴν ἄλλην κατάχρησιν, τὴν ὁποίαν εἶπον πρὸ ὀλίγου, τὴν περὶ τὰς ὑλοτομίας. Ἀλλὰ ποία εἶναι αὐτὴ ἡ κατάχρησις; Εἶναι τοιαύτη, ὥστε πᾶν ἄλλο χρειάζεται, παρὰ ἐπιστήμη, διὰ νὰ τὴν καταστείλῃ τις. Εἶναι κατάχρησις χονδροειδὴς, καθ’ ἧς ἀρκοῦσι φύλακες καὶ περιττεύουσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος οἱ δασολόγοι. Τῶν γενικωτέρων τούτων παρατηρήσεών μου, μεθ’ ἃς θέλω ἔλθει ἀμέσως εἰς τὰ εἰδικώτερα θέματα τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι, ἂν ἐν Ἑλλάδι ἠδυνάμεθα νὰ καταστείλωμεν ἀφ’ ἑνὸς τὰς πυρκαϊὰς τῶν δασῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ εἴδη ἐκεῖνα τῶν καταχρήσεων, τὰ λίαν, οὕτως εἰπεῖν, χονδροειδῆ καὶ μεγάλα, δὲν θὰ εἴχομεν κανένα φόβον ἐξαντλήσεως τοῦ κεφαλαίου τῶν δασῶν, καθ’ οἱανδήποτε ἐκτίμησιν, καθ’ οἱονδήποτε ὑπολογισμόν. Ἀλλὰ ἐὰν πρόκειται νὰ χρειαζώμεθα ἱκανότητας καὶ σχετικὰς εἰδικότητας ἐκ τῶν ἐνόντων διὰ τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τὰ δάση παρ’ ἡμῖν, ὁμολογῶ, ὅτι οὐδὲν προσφορώτερον μέσον ἠδύνατο νὰ ἐπινοηθῇ, εἰμὴ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου συνάδελφος· τὰ δάση, εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκονται ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην δασολόγων, ἔχουσιν ἀνάγκην μᾶλλον μηχανικῶν. Ἐὰν δι’ οὐδὲν ἄλλο μέρος ἐχρειάζετο νὰ ἐπινοηθῇ τὸ μέσον τοῦτο, διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν κατάστασιν τὴν δασικὴν τῆς Ἑλλάδος ἔπρεπεν αὐτὸ νὰ ἐπινοηθῇ. Ἐὰν εἴχομεν βεβαίως δάση πυκνὰ, τὰ ὁποῖα νὰ προκαλῶσι τὴν ἀνάγκην καὶ νὰ ἀνοίγωσι στάδιον ἐπιστημονικωτέρας διαχειρίσεως, τότε ἠδυνάμεθα νὰ σκεπτώμεθα περὶ ἐπιστημόνων δασολόγων· ἀλλ’ εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ δασικὴ ἔκτασις ἐν Ἑλλάδι, προκαλεῖται ἀνάγκη μᾶλλον σώματος μηχανικοῦ. Καὶ πρῶτον, ἐὰν θέλωμεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸν πλοῦτον αὐτὸν, ποῖον εἶναι τὸ κυριώτερον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου χρησιμοποιοῦνται τὰ δάση; Ὁδοὶ δασικαί. Καὶ οὐδὲν ἄλλο βεβαίως σῶμα ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι καταλληλότερον, ὅπως κατασκευάσῃ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον τὰς δασικὰς ὁδοὺς, ἐκτὸς τῶν μηχανικῶν.

§155ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἐφίππων μηχανικῶν.

§156ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἀνέφερα καὶ προχθὲς παράδειγμα, ὅπερ ἀναφέρει ὁ Beaulieu, ὅτι διὰ δαπάνης γενομένης εἰς ἓν δάσος ἑκατονταπλασία ἀμέσως παρήχθη αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος δάσους, ὅπερ παράγον πρότερον 5,700 φρ. παρῆγε κατόπιν ἐτησίως 270,700, δαπανηθεισῶν 500,000 εἰς κατασκευὴν ὁδῶν. Θέλομεν βεβαίως δαπάνας τινὰς διὰ δασικὰς ὁδούς. Προκειμένου δὲ καὶ περὶ ἀποτροπῆς πυρκαϊῶν, μηχανικοὺς καὶ στρατιώτας τοῦ μηχανικοῦ χρειάζεσθε, ἵνα προλάβωσιν ἢ καταστείλωσι τὰς πυρκαϊὰς, μηχανικοὺς καὶ στρατιώτας τοῦ μηχανικοῦ χρειάζεσθε διὰ νὰ ἀνοίξουν ὁδοὺς ἐν τῷ μεταξύ, ὥστε νὰ μὴ ἀπειλῇ τὸ πῦρ τὴν ἐντελῆ πυρπόλησιν τοῦ δάσους κλπ. Λοιπὸν τὴν ἀνάγκην μηχανικῶν προκαλοῦσι τὰ δάση τῆς Ἑλλάδος, εἰς ἣν κατάστασιν σήμερον εὑρίσκονται. Δρόμοι, ὁροθεσίαι καὶ τὰ τοιαῦτα ἐπίσης θὰ ἐπασχολήσωσι τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ εἰς τὰ δάση. Δὲν ἀξιῶ ὅτι εἶμαι ἁρμόδιος νὰ κρίνω περὶ τοῦ ἂν δύναται νὰ φέρῃ βλάβην εἰς τὸν στρατὸν τοῦτο, ἡ ἀπόσπασις μέρους ἀξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν τοῦ μηχανικοῦ διὰ τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν, ἐπικουρικῶς καὶ πρὸς τὴν χωροφυλακὴν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δύναμαι νὰ κρίνω, νομίζω ὅτι οὐδεμία ἄλλη δύναται νὰ ᾖναι ἄσκησις οἰκειοτέρα πρὸς τὸ σῶμα αὐτὸ, παρὰ ἡ ἐνασχόλησις αὐτοῦ εἰς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν. Καταντᾷ, οὕτως εἰπεῖν, εἰδικὴ ἄσκησις, τὴν ὁποίαν ὡς φύλακες τῶν δασῶν, ὡς ἐπιθεωρηταὶ αὐτῶν θὰ ἔχωσι, καὶ σχετικωτάτη πρὸς τοὺς εἰδικωτέρους στρατιωτικοὺς προορισμοὺς τοῦ σώματος τοῦ μηχανικοῦ. Εἶναι περιττὸν εἰς τοῦτο νὰ ἐκτείνηταί τις. Καὶ προτιμᾶτε λοιπὸν νὰ τοὺς ἔχητε ἐν ἐντελεῖ ἀργίᾳ, καὶ τὸ θεωρεῖτε κακὸν, τὸ θεωρεῖτε ἀπόσπασιν ἀπὸ τῶν ἔργων τῶν στρατιωτικῶν νὰ παράσχητε εἰς αὐτοὺς ἐνασχόλησιν, οὕτως εἰπεῖν, στρατιωτικωτάτην, ἰδίως μηχανικωτάτην; Θὰ ἔχητε κτηματολόγιον δασικόν,—καὶ ὑπάρχει μεγίστη ἀνάγκη τούτου, διότι εἴδετε, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς χάος ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἰδιοκτησίας· δὲν ἠξεύρομεν, ἔχει τὸ Δημόσιον δάση ἐν Ἑλλάδι; ἔχουσιν οἱ ἰδιῶται; ὑπάρχει καμμία ὁροθέτησις; Καὶ περὶ τούτου ποίους ἄλλους θὰ φέρητε, εἰμὴ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ; Ἀφοῦ εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ τοὺς ἐνασχολήσητε διὰ νὰ θέσητε τὰς βάσεις τοῦ διακανονισμοῦ ὑπηρεσίας καὶ ἐπιβλέψεως ἀληθοῦς, τότε τί συζητεῖτε ποίους θὰ χρησιμοποιήσητε διὰ τὴν φύλαξιν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐν γένει ἐπίβλεψιν τῶν δασῶν; διατὶ, ἀφοῦ εἶσθε ἠναγκασμένοι νὰ τοὺς χρησιμοποιήσητε διὰ νὰ κάμωσι κτηματολόγιον δασικὸν, διὰ νὰ κάμωσιν ὁροθετήσεις, διὰ νὰ κάμωσι δασικὰς ὁδοὺς, διατὶ νὰ προσθέσητε καὶ ἄλλο σῶμα διὰ τὴν φύλαξιν αὐτὴν, ἀφοῦ αὐτοὶ, εὑρισκόμενοι ἐκεῖ, δύνανται καὶ νὰ φυλάττωσι καὶ νὰ ἐπιληφθῶσι καὶ τῶν ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ γείνωσιν, ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν δάση ἐν Ἑλλάδι; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ περὶ τοῦ θέματος τοῦ εἰδικοῦ, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, νομίζω, λέγω, καὶ ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι πρέπει νὰ προτιμηθῶσι παντὸς ἄλλου κλάδου οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, καὶ στρατιῶται τοῦ μηχανικοῦ, ὡς φύλακες τοὐλάχιστον πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀνεπαρκοῦς δυνάμεως, ἣν ἐκ τῆς χωροφυλακῆς προορίζετε διὰ τὴν δασοφυλακήν. Ἔχετε τὸ σῶμα, οὕτως εἰπεῖν, ἐκ τῶν προτέρων παρεσκευασμένον ἐκ τῶν ἐνόντων διὰ τὰ δάση εἰδικῶς τῆς Ἑλλάδος. Διὰ πᾶν ἄλλο μέρος ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, ὅτι χρειάζονται δασολόγοι, ἢ μία ἄλλη ὑπηρεσία, ἢ ἓν ἄλλο σῶμα, διὰ τὴν Ἑλλάδα χρειάζεται μᾶλλον αὐτὸ τὸ σῶμα, διὰ τὴν κατάστασιν τὴν εἰδικὴν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται τὰ δάση ἐν Ἑλλάδι. Κρίνω περιττὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἐκτείνω τὸν λόγον εἰς ἄλλα. Ἄλλως τε ἔχομεν καιρὸν ἐπὶ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου νὰ συζητήσωμεν περὶ ἄλλων. Ὡς πρὸς τὴν εἰς Εὐρώπην ἀποστολὴν νέων πρὸς μόρφωσιν δασολόγων, νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα οὐδαμῶς ἐπείγει. Δὲν λέγω ὅτι εἶναί τι βλαπτικόν· ἀλλὰ τὸ ἐπεῖγον εἶναι, νὰ σπεύσωμεν νὰ σώσωμεν τὰ δάση ἀπὸ τῶν ἀπειλουμένων καταστροφῶν, ἀπὸ τῶν ἐπειγόντων κινδύνων, διότι—μὴ πλανώμεθα—ἡ διάσωσις τῶν ἐναπολειφθέντων δασῶν εἶναι ζήτημα ὑπάρξεως διὰ τὸν τόπον, καὶ προσέξωμεν μὴ προκαλέσωμεν ἀληθῶς καὶ τὰς ἀρὰς τῶν τέκνων ἡμῶν, διότι θὰ προμηθεύσωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἔρημον Σαχάραν διὰ κατοικίαν. Αὐτὸς εἶναι ὁ μέγας διὰ τὸν τόπον κίνδυνος, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ προλάβωμεν διὰ πάσης θυσίας.

§157ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τῆς διακοπῆς, ἵνα ἐπενέγκω παρατηρήσεις τινὰς εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Βόλου συναδέλφου λεχθέντα. Ὁ κ. Χατζόπουλος ἀνέπτυξε τὸ θέμα τῶν δασῶν κατὰ τρόπον, εἰς τὸν ὁποῖον βεβαίως δυσκολώτατα δύναταί τις ν’ ἀκολουθήσῃ. Ἡ εὐρύτης τῶν γνώσεων καὶ ἡ ἐντέλεια, μὲ τὴν ὁποίαν ἐπραγματεύθη τὸ ζήτημα, καθιστᾷ περιττὴν πᾶσαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ θέματος τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, — ἐπειδὴ καὶ πολλὴ ὥρα παρῆλθεν ἔκτοτε — ἐὰν μὴ ὁ κ. Χατζόπουλος, καταλήγων τὸν λόγον, υἱοθέτει τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Βόλου συναδέλφου, τὴν περὶ ἀναθέσεως τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ, μὲ τὴν προσθήκην — ἄν ἀντελήφθην καλῶς τῶν τελευταίων λόγων τοῦ κυρίου συναδέλφου ἐξ Εὐρυτανίας — καὶ στρατιωτῶν τοῦ μηχανικοῦ... Καλῶς ἀντελήφθην;

§158ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί.

§159ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ἣν στιγμὴν σκεπτόμεθα μετὰ σπουδῆς καὶ μετά τινος συγκινήσεως νὰ περισυναγάγωμεν τὸν στρατὸν ἐκ τῶν ἀλλοτρίων ὑπηρεσιῶν, εἰς τὰς ὁποίας, ὡς μὴ ὤφελεν, ἐπεδόθη ἢ ἐστάλη ἀπό τινων ἐτῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν καὶ ἔκτακτα λαμβάνονται στρατιωτικὰ μέτρα, οὐχὶ δὲ ὅλως τακτικά, ὡς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὠνόμασεν αὐτά, εἰς τὴν Βουλὴν προτείνεται ν’ ἀποσπασθῶσι καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ καὶ νὰ ῥιφθῶσιν εἰς ὑπηρεσίας καθ’ ὁλοκληρίαν ξένας πρὸς τὸν προορισμόν των, παρὰ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν εὐγλωττίαν, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθη ὁ κ. Σχινᾶς, ἵνα ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ φύλαξις τῶν δασῶν, ἔστω καὶ ἡ καταγραφὴ καὶ ἡ ὁροθέτησις καὶ ὁ καταρτισμὸς τῶν πινάκων καὶ τῶν σχεδίων τῶν ἐκτάσεων αὐτῶν, εἶναι σχετικώτατα πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν! Κατ’ ἐμὲ, ἡ ἐνασχόλησις τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ εἰς τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν εἶναί τι, τὸ ὁποῖον, ὁμολογῶ, οὐδέποτε ἐφανταζόμην ὅτι θὰ ἤκουον προτεινόμενον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶν προχείρως εἰς ὅσα ὁ κ. Σχινᾶς εἶπεν, ὅτι οἱ μηχανικοὶ ἔχουσι προορισμὸν νὰ γνωρίζωσι τὴν χώραν, εἶπεν ὀρθότερον, ὅτι οἱ τοποθετημένοι εἰς τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Μηχανικοῦ κ. κ. ἀξιωματικοὶ δύνανται ἀξιόλογα νὰ ἐνασχοληθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν, χωρὶς νὰ ἀναλάβωσι τὴν μέριμναν καὶ τὸν κόπον τοῦ κλαδευτηρίου, ὅπως ἔλεγεν ὁ κ. συνάδελφος, καὶ τοῦ πελέκεως τῶν δασῶν.

§160ΜΑΝΕΣΗΣ. Τοῦτο διαγράφει ὁ ὀργανισμὸς τῶν Διευθύνσεων.

§161ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ «τοῦτο διαγράφει ὁ ὀργανισμὸς τῶν Διευθύνσεων», προσθέτει ὁ εἰδικὸς καὶ ἐντριβέστατος περὶ τὰ στρατιωτικὰ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Τριχωνίας κ. Μάνεσης. Ἀπορῶ λοιπὸν, πῶς προτείνεται, ἀκριβῶς μάλιστα κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ὅτε περιμένομεν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω ἐγώ, τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, καταργοῦν τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τοὺς ἀξιωματικούς, τῶν ὁποίων ἔχει μεγάλην καὶ ἴσως ἐπείγουσαν ἀνάγκην. Ἐγὼ ἐκπλήσσομαι ἔτι μᾶλλον διὰ τὴν πρότασιν ταύτην, διότι ὑπῆρξα ἀνέκαθεν κατὰ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, οὐχὶ διὰ τὴν ἐνέργειάν της ὡς τοιαύτης. Ἐγὼ οὐδέποτε ἔφερον εἰς τὴν Βουλὴν καμμίαν μομφὴν καὶ κανὲν παράπονον κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διαχειριζομένων τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν ἐπὶ ὑπερβάσεσι καὶ παρανομίαις καὶ βιαιοπαθεῖ χρήσει τῆς ἐξουσίας των, ἂν καὶ εἶχον ἀφορμὰς πολλὰς, σχετιζομένας καὶ πρὸς τὰ πολιτικὰ συμφέροντά μου, νὰ φέρω τοιαῦτα παράπονα μέχρι τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ζητήσω νὰ μεμφθῶ αὐτῶν· ἀλλ’ οὐδέποτε ἔπραξα τοῦτο, καὶ οὔτε θὰ τὸ πράξω ποτὲ, νὰ μεμφθῶ ἀξιωματικῶν. Ἤμην ὅμως ἀνέκαθεν κατὰ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, διότι ἀπεστέρησε τὸν στρατὸν 300 ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὅλως διόλου διάφορον προορισμὸν, παρὰ τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν. Κατὰ τὴν λήξασαν περίοδον τῆς Βουλῆς εἶχον λάβει τὸν λόγον, δύο ἡμέρας πρὸ τῆς λήξεως τῆς τελευταίας συνόδου αὐτῆς, καὶ συνέστησα εἰς τὸν τότε προϊστάμενον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν νῦν ἐξ Ὕδρας ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Τσαμαδὸν, νὰ σπεύσωσι δι’ οἱουδήποτε ἄλλου μέτρου νὰ καταργήσωσι τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν καὶ νὰ ἐπαναγάγωσι τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὰς τάξεις των, διότι ὁ στρατὸς ζημιοῦται τὰ μέγιστα, ζημιοῦται δὲ, οὐχὶ διότι ἐλλείπουσιν ἐκ τῶν τάξεων αὐτοῦ 300 ἀξιωματικοὶ, οἵτινες, ὡς εἶχον καὶ ὡς ἔτυχε νῦν νὰ ἔχωσι παρ’ ἡμῖν τὰ πράγματα, πιθανὸν νὰ ἐθεωροῦντο περιττοὶ, ἀλλ’ ἐζημιοῦτο ὁ στρατὸς, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ ἀνεμιγνύοντο εἰς ἐργασίας τοιαύτας, αἵτινες εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀφήσωσιν, ἂν οὐχὶ εἰς πάντας, τοὐλάχιστον εἴς τινας ἐξ αὐτῶν, ἴχνη δυσάρεστα διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ· ὑπάρχουσι δὲ, ἀλλ’ εὐτυχῶς ὀλίγα, παραδείγματα τῆς βαθείας βλάβης, τὴν ὁποίαν ἐπέφεραν εἴς τινας ἐκ τῶν διαχειριζομένων ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν ἀξιωματικῶν τοῦ ἡμετέρου στρατοῦ. Ἡ δασονομικὴ ὑπηρεσία πιθανὸν νὰ ἦναι συναφὴς πρὸς τὴν ἀποστολὴν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τὰς λεπτομερείας ταύτας· ἤκουσα αὐτὰς, καὶ παραδέχομαι ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλὰ φοβοῦμαι, βλέπων ἀξιωματικοὺς ἀπομακρυνομένους τοῦ στρατεύματος. Ἄλλως, ἐὰν πρόκειται νὰ γνωρίσωσι τὴν χώραν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, διοριζόμενοι δασοφύλακες, δασάρχαι, δασονομικοὶ ἀξιωματικοὶ, δὲν γνωρίζω κατὰ τί θέλει ὠφελήσει ἡ γνῶσις μιᾶς πλευρᾶς ἢ μιᾶς φάραγγος τοῦ Ταϋγέτου ἢ τοῦ δήμου Ζάρακος τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὅπου εἶναι καὶ ἐκεῖ δάση τινὰ ἐλατῶν, τὸν ἀξιωματικὸν τοῦ μηχανικοῦ, τὸν δασάρχην ἐκεῖνον, ἀφοῦ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, ὡς τοιοῦτοι ἀξιωματικοὶ, εἶναι προωρισμένοι νὰ δράσωσι καὶ νὰ συντελέσωσι τὰ μέγιστα εἰς τὴν κίνησιν, νὰ συντελέσωσι τὰ μέγιστα εἰς οἱανδήποτε δρᾶσιν στρατιωτικὴν, ἀλλ’ ἀλλαχοῦ, ἐκεῖ, ὅπου θὰ κληθῶσι νὰ παράσχωσι τὰ φῶτά των καὶ τὴν συνδρομήν των. Ἄς τοποθετηθῶσιν, ὡς εἶναι ἄριστα τοποθετημένοι, εἰς τὴν χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἐκεῖ συντελοῦσι τὰ μέγιστα καὶ μορφοῦνται καὶ καρποῦνται πραγματικῶς μεγάλης ἐπιστημονικῆς ὠφελείας, ἅς τοποθετηθῶσιν εἰς τὴν μεθόριον γραμμὴν, νὰ κατασκευάσωσι, νὰ ὁρίσωσι καλλίτερον τὰ ἔργα, νὰ κατασκευάσωσι τοὺς χάρτας, νὰ προβῶσιν εἰς τὴν κατασκευὴν προχείρων τινῶν ὀχυρωμάτων, τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὸν στρατὸν ἐκεῖ, διότι ἐκεῖ θέλουσι παράσχει, νομίζω, τὴν ἐπικουρίαν των. Δὲν βλέπω διατὶ εἶναι ἀνάγκη...

§162Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄν ἕνας Ἰμβραὴμ ἀποβῇ εἰς τὴν Πελοπόννησον;

§163ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἕνας Ἰμβραήμ!... Κύριε συνάδελφε, ὑμεῖς, ὁ τοσούτων γνώσεων καὶ τοιούτων φρονημάτων, πρὸ πάντων εἰς αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν πρέπει νὰ λέγητε τοιαῦτα. Ἐὰν ἕνας Ἰμβραήμ...! — Μὲ τί νὰ ἀποβῇ, κύριε συνάδελφε, ἕνας Ἰμβραὴμ εἰς τὴν Πελοπόννησον; Μία βάρκα ἐκ τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου δύναται νὰ τρέψῃ εἰς φυγὴν τὸν στόλον τῆς Τουρκίας (ἱλαρότης). Θὰ σᾶς εἴπω δὲ μεθαύριον—διότι δὲν ἤμην παρὼν προχθὲς κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τῶν Κρητικῶν, καὶ ἐγὼ ὀφείλω νὰ καταβάλω τὸν ὀβολὸν τῶν πληροφοριῶν μου, —ἐκτενέστερον τὰ περὶ τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν καὶ τῆς δράσεως αὐτοῦ, ἐὰν ἐστέλλετο κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον εἰς Κρήτην. Περὶ τούτων ὅμως θὰ ὁμιλήσωμεν. Δὲν εἶναι λοιπὸν λόγος αὐτὸς σπουδαῖος, νὰ λέγητε ὅτι πρέπει νὰ φοβώμεθα τὴν ἀπόβασιν τοῦ Ἰμβραήμ.

§164Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς γνώσεως τοῦ τόπου.

§165ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς γνώσεως τοῦ τόπου...

§166Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ἠξεύρω τί δύναται νὰ συμβῇ.

§167ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Ἐπειδὴ λοιπὸν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἠξεύρωμεν οὔτε ἐγὼ οὔτε ὑμεῖς, ἂς ἀφήσωμεν τοῦτο, καὶ ἂς ἴδωμεν τὴν θετικὴν βλάβην, ἡ ὁποία θὰ συμβῇ, ἐὰν δώσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς ξένας ὑπηρεσίας. Πολὺ περισσότερον δὲ πρέπει κανεὶς νὰ θαυμάζῃ τοὺς προτείνοντας τὴν τοποθέτησιν τῶν στρατιωτῶν τοῦ μηχανικοῦ εἰς τὰς ὑπηρεσίας ταύτας. Ὁ κ. Σχινᾶς, δικαίως ἐν πλείστοις, μᾶς ἔλεγε προχθές: «Νομίζετε ὅτι ἔχετε χωροφύλακα τῆς περυσινῆς ἀπογραφῆς; ἐλάβετε ἕνα κληρωτὸν, ἐνεδύσατε αὐτὸν καὶ τῷ ἀνεθέσατε καθήκοντα χωροφύλακος». Βεβαίως δὲν ἔχομεν χωροφύλακας. Ἀλλὰ νομίζει ὁ κύριος Χατζόπουλος ὅτι ἔχομεν εἰδικόν τινα ἄνθρωπον πρὸς φύλαξιν τῶν δασῶν τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν λάβωμεν ἕνα κληρωτὸν καὶ ἐνδύσωμεν αὐτὸν τὴν στολὴν τοῦ μηχανικοῦ; Καὶ ποῦ εἶναι οἱ στρατιῶται τοῦ μηχανικοῦ; Εἶναι τόσοι πολλοί; Καὶ πόσους ἀξιωματικοὺς ἔχομεν; ἔχομεν πλεονάζοντας ἀξιωματικούς; 25 ἐξ αὐτῶν ἀσχολοῦνται εἰς τὴν χαρτογραφικὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπηρετοῦσι λίαν ἐπωφελῶς. Ἀλλὰ ἔχω ἰδέαν, ὅτι πλὴν τοῦ ἐκ Βόλου κ. Βουλευτοῦ καὶ τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας κ. συναδέλφου δὲν ἔχει ἄλλος τις ἐκ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν τὴν αὐτὴν γνώμην. Ὅλοι λέγουσιν «οἱ στρατιῶται εἰς τὸ στράτευμα»· ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς διευθύνων τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ σπεύσῃ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ προσῆκον νομοσχέδιον, ἵνα ἐπαναφέρωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκ τοῦ ξένου μέρους, εἰς τὸ ὁποῖον ἐῤῥίφθησαν, καὶ ἴδωμεν πῶς θὰ δυνηθῶμεν νὰ περισυλλεγῶμεν, κυριολεκτικῶς.

§168ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐγὼ πρόκειται νὰ ἐπαναφέρω τὸ θέμα ἐκεῖ, ὅπου πρέπει, τὸ δὲ θέμα εἶναι, ἂν δυνάμεθα νὰ μεταχειρισθῶμεν τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ διὰ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν δασῶν, ἢ πολιτικοὺς μηχανικούς. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς ἤδη νὰ ἀναπτύξω τὸ θέμα ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν. Ἀλλ’ ὅ,τι εἶναι βέβαιον, εἶναι ὅτι κάθε ἄλλο δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν, παρὰ νὰ μεταχειρισθῶμεν τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ διὰ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν δασῶν, καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοῦ ὡς δασάρχας. Ὁ ὀργανισμὸς τῶν Διευθύνσεων τοῦ Μηχανικοῦ ἐπιβάλλει εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ κάμωσι στρατιωτικὰς ἀναγνωρίσεις, νὰ γνωρίζωσι τὸ ἔδαφος, μεταξὺ δὲ τῶν μερῶν τοῦ ἐδάφους εἶναι καὶ τὰ δάση. Ἀλλὰ ποία ἡ σχέσις μεταξὺ τῆς ἐργασίας ταύτης, τῆς καθαρῶς στρατιωτικῆς, καὶ τῆς ἐπιτηρήσεως τῶν δασῶν; Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἐννοήσω. Ἂν μάλιστα μεταχειρισθῶμεν καὶ νεαροὺς ἀξιωματικούς, μόλις ἐξελθόντας τῆς Σχολῆς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, εἶναι ὡς νὰ καταδικάζωμεν αὐτοὺς εἰς στρατιωτικὸν θάνατον. Δὲν πρέπει λοιπὸν οὔτε κἄν νὰ τὸ σκεφθῶμεν. Ἓν μόνον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἂν στέρξῃ εἰς τὴν γνώμην τοῦ ἐκ Καρδίτσης Βουλευτοῦ, νὰ φροντίσῃ νὰ μὴ γένωνται τόσοι πολλοὶ μηχανικοὶ πολιτικοί, ὥστε νὰ μὴ τοὺς χωρῇ τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος,—διότι ἐκεῖ θὰ φθάσωμεν.

§169ΡΑΖΕΛΟΣ. Εἶναι τὸ θέμα ἐξηντλημένον, Κύριοι, καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς προστασίας τῶν δασῶν παρίσταται τοσοῦτον ὀφθαλμοφανῶς, ὥστε ἀνιαρὰ καθίσταται ἡ δι’ εὐρέων ἀνάπτυξις ταύτης. Ὀλίγα μόνον θὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων ἐξέθηκε πρὸ ὀλίγου ἐνώπιον ὑμῶν ὁ ἐξ Εὐρυτανίας κ. συνάδελφος περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν διατελεῖ σήμερον ἡ ὑπηρεσία τῶν δασῶν, καὶ ἡ ὁποία ἴσως ἤγαγεν αὐτὸν εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦ νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν δασῶν εἰς τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ, πρότασιν τὴν ὁποίαν μερικῶς ὑπέβαλε προηγουμένως ὁ ἐκ Βόλου κ. συνάδελφος...

§170ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδόλως! Ἐγὼ δὲν ἔκαμα τοιαύτην εἰσήγησιν.

§171ΡΑΖΕΛΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ βεβαιώσω ἐγὼ ἢ νὰ ἀρνηθῶ τὰς καταχρήσεις, οὐδὲ ἔχω διάθεσιν νὰ ὑποστηρίξω αὐτάς, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι παρουσιάζονται. Νομίζω ὅμως, ὅτι καταχρήσεις συμβαίνονται ἐνιαχοῦ, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀποδίδωνται εἰς τὸ σύνολον τοῦ σώματος, τὸ ὁποῖον ἐκτελεῖ ὑπηρεσίαν τινὰ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν ὅλων ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ γνωρίζετε, ὅτι πολὺ συνετέλεσεν ἡ τελευταία μεταβολὴ τοῦ συστήματος καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου καὶ εἰς τὴν προστασίαν καὶ ἐξασφάλισιν τῶν δασῶν καὶ εἰς τὴν προστασίαν αὐτῶν ἔτι τῶν ὑλοτόμων καὶ τῶν χωρικῶν. Εἶναι μεμακρυσμένη ἡ ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν ἐξετέλουν οἱ δασονόμοι, παραμένει ὅμως ζωηρὰ ἡ ἐντύπωσις τῆς δράσεως τοῦ σώματος τούτου, ἡ ὁποία βεβαίως συνέτεινεν εἰς καταστροφὴν τῶν δασῶν καὶ εἰς τὸ νὰ ἀπέρχωνται ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην οἱ εἰς ταύτην ταχθέντες μὲ τὰ θυλάκια πλήρη καὶ μὲ περιουσίας κολοσσιαίας. Τὸ κακὸν εἶχε κορυφωθῆ, καὶ ἠναγκάσθη ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ ἄλλα μέτρα πρὸς διάσωσιν τῶν δασῶν, τότε δ’ ἀνετέθη ἡ δασοφυλακὴ εἰς τὴν χωροφυλακὴν, καὶ ἕκαστος ὑπομοίραρχος ἀνέλαβε πρὸς τοῖς ἄλλοις αὐτοῦ καθήκοσι καὶ τὴν προστασίαν τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτοῦ δασῶν. Ἀλλ’ ἡ περιφέρεια ἑκάστης ὑπομοιραρχίας ἦτο λίαν ἐκτεταμένη, τὸ προσωπικὸν ἀνεπαρκὲς καὶ ἀκατάλληλον, τοῦτο δὲ συνετέλεσεν, ὥστε τὸ σύστημα τοῦτο νὰ μὴ παραγάγῃ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προσεδοκῶντο, μολονότι ἐβεβαιώθη, ὅτι, σχετικῶς πρὸς τὴν προηγουμένην ὑπηρεσίαν, καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου ηὐξήθησαν ἐπαισθητῶς, καὶ ἡ καλλιέργεια τῶν δασῶν ἐβελτιώθη. Ἐπειδὴ ὅμως ἐκρίθη ἀνεπαρκὲς, διὰ τοῦτο ἐνομοθετήθησαν τελευταῖον 24 δασαρχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνετέθησαν εἰς δασάρχας ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς. Τὸ μέτρον τοῦτο ἐλήφθη, οὐχὶ διότι ἐθεωρήθη ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς ἔχουν τὰς ἀπαιτουμένας δασικὰς γνώσεις, ἀλλὰ διότι ἐκρίθη, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, ὡς ἔχοντες νομικὰς καὶ ἀνακριτικὰς γνώσεις, ἠδύναντο καλῶς νὰ ἐνασκήσωσι τὴν ἀστυνομίαν τῶν δασῶν, καθόσον εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν δασῶν διαιρεῖται εἰς δύο, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν τεχνικῶν ἔργων, ἤτοι τὴν κατασκευὴν ὁδῶν κλπ. ἀφ’ ἑνὸς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν καθαυτὸ ἀστυνομίαν, τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν. Διωρίσθησαν ἀληθῶς δασονόμοι τινὲς, ἐξ Εὐρώπης ἀφιχθέντες, καλῶς μεμορφωμένοι, ἀλλ’ ἕνεκα διαφόρων λόγων δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐφαρμόσωσι τὰς γνώσεις των, καὶ ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη, καθ’ ἃ ὑπηρετοῦσι, περιωρίσθησαν εἰς τὸ νὰ ἐκτελῶσι τὴν ἀστυνομίαν τῶν δασῶν, ἤτοι προσεπάθουν νὰ προλάβωσι τὴν καταστροφὴν αὐτῶν. Νομίζω δ’ ὅτι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, καὶ οὗτοι καὶ ἐκεῖνοι ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου, ὡς τοῦτο ἀποδεικνύουν οἱ πίνακες οἱ δημοσιευόμενοι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων βεβαιοῦται, ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἀνέλαβον τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν, ὡς δασάρχαι, ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς, ηὔξησαν σημαντικῶς. Ἀλλ’ ἕκαστος τῶν δασαρχῶν εἶχεν ἀπέραντον δάσος πρὸς φύλαξιν, ὁλόκληρον λ. χ. τὸν Ἑλικῶνα καὶ μέγιστον τμῆμα τοῦ Παρνασσοῦ, ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ἀδύνατον νὰ ἐπιτηρήσωσιν ἐπαρκῶς, εἶχον δὲ ὡς κατώτερα ὄργανα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα πολὺ ὀρθῶς ὁ ἐκ Βόλου κ. συνάδελφος ἐχαρακτήρισεν ὡς μὴ δυνάμενα νὰ παρέξωσι τὰ ἀπαιτούμενα ἐχέγγυα πρὸς κανονικὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας· διότι οἱ χωροφύλακες, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν ὡς δασοφύλακες, ἦσαν κατὰ τὸ πλεῖστον ἀγράμματοι καὶ ἀνίκανοι ἄνθρωποι, ἦσαν στρατιῶται, οἱ ὁποῖοι ἐγυμνάσθησαν ἐπὶ ἓν ἔτος, καὶ κατόπιν ἔγειναν χωροφύλακες, στρατιῶται, οἱ ὁποῖοι ἐπερίμεναν μετὰ ἓν ἔτος ἐπίσης νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των, καὶ ἑπομένως προσεπάθουν νὰ ἀπέλθωσι συναποκομίζοντες μεθ’ ἑαυτῶν ὅσῳ τὸ δυνατὸν πλειότερα.

§172Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τίθεται ἐν ἀμφιβόλῳ ἡ ἀγαθοπιστία περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων ἑνὸς σώματος διὰ τὰς ὑπαρχούσας ἐξαιρέσεις. Τὰς ἐξαιρέσεις θέλετε εὕρει πανταχοῦ. Ἑπομένως δὲν εἶναι δίκαιον νὰ αἰτιώμεθα παντὸς τοῦ κλάδου.

§173ΡΑΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Ἤδη ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν πρότασιν τῆς ἀντικαταστάσεως. Οἱ ἐκ Βόλου καὶ ἐξ Εὐρυτανίας κύριοι συνάδελφοι ἐπρότειναν τὴν ἀνάθεσιν τῆς φυλάξεως καὶ ἐπιτηρήσεως τῶν δασῶν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ. Βεβαίως, καὶ διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους καὶ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος καὶ ὁ ἐκ Τριχωνίας κ. συνάδελφος ἐξέθηκαν, δὲν εἶναι δυνατὸν, νομίζω, νὰ ὑποστηριχθῇ σπουδαίως τοιαύτη πρότασις εἰς τὴν παροῦσαν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὁ στρατὸς πρόκειται νὰ ἀφιερωθῇ εἰς τὰ ἰδιαίτερα καθήκοντά του· δὲν εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀποσπασθῶσι 30 ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ καὶ νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὰ δάση. Ἔχω, Κύριοι, ἐδῶ τὸ μητρῷον τῶν ἀξιωματικῶν, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ὑπολοχαγοὶ τοῦ μηχανικοῦ ἀνέρχονται εἰς 24, οἱ δὲ ἀνθυπολοχαγοὶ εἰς 50, δηλ. τὸ ὅλον 74. Ἄν διορίσωμεν δασάρχας ἀξιωματικοὺς τοῦ μηχανικοῦ, θὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ἥμισυ τῆς δυνάμεως τῶν ἀξιωματικῶν τούτων. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ σκέψις περὶ τοιαύτης τινὸς ἀντικαταστάσεως, ἔτι δὲ περισσότερον δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ τὸ ἕτερον, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ ἐξ Εὐρυτανίας κ. συνάδελφος ὡς πρὸς τοὺς στρατιώτας τοῦ μηχανικοῦ, διότι καὶ ἐκ τῆς αὐτῆς προελεύσεως προέρχονται καὶ δὲν παρέχουσι περισσότερα ἐχέγγυα τῶν νῦν δασοφυλάκων. Περὶ τούτων προνοεῖ ἄλλως τὸ πέρυσι ψηφισθὲν νομοσχέδιον, τὸ περὶ εἰδικῶν δασοφυλάκων. Ἄν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἑτέρα πρότασις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. συνάδελφος ἐπρόβαλε, νὰ ἀνατεθῇ ἡ ὑπηρεσία αὕτη εἰς πολιτικοὺς μηχανικούς, βεβαίως δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, διότι οὕτω καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ ἐπανήρχοντο εἰς τὸ σῶμά των. Νομίζω ὅμως, ὅτι καὶ τοῦτο δὲν γίνεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι θὰ ἦναι πρόσκομμα εἰς τὸν καταρτισμὸν ἐπιστημόνων δασοφυλάκων ἐν Εὐρώπῃ. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι, ὡς προσωρινὸν σύστημα, τὸ καταλληλότερον εἶναι ἐκεῖνο, περὶ οὗ προνοεῖ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§176ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὡς πρὸ τὸ ποσὸν τῆς μηνιαίας ὑποτροφίας, 200 δραχμαὶ εἶναι ἀρκεταὶ, καὶ μάλιστα χρυσαῖ. Δὲν θὰ ὑπάγουν εἰς τὴν Εὐρώπην νὰ διασκεδάσουν, οὔτε διὰ νὰ σπουδάσουν νομικὰ ἢ ἰατρικὴν, οὔτε ἐργαλεῖα θὰ ἀγοράσουν.

§177Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ τεθῇ ἀντὶ τοῦ 21 ἔτους τὸ 23, διὰ νὰ ἔχῃ ἐκπληρώσει τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν ὁ μέλλων ὑπότροφος.

§178ΣΕΧΟΣ. Μετὰ λύπης ἀντιλέγω εἰς ὅσα ὁ κ. ἐκ Μεσσήνης Βουλευτὴς ἐπρότεινε. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἔζησεν ὁ κ. συνάδελφος ἐν Εὐρώπῃ, ὡς σπουδαστής. Ἐγὼ ἔζησα, καὶ μὲ τὴν μεγαλειτέραν οἰκονομίαν ἐδαπάνων ἀκριβῶς 325 φράγκα κατὰ μῆνα.

§179ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Παρατηρῶ ὅτι οὐδαμοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁρίζεται ὁ χρόνος τῆς διαρκείας τῆς ὑποτροφίας.

§180Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι διετής. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις.

§181ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Ὑποθέτω ὅτι πρόκειται νὰ ἦναι διετὴς, ὡς καὶ ὑμεῖς εἴπετε προχθές. Ἀλλὰ δὲν ὁρίζεται ἐν τῷ νόμῳ· ἄλλως περὶ αὐτοῦ κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ὁ χρόνος οὗτος, ἂν καὶ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὰς σπουδὰς τὰς ἐν τῇ Σχολῇ τοῦ Νανσὺ, αἱ ὁποῖαι εἶναι διετεῖς. Νομίζω ὅμως, ὅτι αἱ ἐν τῇ Σχολῇ τοῦ Νανσὺ σπουδαὶ μόνον δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου ἐδῶ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον, μετὰ τὰς μελέτας καὶ τὰς σπουδὰς, τὰς ὁποίας ἤθελον κάμει ἐν τῇ Σχολῇ τοῦ Νανσὺ, τοὐλάχιστον ἐπὶ ἓξ μῆνας, ἂν ὄχι ἐπὶ ἓν ἔτος, νὰ περιήρχοντο, κατὰ τὰ παραδεδεγμένα καὶ ἀλλαχοῦ, τὰ δάση, καὶ νὰ ἔκαμνον ἐφαρμογὴν εὐρυτέραν καὶ πληρεστέραν τῶν κτηθεισῶν γνώσεων. Σημειωτέον, ὅτι οἱ σπουδάζοντες ἐν τῇ Σχολῇ τοῦ Ναντὺ Γάλλοι, ἐκτὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι προσδιωρισμένοι διὰ θέσεις οὐχὶ ἀνωτέρας, ἀπέρχονται εἰς Γερμανίαν, ἰδίως εἰς Μόναχον, ὅπου ἀσχολοῦνται εἰς εὐρυτέρας σπουδὰς τῆς ἐπιστήμης τῆς δασονομικῆς καὶ εἰς εὐρυτέραν ἐφαρμογὴν ἐν τοῖς δάσεσι.

§182Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸν κανονισμὸν τῆς Σχολῆς τοῦ Ναντὺ, δύο ἔτη ἀπαιτοῦνται διὰ τὰς σπουδάς. Ἐπειδὴ δὲ οἱ εἰσερχόμενοι ἐν τῇ Σχολῇ τοῦ Νανσὺ ἐξέρχονται τῆς Σχολῆς τῆς Προπαρασκευαστικῆς, ὑπέθεσα ὅτι τὴν διδασκαλίαν ἐν τῇ Προπαρασκευαστικῇ Σχολῇ ἀναπληροῖ τὸ δίπλωμα τοῦ πολιτικοῦ μηχανικοῦ, οὕτω δὲ οἱ εἰσερχόμενοι ἐν τῇ Σχολῇ τοῦ Νανσὺ δύνανται νὰ διανύσωσι διετίαν.

§183ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ ἦναι ἀκροαταὶ ἢ μαθηταί;

§184Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι Σχολαὶ, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἦναί τις μαθητὴς, εἶναι ὅμως ἀκροατὴς, καὶ ἔχει τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ τοὺς μαθητάς. Ἐγὼ, ὅτε ἤμην πρέσβυς τοῦ Βασιλέως ἐν Παρισίοις, προσεπάθησα νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Ecole des mines τὸν κ. Φωκίωνα Νέγρην, ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον νὰ τὸ κατορθώσω. Τούτου ἕνεκα ὁ κ. Νέγρης ἔμεινεν ἐξωτερικὸς, ἀλλ’ ἐσπούδασεν ἄριστα, καὶ εἶναι εἷς τῶν διακεκριμένων ἐπιστημόνων.

§185ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Προχθὲς ἀνέφερα, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βελγικὴ, διὰ νὰ μὴ ἦναι οἱ μαθηταὶ οἱ Ἄγγλοι καὶ οἱ Βέλγοι ἁπλῶς ἀκροαταὶ ἐν τῇ Δασονομικῇ Σχολῇ τοῦ Νανσὺ, ὅτε πιθανὸν νὰ παρέλθῃ εἰς μάτην καὶ ἀνωφελῶς ἡ διετία καὶ ἡ τριετία, συνωμολόγησαν μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως συμφωνίαν, ὅπως ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις δέχηται, ὡς καὶ τοὺς Γάλλους μαθητὰς, ἐν τῇ Σχολῇ τοῦ Νανσὺ κατ’ ἔτος ὡρισμένον ἀριθμὸν μαθητῶν Ἄγγλων ἢ Βέλγων. Οἱ μαθηταὶ οὗτοι ἐκπαιδεύονται, διατελοῦντες ὑπὸ τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις καὶ τοὺς αὐτοὺς κανονισμοὺς, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐκπαιδεύονται καὶ οἱ μαθηταὶ οἱ Γάλλοι. Ἑπομένως ὑφίστανται ὅλας τὰς δοκιμασίας, τὰς ὁποίας καὶ οἱ Γάλλοι μαθηταὶ καὶ συγχρόνως ὅλας τὰς προπαρασκευαστικὰς ἀσκήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι τὸ σπουδαιότερον μέρος ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει αὐτῇ, μεταβαίνοντες μετὰ τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ ἐπισκεπτόμενοι τὰ διάφορα δάση τῆς Γαλλίας, καὶ ποιοῦντες ἐφαρμογάς. Ἡ Ἀγγλία συνεφώνησε τοῦτο δι’ εἰκοσαετίαν, ὅπως παρασκευάσῃ ἱκανὸν προσωπικὸν διὰ τὰ δάση τῶν Βρεττανικῶν Ἰνδιῶν.

§186Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ ὑποτρόφων τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Κυβέρνησις θέλει μετέλθει πᾶσαν προσπάθειαν παρὰ τῇ Γαλλικῇ Κυβερνήσει, ἵνα παρασχεθῇ πᾶσα εὐκολία εἰς τοὺς μαθητευομένους, καὶ, εἰ δυνατὸν, ἐξομοιωθῶσι μὲ τοὺς Γάλλους.

§187ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ καλλίτερον μέρος, ἵνα ἐκπαιδευθῶσιν, εἶναι τὸ Νανσὺ ἐν Γαλλίᾳ, διότι ἐκεῖ ὑπάρχουν δάση καὶ ἤθη καὶ κλίμα, τὰ ὁποῖα ὁμοιάζουν πολὺ τὰ ἐν Ἑλλάδι, προπάντων ἐν τῇ μεσημβρινῇ Γαλλίᾳ. Ἐν αὐτῇ ὑπάρχουν δάση ὑφιστάμενα σχεδὸν τὰς αὐτὰς καταστροφὰς, τὰς ὁποίας ἐξέθεσεν ὁ ἐξ Εὐρυτανίας ἔντιμος συνάδελφος, δηλαδὴ τὰς πυρκαϊάς. Τὸ ξηρὸν τοῦ κλίματος βοηθεῖ αὐτάς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι οἱ μαθηταὶ, οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς Σχολῆς τοῦ Νανσὺ, δύνανται πολλὰ νὰ ὠφεληθῶσιν εἰς τὰ δάση τῆς μεσημβρινῆς Γαλλίας, ἢ εἰς τὰ τῆς Ἀλγερίας, ἐὰν διέλθουν τινὰς μῆνας ἐφαρμογῆς, ἵνα ἀποκτήσουν τὴν πεῖραν τῆς ἐπιμελείας καὶ συντηρήσεως τῶν δασῶν εἰς τόπους, οἱ ὁποῖοι ὁμοιάζουν πολὺ μὲ τὴν Ἑλλάδα ὑπὸ δασικὴν ἔποψιν.

§188Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀσάφειά τις εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ δευτέρου ἐδαφίου. «Ὁ διαγωνισμὸς, λέγει, διεξάγεται ἐνώπιον τῶν καθηγητῶν τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ τοῦ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὁριζομένου πρὸς τοῦτο δασονομικοῦ ὑπαλλήλου.» Φρονῶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ πρῶτον ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς μελλούσης νὰ διενεργήσῃ τὸν διαγωνισμὸν, δεύτερον νὰ μὴ ἀπαρτίζηται αὕτη μόνον ἐκ τῶν καθηγητῶν τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, διότι εἶναι παραπολὺ περιωρισμένον τὸ πρᾶγμα. Θὰ διαγωνισθῶσι διδάκτορες τῶν Φυσικομαθηματικῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου καὶ πτυχιλοῦχοι τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, ὑποθέτω δὲ, ὅτι δὲν θὰ ἦναι πάντοτε ἀκριβὲς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον προτείνω νὰ ὁρισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ν’ ἀφεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα τοῦ ὁρίζειν τοὺς καθηγητὰς, οἵτινες θέλουσι μετάσχει τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα μὴ συμβῶσιν ἀδικήματα.

§189ΣΕΧΟΣ. Εἶναι πολὺ ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ ἐξ Ὕδρας ἀξιοτίμου συναδέλφου.

§190Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑποθέτω ποτὲ, ὅτι οἱ καθηγηταὶ τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν θέλουν ἀδικήσει τοὺς διδάκτορας τῶν Φυσικομαθηματικῶν, ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ἐξελθόντων ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν. Ἐὰν ὅμως θέλετε, ἀποδέχομαι τὴν ἑξῆς προσθήκην: «Βασιλικὸν Διάταγμα θέλει ὁρίσει τὰ μαθήματα τοῦ διαγωνισμοῦ, τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐπιτροπὴν μελῶν κτλ.»

§191ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἡ πρόοδος εἰς τὴν κοινωνίαν μας εἶναι τόσον μεγάλη κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, ὥστε εἶναι δύσκολον νὰ πιστεύσῃ τις, ὅτι δύναται νὰ ἀπαντήσῃ τελειοφοίτους τῶν Σχολῶν, χωρὶς νὰ γνωρίζωσι, καὶ καλῶς μάλιστα, μίαν ξένην γλῶσσαν. Ὑποθέτω ἐκ τούτου, ὅτι εἰς τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2, ἀντὶ νὰ λέγῃ τὸ νομοσχέδιον «προτιμωμένων ἐκ τούτων τῶν εἰδότων τὴν ξένην γλῶσσαν, δι’ ἧς ἐκπαιδευθήσονται», καλλίτερον νὰ λέγῃ, ὅτι ἀποκλειστικῶς θὰ ὦσι δεκτοὶ εἰς τὸν διαγωνισμὸν οἱ γνωρίζοντες, καὶ γνωρίζοντες καλῶς, τὴν Γαλλικήν’ διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα, καθ’ ὃ οὗτοι θὰ ἐκπαιδευθῶσιν ἐν τῇ Σχολῇ τοῦ Νανσὺ, ἀνέρχεται εἰς διετίαν, βεβαιότατα κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ὁ μὴ εἰδὼς τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τὴν ἐκμάθῃ, καὶ νὰ τὴν ἐκμάθῃ μάλιστα οὕτως, ὥστε νὰ ἐκπαιδευθῇ διὰ τῆς γλώσσης ταύτης.

§192ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πῶς θὰ προσδιορισθῇ αὐτό;

§193ΚΡΙΤΣΑΣ. Νὰ γραφῇ, ὅτι θὰ ᾖ δεκτὸς εἰς τὸν διαγωνισμὸν πᾶς ὁ γνωρίζων καλῶς τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν.

§194ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἀποκλειστικὸν εἶναι ὀρθὸν, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν δὲν δύναται νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὰ ὁποῖον ἐπιζητεῖτε, διότι ποῖος θὰ κρίνῃ ὅτι ἠξεύρουν τόσα γαλλικὰ, ὅσα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ διακούσουν τὰ μαθήματα τῆς Σχολῆς εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς τῆς εἰσόδου των; (Διάλογοι).

§195Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος συνάδελφος, νομίζω ὅτι διορθοῦται, ἐὰν ἠθέλομεν δώσει βαθμὸν εἰς τὴν Γαλλικὴν πολὺ ἀνώτερον τῶν ἄλλων μαθημάτων, οὕτως ὥστε ὁ εἰς τὴν Γαλλικὴν ἰσχυρὸς νὰ προτιμᾶται· διότι, ἐὰν δὲν γνωρίζῃ γαλλικὰ, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐντὸς διετίας δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ μάθῃ καὶ τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν καὶ τὴν ἐπιστήμην του. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως).

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§197Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἐκ Καρδίτσης βουλευτὴς κ. Βελλίνης ἐπρότεινε κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3. Τὴν τροπολογίαν ταύτην ἔγραψε, ἀναγινώσκω δὲ αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν). Ἐπειδὴ ἀναστρεφομένων τῶν ὅρων μικρὰ ἤθελεν εἶναι ἡ διαφορὰ, διὰ τοῦτο συναινῶ νὰ γείνῃ παραδεκτὴ ἡ τροπολογία.

§198ΡΑΖΕΛΟΣ. Οἱ πολιτικοὶ μηχανικοὶ οἱ διοριζόμενοι θὰ ἔχωσιν ὑπὸ τὰς διαταγάς των τοὺς στρατιωτικοὺς δασοφύλακας;

§199Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ἐποιησάμην πρὸ μικροῦ, ὅτι δὲν θέλει εἶσθαι δυνατὸν νὰ ἀσκῶσι πειθαρχικὴν ἐξουσίαν ἐπ’ αὐτῶν.

§200ΡΑΖΕΛΟΣ. Ὁ ἐνωμοτάρχης θὰ ὑπάγηται εἰς τὸν δασάρχην;

§201Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι πειθαρχικῶς. Θέλει ἐκτελεῖ διαταγὰς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Καὶ θέλει εἶσθαι πάντοτε ἀνωμαλία τις, ἀλλ’ ὁ ἐν δασαρχείῳ μένων εἷς ἐνωμοτάρχης σταθμάρχης θέλει ἐνασκεῖ τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν.

§202ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οἱ πολιτικοὶ μηχανικοὶ ὑπὸ τίνα βαθμὸν εἰσέρχονται εἰς τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν καὶ κατὰ τίνα τρόπον προάγονται;

§203Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχουσιν εἰς τὸ σῶμα τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, θέλουσι δὲ προάγεσθαι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ πολιτικῶν μηχανικῶν.

§204ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ὁριστικοὶ αὐτοί;

§205Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν περισσεύωσιν ἐκ τοῦ σώματος τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, τότε θέλουσι μετατεθῇ προσωρινῶς εἰς τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν.

§206ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Προσωρινῶς λοιπόν;

§207Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως.

§208ΡΑΖΕΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄτοπον τοῦτο πάντοτε θὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ, διότι ὁ ἐνωμοτάρχης θὰ ἀσκῇ τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν χωροφυλάκων δασοφυλάκων. Ἀλλ’ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ δασάρχης λαμβάνει ἀφορμὰς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας νὰ τιμωρήσῃ ἕνα τῶν δασοφυλάκων, τὸν ὁποῖον δὲν θέλει ὁ ἐνωμοτάρχης νὰ τιμωρήσῃ;...

§209Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε ὁ δασάρχης ἀναφέρει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον θέλει κρίνει ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς δὲν ἐτιμώρησεν ὁ ἐνωμοτάρχης τὸν χωροφύλακα.

§210ΡΑΖΕΛΟΣ. Θὰ ἐπέρχηται λοιπὸν τὸ ἄτοπον, ὁ δασάρχης νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπιβάλληται εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτὸν, καὶ θὰ δημιουργῆται τοιουτοτρόπως μία κατάστασις ἀνώμαλος. Καλλίτερον θὰ ἦναι νὰ ἀνατίθηται ἡ ὑπηρεσία τῶν δασοφυλάκων εἰς πολίτας.

§211Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§212ΡΑΖΕΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμένητε, διότι θὰ ἐπέλθῃ ἀναστάτωσις.

§213ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καλλίτερον εἶναι νὰ μελετηθῇ τὸ πρᾶγμα.

§214Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλὰ, εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ συζητηθῇ ἡ τροπολογία. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως γεωργικῶν σταθμῶν.

§216Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ ἐπεφόρτισε νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ὅπως στέρξῃ νὰ μὴ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως γεωργικῶν σταθμῶν ἕνεκα τῆς ἀπουσίας του.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς κατὰ τὸ ἔτος 1897. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§219Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀντὶ τοῦ ἀριθμοῦ 3,797 παρακαλῶ νὰ τεθῇ 3,801, ὅστις εἶναι ὁ ἀκριβὴς ἀριθμὸς, διότι ὁ ἄλλος ἐτέθη κατὰ λάθος γραφικόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροποποιήθη. Μετὰ τοῦτο ἀναβάλλονται τὰ ἀμέσως ἑπόμενα 7 νομοσχέδια τῆς ἡμερησίας διατάξεως).

§220ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τελειώσωμεν.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε αὔριον.

§222ΤΙΝΕΣ. Μεθαύριον. Αὔριον εἶναι ἑορτή.

§223Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν συζητήσωμεν αὔριον πρὸ τῆς 8ης ὥρας τινὰ νομοσχέδια, δυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν κατὰ τὴν 8ην.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον τὴν 4ην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 11 καὶ 30′ μ. μ.