1896.03.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 35

Τῆς 8 Μαρτίου 1896.

(Παρασκευή).

Ὥρα 10 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, μὴ τυπωθέντα εἰσέτι, θέλουσιν ἀναγνωσθῆ μετὰ μεσημβρίαν. Οἱ ἐν Χαλκίδι κηροπλᾶσται δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσι νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίας τοῦ κηροῦ. Ἀπόστρατοι ὑπαξιωματικοὶ καὶ στρατιῶται δι’ ἀναφορᾶς των ζητοῦσι ν’ ἀπονεμηθῇ αὐτοῖς σύνταξις. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν δήλωσιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ περὶ ἐπενεκτέων μεταβολῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως 1896. Ἡ δήλωσις αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 249).

§2ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι σοβαραὶ καὶ μεγάλαι ἀνωμαλίαι ἔλαβον χώραν εἰς τὰς Λακωνικὰς ἐπαρχίας, προκειμένου περὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοτικῶν φόρων. Ὡς γνωρίζετε, ἀπὸ τῆς συστάσεως τῶν δήμων οἱ δημοτικοὶ φόροι ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐκείναις εἰσπράττονται δι’ ἐρανικῶν καταλόγων· ἐν τούτοις ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ Πρωτοδικείου Καλαμῶν, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη, ὅτι οἱ φόροι οὗτοι εἰσπράττονται παρανόμως. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι κατόπιν ἐξεδόθη ἄλλη ἀπόφασις τοῦ αὐτοῦ Πρωτοδικείου, ἀναιροῦσα τὴν πρώτην, ἀλλ’ ἐνομίσαμεν ὅτι ὠφείλαμεν διὰ νομοθετήματος νὰ ἄρωμεν τὴν ἀνωμαλίαν ταύτην. Τούτου ἕνεκα ὑποβάλλω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν μεταβάλλομεν τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν, ἀλλὰ νομιμοποιοῦμεν αὐτήν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 250).

§4ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἀττικῆς, ὑποβάλλω πληροφορίας, ἐξ ὧν προκύπτει, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἐγγράφου τῆς 24 Φεβρουαρίου ἐζήτησε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἀντικαταστήσῃ τὸν ἀστυνόμον τοῦ δήμου Βρεσθένων Μπαρδόπουλον διά τινος ἀξιωματικοῦ τῆς χωροφυλακῆς. Δι’ ἐπανειλημμένων δὲ ἐγγράφων τῆς 27 Φεβρουαρίου καὶ 6 Μαρτίου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διέταξε τὴν Μοιραρχίαν Λακωνίας, ὅπως ἀντικαταστήσῃ τὸν ἀστυνόμον. Δὲν γνωρίζω ἂν μέχρι τῆς ὥρας ταύτης ἀντικατέστη οὗτος.

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ἐδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ δημοσίευσις τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ δημοσίου ταμείου· ὅθεν καταθέτω ταύτην. Τελευταῖον ἀπεστάλη καὶ παρελήφθη ἡ τελευταία δόσις τῶν νικελίων κερμάτων, ἐκ 320,000 τῶν λεπτῶν 10, ἤτοι δραχ. 32,000, καὶ ἐκ 4,000,000 τῶν λεπ. 5, ἤτοι δραχ. 200,000· ἤτοι ἐν ὅλῳ κερμάτια 4,320,000, ἐκ δραχμῶν 232,000. Ἀλλ’ ἡ ἀποστολὴ αὕτη ἐπάγει δαπάνην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ καταβάλωμεν, ἀφοῦ ἡ πίστωσις, ἡ ἀναγραφεῖσα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, δὲν ἐπήρκεσεν. Ὑποβάλλω λοιπὸν δήλωσιν, ἵνα ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δι’ ἔξοδα νομισματοποιΐας πίστωσις δραχ. 60,988.40. Ὑποβάλλω ὡσαύτως νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 6,800 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1895.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἥ τε δήλωσις καὶ τὸ νομοσχέδιον θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 251 καὶ 252).

§7ΦΙΛΙΠ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ δικηγορικῶν συλλόγων», μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 255).

§9ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐπειδὴ χθὲς δὲν παρευρισκόμην τὴν πρωΐαν ἐνταῦθα, καθ’ ἣν ὥραν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Βονίτσης εἶχεν ἐπαναλάβει τὴν ἐπερώτησίν του περὶ τοῦ ἰχθυοτροφείου Παπαδατῶν, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ μὴ ἀφήσω τὴν περίστασιν ταύτην, χωρὶς νὰ εἴπω δύο λέξεις. Διότι οὐ μόνον ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως καὶ ἀπείρων πληροφοριῶν ἐβεβαιώθην περὶ τοῦ πράγματος, ἀλλὰ καὶ διότι τὴν ἐπερώτησιν ταύτην ἐγέννησεν ἡ ἐπιθυμία ἀνθρώπων πολιτικὸν σκοπὸν ἐπιδιωκόντων καὶ ἐπιζητούντων τὴν τελείαν ἐξόντωσιν τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ ἰχθυοτροφείου Παπαδατῶν, τὸ ὁποῖον ἀνήκει, ὡς ἐκ τοῦ ὀνόματος καταφαίνεται, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου, εὑρίσκεται δὲ ἐπὶ τῆς Τριχωνίδος λίμνης, ἤτοι ἀποτελεῖ μέρος τῆς ἐπαρχίας μου, καὶ ἑπομένως εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ἀσφαλῶς, τί ἐκεῖ ἐγένετο. Ὁ ποταμὸς Ἀχελῶος, ἐκχυλίσας κατὰ τὴν πολυομβρίαν τὴν συμβᾶσαν τότε, οὐ μόνον κατέστρεψε τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν καὶ παρέλυσε τὴν συγκοινωνίαν, ἀλλὰ καὶ ἐξεχύλισεν ἐπὶ τῆς Τριχωνίδος, καὶ δύναμαι εἰπεῖν, ὅτι σχεδὸν κατέστρεψε τὸ ἰχθυοτροφεῖον, καὶ ἐκ τούτου ἐγένετο ἐπίχωσις. Τὸ ἰχθυοτροφεῖον τοῦτο ἐνοικιάζετο ἀντὶ 8,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, καὶ ἔφθασεν, ὡς ἐκ τῆς μανίας, ἣν ἔχουσιν ἐκεῖ οἱ ἄνθρωποι πρὸς τὸ κέρδος, εἰς 16,000, τουτέστιν 160,000 διὰ τὴν δεκαετίαν. Τὸ ἀποτέλεσμα δ’ εἶναι ἡ πενία καὶ ἡ καταστροφὴ τῶν ἐνοικιαστῶν. Καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου σᾶς παρέστησεν, ὅτι πάντες οὗτοι οἱ ἐνοικιασταὶ ἰχθυοτροφείων εἰς τὰ μέρη μας κατεστράφησαν καὶ πένονται ἤδη. Καὶ οὐ μόνον ὁ ποταμὸς Ἀχελῷος, ἀλλὰ καὶ ὁ ποταμὸς τῆς Ἐρημίτσης ἔπεσεν εἰς τὸ ἰχθυοτροφεῖον, καὶ τούτου ἕνεκα ὁ ἐνοικιαστὴς αὐτοῦ ἐντελῶς κατεστράφη καὶ περιῆλθεν εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἀποτίσῃ τὰς δόσεις, ὡς ἐκ τῆς ἐπελθούσης καταστροφῆς. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς δώσω νὰ ἐννοήσητε, ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς οὗτος εἶναι πρόσωπον σημαῖνον ἐν τῷ δήμῳ Μακρυνείας, εἶναι ἄνθρωπος μεγάλης ὑπολήψεως καὶ μεγάλης ἐπιῤῥοῆς. Οὗτος ὑπῆρξε πάντοτε φίλος τοῦ κ. Τρικούπη, οὐδέποτε δὲ τοῦ κ. Δεληγεώργη ἢ τοῦ κ. Γουλιμῆ, ἐν τούτοις τὴν ἀποτυχίαν τοῦ κ. Τρικούπη ἀπέδωκαν καλοθεληταί τινες εἰς αὐτὸν, ὁ ὁποῖος ἦτο μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς φίλος τοῦ κ. Τρικούπη καὶ ἀντίθετος τοῦ συνδυασμοῦ τῶν κ. κ. Γουλιμῆ καὶ Δεληγεώργη· καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν αὐτῶν. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ δὲν εὑρέθη εἰς θέσιν νὰ πληρώσῃ, ἐῤῥίφθη εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ ἠναγκάσθη νὰ ἐκποιήσῃ τὴν περιουσίαν του, ἵνα ἀποτίσῃ τὴν πρώτην δόσιν, διότι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ πολιτευομένου ἐκείνου ἐζήτουν ἓν θῦμα διὰ τὴν ἀποτυχίαν, ἣν σκοπίμως, πρὸς ἱκανοποίησίν των, ἀπέδιδον εἰς τὸν Μπαλτᾶν, καὶ ἐπιδιώκουσι νῦν τὴν ἐξόντωσιν τοῦ ἐνοικιαστοῦ τούτου ἐκ φατριαστικοῦ πάθους καὶ δολίου ὑπολογισμοῦ πολιτικοῦ. Ἴσως ὑποθέτετε, ὅτι ἡ ζημία τοῦ ἰχθυοτροφείου θὰ ἦναι πρόσκαιρος, ἀλλὰ δὲν εἶναι πρόσκαιρος, διότι ἐπῆλθε καταστροφὴ πλήρης, καὶ ἀπαιτοῦνται μεγάλαι ἐργασίαι, ἵνα ἐπανέλθῃ τὸ ἰχθυοτροφεῖον αὐτὸ εἰς τὴν θέσιν, εἰς ἣν εὑρίσκετο πρίν. Δὲν μὲ συνδέει πολιτικὸν συμφέρον μὲ τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχω πληροφορίας ἀσφαλεῖς περὶ τοῦ δικαίου αὐτοῦ, δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀνεχθῶ καὶ μὴ στηλιτεύσω τὴν κακόβουλον πρόθεσιν τῶν ἐπιδιωκόντων τὴν ἐξόντωσιν τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ πρὸς κορεσμὸν τῶν πολιτικῶν παθῶν των. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως —καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμήν του—οὐδὲν πολιτικὸν συμφέρον ἐπιδιώκει ἐν τῇ λύσει τῆς ὑποθέσεως ταύτης· διότι, καὶ ἐὰν παραδεχθῆτε ὅτι ἐπόθει νὰ περιποιηθῇ τὸν φίλον του ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴν, ἐχθρικὴν μᾶλλον στάσιν ὤφειλε νὰ λάβῃ κατὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ, μὴ πολιτικοῦ φίλου ἐκείνου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λαμβάνει τὰς πληροφορίας παρὰ τοῦ νομάρχου, ὅστις εἶναι ὁ ἀκέραιος τὸν χαρακτῆρα πρώην συνάδελφος κ. Ἀναγνωστόπουλος, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη καὶ ὁ ὁποῖος ἐκεῖ δὲν ἔχει κανὲν συμφέρον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λαβὼν τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ἔπραξε τὸ καθῆκόν του, ζητήσας πληροφορίας παρὰ τῶν ἀρχῶν, καὶ ὁ ἔφορος δὲ καὶ ὁ νομάρχης καὶ ὁ νομομηχανικὸς μετέβησαν ἐπὶ τόπου καὶ ἐβεβαίωσαν τὴν καταστροφήν. Μὴ σᾶς περάσῃ δὲ ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ ἔφορος εἶναι φίλος τοῦ κ. Δηλιγιάννη· εἶναι ὁ ἔφορος ὁ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Τρικούπη, ὅστις δὲν μετεκινήθη ἐκεῖθεν ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἀφοῦ λοιπὸν ἀνέφερον πάντα ταῦτα, προκύπτει ἤδη ἡ ἐρώτησις: καὶ ἡ ἐπερώτησις διατὶ ἐγένετο; Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βονίτσης συνάδελφος ὁμολογουμένως προέβη εἰς τὴν ἐπερώτησιν ἄνευ κακοῦ σκοποῦ ἢ προαιρέσεως, ἀλλ’ ὑποκύψας εἰς τὴν ἐπιθυμίαν, ὡς εἶπον, τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ κ. Τρικούπη, ὁ ὁποῖος ἀντιπρόσωπος εἶναι λίαν ἐξησκημένος εἰς τὰ ἅλματα τῶν μεταστάσεων, διότι, ἐνῷ ἦτο φίλος τοῦ κ. Τρικούπη, προσῆλθεν εἰς τὸν κ. Δεληγεώργην καὶ ἐγένετο φίλος του, κατὰ δὲ τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς μετεπήδησε πάλιν εἰς τὸ κόμμα τοῦ κυρίου Τρικούπη. Ὁ ἄνθρωπος λοιπὸν αὐτὸς παρεκάλεσε τὸν κ. Βουλευτὴν Βονίτσης—καὶ εἶμαι βέβαιος περὶ τούτου—ἵνα προβῇ εἰς τοιαύτην ἐπερώτησιν, ὅπως διεγερθῇ πάταγος καὶ σάλος, καὶ πτοήσουν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ διαδοθῇ ἡ φήμη, ὅτι πρόκειται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου νὰ μὴ περιφρουρηθῶσιν, ἵνα ἀποθαῤῥύνωσι τὴν Κυβέρνησιν, καὶ μὴ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν, καὶ ἑπομένως ὁ ἄνθρωπος νὰ καταστραφῇ ἐντελῶς. Ἀλλὰ, Κύριοι, νομίζω ὅτι συμφέρον πάσης Κυβερνήσεως εἶναι νὰ περιφρουρῇ οὐ μόνον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν, τῶν συναλλασσομένων μετ’ αὐτοῦ. Εἶναι κακῶς ἐννοουμένη ἡ περιφρούρησις τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, ὅταν τὸ συμφέρον τοῦτο προέρχηται ἐκ τῆς καταστροφῆς τῶν συμφερόντων τῶν πολιτῶν καὶ τῆς ἁρπαγῆς τῆς περιουσίας αὐτῶν. Γινώσκομεν δὲ, ὅταν θέλωμεν νὰ βλάψωμέν τινα, νὰ μεταχειριζώμεθα τὴν ὁδὸν ταύτην τῆς Βουλῆς, ἵνα ἀποπλανῶμεν τὸν κόσμον καὶ ἀποθαῤῥύνωμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι βεβαίως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀκούων τόσον πάταγον, δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι τὰ δικαστήρια πρέπει νὰ λύσωσι τὴν διαφορὰν, ἀλλ’ ἐγὼ θὰ τὸν παρακαλέσω ἐν συνειδήσει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τῶν τριῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀνεπίδεκτος πάσης ὑπονοίας καὶ μομφῆς, καὶ νὰ περιφρουρήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐν μέτρῳ λογικῷ καὶ δικαίῳ, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον τὰ δικαστήρια νὰ μὴ ἀποδώσουν δίκαιον εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν, τοῦ ὁποίου τὸ ἰχθυοτροφεῖον κατεστράφη ἐντελῶς ἐκ θεομηνίας. Ἔλαβον, Κύριοι, μετ’ ἀγανακτήσεως τὸν λόγον, διότι εἶδον κακὴν πρόθεσιν, τείνουσαν εἰς καταστροφὴν ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος οὐδόλως ἔπταισεν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, καὶ ἂν σήμερον λάβῃ τὸ δίκαιόν του, θὰ τὸ λάβῃ ἐξ εἰλικρινοῦς καὶ ἁγνῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον Κυβερνήσεως νὰ μὴ πτοηθῇ ἀπὸ τὸν ἐγερθέντα πάταγον, διότι πᾶσα κατ’ αὐτοῦ τυχὸν μομφὴ θὰ ἦναι ἐκ τῶν μομφῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχουσιν ἢ μόνον σκοπὸν πολιτικῆς ἐξοντώσεως τῶν ἀντιπάλων, ἐνῷ σήμερον εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ἐνοικιαστὴς δὲν ἀνήκει εἰς κανένα τῶν νῦν Βουλευτῶν Μεσολογγίου· καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Μεσολογγίου—δὲν εἶναι ἐδῶ καὶ ὁ ἕτερος βουλευτὴς κ. Γουλιμῆς—νὰ βεβαιώσῃ, ἐὰν λέγω τὴν ἀλήθειαν ἢ ὄχι. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Μαυρομμάτην νὰ ἀποστρέψῃ τὸ πρόσωπον ἐνώπιον τοιούτων ὑποβολῶν, διότι αὐτὸν καὶ μόνον τὸν σκοπὸν ἔχουσι, τὸν ὁποῖον προεῖπον.

§10ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Παρὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. ἐκ Τριχωνίας συναδέλφου περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν πληροφοριῶν του, παρὰ τὴν θερμότητα, μετὰ τῆς ὁποίας ὑπεστήριξε τὰς πληροφορίας ταύτας, ἀδύνατον αὗται νὰ καλύψωσιν οὔτε τὰ πράγματα, οὔτε τὸν νόμον, οὔτε τὴν παραβίασιν τῶν δημοσίων συμφερόντων. Ὡς καὶ χθὲς ἐν περιλήψει ἐξέθηκα, πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Τὸ ἐν λόγῳ ἰχθυοτροφεῖον ἐμισθοῦτο ἄλλοτε ἀντὶ 80,000 δραχμῶν διὰ μίαν δεκαετίαν, ἀλλ’ ἕνεκα πείσματος τὸ τίμημα τῆς ἐνοικιάσεως ὑψώθη κατὰ τὴν τελευταίαν πλειοδοσίαν εἰς 160,000 δραχ. Ὁ ἐνοικιαστὴς, μὴ δυνάμενος νὰ καταβάλῃ τοσοῦτον ἐνοίκιον, καὶ ἀδαὴς ὢν τῆς τοιαύτης ἐργασίας, ἀφοῦ μετὰ δυσκολίας κατέβαλε τὰς δύο δόσεις ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου Τρικούπη, κατόπιν οὐδόλως κατέβαλε τὴν τρίτην, οὔτε τὴν τετάρτην δόσιν. Καίτοι δὲ, κατὰ τὴν διακήρυξιν, ἔπρεπε νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος, ὡς μὴ καταβαλὼν τὴν τρίτην δόσιν, δὲν ἐκηρύχθη ἐν τούτοις ἔκπτωτος μέχρι τοῦδε, μολονότι τρεῖς καθυστερεῖ δόσεις, ἰσχυριζόμενος ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἐπῆλθε θεομηνία· ὑπέβαλε δὲ ὡς ἐκ τούτου αἴτησιν θεραπείας κατὰ τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ ἐνοικιαστοῦ ἦσαν ἐντελῶς ψευδεῖς, διότι, κατὰ τὰς πληροφορίας μου, αἵτινες, ἔχω λόγους νὰ φρονῶ, ὅτι εἰσὶν ἀκριβέσταται, ἐὰν πράγματι ἐπήρχετο πλήμμυρα, πρῶτον θὰ κατέστρεφεν αὕτη τὸ παρὰ τὸν Ἀχελῷον ἰχθυοτροφεῖον τοῦ Ἀγγελοκάστρου, — διότι βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὁ ἐκ Τριχωνίας κ. συνάδελφος ὅτι τὰ ὕδατα τοῦ Ἀχελῴου ὑπερεπήδησαν καὶ ἀφῆκαν ἀβλαβὲς τὸ ἰχθυοτροφεῖον ἐκεῖνο, καὶ εἰσῆλθον μόνον εἰς τὸ ἰχθυοτροφεῖον Παπαδατῶν! — ἀλλὰ, τὸ μεταξὺ Ἀχελῴου καὶ τοῦ ἰχθυοτροφείου τῶν Παπαδατῶν κείμενον ἰχθυοτροφεῖον τοῦ Ἀγγελοκάστρου, ἐνοικιαστὴς τοῦ ὁποίου τυγχάνει ὁ βουλευτὴς κ. Γουλιμῆς, ὄχι μόνον δὲν ἔπαθε τίποτε, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἀπέφερε καὶ κέρδη πολλά. Ἀλλὰ καὶ ἀκριβὴς ἂν ἦτο ἡ περὶ πλημμύρας αἰτιολογία, ἡ διακήρυξις τῆς δημοπρασίας ῥητῶς ἐξαιρεῖ πᾶσαν ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἔνστασιν, καὶ ἀπορῶ, παρὰ τὴν καλὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τοῦ νομάρχου Αἰτωλίας, πῶς οὗτος ἔτεινε τὸ οὖς, καὶ πῶς παρεπλανήθη εἰς τὴν περίστασιν ταύτην καὶ ὑπέβαλε τσιαύτην ἔκθεσιν. Δι’ ὃ καὶ αὖθις παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ τῶν λόγων, οἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν τσιαύτην ἔκθεσιν, ἐκ διαμέτρου ἀντίθετον πρὸς τὰ πραγματικὰ γεγονότα, ἅτινα δέον ἐκ νέου νὰ ἐξετασθῶσιν ὑπὸ κηδομένων τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου προσώπων, ὄχι τόσον διότι τὰ γεγονότα ταῦτα δύνανται νὰ ἐξασκήσωσιν ἐπιῤῥοήν τινα ἐπὶ τῆς περιστάσεως ταύτης καὶ κατὰ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ὑπάρχοντος τοῦ ἄρθρου 18 τῆς διακηρύξεως, ἀλλὰ χάριν αὐτῆς ταύτης τῆς ὑπολήψεως τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, χάριν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς ὑπαινιγμοὺς, τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τριχωνίας συνάδελφος ἐξήνεγκε, περὶ ὑποβολῆς τῶν πληροφοριῶν μου ὑπ’ ἄλλων ἐκ Μεσολογγίου προσώπων, ὀφείλω νὰ διακηρύξω ἐνταῦθα, ὅτι εἰς οὐδεμίαν ἀπολύτως ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ἦλθον σχέσιν πρὸς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα. Ἐνταῦθα εὑρισκόμενοι ὁμόφρονές μού τινες ἐκ Μεσολογγίου, ἀπετάθησαν πρός με ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ, διότι δυστυχῶς εἶμαι ὁ μόνος ἐκ τοῦ νομοῦ Ἀκαρνανίας ἐπιτυχὼν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ὁμόφρων αὐτῶν. Εὐτυχῶς ὅμως, καὶ πρὸς τιμὴν τῶν γνωμῶν, ἃς ἀκολουθῶ καὶ ἐκπροσωπῶ ἐνταῦθα, αἱ γνῶμαι αὗται εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τῶν πραγμάτων, πρὸς τὸν νόμον καὶ πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§11ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ προσθέσω τινὰς λέξεις, καίτοι ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, πρῶτον διότι ὁ περὶ οὗ πρόκειται δὲν εἶναι φίλος μου πολιτικός. Ὡς σᾶς ἐξέθηκεν ὁ ἐκ Τριχωνίας κ. Βουλευτὴς, ὁ Μπαλτᾶς, ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ ἰχθυοτροφείου Παπαδατῶν, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἦτο εἷς τῶν ἐνθερμοτέρων φίλων τοῦ πρώην Βουλευτοῦ Μεσολογγίου καὶ ἐξηκολούθει ὤν τοιοῦτος μέχρις ὅτου πρό τινος συνελήφθη καὶ ἐφυλακίσθη, τῇ ἐνεργείᾳ, ὡς ἤκουσα, φίλων αὐτοῦ τοῦ κ. Τρικούπη. Εἰς ποίαν πολιτικὴν μερίδα ἀνήκει σήμερον, δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ θεωρῶ καθῆκον νὰ ἐπέμβω ὑπὲρ αὐτοῦ, διότι βλέπω, ὅτι θέλουν νὰ τὸν βλάψουν. Ἐγὼ, ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις μεταξὺ ἐνοικιαστῶν ἰχθυοτροφείων καὶ Δημοσίου, δὲν εἶμαι προκατειλημμένος κατ’ αὐτῶν, ὅταν τοὺς ἀκούω παραπονουμένους. Ὁσάκις γνωρίζω ὅτι αἱ ἐνοικιάσεις ὑπερετιμήθησαν λόγῳ πολιτικοῦ μᾶλλον ἢ βιομηχανικοῦ διαγωνισμοῦ, δηλ. ἄνευ βασίμων λόγων, μολονότι δὲν πταίει τὸ Δημόσιον, ἂν ζημιοῦνται οἱ ἐνοικιασταί, δὲν εἶμαι ὅμως διατεθειμένος νὰ ἀποῤῥίψω τὰς παραστάσεις αὐτῶν. Εἰς τοιαύτας περιστάσεις πρὸ πάντων ἔχει καθῆκον πᾶσα Κυβέρνησις μετ’ ἰδιαιτέρας εὐμενείας νὰ ἐξετάζῃ τὰς παραστάσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν. Καὶ προχθὲς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἁλικῶν εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει τάξις ἀνθρώπων, ἡ ὁποία νὰ ὑπόκειται εἰς βεβαιοτέρας ζημίας καὶ σχεδὸν πάντοτε εἰς καταστροφὰς, ἢ ἡ τάξις τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν δημοσίων κτημάτων. Διότι, ὅπως εἶναι αἱ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος διῃρημέναι εἰς κόμματα, τὰς ἐνοικιάσεις κανονίζει οὐχὶ τόσον ὁ ὑπολογισμὸς περὶ τοῦ πιθανοῦ κέρδους τῆς ἐπιχειρήσεως, ὅσον τὸ πεῖσμα κατὰ τῶν ἀντιθέτων καὶ ἡ κομματικὴ ὠφέλεια. Διὰ τοῦτο ὅλαι αἱ ἐνοικιάσεις εὑρίσκουν πάντοτε ὑπερθεματιστὰς ἢ μειοδότας τυφλούς. Ἐνῷ αἱ λήξασαι ἐνοικιάσεις ἀπέδειξαν ζημίας, αἱ νέαι ἐνοικιάσεις κατακυροῦνται εἰς πλέον ἐπιζημίους τιμὰς ἐξ ἀντιθέσεως συχνότατα πολιτικῆς. Τὸ Δημόσιον πάντοτε ὠφελεῖται, οἱ ἐνοικιασταὶ πάντοτε ζημιοῦνται. Καὶ ἐν τούτοις μένουν ἀδιόρθωτοι ἐκ τῶν παθημάτων. Ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βονίτσης Βουλευτὴς, ἀντὶ 80 χιλιάδων δραχμῶν, εἰς ἃς τὴν παρελθοῦσαν δεκαετίαν ἐνῳκιάσθη τὸ ἰχθυοτροφεῖον Παπαδατῶν, τὴν ἐνεστῶσαν ἐνῳκιάσθη 160,000 δραχμὰς, ἤτοι τὸ διπλάσιον. Ἐὰν τοιαύτη τιμὴ ἦτο δυνατὴ καὶ λογικὴ, θὰ ἄφηνεν ὁ πρώην ἐνοικιαστὴς, ὅπως ὑπερισχύσῃ ὁ νῦν, ὁ Μπαλτᾶς; Νομίζω ὅτι μόνον αὐτὸ, τὸ τοῦ διπλασιασμοῦ τοῦ ἐνοικίου, πρέπει νὰ ἐμβάλῃ εἰς ἀμφιβολίαν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τοῦ εὐλόγου τῶν τοιούτων ἐνοικιάσεων, καὶ καταστήσῃ εὐμενῆ πρὸς τὰς παραστάσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται. Καὶ πράγματι ὁ ἐγγυητὴς τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ὢν ἐκ τῶν καλλιτέρων κτηματιῶν τῆς ἐπαρχίας, ζημιωθεὶς, ἐφυλακίσθη εὐθὺς, τὸ δεύτερον ἔτος μετὰ τὴν ἐνοικίασιν, ἐφυλακίσθη ἐπὶ πολλοὺς μῆνας, ἐπώλησε μέρος τῆς περιουσίας του, συνωμολόγησε δάνεια ἐπὶ βαρυτάτοις τόκοις, καὶ ἐξῆλθε συντετριμμένος ἐκ τῶν φυλακῶν. Ἤδη παρουσιάζει δι’ αἰτήσεώς του διαφόρους λόγους ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς ἐνοικιάσεως. Ὁ κ. Βουλευτὴς Βονίτσης ἀντιτάσσει τὸν νόμον, καὶ προσέτι ἐγείρει ἀμφιβολίας περὶ τοῦ ἀκριβοῦς τῶν ἐκτιθεμένων ἔν τινι ἐκθέσει ἐπιτροπῆς, ἣν ἀπετέλουν, ὡς φαίνεται ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων, ὁ νομάρχης, ὁ ἔφορος καὶ ὁ νομομηχανικός. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν νόμον, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐν ταῖς διακηρύξεσι περὶ ἐνοικιάσεων ἀναγράφεται πάντοτε ὡς ὅρος, ὅτι οἱαδήποτε ἐκ θεομηνίας ζημία δὲν εἶναι δεκτὴ, προτεινομένη ὑπὸ τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Τί ἐννοεῖ ὁ ὅρος αὐτός; ὁμολογουμένως ἐννοεῖ, ὅτι θεομηνία καταστρέφουσα ἢ ἐλαττοῦσα τὸ εἰσόδημα δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς λόγος ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς ἐνοικιάσεως, ἢ ἐλαττώσεως τοῦ μισθώματος. Οὐδόλως ὅμως ἐννοεῖ, ὅτι θεομηνία, καταστρέψασα αὐτὸ τὸ ἐνοικιασθὲν πρᾶγμα, ἢ ἐλαττώσασα τὴν παραγωγικὴν αὐτοῦ δύναμιν καὶ μέλλουσα νὰ ζημιώσῃ διὰ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον τὸν ἐνοικιαστὴν, οὔτε προτείνεται, οὔτε λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἢ ὑπὸ τῶν δικαστηρίων. Τοιαύτη ἀξίωσις οὔτε δικαία οὔτε νόμιμος εἶναι. Ὁ ἐκ θεομηνίας στερηθεὶς ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει τῆς ἐσοδείας ἑνὸς ἔτους δύναται νὰ ἀποζημιωθῇ κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη τῆς ἐνοικιάσεως. Ἀλλ’ ἡ ἐκ θεομηνίας βλάβη αὐτοῦ τοῦ ἐνῳκιασμένου πράγματος δὲν εἶναι βλάβη τῆς ἐσοδείας, εἶναι τροποποίησις, μεταβολὴ τῶν ὅρων τῆς ἐνοικιάσεως, ἥτις, διότι ἐπῆλθεν ἐκ τυχηρᾶς αἰτίας, δὲν εἶναι ἐκτὸς τοῦ νόμου καὶ τοῦ δικαίου. Τοιαύτη μεταβολὴ τοῦ ἐνῳκιασμένου πράγματος πρέπει νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν εἰς τὰς σχέσεις τοῦ Δημοσίου μετὰ τῶν πολιτῶν, ὡς λαμβάνεται εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν ἰδιωτῶν. Ἡ διακήρυξις τῆς ἐνοικιάσεως δὲν καθιεροῖ ἐναντίας διατάξεις, οὐδ’ ἦτο δυνατὸν νὰ καθιερώσῃ. Τί λοιπὸν βλέπομεν; ὅτι συνετάχθη ἔκθεσις τριῶν ἀνωτέρων ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι, μεταβᾶσαι ἐπιτοπίως, βεβαιοῦσι γεγονότα, ἀποδεικνύοντα ὅτι τὸ ἰχθυοτροφεῖον, περὶ οὗ πρόκειται, δὲν διατελεῖ πλέον εἰς οἵαν ἐνοικιάσθη κατάστασιν, δηλονότι εἰς κατάστασιν ἐκμεταλλεύσεως. Ὁ κ. Βουλευτὴς Βονίτσης ἰσχυρίσθη, ὅτι ὁ Ἀχελῷος δὲν δύναται νὰ τὸ βλάψῃ ἐκχειλίζων, διότι μεταξὺ τοῦ Ἀχελῴου καὶ αὐτοῦ τοῦ ἰχθυοτροφείου παρεμπίπτει ἄλλο, τὸ ὁποῖον πρῶτον θὰ ἐβλάπτετο. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ὁ Ἀχελῷος κατέρχεται πολὺ ὑψηλότερα καὶ δύναται νὰ βλάψῃ τὸ ἓν, χωρὶς νὰ βλάψῃ τὸ ἄλλο, ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ Ἀχελῴου ὑπάρχει καὶ σφοδρὸς χείμαῤῥος, ἡ Ἐρημίτσα, ὁ ὁποῖος, ὅταν πολλαὶ αἱ βροχαὶ, καταβιβάζει πέτρας καὶ ξύλα ἀναρίθμητα. Ὁ χείμαῤῥος αὐτὸς εἶναι ἐγγὺς τοῦ ἰχθυοτροφείου καὶ δύναται νὰ τὸ βλάψῃ. Αἱ ἀρχαὶ, μεταβᾶσαι ἐπιτοπίως, ἐβεβαίωσαν ὅτι πραγματικῶς ἐκ τῆς ἐκχειλίσεως τοῦ Ἀχελῴου καὶ ἄλλων χειμάῤῥων ἐπῆλθεν εἰς τὸ ἰχθυοτροφεῖον βλάβη, ἥτις κατέστησε τὸ ἐνοικιασθὲν πρᾶγμα ἄχρηστον. Εἶδον εἰς τὸν φάκελλον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δι’ ἑτέρας, εἴτε τηλεγραφικῆς, εἴτε ἐγγράφου, παραγγελίας ζητεῖ παρὰ τῶν ἀρχῶν νέας πληροφορίας. Ζητεῖ νὰ μάθῃ, πῶς ἔγεινεν ἡ καταστροφὴ, ἡ ζημία ἀπὸ τὸν Ἀχελῷον, καὶ δεύτερον διατὶ δὲν ἐζήτησε πρὶν τὴν ἀπαλλαγὴν ἑαυτοῦ ὁ ἐνοικιαστής, ἀλλὰ τώρα, ἀφοῦ δηλαδὴ συνελήφθη καὶ ἐφυλακίσθη. Νομίζω ὅτι, ὅταν βεβαιωθῇ τὸ γεγονὸς, ὅτι πραγματικῶς ἐπῆλθεν ἐκ θεομηνίας ἡ καταστροφὴ αὕτη ἢ ἡ βλάβη, αἵτινες κατέστησαν τὸ ἰχθυοτροφεῖον ἀνεπίδεκτον ἐκμεταλλεύσεως, ἢ δεκτικὸν ἐπιζημίου ἐκμεταλλεύσεως ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἀπευθύνωμεν τὰς ἄλλας ἐρωτήσεις, αἵτινες ὑπονοοῦσιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ὁ ἐνοικιαστὴς, διότι δὲν προέβαλε τὴν ἔνστασιν τῆς θεομηνίας πρὸ ἔτους. Νομίζω ὅτι ἔκθεσις τοιούτων ἀρχῶν, τριῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῆς Διοικήσεως, βεβαιούντων ὅτι τοιαύτη μεταβολὴ εἰς τὸ ἰχθυοτροφεῖον ἐπῆλθε, δικαιολογεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως δεχθῇ, ὅτι ἐκ τῆς πλημμύρας, ἐκ τῆς θεομηνίας, ἐπῆλθε τοιαύτη βλάβη τοῦ ἐνῳκιασμένου πράγματος, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐνοικίασις ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς προεκηρύχθη καὶ κατεκυρώθη, καὶ πρέπει νὰ ἐκτεθῇ εἰς νέαν δημοπρασίαν, διότι ἐλάττωσις ἐνοικίου δὲν ἐπιτρέπεται τῷ Ὑπουργῷ. Ἐὰν ὑπάρξῃ διαφορά τις μεταξὺ τῆς νέας ἐνοικιάσεως καὶ τῆς παλαιᾶς, δὲν θεωρεῖται ὑπεύθυνος ὁ παλαιὸς ἐνοικιαστής, ὡς αἱ διακηρύξεις λέγουσι, νὰ συμπληροῖ τὸ ἐλλεῖπον μίσθωμα. Ἡ περίπτωσις δὲν εἶναι ἡ αὐτή. Τοιουτοτρόπως μόνον νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ συμφώνως πρὸς τὰ πράγματα καὶ συμφώνως πρὸς τὸ δίκαιον καὶ τὴν καλὴν πίστιν θέλει ἐνεργήσει ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ.

§12Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ σκέψεις, τὰς ὁποίας ἐξέθηκαν οἱ ἀξιότιμοι ἐκ Τριχωνίας καὶ Μεσολογγίου Βουλευταὶ, ἤγαγον αὐτοὺς εἰς ἐπιεικεῖς ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης γνώμας, αἱ δὲ σκέψεις, τὰς ὁποίας ἐξέθηκεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βονίτσης, ἤγαγον αὐτὸν εἰς μὴ ἐπιεικεῖς γνώμας. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ὑπόθεσις ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον διευθύνω, ὑπέλαβον ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ἐξηγήσω, πῶς κρίνω ἐπὶ τῶν πραγμάτων, διότι συμβαίνει νὰ μὴ ἔχω τὰς αὐτὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἐδήλωσαν οἱ κ. κ. Βουλευταὶ ἐκ Τριχωνίας καὶ ἐκ Μεσολογγίου, ὡς καὶ νὰ διαφωνῶ καὶ πρὸς τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἐξέθηκεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βονίτσης. Νομίζω ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως, πρὶν ἢ συναλλαγῇ μετά τινος ἰδιώτου, εἴτε ἵνα παραχωρήσῃ εἰς αὐτὸν δικαίωμά τι τοῦ Κράτους πρὸς ἐκμετάλλευσιν, εἴτε ἵνα ἀναθέσῃ εἰς αὐτὸν ἐργασίαν τινὰ ὡρισμένην ἐπὶ ὡρισμένῳ μισθώματι, εἴτε ἵνα προβῇ εἰς πᾶσαν ἄλλην συναλλαγήν, νομίζω ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας ἐξήνεγκεν, εἶναι ὀρθή. Ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ ποθῇ, πῶς νὰ μὴ ἀφήσῃ οὐδὲν κέρδος εἰς ἐκεῖνον τὸν ἰδιώτην, μεθ’ οὗ συναλλάσσεται, ἢ πῶς νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ αὐτὸν καὶ τὸ κεφάλαιόν του, ἢ νὰ τὸν ὑπαγάγῃ εἰς ζημίαν, ὅπως αὐξήσῃ τὰ ἔσοδα τοῦ δημοσίου ταμείου· διὰ τοῦτο ἐγὼ τελευταῖον συνέπεσε νὰ προκηρύξω δημοπρασίαν μυστικήν, τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὁποίας ὑπερέβησαν πᾶσαν προσδοκίαν ἐμήν, διότι, ἀντὶ 9 φράγκων καὶ 38/00 δι’ ἑκάστην δεσμίδα χάρτου, εὗρον προσφορὰν τελευταίαν φράγκων 6 καὶ 98/00, δηλ. ἔλασσον τῶν νῦν πληρονομένων κατὰ 2 φράγκα καὶ 40/00 χρυσᾶ καθ’ ἑκάστην δεσμίδα, ὅπερ παρεῖχε κέρδος τοῦ Δημοσίου σχεδὸν 150,000 φράγκων. Ἐπειδὴ δὲ ἠπόρησα διὰ τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα, πρὶν ἢ ἐγκρίνω τὰ πρακτικά, ἐπεφόρτισα τὸν τμηματάρχην νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς μειοδότας νὰ προσέξουν, μήπως ζημιωθῶσι, διότι, ἐὰν ἤθελον ζημιοῦσθαι, οὐδὲν δύναμαι νὰ πράξω ὑπὲρ αὐτῶν. Ἀληθῶς, ἐὰν ἐκεῖνοι, οἵτινες συνηλλάγησαν μετὰ τοῦ Δημοσίου, δὲν ἐκτελέσωσι τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβον, δὲν θέλουσι μὲ εὕρει ἐπιεικῆ, διότι δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἐπὶ ὑποθέσεως παραπλησίας πρὸς ταύτην, περὶ τῆς ὁποίας ἐποιήσαντο λόγον οἱ κύριοι Βουλευταί, καὶ ἡ ὁποία εἶχεν ἀναχθῆ εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, τοῦτο μοὶ εἰσήγαγε γνωμοδότησιν περὶ συμβιβασμοῦ μετά τινος ἰδιώτου, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐνοικιάσει ἄλλο ἰχθυοτροφεῖον. Δὲν ἐπρόκειτο πλέον περὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία δὲν εἶχε περατωθῆ, περὶ συναλλαγῆς, ἡ ὁποία δὲν εἶχε συντελεσθῆ, ἐπρόκειτο περὶ συναλλαγῆς, ἡ ὁποία εἶχε συντελεσθῆ, τὸ καθῆκόν μου δὲ ἦτο νὰ ἐξετάσω καὶ πεισθῶ, ἐὰν ἔχω δικαίωμα νὰ προβῶ εἰς συμβιβασμὸν, ἢ ἐὰν ἔχω καθῆκον νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τῶν συμπεφωνημένων. Συμβιβασμὸς εἶναι συμφωνία δι’ ἀμοιβαίων παραχωρήσεων, ὤφειλον δὲ νὰ ἐξετάσω, ἂν προσῆκε νὰ στέρξω εἰς παραχωρήσεις· διὰ τοῦτο, μολονότι ἐνδιεφέρετό τις φιλίως ἐν τῇ πολιτικῇ διακείμενος πρός με, ἀνέστειλα τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ὑπέβαλον αὐτὴν εἰς μεγάλους καὶ ἐπανειλημμένους ἐλέγχους, ἕως ὅτου πάντα τὰ μέλη τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου μὲ ἐβεβαίωσαν, ὅτι θέλομεν ἀπολέσει τὴν δίκην εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ τότε ὑπέγραψα τὸν συμβιβασμόν. Παραπλησία ὑπόθεσις εἶναι καὶ αὕτη. Μοὶ ἐπροτάθη, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τῆς μισθώσεως κατεστράφη. Πρὸ ὀλίγου συνεζήτουν τοιοῦτον θέμα μετὰ τῶν νομικῶν συμβούλων ἐπί τινος ἄλλης ὑποθέσεως, εἶχον δὲ νωπὰς πάσας τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας εἶχον ἀκούσει, καὶ προσφάτους τὰς μελέτας μου. Ἑπομένως ἔκρινα ὅτι εἶχον δικαίωμα νὰ ἀποφανθῶ, ἂν εἶχε καταστραφῆ τὸ ἀντικείμενον τῆς μισθώσεως, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξετάσω ἂν κατεστράφη τὸ ἀντικείμενον τῆς μισθώσεως, ἢ ὄχι· διότι, ἂν πράγματι κατεστράφη, καὶ ἂν ἐγὼ δὲν ἤθελον ἐκπληρώσει τὸ καθῆκον, δηλαδὴ δὲν ἤθελον στέρξει εἰς τὰς ἀναγκαίας παραχωρήσεις πρὸς αὐτὸν, οὗτος ἤθελεν ἐγείρει ἀγωγήν, καὶ οὕτω ἤθελον ὑποβάλει τὸ Δημόσιον εἰς ἔξοδα. Ἡ ἐνέργεια κατὰ ταῦτα τοῦ Ὑπουργοῦ κεῖται μεταξὺ δύο κυρώσεων. Ἐὰν ἤθελε φανῆ, ὅτι δὲν ἐνδίδει εἰς τοιαύτας παραχωρήσεις, ἔχει τὸν ἔλεγχον τοῦ δικαστηρίου, εἰς τὸ ὁποῖον θέλει προσφύγει ὁ ἀδικούμενος, ζητῶν ἀποζημίωσιν, ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς ὑπέχει τὴν εὐθύνην, ὅτι θέλει ὑποβάλει τὸ Δημόσιον εἰς ζημίας, τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ ἀποφύγῃ. Ἂν ὅμως ἤθελε προβῆ εἰς πράξεις, τὰς ὁποίας ἴσως μετὰ μεγάλης ἐπιεικείας ἤθελε κρίνει, συνομολογῶν τὸν συμβιβασμὸν, ἔχει τὸν ἄλλον ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία θέλει αἰτιαθῆ αὐτοῦ, ὅτι ἐζημίωσε τὸ Δημόσιον διὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν λόγον. Ὅθεν διέταξα νὰ ἐξετασθῇ ἀκριβῶς ἡ ὑπόθεσις, ἐκ τῆς ἐξετάσεως δὲ παρήχθη γνωμοδότησις τριῶν ἀρχῶν, τῶν ἁρμοδιωτέρων, τοῦ νομάρχου, τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου καὶ τοῦ νομομηχανικοῦ. Ἐκ τῶν τριῶν τούτων κυρίως ἕνα μόνον γνωρίζω προσωπικῶς, τὸν νομάρχην, τὸν ὁποῖον τιμῶ ἰδιαζόντως διὰ τὴν εὐθύτητα τοῦ χαρακτῆρός του καὶ τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν χρηστότητα. Ἀλλὰ μελετῶν τὴν ἔκθεσιν, ἔκρινα ὅτι ὑπῆρχον κενά τινα· διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὴν συμπλήρωσιν τῶν κενῶν, καὶ διατρέχω τὸ στάδιον τοῦτο, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀσχολοῦμαι νὰ ἐξακριβώσω, ἂν πρόκειται περὶ καταστροφῆς τοῦ ἀντικειμένου τῆς μισθώσεως, ἢ πρόκειται ἁπλῶς περὶ ζημίας· διότι, ἂν πρόκειται περὶ ζημίας, δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἀποφανθῶ, εἰσὶ δ’ ἐπὶ τούτου εὐκρινῆ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐπιβάλλει ἡ συναλλαγὴ, τὴν ὁποίαν ἐποιησάμην μετὰ τοῦ ἰδιώτου, οὐδὲ κεῖται εἰς τὴν ἐξουσίαν μου νὰ ἐκπληρώσω ἢ νὰ μὴ ἐκπληρώσω αὐτὰ, διότι χρεωστῶ νὰ τὰ ἐκπληρώσω, ἵνα μὴ ἄλλως γένωμαι αἴτιος ζημίας τοῦ δημοσίου ταμείου. Εἰς τὸ στάδιον τοῦτο ἑπομένως εὑρισκόμεθα, εὐχαριστῶ δὲ διὰ τὰς γνώμας τὸν κ. συνάδελφον, καὶ βεβαιῶ αὐτὸν, ὅτι ὑπάρχουσι σχέσεις τινὲς, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐπιτρέπεται εἰς πολιτικὸν ἄνδρα νὰ ἐπηρεάζηται ὑπὸ σκέψεων πολιτικῶν, αἱ σχέσεις δὲ αὗται εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι συνδέονται μετὰ συμφερόντων τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἑπομένως βεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι ὁ ἐνδιαφερόμενος, εἰς οἱονδήποτε πολιτικὸν κόμμα καὶ ἂν ἀνήκῃ, ἂν ἦναι ὁ ἔχθιστος τῶν ἀνθρώπων πρός με, ἢ ὁ φίλτατος τῶν ἀνθρώπων, θέλω ἔχει τὴν αὐτὴν γνώμην, διότι τοιαῦτα εἶναι τὰ ἐμὰ φρονήματα.

§13ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὐδόλως ἐξέφρασα γνώμας ἐναντίας πρὸς ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐξέφρασε πρὸ μικροῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀληθῶς δυσχερὲς τὸ στάδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ φροντίζῃ περὶ τῶν συμφερόντων οὐχὶ μόνον τῶν ἰδιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν δημοσίων, καὶ τοιοῦτον εἶναι ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ προβῇ εἰς ἐνοικίασιν. Ἡ διὰ δημοπρασίας ἐνοικίασις ἀπεδείχθη πολλάκις τόσον ἐπιζήμιος, ὥστε, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἱκανὸν ἐπακριβῶς νὰ προσδιορίζῃ τὸ δίκαιον τίμημα καθ’ ἑκάστην ἐνοικίασιν, ὥστε οὔτε τὸ Δημόσιον οὔτε ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ ζημιῶνται ἢ μὲ ζημίαν τοῦ ἄλλου ὠφελῶνται, ἔπρεπε νὰ καταργήσωμεν τὸν διαγωνισμὸν, ὡς μέσον ἐνοικιάσεως. Διὰ τοῦτο πολλαχοῦ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον περιορίζουσι τὴν διὰ δημοπρασίας διάθεσιν τῶν δημοσίων κτημάτων, καὶ δίδουσι πολὺ περισσότερα δικαιώματα εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως προβαίνωσιν εἰς συμφωνίας ἄνευ δημοπρασίας. Πανταχοῦ ὁ διαγωνισμὸς εἶναι σήμερον ζωηρότερος ἢ ἄλλοτε, καὶ ἑπομένως αἱ ζημίαι συχνότεραι. Καὶ παρ’ ἡμῖν εἴδετε ποῦ φέρουσιν αἱ δημοπρασίαι καὶ ὁ δημόσιος διαγωνισμός. Λοιπὸν πολὺ καλῶς ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διστάσας, ἐν τῷ παραδείγματι, τὸ ὁποῖον ἔφερε, νὰ ἀποδεχθῇ τιμὴν ἐλαχίστην, ἡ ὁποία κατὰ πληροφορίας εἰλικρινεῖς θὰ ἦτο ἐπιζήμιος εἰς τοὺς ἐργολάβους. Ἐν τοιαύταις περιπτώσεσιν, αἵτινες συχνὰ παρουσιάζονται, βεβαίως δίκαιον εἶναι νὰ μὴ διστάζωσιν οἱ Ὑπουργοὶ νὰ ἀποῤῥίπτωσι προσφορὰς, αἱ ὁποῖαι ἐκ τῶν προτέρων ἀποδεικνύονται ἐπιζήμιοι εἰς τοὺς ποιουμένους αὐτάς. Εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων παρουσιάζονται ὅμοιαι περιπτώσεις ἐπίσης. Ἀλλ’ ἐκεῖ δι’ ἄλλης καταχρήσεως, εἰς ἣν συμπράττει ἡ Διοίκησις, κατορθοῦται νὰ περιορίζηται τὸ κακὸν, ν’ ἀποβαίνῃ δὲ συχνότατα εἰς ζημίαν τοῦ Δημοσίου. Ἐκεῖ εὑρέθη τὸ σύστημα τῶν προσθέτων προϋπολογισμῶν, τῶν προσθέτων ἔργων, τὸ ὁποῖον οὐ μόνον ἀπαλλάσσει τοὺς ἐργολάβους, τοὺς ἐν γνώσει πολλάκις πλειοδοτήσαντας, πάσης ζημίας, ἀλλὰ προσπορίζει αὐτοῖς καὶ κέρδη παράνομα. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν πολυετῶν ἐνοικιάσεων δὲν εἶναι τὸ αὐτό. Ὅταν ἅπαξ ἐπὶ δεκαετίαν ἢ πενταετίαν συνωμολογήθη μίσθωμα ὑπερβολικὸν, ἡ ζημία εἶναι ἀναμφίβολος οὐχὶ μόνον τῶν ἰδιωτῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ Δημοσίου, διότι θὰ ἐκθέσῃ εἰς νέαν δημοπρασίαν τὸ ἰχθυοτροφεῖον. Βεβαίως οὐδὲν θέλει λάβει παρὰ τοῦ πρώτου ἐνοικιαστοῦ. Ἔχει μὲν περιουσίαν μεγάλην, ἀλλὰ τὴν περιουσίαν αὐτὴν ἄν θελήσῃ νὰ τὴν ἐκποιήσῃ, δὲν θὰ λάβῃ ἴσως τὴν ζημίαν. Λοιπὸν θὰ ἔχωμεν ζημίας τοῦ Δημοσίου, καὶ πιθανώτατα ἀναμίσθωσιν κάτω τοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν δημοπρασίαν συμφωνηθέντος μισθώματος. Εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι ταῦτα δὲν πρέπει νὰ γίνωνται, ἀλλὰ ἀφοῦ ἅπαξ ἐγένοντο, τὸ καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι νὰ δέχηται διαλύσεις, εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν τῆς καταστροφῆς τοῦ πράγματος, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Αὐτὸ ἰσχυρίσθημεν καὶ ἡμεῖς. Κατεστράφη ἢ μετεβλήθη οὐσιωδῶς τὸ ἐνοικιασθὲν πρᾶγμα. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν βεβαίως, μετὰ τὰς συμπληρωτικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησε, καὶ μετὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν ἁρμοδίων, θὰ εὑρεθῇ ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ ζητήματος: Κατεστράφη ἢ μετεβλήθη τὸ πρᾶγμα οὐσιωδῶς; πρέπει νὰ δεχθῇ διάλυσιν τῆς μισθώσεως, ἄνευ βεβαίως εὐθύνης τοῦ πρώτου ἐνοικιαστοῦ. Θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν ὑπέστη μεταβολὴν τὸ πρᾶγμα; τότε θὰ ἐξακολουθήσῃ θεωρῶν τὴν ἐνοικίασιν ὑφισταμένην καὶ βαρύνουσαν τὸν πρῶτον ἐνοικιαστήν, καὶ ἂν ἐπέλθῃ ἀναμίσθωσις, ἡ ὁποία ἤθελεν ἀναδείξει μείωσιν τοῦ τιμήματος, βεβαίως τὸ μειωθὲν τίμημα θέλει βαρύνει τὸν παλαιὸν ἐνοικιαστήν. Ἑπομένως εἴμεθα σύμφωνοι. Οὐδὲν ἄλλο ἐζητήσαμεν ἢ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέθηκε.

§14ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἡ χήρα τοῦ ἀποβιώσαντος ἀρχικλητῆρος τῆς Βουλῆς Μάνθου Παντελῆ, τοῦ ἐπὶ 42 ἔτη ὑπηρετήσαντος ὡς κλητῆρος τὴν Βουλὴν, ὑποβάλλει δι’ ἐμοῦ τὴν ἀναφορὰν ταύτην, δι’ ἧς ζητεῖ βοήθειαν χρηματικὴν, ὡς στερουμένη τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου καὶ αὐτὴ καὶ ἡ οἰκογένειά της. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος ἀναγράψῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς ποσόν τι χρηματικὸν, εἴτε κατὰ μῆνα ἐπίδομα, εἴτε ὅπως νομίσῃ καλλίτερον. 42 ὁλόκληρα ἔτη ὑπηρέτησε τὴν Βουλὴν ὁ μακαρίτης Μπάρμπα–Μάνθος, καὶ κατέλιπε τὴν οἰκογένειάν του ἐν ἐσχάτῃ πενίᾳ, διότι, ὡς γνωστὸν, οἱ κλητῆρες τῆς Βουλῆς δυστυχῶς δὲν ἔχουσι σύνταξιν.

§15Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ μὴ ἀποκρύψω τὴν γνώμην μου. Δὲν πρόκειται νὰ ἀποφανθῶ περὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ἀποθανόντος ὑπηρέτου τῆς Βουλῆς, διότι ὁμολογουμένως εἰσὶ μακραὶ αἱ ὑπηρεσίαι αὗται, ἡ δὲ οἰκογένεια αὐτοῦ πένεται, καὶ εἶναι ἀξία τῆς προστασίας τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα νὰ κανονίσῃ πάσας τὰς δαπάνας αὐτῆς, τὰς συντελούσας πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ἀνέθηκεν εἰς αὐτὴν, οὐδὲ δύναται νὰ ἀναμιχθῇ καμμία ἄλλη ἐξουσία εἰς τὰ ἔργα αὐτῆς ταῦτα. Αἱ ἀποφάσεις αὗται τῆς Βουλῆς ἔχουσιν ἰσχὺν νόμου, οὐδ’ ἔχουσιν ἀνάγκην ἄλλης κυρώσεως ἢ προσθήκης. Ἀλλ’ ὅταν ὅμως δὲν πρόκειται περὶ ἀναγκῶν συντελουσῶν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τῆς Βουλῆς, ὅταν πρόκειται περὶ βοηθείας ὑπηρέτου εἴτε τῆς Βουλῆς εἴτε τοῦ Κράτους, ἡ μέριμνα ἀνήκει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν συνάδελφόν μου κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ὑποβάλῃ εἰς τὸν Βασιλέα πρότασιν περὶ ἀπονομῆς βοηθήματος εἰς τὴν οἰκογένειαν, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀναγράψῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πίστωσιν πρὸς τοῦτο.

§16ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§17Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σημειώσατε, ὅτι ἡ γνώμη μου ἐλαττόνει τὰς πιστώσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν· διότι, ἂν ἐπλήρονεν ἡ Βουλὴ τὸ βοήθημα, ἤθελον ἐλαφρυνθῆ αἱ πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι συνταγματικὸν καθῆκον.

§18ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ μηνιαῖον βοήθημα;

§19Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι· διότι τὸ ἀπαγορεύει ῥητῶς ὁ νόμος· ἀλλὰ βοήθημα ἐφ’ ἅπαξ.

§20ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὥστε νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἀναφορὰ μετὰ συστάσεως τῆς Βουλῆς.

§21ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§22ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἐπειδὴ αἱ κατ’ ἰδίαν ἐνέργειαι τῶν Βουλευτῶν Χαλκίδος κατ’ οὐδὲν συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ προλάβωσι μέγα κακὸν, γιγνόμενον εἰς τὴν γενέτειραν ἐμοῦ γῆν, διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅπως δικαιολογηθῶ καὶ ἀπέναντι τῆς πόλεως, ἐν ᾗ ἐγεννήθην καὶ ἀνετράφην, καὶ ἀπέναντι τοῦ νομοῦ τῆς Εὐβοίας ἁπάσης. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἡ πρωτεύουσα τοῦ νομοῦ πάσχει, καὶ πάσχει ἕνεκα τῆς καταστροφῆς τοῦ ἐμπορίου καὶ διότι ὁ σταθμὸς ὁ ἐμπορικὸς τῆς πόλεως Χαλκίδος μετηνέχθη εἰς Βόλον καὶ εἰς Πειραιᾶ. Αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις, κατ’ ἀπαίτησιν τῶν κατοίκων Χαλκίδος ἄλλοτε, καὶ λόγῳ ὠφελείας εἰς τὸν τόπον καὶ λόγῳ στρατηγικῷ, πρὸ πολλοῦ εἶχον ἀποφασίσει νὰ σταθμεύῃ ἐν Χαλκίδι σύνταγμα στρατοῦ. Τὸ σύνταγμα τοῦτο πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, μεθ’ ὅλας τὰς ἐνεργείας ἡμῶν, τῶν Βουλευτῶν Εὐβοίας, διετάχθη νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα.

§23ΒΑΡΑΤΑΣΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσητε καὶ ἐξ ὀνόματος ἡμῶν ἁπάντων.

§24ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἔχομεν δὲ τηλεγραφήματα πάντες παρὰ τῶν κυρίων ἐμπόρων Χαλκίδος, δι’ ὧν παρακαλούμεθα νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν μεταστάθμευσιν ταύτην τοῦ συντάγματος. Πᾶσα ἡ πόλις ὡς καὶ τὰ χωρία τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος ἔκαμον χθὲς συνέλευσιν, ὅπως προκαλέσωσι διαδήλωσιν, πάντες δὲ οἱ συναθροισθέντες πολυάριθμοι πολῖται παρακαλοῦσι τοὺς Βουλευτὰς Εὐβοίας νὰ καταδείξωσι τὴν ἀνάγκην τῆς ἀνακλήσεως τῆς μετασταθμεύσεως τοῦ συντάγματος, παριστῶντες ποῖαι ἔσονται αἱ ζημίαι, αἱ ὁποῖαι θέλουσι προκύψει ἐντεῦθεν. Τὸ σύνταγμα στρατοῦ, Κύριοι, τὸ παραμένον ἐν Χαλκίδι, διέτρεφε τὴν πόλιν πᾶσαν, διότι ἐγίνετο παρ’ αὐτοῦ δαπάνη χιλίων δραχμῶν καθ’ ἑκάστην. Ἦτο τοῦτο τὸ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπῆρχε κἄποια ἐμπορικὴ κίνησις ἐν τῇ πόλει· τόσον δὲ ἐπαισθητὴ ἐγένετο εἰς τὴν πόλιν ἡ ἐπελευσομένη ἀπομάκρυνσις τοῦ συντάγματος, ὥστε δι’ ἐπιτροπῆς ἐκ τῶν καλλιτέρων ἐμπόρων καὶ κτηματιῶν, καὶ διὰ τηλεγραφημάτων τῶν ἐγκριτωτέρων πολιτῶν, οἱ κάτοικοι παρακαλοῦσι τοὺς Βουλευτὰς, ὅπως πείσωσι τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀνακαλέσωσι τὴν μεταστάθμευσιν τοῦ συντάγματος.

§25ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Ἐπὶ πόσα ἔτη διέμενεν ἐκεῖ, κύριε Πετσάλη;

§26ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πρὸ εἰκοσαετίας.

§27ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Δὲν ἔχομεν καὶ ἡμεῖς οἱ Κορίνθιοι τὸ δικαίωμα νὰ τὸ πάρωμεν; Δὲν εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ἐθνικοί; Ἐδῶ εἴμεθα Ἕλληνες ὅλοι. Μιὰ χρονιὰ σεῖς, μιὰ ἡμεῖς. Εἴκοσι σεῖς, καμμιὰ ἡμεῖς!

§28ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ὁ λόγος μόνον τοῦ ἐμπορίου, δὲν εἶναι μόνον ἡ βλάβη ἡ προσγιγνομένη εἰς τὴν πόλιν Χαλκίδος. Εἶναι λόγοι στρατηγικοί, ἐκτὸς τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, ἐκτὸς τῆς βοηθείας, οὕτως εἰπεῖν, τῆς βιομηχανίας, ἥτις θὰ παραβλαφθῇ.

§29ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ διανομὴν εὐθύς.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν κ. Πετσάλην). Μὴ ἐπιτρέπετε διακοπάς.

§31ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ζούζουλας νὰ μὲ διακόπτῃ... Φίλε, κύριε Ζούζουλα, μάθετε ὅτι, ἄν ποτε συμβῇ πόλεμος, ἐκ Χαλκίδος θὰ ἔλθωσιν, ἵνα καταλάβωσι τὴν ἰδικήν σου τὴν Κόρινθον.

§32ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ὁ Ξέρξης ἐκεῖ ἀπέβη.

§33ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ συντρέξωσι τὴν Χαλκίδα, καὶ νὰ μὴ θελήσωσι νὰ καταστρέψωσι πολλὰ γεννηθέντα συμφέροντα καὶ ἰδίως τὴν ἄρτι γεννηθεῖσαν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία θέλει ἐκλείψει διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ συντάγματος.

§34ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Ἡ μεταστάθμευσις γίνεται χάριν τῶν ἀγώνων μόνον.

§35ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ ὤφειλον νὰ ἀφήσω φωνὴν διαμαρτυρίας, καὶ νὰ δείξω, ὅτι αἰσθάνομαι τὸ ἄλγος, τὸ ὁποῖον ᾐσθάνθη ἅπασα ἡ Χαλκίς, ἡ γεννήσασά με πόλις. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀντικαταστήσῃ τοὐλάχιστον τὸ σύνταγμα, τὸ ὁποῖον φέρει ἐνταῦθα, δι’ ἄλλου συντάγματος, μετασταθμεύοντος εἰς Χαλκίδα, θὰ πράξῃ πρᾶξιν, ἡ ὁποία θὰ ὠφελήσῃ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου· διότι ἄλλως, καταστρεφομένης ἐκεῖ τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου, βεβαίως θὰ ὑποφέρῃ καὶ αὐτὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι δὲν θὰ ἦναι ἡ Εὔβοια εἰς κατάστασιν νὰ ἀποτίνῃ τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλάς της, ἀλλ’ οὔτε ἀκριβὴς εἰς τὰς πληρωμάς της.

§36Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμολογῶ, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι φίλοι μου κύριοι ἐκ Χαλκίδος Βουλευταὶ πλέον ἢ ἅπαξ, ἵνα μὴ εἴπω πολλάκις, μοὶ ἀπηύθυναν συστάσεις, ὅπως μὴ γένηται ἡ μεταστάθμευσις τοῦ συντάγματος, τοῦ φρουροῦντος ἐν τῇ πόλει αὐτῶν, καὶ ὅταν ἐγένετο σύστασις, ὅπως, εἰ δυνατὸν, ἀναβληθῇ ἡ πραγματοποίησις τῆς μετασταθμεύσεως, ὁ κ. ἐκ Ξηροχωρίου συνάδελφος, ὁ ὁποῖος συνδέται μετ’ ἐμοῦ δι’ ἀρχαιοτάτων δεσμῶν, κρίνω περιττὸν νὰ εἴπω, ὅτι οὐχὶ ἅπαξ ἢ πολλάκις, ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην, τὰς αὐτὰς μοὶ ἀπηύθυνε προτάσεις. Ἕνεκα τούτου ἔσπευσα νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ζητήσω δὲ πληροφορίας περὶ τῶν αἰτιῶν καὶ τοῦ σκοποῦ, ἅτινα ὑπηγόρευσαν τὸ μέτρον τοῦτο εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἦσαν, ὅτι τὴν μεταστάθμευσιν δὲν τὴν ὑπηγόρευσε τοπική τις αἰτία, ἀλλὰ συμφέρον τοῦ στρατοῦ, συμφέρον τῆς στρατιωτικῆς διοικήσεως, συνδεόμενον μετὰ τῆς συντάξεως καὶ ἀσκήσεως τῶν συνταγμάτων τοῦ πεζικοῦ. Διὰ τοῦτο ἐσταμάτησα, οὔτε εἶχον πλέον δικαίωμα ἢ ἐξουσίαν νὰ ἀπευθύνω παράκλησίν τινα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπὸ τοιούτους ὅρους· παρακαλῶ δὲ καὶ τοὺς κ. Βουλευτὰς νὰ πεισθῶσιν, ὅτι, εὐθὺς ὡς τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσε τὴν μεταστάθμευσιν τοῦ συντάγματος, τοῦ φρουροῦντος ἐν Χαλκίδι, ἐκλίπῃ, ἡ πόλις των θέλει ἔχει αὖθις συντάγματος ἕδραν.

§37ΤΟΜΑΝ. Καὶ περὶ τῶν ἄλλων νομῶν, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοια. Ἕκαστος νομὸς δικαιοῦται νὰ ἔχῃ ἓν τάγμα, ὅπως ἐκγυμνάζωνται οἱ καλούμενοι κληρωτοί. Αὐτὸ εἶναι δίκαιον. Ἰδίως δὲ ὁ νομὸς τῶν Κυκλάδων ἔχει δίκαιον πληρέστατον, διότι εἶναι φοβερὸν νὰ ἐκτοπίζωνται οἱ κληρωτοὶ ἐξ Ἀμοργοῦ καὶ Θήρας καὶ νὰ μεταβαίνωσι νὰ ἐκγυμνάζωνται εἰς Βόλον ἢ Πειραιᾶ, ἐνῷ ἠδύνατο ἐν τῷ κέντρῳ τοῦ νομοῦ νὰ ὑπάρχῃ ἓν τάγμα, ἵνα ἐκγυμνάζωνται προσωρινῶς. Τοῦτο δὲ θὰ παράσχῃ καὶ οἰκονομίαν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§38ΡΑΖΕΛΟΣ. Μετ’ εὐχαριστήσεως ἤκουσα πρὸ ὀλίγου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβαλόντος νομοσχέδιον, δι’ οὗ κανονίζεται τὸ δημοτικὸν φορολογικὸν σύστημα τῆς Μάνης, καθόσον ἐπείγουσα τῷ ὄντι παρίσταται ἀνάγκη νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον κρατεῖ εἰς ταραχὴν τοὺς δήμους Οἰτύλου. Τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου γνώμην μου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκθέσω, ἅμα ἀναγνώσω αὐτὸ τυπωμένον· ἐπειδὴ ὅμως ἡ κατάστασις, ἡ προκαλέσασα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη, δημόται δέ τινες εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακὰς, ὡς ἀρνηθέντες τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, καὶ πολλοὶ πολῖται ἐπὶ τῷ αὐτῷ λόγῳ παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον, θὰ παρακαλέσω νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ ἐφαρμοσθῇ ταχέως. Θὰ παρεκάλουν δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ πρὸ τῆς συζητήσεως τὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου γνωμοδότησιν τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν νομικοῦ συμβούλου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν προηγουμένην ἐπερώτησίν μου, δι’ ἧς παρεκάλουν αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διὰ ποῖον λόγον ὁ νομάρχης Λακωνίας διώρισεν, ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, ἀγροφύλακας ὄχι ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐπρότειναν οἱ ἰδιοκτῆται. Ἐπίσης δὲ ὑπομιμνήσκω καὶ ἑτέραν ἐπερώτησιν, διὰ τῆς ὁποίας παρεκάλουν νὰ καταθέσῃ σημείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀστυνομιῶν, ἃς νῦν διευθύνουσιν ὑπαξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς, ἐνῷ ἔπρεπε κατὰ τὸν νόμον νὰ διευθύνωσιν αὐτὰς ἀξιωματικοί.

§39Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, Ὑπουργὸς, μετ’ ἐπερώτησίν μου, ἣν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ ἡμερῶν καὶ δι’ ἧς ἐζήτουν πληροφορίας περὶ τοῦ σκανδάλου τοῦ λαβόντος χώραν μεταξὺ τοῦ σχολάρχου Καλαμῶν καὶ τοῦ ἑλληνοδιδασκάλου Χ. Ἀποστολάκη, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἔγγραφα, δι’ ὧν ἀποδεικνύονται ὅλαι αἱ κατὰ τοῦ ἑλληνοδιδασκάλου κατηγορίαι, τουτέστιν ὅτι οὗτος ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς παραδόσεως βαναυσότατα ἐξύβρισε τὸν σχολάρχην, καὶ—τὸ χείριστον πάντων— σχίσας τὸ διδακτικὸν πρόγραμμα, ἀντεκατέστησεν αὐτὸ δι’ ἰδικοῦ του. Ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐγγράφων ἐμέμφθη καὶ ἐμοῦ, ὅτι ἤλεγξα αὐτὸν ἐπὶ ὀλιγωρίᾳ. Πᾶν ἄλλο ἐδυνάμην νὰ ἐκφρασθῶ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· ἂν δὲ τοιαύτη φράσις μοῦ ἐξέφυγε, δὲν ἦτο δικαία, διότι τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὡς γνωστὸν, διακρίνει ἡ δραστηριότης, καθόσον ἐν τῷ ὀλίγῳ τῆς ὑπουργίας του διαστήματι διενήργησε τόσα, ὅσα οὐδεὶς προκάτοχός του. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι μεταξὺ τῶν διαπληκτισθέντων ἐπῆλθε συνδιαλλαγὴ, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἐπίστευσεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἤδη ἐνοχή. Ἐπίστευον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὑποβάλλων τὰ ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ ἐβεβαίου αὐτὴν, ὅτι τάχιστα θὰ προβῇ εἰς τὴν παῦσιν τοῦ ἀσεβοῦς ἑλληνοδιδασκάλου, ἀλλὰ δυστυχῶς τοὐναντίον ἔπραξεν, ἀγνοῶν, φαίνεται, ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἡ διαγωγὴ τοῦ ὑβριστοῦ καὶ παρανόμου τούτου ὑπαλλήλου, μένουσα ἀτιμώρητος, θὰ καθιερώσῃ ἓν κακὸν προηγούμενον, καὶ θὰ διδάξῃ τοὺς νέους νὰ μὴ σέβωνται τοὺς ἀνωτέρους καὶ τοὺς νόμους.

§40ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν ἔχει ἀκριβεῖς πληροφορίας ὁ κ. συνάδελφος περὶ τοῦ διδασκάλου αὐτοῦ καὶ τοῦ σχολάρχου. Ἁπλῆ παρανόησις ἔλαβε χώραν. Ὡς γνωστὸν, κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν προγραμμάτων τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων πρέπει νὰ λαμβάνουν μέρος οἱ ἑλληνοδιδάσκαλοι καὶ ὁ σχολάρχης. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ σχολάρχης προέβη μόνος αὐτὸς εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ σχολικοῦ προγράμματος, χωρὶς νὰ προσκαλέσῃ καὶ τὸν διδάσκαλον. Τοῦτο λοιπὸν προὐκάλεσε ζωηρὰν συζήτησιν μεταξὺ διδασκάλου καὶ σχολάρχου, ὁ δὲ σχολάρχης καὶ προσέβαλε κατόπιν τὸν διδάσκαλον, διότι καθ’ ὃν χρόνον οὗτος παρέδιδεν εἰς τὴν τάξιν, εἰσῆλθεν ὁ σχολάρχης καὶ διέλυσε τὴν παράδοσιν. Ἀκολούθως ὅμως συνεφιλιώθησαν, ἐπελθούσης ἐξηγήσεως, καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα διεβιβάσθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§41ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ κ. Βουλευτής, ὡς φαίνεται, δὲν ἐμελέτησε τὰ ὑποβληθέντα ἔγγραφα, καὶ ὁμιλεῖ ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἠρύσθη ἐξ ἐπιστολῶν, δι’ ὧν προετρέπετο νὰ ἐνεργήσῃ ὑπὲρ τῆς συμφιλιώσεως τῶν διαπληκτισθέντων. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτου. Πρό τινων ἡμερῶν, κ. Πρόεδρε, ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν ἐπερώτησιν, ἀπευθυνομένην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ ἧς παρεκάλουν αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί σκέπτεται νὰ πράξῃ περὶ τῶν δυστυχῶν ἀνθυπασπιστῶν τοῦ ἱππικοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργός, φρονῶν, φαίνεται, ὅτι δὲν ὑπεχρεοῦτο νὰ ἐκφράσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς περὶ τούτου σκέψεις του, δὲν ἀπήντησεν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἐκείνης. Ἐγώ, φρονῶν καὶ πιστεύων ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε καθῆκον νὰ ἐκφράσῃ τὰς περὶ τούτου σκέψεις του ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἐρειδόμενος ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου τοῦ ἀπὸ 24 Ἰουλίου τοῦ 1885 νόμου, συνδυαζομένου πρὸς τὸν ἀπὸ 30 Ἰανουαρίου τοῦ 1889 νόμον, ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπερώτησίν μου ἐκείνην. Οἱ μνησθέντες νόμοι, κ. Πρόεδρε, ὑποχρεοῦσι τὸν Ὑπουργὸν νὰ προβιβάζῃ ἐκ τῶν ἀνθυπασπιστῶν τοῦ ἱππικοῦ ἀριθμὸν ἀναλογοῦντα πρὸς τὸ ⅕ τῶν ἐκ τῶν Σχολῶν προερχομένων ἀνθυπιλάρχων· ἐνῷ δὲ ἀπὸ τοῦ 1885 μέχρι σήμερον κατέλαβον τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπιλάρχου 78 ἐκ τῶν Σχολῶν προερχόμενοι, μόνον 6 ἀνθυπασπισταὶ ἐπροβιβάσθησαν, ὧν οἱ τρεῖς πρὸ 5 ἐτῶν ἀπεστρατεύθησαν· κατ’ ἀκολουθίαν οἱ δυστυχεῖς ἀνθυπασπισταὶ τοῦ ἱππικοῦ ἠδικήθησαν, καὶ ἀπειλοῦνται ὑπὸ τοῦ ψηφισθησομένου περὶ ὁρίου ἡλικίας νόμου ν’ ἀποστρατευθῶσιν. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ σπουδαίως ὑπὲρ τῶν δυστυχῶν ἀνθυπασπιστῶν τοῦ ἱππικοῦ, καὶ σπεύσῃ πρὸς θεραπείαν τοῦ προσγιγνομένου εἰς αὐτοὺς ἀδίκου.

§42Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ μελετήσω τὴν ὑπόθεσιν καὶ θὰ πληροφορήσω περὶ τούτου τὴν Βουλήν.

§43Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαμῶν Βουλευτοῦ, τὸ τελευταῖον ἔγγραφον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἔριδος τῶν διδασκάλων ἐν Καλάμαις, ἔφθασεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, νομίζω, τὴν 28 Φεβρουαρίου. Ἐξεῤῥάγη ἔρις μεταξὺ τῶν διδασκάλων, πρᾶγμα οὐχὶ πολὺ ἀσύνηθες, ὡς γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτής, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἡ ἔρις καὶ τόσον σοβαρά· ἀντήλλαξαν λέξεις τινὰς ἀπρεπεῖς. Καταγγελθείσης τῆς πράξεως, διέταξα ἀνάκρισιν, καὶ ἐζήτησα τὴν ἀπολογίαν τοῦ διδασκάλου, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἔλαβον τὸ ἔγγραφον, ὅτι ἐπῆλθεν ἡ συμφιλίωσις. Δὲν λέγω ὅτι θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος ὁ διδάσκαλος διὰ τὴν ὁποίαν διέπραξε πρᾶξιν, ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι τὴν ἔπραξεν ἀπὸ κακῆς προθέσεως. Ἀνέγνωσα ὅσα ἀνέγνωσα, διὰ νὰ φέρω εἰρήνην εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ συναδέλφου, ὅτι τὸ σχολεῖον ἐν γαλήνῃ λειτουργεῖ, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ ν’ ἀπαλλάξω τὸν διδάσκαλον τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν φέρει. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω, ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Βόλου κ. Σχινᾶ, πίνακα τῶν κατὰ τὸ Κράτος ὑπαρχουσῶν Μονῶν, τῶν μοναχῶν καὶ δοκίμων, τῶν ὑπηρετῶν, καὶ εἴ τι σχετικόν. Αἱ πληροφορίαι αὗται μετὰ πολλοῦ κόπου ὁμολογουμένως συνεκομίσθησαν καὶ συνηρμολογήθησαν, καὶ δὲν δύναται νὰ βεβαιώσῃ τις, ὅτι μαθηματικὴν, οὕτως εἰπεῖν, ἔχουσιν ἀκρίβειαν, ἀλλ’ εἶναι κατὰ πιθανότητα καὶ κατὰ προσέγγισιν ἀσφαλέσταται, ἐξήχθησαν δὲ τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα ἐκ τῶν προϋπολογισμῶν τοῦ ἔτους 1894. Ἐκ τῆς συγκεφαλαιώσεως ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι Μοναί εἰσι πᾶσαι ἐν τῷ Βασιλείῳ 178· ἐν αὐταῖς μοναχοὶ ὑπάρχουσι 1381, δόκιμοι μοναχοὶ εἶναι 441, ὑπηρέται εἶναι 382, τὰ δὲ ἔσοδα πασῶν τῶν Μονῶν τοῦ Βασιλείου ἐν συνόλῳ συμποσοῦνται κατὰ τὸ 1894 εἰς 2,168,138 δραχμὰς, ἐξ ὧν διατίθενται εἰς δαπάνας δραχ. 1,629,460, τὰ δὲ λοιπὰ χρησιμεύουσιν ὡς εἰσφοραί.

§44ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ὁ πίναξ αὐτὸς, κύριε Πρόεδρε.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 254).

§46Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν, ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ κ. ἐκ Κυθήρων συναδέλφου, νὰ καταθέσω τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν ἐπὶ τῶν διδακτικῶν βιβλίων τῆς τε στοιχειώδους καὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, ἔχω καθῆκον νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς, ὁ γενόμενος κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρελθόντος Αὐγούστου, ἦτο οὐχὶ ἐπὶ τοῦ νόμου, οὔτε ἐκ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ ῥητῶς, ἀλλ’ ἦτο ἓν μέτρον διοικητικὸν, τρόπον τινὰ, τὸ ὁποῖον ἔλαβον, ἵνα πληρωθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς ῥυθμίσεως τῶν διδακτικῶν βιβλίων εἰς τὸ παρὸν ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ οὔτε ὁ καταργηθεὶς νόμος, οὔτε ὁ ἄρτι ψηφισθεὶς, διότι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο διερχόμεθα μεταβατικόν τι στάδιον μεταξὺ τῶν δύο νόμων, ἓν εἶδος διαμέσου τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νόμου πρὸς τὸν παλαιόν· ἔμενεν ἓν κενὸν, ὁ νόμος ὁ ἄρτι ψηφισθεὶς δὲν ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως, διότι αἱ προθεσμίαι, αἵτινες ἐν τῷ νόμῳ ἐκανονίσθησαν πρὸς σύστασιν τοῦ διαγωνισμοῦ τῶν διδακτικῶν βιβλίων δὲν ἤρκουν· ἀλλὰ πλὴν τούτου ῥητῶς ὁ ἄρτι ψηφισθεὶς νόμος ἔτασσε τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1895 ὡς χρόνον πρὸς ἐκλογὴν τῶν ἐπιτροπῶν τῶν κριτῶν καὶ ἔναρξιν τῆς λειτουργίας αὐτοῦ. Τότε ἔμελλον νὰ ἐργασθῶσιν αἱ ἐπιτροπαὶ εἰς μελέτην καὶ κρίσιν τῶν διδακτικῶν βιβλίων τοῦ σχολικοῦ ἔτους 1896 ἕως 1897. Ἀπέμενε λοιπὸν τὸ ἔτος τὸ σχολικὸν τὸ παρὸν ἄνευ τινὸς κανονισμοῦ περὶ τῶν εἰσακτέων εἰς τὰ σχολεῖα τοῦ Κράτους βιβλίων κατὰ τὸ ἐφετεινὸν σχολικὸν ἔτος. Ἀφοῦ οὔτε ὁ καταργηθεὶς οὔτε ὁ ψηφισθεὶς νόμος ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ, εὑρέθην, ὁμολογῶ, ἐν ἀμηχανίᾳ τινὶ περὶ τοῦ πρακτέου. Πολὺ ἐσκέφθην, ἂν ἔπρεπε νὰ ἀφήσω ἐλευθέραν τὴν χρῆσιν τῶν βιβλίων, ἢ διὰ διατάγματος νὰ κανονίσω αὐτήν. Ἀλλ’ ἴσως καθ’ ἑκάτερον πιθανὸν ἦτο νὰ παρανοηθῇ ἡ ἀπόφασίς μου αὕτη, ἠδύνατο δὲ νὰ ἦναι καὶ μὴ ὠφέλιμος. Ἐπὶ τέλους ἐπεκράτησεν ἐν ἐμοὶ ἡ γνώμη, νὰ διενεργηθῇ εἷς διαγωνισμὸς πρόχειρος παρ’ ἀνδρῶν εἰδικῶν καὶ εὐπαιδεύτων. Ἐπὶ τούτῳ προεκάλεσα βασιλικὸν διάταγμα, ὅπερ ἐπίσης κατατίθημι, διὰ τοῦ ὁποίου ἐφρόντισα νὰ κανονισθῇ, ὅσῳ τὸ δυνατὸν συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ψηφισθέντος νέου νόμου περὶ διδακτικῶν βιβλίων, ἓν εἶδος διαγωνισμοῦ συνοπτικοῦ, καὶ διακανονισθῇ οὕτω ἡ χρῆσις τῶν εἰσακτέων βιβλίων κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. Οὐδὲν συμφέρον σοβαρὸν ἐκανονίσθη ἐκ τοῦ διαγωνισμοῦ τούτου, δυνάμει τοῦ ὁποίου μόνον διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐνεκρίνοντο νὰ εἰσαχθῶσι τὰ βιβλία· δι’ αὐτοῦ ἐκανονίσθη μόνον ἡ χρῆσις τῶν βιβλίων, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τὸ τρέχον ἔτος, καὶ μόνον διὰ τοῦτο. Διότι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ὀκτωβρίου ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ὁ ἄρτι ψηφισθεὶς νόμος καὶ ἐκλεχθέντες οἱ κριταὶ μελετῶσι τὰ βιβλία. Ἀπαντῶ ἤδη πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Λοκρίδος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυστυχῶς παρών. Ἀγορεύων προχθὲς (καὶ πρόκειται ἁπλῶς περὶ ἱστορικῆς ἀνακριβείας) ὁ κ. Βουλευτὴς, ἔλεγεν ὅτι, διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ ἀπαλλάξωμεν τῆς ὑπηρεσίας τὸν διευθυντὴν τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης κ. Ζαγγογιάννην, συνωμολόγησα σύμβασιν μετὰ τοῦ κ. Μιστριώτου, ἀποσταλέντος εἰς ἐπιθεώρησιν, ἵνα μοὶ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν κατὰ τοῦ Ζαγγογιάννη. Περὶ τοῦ διευθυντοῦ τούτου, Κύριοι, μοὶ ἐγένοντο παράπονα, ὅτι εἶναι νευρικὸς (θόρυβος), ὅτι ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς του, τῆς οὐχὶ ἐῤῥύθμου, παρέλυσε τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης. Παρήγγειλα λοιπὸν καὶ ἐγένετο ἐπιθεώρησις, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἐπῆλθε τὸ γνωστὸν ἀποτέλεσμα. Διώρισα δὲ ἐκεῖ διευθυντὴν τὸν κύριον Μωραΐτην, γνωστὸν ἐπὶ ἱκανότητι καὶ ἀρχαῖον παιδαγωγικόν. Ὁ κ. Εὐταξίας ὅμως διέκρινεν, ὅτι ὁ στοχασμός μου ἦτο πρόθεσις ἔνοχος, νὰ μοὶ παράσχῃ ὁ κ. Μιστριώτης ἔκθεσιν διευκολύνουσαν τὴν ἀπόλυσιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης· ἐγὼ δὲ εἰς ἀμοιβὴν νὰ διορίσω τὸν γαμβρόν του γυμνασιάρχην ἐν Ἀθήναις, μὴ κεκτημένον τὰ πρὸς τοῦτο νόμιμα προσόντα, ἐπὶ τῇ ἀμοιβῇ, ὡς εἶπον, τοῦ νὰ μοὶ παράσχῃ ἔκθεσιν κατὰ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Διδασκαλείου· καὶ πρὸς τί ὅλα ταῦτα; διὰ νὰ διορίσω τὸν Μωραΐτην. Ποία δὲ εἶναι ἡ περὶ συναλλαγῆς κατηγορία; ὅτι ἐγὼ ὑπελόγισα δύο ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἐδῶ, καὶ τρία ἅπερ ἐδαπάνησε σπουδάζων ἐν Γερμανίᾳ, τὸ ὅλον πέντε, ὑπελόγισα δὲ τὰ τρία ἔτη τῶν ἐν Γερμανίᾳ σπουδῶν αὐτοῦ ὡς ἔτη ὑπηρεσίας, καὶ οὕτω τέλος συνεπληρώθη ὁ ὅρος τοῦ νόμου, ὅτι ὑπηρέτησεν ἐπὶ πενταετίαν. Ἀλλὰ, Κύριοι, πάντα ταῦτα εἶναι ποιητικὰ καὶ μυθοπλαστικὰ, καὶ σᾶς ἀναγινώσκω τὸ διάταγμα τῆς 17 Ἰουλίου 1892 τοῦ τότε Ὑπουργοῦ κ. Κοσσονάκου. Διὰ τοῦ διατάγματος τούτου αὐξάνεται κατὰ 50 δραχμὰς ὁ μισθὸς τοῦ κ. Σακελλαροπούλου, ὡς συμπληρώσαντος πενταετίαν ἔκτοτε ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Λοιπὸν ὁ κ. Σακελλαρόπουλος τὴν 18 Ἰουλίου 1892 εἶχε συμπληρώσει πενταετίαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ συνεπείᾳ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης προεβιβάσθη εἰς γυμνασιάρχην. Ὥστε πάντα τὰ λεχθέντα ἦσαν ἀνακρίβειαι, αἱ δὲ συναλλακτικαὶ ἀποκαλύψεις τοῦ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτοῦ ἐξελέγχονται μῦθος, δημιουργηθεὶς παρ’ αὐτοῦ, ἵνα μὲ ἐλέγξῃ ὡς παρανομήσαντα καὶ ὡς συναλλαγέντα πρὸς καθηγητὴν ἀξιότιμον καὶ λίαν σεβαστόν.

§47Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, διὰ τὴν κατάθεσιν τῶν πληροφοριῶν τούτων· ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ παρατηρήσω, ὡς πρὸς τὴν δυσκολίαν, ἣν εἶπεν ὅτι ἀπήντησεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου διὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ πίνακος αὐτοῦ, ὅτι ἡ κατάρτισις αὕτη οὐδεμίαν παρέχει δυσκολίαν, καθόσον ὁ μὲν κατάλογος τῶν ἀπογραφῶν εὑρίσκεται εἰς τὴν τελευταίαν γενικὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1889, τὰ δὲ εἰσοδήματα τῶν Μονῶν ἐγγράφονται καὶ εὑρίσκονται εἰς τὸ σχετικὸν βιβλίον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ εἰς τὸ Τμῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνατεθειμένοι οἱ κατάλογοι τῶν εἰσφορῶν τῶν Μονῶν καὶ τῶν δήμων, καὶ ἐκεῖθεν ἠδύναντο νὰ ἀρυσθῶσιν οἱ ἁρμόδιοι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τὰς πληροφορίας καὶ ὑποβάλωσι ταύτας. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔλειπεν, εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν αὐξήσεων καὶ ἐλαττώσεων τῶν καλογήρων ἐν ταῖς διαφόροις Μοναῖς. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, τότε θὰ ἴδωμεν καὶ πῶς διετέθη οἰκόπεδον τῆς Μονῆς Πεντέλης, κείμενον ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Μητροπόλεως, πρὸς ὠφέλειαν καὶ ἰδίαν χρῆσιν τοῦ Ἡγουμένου, παρὰ τοὺς κειμένους ἐκκλησιαστικοὺς νόμους. Ἐπίστευον δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἤθελε καταθέσει τὰς σχετικὰς διαταγὰς, ἢ τὸ διάταγμα, καὶ πᾶν σχετικὸν ἐπὶ τοῦ οἰκοπέδου τούτου, διότι εἶναι ζήτημα ἐνδιαφέρον μεγάλως τὴν κοινωνίαν ἅπασαν, ἡ ὁποία προσέφερεν εἰς τὰς διαφόρους Μονὰς περιουσίας μεγάλας, τὰς ὁποίας σήμερον νέμονται ἀνεξελέγκτως οἱ καλόγηροι.

§48ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εὔχομαι, τὰ σχολεῖα τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης νὰ μὴ κλείσωσι, καὶ μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην κατὰ τὴν μέλλουσαν σύνοδον νὰ ἀπευθύνω νέας ἐπερωτήσεις. Προκειμένου δὲ περὶ τῶν διδακτικῶν βιβλίων, γνωρίζετε πάντες, ὅσοι ἔχετε τέκνα, ὅτι κατὰ τὸν νόμον τὸν καταργηθέντα, τῶν βιβλίων ἡ τιμὴ εἶχεν ὁρισθῆ, ἀλλὰ κατὰ τὸν νεωστὶ ψηφισθέντα καὶ ἐφαρμοσθέντα νόμον, ἕκαστος πατὴρ πρέπει νὰ δαπανήσῃ 35 καὶ 45 δραχμὰς ἤτοι τριπλάσια περίπου ἢ πρίν, ἵνα ἀποκτήσῃ τὰ αὐτὰ βιβλία διὰ τὸ τέκνον του. Ἡ μεταβολὴ δὲ τοῦ νόμου δὲν ἐγένετο, ὡς εἶπον, πρὸς ὄφελος τῶν μαθητῶν, ἀλλὰ πρὸς ὄφελος τῶν βιβλιοκαπήλων, διότι τινὲς ἐξ αὐτῶν εὗρον τὴν εὐκαιρίαν, ἵνα εἰσαγάγωσι τὰ βιβλία αὐτῶν, ὡς καὶ εἰσήγαγον αὐτά, ὅπως κερδοσκοπήσωσι, πρὸς ζημίαν τῶν μαθητῶν.

§49ΣΠ. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιφυλάττομαι νὰ ἀπαντήσω πρὸς τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν διὰ τὸ ζήτημα τῶν διδακτικῶν βιβλίων, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἀπαρατήρητον, ὅτι ἀπὸ τῆς ἱερᾶς ἐκείνης θέσεως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἀπεκάλεσε μέθυσον διακεκριμένον ἐπιστήμονα τοῦ Κράτους, τὸν κ. Ζαγγογιάννην...

§50Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν εἶπον ἐγὼ μέθυσον, εἶπον νευρικόν.

§51ΣΤΑΗΣ. Ψεύδεται! Μόλις πέντε λεπτὰ τῆς ὥρας παρῆλθον, ἀφ’ ἧς ἀπὸ τοῦ βήματος ἐβεβαίου τὸ ψευδὲς γεγονὸς (θόρυβος).

§52ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν, κύριε Πρόεδρε.

§53Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον μόνον, ὅτι μοὶ παρεστάθη τοιοῦτος.

§54ΣΤΑΗΣ. Πᾶσα ἡ Βουλὴ ἠσθάνθη κατάπληξιν, ὅταν ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης διεξέφυγε τῶν χειλέων τοῦ Ὑπουργοῦ τοιαύτη ὕβρις.

§55ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί θέλετε νὰ εἴπητε; διὰ τὸν κ. Ζαγγογιάννην;

§56ΣΤΑΗΣ. Μάλιστα· δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑβρίζηται οἱοσδήποτε, μάλιστα δὲ διακεκριμένος ἐπιστήμων, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Βουλὴν νὰ μὴ λησμονήσῃ τὸ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρὸ μικροῦ λεχθὲν, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς ἐγένετο οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει ἐγκυκλίων καὶ διαταγμάτων...

§57Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς, ὅτι ὁ νόμος δὲν μοὶ ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ προβῶ εἰς προκήρυξιν διαγωνισμοῦ περὶ διδακτικῶν βιβλίων πρὸ τοῦ παρελθόντος Ὀκτωβρίου, διὰ τοῦτο τὸ διάταγμα στηρίζεται εἰς τὸ διάταγμα τοῦ 1836 καὶ εἰς ἕτερον νόμον, ἀπὸ τὸν νόμον δὲ τὸν ψηφισθέντα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, μόνον τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ὁ νόμος αὐτὸς καθορίζει, παρέλαβον. Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν τὰ πράγματα νὰ τὰ λαμβάνῃ ὅπως τὰ λέγω.

§58ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Εἶσθε εἰς θέσιν νὰ μᾶς πληροφορήσητε, τίνες ἐτέθησαν ὑπὸ δοκιμασίαν καὶ τίνες ἐνεκρίθησαν;

§59ΣΤΑΗΣ. Θὰ τὰ ἀκούσητε μεθαύριον. Ἂς συνοψίσωμεν ἤδη τὰ λεχθέντα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς τῶν διδακτικῶν βιβλίων ἐγένετο οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ͵ΒΤΓʹ τῆς 12 Ἰουλίου 1895, ὁ ὁποῖος τῇ εἰσηγήσει αὐτοῦ ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐκυρώθη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως καὶ ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1836 καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τοῦ 1856, ἐπὶ τῇ βάσει νόμων δηλαδὴ καταργηθέντων διὰ τοῦ νεωτέρου νόμου ͵ΒΤΓʹ. Ἐπειδὴ ὅμως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησεν ἕτερος συνάδελφος τὸν λόγον, παρακαλῶ, μετὰ τὸν κ. συνάδελφον, νὰ μοὶ χορηγήσητε τὸν λόγον, ἵνα ὁμιλήσω περὶ ἄλλου θέματος.

§60ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἀπουσίαζον ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡμίλει, καὶ συνεπῶς δὲν ἤκουσα ὅσα οὗτος εἶπε πρὸς δικαιολόγησιν τῆς ἀπολύσεως τοῦ κ. Ζαγγογιάννη· εἶδον ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν δηλοῦντα πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν βεβαιοῖ ταῦτα αὐτός, διότι οὔτε κατ’ ὄψιν γνωρίζει τὸν κ. Ζαγγογιάννην, ἀλλ’ ὅτι ὡς μέθυσον παρέστησαν αὐτὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἄλλοι, τοὺς ὁποίους ἀποφεύγει νὰ ὀνομάσῃ. Ἂν περὶ ἄλλου τινὸς, ἀγνώστου εἰς ἐμὲ, ἐπρόκειτο, δὲν θ’ ἀνεμιγνυόμην εἰς τὴν συζήτησιν· προκειμένου ὅμως περὶ τοῦ κ. Ζαγγογιάννη, μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ μὴ σιωπήσω. Ὁ Κύριος οὗτος εἶναι συμπολίτης μου καὶ ὁμήλικός μου· τούτου δ’ ἕνεκα γνωρίζω αὐτὸν κάλλιον παντὸς ἄλλου ἀπὸ τῆς παιδικῆς του ἡλικίας. Γνωρίζω λοιπὸν καλῶς, καὶ βεβαιῶ περὶ τούτου τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ κ. Ζαγγογιάννης, οὐχὶ νῦν μόνον, ἀλλὰ καθ’ ὅλον του τὸν βίον, δὲν ὑπῆρξεν ἄξιος τῆς βαρείας μομφῆς τὴν ὁποίαν ἐπέῤῥιψε τόσον εὐκόλως εἰς αὐτὸν κ. Ὑπουργὸς, πεισθεὶς εἰς τὰς συστάσεις τὶς οἶδε τίνων ἐκ τῶν περιστοιχιζόντων αὐτόν. Περὶ τοῦ ἀνδρὸς αὐτοῦ, κύριοι Βουλευταὶ, γνωρίζω τὰ ἑξῆς. Περατώσας οὗτος τὰς σπουδάς του ἐνταῦθα καὶ συμπληρώσας αὐτὰς ἐν Γερμανίᾳ, ὅπου διέμεινεν ἐπί τινα ἔτη, κατέστη τὸ καύχημα τοῦ νεωτέρου ἐν Ἑλλάδι φιλολογικοῦ κόσμου, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐβεβαίου εὐχαρίστως καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν εὐηρεστεῖτο ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ζητήσῃ περὶ τούτου πληροφορίας παρὰ τῶν ἐντίμων φιλολόγων μας, παρ’ οἷς ὁ κ. Ζαγγογιάννης ἀπολαύει τῆς ἐμπρεπούσης εἰς αὐτὸν ὑπολήψεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ῥίψῃ βλέμμα εἰς τὰ ἐν Γερμανίᾳ ἐκδιδόμενα περιοδικὰ, ἐκ τῆς μελέτης τῶν ὁποίων θὰ ἐπείθετο, ὅτι ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ, τῇ κατ’ ἐξοχὴν φιλολογικῇ, ὁ κ. Ζαγγογιάννης κατέχει θέσιν ἐπίζηλον. Τοιοῦτος ὢν ὁ κ. Ζαγγογιάννης, δὲν δύναται νὰ ᾖ καὶ μέθυσος. Ἄλλα ἔχει οὗτος, τὰ ὁποῖα διὰ τὴν σημερινὴν ἐποχήν εἰσιν ὄντως ἐλαττώματα. Λέγει λ. χ. πάντοτε καὶ μετὰ παῤῥησίας τὴν ἀλήθειαν, οὐδένα κολακεύει, ἀποφεύγει τὰς ἐπιδείξεις, καὶ—τὸ χείριστον ἴσως πάντων—ἔχει τὴν ἀφόρητον ἰδιοτροπίαν νὰ μὴ δίδῃ προσοχὴν εἰς τὰς διαταγὰς καὶ τὰς συστάσεις τῶν πολιτευομένων, ὁσονδήποτε ἰσχυροὶ καὶ ἂν ὦσιν οὗτοι. Μετὰ τὰ ὀλίγα λοιπὸν ταῦτα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν νὰ συνομολογήσῃ μετ’ ἐμοῦ, ὅτι οἱ ὡς μέθυσον παραστήσαντες εἰς αὐτὸν τὸν κ. Ζαγγογιάννην εἶναι αἰσχροὶ συκοφάνται.

§61ΠΙΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ κ. Ζαγγογιάννη καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν εἶπον ἐγὼ καὶ νῦν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν αὐτοῦ τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης παρέλυσεν. Οἱ μαθηταὶ διῃρέθησαν εἰς δύο στρατόπεδα, εἰς εὐνοουμένους καὶ μή. Ὅλος δὲ ὁ περὶ αὐτοῦ γενόμενος ἐνταῦθα θόρυβος ἐγένετο, διότι ὁ κύριος Ζαγγογιάννης εἶναι ἐδῶ, ἐν Ἀθήναις, καὶ ἀνακοινοῖ εἰς τὸν κ. Στάην ὅ,τι τὸν συμφέρει, ὁ δὲ κ. Στάης ἔρχεται ἐνταῦθα καὶ συζητεῖ διὰ προσωπικὰ ζητήματα.

§62ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἐν γένει, ἐνῷ σεῖς ὁμιλεῖτε κατὰ τοῦ κ. Ζαγγογιάννη, ἐπειδὴ δὲν ὑπήκουσεν εἰς τὴν ἀπαίτησίν σας, νὰ προβιβάσῃ ἀνικάνους μαθητὰς καὶ νὰ παύσῃ τὸν ἐπιστάτην τοῦ Διδασκαλείου. Νομίζω μάλιστα, ὅτι ἠναγκάσθη νὰ σᾶς ἀποπέμψῃ τοῦ καταστήματος (θόρυβος).

§63ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Νὰ ἀνακληθῇ, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν τάξιν ὁ ἀγορεύων.

§64ΣΤΑΗΣ. Αἱ ἀνακλήσεις οὐδεμίαν σημασίαν ἔχουσι. Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ κ. Ζαγγογιάννης ἦτο διευθυντὴς τοῦ ἐν Λαρίσῃ Διδασκαλείου, ὁ κ. Βουλευτὴς Λαρίσης...

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ δίδετε, παρακαλῶ, προσωπικὰς ἀφορμάς.

§66ΣΤΑΗΣ. Ὁ κ. Πιπινόπουλος εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ἔρχομαι καὶ ὁμιλῶ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὰς εἰσηγήσεις τοῦ κ. Ζαγγογιάννη, ἵνα προστατεύσω αὐτὸν, καὶ ἐπιτεθῶ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§67ΠΙΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρνεῖσθε ὅτι ἦσθε ἐδῶ ἀπ’ ἔξω χθὲς μὲ τὸν παυθέντα σχολάρχην κ. Μίσιον καὶ τὸν κ. Ζαγγογιάννη;

§68ΣΤΑΗΣ. Περὶ τοῦ παυθέντος σχολάρχου θὰ σᾶς εἴπω μετ’ ὀλίγον· ἀλλὰ δὲν ἐγίνωσκον, ὅτι ἀπαγορεύονται εἰς τοὺς Βουλευτὰς αἱ διαλέξεις μετὰ Ἑλλήνων πολιτῶν. Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ κ. Ζαγγογιάννης ἦτο διευθυντὴς τοῦ ἐν Λαρίσῃ Διδασκαλείου, τὰ συνήθη μέσα τῆς ψευτοπολιτικῆς δὲν ἴσχυον νὰ δώσωσι βαθμοὺς καὶ πτυχία εἰς ἀνικάνους μαθητὰς (θόρυβος). Ἀλλ’ ὁ κύριος Ζαγγογιάννης εἶναι οὐχὶ μόνον ἐκ τῶν διακρινομένων ἐπὶ μαθήσει ἀνδρῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἀκεραιοτάτων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ὑποκύπτουσιν εἰς τὰς πιέσεις τῶν πολιτευομένων. Ἐκ τούτου δὲ ἀναγκαίως ἠγέρθη ἐν Λαρίσῃ ὁ κατ’ αὐτοῦ πάταγος. Καὶ αὐτὸ δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας διαφόρους συστάσεις ἀπέτεινε πρὸς τὸν διευθυντὴν, ὁ ὁποῖος ἐν τούτοις δὲν ὑπήκουσεν εἰς τὰς συστάσεις ταύτας, καὶ διεξήγαγε τὰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις μετ’ αὐστηρότητος ἀπαραμίλλου. Ἅμα δὲ τὰ ἀποτελέσματα τῶν γραπτῶν ἐξετάσεων ἐγένοντο γνωστὰ εἰς τοὺς μαθητὰς, οἱ μαθηταὶ ἀπέσχον τῶν ἐξετάσεων, καὶ ἀπέστειλαν τηλεγραφήματα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, τὸ ὁποῖον ὑπέκυψεν εἰς τὰς παρακλήσεις καὶ τὰς γνωστὰς πιέσεις, καὶ παρὰ τὸν νόμον διέταξε τὴν κατὰ Σεπτέμβριον ἐπανεξέτασιν τῶν ἀποῤῥιφθέντων. Ἀλλὰ πάλιν τότε εἶχε τὴν εὐτυχίαν τὸ Διδασκαλεῖον Λαρίσης νὰ ἔχῃ τοὺς αὐτοὺς καθηγητὰς, πλὴν τοῦ κ. Ζαγγογιάννη, οἱ ὁποῖοι τὴν αὐτὴν αὐστηρότητα ἐπέδειξαν. Μάλιστα δὲν ὑπήκουσαν εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ὑποβάλωσιν εἰς ἐπανεξέτασιν τοὺς ἀποῤῥιφθέντας, ἀντιτάξαντες κατὰ τῆς διαταγῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας τὸν νόμον. Ἐδέησε τέλος νὰ μεταθέσῃ ὁ κ. εἰδικὸς Ὑπουργὸς τινὰς τῶν καθηγητῶν, ἵνα καταρτίσῃ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ συλλόγου ὑποχείριον, οὕτω δὲ ἐνεργήθησαν αἱ παρὰ τὸν νόμον ἐξετάσεις τῶν ἤδη ἀπεῤῥιμένων, οἱ ὁποῖοι οὕτω ἔλαβον τὰ διπλώματα αὐτῶν, εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου, τὸ ὁποῖον νῦν τοὺς μισθοδοτεῖ ὡς δημοδιδασκάλους τοῦ Κράτους. Ταῦτα ἦσαν τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα ἡ παρουσία τοῦ κ. Ζαγγογιάννη, ὡς διευθυντοῦ τοῦ Διδασκαλείου Λαρίσης, δὲν ἐπέτρεπε νὰ λάβωσιν χώραν. Τοῦτο δὲ εἶναι τὸ μόνον αἴτιον, τὸ κινῆσαν τὴν κατὰ τοῦ κ. Ζαγγογιάννη ἐπίθεσιν. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ κ. συνάδελφος μοὶ ὑπέμνησε τὴν μετά τινος σχολάρχου συνάντησίν μου ἐν τῷ περιβόλῳ τῆς Βουλῆς, εὔθετον νομίζω τὴν εὐκαιρίαν νὰ φέρω τὸν λόγον καὶ ἐπὶ ἄλλης ὑποθέσεως σπουδαιοτάτης, διότι πρόκειται περὶ καταχρήσεως τοῦ εἰσοδήματος τριακοσίων περίπου χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ἴσως καὶ τοῦ κεφαλαίου ὁλοκλήρου. Περὶ τῆς μεγάλης μάλιστα ταύτης καταχρήσεως ὑπεβλήθη πρὸ πολλοῦ ἀναφορὰ πρὸς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, καὶ ἰδίᾳ ὁ τῆς Παιδείας, οὐδὲν ἐνήργησαν. Ἡ ὑπόθεσις ἔχει ὡς ἑξῆς. Εἰς Ἀμπελάκια τῆς Θεσσαλίας ὑπῆρχε κληροδότημα τοῦ μακαρίτου Μάνιαρη, τὸ ὁποῖον ἔχει περιουσίαν 114 μετοχὰς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἄλλα κτήματα ἀκίνητα· φαίνεται δὲ, ὅτι ἡ μεγάλη αὕτη περιουσία ἐξηφανίσθη, ἢ κινδυνεύει νὰ ἐξαφανισθῇ, ὡς ἐξάγω ἐκ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 308 ψηφίσματος τῆς 12 Φεβρουαρίου 1896 τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀμπελακίων. Παρακαλῶ δὲ νὰ μοὶ δώσητε τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ μέρος ἐκεῖνο ἐκ τοῦ ψηφίσματος τούτου, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ δήμαρχος ποιεῖται εἰσήγησιν τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐνταῦθα Μανιάρειος Σχολὴ περιῆλθεν, ὡς μὴ ὤφελεν, εἰς μεγάλην κατάπτωσιν ἀπὸ δύο ἐτῶν καὶ ἐντεῦθεν. Ἡ κατάπτωσις δ’ αὐτῆς εἶναι διπλῆ· γραμματικὴ καὶ χρηματική. Καὶ γραμματικῶς μὲν ἡ Σχολὴ κατέπεσεν οἰκτρῶς, καθόσον, ὡς γνωρίζετε, οὐδεμία σχεδὸν διάταξις τῆς διαθήκης τοῦ ἀοιδίμου πατριώτου μας τηρεῖται ὑπὸ τοῦ ἐν Σύρῳ ἐκτελεστοῦ αὐτῆς κ. Λεωνίδου Χ. Κουτσοδόντη. Ἡ κατάργησις ὑπ’ αὐτοῦ τῶν δύο ἀνωτέρων σχολαρχικῶν τάξεων, ἡ ἀπόλυσις τῶν ἱκανῶν διδασκάλων, καὶ ἰδίᾳ τῶν ὑποτρόφων τοῦ κληροδοτήματος, ὑποχρεωμένων ὑπὸ τῆς διαθήκης πενταετίαν τοὐλάχιστον νὰ διδάξωσιν ἐν τῇ Σχολῇ, ἡ διατήρησις εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς Σχολῆς ἀτόμων ἀκαταλλήλων, ὄχι μόνον καιρίως ἔβλαψαν τὴν Σχολὴν ὑπὸ γραμματικὴν ἔποψιν, ἀλλά, καὶ εἰς ἀχρηστίαν σχεδὸν τείνουσι νὰ περιαγάγωσιν αὐτήν. Χρηματικῶς δ’ ἡ Σχολὴ κινδυνεύει νὰ γείνῃ πτῶμα. Διότι σᾶς εἶναι, φρονῶ, γνωστὴ ἥ τε διανοητικὴ καὶ ἠθικὴ κατάστασις τοῦ ἐκτελεστοῦ τῆς διαθήκης Λεωνίδου Χ. Κουτσοδόντη. Μετ’ ἐνδομύχου ἄλγους πληροφορῶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὅτι τὸ εἰσόδημα τῶν 114 μετοχῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, αἵτινες ἀποτελοῦσι τὸ σπουδαῖον κληροδότημα τοῦ ἀειμνήστου πατριώτου μας, μετὰ τῆς ἰδιοκτήτου αὐτοῦ οἰκίας, διατρέχει τὸν ἔσχατον κίνδυνον, εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ῥηθέντος ἐκτελεστοῦ. Ὁ ἄνθρωπος οὗτος, πάσχων σωματικῶς, καθ’ ἃ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γινώσκω, ὑπὸ δεινοτάτης νόσου, ὄχι μόνον τὴν ἀτομικὴν αὐτοῦ περιουσίαν ἀπώλεσεν, ἐξ οὗ ἠναγκάσθη ἡ σύζυγός του νὰ ἄρῃ ἀπ’ αὐτοῦ τὴν διαχείρισιν τῆς προικός της, ἀλλὰ καὶ τὴν τῆς Σχολῆς κατασπαταλᾷ ἀσώτως, νῦν μὲν παρέχων ὑπέρογκους μισθοὺς εἰς εὐνοούμενα αὐτῷ πρόσωπα, νῦν δὲ ἐξοδεύων, ὅπου δὲν πρέπει. Ἀλλὰ καὶ τὰ διαβήματα τοῦ προκατόχου μου ἐπὶ τῆς τοιαύτης αὐτοῦ διαχειρίσεως σᾶς εἶναι, φρονῶ, γνωστά. Οἱ ὑπὸ τοῦ νομικοῦ συμβούλου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἐξελεγχθέντες λογαριασμοὶ τοῦ ἐκτελεστοῦ, ὅστις ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ Μάνιαρη, ἐπισυμβάντος τὸ ἔτος 1872, μένει ἄνευ λογοδοσίας, καὶ εἰς τὴν κοινότητα Ἀμπελακίων ἐντὸς παχέος φακέλλου σταλέντες ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, δὲν εὑρίσκονται νῦν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Δημαρχίας, καθ’ ἃ δὲ ἐξάγεται ἐκ τοῦ βιβλίου τῶν ἐξερχομένων ἐγγράφων τῆς Δημαρχίας, ἐστάλησαν οὗτοι εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς Σχολῆς ἑλληνοδιδάσκαλον Ἀθανάσιον Στροῦμπον, παρ’ οὗ καὶ ζητήσαντες τούτους ἐπισήμως, ἐλάβομεν ἀπάντησιν, ὅτι ἐστάλησαν εἰς τὸν ἴδιον ἐκτελεστήν· πρὸ ὀλίγων δ’ ἡμερῶν ζητήσας τὰ ἔγγραφα ταῦτα παρὰ τοῦ ἐκτελεστοῦ, διὰ τοῦ δημάρχου Ἑρμουπόλεως ἐγγράφως, οὐδ’ ἀπαντήσεως ἠξιώθην. Εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τούτους, Κύριοι, ὁ ἐκτελεστὴς γνωρίζετε ὅτι εὑρίσκεται ἐλλειματίας πολλῶν μυριάδων δραχμῶν, καὶ ἐκφράζω ὧδε τὴν ἔκπληξίν μου, πῶς ὁ προκάτοχος δὲν ἐκράτησεν εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς Δημαρχίας, εἰς ἣν ἀνήκουν, τοὺς λογαριασμοὺς τούτους, ἀλλ’ ἐνόμισε συμφέρον ἀλλοίως νὰ ἐνεργήσῃ. Γνωρίζετε βεβαίως συνάμα καὶ ὅτι εἰς ὑμᾶς ἀνήκει δικαιώματι ἡ ἐποπτεία καὶ ἡ ἐξέλεγξις τῆς διαχειρίσεως τῆς κοινοτικῆς ταύτης περιουσίας. Δι’ ὅλους λοιπὸν τοὺς λόγους τούτους προτείνω εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Συμβουλίου τάδε: αʹ) Νὰ τεθῇ εἰς κατάστασιν ἀπαγορεύσεως ὁ ἐκτελεστής, λόγῳ τῆς ἀνιάτου σωματικῆς ἀσθενείας του, ἥτις ἐστέρησεν αὐτὸν συνεπῶς καὶ τῶν διανοητικῶν του δυνάμεων. Τοῦτο δὲ κατορθωθήσεται, ἐὰν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον διορίσῃ πληρεξουσίους δικηγόρους, εἰς οὓς νὰ ἀναθέσῃ τὰ νόμιμα. βʹ) Νὰ καταδιωχθῇ ποινικῶς διὰ τὰ σπουδαῖα ἐλλείμματα τῆς διαχειρίσεώς του ὁ ἐκτελεστής. γʹ) Νὰ κατασχεθοῦν συντηρητικῶς εἰς χεῖρας τῆς Τραπέζης τὰ μερίσματα τῶν 114 μετοχῶν. δʹ) Νὰ σταλῇ ἀντίγραφον τοῦ παρόντος πρὸς τὰ σεβαστὰ Ὑπουργεῖα Παιδείας, Οἰκονομικῶν, Δικαιοσύνης καὶ Ἐσωτερικῶν, τὸ τελευταῖον, ἵνα ἐκδώσῃ τὴν προσήκουσαν πίστωσιν τῶν δραχμῶν τριακοσίων διὰ τὴν ἀπαιτηθησομένην τυχὸν δικαστικὴν δαπάνην, ἢ ἀλλαχοῦ εʹ) Νὰ σταλῇ ἀντίγραφον τοῦ παρόντος εἰς τοὺς διορισθησομένους δικηγόρους, καὶ πρὸς τοὺς Βουλευτὰς Λαρίσης, Ἁγυιᾶς καὶ Τυρνάβου, ἵνα λάβωσι γνῶσιν τῆς καταστάσεως ταύτης τοῦ κληροδοτήματος καὶ ἐνεργήσωσι τὰ δέοντα παρὰ τῇ σεβαστῇ Κυβερνήσει. Ἐπίσης νὰ σταλῇ ἀντίγραφον τοῦ παρόντος καὶ πρὸς τὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Λαρίσῃ Πλημμελειοδικῶν.» Τὸ Συμβούλιον, λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐκτεθέντα, ἀπεδέξατο παμψηφεὶ τὰ παρὰ τοῦ κ. δημάρχου προταθέντα. Ἤδη ἂς μάθῃ ἡ Βουλή, ὅτι ὁ μεθ’ οὗ συνωμίλουν ἐν τῷ προαυλίῳ τῆς Βουλῆς ἀπολυθεὶς σχολάρχης εἶναι εἷς τῶν ἱκανωτάτων λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀπολυθεὶς δὲ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, παρὰ τὰς διατάξεις τῆς διαθήκης, κατὰ τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ ὑπηρετήσῃ ὁ ὑπότροφος σχολάρχης τοῦ κληροδοτήματος τοὐλάχιστον ἐπὶ πενταετίαν ἐν τῇ Σχολῇ· ἀπελύθη δ’ ὁ ἱκανώτατος οὗτος σχολάρχης, ἵνα διορισθῇ ὁ τὰς λογοδοσίας καταστρέψας! Καὶ τώρα παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἀναμείνῃ, ὡς χθὲς ἔλεγε, τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπείας ἐπὶ τῶν κληροδοτημάτων, δι’ ὧν συντηροῦνται τὰ σχολεῖα, ἀλλὰ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἐγένοντο τὰ εἰσοδήματα τῶν 114 μετοχῶν τῆς Ἐθν. Τραπέζης, ἤτοι τῶν 260,000 δραχμῶν, ὡς καὶ τῶν ἄλλων ἀκινήτων κτημάτων τῆς Μανιαρείου Σχολῆς.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Ν. Σχινᾶς ὑποβάλλει ἐπερώτησιν περὶ τῆς οἰκοδομῆς τῶν ἀνακτόρων τοῦ Διαδόχου, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς.

§70ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἅπαντα τὰ σχετικὰ περὶ ἀνεγέρσεως τοῦ ἀνακτόρου τῆς Α. Β. Υ. τοῦ Διαδόχου, ἤτοι τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμὸν μετὰ τοῦ διαγράμματος καὶ ἅπαντας τοὺς μετέπειτα συνταχθέντας συμπληρωτικούς, μετ’ ἀνακεφαλαιωτικοῦ πίνακος, ἐνδεικνύοντος τὸ ποσὸν ἑκάστου προϋπολογισμοῦ, τὴν χρονολογίαν τῆς ἐγκρίσεως ἑκάστου μετὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ ἐγκρίναντος Ὑπουργοῦ ἢ παραθέσεως τοῦ σχετικοῦ Β. Διατάγματος ἢ νόμου, καὶ τί ποσὸν μέχρι τοῦδε ἐδαπανήθη ἐξ ἑκάστου, ὡς καὶ ἐν ὅλῳ. Πρὸς τούτοις σύντομον καὶ μὲ προσέγγισιν 10–20% προϋπολογισμὸν τῆς ἀπαιτηθησομένης δαπάνης πρὸς γενικὴν καὶ ὁλοσχερῆ ἀποπεράτωσίν του, μετὰ τῶν κιγκλιδωμάτων καὶ λοιπῶν. Ἔτι δὲ καὶ προϋπολογισμὸν τῆς αἰτουμένης διὰ τοῦ ἄρθρου 12 πιστώσεως ἐκ δραχ. 70,000 πρὸς ἐπισκευὴν τρίτης (ποίας;) αἰθούσης τῶν ἀνακτόρων Ἀθηνῶν, συμφώνως τῷ 24 ἄρθρῳ τοῦ ͵ΒΣΛΚʹ νόμου τῆς 9 Μαρτίου 1894.»

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 5 καὶ 45′ μ. μ.)

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Θ’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα πολιτῶν ἐκ Βόλου, παραδοθέν μοι ὑπὸ τοῦ κ. Φιλαρέτου, δι’ οὗ οἱ τηλεγραφοῦντες παρακαλοῦσι νὰ μὴ προσχωσθῇ ὁ ἐντεῦθεν τοῦ τελωνείου Βόλου λιμενίσκος. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὡσαύτως ἀνακοινῶ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Συκουρίου τῆς Λαρίσης, ἐκφράζοντος εὐχὴν ὑπὲρ ταχείας ἐπιψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων περὶ τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ γεωργίας. Ὁ βουλευτὴς Ἄνδρου κ. Καΐρης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν.

§74ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ πρὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τί εἰσέπραξε τὸ Δημόσιον ἐκ τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῆς Ἑπτανήσου, δυνάμει τοῦ νόμου τῆς παρακρατήσεως, εἰς χρῆμα καὶ τὸ ποσὸν εἰς εἶδος.»

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§76Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ 1890 ἢ 1891 ἔκαμον παραστάσεις εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας, νομίζω, προΐστατο ὁ καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως συστήσῃ ἐν τῇ πόλει Γυθείου καὶ δεύτερον Ἑλληνικὸν σχολεῖον καὶ δεύτερον δημοτικὸν σχολεῖον, ὁ δὲ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἐξετάσας τὸ ζήτημα, εὗρεν ὅτι εἰς μὲν τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον ἐφοίτων 450 σχεδὸν μαθηταί, εἰς δὲ τὸ δημοτικὸν ἐπίσης 450 καὶ πλέον, καὶ τότε, ἰδὼν τὴν ἀνάγκην, συνέστησε δεύτερον Ἑλληνικὸν σχολεῖον καὶ δεύτερον δημοτικόν. Ἀτυχῶς ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις κατήργησε τὸ ἕτερον τῶν δημοτικῶν σχολείων, καὶ ἤδη πάντες οἱ μαθηταὶ ἀναγκάζονται νὰ φοιτῶσιν εἰς τὸ ἓν καὶ μόνον. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅτι 450 καὶ πλέον μαθηταὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διδαχθῶσι καλῶς, οὔτε νὰ εὑρεθῇ οἴκημα κατάλληλον διὰ τοσούτους μαθητὰς καὶ ὑγιεινόν. Περιπλέον δὲ ἡ πόλις τοῦ Γυθείου ἀπό τινων ἐτῶν ηὐξήθη σπουδαίως, καὶ ἑπομένως τὸ ἓν ἄκρον τῆς πόλεως, εἰς τὸ ὁποῖον κεῖται τὸ σχολεῖον, ἀπὸ τοῦ ἑτέρου ἀπέχει πλέον τῶν 25 λεπτῶν τῆς ὥρας, τὰ παιδία δὲ εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ διέρχωνται διὰ τῆς παραλιακῆς ὁδοῦ, διότι σχεδὸν μία καὶ μόνη εἶναι ἡ ὁδὸς, καὶ τὰ παιδία διατρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ πνιγῶσιν. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἐπανορθωθῇ τὸ προσγενόμενον ἄδικον εἰς τὴν πόλιν τοῦ Γυθείου, ἀνασυνιστωμένου τοῦ δευτέρου δημοτικοῦ σχολείου. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει ἐξετάσει τὸ ζήτημα, καὶ εἶμαι πλέον ἢ βέβαιος ὅτι θέλει πεισθῆ περὶ τῶν ὅσων λέγω, καὶ θὰ διορθώσῃ τὸ ἄδικον.

§77Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θέλω ἐξετάσει.

§78Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν παράκλησιν, καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἴσως θὰ ἀναγκασθῶ νὰ δανεισθῶ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκ Κυθήρων κ. Βουλευτοῦ, τὸν ἀμείλικτον, ἵνα ἐξαναγκάσω, τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ ἀπαντῶσιν εἰς τὰς ἐπερωτήσεις. Εἶχον τὴν καλωσύνην νὰ ἀπαντήσωσιν εἰς ὅλας τὰς ἐπερωτήσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν καθ’ ὃν τρόπον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων, τὸν ὁποῖον δὲν κατακρίνω διόλου διὰ τοῦτο, ἀλλ’ ἐνόμισα ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη τοιαύτη. Ὄχι πρὸ ἡμερῶν, ἀλλὰ πρὸ μηνῶν καθυστεροῦνται ἀπαντήσεις εἰς ζητηθείσας παρ’ ἐμοῦ πληροφορίας. Ἀπὸ τῆς παρελθούσης συνόδου εἶχον ζητήσει πληροφορίας παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας. Τὴν περὶ τῶν πληροφοριῶν ἐκείνων παράκλησιν ἐπανέλαβον καὶ κατὰ τὴν 7 Φεβρουαρίου 1896. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ πάλιν νὰ τὸν παρακαλέσω, διότι θὰ ᾖμαι εἰς πλήρη ἀδυναμίαν νὰ συζητήσω ἄνευ αὐτῶν εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Αἱ πληροφορίαι μου δ’ ἐκεῖναι, ὑπομιμνήσκω, ἀνάγονται εἰς τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, εἰς τὴν περιουσίαν τῆς κληρονομίας Ζάππα καὶ εἰς ἄλλα τινὰ σχετικά. Ἐπίσης ἄλλην ἡμέραν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τὸ κληροδότημα Βασάνη, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν Ναυτικὴν Σχολὴν, ἀλλὰ δὲν εὐηρεστήθη μέχρι τοῦδε νὰ δώσῃ πληροφορίας. Κυρίως ὅμως ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ὑψώσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἦτο κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἀπησχολημένος μὲ ἄλλας ἐπερωτήσεις, δὲν ἔπρεπεν ὅμως νὰ λησμονήσῃ καὶ τὴν ἐμὴν, ἡ ὁποία δὲν εἶχεν ὀλιγωτέραν ἀξίαν, ἐκτὸς ἐὰν εἶχεν ὀλιγωτέραν ἀξίαν διότι δὲν ὑπῆρξα ἀμείλικτος ἐναντίον του· ἐὰν τούτου ὑπάρχῃ ἀνάγκη, τῷ προαναγγέλλω ὅτι θέλω συμμορφωθῆ πρὸς τοιαύτην τυχὸν ἐπιθυμίαν του. Καθ’ ἣν ἐποχὴν μετὰ μεγάλης, οὕτως εἰπεῖν, ἐπιδείξεως ἐπαγγελλόμεθα τὸ ἔργον τῆς ἀναμορφώσεως τῆς Ἑλλάδος, δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις ἐν Θεσσαλίᾳ εἶναι χειροτέρα ἢ ἐπὶ Τουρκοκρατίας. Τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν ὀφείλεται βεβαίως μόνον εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἤρξατο ἐπὶ ἄλλων Κυβερνήσεων, ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ καὶ ἐπὶ τῆς σημερινῆς. Διὰ μιᾶς τῶν ἐπερωτήσεών μου, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, εἶπον ὅτι Ἑλληνικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἐλειτούργουν ἐπὶ Τουρκοκρατίας, τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα Κισσοῦ, Νεοχωρίου καὶ Μουρέσεως, κατηργήθησαν, ὅτι τὸ σχολεῖον τοῦ Νεοχωρίου, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἦτο Σχολαρχεῖον ἐπὶ Τουρκοκρατίας, ἔχει ἤδη μόνον μίαν τάξιν, καὶ ὅτι ἔχει ἀνάγκην δευτέρας. Θέλετε νὰ εἴπω πλείονα πρὸς ἀνάπτυξιν, ὅταν σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι χειρότερα ἤδη τὰ σχολεῖα ἢ ἐπὶ Τουρκοκρατίας; Νομίζω ὅτι αὐταὶ καὶ μόνον αἱ λέξεις εἶναι ἡ καταδίκη τῆς συγχρόνου Ἑλλάδος, ὅτι ἀπηλευθέρωσε μίαν χώραν τῆς ὑποδούλου Ἑλλάδος, καὶ δὲν ἐστάθη ἀξία νὰ διατηρήσῃ τὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ Θεσσαλία ἐπὶ Τουρκοκρατίας. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι σπουδαιολογεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅταν λέγῃ, ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀναμορφώσεως, πολὺ δὲ περισσότερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅταν ᾖναι ἀναμφισβήτητον, — καὶ ἐὰν ἀμφισβητηθῇ, θέλω ἀποδείξει δι’ ἀριθμῶν, διὰ τῆς ἱστορίας, δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων, — ὅτι τὰ Σχολαρχεῖα καὶ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα ἦσαν ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ ἰδίως ἐν Πηλίῳ, πρὸ πάντων ἐν Πηλίῳ, καλλίτερα ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἢ σήμερον. Κατηργήθη τὸ Σχολαρχεῖον Κισσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐλειτούργει ἀπὸ αἰώνων, Σχολαρχεῖον, τοῦ ὁποίου οἱ μαθηταὶ ἦσαν ἰσάξιοι μὲ μαθητὰς ἴσως τῆς δευτέρας καὶ τρίτης τάξεως τοῦ Γυμνασίου. Ἐπίσης καὶ τὸ τῆς Μουρέσεως. Νομίζω ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ μεταχειρισθῶ αὐστηροτέραν γλῶσσαν διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἵνα ἐξαναγκασθῇ νὰ ἀπαντήσῃ τουλάχιστον, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν μόνον τοιαύτην γλῶσσαν ἐννοῇ, τῷ ὑπόσχομαι νὰ συναγωνισθῶ μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κυθήρων.

§79Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου συνάδελφος διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς του, τόσῳ αὐστηρῶς διατυπωθείσης, μαρτυρεῖ τὸν ἀξιέπαινον ζῆλον καὶ τὸ θερμὸν ἐνδιαφέρον, ὑφ’ οὗ ἐμπνέεται ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων τῆς ἐπαρχίας αὐτοῦ· διότι καὶ διὰ προφορικῆς παραστάσεως ἔσπευσε νὰ μοὶ συστήσῃ τὴν ἀνασύστασιν τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ αὐτοῦ καταργηθέντων ἐσχάτως Σχολαρχείων. Εὔδηλον δ’ ὅτι διερμηνεύει ὁ κ. Βουλευτὴς τὸ θερμὸν ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐνδιαφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπερ εἶναι φυλετικὸς χαρακτὴρ εὐγενέστατος, ἐκδηλούμενος διὰ τῆς πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτοῦ ἐντολῆς νὰ μεριμνήσωσιν ὑπὲρ τῆς παιδείας. Πολλοὶ δὲ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, καὶ δὴ ἐκ Θεσσαλίας, ὡς ἀξιότιμος φίλος μου κ. Λιμπρίτης καὶ ἄλλοι, κατ’ ἐπανάληψιν ἠξίωσαν νὰ ἀνασυσταθῶσι καταργηθέντα Ἑλληνικὰ σχολεῖα. Ἀλλ’ ἀτυχῶς αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελεῖ τὸ Κράτος σήμερον, καθιστῶσι δυσπλήρωτον τὸν εὐγενῆ τοῦτον πόθον τῶν κ.κ. Βουλευτῶν. Εὐελπιστῶ δὲ, ὅτι τάχιστα θέλει δοθῆ τῇ Κυβερνήσει ἡ εὐχέρεια νὰ σπεύσῃ εἰς πλήρωσιν τόσῳ σοβαρᾶς σχολικῆς χρείας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§80Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Περὶ τοῦ Βασσανείου κληροδοτήματος ἐπηρώτησεν ἀληθῶς ὁ ἐκ Βόλου κύριος συνάδελφος, καὶ μάλιστα μετὰ ταῦτα ἐπηρώτησε καὶ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου. Αἱ πληροφορίαι, ἃς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔχει, εἶναι, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Μπούμπουλη εἶχον εἰσπραχθῆ 500 χιλιάδες χρυσῶν φράγκων, αἵτινες εἶχον κατατεθῆ ἐν τῷ Κεντρικῷ Ταμείῳ. Εὗρον ἐν τῷ φακέλλῳ ἔγγραφον τοῦ ῥηθέντος Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅστις ἐζήτει τότε ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πληροφορίας, ἐὰν εἰσεπράχθησαν καὶ ἄλλα ποσὰ τοῦ κληροδοτήματος· ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τότε δὲν ἀπήντησεν. Εἶναι ὅμως γνωστὸν, ὅτι εἰσεπράχθησαν. Περὶ τούτου αὔριον, ἐλπίζω, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν θέλει διαβιβάσει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τὰς δεούσας πληροφορίας, καὶ θέλετε ἔχει τότε ὅλην τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον ὑμῶν. Τοῦτο μόνον δύναμαι ἀπὸ τοῦδε νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διὰ τοῦ τμήματος τῶν ναυτικῶν κτιρίων ἔχει ἕτοιμα ἀκόμη καὶ τὰ σχέδια ὅλα τῆς ἀνεγερθησομένης Ναυτικῆς Σχολῆς, ἥτις, καθ’ ἃ φαίνεται, θέλει ἀνεγερθῆ παρὰ τὴν εἴσοδον τοῦ Πειραιῶς, ἀριστερᾷ τῷ εἰσπλέοντι. Θέλω καταθέσει ἐπίσης καὶ ἀντίγραφον τῆς διαθήκης, καθ’ ἣν, ἐφ’ ὅσον τώρα προχείρως ἐνθυμοῦμαι, τὰ ἑξήκοντα ἑκατοστὰ τῆς περιουσίας διατίθενται ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ τῆς Ἑλλάδος, δηλαδὴ ὑπὲρ Σχολῆς ναυτικῶν δοκίμων, μετὰ τὸ πέρας δὲ τῶν σπουδῶν των οἱ δόκιμοι θέλουσιν ἀποστέλλεσθαι εἰς Ναυτικὰς Σχολὰς ξένας, ἢ τῆς Ἀμερικῆς.

§81ΤΟΠΑΛΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ ὁ ἐκ Βόλου κ. συνάδελφος, ὅπως δώσω πληροφορίας τινὰς περὶ τῶν σχολείων τῆς ἐπαρχίας Βόλου, τῶν ὁποίων ἐμνήσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Τὸ μὲν Σχολαρχεῖον Κισσοῦ κατηργήθη ὑπὸ τῆς Τρικουπικῆς Κυβερνήσεως, τὸ δὲ τοῦ Νεοχωρίου νομίζω ὅτι διετέλεσε πάντοτε μονοτάξιον. Ἐποιησάμεθα τὰς ἀναγκαίας παραστάσεις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον, τὸ μὲν Σχολαρχεῖον τοῦ Κισσοῦ νὰ ἀνασυστηθῇ, τὸ δὲ τῆς Μουρέσεως νὰ γείνῃ διτάξιον, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς μᾶς ὑπεσχέθη, ὅτι ἅμα ὡς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους διαῤῥυθμισθῶσι, θὰ ἐπέλθωσιν αἱ μεταβολαὶ, τὰς ὁποίας νομίζομεν ἀναγκαίας. Εὐχόμεθα νὰ ἐπέλθῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο τάχιστα, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀναμνησθῇ τῶν ὑποσχέσεών του. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ τοῦ Νεοχωρίου, νομίζω ὅτι οὐδέποτε εἶχε Σχολαρχεῖον ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰσήκουσε τὰς παραστάσεις μας, καὶ ἀπὸ δευτεροβαθμίου προήγαγεν αὐτὸ εἰς πρωτοβάθμιον.

§82Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Γνωρίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι πραγματικῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Κυβερνήσεως τῆς πρώην, τῆς ὑπὸ τὸν κ. Τρικούπην, ἐγένετο ἡ κατάργησις, ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος, νεώτερος ἐν τῇ Βουλῇ, πρέπει νὰ πεισθῇ, ὅτι ἐγένετο καὶ ἄλλοτε λόγος ἐνταῦθα, καὶ κατὰ τὸ 1892, ὅτε ἤμην ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἐγένετο ἡ ἀνασύστασις τοῦ Σχολείου, ἀλλ’ ἀκολούθως κατηργήθη, ἕνεκα λόγων κομματικῶν. Καὶ ἕτερος συνάδελφος παρεπονέθη, ὅτι κατηργήθη σχολεῖον, τὸ ὁποῖον ἐλειτούργει εἰς τὰ σύνορα, καὶ δίδομεν οὕτω νὰ ἐννοήσουν καὶ οἱ γείτονες ἐν τῇ δούλῃ Ἑλλάδι, κατὰ τίνα τρόπον ἐννοοῦμεν νὰ προστατεύσωμεν τὴν παιδείαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἔδωκε μίαν ἐλπίδα, εἰς τὴν ὁποίαν ἠρκέσθη ὁ ἐκ Βόλου ἀξιότιμος συνάδελφος· ἡ ἐλπὶς αὕτη εἶναι ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς βελτιώσεως τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας καὶ τοῦ Κράτους· ἐννοεῖται ὅτι αὐτὴ ἡ ἐλπὶς εἶναι ἀκόμη ἀπωτέρω, παρὰ αἱ Ἑλληνικαὶ καλένδαι, ἀτυχῶς, ἐὰν κρίνωμεν τὰ κυβερνητικὰ ἔργα. Κύριοι, εἶναι λυπηρὸν νὰ τὸ εἴπωμεν, ἀλλὰ πράγματι δὲν σπουδαιολογοῦμεν. Φέρομεν προτάσεις περὶ βελτιώσεως τῆς δικαιοσύνης· μᾶς κλείουν τὸ στόμα: «Σιγᾶτε! ὁ συμβιβασμὸς δὲν ἐγένετο· ἀλλὰ, καὶ ἂν γείνῃ, δὲν ἀρκεῖ διὰ νὰ φέρῃ τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν. Ὅταν βελτιωθοῦν, θὰ προνοήσωμεν περὶ τῆς δικαιοσύνης, θὰ προνοήσωμεν περὶ τῆς μειώσεως τῶν δικαστικῶν τελῶν». Φέρομεν ζήτημα τῆς ἐκπαιδεύσεως· ἡ αὐτὴ δίδεται ἀπάντησις εἰς ἡμᾶς. Νομίζω ὅτι ἐξήλθομεν πλέον τῶν ὁρίων τοῦ σπουδαίου, διότι, ἂν ἐσπουδαιολογοῦμεν, ἠθέλομεν τὴν ἐπιοῦσαν τοῦ ἐθνικοῦ δυστυχήματος προνοήσει περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν, καὶ μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πραγματικοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ συνεννοηθῶμεν μετὰ τῶν δανειστῶν ἡμῶν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἄλλοτε ἀνέπτυξα, καὶ ἐλπίζω νὰ λάβω τὴν τιμὴν καὶ πάλιν νὰ ἀναπτύξω, ἂν πρὸ τοῦ μεσονυκτίου συζητηθῇ ὁ Προϋπολογισμός. Λέγω πρὸ τοῦ μεσονυκτίου, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε, δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ συνεδριάζωμεν πέραν τοῦ μεσονυκτίου.

§83ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πατρῶν κ. Παπαδιαμαντόπουλος ἐζήτησε τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῶν δαπανῶν, τὰ ἀφορῶντα τὸ ἀνάκτορον τοῦ Διαδόχου, διότι ἄλλοτε, ὅπως γνωρίζετε, εἶχον ψηφισθῆ 500,000 δραχμαὶ, κατόπιν ὅμως, εἰς τὴν τελευταίαν σύνοδον, ηὐξήθη τὸ ποσὸν, εἰς 1,200,000 δραχμὰς, σήμερον δὲ εἶδον πάλιν νέαν πίστωσιν 70,000 δραχμῶν, εἰσαγομένην εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπιψήφισιν. Θέλομεν νὰ ἴδωμεν ὅλα τὰ σχετικὰ, τὰ ἀφορῶντα τὰς δαπάνας, καὶ ἰδίως τὰ ἐντάλματα καὶ τὰς καταστάσεις, ὅπως βεβαιωθῶμεν ἂν ὅλον τὸ ποσὸν ἐδαπανήθη διὰ τὸ ἀνάκτορον, συμφώνως τῷ νόμῳ.

§84ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐστάλη, κύριοι Βουλευταὶ, ἀναφορὰ τις ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, ὑπογεγραμμένη παρά τινων συμπολιτῶν μου καὶ ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ ἐκτίθενται γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀνάγκη νὰ προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἐν αὐτῇ οἱ ἀναφερόμενοι παραπονοῦνται, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα, τὰ διατρέχοντα τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης πρὸς καταδίωξιν καὶ σύλληψιν τῶν τυχὸν ἐκεῖ περιφερομένων φυγοδίκων ἢ φυγοποίνων, μετέρχονται τὰ πλέον βίαια καὶ τὰ πλέον ἔκνομα μέσα, ὅπως ἐπιτύχωσι τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκουσι. Δὲν ἀναφέρονται ῥητῶς καὶ ὡρισμένως αἱ πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἀποδίδονται εἰς τ’ ἀποσπάσματα, ἀλλ’ ἐξ ὅσων περιέχονται ἐν τῇ ἀναφορᾷ δύναταί τις νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι πολλὰ ἔκτροπα καὶ πολλὰ ἔκνομα γίνονται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης· ἰδιαιτέρως δὲ μνημονεύω τὸ γεγονὸς τοῦτο, τὸ ὁποῖον συχνὰ ἐπαναλαμβάνεται, ὅτι τὰ ἀποσπάσματα καὶ ἐν καιρῷ νυκτὸς καὶ ἐν μεσονυκτίῳ καὶ ἐν πάσῃ ὥρᾳ διαῤῥήγνυουσι τὰς θύρας τῶν χωρικῶν καὶ εἰσβάλλουσιν εἰς τὰς οἰκίας των, διαρπάζουσι τὰ ἐν αὐταῖς τρόφιμα, ἐκβιάζουσι τοὺς ἐνοίκους, ὅπως παρασκευάσωσιν ἐν καιρῷ νυκτὸς φαγητὰ, καὶ παντοῖα ἐν γένει μετέρχονται ἔκνομα μέσα, ὅπως ἐξαναγκάσωσι τοὺς χωρικοὺς εἰς τροφοδότησιν τῶν ἀποσπασμάτων, καὶ μάλιστα καὶ ὅταν ἀκόμη δὲν ὑπάρχῃ κίνδυνός τις ἢ ὑποψία ἐν τῇ οἰκίᾳ, εἰς τὴν ὁποίαν εἰσβάλλουσι, νὰ εὕρωσι φυγόδικον ἢ φυγόποινόν τινα. Τὰ γεγονότα ταῦτα, ἂν ἔχωνται ἀληθείας, ὅπως ἰσχυρίζονται οἱ ἀναφερόμενοι, εἶναι ὁμολογουμένως ἱκανὰ νὰ ἐπισπάσωνται τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως μεριμνήσωσιν οὗτοι ταχέως καὶ περὶ τῆς θεραπείας τῶν παραπόνων τούτων καὶ περὶ καταστολῆς τῶν ἀτοπημάτων. Ὄτε πρὸ τινων ἡμερῶν ἀπηύθυνα παράκλησίν μού τινα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, μοὶ ὑπελείπετο ἴσως ἀμφιβολία τις, ἂν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πράξῃ, δὲν θὰ ἦτο ἐπιζήμιον εἰς τὰ κοινὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Ἐξηγοῦμαι. Παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐρευνήσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσαγωγῆς ἐλαιοπυρήνων ἐν τῇ χώρᾳ. Καὶ λέγω, ὅτι μοὶ ὑπελείπετο ἀμφιβολία τις τότε περὶ τοῦ ἐνδεχομένου κινδύνου τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ μικροβίου τῆς φυλλοξήρας διὰ τῶν ἐλαιοπυρήνων, καὶ ἐπὶ τῷ σκοπῷ, ὅπως ἀρθῇ πᾶσα ἀμφιβολία καὶ πᾶς δισταγμὸς καὶ ἀπ’ ἐμοῦ καὶ ἀπὸ τῶν κ. κ. συναδέλφων, καὶ πρωτίστως ἀπὸ τῆς συνειδήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ λαβόντος τὸ μέτρον τῆς ἀπαγορεύσεως, παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἀφορώντων τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, προσκομίζων πᾶν ἔγγραφον, δυνάμενον νὰ διαφωτίσῃ αὐτήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εὐηρεστήθη νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν μετά τινας συνεδριάσεις. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἶναι πλήρη, καὶ ἐκ τῆς μελέτης αὐτῶν, ὡς εἶπον, δὲν μοὶ ἀπέμεινεν οὔτε ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει εἰσαγωγῆς τῆς φυλλοξήρας εἰς τὴν χώραν ἡμῶν διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἐλαιοπυρήνων, ὑποθέτω δὲ, ὅτι καὶ παρὰ τοῖς κ. συναδέλφοις καὶ παρὰ τῷ κ. Ὑπουργῷ οὔτε ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, οὔτε ὁ ἐλάχιστος δισταγμὸς θέλει ἀπομείνῃ, ἂν λάβωσι τὸν κόπον νὰ μελετήσωσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ἀπὸ πολλῶν ἤδη μηνῶν, τουτέστιν ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ παρελθόντος, ὑπεβλήθη εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἀναφορὰ τῶν ἐργοστασιαρχῶν, τῶν ἐν τῇ χώρᾳ διευθυνόντων ἐργοστάσια σαπωνοποιΐας, διὰ τῆς ὁποίας ἐζητεῖτο ἡ ἄρσις τοῦ ἀπαγορευτικοῦ τούτου μέτρου, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς, μετ’ ἀξιεπαίνου μερίμνης φροντίζων περὶ τῶν συμφερόντων τῆς χώρας, διεβίβασε τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ τὴν σύστασιν, ἵνα ληφθῇ πρόνοια πρὸς παροχὴν πάσης εὐκολίας εἰς τὴν περὶ ἧς πρόκειται βιομηχανίαν, ἂν καταδειχθῇ ἀναμφιβόλως, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τούτου κίνδυνος φυλλοξήρας ἤθελεν ἀπειλήσει τὴν χώραν. Μολονότι δ’ ἔκτοτε ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα παρῆλθε, καὶ μολονότι ἀποχρώντως διεφωτίσθη ἡ ὑπόθεσις διὰ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κατόπιν τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ἐζήτησε παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἐπιστημόνων, μολονότι, λέγω, πολὺ χρονικὸν διάστημα παρῆλθεν ἔκτοτε, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ηὐδόκησε νὰ ἄρῃ, καθ’ ὃν ἔδει τρόπον, τὸ ἀπαγορευτικὸν μέτρον τῆς εἰσαγωγῆς ἐλαιοπυρήνων. Εἶπον ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον μετῆλθε πᾶν μέσον, τὸ ὁποῖον ἐπεβάλλετο ἐκ τῆς περιστάσεως, ἵνα διαφωτίσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ δὴ προσέφυγεν ἐν πρώτοις εἰς τὰ φῶτα τῶν παρ’ ἡμῖν ἐπιστημόνων, τῶν δυναμένων ν’ ἀποφανθῶσι μετὰ κύρους περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐζήτησε τουτέστι τὴν γνώμην ἁπάντων τῶν γεωπόνων καθηγητῶν, τῶν διδασκόντων ἐν τῇ ἐν Ἀθήναις Γεωργικῇ Σχολῇ. Ἡ γνωμοδότησις δὲ τῶν γεωπόνων εἶναι αὕτη, ἣν ἔχω ἀνὰ χεῖρας. Ἐν αὐτῇ σαφῶς, ἀναμφισβητήτως, ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου δισταγμοῦ, πάντες οὗτοι οἱ ἐπιστήμονες ἀποφαίνονται, ὅτι οὐδεὶς ἀπολύτως κίνδυνος ὑπάρχει εἰσαγωγῆς τοῦ μικροβίου τῆς φυλλοξήρας ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν διὰ τῆς ἄρσεως τοῦ ἀπαγορευτικοῦ μέτρου ὡς πρὸς τοὺς ἐλαιοπυρῆνας. Δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ ἀναγνώσω ὑμῖν οὔτε ὅλην ταύτην τὴν διηκριβωμένην γνωμοδότησιν, οὔτε καὶ περικοπὰς αὐτῆς, ἵνα μὴ σᾶς κουράσω, διότι πρόκειται καὶ περὶ ἐπιστημονικοῦ ζητήματος, εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ ὁποίου δὲν θὰ εἰσέλθωμεν ἡμεῖς. Τὸ συμπέρασμα ὅμως τῆς ἐκθέσεως ταύτης εἶναι τοῦτο (ἀναγινώσκει): «Συμπεραίνομεν λοιπόν, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἐλαιοπυρήνων εἶναι ἀκίνδυνος, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῶν.» Ἐν τέλει δὲ ἡ γνωμοδότησις αὕτη τῶν ἐπιστημόνων συνιστᾷ ἄλλα τινὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ἀναγκαῖα, ὅπως ληφθῶσι, πρὸς προφύλαξιν τῆς χώρας ἡμῶν ἐκ τοῦ κινδύνου τῆς φυλλοξήρας, μέτρα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης ἐπιβάλλονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπερ καθῆκον ἔχει νὰ προλάβῃ καὶ μεριμνήσῃ διὰ τὸν ἐνδεχόμενον κίνδυνον ἐν τῷ μέλλοντι τῆς εἰσαγωγῆς τῆς φυλλοξήρας. Πρὸς τῇ γνωμοδοτήσει ταύτῃ τῶν ἡμετέρων ἐπιστημόνων τὸ Ὑπουργεῖον ἐθεώρησε καλόν, ὅπως καὶ ξένων ἀκόμη ἐπιστημόνων ζητήσῃ τὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ δὴ ἐζήτησε πληροφορίας παρὰ τῆς ἐν Ἰταλίᾳ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας περὶ τῶν ἐν Ἰταλίᾳ κρατούντων θεσμῶν, ὡς πρὸς τοιαῦτα ἀπαγορευτικὰ μέτρα, ὁ δὲ ἡμέτερος πρέσβυς ἐν Ἰταλίᾳ ἀπαντᾷ, ὅτι «ἐν Ἰταλίᾳ ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγὴ ἐλαιοπυρήνων, μόνον ἐὰν πρόκειται περὶ παραγωγῆς ἐλαίου», ὅπως καὶ παρ’ ἡμῖν πρόκειται, περὶ μεταποιήσεως τῶν ἐλαιοπυρήνων τούτων εἰς ἔλαιον, καὶ τοῦ ἐλαίου τούτου εἰς σάπωνα. Προσθέτει δὲ ὁ κ. πρέσβυς ἐν τῷ ἐγγράφῳ αὐτοῦ, ὅτι «κατὰ τὸν Ἰταλικὸν νόμον τοῦ 1888, ἄρθρον 2, ἐξουσιοδοτεῖται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν εἰσαγωγὴν καὶ διαμετακόμισιν ἐλαιοπυρήνων ἐπὶ μόνῳ τῷ σκοπῷ παραγωγῆς ἐλαίου»· ὅπερ συμβαίνει καὶ ὅπερ ζητεῖται καὶ παρ’ ἡμῖν, νὰ ἐπιτραπῇ δηλαδὴ ἡ εἰσαγωγὴ ἐλαιοπυρήνων πρὸς παραγωγὴν ἐξ αὐτῶν ἐλαίου. Προσδιορίζει δὲ καὶ τὰ μέρη (ἀναγινώσκει): «Τὰ μέρη δὲ ταῦτά εἰσι: Βόρειος ἀκτὴ τῆς Ἀφρικῆς, Εὐρωπαϊκὴ καὶ Ἀσιατικὴ Τουρκία, Ἑλλὰς, Δαλματία, Τρεντῖνον, Ἴστρια, Μαυροβούνιον καὶ Γαλλία.» Βλέπετε δὲ, Κύριοι, ὅτι ἐν ταῖς χώραις περιλαμβάνεται καὶ ἡ Γαλλία, ἡ κατ’ ἐξοχὴν φυλλοξηριῶσα χώρα. Ὥστε δὲν ἀποβλέπει εἰς τὸν κίνδυνον τοῦτον ἡ Ἰταλία, διότι περιλαμβάνει καὶ αὐτὴν τὴν Γαλλίαν. Ἐκτὸς τῆς πληροφορίας ταύτης, τὴν ὁποίαν ἡ ἡμετέρα Κυβέρνησις...

§85ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Ἰταλία δὲν ἔχει τὴν φυλλοξήραν;

§86ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω.

§87ΠΕΤΣΑΛΗΣ ΚΑΙ ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἔχει.

§88ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε εἶναι ἐντελῶς ἄστοχον τὸ μέτρον τῆς ἀπαγορεύσεως, τῆς μὴ εἰσαγωγῆς ἀπὸ ἄλλα μέρη, διότι ἀφοῦ κατονομάζει αὐτά, ἀπαγορεύει τὴν ἐξ ἄλλων μερῶν εἰσαγωγήν.

§89ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι αὐταὶ αἱ ἐκθέσεις τῶν ξένων ἐπιστημόνων δὲν ἔχουσι καὶ μεγάλην σημασίαν, ἀφοῦ πρόκειται περὶ χωρῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἤδη τὴν φυλλοξήραν. Νομίζω ὅτι ἡμεῖς πρέπει νὰ ἤμεθα πολὺ προσεκτικοὶ, καὶ νὰ μὴ βασιζώμεθα ἐπὶ τῶν ἐκθέσεων τῶν ξένων.

§90ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὅμως καὶ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι τὴν φυλλοξήραν.

§91ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοῦ θὰ καταλήξω. Εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπαντῶ, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις ἐπέτρεψε τὴν ἐκ τινων χωρῶν εἰσαγωγὴν, ἀπηγόρευσε δὲ τὴν ἐξ ἄλλων, ἕπεται ἐντεῦθεν, ὅτι ἔχει λόγον νὰ παρεμποδίσῃ τὴν εἰσαγωγὴν, καὶ τοῦτο ἐσκόπει, νὰ παρεμποδίσῃ τὴν δι’ εἰσαγωγῆς ἐλαιοπυρίνων εἰσαγωγὴν τῆς φυλλοξήρας ἐν Ἰταλίᾳ.

§92ΣΑΚΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος τῆς Ἑλλάδος, ὅστις ἤθελε τολμήσει νὰ μὴ λάβῃ προληπτικὰ μέτρα κατὰ τοῦ κακοῦ τούτου, —καὶ μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ τὸ ληφθὲν μέτρον περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσαγωγῆς ἐλαιοπυρήνων—θέλει ἐπισύρει τὰς ἀρὰς ὅλου τοῦ κόσμου τῶν σταφιδοπαραγωγῶν.

§93ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε συνάδελφε, νὰ εἴπω, ὅτι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἐμελετήσατε τὰ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διότι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι, ἂν ἐμελετᾶτε τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἠθέλετε ἔχει πάντη διάφορον γνώμην· διότι οὐχὶ ὑμεῖς, ἀλλ’ ἐγὼ πρῶτος, ὡς ἔλεγον πρὸ τινων ἡμερῶν, ἂν εἶχον καὶ τὸν ἐλάχιστον δισταγμόν, τὸν ὁποῖον ἡ μελέτη τῶν ἐγγράφων τούτων ἐξαφανίζει, οὐ μόνον δὲν θὰ συνηγόρουν ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως ταύτης, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ παρεκάλουν θερμότατα τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως μὴ ἐπιτρέψῃ οὔτε τὸ παράπαν τὴν εἰσαγωγὴν οὐσιῶν, διὰ τῶν ὁποίων εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μεταδοθῇ εἰς τὴν χώραν ἡμῶν ἡ φυλλοξήρα. Λέγω, ὅτι ἐγὼ πρῶτος θὰ προεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς λῆψιν τοιούτων μέτρων, διότι καὶ ἐγώ, ὅπως καὶ ὑμεῖς, κύριε συνάδελφε, ὁρμῶμαι ἐξ ἐπαρχίας τὰ μάλιστα σταφιδοφόρου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπείσθην περὶ τοῦ ἐντελῶς ἀσκόπου τοῦ μέτρου τούτου τοῦ ἀπαγορευτικοῦ, ὅπως καὶ ὑμεῖς ἠθέλετε πεισθῆ, ἂν ἐλαμβάνετε τὸν κόπον νὰ μελετήσητε τὸν φάκελλον τοῦτον, διὰ τοῦτο ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, —ἐλπίζω δ’ ὅτι μὲ τὴν ἐμὴν γνώμην θέλει ταχθῆ καὶ ἡ Βουλὴ—ὅπως ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην. Διότι δὲν ἔχομεν μόνον τὴν γνωμοδότησιν τῶν ἡμετέρων ἐπιστημόνων, τὴν συνηγοροῦσαν ὑπὲρ τῆς λήψεως μέτρου ἐπιεικεστέρου, δὲν ἔχομεν μόνον τὰς πληροφορίας τὰς ἐξ Ἰταλίας, ἔχομεν ἐπὶ πλέον τὴν γνώμην καὶ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐν Γαλλίᾳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν ζήτησιν πληροφοριῶν παρὰ τῆς ἐν Ἰταλίᾳ ἡμετέρας Πρεσβείας, ἀπηυθύνθη καὶ εἰς τὴν ἐν Παρισίοις, καὶ ἐζήτησεν, ὅπως αὕτη ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν ἡμετέραν Κυβέρνησιν, τί κρατεῖ ἐν Γαλλίᾳ, ἀφοῦ ζητήσῃ καὶ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας τοῦ Γαλλικοῦ περὶ τοῦ ἂν ὑπάρχῃ κίνδυνός τις ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἐλαιοπυρήνων ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν.

§94ΣΑΚΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω πληροφορίας ἰδιαιτέρας, ὅτι ἐν Τουρκίᾳ ἡ φυλλοξήρα εἰσήχθη διὰ τῶν ἐλαιοπυρήνων.

§95ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ, Κύριοι, τί ἀπαντᾷ εἰς τὸν ἡμέτερον ἐν Παρισίοις πρέσβυν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γαλλίας, καὶ μάλιστα Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχων οὐχὶ μόνον ἁρμοδιότητα ὡς τοιοῦτος νὰ ἀπαντήσῃ εἰς αἴτησιν πληροφοριῶν σχετιζομένων πρὸς ζήτημα, ὁποῖον τὸ παρόν, ἀλλ’ Ὑπουργὸς ἔχων ἁρμοδιότητα καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐπιστημονικῆς αὐτοῦ εἰδικότητος· διότι τοιοῦτος εἶναι ὁ ἔξοχος χημικὸς Μπερτελώ. Ἀναγινώσκω τὴν ἀπάντησιν αὐτοῦ ἐν μεταφράσει: «Ἐν Παρισίοις τῇ 4 Ἰανουαρίου 1892.» «Κύριε Πρεσβευτά. «Ἅμα τῇ λήψει τοῦ ὑμετέρου ἐγγράφου τῆς 18/30 παρελθόντος Νοεμβρίου, παρεκάλεσα τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἐὰν ἦναι δυνατόν, ἂν ὑπάρχῃ κίνδυνός τις, νὰ μεταδοθῇ ἡ φυλλοξήρα διὰ τῶν ἐλαιοπυρήνων. «Ὁ κ. Viget μοὶ ἐγνώρισεν, ὅτι οἱ ἐλαιοπυρῆνες οὐδέποτε ἐθεωρήθησαν ὡς δυνάμενοι νὰ μεταδώσωσι τὴν φυλλοξήραν (servir de véhicule), καὶ ὅτι ἑπομένως ἐν τῇ εἰδικῇ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου Γαλλικῇ νομοθεσίᾳ οὐδεμία ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις, ἀπαγορεύουσα τὴν κυκλοφορίαν τῶν τοιαύτης φύσεως προϊόντων.» «Δέχθητε κλπ. «(Ὑπογρ.) Bertelot.» Οὐδὲν κατηγορηματικώτερον, οὐδὲν σαφέστερον, οὐδὲν πλέον ἀναμφίβολον τῆς γνώμης ταύτης τοῦ Γαλλικοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τῆς Γεωργίας. Οὐδεὶς κίνδυνος, λέγει, ὑπάρχει· οὐδέποτε οἱ ἐλαιοπυρῆνες ἐθεωρήθησαν ὡς μέσον, ὡς φορεύς, οὕτως εἰπεῖν, τῆς φυλλοξήρας, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῶσιν ὡς τοιοῦτοι.

§96ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Πάντες οἱ εἰδικοὶ λέγουσιν αὐτά; ἢ ὑπάρχουσι καὶ ἀντιδοξοῦντες;

§97ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντες. Μετ’ ὀλίγον θὰ ἔλθω εἰς ἕνα μόνον ἀντιδοξοῦντα. Αὗται εἶναι, Κύριοι, αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας τὸ ἡμέτερον Ὑπουργεῖον ἔλαβεν, ἵνα διαφωτισθῇ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἤδη ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἔλθω καὶ εἰς ἄλλας ἐπιστημονικὰς γνωμοδοτήσεις, τὰς ὁποίας, οὐχὶ πλέον τὸ Ὑπουργεῖον ἡμῶν, ἀλλὰ αὐτοὶ οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ ἀπαγορευτικοῦ μέτρου, προὐκάλεσαν καὶ ἐδημοσίευσαν ἐν φυλλαδίῳ, τὸ ὁποῖον πρό τινων ἡμερῶν διενεμήθη εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Ἐν τῷ φυλλαδίῳ τούτῳ—τὸ ὁποῖον ἐλπίζω ὅτι πάντες ἐλάβετε—ἐκτίθενται αἱ γνῶμαι πάντων ἐν γένει τῶν παρ’ ἡμῖν ἁρμοδίων ἐπιστημόνων, οἵτινες ἀποφαίνονται ἀδιστάκτως, ὅτι οὐδεὶς ἀπολύτως κίνδυνος ὑπάρχει, ὅπως ἡ φυλλοξήρα μεταδοθῇ εἰς τὴν χώραν ἡμῶν διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἐλαιοπυρήνων. Ἐλπίζω, Κύριοι, ὅτι ἐπεστήσατε τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τοῦ φυλλαδίου τούτου καὶ εἴδετε τὰ ἐν αὐτῷ, ὥστε δὲν θέλω σᾶς κουράσει, ἀναγινώσκων περικοπὰς ἐξ αὐτοῦ. Θὰ προσθέσω μόνον ὀλίγα τινὰ, ἐπειδὴ πρὸ ὀλίγου μὲ ἠρώτησε συναδελφός τις, ἂν πάντες οἱ Ἕλληνες ἐπιστήμονες ἦναι σύμφωνοι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Θὰ ἀπαντήσω λοιπὸν εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην. Ὑπάρχει καί τις ὁ ἀντιδοξῶν· ὑπάρχει καί τις, ὅστις φρονεῖ, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον, ἂν ὄχι βέβαιον, νὰ προκύψῃ ὁ κίνδυνος οὗτος τῆς μεταδόσεως τῆς φυλλοξήρας ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ἐλαιοπυρήνων. Ἀντιδοξῶν δὲ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ μέτρου τούτου, τοῦ ἀπαγορευτικοῦ· ἀλλὰ δυστυχῶς αὐτὸς οὗτος ὁ ἐπιστήμων ἐν τῷ φυλλαδίῳ τούτῳ ἐξελέγχεται ὡς μὴ ὀρθὰ φρονῶν, καὶ κακῶς συνεπῶς συμβουλεύων καὶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐν ἐπιστολῇ τινι, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸς τὸν διευθυντὴν τοῦ παρ’ ἡμῖν τμήματος τῆς Γεωργίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξελέγχεται ὅτι δὲν κατέχει τὸ θέμα τοῦτο, καὶ ὅτι ἕνεκα τούτου περιέρχεται εἰς πλείστας ὅσας ἀντιφάσεις, ἀναιρῶν αὐτὸς ἑαυτόν. Ἰδού, Κύριοι, τί γράφει προτοῦ προκύψῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἴσως τὸν ἐπιστήμονα τοῦτον, τὸν ἀντιδοξοῦντα, ἔθεσεν εἰς δύσκολον θέσιν ἀπέναντι τῶν λοιπῶν ἐπιστημόνων, καὶ ἐνέπνευσεν εἰς αὐτὸν πνεῦμα ἀντιδράσεως καὶ ἀντιλογίας πρὸς τοὺς ἄλλους, ἰδοὺ τί γράφει, λέγω, ὁ ἐπιστήμων οὗτος κατὰ τὸ 1889 ἐν ἰδιαιτέρᾳ αὐτοῦ πραγματείᾳ περὶ φυλλοξήρας (ἀναγινώσκει): «...Ἐγένοντο δὲ παρατηρήσεις καὶ περὶ τῆς ἀπὸ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένης κόπρου, ὡς δῆθεν δυναμένης νὰ μεταδώσῃ τὴν φυλλοξήραν. Ἀλλ’ αὕτη, ἕνεκα τῆς διαρκοῦς θερμότητος καὶ τῶν ἀμμωνιακῶν ἀναθυμιάσεων, ἃς ἐκπέμπει, εἶναι ἀδύνατον νὰ φιλοξενήσῃ καὶ συντηρήσῃ ἐπὶ πολὺ τὴν φυλλοξήραν ἐν οἱᾳδήποτε μορφῇ...» Αὐτὸς ὁ ἴδιος ἀντιδοξῶν ἐπιστήμων ἀναιρεῖ ἑαυτὸν, καὶ ἄλλα γράφει σήμερον καὶ ἄλλα πρότερον, τὰ ἐναντία. Ἀλλὰ δὲν εἶναι πρέπον ἀπέναντι τῆς συναυλίας ταύτης τῶν γνωμῶν, αἵτινες διετυπώθησαν καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τῶν ἐπιστημόνων, τῇ περιεχομένῃ ἐν τῷ φακέλλῳ τούτῳ, καὶ κατόπιν ἐξηνέχθησαν διὰ τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν κυρίων Ν. Χ. Ἀποστολίδου, Σπ. Μηλιαράκη, Ὄθωνος Ρουσοπούλου, Κ. Χρηστομάνου, Ρ. Δημητριάδου κλπ. καὶ αἵτινες πᾶσαι ὁμοφώνως βεβαιοῦσιν ἡμᾶς, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος, δὲν εἶναι, λέγω, πρέπον, καὶ θὰ ἦτο πλέον ἢ τολμηρὸν, νὰ ἐμμένωμεν εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἀρχικῶς εἴχομεν, ἐπὶ τῇ εἰσηγήσει ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἀποδεικνύεται σήμερον ὡς μὴ φρονῶν τὰ ὀρθὰ καὶ μὴ κατέχων τὰ τοῦ θέματος, περὶ οὗ πρόκειται. Οἱ λόγοι οὗτοι μὲ ἔπεισαν, ὅπως ἀποβάλω, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, πάντα δισταγμὸν, τὸν ὁποῖον ἔτυχε νὰ ἔχω περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ ὑμεῖς, ἂν μελετήσητε τὴν ὑπόθεσιν, θὰ ἀποβάλητε πᾶσαν ἀμφιβολίαν περὶ ὑπάρξεως κινδύνου μεταδόσεως τῆς φυλλοξήρας εἰς τὴν χώραν ἡμῶν ἐκ τῆς καταργήσεως μέτρου ἀπαγορευτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπέβη λίαν ἐπιζήμιον καὶ θέλει ἀποβῆ ἐπιζημιώτερον ἔτι εἰς σπουδαιότατον κλάδον τῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας.

§98ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Αἱ μεγαλείτεραι ἐπιστημονικαὶ αὐθεντίαι ἔλεγον πρὸ χρόνων τινῶν, ὅτι ἡ φθίσις δὲν εἶναι κολλητικὴ, καὶ σήμερον ἔρχεται σύμπασα ἡ ἐπιστήμη καὶ φωνάζει, (ὄχι Δαμβέργηδες καὶ συντροφία, ἀλλ’ ἡ αὐθεντία τῆς Εὐρώπης) ὅτι ἡ φθίσις εἶναι νόσος κολλητική. Ἂν οὕτω συμβῇ καὶ μὲ τὴν φυλλοξήραν, ἂν συμβῇ νὰ εἰσέλθῃ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, τί θὰ γείνωμεν!

§99ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος μὲ παρασύρει εἰς ἄλλο θέμα, θὰ ἀπαντήσω, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξε συμφωνία πλήρης περὶ τῆς μεταδοτικότητος ἢ τῆς κολλητικότητος τῆς φθίσεως, πάντοτε δὲ, καθ’ ὅσον γνωρίζω, ὑπῆρξε διαφωνία μεταξὺ τῶν ἐπιστημόνων. Ἄλλα ὅμως εἶναι τὰ ἐπιστημονικὰ ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ δευτέρα γνώμη. Τὸ δὲ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ἀνάγεται εἰς κύκλον ζητημάτων πάντῃ διάφορον ἐκείνου, εἰς ὃν ἀνήκει τὸ ἀτυχὲς παράδειγμα τοῦ κ. συναδέλφου. Παρ’ ἡμῖν δ’ ἔχομεν καὶ παράδειγμα, ἐκ τῶν γεγονότων βεβαιωμένον, περὶ τοῦ ἀστόχου τοιούτων ἀπαγορευτικῶν μέτρων, τὸ παράδειγμα τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ πευκοφλοιοῦ. Τοῦ πευκοφλοιοῦ, ὁ ὁποῖος ἐχρησίμευεν εἰς τὰ ἔργα σπουδαίας βιομηχανίας ἐν τῷ τόπῳ, ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἀπηγορεύθη ἡ εἰσαγωγὴ ἐν Ἑλλάδι, διὰ τὸν φόβον τῆς φυλλοξήρας, ἐπὶ τῇ εἰσηγήσει αὐτοῦ πάντοτε τοῦ ἀντιδοξοῦντος γεωπόνου, καὶ σπουδαίως ἔπαθεν ἐντεῦθεν ἡ βιομηχανία τῆς βυρσοδεψίας. Ἐν τούτοις, μετὰ πάροδον πολλῶν χρόνων, ἐδέησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην, ἡ ὁποία ἐγένετο πρόξενος μεγάλων ζημιῶν εἰς τὴν χώραν. Τὸ αὐτὸ πρόκειται νὰ γείνῃ καὶ ἤδη ἐξ ὑπερβολικῆς συνέσεως ἔλαβεν ἡ Πολιτεία τὸ ἀπαγορευτικὸν μέτρον τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἐλαιοπυρήνων. Ἀλλὰ σήμερον, ὅτε καταδεικνύεται ἡλίου φαεινότερον, ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος, ἐὰν ἄρωμεν τὸ ἀπαγορευτικὸν αὐτὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον σπουδαίως ἐζημίωσε τὴν βιομηχανίαν τῆς σαπωνοποιΐας, σήμερον νὰ ἐπιμένωμεν μὴ αἴροντες αὐτὸ, τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ κατανοηθῇ. Διότι πρόκειται, Κύριοι, ἀληθῶς περὶ ζημίας σημαντικῆς, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ βιομηχανία τῆς σαπωνοποιΐας. Ἡ βιομηχανία αὕτη εἶναι ἐξόχως Ἑλληνικὴ, διότι καὶ προϊόντα ἑλληνικὰ καταναλίσκει ὡς πρώτην ὕλην, ἐφ’ ὅσον ταῦτα ἐπαρκοῦσι, καὶ κεφάλαια ἑλληνικὰ κατεβλήθησαν πρὸς λειτουργίαν αὐτῆς, καὶ αἱ μηχαναὶ ἀκόμη αὐτῆς ἐν Ἑλλάδι κατασκευάζονται, μέγαν δὲ πλοῦτον εἰσάγει εἰς τὸ ἐσωτερικὸν, ἐξάγουσα τὰ προϊόντα αὐτῆς. Δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον, χάριν ἰδανικῶν καὶ φασματωδῶν φόβων, νὰ ἀπαγορεύωμεν εἰς τὴν βιομηχανίαν ταύτην νὰ κάμῃ χρῆσιν πράγματος ἐντελῶς ἀθώου καὶ ἀκινδύνου, ὁποῖον εἶναι οἱ ἐλαιοπυρῆνες. Νομίζω ὅτι, ἂν μελετήσητε τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, θέλετε ἀδιστάκτως πεισθῆ, ὅτι παρ’ οὐδενὸς ἀπειλούμεθα κινδύνου, ὅπως μεταδοθῇ εἰς τὴν χώραν ἡμῶν ἡ φυλλοξήρα, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐλπίζω ὅτι ἅπασα ἡ Βουλὴ θέλει ἐκφράσει τὴν εὐχήν, ὅπως ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις, ἡ ὁποία ἄνευ οὐδενὸς λόγου προὐξένησε μεγάλας ζημίας εἰς κλάδον τῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας εὐρὺ ἔχοντα τὸ μέλλον.

§100ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, καὶ δὲν παραλείπει τὸ ἑαυτῆς καθῆκον. Ἀλλὰ ὁμολογοῦμεν, ὅτι αἱ ἐκθέσεις τῶν ξένων ἐπιστημόνων, ὅσον πειστικαὶ καὶ ἂν ἦσαν, δὲν μᾶς ἔπεισαν, λαμβάνοντας ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ τὰ Κράτη ταῦτα ἔχουσι τὴν φυλλοξήραν. Νομίζομεν ὅτι, ἂν τὰ Κράτη, ἐξ ὧν κατάγονται οἱ ξένοι οὗτοι ἐπιστήμονες, δὲν εἶχον τὴν φυλλοξήραν, θὰ ἦσαν πολὺ δυσκολώτεροι εἰς τὰς ἐκθέσεις καὶ κρίσεις των. Ἡμεῖς μᾶλλον ἐβασίσθημεν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως καὶ γνώμης Ἕλληνος ἐπιστήμονος, γνωστοῦ ὑμῖν, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται, ὅτι κινδυνεύομεν διὰ τῶν ἐλαιοπυρήνων νὰ φέρωμεν τὴν φυλλοξήραν ἐν Ἑλλάδι, καὶ τοῦτο, διότι μὲ τοὺς ἐλαιοπυρῆνας ἀναγκαίως μεταφέρεται καὶ χῶμα, καθόσον οἱ ἐλαιοπυρῆνες, ὡς γνωστόν, ῥίπτονται ἔν τινι γωνίᾳ τοῦ ἁλωνίου, καὶ ἐκεῖθεν πωλοῦνται καὶ μεταφέρονται. Ἄλλως τε καὶ πάντες οἱ ξένοι ἐπιστήμονες δὲν συμφωνοῦσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῆς σταφίδος, τοῦ πολυτιμοτέρου προϊόντος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Ἑλλὰς, ἀναλογιζόμενοι τὴν μεγίστην εὐθύνην, ἣν φέρομεν, ὁμολογοῦμεν ὅτι εἴμεθα καὶ θὰ ἐξακολουθῶμεν νὰ ἤμεθα λίαν διστακτικοί.

§101ΤΟΜΑΝ. Πάντα Ὑπουργὸν βεβαίως δικαιολογεῖ ὁ φόβος διαδόσεως τοιαύτης νόσου, καὶ πᾶν μέτρον, ληφθὲν ἄλλοτε, ἐξηγεῖται ἀρκούντως. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον τοιαύτης προνοίας, ἀφ’ ἑτέρου ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ νὰ μὴ καταστρέψῃ βιομηχανίαν ἀκμάζουσαν ἐν τῷ τόπῳ. Εἶναι συνεπῶς ἀνάγκη νὰ ἐξακριβωθῇ ἐπακριβῶς, ἂν πράγματι ὑπάρχῃ κίνδυνος ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι εἶναι ἀδικώτατον, χάριν μιᾶς προστασίας ἑνὸς προϊόντος, νὰ καταστρέψωμεν ἄλλην βιομηχανίαν. Ὅτι τὸ μέτρον ἐλήφθη ἐξ ὑπερβολικοῦ φόβου, εἶμαι πεπεισμένος, διότι τὸ αὐτὸ μέτρον ἐπεξετάθη καὶ ἐπὶ ὑλῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταφέρωσι τὴν νόσον. Ὁ φλοιὸς τῆς πεύκης ὑπεβλήθη εἰς καθάρσεις, ἐγένετο μάλιστα καί τι ἀδικώτερον, ὑπέστησαν οἱ βυρσοδέψαι τὴν δαπάνην τὴν ἐκ τῆς καθάρσεως· ἐνῷ αὕτη ἀπέβλεπε γενικὴν ὠφέλειαν, ἐπεβάλλετο ἡ δαπάνη τῶν λαμβανομένων μέτρων εἰς τοὺς ἐργοστασιάρχας βυρσοδεψείων διὰ καθάρσεις τεσσαρακονθημέρους· καὶ τί ἀπεδείχθη κατόπιν ἐκ τῆς ἐκθέσεως αὐτοῦ τοῦ Γενναδίου; ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι τοιαῦται καθάρσεις, περιωρίσθη δὲ αὕτη εἰς εἰκοσιτετράωρον, καὶ τοῦτο ἐκ μόνου τοῦ λόγου, ὅτι ἠδύνατο διὰ τοῦ χώματος νὰ μεταφερθῇ τὸ μικρόβιον τῆς φυλλοξήρας εἰς τὸν τόπον. Πείθομαι ὅτι, ἂν οὐχὶ ἐπιπολαίως, ἀλλ’ ἕνεκα φόβου ὑπερβολικοῦ καὶ μεγίστης προβλέψεως τὰ μέτρα ταῦτα ἐλήφθησαν. Ἂν διὰ τοῦ χώματος ἦναι δυνατὸν νὰ μεταφερθῇ ἡ νόσος, θὰ ἦτο βεβαιότατον, ὅτι διὰ τοῦ σίτου, τὸν ὁποῖον μεταφέρομεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ τῶν ξηρῶν καρπῶν ἦτο εὔκολον νὰ μεταφερθῇ αὕτη εἰς Ἑλλάδα. Ἀνέγνωσά που, ὅτι κἄποιος ἐκ τῶν καταγινομένων εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ βίου καὶ τῆς πορείας τῶν μικροβίων τῆς φυλλοξήρας παρετήρησε μίαν ἡμέραν ἐπί τινος βιβλίου τὸ μικρόβιον ταύτης. Ἂν λοιπὸν τοῦτο ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, πρέπει ν’ ἀπαγορεύσωμεν καὶ τῶν βιβλίων τὴν εἰσαγωγήν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα δὲν εἶναι λογικὰ καὶ δίκαια. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην, ὅτι παρέχεται ἡμῖν περίστασις νῦν, ἀφοῦ ἔχομεν διαμαρτυρίαν κατὰ τοῦ πιεστικοῦ καὶ ἀδίκου τοῦ μέτρου ἐκ μέρους σωρείας ἐπιστημόνων, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τούτου, νὰ ὑποβάλῃ τὰς σκέψεις αὐτοῦ εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ πάντων τῶν ἐν Ἑλλάδι εἰδικῶν ἐπιστημόνων, νὰ ὑποβάλῃ εἰς ἐπιτροπὴν ξένων ἐπιστημόνων, ἂν δὲν ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ἐδικούς μας, καὶ νὰ γείνῃ νέα ἐξέτασις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων πορισμάτων τῆς ἐπιστήμης, ὅπως μὴ ἀδικῆται βιομηχανία σπουδαία, χάριν φόβου, κατ’ ἐμὲ, ἀνυπάρκτου.

§102ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς περὶ τῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπιβαλλομένης προνοίας ὑπὲρ τῆς προστασίας ἀπὸ τοῦ δεινοῦ κακοῦ τῆς φυλλοξήρας, εἶναι ὀρθότατον, ἀλλὰ πρέπει νὰ φροντίσῃ τις, ἵνα μὴ ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου, τὸν ὁποῖον ἐνίοτε δεικνύουν πρόσωπά τινα τῆς ὑπηρεσίας, περιέλθῃ εἰς τὸ ἕτερον ἄκρον, καὶ δι’ αὐστηροῦ μέτρου γείνῃ πρόξενος ζημίας μᾶλλον ἢ καλοῦ. Τὸν κ. Γεννάδιον ἔχω προσωπικὸν φίλον, καὶ ἐκτιμῶ βαθέως, διότι κρίνω αὐτὸν, ἐφ’ ὅσον δύναμαι νὰ κρίνω, ὡς ἕνα τῶν ἀρίστων παρ’ ἡμῖν ἐπιστημόνων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως δὲν συντάσσομαι πρὸς τὴν γνώμην αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον πληθὺς ὁλόκληρος ἄλλων ἐπιστημόνων ἀντιτίθεται πρὸς αὐτόν. Οἱ κύριοι Ἀρ. Μουράτογλους, Δ. Σαρακωμένος, Σταματιάδης καὶ Γ. Κυριακὸς, ἔχοντες τὰς αὐτὰς σπουδὰς καὶ τὴν αὐτὴν μόρφωσιν, μετὰ περισσοτέρας ἢ ὀλιγωτέρας πείρας, ἀδιάφορον, ἀποφαίνονται ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ εἰσαχθῇ ἡ φυλλοξήρα διὰ τῶν ἐλαιοπυρήνων, καὶ ἐλαιοπυρήνων μάλιστα, οἵτινες, διὰ νὰ κατασταθῶσιν εἰς οἵαν θέσιν εἶναι χρήσιμοι εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν τῆς σαπωνοποιΐας, ἐμβαπτίζονται εἰς ὕδωρ ζέον, δηλ. θερμοκρασίας ἀνωτέραν τῶν 100 βαθμῶν, εἰς τὴν ὁποίαν πᾶν μικρόβιον καταστρέφεται καθ’ ὁλοκληρίαν. Πλὴν ὅμως τῶν τεσσάρων τούτων, οἵτινες ἀποφαίνονται κατὰ τῆς αὐστηρότητος τοῦ ἀπαγορευτικοῦ μέτρου, ἄλλοι γεωπόνοι ἀποφαίνονται ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου δισταγμοῦ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ χρησιμεύσωσιν οἱ ἐλαιοπυρῆνες ὡς φορεῖς τῆς φυλλοξήρας. Ὁ κ. Δ. Ἀμπελικόπουλος, διευθυντὴς τοῦ γεωργικοῦ σταθμοῦ Βυτίνης, ὁ κ. Ν. Ἀποστολίδης, καθηγητὴς τῆς ζωολογίας ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, ὁ κ. Λεων. Ἀραπίδης, ἐπιμελητὴς τοῦ παθολογικοῦ Χημείου ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, ὁ κ. Ν. Γερμανὸς, διδάκτωρ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν, ζωολόγος, ὁ κ. Ἀν. Κ. Δαμβέργης, καθηγητὴς τῆς Φαρμακευτικῆς Χημείας ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, ὁ κ. Ρ. Δημητριάδης, διευθυντὴς τῆς ἐν Ἀϊδινίῳ Γεωργικῆς Σχολῆς, ὁ κ. Σπ. Μηλιαράκης, καθηγητὴς τῆς Βοτανικῆς ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, ὁ κ. Ὄθων Ι. Ρουσόπουλος, εἷς τῶν ἀρίστων παρ’ ἡμῖν χημικῶν, ὑφηγητὴς τῆς Χημείας ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ καὶ διευθυντὴς τῆς Ἐμπορικῆς Ἀκαδημίας, ὁ κ. Α. Δ. Σμὶθ, ὑποδιευθυντὴς τῆς ἐν Ἀϊδινίῳ Γεωργικῆς Σχολῆς, ὁ κ. Ἀναστ. Κ. Χρηστομάνος, καθηγητὴς τῆς Χημείας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὁ κ. Δ. Χελδράϊχ, ἐπιμελητὴς τοῦ Βοτανικοῦ κήπου, ὁ κ. Σπ. Χασιώτης, διευθυντὴς τῆς ἐν Τύρινθι Γεωργικῆς Σχολῆς, πάντες οὗτοι ἀποφαίνονται ὁμοφώνως, ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ὑφίσταται νὰ εἰσαχθῇ ἡ φυλλοξήρα εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τῶν ἐλαιοπυρήνων. Ἀπέναντι ὅλων τούτων ἔχομεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Γενναδίου. Ὁ κ. Γεννάδιος δύναται, ὡς ἐπιστήμων, νὰ ἔχῃ τὴν ἑαυτοῦ γνώμην, καὶ ἡ γνώμη αὐτοῦ νὰ ἦναι σεβαστή· ἀλλὰ πρέπει νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς γνώμης αὐτοῦ καὶ ἐκ τούτου, ὅτι αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ ἀπαγορευτικοῦ μέτρου. Ὁ κ. Γεννάδιος λίαν καλῶς εἰσηγήσατο τὸ μέτρον τοῦτο, ἀλλὰ πότε; Πρὸ 15 ἐτῶν, ὅτε τὸ ζήτημα δὲν εἶχε διευκρινισθῆ. Τώρα, ἕνεκα ἐπιστημονικῆς φιλοτιμίας, δύναται νὰ ἐπιμένῃ ὁ κ. Γεννάδιος, καὶ ἴσως τοῦτο εἶναι ὁ πρῶτος λόγος τῆς ἐπιμονῆς, μολονότι δὲν φαίνεται νὰ ἔχῃ καὶ αὐτὸς ἀκράδαντον πεποίθησιν περὶ τῆς ἀξίας τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἐλαιοπυρήνων. Ἄλλως, Κύριοι, ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγὴ τόσων ἄλλων, τὰ ὁποῖα τῷ ὄντι πρέπει νὰ ἀπαγορευθῶσι, διὰ τὸν φόβον τῆς φυλλοξήρας· εἰσάγεται ἡ κόπρος, καὶ μετ’ αὐτῆς χῶμα, εἰσάγονται τὰ ζεμπίλια, τὰ ὁποῖα γίνονται ἐκ χόρτου εἰς χώρας, ὅπου ἡ φυλλοξήρα ποιεῖ μεγάλην θραῦσιν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπικινδυνότατοι φορεῖς τοῦ κακοῦ, ἐνῷ οἱ ἐλαιοπυρῆνες καὶ ὁ φλοιὸς τῆς πεύκης εἶναι ἀδύνατον νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς φορεῖς. Ἐὰν δὲ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπαγορεύσεως ταύτης εἶναι ἐπιζημιώτατα εἰς τὴν ἐθνικὴν βιομηχανίαν τῆς σαπωνοποιΐας, πρέπει νὰ ἀναψηλαφήσῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν τυχὸν εἶχε πρότερον, καὶ νὰ σκεφθῇ, μὴ ἦναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τὴν περὶ τοῦ ἐναντίου γνώμην· ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον θερμότατα συνιστῶ τὴν ὑπόθεσιν, θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ σκεφθῇ, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν καὶ ταύτας τὰς γνωμοδοτήσεις, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλας, τὰς ὁποίας δύναται νὰ προκαλέσῃ, ἵνα φέρῃ νέαν ἀπόφασιν περὶ τούτου, νὰ μὴ ἐπιμένῃ δὲ ὡς ἐπὶ δεδομένων εἰς τὴν παλαιὰν, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, ἐλήφθη πρὸ 15 ἐτῶν.

§103Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§104ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νομίζει, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ διατήρησις τοιούτου μέτρου ἀπαγορευτικοῦ, ἔστω καὶ ἐπιζημίου εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, ὅταν πρόκειται διὰ τῆς μὴ λήψεως τοιούτου μέτρου νὰ διακινδυνεύσωσιν ἕτερα σπουδαῖα συμφέροντα τῆς χώρας.

§105Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ ἀντελήφθην ὅτι ἐξετάζει τὸ ζήτημα ἀκόμη καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἦναι διστακτικός.

§106ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀντελήφθην κατ’ ἄλλον τρόπον τὸ πρᾶγμα, ὅτι δηλαδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐμόρφωσε γνώμην, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐφαρμοζόμενον τὸ ἀπαγορευτικὸν τοῦτο μέτρον. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν κατὰ τοῦτο, ὅτι, ὄχι μόνον ὅταν πρόκειται νὰ ζημιώσωμεν σπουδαῖα συμφέροντα τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ περὶ μικρῶν ὅταν πρόκειται, μᾶς ἐπιβάλλεται νὰ λαμβάνωμεν μέτρα τοιαῦτα ἀπαγορευτικά. Ἀλλ’ ἐξεταστέον, ὑπάρχει ἀνάγκη λήψεως τοιούτων μέτρων; Ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονεῖ, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη, καὶ λέγει τοῦτο, διότι ὀχυροῦται ὄπισθεν τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ κ. Γενναδίου. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἆρά γε γνωμοδότησις τοῦ κ. Γενναδίου, συνιστῶσα τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς εἰσαγωγῆς τοιαύτης ὕλης ἐκ ξένων χωρῶν; Θὰ ἀποδείξω, Κύριοι, ὅτι δὲν ὑπάρχει, θὰ ἀποδείξω ὅτι ὁ κ. Γεννάδιος φρονεῖ τὰ ἐναντία πρὸς τοιαύτην γνώμην, ὅτι δὲν ἐγνωμοδότησε ποτὲ ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος, ὅτι τοὐναντίον φρονεῖ, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει κίνδυνος ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἐλαιοπυρήνων. Ἰδοὺ τί γράφει περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὁ κ. Γεννάδιος ἐν τῇ πραγματείᾳ του περὶ φυλλοξήρας (ἀναγινώσκει): «Αἱ περὶ φυλλοξήρας ἡμέτεραι ἀπαγορευτικαὶ διατάξεις, συγκρινόμεναι πρὸς τὰς τῶν ἄλλων Κρατῶν, εἶναι αὐστηρόταται πολλὰ εἴδη, τῶν ὁποίων ἡ εἰσαγωγὴ ἐπιτρέπεται εἰς πάσας τὰς ἀμπελοφόρους χώρας, παρ’ ἡμῖν δὲν γίνονται δεκτά. Ἀπαγορεύεται δὲ ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῶν, ὄχι μόνον ὅταν προέρχωνται ἐκ προσβεβλημένου διαμερίσματος, ἀλλὰ καὶ ὅταν παράγωνται ἐκ τῆς ἐπικρατείας αὐτῆς, εἰς ἣν τὸ διαμέρισμα τοῦτο ἀνήκει. Προὐτιμήθησαν δὲ τὰ αὐστηρὰ ταῦτα μέτρα, ὅπως μηδὲ ἡ ἐλαχίστη ἀφορμὴ παραπόνου δοθῇ καὶ καθ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ εἰδῶν, τῶν ὁποίων δὲν στερεῖται ἡ ἐπιτόπιος παραγωγή, ἢ τῶν ὁποίων ἡ ἀπαγόρευσις δὲν ἤθελε προξενήσει μεγάλας δυσχερείας εἰς τὸ ἡμέτερον ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν...» Ταῦτα γράφει ὁ κύριος Γεννάδιος. Διὰ τούτων δὲ ἀδιστάκτως ὁμολογεῖ, ὅτι «ἀπηγόρευσε τὴν εἰσαγωγὴν ἐλαιοπυρήνων καὶ ἄλλων τινῶν εἰδῶν, οὐχὶ διότι ἐν πεποιθήσει, ἀπὸ ἐπιστημονικῆς γνώσεως παραχθείσῃ, ἐφρόνει, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τούτων ἠδύνατο νὰ μεταδώσῃ εἰς τὸν τόπον τὴν φυλλοξήραν, ἀλλὰ «διὰ νὰ μὴ δοθῇ οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη ἀφορμὴ παραπόνων»! Ὁμολογεῖ ἐπίσης ὅτι, ἂν ἡ ἀπαγόρευσις τῶν εἰδῶν τούτων ἤθελε φέρει μεγάλας δυσχερείας εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν, δὲν ἤθελε προτείνει τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῶν.»

§107ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄρα τὴν ἐπρότεινε.

§108ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἐπρότεινε βεβαίως· καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔλεγον πρότερον, ἦτο σχῆμα λόγου, διότι τὴν ἐπρότεινεν ἄνευ ἐπιστημονικῆς πεποιθήσεως. Ὅ,τι σᾶς ἀνέγνωσα ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ γνωμοδότησις τοῦ κ. Γενναδίου ἀντίκειται πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκ πεποιθήσεως ἐπιστημονικῆς γράφει ὁ κ. Γεννάδιος. Ἰδοὺ δὲ τί περαιτέρω γράφει (ἀναγινώσκει): «Ἐλέχθη ὑπό τινων, ὅτι ὤφειλε ν’ ἀπαγορευθῇ καὶ ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ξηρῶν χόρτων καὶ τῶν ἀχύρων τῶν χρησιμευόντων πρὸς περιτύλιξιν διαφόρων ἐμπορευμάτων. Ἀλλὰ διὰ τῶν ἀχύρων καὶ τῶν χόρτων τούτων εἶναι ἀδύνατον νὰ εἰσαχθῇ, ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν, ἡ φυλλοξήρα, διότι ὡς ἔντομον αὕτη, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι τυχαίως εὑρέθη ἐπὶ τῶν χόρτων τούτων, δὲν δύναται νὰ διατηρηθῇ ἐπ’ αὐτῶν ζῶσα πλέον τῶν δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν. Ἐὰν δὲ ὑποθέσωμεν, ὅτι τὰ χειμέρια αὐτῆς ὠὰ ἐναποτίθενται ἐπὶ ξηρῶν χόρτων καὶ τοῦ ἀχύρου, ὅπερ ἄλλως δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένον, δὲν δύνανται νὰ διατηρήσωσιν ἐπὶ πολὺ τὴν ζωτικότητα αὐτῶν, ἄνευ ἐπαρκοῦς ἀερισμοῦ καὶ ὑγρασίας, ὧν θὰ στερῶνται, ὄντα ἐναποτεθειμένα ἐπὶ πεπιεσμένων καὶ ἐπὶ πολὺν χρόνον διαμενόντων πέριξ τῶν ἐμπορευμάτων χόρτων ἢ ἀχύρου.» Ἕπεται ἡ ἑρμηνεία τῆς γνώμης τοῦ κ. Γενναδίου, ἣν εὑρίσκω ἐν τῷ σχετικῷ φυλλαδίῳ τοῦ γεωπόνου κ. Γ. Κυριακοῦ (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν ἐπὶ τῶν ἀχύρων καὶ τῶν χόρτων ἦναι ἀδύνατον νὰ εἰσαχθῇ ἡ φυλλοξήρα, διότι ὡς ἔντομον μὲν δὲν δύναται νὰ ζήσῃ ἐπ’ αὐτῶν πλέον τῶν δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν, ὡς χειμέριον δὲ ὠὸν, δὲν δύναται νὰ διατηρήσῃ ἐπὶ πολὺ τὴν ζωτικότητα ἄνευ ἀερισμοῦ καὶ ὑγρασίας, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ εἴτε τὸ ἔντομον εἴτε τὸ ὠάριον τῆς φυλλοξήρας ἐπὶ τῶν ἐλαιοπυρήνων, ἢ ἐπὶ τοῦ κάτωθεν τῶν σωρῶν τῶν ἐλαιοπυρήνων ἐμπεποτισμένου δι’ ἐλαίου χώματος, ἐν οἷς ὄχι μόνον ὁ ἀερισμὸς ἐλλείπει, ἀλλὰ καὶ ὑψίστη θερμότης ἀναπτύσσεται, καὶ τὸ ἔλαιον, μόνον ἐπαλειφόμενον ἐπ’ αὐτῶν, ἀρκεῖ νὰ θανατώσῃ καὶ ὠὰ καὶ ἔντομα πολὺ ταχύτερον;» Ἀλλ’ ὁ κ. Γεννάδιος ἐξακολουθεῖ ἀναιρῶν ὅλους τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἀπηγόρευσε τὴν εἰσαγωγὴν ἐλαιοπυρήνων, ἐν σελ. 101, ἐν ᾗ, πρὸς δικαιολογίαν του ὅτι δὲν ἀπηγόρευσε τὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγὴν κόπρου, γράφει: «Ἐγένοντο δὲ παρατηρήσεις καὶ περὶ τῆς ἀπὸ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένης κόπρου, ὡς δῆθεν δυναμένης νὰ μεταδώσῃ τὴν φυλλοξήραν. Ἀλλ’ αὕτη, ἕνεκα τῆς διαρκοῦς θερμότητος καὶ τῶν ἀμμωνιακῶν ἀναθυμιάσεων, ἃς ἐκπέμπει, εἶναι ἀδύνατον νὰ φιλοξενήσῃ καὶ συντηρήσῃ ἐπὶ πολὺ τὴν φυλλοξήραν ἐν οἱᾳδήποτε μορφῇ...» Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη τοῦ κ. Γενναδίου, γνώμη ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός. Ὑπάρχει βεβαίως γνωμοδότησις περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσαγωγῆς ἐλαιοπυρήνων, ἀλλὰ γνωμοδότησις λέγουσα ἀκριβῶς τὰ ἀντίθετα πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξ ἐπιστημονικῆς πεποιθήσεως γράφονται ἐν τῇ περὶ φυλλοξήρας πραγματείᾳ τοῦ κ. Γενναδίου. Ἀλλὰ τότε ποίαν ἀξίαν ἔχει τοιαύτη γνωμοδότησις, προτείνουσα ἀκριβῶς τὰ ἀντίθετα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁ γνωμοδοτῶν γράφει πρότερον ἐν εἰδικῇ πραγματείᾳ; Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι ὀρθὸν, ὅταν πρόκειται περὶ τοιαύτης γνωμοδοτήσεως καὶ τοιούτου ἐπιστήμονος, οὐδεμίαν νὰ δώσῃ προσοχὴν ὁ κ. Ὑπουργός.

§109Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν καλεῖται εὐλόγως ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐκδοθέντων μέχρι τοῦδε συγγραμμάτων τῶν ἐπιστημόνων, εἰς τὴν ἔρευναν τῶν συλλογισμῶν, οἵτινες ὑπηγόρευσαν εἰς τοὺς συγγραφεῖς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν γνώμην, ἣν ἐν αὐτοῖς ἐξέθηκαν. Ἡ ἐπερώτησις προὐτάθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τὸν τύπον τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, καὶ διὰ τοῦτο ἡ πρότασις ἦτο εὔλογος, διότι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς εἰσαγωγῆς ἐλαιοπυρήνων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ παρεστάθη ὡς παρακωλύουσα τὴν βιομηχανίαν τῆς σαπωνοποιΐας, ἡ δὲ ἐπερώτησις οὕτω προὐτάθη, ἵνα ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τούτου εἶπεν, ὅτι θέλει ἐξακολουθήσει ἐξετάζων τὸ ζήτημα, ὅπως, ἐὰν πεισθῇ ὅτι εἶναι ἀκίνδυνος ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἐλαιοπυρήνων, ἐπιτρέψῃ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτῶν. Πρὸ εἴκοσι καὶ πλέον ἐνιαυτῶν εὑρέθημεν πρὸ ἀπειλουμένου κινδύνου τῆς εἰσβολῆς τῆς φυλλοξήρας ἐν Ἑλλάδι, τὸ δὲ Κράτος, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα νὰ ἐνασκῇ τὴν ἀνωτάτην ἀστυνομίαν, ἐζήτησε τότε νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν χώραν ἐκ τοῦ κινδύνου, ὁ ὁποῖος ἠπείλει αὐτήν, ἐξεδόθη δὲ διὰ τοῦτο ὁ νόμος περὶ φυλλοξήρας. Ὁ νόμος οὗτος εἶναι νόμος ὑγειονομικός, εἶναι ὡς πάντες οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι τίθενται, ἵνα ἐξασφαλίζωσι τὴν χώραν ἀπὸ τῆς ἐπιδρομῆς τῆς χολέρας, ἀπὸ τῆς ἐνσκήψεως τῆς πανώλους ἢ ἄλλης νόσου ἐπιδημικῆς. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην οἱ ἐπιστήμονες ἔκρινον, ὅτι οἱ ἐλαιοπυρῆνες ἠδύναντο νὰ μεταδώσωσι τὸ μικρόβιον τῆς φυλλοξήρας· νῦν ὑπάρχουσι δισταγμοί, ὅτι δὲν ὑπόκεινται εἰς τοιοῦτον κίνδυνον οἱ τοὺς ἐλαιοπυρῆνας εἰσάγοντες, λέγουσι δὲ, ὅτι τὸ μικρόβιον τῆς φυλλοξήρας δὲν δύναται νὰ εἰσαχθῇ ὑπ’ αὐτῶν. Ἀλλὰ ταῦτά εἰσιν ἀλλότρια. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἔχων ὑπ’ ὄψει τὴν ἐπερώτησιν, ὀφείλει νὰ ἄρῃ πᾶν κώλυμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παρακωλύῃ τὴν βιομηχανίαν, καὶ εὐτυχῶς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πάντες ἡμεῖς δὲν εἴμεθα οἱ τελευταῖοι, οἱ ὁποῖοι μεριμνῶμεν περὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς βιομηχανίας· θέλει ἐξετάσει, καὶ ἂν βεβαιωθῇ ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος, θέλει φροντίσει νὰ ἄρῃ τὸ προβαλλόμενον κώλυμα.

§110ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§111Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει ὅμως νὰ γινώσκῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἱστορίαν τῶν γνωμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐν Εὐρώπῃ ἐξεδηλώθησαν περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προὐτάθησαν κατὰ τῶν λοιμωδῶν νόσων. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἄλλοτε ἡ Εὐρώπη ἀπεφάσισεν, ὅτι οὐδὲν μέτρον ἔπρεπε νὰ λαμβάνηται κατὰ τῆς χολέρας. Ὅτε δὲ στρατὸς ξενικὸς διετέλει ἐν κατοχῇ τοῦ Πειραιῶς, καὶ ἀνεφάνησαν μεταξὺ αὐτοῦ κρούσματα χολερικὰ, ἡ Κυβέρνησις προέβη νὰ ἀπαγορεύσῃ εἰς τοὺς ἀπαρτίζοντας τὸν στρατὸν τῆς κατοχῆς νὰ ἀνέρχωνται εἰς Ἀθήνας. Ἀλλ’ ἐπέμενον τότε οἱ τῆς κατοχῆς, ὅτι δὲν μεταδίδοται ἡ νόσος, διὰ τοῦτο οἱ στρατιῶται ἀνῆλθον εἰς Ἀθήνας, ἀλλὰ μετεδόθη εἰς αὐτὰς ἡ νόσος, καὶ κατεστράφη ἡ πόλις, διότι ὑπὲρ τὰς δέκα χιλιάδας ἀνθρώπων ἀπέθανον ἐκ τῆς νόσου. Ἐὰν λοιπὸν ἐν Εὐρώπῃ ἔχωσιν ἰδέας ἐλευθεριαζούσας, ἐν Εὐρώπῃ, ὅπου ἡ βιομηχανία ἀνθεῖ, δὲν πρέπει νὰ μεταδίδωσι καὶ εἰς ἡμᾶς ἴσον θάῤῥος, εἰς ἡμᾶς, οἵτινες, ἐὰν ἤθελε συμβῆ τὸ δυστύχημα νὰ ἐπισκήψῃ ἡ φυλλοξήρα καὶ καταστρέψῃ τὴν ἀμπελοφυτείαν καὶ τὴν σταφιδαμπελοφυτείαν, ἴσως καὶ ἅπαν τὸ φυτικὸν βασίλειον, ὄλεθρος θέλει ἐπισκήψει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἤθελον συντελέσει νὰ ἐπέλθῃ τὸ κακὸν, βεβαίως ἤθελον ἀναγκασθῆ νὰ φύγωσιν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ ἀποθάνωσιν ἐπὶ τῆς ξένης. Λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλει καταβάλει πᾶσαν φροντίδα, ἵνα ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν ἐν πάσαις ταῖς λεπτομερείαις αὐτῆς, ὅπως συμβιβάσῃ τὸ καθῆκον τῆς ἀποσοβήσεως τοῦ κινδύνου πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας.

§112Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πάντες ἐννοοῦμεν τοὺς δισταγμοὺς, τοὺς ὁποίους αἰσθάνεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως σπεύσῃ νὰ ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι οἱ δισταγμοὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ ἔχωσιν ἓν ὅριον, πρέπει νὰ εὕρωμεν ἓν σημεῖον, πέραν τοῦ ὁποίου παύουσιν οἱ δισταγμοὶ, καὶ πρέπει νὰ ἀρθῶσιν οἱ περιορισμοὶ, οἵτινες σπουδαίως βλάπτουσι τὴν βιομηχανίαν. Δὲν ὁμιλῶ δὲ μόνον περὶ τῆς βιομηχανίας τῆς σαπωνοποιΐας, ἀλλὰ καὶ περὶ ἄλλων ἔργων, περὶ ἄλλων βιομηχανιῶν, αἵτινες, ἕνεκα τῆς παρεμποδίσεως ταύτης, δὲν προοδεύουσιν ὅσον ἔπρεπεν, ἀλλὰ μένουσιν εἰς στάσιμον σημεῖον. Τοιαῦται εἶναι ἡ δενδροκομία, ἡ λαχανοκομία, ἡ ἀνθοκομία. Πᾶσαι αὐταὶ αἱ γεωργικαὶ βιομηχανίαι σπουδαίως ζημιοῦνται, ἕνεκα τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσαγωγῆς δένδρων καὶ φυτῶν καὶ ἀνθέων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, οὐδὲ προώδευσαν ὅσον ὤφειλον νὰ προοδεύσωσιν, οὐδὲ δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ὑπὸ τὴν ἀπαγόρευσιν ἡ δυνατὴ αὐτῶν πρόοδος. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσωσι νὰ ἐργασθῶσι, δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς σημεῖον βεβαιότητος, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἀφόβως νὰ δύνανται νὰ προβῶσιν εἰς ἄρσιν τῆς ἀπολύτου ἀπαγορεύσεως, χωρὶς φόβου καὶ χωρὶς εὐθύνης. Ὅταν δι’ ἐκθέσεων ἠτιολογημένων καὶ δημοσιευομένων βεβαιωθῇ παρὰ τῶν ἐπιστημόνων ἐν Ἑλλάδι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ οἱουδήποτε ἄλλου μέσου νὰ μετενεχθῇ εἰς Ἑλλάδα ἡ φυλλοξήρα, εἰμὴ μόνον διὰ τῶν κλημάτων τῆς ἀμπέλου, ὅταν δι’ ἐκθέσεων ἄλλων ἐπιστημόνων τῆς Εὐρώπης, εἰδικῶν καὶ ἁρμοδίων ν’ ἀποφαίνωνται ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, βεβαιωθῇ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἐλαιοπυρήνων νὰ μεταδοθῇ ἡ φυλλοξήρα· ὅταν συμβουλευομένη ἡ Κυβέρνησις τὴν νομοθεσίαν ξένων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπόκεινται εἰς μικρότερον κίνδυνον ἡμῶν ἐκ τῆς φυλλοξήρας, εὕρῃ ἐν αὐτῇ ἄλλα παρὰ τὴν ἀπαγόρευσιν εἰσαγωγῆς μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπίσης προεφύλαξαν αὐτὰ ἀπὸ τῆς μεταδόσεως τῆς νόσου, θὰ εὕρῃ εὐλόγως ἀρκετὴν ἐνθάῤῥυνσιν, ὅμως μὴ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἀπολύτου ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἐλαιοπυρήνων. Ἀνέφερον πρὶν τὸ παράδειγμα τῆς Ἰταλίας· ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν τὸ εὗρεν ἐνθαῤῥυντικὸν, διότι, εἶπεν, ἐν Ἰταλίᾳ ὑπάρχει φυλλοξήρα. Ἀλλὰ τοῦτο ἀκριβῶς καθιστᾷ τὸ παράδειγμα τῆς Ἰταλίας ἰδιαιτέρως ἐνθαῤῥυντικὸν, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ὅταν ἐνέσκηψεν ἡ φυλλοξήρα ἐν Ἰταλίᾳ, ὁ κίνδυνος τῆς μεταδόσεως αὐτῆς εἰς τὰς μὴ προσβεβλημένας ἐπαρχίας κατέστη εὐκολώτερος παρ’ ὅσον πρὶν ἐνσκήψῃ. Μολονότι ὀλίγων ὡρῶν ἐνίοτε ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τῶν φυλλοξηριωσῶν ἐπαρχιῶν, καὶ ὁ κίνδυνος τῆς μεταδόσεως μεγαλείτερος, ἐν τούτοις δὲν ἔπαυσαν ἐπιτρέπουσαι τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἐλαιοπυρήνων. Ὥστε, ἀφοῦ ἡ Ἰταλία, ἡ ὁποία παράγει δεκαπλάσιον ποσὸν οἴνου τοῦ ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος παραγομένου, δὲν ἐφαρμόζει τοιαύτας διατάξεις, πρέπει νὰ σχηματίσωμεν τὴν γνώμην, ὅτι ἡμεῖς δὲν εὑρισκόμεθα ἀπολύτως ἐν τῷ δικαίῳ, ἀπαγορεύοντες, καὶ νὰ μὴ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν μετὰ πείσματος. Ἐπίσης ἐν Γαλλίᾳ ὁ πόλεμος κατὰ τῆς φυλλοξήρας, ἐγένετο οὐχὶ ἀπὸ νομοῦ εἰς νομὸν, ἀλλ’ ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, καὶ ἐν τούτοις οὐδέποτε ἠκούσθη ὅτι ἀπηγορεύθη μεταξὺ αὐτῶν ἡ μεταφορὰ τῶν ἐλαιοπυρήνων. Εἶναι πεπεισμένοι ἐκεῖ, ὅτι ὁ ἐλαιοπυρὴν δὲν δύναται νὰ μεταφέρῃ τὴν φυλλοξήραν. Ἐὰν δὲ ἐπὶ τόσα ἔτη ἐν Γαλλίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ γίνεται ἡ μεταφορὰ τῶν ἐλαιοπυρήνων ἀπὸ δήμων φυλλοξηριώντων εἰς δήμους μὴ φυλλοξηριῶντας, χωρὶς νὰ δειχθῇ ὅτι δι’ αὐτῶν μεταφέρεται ἡ φυλλοξήρα, νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀρκετὰ πειστικὸν, ὅπως μὴ ὀῤῥωδῶμεν ἀπέναντι τῆς γνώμης τοῦ κυρίου Γενναδίου, ὅσον καὶ ἂν θέλωμεν νὰ βαρύνῃ. Ἀλλὰ βεβαίως συμφωνῶ, ὅτι, πρὶν ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς προβῇ εἰς ἀπόφασιν, πρέπει νὰ βασανίσῃ καὶ πάλιν τὸ ζήτημα. Καλὸν ν’ ἀποταθῇ καὶ εἰς ἄλλους, καὶ νὰ βεβαιωθῇ διὰ γνωμοδοτήσεων ἐν Εὐρώπῃ εἰδικῶν καὶ περὶ τοῦ χώματος, διότι ἐλέχθη ὅτι καὶ διὰ τοῦ χώματος τῶν ἐλαιοπυρήνων δύναται νὰ μετενεχθῇ εἰς Ἑλλάδα ἡ φυλλοξήρα, ἂν καὶ ἔχομεν βεβαιωμένον, ὅτι τὸ ἔντομον τῆς φυλλοξήρας ἀδυνατεῖ νὰ ζήσῃ ἐπ’ οὐδενὸς ἄλλου, πλὴν τοῦ κλήματος τῶν ἀμπέλων καὶ ἰδίως τῶν ῥιζῶν αὐτοῦ. Ἐπὶ ἄλλου πράγματος ἀδύνατον νὰ μετενεχθῇ, διότι ἀδύνατον νὰ ζήσῃ. Ὅπου μετηνέχθη, διὰ τῶν κλημάτων μετηνέχθη. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ φρονῶμεν, ὅτι, ἂν ἤθελέ ποτε ἐνσκήψει ἡ φυλλοξήρα ἐν Ἑλλάδι, ἡ Ἑλλὰς ἤθελε κατακαλυφθῆ ἐξ αὐτῆς. Σήμερον εὐκόλως καταστρέφεται καὶ ἀναστέλλεται· εἰς τὴν Ἑλβετίαν πολλάκις ἐνέσκηψεν ἡ φυλλοξήρα, διότι εἶναι ἐγγὺς ἡ Ἰταλία καὶ ἡ Γαλλία, καὶ ὅμως κατεστράφη καὶ οὐδέποτε ἠδυνήθη νὰ γείνῃ ἑστία μεταδόσεως, διότι ἐφηρμόσθη τὸ προσῆκον σύστημα κατ’ αὐτῆς. Ταῦτα λέγω, οὐχὶ ἐννοῶν νὰ συμβουλεύσω χαλάρωσιν τῶν κατ’ αὐτῆς μέτρων ἢ ἀδιαφορίαν πρὸς καταπολέμησιν τῆς φυλλοξήρας, ἀλλ’ ὅπως ἐκλείψῃ ὁ ὑπερβολικὸς φόβος, ὁ ὁποῖος μᾶς ὠθεῖ νὰ φανταζώμεθα καὶ κινδύνους παντοῦ καὶ τὴν πρώτην ἐμφάνισιν αὐτῆς ὡς τελείαν καταστροφὴν τῶν ἀμπέλων καὶ σταφίδων ἡμῶν. Ὅταν ὁ ὑπερβολικὸς φόβος δὲν μᾶς ὠφελῇ μόνον, ἀλλὰ καὶ μᾶς βλάπτῃ, διότι περιορίζομεν ἄλλας βιομηχανίας νὰ ἐργασθῶσι καὶ προαχθῶσι, καθῆκον ἔχομεν νὰ ἐξετάζωμεν καὶ τῶν ἄλλων τὰς ζημίας καὶ τὰ δικαιώματα. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος τόπος, ὅπως συζητῶνται τοιαῦτα θέματα, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀκούῃ τὴν γνώμην καὶ τῶν Βουλευτῶν πρὶν προβῇ εἰς ἀποφάσεις περὶ τόσον σπουδαίων ζητημάτων, διὰ τοῦτο ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, οὐχὶ ὅπως ἀποκρούσω τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ὅπως συντελέσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν μόρφωσιν γνώμης ὀρθῆς.

§113Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§114ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ πληροφορίας, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς ὅτι πάντες οἱ εἰδικοὶ περὶ τὰ τοιαῦτα καὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, τῶν ὁποίων ἐζητήθη ἡ γνώμη, ἀπεφάνθησαν ὅτι οἱ ἐλαιοπυρῆνες δὲν εἶναι ἀγωγοὶ τοῦ ζωϋφίου τῆς φυλλοξήρας, καὶ ὅτι μόνον εἷς, ὁ κ. Γεννάδιος, ἔχει ἐναντίαν γνώμην. Θὰ φωτισθῶμεν οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ φροντίσωμεν ἐν γνώσει περὶ βιομηχανίας ἀξίας πάσης ὑποστηρίξεως, τοῦθ’ ὅπερ οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ.

§115ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πάσας τὰς ἐκθέσεις τὰς ἔχω καταθέσει, καὶ δύνασθε νὰ λάβητε γνῶσιν. Οἱ πλεῖστοι ἀποφαίνονται, ὅτι οἱ ἐλαιοπυρῆνες δὲν εἶναι ἀγωγοὶ τῆς φυλλοξήρας· μόνον εἷς Ἕλλην ἐπιστήμων εἶπε τὸ ἐναντίον, καὶ τοῦτο ἤρκεσεν, ὥστε νὰ μᾶς ἐμβάλῃ εἰς πειρασμόν, τὸν ὁποῖον ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν.

§116ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν δισταγμὸν τὸν σέβομαι, οὐχὶ ὅμως καὶ τὸν πειρασμόν. Ὅταν πρόκειται περὶ τῶν συμφερόντων τῆς ἀμπελοφυτείας καὶ σταφιδοφυτείας ἀφ’ ἑνὸς, καὶ τῶν τῆς κατεργασίας τῶν ἐλαιοπυρήνων ἀφ’ ἑτέρου, ἡ προτίμησις θὰ δοθῇ βεβαίως εἰς τὰ πρῶτα. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ δισταγμὸς στηρίζηται ἐπὶ τῆς γνώμης ἑνὸς μόνον ἐπιστήμονος, διαφωνοῦντος πρὸς τὴν ὁμόφωνον ἀπόφανσιν ὅλων τῶν ἐπιστημόνων, δὲν πρέπει ἡ γνώμη αὐτοῦ ἀμελετήτως νὰ παρεμποδίσῃ τὴν πρόοδον σπουδαίας βιομηχανίας. Ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω, ἡ παραγωγὴ τοῦ σάπωνος ἐν Ἑλλάδι ἀντικατέστησε τὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγὴν, καὶ ἐξάγει τοιοῦτον καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ ἀπαγόρευσις δὲ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἐλαιοπυρήνων συνετέλεσεν, ὥστε ἡ ἀξία αὐτῶν νὰ ἐκπέσῃ ἐπὶ τοσοῦτον ἐν Τουρκίᾳ, ὥστε κατέστησε δυνατὴν καὶ ἐπωφελεστάτην τὴν ἵδρυσιν σαπωνοποιείων εἰς διαφόρους ἐπαρχίας τῆς Τουρκίας, κατέστησε δὲ συνάμα ἀδύνατον τὸν διαγωνισμὸν τοῦ ἑλληνικοῦ σάπωνος πρὸς τὸν τουρκικόν. Ταῦτα λέγω, ἵνα ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑποστηρίξεως τῆς βιομηχανίας τῆς ἐξ ἐλαιοπυρήνων παραγωγῆς σάπωνος.

§117ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐκτὸς τῆς γνώμης τοῦ κ. Γενναδίου, φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὀφείλει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν πεμφθεῖσαν ἐξ Ἰταλίας ὑπὸ τοῦ αὐτόθι πρέσβεως ἡμῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν κίνδυνον τὸν ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ἐλαιοπυρήνων. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης προκύπτει, ὅτι, κατὰ τοὺς ἐν τῇ Ἰταλίᾳ ἐπιστήμονας, διὰ τῶν ἐλαιοπυρήνων δύναται νὰ εἰσαχθῇ ἡ φυλλοξήρα, δι’ ὃ ἀποφαίνονται, ὅτι τότε μόνον δύναται νὰ ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγή, ὅταν πρόκειται νὰ γείνῃ ἄμεσος χρῆσις τῶν ἐλαιοπυρήνων πρὸς ἐξαγωγὴν πυρηνελαίου, ἐμποδιζομένης πάσης ἄλλης χρήσεως. Ἤτοι παρεμποδίζεται ἡ εἰσαγωγὴ τῆς φυλλοξήρας, ἂν ἐκ τῶν ἐλαιοπυρήνων ἐξαχθῇ ἀμέσως τὸ πυρηνέλαιον. Ἀλλ’ αἱ παρατηρήσεις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ μὲ ἀναγκάζουσι νὰ προσθέσω, ὅτι μεγάλη σπουδαιότης ἀποδίδεται εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς διὰ πυρηνελαίου σαπωνοποιΐας, καὶ συγχίζεται ἡ σαπωνοποιΐα ἡ διὰ κοινοῦ ἐλαίου μὲ τὴν σαπωνοποιΐαν τὴν διὰ πυρηνελαίου. Ἡ Κρήτη προμηθεύει πανταχοῦ τῆς Τουρκίας καὶ Ἀνατολῆς σάπωνα κατασκευαζόμενον δι’ ἐλαίου, ὅλα δὲ τὰ παράλια τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ αἱ νῆσοι, αἱ ἔχουσαι ἐλαιῶνας, μετατρέπουσι τὸ πλεῖστον τοῦ ἐλαίου εἰς σάπωνα. Ἡ παραγωγὴ τοῦ σάπωνος διὰ πυρηνελαίου ἐπέφερε μόνον συναγωνισμὸν εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ ἐκ κοινοῦ ἐλαίου σάπωνος, διότι ἐκ τῶν ἐλαιοπυρήνων παράγεται ἔλαιον κατωτέρας ἀξίας, ὅπερ δύναται νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὸν σάπωνα τὸν ἐκ τοῦ κοινοῦ ἐλαίου· ἀλλ’ ἔχει ὀσμὴν ἰδιάζουσαν καὶ χρῶμα πράσινον, οὐχ ἧττον εἶναι χρησιμώτατος διὰ τὴν κοινὴν χρῆσιν τῶν οἰκογενειῶν. Ἰδίως δὲ ὁ συναγωνισμὸς οὗτος τοῦ διὰ πυρηνελαίου σάπωνος σπουδαίως ἐπέδρασεν εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ σάπωνος τοῦ παραγομένου ἐκ τοῦ κοινοῦ ἐλαίου, διότι εἰς τὴν παραγωγὴν τούτου μεταχειρίζονται εἶδος χώματος, τὸ ὁποῖον φέρουν ἐξ Ἰταλίας, δι’ οὗ νοθεύουσι τὸν σάπωνα, καὶ ὡς ἐκ τούτου ὁ σάπων τοῦ πυρηνελαίου συναγωνίζεται πρὸς τὸν κοινὸν σάπωνα. Ἀλλὰ δὲν ἕπεται ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ ἐλαιοπυρῆνες οἱ ὑπάρχοντες ἐν τῷ Κράτει δὲν ἐξαρκοῦσι διὰ τὴν βιομηχανίαν τὴν ἐγχώριον, θὰ πάθῃ ἡ σαπωνοποιΐα, διότι θὰ ἐργασθῇ μόνον διὰ κοινοῦ ἐλαίου· καθόσον, ἐὰν παύσῃ ἡ νοθεία, θὰ ἀνακτήσῃ τὴν ὑπεροχὴν ἐπὶ τοῦ διὰ πυρηνελαίου σάπωνος, ὠφελουμένης οὕτω τῆς διὰ κοινοῦ ἐλαίου βιομηχανίας, ἐφ’ ὅσον λείπει ἐκ τῆς διὰ πυρηνελαίου. Ἄλλως τε τὰ πρῶτον ἱδρυθέντα τοιαῦτα καταστήματα ἐπήνεγκον σπουδαίας ὠφελείας, τοιαῦτα δὲ ἱδρύθησαν ἐν Κερκύρᾳ, Ζακύνθῳ καὶ Ἐλευσῖνι κατὰ πρῶτον, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα ἱδρύθησαν τοιαῦτα καὶ ἐν Τουρκίᾳ, καὶ βεβαίως ἀπέναντι τούτων δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ συναγωνισθῶσι τὰ ἡμέτερα, ἐργαζόμενα δι’ ὑλικοῦ ἔξωθεν μετακομιζομένου, διότι ἐκεῖνα θ’ ἀγοράζωσιν ἐπὶ τόπου τὴν πρώτην ὕλην, τὰ δὲ ἡμέτερα θὰ βαρύνωνται μὲ ἔξοδα μεταφορᾶς, μεταφέροντα ταύτην ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, θὰ συναγωνίζωνται δὲ ἕως ὅτου δύνανται νὰ ἐργάζωνται διὰ πυρήνων παραγομένων ἐν τῷ τόπῳ. Φρονῶ ὅτι μέχρι τοῦδε ἡ παραγωγὴ τοῦ τόπου ἐξαρκεῖ· ὑποχρεοῦνται ἴσως νὰ μὴ προμηθεύωνται τὴν πρώτην ὕλην εὐθηνότερον, ἀλλὰ δὲν ἐλλείπει ἡ πρώτη ὕλη, ἵνα ἐξακολουθῶσιν ἐργαζόμενα τὰ ὑπάρχοντα ἐργοστάσια. Ἐὰν λοιπὸν ἡ βιομηχανία αὕτη δὲν ἔχῃ τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἐλευθέραν εἰσαγωγὴν τῶν ἐλαιοπυρήνων ἀναφέρουσιν, ἕπεται ὅτι αἱ σκέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ ἦναι πολὺ αὐστηρότεραι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παραδοχὴν μέτρου, τὸ ὁποῖον δύναται ὁπωσδήποτε νὰ εἰσαγάγῃ τὴν φυλλοξήραν ἐν τῷ Κράτει καὶ ἑπομένως νὰ φέρῃ καταστροφὴν ἐπὶ τῶν σταφιδαμπέλων καὶ ἀμπελοφυτειῶν. Ὀφείλει δὲ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ὅτε ἀνεφάνη κατ’ ἀρχὰς ἡ φυλλοξήρα, ἡ κοινὴ γνώμη μεταξὺ τῶν ἐπιστημόνων ἦτο, ὅτι αὕτη μεταφέρεται διὰ παντὸς μέσου· ἐὰν δὲ σήμερον οἱ ἐπιστήμονες μετέβαλον γνώμην, ἢ δὲν δίδουν τὴν προσοχήν, ἣν κατέβαλον κατ’ ἀρχὰς, τοῦτο ἀποδοτέον εἰς τὸ ὅτι ἡ φυλλοξήρα διεδόθη εἰς τὰ πλεῖστα τῶν μερῶν τῆς Εὐρώπης καὶ κατὰ συνέπειαν μικρὰ προσοχὴ δίδεται ὑπὸ τῶν ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε παρηκολούθουν τὴν νόσον καὶ ἐπροστάτευον τὸν τόπον ἐκ τῆς προσβολῆς. Εἰς τὴν Ἰταλίαν ὑπάρχει ἡ φυλλοξήρα, καὶ μολονότι ὑπάρχει, ἐπιτρέπεται μὲν ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἐλαιοπυρήνων, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ χρησιμοποιῶνται ἀμέσως πρὸς παραγωγὴν ἐλαίου, καὶ οὐχὶ πρὸς ἄλλην χρῆσιν, ὅπερ δεικνύει, ὅτι ὑπάρχει εἰσέτι μεταξὺ τῶν ἐπιστημόνων ἡ ἰδέα, ὅτι δύναται διὰ τῶν πυρήνων νὰ μεταδοθῇ ἡ φυλλοξήρα. Ἐν τοιαύτῃ δὲ ἀμφιβολίᾳ, καὶ ἀπέναντι τῆς σπουδαιότητος, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἄμπελος καὶ ἡ σταφιδάμπελος ἐν Ἑλλάδι, καὶ τῆς ἐλαχίστης σπουδαιότητος, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ δι’ ἐλαιοπυρήνων σαπωνοποιΐα, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ ἦναι λίαν προσεκτικὸς εἰς τὴν λῆψιν τοιούτου μέτρου.

§118ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι ἀναγεγραμμένον τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως γεωργικῶν σταθμῶν, ἐπίκειται δὲ ἡ συζήτησις αὐτοῦ, ἥτις δύναται νὰ γείνῃ σήμερον ἢ αὔριον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς, σχετιζομένας πρὸς τὸ συζητηθησόμενον θέμα. Τὴν ἐπερώτησίν μου διετύπωσα ἐγγράφως, ὡς ἑξῆς: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα ἐμφαίνοντα τὰς καθόλου δαπάνας τοῦ Δημοσίου πρὸς συντήρησιν τῶν τριῶν γεωργικῶν σχολείων, Ἀθηνῶν, Ἀϊδινίου καὶ Τίρυνθος, καὶ τοῦ γεωργικοῦ σταθμοῦ Βυτίνης, διὰ μισθοδοσίαν προσωπικοῦ, προμήθειαν καὶ συντήρησιν ἐργαλείων καὶ ὑλικῶν κλπ. Ἐπίσης δὲ καὶ πίνακα, ἐμφαίνοντα τὰς ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν προϊόντων τῶν σχολείων τούτων καὶ τοῦ σταθμοῦ Βυτίνης προσόδους τοῦ Δημοσίου.»

§119ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω πληροφορίας εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Φιλαρέτου περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας.

§120ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Διὰ βραχυτάτων θὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπερώτησίν μου, ἀπευθυνθεῖσαν πρὸς αὐτὸν εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 27 Φεβρουαρίου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ μεταξὺ χρόνος δὲν ἦτο τόσον μακρὸς, ὥστε νὰ ἀνησυχῶ ὅτι δὲν θὰ τύχω ἀπαντήσεως, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον μὲ ἀνησυχεῖ, ὅτι πολὺ ὀλίγος χρόνος ὑπολείπεται πρὸς ἐργασίαν εἰς τὴν Βουλὴν. Ἀφοῦ ἡ ἐπερώτησις ἀποξενωθῇ ἀπὸ τὰ σχόλια τὰ μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Μπακοπούλου, ὅσον ἀφορᾷ τὰ αἴτια, μένει ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Μαντινείας 600 δημόται εἶναι θύματα εἴτε πλάνης εἴτε δόλου· προσῆλθον καὶ ἐδήλωσαν εἰς τὸν δημοτικὸν πάρεδρον, νομίζοντες ὅτι αὐτὸ τοῖς ἐπεβάλλετο, διότι ἐδήλουν καὶ ἄλλοτε τοὺς οἴνους καὶ τὰ ἀροτριῶντα κτήνη αὐτῶν. Ὁ μὲν κ. Μπακόπουλος φρονεῖ, ὅτι οὗτοι ἐγένοντο θύματα πλάνης ἄλλου, ἐγὼ δ’ ἔχω τὴν ἐναντίαν γνώμην· ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται. Μὲ τὸν κ. Μπακόπουλον εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι 600 δημόται τοῦ δήμου Μαντινείας, εἴτε διὰ τὸν ἕνα λόγον εἴτε διὰ τὸν ἄλλον, εἶναι θύματα εἴτε δόλου εἴτε πλάνης, καὶ τρέχουν τὸν κίνδυνον νὰ πληρώσουν διπλοῦς φόρους, ἐνῷ προσῆλθον νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των· διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ προσερχόμενοι νὰ δηλώσουν, ἐνόουν νὰ παίξουν. Διὰ τοῦτο μετὰ χαρᾶς εἶδον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπέβαλε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου παρατείνεται ἡ προθεσμία πρὸς δήλωσιν μέχρι τῆς 16 Ἀπριλίου. Ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ ἀντιλέξω, καὶ θὰ ὑποστηρίξω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἔχει τάξιν 76 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἐνῷ σήμερον ἤρξατο ἡ ἀπαρίθμησις τῶν ἀδηλώτων, ὑφίστανται δὲ μυρίας πιέσεις οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, καὶ πρὸ πάντων διατελοῦσιν ἐν τῷ φόβῳ, ὅτι θὰ πληρώσωσι διπλοῦν τὸν φόρον.

§121Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν μὲ ἐρωτᾶτε διατὶ ἔχει τάξιν 76, θὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν.

§122ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἀπηύθυνα ἐπερώτησιν καὶ ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων τινῶν, τὰ ἔγγραφα δὲ ἐκεῖνα ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω, διότι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἂν καὶ ἀποδέχομαι κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Μπακοπούλου, ἴσως θὰ φέρω τροποποιήσεις τινὰς, ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ δικαίου, διότι ὁ κ. Μπακόπουλος βαδίζει καὶ πέραν τοῦ δικαίου, μὲ πολλὴν ἐπιείκειαν, ἐνῷ ἐγὼ ἐπιθυμῶ, ἐκεῖνοι μόνον νὰ δικαιωθῶσιν, ὅσοι ἐδήλωσαν, κατὰ δὲ τὸν κ. Μπακόπουλον ὅλοι θὰ δηλώσωσι μέχρι τῆς 16 Ἀπριλίου. Διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω τὰ ἔγγραφα, τουτέστι τὰς δηλώσεις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ τὴν ὑμετέραν ἀπόφασιν.

§123Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἤθελον καταθέσει τὰ ἔγγραφα μέχρι σήμερον, ἐὰν δὲν ἐπερίμενα ἀπὸ τὴν Τρίπολιν πληροφορίας τινὰς συμπληρωματικὰς, τὰς ὁποίας ἐζήτησα καθ’ ἣν ἡμέραν ἐγένετο ἡ ἐπερώτησις. Τὸ νομοσχέδιον κατετάχθη ἑβδομηκοστὸν ἕκτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, διότι δὲν δύναμαι ἀκόμη νὰ ἔχω γνώμην τινὰ ἐπ’ αὐτοῦ, πρὶν ἢ λάβω τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι θέλουσι συμπληρώσει τὴν πεποίθησιν μου. Ὅταν λοιπὸν λάβω τὰς πληροφορίας ταύτας, θέλω φροντίσει νὰ ἀναχθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει· διότι, ἐὰν τυχὸν συνέβη τι, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς φορολογουμένους τῆς Μαντινείας ἀπὸ τῆς συνεπείας τῶν παραβάσεων, αἵτινες ἐγένοντο, ὀφείλομεν νὰ τὸ πράξωμεν, ἵνα ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον πρὶν ἢ ἐπέλθῃ ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§124ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἀνησυχῶ, ὄχι διότι δὲν μοὶ ἀπηντήσατε μέχρι τοῦδε, ἀλλ’ ἀκριβῶς διότι ὑπολείπεται ὀλίγος χρόνος, καὶ ἐπεθύμουν νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§125ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει καὶ ἐγὼ, σχετικῶς πρὸς τὸ συζητούμενον θέμα, τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ λάβῃ νομοθετικήν τινα πρόνοιαν περὶ τῶν 600 αὐτῶν κατοίκων τοῦ δήμου Μαντινείας. Πλὴν τούτου, πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἀπηύθυνα ἐν μιᾷ τῶν συνεδριάσεων ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον ἀφορᾷ 412 ἐπιτηδευματίας τοῦ δήμου Τριπόλεως, οἵτινες κατὰ τρόπον παράδοξον, τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξε καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος καὶ ἐγὼ ἐν τῇ συνεδριάσει ἐκείνῃ, ἐγράφησαν ὡς ἐξασκοῦντες ἐπάγγελμα, τὸ ὁποῖον οὐδὲ κατ’ ὄναρ ποτὲ εἶδον, καὶ δὴ εἰς τὸ τέλος τῆς περιόδου, καθ’ ἣν ὤφειλον νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν κατάλογον. Ἔκτοτε δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου τὴν ἰδιαιτέραν πρόνοιαν παρεκαλέσαμεν νὰ ἐπισπάσηται ἡ ὑπόθεσις αὕτη. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησίν μου, νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν πρὶν λήξουν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς.

§126Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Πολλάκις ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον σκέπτεται νὰ προνοήσῃ νομοθετικῶς περὶ τῶν ὑπεραρίθμων ὑπαξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλὴ κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας συνεδριάσεις ἀπέδειξεν, ὅτι πρόθυμος ἔσεται νὰ ψηφίσῃ νομοσχέδιον, προνοοῦν περὶ τῆς σωτηρίας, οὕτως εἰπεῖν, τῶν ὑπεραρίθμων τούτων ὑπαξιωματικῶν. Λαμβάνω ἑπομένως τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω νομοσχέδιον «περὶ τοποθετήσεως τῶν ὑπεραρίθμων ὑπαξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ», μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 255).

§128ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐκ Μαντινείας ἀξιοτίμου συναδέλφου, θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον, τροποποιοῦν τὸν σχετικὸν νόμον περὶ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς ἀπαριθμήσεως. Ὁ χρόνος τῆς ἀπαριθμήσεως τὴν σήμερον εἶναι ἡ πρώτη καὶ κυρία πηγὴ πάσης καταχρήσεως ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν ταύτην. Ἡ ἀπαρίθμησις γίνεται, Κύριοι, καθ’ ὃν χρόνον ἄρχονται αἱ πρῶται γεωργικαὶ ἐργασίαι διὰ τὸ ἔαρ καὶ τὸ θέρος καθ’ ὅλου, τὰ πρῶτα λεγόμενα ὀργώματα, αὐτὴν δὲ τὴν ἐποχὴν ὅλοι οἱ γεωργοί, οἱ ἔχοντες νὰ δαμάσωσι νέους δαμάλεις, θέτουσιν αὐτοὺς ὑπὸ τὸν ζυγόν. Ὅταν εἶχον δηλώσει τοὺς ἀροτῆρας βόας των, εἶχον λάβει ὑπ’ ὄψιν των μόνον τοὺς πράγματι ἀροτριῶντας βόας, καὶ αὐτοὺς εἶχον δηλώσει, ἔρχεται ὅμως ὁ ἀπαριθμητής, καθ’ ὃν χρόνον αὐτοὶ ἄρχονται δαμάζοντες τοὺς δαμάλεις των, καὶ συντάσσει πρωτόκολλον κατ’ αὐτῶν, διότι δῆθεν δὲν ἐδήλωσαν αὐτούς, ἐνῷ τὸ πρῶτον τότε τοὺς θέτουσιν ὑπὸ τὸν ζυγόν. Ἡ κατάχρησις αὕτη δύναται νὰ προληφθῇ, ἐὰν τὸν χρόνον τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν μεταθέσωμεν εἰς πρωϊμωτέραν ἐποχήν, τὸν Δεκέμβριον μῆνα μέχρι τῶν μέσων Ἰανουαρίου. Ἐσκόπουν, Κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον, ὃν ἀπὸ τῆς πρωΐας ἔχω ζητήσει, ὅπως ἀπαντήσω πρὸς ὅσα εἶπε σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, καταθέτων πληροφορίας τινάς, αἰτηθείσας ὑπ’ ἐμοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ὥρα ἔχει ἤδη παρέλθει, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀναβάλω μὲν τὴν ἀπάντησίν μου ἐς ἄλλοτε, νῦν δὲ ν’ ἀποκρούσω δι’ ὀλίγων προσωπικόν τινα ὑπαινιγμόν, ὃν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καί τις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐκ Λαρίσης ἐνόμισαν ὅτι ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς αὐτοὺς νὰ κάμωσιν ἐνταῦθα κατ’ ἀνδρὸς ἀπόντος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι τῷ ἐγένοντο παραστάσεις περὶ τοῦ πρώην διευθυντοῦ τοῦ Διδασκαλείου Θεσσαλίας κ. Ζαγγογιάννη ὅτι διῆγε βίον ἀσυμβίβαστον πρὸς τὸ ἀξίωμά του, ὅτι εἶχεν ἐξοκείλει εἰς οἰνοποσίαν, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λαρίσης ἰσχυρίσθη, ὅτι καὶ ταῦτα, ὡς καὶ ἡ διαίρεσις τῶν καθηγητῶν καὶ μαθητῶν τοῦ Διδασκαλείου ἐκείνου εἰς δύο στρατόπεδα συνάγονται ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐπίτηδες εἶχεν ἀποσταλῆ εἰς Λάρισαν πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἀποδιδομένων κατηγοριῶν εἰς τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος διευθυντήν. Ἔχω ἐνώπιόν μου, Κύριοι, δύο ἐκθέσεις. Ἡ μία τούτων ἔχει συνταχθῆ ἐπιτοπίως ἐν Λαρίσῃ παρὰ τῶν ἐκεῖσε ἀποσταλέντων δύο ἐπιθεωρητῶν, καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου κ. κ. Χατζηδάκη καὶ Μιστριώτου. Ἡ ἔκθεσις αὕτη ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους εἶναι ἀληθὲς ἐγκώμιον τοῦ κ. Ζαγγογιάννη, ἀνομολογοῦσα τὴν ἔξοχον αὐτοῦ παιδαγωγικὴν ἱκανότητα καὶ τοὺς ἀτρύτους πόνους καὶ μόχθους, οὓς ὁ ἀνὴρ κατέβαλεν ὑπὲρ τῆς μορφώσεως τῶν μαθητῶν τοῦ Διδασκαλείου Θεσσαλίας. Ἀκούσατε τί ἀναγράφεται ἐν αὐτῇ (ἀναγινώσκει): «... Ἐν μὲν τοῖς παιδαγωγικοῖς, τοῖς φιλοσοφικοῖς μαθήμασιν (ἅτινα ἐδίδασκεν ὁ κ. Ζαγγογιάννης), καθὰ καὶ ἐν τοῖς τεχνικοῖς (ἅτινα ἐδίδασκεν ὁ κ. Λύδεκε) πάντας (τοὺς μαθητὰς) κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον εὕρομεν ἄριστα συγκεκροτημένους, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς οὐχ ὁμοίως». Ὡς πρὸς τὰς πρακτικὰς δ’ ἀσκήσεις τῶν μαθητῶν, τὰς γενομένας ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ διευθυντοῦ κ. Ζαγγογιάννη, ἐπιφέρει ἡ ἔκθεσις (ἀναγινώσκει): «Πρῶτον ἐπὶ δύο ἑβδομάδας κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ σχολειακοῦ ἔτους ὡδήγει τοὺς μαθητὰς τῆς Γʹ τάξεως, διῃρημένους εἰς τέσσαρα τμήματα (ὅσαι αἱ τοῦ προτύπου τάξεις), εἰς τὸ πρότυπον, καὶ ἠκροῶντο τῶν διδασκόντων διδασκάλων, ἐφρόντιζε δ’ ὅπως ἕκαστος μαθητὴς ἴδῃ τὴν διδασκαλίαν πάντων τῶν μαθημάτων ἐν πάσαις ταῖς τάξεσιν, ἤτοι ἀνάγνωσιν ἐν τῇ Αʹ, Βʹ, Γʹ, Δʹ, ἀριθμητικὴν ὁμοίως, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἐπιθυμῶν δὲ, ἵνα μεταξὺ τῆς θεωρητικῆς αὐτοῦ διδασκαλίας καὶ τῆς πρακτικῆς τῶν διδασκάλων τοῦ προτύπου ἐνεργείας ἐπικρατῇ ἁρμονία, συνεζήτει πρότερον μετὰ τοῦ ἑκάστοτε διδάξοντος διδασκάλου περὶ τῆς μεθόδου κλπ. τοῦ διδαχθησομένου μαθήματος, καὶ ὁ διδάσκαλος συνεμορφοῦτο τῇ μεθόδῳ τοῦ διευθυντοῦ. Ὅτε δ’ ἔπειτα οἱ μαθηταὶ ἔμελλον νὰ ἔλθωσι καὶ αὐτοὶ ἐπὶ τὸ διδάσκειν, ὁ διευθυντὴς ὥριζεν ἑκάστῳ τούτων τὸ διδακτέον αὐτῷ μάθημα καὶ ἐζήτει παρ’ αὐτοῦ νὰ δηλώσῃ, τίνι τρόπῳ ἐσκόπει νὰ διδάξῃ αὐτό· διορθούμενος δ’ ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ, παρηγγέλλετο νὰ καταγράψῃ τὴν ὅλην διδασκαλίαν αὐτοῦ καὶ τακτοποιήσῃ κατὰ τοὺς νόμους τῆς διδακτικῆς, καὶ τῇ ἑπομένῃ ἐγχειρίσῃ αὐτὴν τῷ διευθυντῇ. Τοιαύτας ἐγγράφους προπαρασκευὰς, πάσας λεπτομερῶς διωρθωμένας ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ, εἶχεν ἕκαστος τῶν μαθητῶν 22, ὅπως ἡμεῖς ἰδίοις ὄμμασιν εἴδομεν. Μόνον δὲ μετὰ τὴν λεπτομερῆ ἐξέτασιν τούτων ἐπετρέπετο ἡ ἐν τῷ προτύπῳ διδασκαλία, μεθ’ ἣν πάλιν ὁ διευθυντὴς παρετήρει προφορικῶς τῷ διδάξαντι μαθητῇ εἴ που ἔσφαλε. Τελευταῖον δὲ μέσον μετεχειρίζετο ὁ διευθυντὴς τὰς λεγομένας παιδαγωγικὰς συνεδρίας, δὶς τοῦ μηνὸς γινομένας, ἐν αἷς ἐκτενῶς συνεζητεῖτο καὶ ἐκρίνετο ἐνώπιον πάντων τῶν μαθητῶν τῆς Γʹ τάξεως καὶ τῶν διδασκάλων τοῦ προτύπου ἡ διδακτικὴ μάθησις καὶ τὰ σφάλματα ἑκάστου.» Καὶ ταῦτα μὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ φιμώσωσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὡς πρὸς ὅσα εἶπε περὶ τοῦ κ. Ζαγγογιάννη. Ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις τῶν δύο καθηγητῶν ἀποστομώνει καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν Λαρίσης, ὡς πρὸς ὅσα εἶπεν οὗτος περὶ δῆθεν διαιρέσεως τῶν καθηγητῶν καὶ μαθητῶν τοῦ Διδασκαλείου Θεσσαλίας εἰς δύο στρατόπεδα ὑπὸ τὸν κ. Ζαγγογιάννην, διότι ἰδοὺ τί περιέχει αὐτὴ (ἀναγινώσκει): «Καὶ κατὰ τὴν ἐξέτασιν καὶ κατὰ τὴν βαθμολογίαν, καθ’ ἃ δὲ ἐμάθομεν, καὶ καθ’ ὅλον τὸ σχολειακὸν ἔτος, σύμπνοια ἐπεκράτει ἐν τοῖς κ. κ. καθηγηταῖς, ἐξαίρετον δ’ ἐνεποίησεν ἡμῖν ἐντύπωσιν καὶ τὸ σεμνὸν καθόλου ἦθος τῶν νεανίσκων.» Ἡ ἔκθεσις αὕτη, Κύριοι, συνετάχθη ὑπὸ τῶν κ. κ. Μιστριώτου καὶ Χατζηδάκη ἐν Λαρίσῃ. Ἀλλ’ ὡς φαίνεται, δὲν ἤρεσεν αὐτὴ πολὺ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, θέλοντα ἐκ παντὸς τρόπου νὰ ἀπολύσῃ τὸν κ. Ζαγγογιάννην. Διὸ πᾶσα προσπάθεια κατεβλήθη ἰδίᾳ παρὰ τῷ ἐνδοτικωτέρῳ ἐξ αὐτῶν, τῷ κ. Μιστριώτῃ, ἅμα ἐπανακάμψαντι εἰς Ἀθήνας, ὅπως συντάξῃ ἐνταῦθα μονομερῶς νέαν ἔκθεσιν, ἐνοχοποιοῦσαν αὐτὸν ὁπωσδήποτε. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Μιστριώτου, ὅτι, μεθ’ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν, ἣν εἶχεν, ὅπως εὐαρεστήσῃ τῷ κ. Ὑπουργῷ, οὐδὲν ἧττον ἡ συνείδησίς του ἐξηγέρθη, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκαλεῖτο νὰ στιγματίσῃ ἀδίκως τὸν κ. Ζαγγογιάννην, τούτου δ’ ἕνεκα γράφει περὶ αὐτοῦ (ἀναγινώσκει): «Ἀλλ’ οὐχ ἧττον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς βέβαιον, ὅτι ὁ εἰρημένος διευθυντὴς ἔχει μὲν πολλὰς παιδαγωγικὰς γνώσεις καὶ πολλὴν τὴν φιλονομίαν εἰς προαγωγὴν τῶν τροφίμων τοῦ Διδασκαλείου, ἀλλὰ πρὸ πολλοῦ χρόνου ἕνεκα πάθους εἶχε πάθει ἐρεθισμὸν τῶν νεύρων, ὡς αὐτὸς ὁμολογεῖ, καὶ ἕνεκα τούτου τὸ ἦθος αὐτοῦ ἐγένετο ὀργίλον καὶ φιλόνεικον... Διὰ τοῦτο νομίζομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν ὄντως ὑπέροχον παιδαγωγικὴν ἱκανότητα τοῦ κ. Ζαγγογιάννη», μεταθέτουσα αὐτὸν, ὡς γνωματεύει κατωτέρω ὁ κ. Μιστριώτης, εἰς ἄλλην θέσιν. Ἄξιον τῆς ἰδιαιτέρας ὑμῶν παρατηρήσεως, Κύριοι, θεωρῶ, ὅτι ἡ πρώτη ἔκθεσις, ἡ συνταχθεῖσα ἐν Λαρίσῃ καὶ φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς καὶ τῶν δύο καθηγητῶν, εἶναι ἰδιόγραφος τοῦ ἑτέρου τούτων, τοῦ κ. Χατζηδάκη, ἐνῷ ἡ δευτέρα, ἡ συνταχθεῖσα ἐν Ἀθήναις μετὰ ἕνδεκα ὅλας ἡμέρας, ἔχει γραφῆ ὑπ’ ἄλλης χειρός, ἰδιοχείρως δὲ ὑπὸ τοῦ κ. καθηγητοῦ ἔχουσι γραφῆ ἐν τέλει μόναι αἱ λέξεις «ὁ εὐπειθέστατος Γ. Μιστριώτης»· διότι δὲν ἦτο βεβαίως δυνατὸν νὰ σημειωθῶσι καὶ αὗται ὑπ’ ἄλλου, γράφοντος ἴσως «διὰ τὸν ἀγράμματον καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου κ. Γ. Μιστριώτην κλπ.» (ἱλαρότης). Ὡς παρατηρεῖτε, Κύριοι, κατὰ τὴν πρώτην ἔκθεσιν, τὴν μόνην ἀληθῆ καὶ πραγματικήν, τὴν φέρουσαν τὰς ὑπογραφὰς τῶν δύο καθηγητῶν, τὴν πλέκουσαν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους τὸ ἐγκώμιον τοῦ κ. Ζαγγογιάννη καὶ ἀνομολογοῦσαν ὅτι «ἐν μὲν τοῖς παιδαγωγικοῖς, τοῖς φιλοσοφικοῖς μαθήμασι (τοῖς διδασκομένοις ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ κ. Ζαγγογιάννη), καθὰ καὶ ἐν τεχνικοῖς (τοῖς διδασκομένοις ὑπὸ τοῦ κ. Λύδεκε) πάντας (τοὺς μαθητὰς) εὕρομεν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἄριστα συγκεκροτημένους, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς οὐχ ὁμοίως»· κατὰ τὴν ἔκθεσιν, λέγω, ταύτην ἔπρεπε νὰ διατηρηθῶσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ μόνοι οἱ κύριοι Ζαγγογιάννης καὶ Λύδεκε, ν’ ἀπολυθῶσι δὲ οἱ λοιποὶ καθηγηταὶ τοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ Διδασκαλείου, ἐὰν εἶχεν ἴχνος εὐσυνειδησίας ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἄλλως ὅμως ἔδοξε τῷ εἰδικῷ κ. Πετρίδῃ. Οὗτος ἐνόμισεν, ὅτι, ὡς ἐπὶ τῶν 6220 ἄλλων μεταβολῶν τοῦ Ὑπουργείου του, καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὤφειλε ν’ ἀπομακρύνῃ μὲν τῆς ὑπηρεσίας τοὺς ἱκανοὺς Ζαγγογιάννην καὶ Λύδεκε, νὰ διατηρήσῃ δ’ ἐν αὐτῇ τοὺς ἄλλους ἀνικάνους καθηγητάς· διότι μίαν καὶ μόνην ἀποστολὴν εἶχεν αὐτὸς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ αὐτοῦ, νὰ ἀνατρέψῃ πάντα καλὸν θεσμὸν ἐν τῇ παιδείᾳ, καὶ νὰ θύσῃ καὶ ἀπολέσῃ πᾶσαν ἀληθῆ ἱκανότητα ἐν αὐτῇ, ἀντικαθιστῶν ταύτην δι’ ἀνωμολογημένων ἀνικανοτήτων, ὡς τὸ ἑξῆς παράδειγμα μαρτυρεῖ. Καὶ ἐν τῇ προκειμένῃ λοιπὸν περιπτώσει ἔπρεπε νὰ παύσῃ τὸν ἱκανώτατον διευθυντὴν Διδασκαλείου κ. Ζαγγογιάννην, ὅπως κάμῃ τόπον ἐν τῇ θέσει ταύτῃ εἰς τίνα νομίζετε; Ἀκούσατε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑπέβαλε σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν διαφόρους ἐκθέσεις τῶν ὑπ’ αὐτοῦ διορισθέντων κριτῶν διὰ τὰ διδακτικὰ βιβλία τῆς στοιχειώδους καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως. Λαμβάνω τὴν πρώτην τυχοῦσαν ἐξ αὐτῶν ἀνὰ χεῖρας καὶ σᾶς ἀναγινώσκω περικοπάς τινας, ὅπως ἐννοήσητε ἐντεῦθεν, τίνες ἐκλήθησαν, ἵνα κρίνωσι τὰ βιβλία τοῦ Χαρισίου Παπαμάρκου, Φιλ. Γεωργαντᾶ καὶ Βλ. Σκορδέλη, καὶ εἶχον τὸ θάῤῥος ν’ ἀποῤῥίψωσι μάλιστα τὸ ἀναγνωσματάριον τῶν πρώτων, περὶ οὗ εὐφημότατος λόγος ἐγένετο ἐν εἰδικοῖς παιδαγωγικοῖς περιοδικοῖς τῆς σοφῆς Γερμανίας, θεωρουμένου αὐτοῦ ὡς ῥηξικελεύθου (bahnbrechend), ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου δεκάδας πολλὰς φυλλάδων ἐνέκριναν διὰ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, προωρισμένων νὰ διαστρεβλώσωσι τὴν διάνοιαν καὶ ν’ ἀπαμβλύνωσι τὸ ἦθος τῆς μαθητιώσης νεολαίας. Ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἔκθεσις, Κύριοι, ἄρχεται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ ὁ παῖς ῥοφεῖ τὸ τῆς πατρίδος αἴσθημα, ὡς τὸ νήπιον ῥοφεῖ τὸ γάλα ἐν ταῖς μητρικαῖς ἀγκάλαις (γέλως)... Ὁ κόλπος ὁ γαλακτουχῶν τὸν ἑλληνόπαιδα εἶναι γνήσιος μητρικός, πλήρης θρεπτικοῦ γάλακτος, οὐχὶ κενὸν φιάλιον μετὰ περιστομίου ἐκ cautchouc» (γέλωτες παρατεταμένοι). Καὶ κατωτέρω (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἔννοια τῆς πατρίδος δὲν εἶναι διδακτὴ ἁπλῶς δι’ ἀηδῶν καὶ κωμικῶν ἐπαναλήψεων τῆς ξηρᾶς λέξεως, ἀλλὰ παρελαύνει μυστηριωδῶς τὸ πρῶτον, σαφέστερον δ’ εἶτα πρὸ τῆς παιδικῆς ψυχῆς, ἕλκουσα αὐτὴν εἰς τὸ ἐκπρεπέστατον αὐτῆς ἅρμα· αὕτη δὲ πτερόεσσα ἀκολουθεῖ συγκεκινημένη, παθαινομένη. Βλέπει, προαισθάνεται τὸν μεγαλουργὸν προγονικὸν κόσμον γνήσιον μετὰ τῶν μεγάλων αὐτοῦ προτερημάτων καὶ ἐλαττωμάτων, κραδαίνεται ἐπὶ τῇ θέᾳ τοῦ καταπλημμυροῦντος τὴν ἑλληνίδα ψυχὴν αἰσθήματος τοῦ φωτὸς καὶ τῆς ζωῆς, θυσιαζομένων ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ τῆς πατρίδος βωμοῦ, ἐφ’ οὗ διὰ τὴν αὐτὴν ἱερὰν αἰτίαν θυσιάζονται ἀδιστάκτως καὶ οἰκογένεια καὶ νεότης καὶ κάλλος καὶ γλυκύταται περὶ τὴν ἑστίαν ψυχαγωγίαι (γέλωτες). Ἡ ἁπλότης τῶν ἐντυπώσεων καὶ ἅμα ἡ κατὰ μικρὸν ἕλξις εἰς τὸ βαθὺ καὶ ἡδύτατον αὐτῶν μυστήριον (γέλωτες)...

§129Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τίς εἶναι ὁ γράφων;

§130ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν καὶ θὰ τὸ μάθητε... Πῶς δὲ διορθώνει ὁ γεννάδας τοὺς ὑπ’ αὐτοῦ κρινομένους συγγραφεῖς; Ἀκούσατε! Γράφει ὁ κ. Βλάσιος Σκορδέλης: «Ἔπειτα ἔκοψεν ἀπὸ τὰ δένδρα μεγάλους πασσάλους». Τὴν φράσιν ταύτην ὁ κριτὴς διορθώνει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὰ δένδρα οὐ φύουσι πασσάλους (παλούκια), ἀλλὰ κλῶνας, ἐξ ὧν δὴ τέχνῃ τε καὶ ἐμπειρίᾳ κατασκευάζονται καὶ πάσσαλοι. Ἀλλ’ ἐτέθη ἴσως ἐν εἴδει προληπτικοῦ κατηγορουμένου!» (γέλωτες).

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος τὰ γράφει αὐτά;

§132ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀκόμη δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἐκθέσεως. Ἐν ἑτέρῳ βιβλίῳ ἀναγινώσκει ὁ κριτὴς τὴν φράσιν «οἱ κάτοικοι συναθροίζουσιν εἰς δεξαμενὰς βρόχιον ὕδωρ», ἣν διορθώνει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «βρόχιος (α, ον) εἶναι ὁ διὰ βρόχου (παγίδος, θηλειᾶς, σχοινίου διὰ κρεμάλαν) γινόμενος» (γέλωτες παρατεταμένοι).

§133ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ σημειωθῇ παρακαλῶ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι γελᾷ καὶ αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν!

§134ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπιφέρει δὲ ὁ κριτὴς (ἀναγινώσκει): «διὸ θὰ ἐσήμαινεν, ἐάν που καὶ εἶχέ τινα νοῦν, τὸν τοῦ ἀπηγχονισμένου παγερὸν ἱδρῶτα» (γέλωτες). Ἀφοῦ δὲ οὕτω διώρθωσε τοὺς συγγραφεῖς, φαίνεται λυπούμενος ἐν τέλει τῆς ἐκθέσεως του, ὅτι δὲν τῷ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ διορθώσῃ καὶ τοὺς ποιητὰς, ὧν ποιήματα παρεντίθενται ἐν τοῖς κρινομένοις ἀναγνωστικοῖς βιβλίοις, καταστρέφων τὸν λόγον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Περὶ δὲ τῆς οὐσίας, περὶ αὐτῶν δῆλον ὅτι τῶν ποιημάτων, δὲν ποιούμεθα λόγον, καθ’ ὅσον τὴν διὰ ταῦτα εὐθύνην φέρουσι κυρίως οἱ ποιηταὶ αὐτοὶ τούτων, οὐχὶ δὲ οἱ συλλογεῖς, οἵτινες συνελέξαντο ταῦτα τῷ ὑπουργικῷ πειθόμενοι προγράμματι». Ἂς ἔλειπε τὸ ὑπουργικὸν τοῦτο πρόγραμμα, καὶ θὰ ἐβλέπατε πῶς θὰ ὑφίσταντο καὶ οἱ ποιηταὶ, ὡς οἱ συγγραφεῖς, τῶν παθῶν των τὸν τάραχον! (γέλως). Τώρα θ’ ἀναμένετε ἴσως ν’ ἀκούσητε ὑπογράφοντα τὴν τοιαύτην ἔκθεσιν τὸν γνωστὸν ἱερολογιώτατον Θεόκριτον Μυριανθούσην, ἢ τὸν εὐγενῆ ἐκ Κερκύρας κόμητα Δεκάστρον. Ἀλλὰ ἀντὶ τούτων δυστυχῶς ὑπογράφεται ὁ νέος διευθυντὴς τοῦ ἐν Τριπόλει Διδασκαλείου Ἀριστοτέλης Δ. Γραφειάδης, ὁ διάδοχος ἐν τῇ θέσει ταύτῃ τοῦ Χαρισίου Παπαμάρκου, τοῦ Βλασίου Σκορδέλη, τοῦ Ζαγγογιάννη καὶ τοῦ Φιλίππου Γεωργαντᾶ! Ὁ δυστυχὴς Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑπέστη, ὡς λέγεται, πολλὰς καὶ παντοίας πιέσεις παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅπως προβῇ εἰς τόσον σκανδαλώδεις διορισμοὺς, μεταθέσεις καὶ ἀπολύσεις (θόρυβος). Διὰ τὰς πιέσεις ταύτας ἐσκέφθη, ὡς φαίνεται, νὰ λάβῃ ἐκδίκησιν παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διορίζων τοιοῦτον διευθυντὴν ἐν τῷ Διδασκαλείῳ, ἐν ᾧ μορφοῦνται οἱ διδάσκαλοι τῆς ἰδιαιτέρας του ἐπαρχίας. Ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε κακεντρεχεστέραν ταύτης ἐκδίκησιν;

§135ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤμην παρών, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατέθηκε τὸν πίνακα τοῦ δημοσίου ταμείου. Ὁ πίναξ οὗτος παρίστησι τὴν κατάστασιν τοῦ δημοσίου ταμείου κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1895. Παρελείφθησαν οἱ πίνακες τῶν μηνῶν Ἰουλίου, Αὐγούστου, Σεπτεμβρίου, Ὀκτωβρίου καὶ Νοεμβρίου. Δὲν παραπονοῦμαι διὰ τοῦτο, διότι ὁπωςδήποτε διὰ τῆς καταστάσεως ταύτης γινώσκομεν τὴν ληψοδοσίαν τοῦ Κράτους κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου 1895. Συνιστῶ ὅμως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ζητήσῃ λόγον ἀπὸ τὸ Γεν. Λογιστήριον, διατί παρέλειψε νὰ δημοσιεύσῃ τὸν πίνακα τῆς ληψοδοσίας κατὰ τοὺς παρελθόντας πέντε μῆνας. Παρακαλῶ συνάμα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ, ὥστε νὰ δημοσιευθῇ ἡ προσωρινὴ κατάστασις τῶν εἰσπράξεων καὶ δαπανῶν τοῦ Δημοσίου τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου, διότι οὕτω διὰ τοῦ συνδυασμοῦ τῆς καταστάσεως ἐκείνης καὶ τοῦ πίνακος τοῦ κατατεθέντος θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ κρίνωμεν ὁποία ἦτο ἡ κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ 1895. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸν Μάρτιον. Οὐδέποτε, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐν τῷ παρελθόντι ἔτυχε νὰ καθυστερήσῃ ἡ κατάστασις τῶν εἰσπράξεων καὶ δαπανῶν πέραν τῶν δύο μηνῶν. Τό γε δὲ νῦν, εἶναι ἀπαραίτητος ἡ κατάστασις αὕτη, διότι, ὡς γινώσκετε, τὰ ⅔ τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰσπράττονται σὺν τῇ βεβαιώσει, ἤτοι κατὰ τὸ τέλος τοῦ Δεκεμβρίου ἑκάστου ἔτους εἶναι γνωστὴ περίπου ἡ κατάστασις τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ λήξαντος ἔτους. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ δημοσιευθῇ ἡ κατάστασις αὕτη πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἐκ τῆς καταστάσεως ἐκείνης θέλομεν πορισθῆ πολλὰς πληροφορίας, χρησίμους καὶ λυσιτελεῖς. Ἐπειδὴ ἔχω τὸν λόγον, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑπομνήσω ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ἡμερῶν ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐξήγησίν τινα: Ἐπὶ τίνος διατάξεως νόμου στηριζόμενος ἐξέδωκε τὴν πρὸς τοὺς ταμίας τοῦ Κράτους ἐγκύκλιον, δι’ ἧς οὗτοι παρηγγέλθησαν νὰ προκαταβάλωσι τοὺς μισθοὺς τῶν δημοδιδασκάλων; Εἶπον τότε, ὅτι εἰς τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ὅπως καὶ εἰς τὸν περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, τοιαύτην διάταξιν δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀνεύρω. Δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐπικρίνω τὸ μέτρον, διότι εἶναι γνωστόν, εἰς ὁποίαν περιῆλθον κατάστασιν τὰ τῶν δημοδιδασκάλων. Προέρχομαι ὅμως εἰς τὴν ὑπόμνησιν ταύτην, διότι, καὶ ἀφοῦ ἀπηύθυνα τὴν ἐπερώτησιν, ἐξακολουθῶ νὰ λαμβάνω πληροφορίας παρὰ δημοδιδασκάλων ἐκ τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν, ὅτι οἱ ταμίαι δὲν συνεμορφώθησαν πρὸς τὴν ἐκδοθεῖσαν ἐγκύκλιον περὶ προκαταβολῆς τῶν ὀφειλομένων εἰς αὐτοὺς μισθῶν. Ἀνέγνων μάλιστα εἴς τινα ἐφημερίδα, φιλικῶς διακειμένην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι προσῆκον οἱ δημοδιδάσκαλοι νὰ προέλθωσιν εἰς ἀπεργίαν, καὶ βεβαίως τοῦτο θὰ γείνῃ, ἂν ἡ καθυστέρησις παραταθῇ ἐπὶ πλέον. Ἐν τῷ τμήματι τῆς πρωϊνῆς συνεδριάσεως τῆς σήμερον νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι προτίθεται νὰ προβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς τοῦτο, εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῆς πληρωμῆς τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸ μέτρον τοῦτο ἔπρεπε νὰ προβῇ ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐνταῦθα ἡ Βουλὴ ἤρχισεν ἐργαζομένη, διότι οὐδὲν δύναται ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν μισθὸν τῶν δημοδιδασκάλων, καὶ πλὴν τῶν ἄλλων δυσκολιῶν, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐκ τοῦ νόμου περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως παρουσιάζονται, ἡ καθυστέρησις τῶν μισθῶν ἐπάγεται πλήρη ἔκλυσιν τῶν δημοτικῶν σχολείων, δικαιούμεθα δὲ πάντες νὰ παραπονώμεθα ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ καταστάσει τῶν δημοτικῶν σχολείων, διότι παραλύει πᾶσα ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις. Συνιστῶ ἑπομένως εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἵνα, ἂν τῷ ὄντι τοιαύτη ἦτο ἡ πρόθεσίς του, ἂν τὴν ἀντελήφθην καλῶς, προβῇ εἰς τὴν ἄμεσον ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἡ πληρωμὴ τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων καὶ οὐχὶ δι’ ἐγκυκλίων, μὴ στηριζομένων εἰς τὸν νόμον.

§136Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἀνακοινῶ καὶ πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ἐκ τριῶν ἄρθρων, ἔχω ἕτοιμον, καὶ θέλω τὸ ὑποβάλει. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ συζητήσῃ ἐσπευσμένως, διότι εἶναι καθαρῶς ὑπηρεσιακόν.

§137ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ἀνεκοινώθη παρ’ ὑμῶν ἀναφορὰ τῶν ἐν Κυδωνίαις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ὑπηκόων Ἑλλήνων, διὰ τῆς ὁποίας παραπονοῦνται κατὰ τῆς διαγωγῆς τοῦ ἐκεῖ προξένου, καὶ ζητοῦσι παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ νὰ ἀποσταλῇ ἀνακριτής, ἵνα ἐξακριβώσῃ τὰς ἐλλείψεις τοῦ ὑπαλλήλου τούτου καὶ προβῇ εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἤθελε κρίνει κατάλληλα κατόπιν ἐρεύνης τῶν παραπόνων. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, τὴν ἀναφορὰν ταύτην νὰ τὴν ἀποστείλητε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ τὴν λάβῃ σπουδαίως ὑπ’ ὄψιν, διότι ἀρκεῖ μόνον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, καθ’ ἃς ἔχω ἰδιαιτέρας πληροφορίας, τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. πρόξενος ἐνόμισε κατάλληλον διὰ νὰ τιμωρῇ τοὺς ὑπηκόους Ἕλληνας, τοὺς τολμῶντας νὰ παραπονῶνται κατὰ τῆς διαγωγῆς του, εἶναι νὰ τοὺς καταγγέλλῃ, ὅτι δὲν εἶναι ὑπήκοοι Ἕλληνες, ἀλλ’ ὑπήκοοι Ὀθωμανοί, καὶ νὰ ζητῇ τὴν τιμωρίαν των, ὡς προσβαλλόντων τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ προξένου! Τοιουτοτρόπως προκαλεῖ τὴν ἀπώλειαν τῆς ὑπηκοότητος αὐτῶν, οἵτινες οὕτω, ἐγκαταλειπόμενοι ἄνευ προστασίας, ὑποβάλλονται εἰς τὰ βάρη τῶν Ὀθωμανῶν ὑπηκόων.

§138Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πρό τινων ἡμερῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν διάφορα νομοσχέδια ναυτικά, καὶ ὁμολογουμένως μετά τινας ἡμέρας εἶχον τὴν τύχην νὰ ἀναγραφῶσι ταῦτα ἐκ τῶν πρώτων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, νῦν ὅμως ἔλαβον τὴν πορείαν τὴν ἄγουσαν πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς καλλένδας, πλὴν ἑνός, τὸ ὁποῖον, φαίνεται, προσωπικῶς ἐνδιαφέρει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διότι ἴσως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ψηφιζομένου, κατορθώσῃ νὰ περιστείλῃ τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουσι χώραν εἰς τὸ σῶμα τὸ Ναυτικόν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, εἰ δυνατόν, νὰ προταχθῶσιν, ἂν ὄχι ὅλα, τοὐλάχιστον τινὰ ἐξ αὐτῶν, τὰ σπουδαιότερα, ἰδίως δὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, διὰ τὸ ὁποῖον πιστεύω, ὅτι πάντες σχεδὸν οἱ συνάδελφοι ἐνδιαφέρονται.

§139ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι.

§140ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐπίσης περὶ ταμείου χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον, καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπ’ ὀλίγον, καὶ τοῦτο, διότι πρό τινων ἡμερῶν, γενομένης ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συζητήσεως, τινὲς τῶν συναδέλφων ἔδωσαν ἄλλην ἐξήγησιν εἰς αὐτό. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας δὲν ἀποβλέπει εἰς τοὺς ὑποναυάρχους, τοὺς ὁποίους, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ σῶμα τὸ Ναυτικὸν ὅλον σέβεται καὶ τιμᾷ. Ὅταν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον, κύριε Πρόεδρε, ἐγένετο μία παράλειψις, διότι πράγματι ἦτο εὐεργετικόν, καὶ ἀπέβλεπεν ἰδίως εἰς τοὺς ὑποναυάρχους, ἀλλὰ δὲν ἐπρόβλεψε νὰ τοὺς ἀφαιρέσῃ ἐκ τῶν ἀριθμῶν· συνεπῶς, ἐν ὅσῳ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὑφίσταται, ἅπαντες οἱ νῦν πλοίαρχοι καὶ ἀντιπλοίαρχοι θὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀποστρατείας, ἡ δὲ προαγωγὴ τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν θέλει σταματήσει κατόπιν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, καὶ δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ προαχθῶσι, διότι, καὶ ἂν μετά τινα ἔτη τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας περιλάβῃ τινὰς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ εἴπω, ὅτι οἱ κατόπιν αὐτῶν εἶναι τόσον νέοι, ὥστε θὰ διέλθωσι πολλὰ ἔτη· δὲν γνωρίζω δὲ, πῶς οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοὶ θὰ προαχθῶσι. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι σέβομαι τοὺς ὑποναυάρχους, καὶ θὰ παρακαλέσω μάλιστα, ἂν ἦναι δυνατὸν, πρὸς αὐτοὺς νὰ ἀπονεμηθῇ ὅ,τι νομίσῃ δίκαιον ἡ Βουλή· ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἵνα καὶ αὐτὸς μεριμνήσῃ, ὅπως ἀφεθῶσιν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς καὶ ἀφήσωσι τὴν προαγωγὴν τῶν κατωτέρων ἐλευθέραν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ ψηφισθέντος εἰς γʹ ἀνάγνωσιν νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου;

§142Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ θέλω ὑποβάλει παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ συνόλου. Κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἠκολούθησε τὸ νομοσχέδιον, μετὰ μελέτην ἐδέχθησάν τινας τῶν παρατηρήσεών μου, ἰδίως ἐπὶ τῶν ἄρθρων 2 καὶ 3. Μεταξὺ ὅμως τῶν παρατηρήσεων εἶχον ὑποβάλει καὶ δύο ἄλλας, τὰς καὶ σπουδαιοτέρας, ἐκ τῶν ὁποίων τὴν μίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐφάνη ἀντικρούσας, ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατενόησεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὴν σπουδαιότητα, καὶ εἶχε προαναγγείλει, ὅτι ἤθελε δεχθῆ αὐτάς. Δὲν γνωρίζω ὑπὸ ποίας συνθήκας συνεζητήθη ἡ τρίτη ἀνάγνωσις, ἢ ἂν μᾶλλον εἰς τὴν λήθην ὀφείλεται ἡ ἀναγραφὴ τοιαύτης διατάξεως, ἢ μὴ τυχὸν ὑπάρχῃ κανὲν τυπογραφικὸν παρόραμα. Ἐπὶ τῶν δύο τούτων παρατηρήσεων ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ μία μὲν ἀνάγεται εἰς τὸ ὅτι ὀφείλει νὰ ὑπάρξῃ διάταξις ἐν τῷ ἄρθρῳ 15 τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀπαραιτήτως ἀπαιτουμένων στοιχείων τῶν ἐνεχυρογράφων εἶναι καὶ ἡ ῥήτρα, ὅτι εἶναι εἰς διαταγὴν (à l'ordre). Τοῦτο δὲ παρελείφθη. Εἶναι δὲ βεβαίως σπουδαῖον, σπουδαιότατον. Δὲν γνωρίζω, ἐπαναλαμβάνω, μὴ τυχὸν ὑπάρχῃ παρόραμα. Εἶναι δὲ σπουδαῖον, διότι τὰ δικαιόγραφα εἰς διαταγὴν εἶναι εἰδικὴ κατηγορία. Τοιαῦτα δὲ ἐννοεῖτε νὰ καθιερώσητε τὰ ἐνεχυρόγραφα, καὶ εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ ἀναφέρητε, ἐκτὸς ἂν θέλητε νὰ ἀνατρέψητε ὅλους τοὺς κανόνας. Ἀλλ’ ἡ σπουδαιοτέρα τῶν παρατηρήσεων, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, καὶ ἥτις ἔτυχε τῆς ὑποστηρίξεως καὶ ἄλλων συναδέλφων—νομίζω καὶ τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης—τὴν ὁποίαν καὶ θεωρῶ σημαντικωτάτην, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα καὶ σήμερον τὸν λόγον, εἶναι ὅτι ἀπαραιτήτως ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ διάταξις, ἀπαγορεύουσα τὸ ἐμπορεύεσθαι κατὰ τὸν νόμον. Εἶχον προτείνει νὰ ἀναγραφῇ ἀνάλογος διάταξις πρὸς ταύτην (ἀναγινώσκει): «Εἰς τοὺς λαβόντας ἄδειαν συστάσεως ἀποθηκῶν καὶ εἰς τὰ νομικὰ ταῦτα πρόσωπα ἀπαγορεύεται οἱαδήποτε κερδοσκοπία ἐπὶ τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέλαβον νὰ ἀποθηκεύσωσιν, ἐπὶ ποινῇ ἀνακλήσεως τῆς δοθείσης ἀδείας.» Ἕπονται δὲ διατάξεις ἀναγράφουσαι ποινὰς καὶ συνεπείας. Θὰ ἦτο ὅλως περιττὸν νὰ ἀναπτύξω τοὺς κινδύνους, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἐκθέσῃ τοὺς ἀποθηκεύοντας ἐμπορεύματα εἰς τὴν γενικὴν ἀποθήκην, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα καθῆκον ἐμὸν νὰ ἐπαναλάβω τὴν παρατήρησίν μου ταύτην, ἰδίως μὴ τυχὸν ἐγένετο μὲν ἡ διόρθωσις, ἀλλ’ ἕνεκα παροράματος δὲν συμπεριελήφθη· διότι βεβαίως, Κύριοι, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι τὸ ἐθνικόν μας Συνέδριον ἀποτελεῖται ἀπὸ σοφοὺς, διότι ἄλλος συλλογισμὸς δὲν δύναται νὰ γείνῃ. Ὅταν ἐπὶ 16–18 ὥρας δύναται νὰ ἐλέγχῃ σπουδαίως τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ νομοθετῇ, μόνον ἐκ σοφῶν δύναται νὰ συγκροτῆται. Ἀλλὰ, ὅσον σοφοὶ καὶ ἂν ὑποτεθῶμεν, ὑποθέτω ὅτι δυνάμεθα νὰ ὑποπέσωμεν εἰς τοιαῦτα σφάλματα, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα καλὸν νὰ ὑπενθυμίσω τὴν παρατήρησίν μου ἐγκαίρως καὶ πρὶν ἢ συμβῶσι τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα προβλέπω, ὅτι δύναται νὰ συμβῶσι.

§143Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ συμβῶσι, βεβαίως τὰ πράγματα θέλουσιν ἀκολουθήσει τὸν δρόμον των, ἡμεῖς δὲ δὲν θέλομεν δυνηθῆ νὰ μετάσχωμεν τῶν σκανδάλων τούτων. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸν κάματον, βεβαίως ἠθέλομεν ἀποφύγει αὐτὸν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπολάβωμεν, ὅτι ἐκπληροῦμεν τὰ ἔργα μας, ὡς Βουλευταὶ, ἀρκούμενοι μόνον εἰς τὰς ὀκτὼ ὥρας ἐργασίας, τὰς ὁποίας καταναλίσκομεν διὰ τὰς ἐπερωτήσεις. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὅμως πλὴν τοῦ καθήκοντος τούτου ὑπάρχει καὶ τὸ καθῆκον τοῦ νομοθετεῖν, ἀναγκαζόμεθα τὰς ὀκτὼ ὥρας νὰ ὑπερπηδήσωμεν καὶ νὰ ἐργαζώμεθα ὑπὲρ τὰς ὀκτὼ ὥρας.

§144Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἂν ὀκτὼ ἢ δέκα ὀκτὼ θὰ ἦναι αἱ ὧραι τῶν ἐπερωτήσεων, τοῦτο δὲν θὰ γίνεται παρὰ τὴν συνήθειαν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος πάντοτε ἔδωκε τὴν συνήθειαν νὰ ἐλέγχωσιν ὅλας τὰς πράξεις οἱ Βουλευταὶ, ἂν δὲ ἠδύνατο νὰ συμβιβασθῇ ὁ ἔλεγχος μὲ σπουδαῖον τρόπον τοῦ νομοθετεῖν, τοῦτο πολλάκις συνεζητήσαμεν, καὶ θὰ ἦτο ὅλως μάταιον καὶ περιττὸν καὶ κουραστικὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ἐπαναλάβω, διότι ὑπεδείξαμεν, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ κατὰ τὴν λογικὴν ὑπῆρχον πολλοὶ ἄλλοι τρόποι, διὰ νὰ γείνῃ καὶ ὁ ἔλεγχος σοβαρὸς καὶ τὸ νομοθετεῖν ἀντάξιον τοῦ σκοποῦ.

§145Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ τόνος, τὸν ὁποῖον ἐδώσατε εἰς τὴν φωνήν σας, ἦτο τοιοῦτος, ὥστε δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀναβιβασθῶ καὶ ἐγὼ μέχρις αὐτοῦ· ἀλλὰ παρατηρῶ ὑμῖν, ὅτι, ἂν ὑμεῖς ἔχετε γνώμην, ὅτι ἔπρεπε τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως νὰ ἐνασκῆται καθ’ ὡρισμένας ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, εὑρίσκονται καὶ ἀντίθετοι γνῶμαι, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀντιτάσσηταί τις εἰς ταύτας. Ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην, τὸ παρελθὸν δὲ ὅλον, τὸ μέχρι τοῦδε, ἐφάνη ὅτι συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς ἐναντίας γνώμης.

§146Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἠναγκάσθην νὰ ὁμιλήσω εἰς τοιοῦτον τόνον, διότι, ὁσάκις ὡμίλησα μειλιχιώτερον, φαίνεται ὅτι δὲν εἶχον ἐννοηθῆ. Ἀφοῦ ὅμως δὲν εὐχαριστεῖ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω μὲ ἤρεμον τόνον, ὅτι πραγματικῶς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω προτάσεις, αἱ ὁποῖαι, ἂν ἐγίνοντο δεκταὶ καὶ ἐμελετῶντο σπουδαιότερον, ἤθελον διευκολύνει τὸ ἔργον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ ὁ ἔλεγχος ἠδύνατο νὰ γείνῃ κανονικὸς, καθόσον διὰ τῶν προτάσεων ἐκείνων προελαμβάνοντο ὅλα ἐκεῖνα, κατὰ τῶν ὁποίων σήμερον παραπονεῖται, καὶ παραπονεῖται ἀδίκως. Δὲν γνωρίζω ἂν ἠδυνήθην νὰ μορφώσω τὴν φωνήν μου ἐπὶ τὸ μειλιχιώτερον καὶ μὴ ταράξω τὰ νεῦρα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος μετὰ τόσας ἀγρυπνίας ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ ταράσσηται εἰς τὰς φωνὰς τὰς δυνατάς.

§147Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν παραπονοῦμαι παντάπασι διὰ τὰς ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται, ἀλλ’ ὑπέδειξα εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Βόλου, ὅτι πρέπει νὰ ἐνθυμῆται, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει δύο καθήκοντα, καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἐκπληροῦσα τὰ καθήκοντα αὐτῆς ταῦτα, ἂν περιορίζηται εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν μόνον τοῦ ἑνὸς καθήκοντος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου μετέρχεται τὸν τόνον τῆς φωνῆς του πρὸς ἐκβίασιν ἡμῶν, ἵνα ἴσως ἀρέσκωμεν εἰς αὐτὸν, καὶ εἶπε κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως, ὅτι θέλει ἀναγκασθῆ νὰ μετέλθῃ τὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν ἄλλος Βουλευτὴς μετέρχεται, ἵνα ἐκβιάσῃ ἕνα τῶν κυρίων Ὑπουργῶν. Ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ μετέρχηται οἵαν τακτικὴν θέλῃ, διότι ἕκαστος εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὰς ἰδίας αὐτοῦ πράξεις καὶ διὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνεργεῖ.

§148ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὡς πρὸς τὴν οὐσιαστικὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τὰ ἐνεχυρόγραφα μεταβιβάζονται εἰς διαταγὴν, ὅτε ἐγένετο ἡ δευτέρα συζήτησις τῷ παρετήρησα—καὶ αὐτὸ ἦτο ἡ θέλησις ὅλης τῆς Βουλῆς, διότι ἡμεῖς προθύμως καὶ ἀσμένως ἐδέχθημεν ὅσα ἐφάνησαν ἡμῖν συντελοῦντα εἰς τὴν ἁπλοποίησιν, τὴν διασαφήνισιν τοῦ νομοσχεδίου,—τῷ παρετήρησα ὅτι ἡ λέξις «εἰς διαταγὴν» ἦτο ὅλως περιττὴ, διότι, ὅταν λέγωμεν ἐν ἄρθρῳ 18, ὅτι «ἡ ἀπόδειξις ἀποθηκεύσεως καὶ τὸ ἐνεχυρόγραφον μεταβιβάζονται δι’ ὀπισθογραφήσεως», βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἦναι παρὰ εἰς διαταγὴν, ἐκτὸς ἐὰν γνωρίζῃ ἄλλην ὀπισθογράφησιν ὁ συνάδελφος, καὶ ὅταν λέγωμεν «καὶ εἰς διαταγὴν γραμμάτια», εἶναι τοῦτο δευτέρα ἐπικύρωσις, ὅτι τὰ γραμμάτια μεταβιβάζονται δι’ ὀπισθογραφήσεως. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ὅλως περιττὴ προσθήκη νὰ εἴπωμεν, ὅτι «μεταβιβάζονται εἰς διαταγήν». Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ζήτημα, ὅπου λέγει ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς ἐκμεταλλευομένους τὰς ἀποθήκας νὰ ἐμπορεύωνται αὐτὰ τὰ εἴδη, τοῦτο εἶναι τὸ ἴδιον, ὡς νὰ λέγωμεν, ὅτι τὸ ὅλον νομοσχέδιον, ἡ ἀρχὴ, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐβασίσθη, καταπίπτει· διότι, ὅταν ἐμποδισθῇ νὰ ἐμπορεύηται, τότε πῶς συμβιβάζετε τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν, ὅτι αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι δύνανται νὰ συστηθῶσιν ὄχι ἀπὸ ἑταιρίας μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἰδιώτας, κεφαλαιούχους, ὅπως προσέθεσεν ὁ ἐξ Ἄρτης συνάδελφος; Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ γείνῃ δεκτὸς αὐτὸς ὁ ὅρος, χωρὶς νὰ καταπέσῃ ἡ ἀρχή;

§149ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν δὲν ἀπαγορευθῇ ἡ ἐμπορία, θὰ ἔχωμεν τὰς προπωλήσεις.

§150ΣΚΟΥΖΕΣ. Αὐτὸ δὲν δύναται νὰ τεθῇ ἐδῶ. Τὰ περὶ προπωλήσεων πρέπει νὰ καθορισθῶσι δι’ εἰδικοῦ νόμου, ὅτι εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος ἐμποδίζονται αἱ προπωλήσεις· δὲν δύναται νὰ τεθῇ τοῦτο εἰς τὸν νόμον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν. Ἄν νομίζητε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ τοιοῦτος νόμος, τότε θὰ γείνῃ γενικὸς δι’ ὅλα· ἀλλὰ βεβαίως τοιαύτη διάταξις δὲν ἔχει τὴν θέσιν της εἰς τὸν νόμον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν.

§151ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπεστήριξα τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Βόλου κ. Βουλευτὴς ὑπεστήριξε κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὴν ὑπεστήριξα, διότι εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαία ἡ παραδοχὴ αὐτῆς. Ἔσχον μάλιστα καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐγένετο δεκτὴ ἡ γνώμη αὕτη, διότι, ὡς εἶπον, θεωρῶ αὐτὴν ἀπολύτως ἀναγκαίαν. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ἔντιμος καὶ τακτικὴ λειτουργία τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην, ὅτι ὁ ἱδρύων τὴν γενικὴν ἀποθήκην δικαιοῦται νὰ ἐμπορεύηται ἐπὶ τῶν αὐτῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα δέχεται παρὰ τρίτων ὡς παρακαταθήκην. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐμπνέωσιν αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι, ὅταν ὁ κύριος τῆς ἀποθήκης, ἐμπορευόμενος, ἔχῃ καὶ τὰ ἐμπορεύματα αὐτοῦ ἐντὸς αὐτῆς, καὶ γνωρίζῃ ἀκριβῶς, ποία εἶναι ὁλόκληρος ἡ κίνησις τῶν ἐμπορευμάτων ἐν τῇ ἀγορᾷ, ὅπου ὑπάρχει ἡ γενικὴ ἀποθήκη. Ἡ γνῶσις αὕτη τὸν θέτει εἰς θέσιν προνομιούχου ἀπέναντι παντὸς ἄλλου κατόχου, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ τῷ δίδει καὶ τὰ μέσα, ἂν οὗτος δὲν ἦναι καλῆς πίστεως, νὰ καταχρασθῇ τῆς ἐλευθέρας ἐνεργείας τοῦ ἐμπορίου, διότι βεβαίως τὰ ἰδικά του ἐμπορεύματα θὰ τυγχάνωσι καλλιτέρας περιποιήσεως, θὰ προτιμῶνται κατὰ τὴν πώλησιν. Θὰ ἀναγκάζῃ δ’ οὕτω τοὺς μικροτέρους ἐμπόρους καὶ παραγωγοὺς νὰ κύπτωσι πρὸ αὐτοῦ, καὶ νὰ τῷ χορηγῶσι τὰ ἐμπορεύματά των ὑπὸ ὅρους λίαν ἐπιβλαβεῖς εἰς αὐτούς. Τὸν ὅρον αὐτὸν τὸν ἐθεώρουν ἀπολύτως ἀναγκαῖον, καὶ, ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐγένετο δεκτός. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τοῦτο θὰ καταστήσῃ δύσκολον εἰς τὸν ἔμπορον ἢ κτηματίαν τὴν ἵδρυσιν γενικῆς ἀποθήκης, καὶ ὅτι τοῦτο, τὸ ἐμπορεύεσθαι τὰ εἴδη τὰ ἀποθηκευόμενα, εἶναι μία ἐκ τῶν βάσεων τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἀπ’ ἐναντίας, ἂν τοιαύτην βάσιν εἶχε παραδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἔπρεπεν ἄλλως νὰ ὀργανωθῇ. Ἄλλαι εἶναι αἱ ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ληφθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς λειτουργίας τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν. Οὐδεμία ὅμως τοιαύτη ἐξασφάλισις λαμβάνεται κατὰ τῶν καταχρήσεων καὶ τῶν πιέσεων, αἵτινες δύνανται νὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς ἀδείας πρὸς ἐμπορίαν τοῦ ἱδρύοντος τὴν γενικὴν ἀποθήκην. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας περισσοτέρας. Ἐκφράζω δὲ καὶ ἐγὼ τὴν λύπην μου, διότι δὲν συμπεριελήφθη ἡ τοιαύτη διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ διότι ἀφέθη ἐν αὐτῷ ἓν ἐπιπρόσθετον ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον θὰ καταστήσῃ δυσκολωτέραν, ἂν ὄχι τὴν ἀνέγερσιν ἀποθηκῶν, ἀλλὰ βεβαίως τὴν λειτουργίαν αὐτῶν ἐν τῷ Κράτει.

§152ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ προκαλέσω μίαν ἐξήγησιν, διότι πιθανὸν νὰ προέλθῃ παρανόησίς τις. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 30 λέγεται: «Αἱ οἰκοδομαὶ τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν τὰ προσαρτήματα καὶ παραρτήματα αὐτῶν εἰσιν ὑπέγγυα ὑπὲρ τῶν ἐν αὐταῖς ἀποταμιευσάντων τὰ προϊόντα ἢ ἐμπορεύματα αὐτῶν ἢ τῶν ἐκδοχέων ἢ δανειστῶν αὐτῶν». Βεβαίως ἐννοεῖτε ὑπὲρ μόνον τῶν ἐκδοχέων καὶ δανειστῶν, οἱ ὁποῖοι ἔγειναν τοιοῦτοι ἐπὶ τῶν κατατεθειμένων ἐν τῇ ἀποθήκῃ, δηλ. κατέστησαν δανεισταὶ δι’ ὀπισθογραφήσεως τῶν παριστώντων αὐτὰ τίτλων.

§153ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Βεβαίως.

§154ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄρα ἐννοεῖτε δανειστὰς μόνον ἐπὶ τῶν ἀποτεθέντων ἐμπορευμάτων, οὐχὶ καὶ πάντα δανειστήν. Πρέπει νὰ ἔχῃ ἀποκτήσει δικαίωμά τις διά τινος τῶν νομίμων τρόπων ἐκ τῶν παρακατατεθέντων ἐν τῇ ἀποθήκῃ ἐμπορευμάτων, ὅπως ἔχῃ δικαίωμα ἐπὶ τῶν ἀποθηκῶν. Οἱ ἄλλοι δανεισταὶ δὲν τὸ ἔχουν.

§155ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Μεσολογγίου τὸ ἄρθρον 27, ὅπερ λύει τὰς ἀπορίας του.

§156ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι μόνον περὶ γραφικῶν παροραμάτων δυνάμεθα νὰ συζητῶμεν, προκειμένου περὶ τοῦ συνόλου. Ὅταν προέτεινον νὰ προστεθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἐνόουν, ὅτι ἔπρεπε νὰ προστεθῇ καὶ ὑπὸ τίνος θὰ γράφηται ἡ ὑποθήκη, περὶ αὐτοῦ δὲ εἶχον εἴπει: «τῇ ἐπιμελείᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν».

§157ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ συνόλου δὲν δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν πλέον τίποτε.

§158ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν πρέπει τὰ καταστήματα, αἱ ἀποθῆκαι νὰ ἦναι ὑπέγγυοι δι’ ἀπαιτήσεις κοινὰς, ἐξ ἄλλων λόγων προερχομένας, διότι οὕτω μηδενίζεται ἡ ἐξ αὐτῶν ἀσφάλεια καὶ ἐγγύησις. Τοῦτο οὐδόλως ὑπῆρχεν οὔτε εἰς τοῦ κ. Σιμοπούλου τὴν σκέψιν. Αἱ ἀποθῆκαι πρέπει νὰ ἦναι ὑπέγγυοι διὰ τὰ κατατιθέμενα ἐν ταῖς ἀποθήκαις εἴτε ἀπέναντι τοῦ κυρίου, ὁ ὁποῖος πρῶτος τὰ κατέθηκεν, εἴτε ἀπέναντι τῶν διαδόχων αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι διὰ μεταβιβάσεως τῶν τίτλων ἐγένοντο κύριοι τοῦ κατατεθέντος. Τὸ ἄρθρον 27, εἰς τὸ ὁποῖον μὲ παρέπεμψεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, περί τινος πραγματεύεται; (ἀναγινώσκει): «Ἀπαγορεύεται ἡ κατάσχεσις καὶ ἡ διεκδίκησις τῶν ἐν ταῖς γενικαῖς ἀποθήκαις ἀποτεταμιευμένων ἐμπορευμάτων ἢ προϊόντων ἐφ’ οἱῳδήποτε λόγῳ ὀφειλῆς ἢ ὑποχρεώσεων τοῦ ἀρχικῶς λαβόντος ἢ τοῦ κατέχοντος τὴν ἀπόδειξιν ἀποθηκεύσεως ἢ τὸ ἐνεχυρόγραφον.» Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ πρόκειται οὐχὶ περὶ τῶν ἀποθηκῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐν αὐταῖς ἀποτεταμιευμένων. Ἤδη τίνα σχέσιν ἔχει ἡ ἀποθήκη καὶ ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν ἡ ἀποθήκη πρέπει νὰ προσφέρῃ εἰς τοὺς δικαιούχους τῶν ἐμπορευμάτων, μὲ τὴν ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων κατάσχεσιν καὶ διεκδίκησιν, ἃς τὸ ἄρθρον 27 τοῦ νομοσχεδίου ἀπαγορεύει; Πρέπει ἑπομένως νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ διάταξις, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ πάσης ἀπαιτήσεως, ἀλλὰ μόνον περὶ ἐκείνης, ἡ ὁποία γεννᾶται ἐκ τοῦ κατατεθέντος προϊόντος.

§159ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Φρονῶ ὅτι τὸ ἄρθρον, ὡς ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἴτε ὑπάρχει εἴτε ἐκλείψει, οὐδεμίαν συνέπειαν θὰ ἔχῃ ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νομοσχεδίου.

§160Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω πρὸ παντὸς, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ συνόλου, καὶ ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου οὐδὲν ἄλλο ἐξετάζεται, εἰμὴ ἐὰν ἀνεγράφησαν ἐν αὐτῷ πᾶσαι αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, αἱ γενόμεναι κατὰ τὰς τρεῖς ἀναγνώσεις τοῦ νομοσχεδίου. Ἑπομένως τοῦτο μόνον πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν: παρελείφθη ἀπόφασίς τις, γενομένη ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου; Ἂν παρελείφθη, πρέπει νὰ τεθῇ· ἂν ὅμως δὲν παρελείφθη διάταξίς τις, ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη ὀρθῶς, δὲν εἶναι πλέον καιρὸς νὰ διορθωθῇ τὸ μὴ ὀρθῶς ψηφισθέν, ἀλλὰ πρέπει νὰ γένηται νέα πρότασις νόμου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανάληψις τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς συζητουμένης εἰς γʹ ἀνάγνωσιν προτάσεως νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ἰωάν. Τσερτίδου καὶ Δ. Μυλωνᾶ, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 139. Ἐκ τούτων 77 εἶπον Ναί, 41 Ὄχι, καὶ 21 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτὴ εἰς γʹ συζήτησιν.

§163Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἤδη νὰ διακόψωμεν, καὶ ὅταν ἐπανέλθωμεν, προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστον. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 50′ μ. μ.)

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§165Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως ἑνὸς τῶν κ. συναδέλφων καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν: αʹ) Κατάστασιν, δηλοῦσαν τὸ ποσὸν τοῦ σταφιδοκάρπου, τοῦ ἐν ἑκάστῃ τῶν ἀποθηκῶν ἀποταμιεύσεως ὑπάρχοντος μέχρι τέλους Φεβρουαρίου 1896. βʹ) Πίνακα τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πρώτης δημοπρασίας ἐκποιήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, τῆς 5 Δεκεμβρίου 1895. καὶ γʹ) Πίνακα τῆς δευτέρας δημοπρασίας τῆς 29 Φεβρουαρίου 1896.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: αʹ) «Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1894 ἐκ δραχ. 2,000» καὶ βʹ) «Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 780,879.31 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1895.» Ὡσαύτως ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν νομοσχεδίων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Λιμπρίτης καὶ Κ. Πεταλᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν περὶ προσθήκης ἄρθρου 27 εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας νόμου, μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Πᾶσαι αἱ ἐκθέσεις αὗται μετὰ τῆς τροπολογίας θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 256–259). Προβαίνομεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἐξαγόμενος ἐντὸς τοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον διαστήματος σταφιδόκαρπος ὑποβάλλεται εἰς φόρον καταβλητέον εἰς εἶδος, συμπληρωτικὸν τοῦ εἰς χρήματα. Ὁ εἰς εἶδος οὗτος φόρος ὁρίζεται εἰς 15% ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ, καταβάλλεται δὲ εἰς σταφιδόκαρπον, εἴτε ὁμοειδῆ τοῦ ἐξαγομένου, εἴτε διάφορον τούτου κατὰ ποιότητα ἢ τόπον παραγωγῆς. Σταφιδόκαρπος μὴ ἐντελῶς ἀπεξηραμένος, ἢ ἀναμεμιγμένος ξέναις ὕλαις, ἢ εἰς πολτώδη κατάστασιν, ἢ μὴ καλῶς κεκαθαρμένος, εἶναι ἀπαράδεκτος.» Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ἀσημακοπούλου, ἔχουσα οὕτω: «Ἐκτὸς τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας καὶ τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ τῶν Πατρῶν καὶ Κραθίδος τῶν Καλαβρύτων, ὁριζομένου τοῦ φόρου τούτων εἰς 8%.»

§168ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἐξαιρέσεις.

§169ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξανέστησαν ἀμέσως οἱ κύριοι παρακρατητικοί, μόλις ἤκουσαν ὅτι ὑπάρχει τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, διεῤῥάγησαν εἰς φωνὰς καὶ ἀλαλαγμοὺς ἐν συναυλίᾳ, ἵνα καταπνίξωσι μεμονωμένην φωνὴν, ἐνισχυομένην ὅμως ὑπὸ τοῦ δικαίου. Δι’ ἀλαλαγμῶν δὲν συζητοῦσι τοιαῦτα σπουδαῖα ζητήματα· ἀκούσατέ με πρῶτον, καὶ μετὰ ταῦτα ἀποφασίζετε, καὶ μὴ θέλετε νὰ καταστρέψητε μίαν ὁλόκληρον ἐπαρχίαν. Σκιαμαχοῦμεν ὑπὲρ τοῦ Συντάγματος· εἰς ἑκάστην συζήτησιν, εἰς πᾶσαν πρότασιν νόμου, καὶ παντοῦ βλέπομεν ὅτι πρόκειται περὶ παραβιάσεως τοῦ Συντάγματος, ἐρχόμεθα δὲ ἐνταῦθα, εἰς τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν, καὶ ξεσχίζοντες εἰς τεμάχια τὸ Σύνταγμα, ζητοῦμεν νὰ προσφέρωμεν ἐπαρχίας ὁλοκλήρους βορὰν τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Καὶ ἄλλοτε ἠναγκάσθην νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἄλλοτε σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν ζητοῦμεν προνόμια διὰ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας, ζητοῦμεν μέτρον δικαιοσύνης, ὀχυρούμενοι ὄπισθεν πραγμάτων ἀληθῶν καὶ λογικῶν, ἐκ δὲ τῆς ἀκριβοῦς ἐξετάσεως τούτων θέλετε πεισθῆ, ἐὰν ἔχωμεν δίκαιον, ἐπιμένοντες εἰς τὴν ψήφισιν τῆς τροπολογίας μας, ἢ ἂν πρέπῃ δι’ ἀλαλαγμῶν νὰ ζητῶμεν τὴν ἀπόῤῥιψιν πάσης προτάσεως, ἀνεξετάστως καὶ ἀσυζητητεί. Τὸ τελευταῖον τοῦτο ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἄμεσον ἔχοντας συμφέρον κυρίους ἀντιπροσώπους τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, οἱ μὴ ὅμως ἐκ τοιούτων ἐπαρχιῶν καταγόμενοι ὤφειλον νὰ ἔχωσι περισσοτέραν ὑπομονὴν, καὶ νὰ μὴ παρασύρωνται ἀπὸ τὰς γοερὰς κραυγὰς τῶν ἐνδιαφερομένων. Διὰ τῆς τροπολογίας ἡμῶν ζητοῦμεν, ὅπως κατ’ ἐξαίρεσιν ἡ ἐπαρχία Αἰγιαλείας καὶ οἱ δῆμοι Ἐρινεοῦ τῶν Πατρῶν καὶ Κραθίδος τῶν Καλαβρύτων εἰσφέρωσιν, ἀντὶ 15%, 8 τοῖς ἑκατὸν, καὶ τοῦτο, διότι αἱ σταφιδάμπελοι τῶν μερῶν τούτων καὶ ὀλιγώτερον καρπὸν παράγουσι καὶ δαπάνην καλλιεργείας μεγαλειτέραν ἀπαιτοῦσιν, ὡς ἐκ τῆς κλιματολογικῆς καὶ ἐδαφικῆς αὐτῶν καταστάσεως, διότι εἰσὶ γαῖαι ξηραὶ καὶ λεπτόγειοι, ἰδιαιτέραν δὲ ἐπιμέλειαν καταβάλλουσιν οἱ παραγωγοὶ, ὅπως καταστήσωσι τὸ προϊόν των ἐξαιρετικὸν κατὰ τὴν ποιότητα καὶ πολυτιμότερον. Ἴδιον σύστημα ἀκολουθοῦντες οἱ Αἰγιαλεῖς, δὲν χαρακώνουσιν ἐπὶ τοῦ στελέχους, ὅπως εἰς ὅλα τὰ ἄλλα μέρη, ἀλλ’ εἰς τοὺς κλάδους, τοῦτο δὲ μειοῖ τὸ ποσὸν, ἐξευγενίζον τὴν ποιότητα. Ἐν γένει δὲ καὶ κατὰ τὴν συλλογὴν καὶ ἀποξήρανσιν μεγάλην καταβάλλουσι προσπάθειαν καὶ ἐπιμέλειαν. Καὶ ἐνῷ ταῦτα πράττουσιν οἱ παραγωγοί, δὲν ὑπολείπεται καὶ ἡ φροντὶς τῶν σταφιδεμπόρων κατὰ τὴν προπαρασκευὴν τοῦ σταφιδοκάρπου. Διότι εἰσκομιζομένου τούτου εἰς τὰς εὐρυχώρους ἀποθήκας των, ἔνθα ὡς εἰς τέλεια ἐργοστάσια ἑκατοστύες ἐργατῶν καὶ ἐργατριῶν ἐπιμελοῦνται τὸν καθαρισμὸν καὶ τὴν κατὰ ποιότητας κατάταξιν, διαλέγουσιν αὐτὸν ἕνα–ἕνα σπυρὶ, ἐνῷ οἱ παραγωγοὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν οὐδεμίαν ἐπιμέλειαν οὔτε κατὰ τὴν καλλιέργειαν οὔτε κατὰ τὸν τρυγητὸν καὶ τὴν συλλογὴν καταβάλλουσιν, ἀλλ’ ὅπως–ὅπως τρυγοῦν αὐτὸν, γοῦρμον καὶ ἄγουρον, τὸν μαζεύουν νωπὸν καὶ εἰς πολτώδη κατάστασιν, μεμιγμένον, διὰ τὴν ποικιλίαν, μὲ διαφόρους ξένας οὐσίας. Τοιοῦτον καρπὸν βεβαίως δὲν δυσκολεύονται οἱ παραγωγοὶ νὰ προσφέρωσιν εἰς τὸ γενικὸν χωνευτήριον τῆς παρακρατήσεως· ἀλλ’ ὁ παραγωγὸς τοῦ Αἰγίου, νομίζετε ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ῥίπτῃ καὶ οὗτος εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως ἴσον ποσὸν ἐκ τοῦ πολυτίμου καὶ ἐξηυγενισμένου καρποῦ του; Τοῦτο εἶναι τὸ ἴδιον, ὡς νὰ προσφέρῃ τις εἴς τινα κοινὴν ἀποθήκην σῖτον καὶ ἄλλος βρώμην, καὶ τοῦτο, ἵνα ἀμείψῃ καὶ συντρέξῃ ὁ ἐπιμελὴς κτηματίας τὸν ἀμελῆ. Γνωστὸν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ὁ σταφιδοκαρπὸς τοῦ Αἰγίου ἐξαιρετικὴν κατέχει θέσιν εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως, ἴδιον κύκλον ἐμπορίας ἔχει, πάντοτε πωλεῖται εἰς καλὰς τιμὰς, δὲν ἐπηρεάζεται δὲ ἐκ τοῦ ποσοῦ τῆς ἄλλης σταφιδοπαραγωγῆς, ὡς ἐκ τῆς ἐξαιρετικῆς ποιότητός του, καὶ οὔτε μένει ἀπόθεμα ἐξ αὐτοῦ, μήτε ἐπὶ τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς, μήτε εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἀγοράς. Ἐπειδὴ δὲ σὺ, κύριε Ἠλεῖε, Μεσσήνιε, Πατρινὲ, δὲν δύνασαι, ὡς ἐκ τῆς ποιότητος, νὰ πωλήσῃς τὸν σταφιδόκαρπόν σου, πρέπει ὁ Αἰγιεὺς νὰ πετάξῃ τὸν ἰδικόν του, διὰ νὰ πωλήσῃς σὺ τὸν ἰδικόν σου; Σεῖς ἔχετε γαίας ἀπεράντους καὶ παραγωγικωτάτας, καὶ δαπάνας μικρὰς, ἐνῷ ὁ Αἰγιεὺς εἶναι περιωρισμένος εἰς μικρὰν ἔκτασιν γαιῶν, μὴ ἐπιδεκτικῶν ἄλλης καλλιεργείας καὶ ἧττον παραγωγικῶν. Ὁ Αἰγιεὺς κτηματίας, διὰ νὰ παραγάγῃ μίαν χιλιάδα σταφιδοκάρπου, καλλιεργεῖ δύο, τρία καὶ τέσσαρα στρέμματα, δαπανᾷ δὲ κατὰ μέσον ὅρον διὰ τὴν ἐπιμεμελημένην καλλιέργειαν 70 καὶ 80 δραχμὰς κατὰ στρέμμα, ὅσον δὲ καὶ ἂν πωλῇ ἀκριβότερον, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς δαπάνας· ἐκτὸς δὲ τούτου, αἱ πλεῖσται τῶν γαιῶν τῆς περιφερείας Αἰγίου ἀνῆκον εἰς τὰς Μονὰς Ταξιαρχῶν, Μεγάλου Σπηλαίου, Ἁγίας Τριάδος, καὶ ἄλλους γεωκτήμονας, καὶ ἔχουσιν ἐμφυτευθῆ ὑπὸ κανόνα (νόβελο), πληρόνουσαι 15%–25% ὡς φόρον ἐπικαρπίας, πολλαὶ δὲ ἦσαν ἐθνικαὶ, κατὰ δὲ τὸν περὶ διανομῆς τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν νόμον, ἔχουσιν ἐκτιμηθῆ τόσον ἀκριβὰ, ὅσον οὐδεμιᾶς τῶν ἄλλων σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἐκτίμησις, κατὰ τὸν κατάλογον τὸν ἐπίσημον, τὸν ὁποῖον ἐκ τοῦ Ὑπουργείου προσήγαγον κατὰ τὴν προηγουμένην σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἀνέρχεται πλέον τῶν 80 δραχμῶν, ἐνῷ ἡ τῶν τοῦ Αἰγίου γαιῶν καὶ φυτειῶν ἀνέρχεται εἰς 150 ἕως 250 δραχμάς. Ταῦτα νομίζω ὅτι εἰσὶν ἀρκετὰ νὰ πείσωσι τὸν θέλοντα νὰ πεισθῇ, ὅτι ἐν μέτρῳ δικαιοσύνης δέον ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὴν ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν, ὅπως κατ’ ἐξαίρεσιν, δεδικαιολογημένην ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, εἰσφέρῃ μόνον 8% ἡ Αἰγιάλεια. Τὸ Αἴγιον καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ, κατ’ ἀρχὴν ἀπέκρουσαν τὴν παρακράτησιν, ἰδίᾳ δὲ ὁ συνάδελφός μου κ. Παναγιωτόπουλος, δι’ ἁδρῶν ἐπιχειρημάτων καὶ δι’ ἰσχυρῶν λόγων, διὰ στατιστικῶν τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος ἀπὸ πεντηκονταετίας καὶ πλέον, δι’ ἀριθμητικῆς ἀκριβείας ἀπέδειξε τὸ ἀλυσιτελὲς τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον νόμου· ἀλλ’ ἡ φωνὴ τούτου ὡς καὶ τῶν λοιπῶν ἀντιπαρακρατητικῶν δὲν εἰσηκούσθη· ἐπνίγη ἐν μέσῳ τοῦ τεχνητοῦ θορύβου, τοῦ προπαρασκευασθέντος διὰ τοῦ τύπου, διὰ τῶν συλλαλητηρίων, διὰ τῶν ψηφισμάτων τῶν συλλόγων καὶ δι’ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἐνόμισαν ἱκανὰ, ὅπως ἀποπλανήσωσιν οὐ μόνον τὸν σταφιδικὸν κόσμον, ἀλλὰ καὶ πάντα μὴ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενον. Καὶ ταῦτα πάντα διενηργήθησαν ὑπὸ τῶν ἐπιτηδείων κερδοσκόπων, ἐπηρεάσαντα καὶ τὴν γνώμην τῶν ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν κ. κ. ἀντιπροσώπων, οἵτινες ἠδυνήθησαν νὰ συναρπάσωσιν ἐξ ἐφόδου, ὡς πολυπληθέστεροι, τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο ἔπραξαν, ἀλλὰ καὶ, διὰ τοῦ αὐτοῦ τρόπου, διὰ τῆς αὐτῆς τακτικῆς, ἐξηνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποῤῥίψῃ προσφορὰς εὐλόγους καὶ ἐπωφελεῖς διὰ τὸν ἐν ταῖς ἀποθήκαις σταφιδόκαρπον τῆς παρακρατήσεως, καὶ ἐνῷ κατὰ τὸν ἀνὰ χεῖράς μου κατάλογον, εἰλημμένον ἐκ τοῦ Ὑπουργείου, εἶχον γείνῃ προσφοραὶ διὰ τὸν σταφιδόκαρπον τοῦτον ἐκ δραχ. 70, 80 καὶ 90 κατὰ χιλιάδα, ἤδη, κατὰ τὸν αὐτὸν κατάλογον, κατὰ τὴν δευτέραν ἐνεργηθεῖσαν δημοπρασίαν δὲν κατωρθώθη νὰ γείνῃ προσφορὰ ἄνω τῶν 50 δραχμῶν, ἐπελθούσης οὕτω ζημίας ἄνω τῶν 600,000 δραχμῶν κατὰ μέσον ὅρον, τὰς ὁποίας χάνει ὁ πτωχὸς σταφιδοπαραγωγός. Εἶναι λυπηρὸν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι, ἐνῷ ἐκ τῶν πραγμάτων βλέπομεν τὸ ὅλως ἀλυσιτελὲς τοῦ νόμου τῆς παρακρατήσεως ἥτις οὐδεμίαν αὔξησιν τιμῶν ἐπέφερεν ἐπὶ τῆς ἐνεστώσης σταφιδοπαραγωγῆς, μεθ’ ὅλην τὴν ἐπελθοῦσαν ἐλάττωσιν τῆς ἐν Γαλλίᾳ οἰνοπαραγωγῆς, ἐψηφίσαμεν πάλιν τὸν αὐτὸν νόμον, ὅπως ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τὴν μέλλουσαν ἐσοδείαν. Ὁ δὲ ἰσχυρισμὸς, ὅτι εἰς τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν δὲν ἐπέδρασεν ἀποτελεσματικῶς ὁ νόμος οὗτος ἐκ τοῦ ὅτι εἶχεν ὁρισθῆ πληρωμὴ εἰς δραχμὰς ἐνενήκοντα εἰς τοὺς μὴ προτιμῶντας τὴν εἰς εἶδος φορολογίαν, δὲν εἶναι βάσιμος, καθόσον ἐκ τῶν προσαχθέντων σημειωμάτων παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐξάγεται, ὅτι μέχρι σήμερον ἐκ τῆς εἰς χρήματα πληρωμῆς τοῦ φόρου ἔχει εἰσπραχθῆ ποσὸν, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων, ἐκ δραχμῶν 700,000, κατατεθέντων εἰς τὴν Τράπεζαν· ἂν δὲ νομίζητε ὅτι δύναται νὰ ἐπέλθῃ ὕψωσις τῶν τιμῶν, εὔκολον εἶναι ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ, καὶ ἡ Κυβέρνησις, νομίζω, δὲν θὰ ἔχῃ δυσκολίαν, νὰ ἀγορασθῶσι μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ δύναται νὰ ἀγοράσῃ, 7–8 ἑκατομμύρια ἐκ τῆς σταφιδαγορᾶς μὲ τὰς τρεχούσας ἤδη τιμάς. Λοιπὸν νομίζετε, ὅτι ἀφαιρουμένου τοῦ ποσοῦ τούτου ἐκ τοῦ ἐμπορίου καὶ τιθεμένου εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως, ἢ ἐντελῶς καταστρεφομένου, δύναται νὰ βελτιωθῇ ἡ παροῦσα θέσις τῆς σταφίδος; Τοῦτο θὰ ἦναι πλάνη φανερὰ, διότι ἀπέναντι τοσούτου ποσοῦ, ὑπάρχοντος ἤδη ἀπωλήτου, δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ ἑκατομμύρια νὰ ἔχωσιν οὐσιώδη ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν τιμῶν. Ἐγὼ, Κύριοι, ἐπανειλημμένως, καὶ κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶπον, ὅτι ἐν τῷ νόμῳ τῆς παρακρατήσεως δὲν ἔγκειται ἡ σωτηρία καὶ ἡ τύχη τῆς σταφίδος, ἀλλ’ ἀλλαχοῦ ἔπρεπε ν’ ἀναζητήσωμεν καὶ ἀνεύρωμεν τὸν λόγον καὶ τὰ αἴτια τοῦ τηλικούτου ἐξευτελισμοῦ τοῦ πολυτίμου τούτου προϊόντος. Ἐπίστευον δὲ, ὅτι οἱ κύριοι ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἀντιπρόσωποι, ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς ἐπαρχίας των, ἤθελον προσκομίσει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πόρισμα τῆς μελέτης αὐτῶν ἐπὶ τῆς τύχης τῆς σταφίδος, ἰδίᾳ δὲ οἱ κύριοι ἀντιπρόσωποι Πατρῶν, οἵτινες εὑρίσκονται ἐν τῷ κέντρῳ τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος, ἐπωφελούμενοι ἐκ τῆς πείρας καὶ τῶν εὐρειῶν γνώσεων τῶν μεγαλεμπόρων, τῶν ἐμπορικῶν καὶ κτηματικῶν συλλόγων· ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ οὗτοι οὐδὲν νέον φάρμακον καὶ κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην μᾶς ἐπαρουσίασαν, εἰμὴ τὸ γνωστὸν καὶ κοινὸν ἐμπειρικὸν φάρμακον τῆς παρακρατήσεως. Διὰ τοῦτο πρὸ ὀλίγου ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν τῆς κατ’ ἄρθρον ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου (ἥτις παταγωδῶς ἀπεῤῥίφθη), ἵνα ἰδιαιτέρως οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἀντιπρόσωποι συνέλθωμεν, καὶ οἰκογενειακῶς συζητήσωμεν, καὶ ἐξεύρωμεν μέτρα, ἱκανὰ νὰ ἀναχαιτίσωσι τὴν καταπληκτικὴν ἔκπτωσιν τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος· διότι εἶχον καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναι τὸ ἀσθενέστερον καὶ ἀλυσιτελέστερον τῶν φαρμάκων πρὸς θεραπείαν καὶ ἀποσόβησιν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως. Ἐν τῇ παρακρατήσει οὐκ ἔστι σωτηρία. Ἡ σταφὶς, κατὰ τὴν κρίσιν μου, δύναται νὰ σωθῇ διὰ τῆς διαδόσεως καὶ ἐξαπλώσεως αὐτῆς εἰς τὰς ἀνοικτὰς καὶ γνωστὰς ἤδη ἀγορὰς καὶ εἰς ἄλλας τοιαύτας, ὅπου οὐδὲ κατ’ ὄψιν εἶναι γνωστή. Τοῦτο δὲ ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ συστηματικῆς ἐνεργείας, διὰ συστάσεως ἐπιμελητηρίων σταφιδικῶν, διὰ σταφιδαποστόλων, σχηματιζομένου κέντρου τινὸς, ἔχοντος πανταχοῦ διακλαδώσεις· πρὸς τοῦτο δὲ ἔδει νὰ ληφθῇ μέτρον ἐν τῇ παρούσῃ συνόδῳ περὶ διαθέσεως τῶν ἐκ τῆς παρακρατήσεως εἰσπραχθέντων καὶ εἰσπραχθησομένων χρημάτων, περὶ ὧν οὐδεμία ἐλήφθη φροντὶς δι’ οὐδεμίαν χρησιμοποίησιν τούτων. Ἐπίσης ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι μέτρα κατὰ τῆς καταδολιεύσεως τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος, διότι, ὡς γνωστὸν, ἀπὸ ἐτῶν εἰσήχθη σύστημα καταστρεπτικὸν, τὰ μάλα συντελοῦν εἰς τὴν ὑποτίμησιν· τοῦτο εἶναι τὸ σύστημα τῶν προπωλήσεων εἰς τὰ ἀνοικτὰ, τὸ ὁποῖον ἔφερε καταστροφὴν καὶ εἰς τὸ εἶδος καὶ εἰς τὸ ἀληθὲς ἐμπόριον, κλονίσαν καὶ καταῤῥῖψαν οἴκους ἐμπορικοὺς, πρὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἀκμάσαντας ἐν Ἑλλάδι, περιῆλθε δὲ τὸ ἐμπόριον εἰς χεῖρας ἰσχνὰς καὶ ἀσθενεῖς, κατέστη κυβεία πλέον, καὶ δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσιν οἱ ἀληθεῖς ἔμποροι. Οὗτοί εἰσιν οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡμεῖς ἀνέκαθεν εἴμεθα κατὰ τῆς παρακρατήσεως, οὐχὶ δὲ ἐκεῖνοι, οὓς ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἀνέγραψαν καὶ πανταχοῦ διελάλησαν, ὅτι οἱ Αἰγιεῖς πολεμοῦσι τὴν παρακράτησιν, θέλοντες τὴν καταστροφὴν τῶν ἄλλων σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν διὰ τῆς ἐκριζώσεως τῶν σταφιδαμπέλων, ὡς μὴ ἀντεχουσῶν εἰς τὰς δαπάνας, ἵνα οὗτοι ἀπολαμβάνωσιν ὑψηλὰς τιμὰς καὶ πωλῶσιν εὐκόλως τὸν σταφιδόκαρπόν των. Ἔγραψαν καὶ εἶπον τοὺς Αἰγιεῖς ἀνθρωποφάγους, ὡς ἔχοντας ἔνστικτα θηριώδη, ἀλλ’ οἱ Αἰγιεῖς, ὡς ἐκ τῆς γειτνιάσεως καὶ τῆς συνεχοῦς συναφείας μετὰ τῶν κυρίων Πατρινῶν, δὲν ἠδύναντο νὰ ἔχωσι τοιαῦτα αἰσθήματα· ἀπεναντίας συμπονοῦν καὶ συμπάσχουν μὲ τοὺς δυστυχοῦντας ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἐπειδὴ καὶ οὗτοι δὲν εἶναι εὐτυχέστεροι ἐκείνων, διότι μὲ ὅλην τὴν ἐπικρατοῦσαν ἰδέαν, ὅτι οἱ Αἰγιεῖς εἶναι πλούσιοι, φτώχεια καὶ δυστυχία κυριαρχεῖ καὶ ἐκεῖ. Ὀλίγοι εἰσὶν ἐν Αἰγίῳ οἱ ἔχοντες τὰ πολλὰ, ἐνῷ οἱ πολλοὶ στεροῦνται καὶ τῶν δεόντων. Κύριοι Βουλευταὶ, νομίζω ὅτι ἀνθρωπίνως δὲν εἶναι δίκαιον, οὔτε ὀρθὸν καὶ λογικὸν, νὰ μετρηθῇ μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ ἡ ἐπαρχία Αἰγιαλείας. Ὀφείλει ἡ Βουλὴ ἐν ἠρεμίᾳ, καὶ ἄνευ συναρπαγῆς ἐκ τῶν πολλῶν λόγων καὶ παραστάσεων τῶν ἐνδιαφερομένων, νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν ἀναπτυχθέντων ὑπ’ ἐμοῦ λόγων, καὶ νὰ ἐπιψηφίσῃ τὴν τροπολογίαν μας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἵνα μὴ ἐπισύρῃ τὴν ἀγανάκτησιν καὶ τὴν ὀργὴν μιᾶς ὁλοκλήρου ἐπαρχίας, ἀπὸ τῆς ὁποίας θέλει νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ ψωμὶ, ἵνα τὸ προσφέρῃ εἰς ἄλλας. Πρέπει εἰς τὴν ἀπόφασίν σας νὰ ἐπικρατήσῃ πνεῦμα δικαιοσύνης καὶ φιλανθρωπίας. Καταστρέφων τὸν λόγον, εὐχαριστῶ ὑμᾶς, διότι εὐμενῶς, ἐπὶ μακρὸν ὁμιλήσαντα, μὲ ἠκροάσθητε, καίτοι δὲν ἐλπίζω ὅτι ἡ μεμονωμένη φωνή μου θὰ δυνηθῇ νὰ διασπάσῃ τὴν ὁμοφωνίαν τῶν ἐκ τῶν ἄλλων σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν κ. συναδέλφων.

§170ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν, τὸ ὁποῖον ἠγέρθη πολλάκις ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τὸ ὁποῖον καὶ ἤδη συζητεῖται, εἶναι σπουδαιότατον, καὶ ἂν θέλωμεν σπουδάζοντες νὰ σκεφθῶμεν, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν νόμον, δι’ οὗ νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ ἐξαγωγὴ πλέον τῶν 200 ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου· ὅταν δὲ περιορισθῇ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο, ἐγὼ, ὑπ’ εὐθύνην μου, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι τὸ ἔθνος θὰ εἰσάγῃ κατ’ ἔτος 80 ἑκατομμύρια φρ. χρυσᾶ· ποσὸν, ὅπερ ἄλλοτε εἰσῆγε, καὶ εὐημέρει οἰκονομικῶς τὸ ἔθνος, ἐνῷ σήμερον, μετὰ τὴν ἐκ Γαλλίας ἀπαγόρευσιν, καίτοι ἐξάγομεν 380–400 ἑκατομμύρια λίτρας σταφιδοκάρπου, εἰσάγομεν εἰς χρυσὸν μόλις 15–20 ἑκατομμύρια. Ἡ σταφὶς ἔχει ἱστορίαν. Ἡ σταφὶς ἐπί τινα ἔτη ἐπωλεῖτο πρὸς 80–100 τάλληρα τὸ χιλιόλιτρον, ἀργότερα δὲ, ὅτε ἐπολλαπλασιάσθη τὸ ποσὸν, κατέπεσε μέχρι 40 δραχμῶν. Ὅταν ἀνεφάνη ἡ φυλλοξήρα ἐν Γαλλίᾳ, ἐζητήθη πολὺ ἡ σταφὶς, καὶ ὑψώθη μεγάλως ἡ τιμή της. Κατὰ τὴν ὕψωσιν ἐκείνην ἐπεδόθημεν πάντες εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφίδος, καὶ ἐπολλαπλασιάσθη τὸ ποσὸν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἤδη δὲν γνωρίζομεν τί νὰ τὸ κάμωμεν. Σήμερον ὅλα τὰ ἔθνη φροντίζουσι νὰ μὴ ἐξάγωσι τὸν χρυσόν των, καὶ διὰ τοῦτο ἐφρόντισαν νὰ ἀπαγορεύσωσι τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος, διὰ μέσου τῆς ὁποίας πολὺς χρυσὸς ἐξάγεται ἐκ τῶν χωρῶν των. Τὸ αὐτὸ πρέπει νὰ πράξωμεν καὶ ἡμεῖς, δηλ. νὰ φροντίσωμεν νὰ εἰσάγωμεν πολὺν χρυσὸν, ἐξάγοντες ὀλίγην σταφίδα. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἐν ἔτει 1851 ὁ Ἰωάννης Δεληγιάννης εἶχεν ἐνοικιάσει τοὺς δημοσίους φόρους τῶν σταφίδων τοῦ τμήματος Κορίνθου, καὶ ἐπειδὴ εἶχε κατέλθει ἡ τιμὴ τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς τὰ 8 καὶ 10 τάλληρα τὸ χιλιόλιτρον, καὶ δὲν ἠδύνατο ἑπομένως ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς πρὸς τὸ Δημόσιον ὑποχρεώσεις του, ἐγκατέλειψεν εἰς τὰς ἐν Βραχατίῳ ἀποθήκας τὸ εἰσπραχθὲν ποσὸν σταφιδοκάρπου εἰς τὴν τύχην του. Μετὰ δὲ τὴν νόσον τῶν σταφιδαμπέλων, ἥτις ἀνεφάνη ἐν ἔτει 1852, τῷ ἐπετράπη ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ μετέφερε τὴν σταφίδα εἰς Ἀγγλίαν πρὸς πώλησιν, ὅπου τὴν ἐπώλησε πρὸς 1000 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, τὴν ἑπομένην δὲ ἡμέραν τῷ προσέφερον 1200 δραχμάς. Δύναται ἡ Ἑλλὰς νὰ εἰσάγῃ ἐτησίως 80 ἑκατομμύρια χρυσῶν φράγκων, νὰ ὑποτιμηθῇ δὲ καὶ ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ, καθόσον, ὑπερτιμωμένων τῶν σταφίδων, τὸ συνάλλαγμα θὰ ἐκπίπτῃ, ἔστω καὶ ἂν μὴ πραγματοποιηθῇ ὁ συμβιβασμός. Ἄλλο προϊὸν δὲν ἔχομεν, ἐκτὸς τῆς σταφίδος, πρὸς ἀποστολὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰσαγωγὴν χρυσοῦ. Φρονῶ ὅμως, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι ἀτελὲς, μὴ ἐπιτρέπον παρακράτησιν πλέον τῶν 15%, καθόσον, ἐὰν ἐν Ρωσσίᾳ καὶ Ἀμερικῇ ἐπιβληθῶσιν εἰσαγωγικοὶ δασμοὶ βαρεῖς, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ παρακρατήσωμεν καὶ 50 καὶ 60%, κανονίζοντες ἡμεῖς, ὡς παραγωγοὶ, τὸ παρακρατητέον ἑκάστοτε ποσὸν σταφιδοκάρπου καὶ μεταχειριζόμενοι τὸ παρακρατούμενον εἰς ἄλλας ἡμῶν ἀνάγκας, ὁποία καὶ ἡ τροφὴ τῶν ζώων μας. Ἐφέτος, ἐὰν ἐτρέφομεν διὰ σταφίδος τὰ ζῷά μας, δὲν θὰ κατεστρέφετο ἡ κτηνοτροφία μας, ἀλόγως δὲ καὶ ἀσκόπως καταστρέφομεν τὴν σταφίδα μας, χωρὶς οὔτε χρυσὸν νὰ εἰσάγωμεν, οὔτε ἄλλως νὰ χρησιμοποιῶμεν αὐτήν. Ἐπὶ τέλους ἂς ῥίψωμεν τὸ παρακρατούμενον ποσὸν εἰς τὴν θάλασσαν. Περισσότερα χρήματα ἀπολαμβάνει τις, πωλῶν μίαν ὀκᾶν χρυσοῦ παρὰ 7,000 καντάρια σκωριῶν. Τὸ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ διὰ τὴν σταφίδα μας· νὰ εἴπωμεν δηλονότι εἰς τοὺς καταναλωτάς: «ἐπιβάλλετε φόρους βαρεῖς καὶ δὲν πληρόνετε τὴν ἀξίαν τῶν σταφίδων μας· σᾶς δίδομεν καὶ ἡμεῖς μικρὰν ποσότητα διὰ νὰ φᾶτε, πληρώσατέ μας ὅμως καὶ τὴν ἀξίαν τοῦ ἄλλου, ὅπερ παρακρατοῦμεν». Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐὰν ἡ ἐξαγωγὴ περιορισθῇ εἰς 100,000,000 λιτρῶν σταφιδοκάρπου, θὰ εἰσάγωμεν 100,000,000 χρυσῶν δραχμῶν, ἐὰν εἰς 150,000,000, θὰ εἰσάγωμεν 80,000,000, ἐὰν εἰς 200,000,000, θὰ εἰσάγωμεν 75,000,000. Ἐὰν ἀφήσητε ἐλευθέραν τὴν ἐξαγωγὴν, δὲν θὰ εἰσάγωμεν τίποτε. Αὐτὰ μοὶ ἐδίδαξεν ἡ πεῖρα 33 ἐτῶν, καθ’ ἃ ἐμπορεύομαι τὴν σταφίδα· ἐπώλησα καὶ μὲ 10 σελίνια καὶ μὲ 40 σελίνια. Ἀφοῦ λοιπὸν ἐφέραμεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, πρέπει νὰ τὸ ὑποστηρίξωμεν ὅπως πρέπει. Προτείνω λοιπὸν νὰ μετατραπῇ ὁ ὅρος αὐτὸς τοῦ βʹ ἐδαφ. τοῦ ἄρθρου 2, καὶ νὰ ὁρισθῇ, ὅτι πλέον τῶν 200,000,000 δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξάγηται σταφιδόκαρπος· πρὸς τοῦτο δὲ νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα καὶ διὰ Β. Διατάγματος ἀναβιβάζῃ τὸ παρακρατητέον ἐτησίως ποσὸν καὶ μέχρι τῶν 50%, τὸ δὲ οὕτω παρακρατούμενον ἢ νὰ καταστρέφωμεν, ἢ νὰ μεταχειριζώμεθα πρὸς τροφὴν τῶν ζώων μας.

§171ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δεκάκις ὁ ἐξ Αἰγιαλείας κ. Βουλευτὴς ὡμίλησε μετ’ ἀγανακτήσεως, διότι ἐπιβάλλεται φόρος 15% εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς. Βεβαίως ὅσοι δὲν ἐκαλλιέργησαν σταφίδας ἀγνοοῦσι πόσον στοιχίζει ἡ σταφὶς, ἵνα παραχθῇ ἑτοιμασθῇ καὶ πωληθῇ. Καθ’ ὅλον τὸ ἔτος οἱ σταφιδοκτήμονες μένουσιν ἐν ταῖς σταφιδαμπέλοις αὐτῶν, ἐργαζόμενοι προσωπικῶς νυχθημερόν,—ἄνδρες, γυναῖκες, παιδία,—καὶ δαπανῶντες, καὶ ἔχοντες τὰ πάντα εἰς κίνησιν· ἡμεῖς δὲ σήμερον νομοθετοῦντες ἐπιβάλλομεν φόρον 15% καὶ διὰ ποῖον λόγον; ἵνα ὑψώσωμεν τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος, ἐὰν ἦναι δυνατὸν διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Θεωρῶ λοιπὸν τὸν διὰ τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου ἐπιβαλλόμενον φόρον δημευτικὸν καὶ ἀντισυνταγματικόν. Ἡμεῖς πωλοῦμεν τὴν σταφίδα 50 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, καὶ δίδομεν φόρον 16 δραχ. δι’ ἕκαστον χιλιόλιτρον. Διὰ τοῦ νέου δὲ φόρου, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλετε, θέλει ἀνέλθει ὁ φόρος εἰς 50% περίπου· ὥστε οἱ σταφιδοκτήμονες ὄχι μόνον δὲν ἀνακουφίζονται διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιβαρύνονται διὰ νέου φόρου, δημευτικοῦ καὶ ἀντισυνταγματικοῦ. Διὰ τοῦτο συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβληθῶσι πᾶσαι αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι εἰς τὸ αὐτὸ μέτρον, παρακαλῶ δὲ καὶ προτείνω, ὅπως ἐξαιρεθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία Μεσσήνης καὶ μὴ ὑπαχθῇ, ὡς ἄλλαι ἐπαρχίαι, εἰς τὸν φόρον τῆς παρακρατήσεως. Σεῖς, οἱ ὁποῖοι ζητεῖτε τὴν παρακράτησιν, ὀφείλετε νὰ ὑποστῆτε τὸν φόρον τῆς παρακρατήσεως. Ἔχετε πλειονοψηφίαν 10 ψήφων, καὶ θέλετε νὰ ἐπιβληθῆτε καὶ εἰς τοὺς ἄλλους! Οἱ ἔμποροι τῶν Πατρῶν ἔχουσι παρακαταθήκας καὶ νομίζουσιν, ὅτι διὰ τῆς παρακρατήσεως προσκαίρως θέλει ὑπερτιμηθῆ ἡ σταφίς, ὅπως πωλήσωσι καὶ κερδοσκοπήσωσι, καὶ διὰ τοῦτο ὑμεῖς, οἱ ζητοῦντες τὴν παρακράτησιν, εὑρίσκεσθε πάντοτε εἰς ψυχολογικὴν κατάστασιν ὑπὲρ τοῦ φόρου τῆς παρακρατήσεως (θόρυβος).

§172Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ ἐνθυμεῖται τὴν ἱστορίαν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐξεδόθη κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1895, καὶ τοῦ ὁποίου τὴν παράτασιν ἐπὶ ἓν ἔτος σκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ συζήτησιν. Ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω, ἐὰν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἐκείνου παρήγαγε τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ προσεδόκα, ὅταν ἐπεψήφιζεν αὐτόν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἦμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τοῦτο, δὲν δύναμαι καὶ νὰ βεβαιώσω ὅτι τοῦ νόμου ἐκείνου ἡ ἐφαρμογὴ δὲν παρήγαγε κανὲν ἀποτέλεσμα· διότι εἶναι πολὺ βραχὺς ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον ἐφηρμόσθη, ὑπάρχουσι δὲ οἱ ἰσχυριζόμενοι, ὅτι συνετέλεσεν εἰς τὴν μείωσιν τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ νόμου ἐκείνου προσεδοκῶντο, συνετέλεσεν ἡ διάταξις ἐκείνη, διὰ τῆς ὁποίας ἐπετράπη εἰς τοὺς φορολογουμένους ἀντὶ εἴδους νὰ εἰσφέρωσιν εἰς χρήματα τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλουσιν εἰσφέρει. Φαίνεται ὅμως, ὅτι ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ἐν αἷς καλλιεργεῖται ἡ σταφὶς, ἐν ἐκείναις πρὸ πάντων, εἰς τὰς ὁποίας καὶ πέρυσιν ἐκράτει ζωηρὸν τὸ αἴσθημα καὶ ἡ γνώμη, ἡ ὁποία ἐπέφερε τὸν νόμον τοῦ 1895, φαίνεται ὅτι ἐφέτος κρατεῖ ὡσαύτως ἐν ἐκείναις ταῖς ἐπαρχίαις ζωηρὸν τὸ αἴσθημα τοῦτο. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ παράτασις ζωῆς ἐπὶ ἓν ἔτος εἰς τὸν νόμον τοῦ 1895, ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸ σύστημα τῆς δοκιμῆς, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθημεν κατὰ τὸ 1895, ἡ Κυβέρνησις οὐδαμῶς ἀντιλέγει, ἵνα τὸ σύστημα ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος ἀκόμη. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν, εἶναι, ἐπειδὴ ἐγένοντο παρατηρήσεις, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσφέρουσιν οἱ φορολογούμενοι ἑκάστης τῶν ἐπαρχιῶν, δὲν ἔχει τὴν αὐτὴν ἀξίαν, διότι τινὲς τῶν ἐπαρχιῶν διατείνονται, ὅτι τὸ ποσὸν εἰς εἶδος, τὸ ὁποῖον εἰσφέρουσιν ἀντὶ τῶν τεσσάρων δραχμῶν ἔχει πλείονα ἀξίαν ἢ ὅσην ἔχει τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσφέρουσιν οἱ παραγωγοὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν ἀντὶ τῶν τεσσάρων δραχμῶν, διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐπεθύμει, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, νὰ ἐπήρχετο συνεννόησις μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαρχιῶν τούτων, ὅπως ἐξευρεθῇ ὅρος, ὁ ὁποῖος θέλει γενῆ ἀποδεκτὸς ὑφ’ ὅλων. Ἐὰν ὅμως τοῦτο δὲν ἤθελεν ἐπιτευχθῆ, δὲν εἶναι ἔργον ἡμῶν οὔτε νὰ ἐπιτηρήσωμεν τὴν ἐργασίαν ταύτην, οὔτε νὰ ἀμυνθῶμεν πρὸς τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Ἡμεῖς καθῆκον ἔχομεν, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νὰ κρίνωμεν, ἐὰν πρέπῃ νὰ ὑποβάλωμεν αὐτὸ εἰς τὴν κύρωσιν τῆς Α. Μ. καὶ ὅ,τι ἐπράξαμεν κατὰ τὸ παρελθὸν, θέλομεν πράξει καὶ κατὰ τὸ ἐνεστώς. Διὰ τοῦτο κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θέλω ἐξακολουθήσει ἐφιστῶν πᾶσαν τὴν προσοχήν μου εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ψήφισιν τῶν διατάξεων, ὅπως συντελέσω, ἵνα μὴ παρεισφρήσωσι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἤθελον καταστήσει δύσκολον τὴν κύρωσιν, ἢ δυσχερῆ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἡ σύστασις, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα, ἵνα ἐπέλθῃ συμφωνία τις μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν, εἶναι σύστασις, τὴν ὁποίαν προέτεινα ἐν τῷ κοινῷ συμφέροντι, ὅπως μὴ ὑπάρχῃ γνώμη ἐν τῷ Κράτει, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου ὠφελοῦνται οἱ μὲν, ἢ ὅτι παρέχεται ὠφέλεια περισσοτέρα εἰς τοὺς δέ. Τὸ καθῆκον τοῦτο εἶναι καθῆκον, τὸ ὁποῖον πᾶς τις ἐξ ἡμῶν αἰσθάνεται, καὶ ἑπομένως ἐν τῷ συμφέροντι αὐτοῦ ἀπηύθυνα τὴν σύστασιν ταύτην.

§173ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ἐπικρατεῖ αὐτὸ τοῦτο τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει κατὰ τὸ παρελθὸν, ὅτε ἀνεφύη τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως· μετεβλήθησαν κατ’ ἐμὴν γνώμην, πολὺ τὰ πράγματα, καὶ αἱ ἰδέαι εἰσὶ πολὺ διάφοροι· εἰς τοῦτο δὲ συνέτεινε πρὸ πάντων ἡ πεῖρα. Οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν παρακράτησιν ἀφεώρων εἰς ἄμεσον θεραπείαν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, θέλοντες, εἰ δυνατὸν, νὰ ἀνακουφίσωσιν εὐθὺς ἀμέσως, κατὰ τὸ ἔτος, καθ’ ὃ ἐνομοθέτουν, τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἐπειδὴ δὲ πάντες ἀνωμολόγουν καὶ ἀπεδέχοντο, ὅτι ἡ πλεονάζουσα παραγωγὴ καὶ ἡ ἐκ τοῦ μέσου ἔκλειψις ἑνὸς τῶν μεγαλειτέρων καταναλωτῶν τοῦ σταφιδοκάρπου ἐγέννησεν ὀξεῖαν τὴν σταφιδικὴν κρίσιν, καὶ ἑπομένως ἀπητοῦντο καὶ ἡρωικὰ φάρμακα, ἵνα προλάβωμεν τὰς συνεπείας, προσετρέξαμεν εἰς τὸ μέσον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη καὶ ἀλλαχοῦ, ἤτοι εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς παραγωγῆς διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἐξαγωγῆς. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν ἐναντιουμένων εἰς τὴν παρακράτησιν συνίσταται εἰς τοῦτο· οἱ μὲν ἀπέκρουον τὴν παρακράτησιν, στηριζόμενοι εἰς τὸ ἀξίωμα τὸ ἀναμφισβήτητον τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ὁποίου ἐλπίζουσι τὴν πλήρη θεραπείαν καὶ τὴν παρέλευσιν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, ἐνῷ ἡμεῖς ὑπεστηρίζομεν, ὅτι οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ἔχουσιν ἄμεσον ἀνάγκην ἀνακουφίσεως καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον, διότι σὺν τοῖς ἄλλοις τοῦτο δύναται νὰ φέρῃ καταστροφὴν κεφαλαίων, ἥτις εἶναι ἐπιζήμιος εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἰδιοκτήτας. Ἐψηφίσθη λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, μὲ μίαν τροπολογίαν ὅμως, ἥτις προῆλθεν ἀτυχῶς ἐκ τῶν μᾶλλον ἐνθουσιωδῶς ὑποστηριζόντων τὴν παρακράτησιν, ἐκ τῶν Βουλευτῶν Πατρῶν.

§174ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι ὅλων.

§175ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐνθυμοῦμαι—καὶ ἕνεκα τούτου κυρίως ἔλαβον τὸν λόγον—ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ τότε ἐστράφη πρὸς τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ ἔλεγε πρὸς αὐτούς: «συνεννοηθῆτε, καὶ ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος τὴν ἀπόφασίν σας νὰ σεβασθῶ καὶ νὰ διατυπώσω εἰς τροπολογίαν». Ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰγιαλείας ὑπέβαλε τότε τοιαύτην πρότασιν, ἀφοῦ προηγουμένως ἀνεκοίνωσεν αὐτὴν εἰς τοὺς συναδέλφους ἐκ Πατρῶν, καὶ οὗτοι ἀπεδέχθησαν αὐτὴν, παρεδόθη ἡ πρότασις εἰς τὸν Πρόεδρον, καὶ ἐψηφίσθη ἐν θορύβῳ, καθότι καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι πολλοὶ ὡμίλησαν κατὰ τῆς τροπολογίας, καὶ ὑπεδείξαμεν ἔκτοτε, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας τὸ νομοσχέδιον μετεβάλλετο εἰς φορολογίαν, καὶ ἑπομένως ἀντὶ νὰ ἀνακουφίσωμεν τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, τοὺς ἐπεβαρύνομεν μὲ μίαν φορολογίαν ἀρκετὰ σπουδαίαν.

§176ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡμεῖς κατεψηφίσαμεν τὴν τροπολογίαν.

§177ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Ἦτο φορολογία.

§178ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶναι δὲ παράδοξον τὸ πρᾶγμα· διότι, ἐνῷ οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν παρακράτησιν εἶχον ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῆς παρακρατήσεως θὰ εἴχομεν ὑπερτίμησιν ἀρκετὰ σπουδαίαν, βεβαίως ἄνω τῶν ἑκατὸν δραχμῶν, ἐν τούτοις ὑπέβαλον καὶ ἀπεδέχθησαν τροπολογίαν, ἥτις προσδιώριζε κατ’ ἀνώτατον ὅρον τὴν ἀξίαν εἰς ἐνενήκοντα δραχμὰς, πέραν τῶν ὁποίων ἐδικαιοῦτο ὁ ἐξάγων σταφιδόκαρπον νὰ καταβάλλῃ χρῆμα, καὶ μετεβάλλετο τοιουτοτρόπως ὁ νόμος τῆς παρακρατήσεως εἰς νόμον περὶ φορολογίας· τοῦτο δὲ ἀντελήφθησαν καὶ οἱ τελευταῖοι ἀκόμη χωρικοί, καὶ ἐννοεῖται, ὅτι, ἀφοῦ ἀντελήφθησαν, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἐκλεκτοί των, οἱ τέλος πάντων ἀντιπροσωπεύοντες τὴν νοημοσύνην, συζητοῦντες ἐπὶ μῆνας ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἀντὶ πάσης ἀνακουφίσεως, ἐπιβαρύνομεν αὐτοὺς διὰ νέας φορολογίας, ἐννοεῖται ὅτι ἀπώλεσαν πᾶσαν πεποίθησιν, καὶ ἐξεφράσθησαν κατὰ πάσης σχεδὸν παρακρατήσεως εἰς τὸ ἑξῆς. Τούτου ἕνεκα θὰ δώσω ψῆφον κατὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ἐνῷ ἤμην ὀπαδὸς τῆς παρακρατήσεως. Ὡς ἐκ τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὴ ἐπαναλάβῃ τὸ πείραμα, διότι καὶ πάλιν ἐκ τοῦ πειράματος τούτου δύναται νὰ προέλθῃ ἄτοπόν τι. Ἀλλὰ δὲν συνέβη μόνον τὸ ἄτοπον τοῦτο. Ἐνῷ ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐψηφίζετο ὡς δοκιμή, διότι ἐφαρμοζόμενος τὸ παρελθὸν ἔτος ἠδύνατο τῷ ὄντι νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ νὰ λάβωμεν μέτρα σοβαρώτερα καὶ ἀποτελεσματικώτερα, τοὐναντίον, ὡς ἐκ τῶν ἐπελθουσῶν ἐνεργειῶν, ἐματαιώθη πᾶσα ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν ἠδυνάμεθα νὰ λάβωμεν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ἔστω καὶ ὡς ἐψηφίσθη. Καὶ πρῶτον ἡ Κυβέρνησις ὑπεχρεοῦτο διὰ τοῦ χρήματος νὰ ἀγοράζῃ σταφιδόκαρπον, ὅταν ἡ ἀξία τοῦ σταφιδοκάρπου δὲν ὑπερέβαινε τὰς ἐνενήκοντα δραχμάς. Ἐν τούτοις εὐθὺς ἐκ τῶν πρώτων συνεδριάσεων τῆς παρούσης συνόδου ὑπεβλήθη τροπολογία ἐκ μέρους τινῶν ἐκ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν Πατρῶν, διὰ τῆς ὁποίας καταργεῖται μὲν ἡ διάταξις περὶ τῆς εἰς χρήματα καταβολῆς, ἀλλὰ καταργεῖται καὶ ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀγοράζῃ σταφιδόκαρπον, καὶ ἐνῷ σήμερον ὁ σταφιδόκαρπος τιμᾶται 80 καὶ 85 δραχμάς, ἐὰν προσήρχετο ὡς ἀγοραστὴς ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν χρημάτων τῶν εἰς χεῖράς της καὶ ἐξεπλήρου τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀναλάβει διὰ τοῦ νόμου, βεβαίως θὰ συνεκράτει τὰς τιμάς, καὶ θὰ προελάμβανε τὴν περαιτέρω ὑποτίμησιν. Δεύτερον ζήτημα σπουδαῖον ἠγέρθη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, τί θὰ γείνῃ τὸ παρακρατούμενον ποσὸν τοῦ σταφιδοκάρπου; Δύο ἦσαν αἱ ἐπικρατήσασαι ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τοῦ παρακρατουμένου σταφιδοκάρπου γνῶμαι· ἢ νὰ χρησιμεύσῃ ὁ σταφιδόκαρπος οὗτος πρὸς διάδοσιν τῆς καταναλώσεως εἰς μέρη, ἔνθα ἤρχισε νὰ εἰσάγηται ἡ κατανάλωσις σταφιδοκάρπου, ἤ, ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀδύνατον, νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον πρὸς πνευματοποιΐαν, καὶ ἐτέθη ἐν τῷ νόμῳ ῥητὴ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεχρεοῦτο ἡ Κυβέρνησις τὸν παρακρατούμενον σταφιδόκαρπον νὰ τὸν δίδῃ εἰς τὰ πνευματοποιεῖα. Ἀμφιβολία ἠγέρθη, ἐὰν τὰ πνευματοποιεῖα ἠδύναντο νὰ καταναλώσωσιν ὅλον τὸν παρακρατούμενον σταφιδόκαρπον, καὶ πολλοὶ ἐξέφρασαν τὴν γνώμην, ὅτι οἰνόπνευμα παραγόμενον ἐκ σταφιδοκάρπου εἰς πολὺ εὐθηνὴν τιμὴν, δύναται νὰ συναγωνισθῇ, ἐξαγόμενον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ ἐὰν πράγματι ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τοιοῦτον συναγωνισμὸν καὶ τὴν ὅλην κατανάλωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἐλύετο τὸ ζήτημα διττῶς, καθότι διὰ τῆς καταναλώσεως τοῦ περιττεύοντος σταφιδοκάρπου, ἐξερχομένου εἰς οἰνόπνευμα, εἰσήγετο συνάμα καὶ μέταλλον ἐν τῷ Κράτει. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο δυστυχῶς δὲν ἐφηρμόσθη, καὶ ἡ διάταξις αὕτη παρεκωλύθη εἰς τὴν ἐφαρμογήν της, διότι, ὡς γινώσκετε, ὅτε ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀποφασίσει νὰ θέσῃ εἰς πλειστηριασμὸν τὸ παρακρατούμενον ποσὸν σταφιδοκάρπου, παραστάσεις ἐκ Πατρῶν ἐκώλυσαν αὐτὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, καὶ ἐκ τούτου ἐπῆλθον δύο κακά· πρῶτον, νὰ μὴ καταναλωθῇ ὁ σταφιδόκαρπος, ἀλλὰ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς ἀποθήκας, χρησιμεύων πάντοτε ὡς φόβητρον εἰς τὴν ἀγοράν, καὶ δεύτερον, ὡς ἰσχυρίσθη πρό τινων ἡμερῶν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, παρημπόδισε τὴν ἐργασίαν τῶν πνευματοποιείων· διότι τὰ πνευματοποιεῖα, δυνάμει τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, δὲν δύνανται νὰ μεταχειρισθῶσιν ἄλλας ὕλας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσῃ νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ ψηφισθησόμενον νομοσχέδιον, ἵνα καὶ ἐκ δευτέρου προβῶμεν εἰς πείραμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μᾶς διδάξῃ διὰ τὸ μέλλον,—διότι ἡ σταφιδικὴ κρίσις δυστυχῶς θὰ διαρκέσῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη—ὀφείλομεν ἀπὸ τοῦδε νὰ ὁρίσωμεν εἰς τί θέλει χρησιμεύσει τὸ παρακρατούμενον ποσὸν σταφιδοκάρπου, καὶ ἐὰν θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰ πνευματοποιεῖα, δὲν πρέπει νὰ ὁρίσωμεν τιμὴν, καὶ ἐν ἀνάγκη νὰ δοθῇ ἔστω καὶ πρὸς 25 ἢ 30 δραχμὰς τὴν χιλιάδα εἰς τὰ πνευματοποιεῖα· διότι ἀποκρούω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ῥιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν προϊόν, τὸ ὁποῖον παράγεται διὰ τοσούτου κόπου καὶ χρήματος, καὶ δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ. Τοιοῦτόν τι τὸ θεωρῶ παραλογισμόν. Δὲν ἔχω δὲ καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ, διότι, ἐὰν χορηγηθῇ εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν εἰς εὐθηνὴν τιμήν, ὅλον τὸ ποσὸν θέλει τὸ καταναλώσει ἡ οἰνοπνευματοποιΐα, ἀφοῦ δύναται νὰ συναγωνισθῇ, ὡς ἐκ τῆς τιμῆς καὶ τῆς ποιότητος, τὸ παραγόμενον παρ’ αὐτῆς οἰνόπνευμα πρὸς πᾶν ἕτερον οἰνόπνευμα· ἀρκεῖ μόνον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν μεταποίησιν,—καὶ τοῦτο δὲν εἶναι δύσκολον, διότι σήμερον ἔχομεν πνευματοποιεῖα μεγάλης παραγωγῆς, καὶ δύναται νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ μεταποίησις καὶ τὸ παραγόμενον κατ’ ἀναλογίαν οἰνόπνευμα ἐκ τοῦ μεταποιουμένου εἰς οἰνόπνευμα ποσοῦ σταφιδοκάρπου, ἵνα μὴ γείνῃ κατάχρησις εἰς τὸ χρησιμοποιούμενον πρὸς τοῦτο ποσόν. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τούτου χρῆμα πρέπει ὡρισμένως νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἄμεσον ἀνακούφισιν τῶν παραγωγῶν διὰ τῆς ἀντ’ αὐτοῦ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον θεωρῶ, ὅτι τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ἔχει ἀνάγκην διορθώσεως, διότι προσδιορίζει ὡς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ διαθέσῃ τὸν σταφιδόκαρπον, τὴν ἑβδόμην Μαρτίου. Ἀπὸ τὸν Μάρτιον μέχρι τοῦ Αὐγούστου, ὅτε παύει ἡ ἰσχὺς τοῦ ψηφιζομένου νόμου, δὲν εἶναι ἀρκετὸς χρόνος, ἵνα τὰ πνευματοποιεῖα καταναλώσωσι τὸ ποσὸν, δὲν εἶναι δὲ καὶ ἀνάγκη νὰ θέσωμεν τοιαύτην προθεσμίαν, διότι αἱ ἐκ τῶν ἀμπέλων προσφερόμεναι εἰς τὴν πνευματοποιΐαν πρῶται ὗλαι νομίζω ὅτι καταναλίσκονται ἢ ὁπωσδήποτε χρησιμεύουσι πρὸς ἐργασίαν τῶν πνευματοποιείων δι’ ὀλίγας μῆνας, τὸ πολὺ διὰ τὸν Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον, καὶ εἴς τινα μέρη καὶ τὸν Ὀκτώβριον, ἀλλὰ πέραν τούτου τὰ πνευματοποιεῖα δὲν εὑρίσκουσι πλέον τοιοῦτον ὑλικόν...

§179ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζητοῦμεν, κύριε Πρόεδρε, ἢ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου; Ἐὰν συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τότε δύναται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ ἀγορεύῃ (θόρυβος).

§180ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί εἶναι αὐτά!

§181ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον, κύριε Σταματόπουλε, ὅτι συζητῶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 καὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου.

§182Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ὁμιλίαν του.

§183ΜΥΛΩΝΑΣ (πρὸς τὸν Σταματόπουλον). Δὲν ἐνδιαφέρεσθε περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς.

§184ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ καθήμεθα ἐδῶ ὑπὸ τοιούτους ὅρους.

§185ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὀφείλεις νὰ καθήσῃς! (θόρυβος).

§186ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Συμπεραίνω, κύριε Πρόεδρε, προσθέτων ὅτι ἐγὼ πολὺ ἐχάρην, ἀκούσας τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δηλώσαντα ὅτι ἐπιφυλάσσεται, καὶ ψηφιζομένου ἔτι τοῦ νομοσχεδίου, νὰ σκεφθῇ, ἐὰν πρέπῃ νὰ τὸ ὑποβάλῃ πρὸς κύρωσιν εἰς τὸν Βασιλέα. Ἐὰν λοιπὸν ἐνδιαφέρωνται οἱ Κύριοι, οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπιθυμοῦντες νὰ μεταβάλωσι τὸ νομοσχέδιον εἰς νόμον, ὁ νόμος οὗτος πρέπει νὰ διασκευασθῇ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἦναι ἀποτελεσματικὸς πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Φρονῶ ὅτι ὀφείλουσι νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς γενομένας παρ’ ἐμοῦ παρατηρήσεις, καὶ ἂν εὑρίσκωσι ταύτας ὀρθὰς, νὰ προτείνωσι τὰς σχετικὰς βελτιώσεις, ἄλλως νὰ καταψηφίσωσιν εἰς τὸ σύνολον τὸ νομοσχέδιον.

§187ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐσχημάτισε μέχρι τοῦδε γνώμην περὶ τῆς παρακρατήσεως, ὁ ὁποῖος βεβαίως εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ ἐὰν συνετέλεσεν αὕτη ἢ ὄχι, πολὺ περισσότερον ἡμεῖς, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν γνώμην ὁριστικήν.

§188ΒΟΤΣΗΣ. Ὥστε δὲν ἔχεις γνώμην;

§189ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑμεῖς, κύριε Βότση, εἶσθε ἐξαιρετέος, διότι κατέχεσθε ἀπὸ τὴν ψύχωσιν τῆς παρακρατήσεως (θόρυβος). Ἡ γνώμη λοιπὸν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἐσχημάτισε μέχρι τοῦδε γνώμην, ἐπρότεινεν ὅπως οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν συμφωνήσωσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, καὶ τοῦτο εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀπέβλεπεν, εἰμὴ εἰς τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§190ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ εἶπεν αὐτό.

§191Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι εἶσθε ἐντελῶς ἀναρμόδιος νὰ διερμηνεύητε τὰς γνώμας μου (γέλωτες).

§192ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ὀρθότερον εἶναι νὰ συμφωνήσωσιν οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Μοὶ φαίνεται ὅτι αὐτὸ εἴπετε, κύριε Πρόεδρε.

§193ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§194ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι πρέπει, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἔλθωσιν εἰς συνεννόησιν καὶ διορθώσωσιν αὐτὸ κατὰ τὸ συμφέρον τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω πρότασιν ἀναβολῆς, καὶ ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ.

§195ΤΣΕΡΤΙΔΗΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ἀναβολῆς.

§197ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ ἡ ἀναβολὴ, ζητῶ τὸν λόγον.

§198ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἔχει οὕτω: «Προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἐπέλθῃ συνεννόησις περὶ τοῦ καταλληλοτέρου τρόπου τῆς διαθέσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.»

§200Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶχον γνώμην, οὐδ’ ἔχω γνώμην, ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ συνηγόρησα, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, νὰ συμφωνήσωσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν, ἐν αἷς παράγεται ὁ σταφιδόκαρπος, ὅπως ἔχωσι τὴν αὐτὴν γνώμην, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν προέβαλον ἀναβολήν· ἐξ ἐναντίας νομίζω, ὅτι, ἐπειδὴ εἴμεθα κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν ἐργασιῶν τῆς συνόδου ταύτης,—διότι εἶναι πιθανὸν, ἕνεκα τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα, νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι,—ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα παρατείνῃ ἐπὶ ἓν ἔτος τὴν ζωὴν τοῦ νόμου τοῦ 1895, δὲν πρέπει νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν.

§201ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνεβούλευσεν, ὅπως ἔλθωμεν εἰς συνεννόησιν οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Αὐτὸ καὶ ἐγὼ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὴν πρώτην μου ἀγόρευσιν, καὶ αὐτὸ, φαίνεται, εἶναι καὶ ἡ θέλησις τοῦ κ. Προέδρου.

§202ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος εἶπεν, ὅτι δὲν θέλει νὰ διερμηνεύητε τὰς γνώμας του.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἕνδεκα ὑπογεγραμμένοι εἰς τὴν πρότασιν. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§204ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παρεδέχθη, παρεδέχθη.

§205ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν παρεδέχθη.

§206ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15;

§208ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τριάκοντα. (Ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 15).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ν. Τριανταφυλλάκου καὶ Ν. Γεωργακοπούλου, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 129. Ἐκ τούτων 89 εἶπον Ὄχι, 37 Ναὶ, καὶ 3 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν περὶ ἀναβολῆς πρότασιν.

§211ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου προσηγάγομεν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας προτείνομεν, ὅπως τὸ εἰσπραχθησόμενον ποσὸν καταστρέφηται. Ἂν γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη, εἶναι περιττὰ ὅλα τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου.

§212ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σχετίζεται μὲ τὸ ἄρθρον 8.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2.

§214ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχομεν τροπολογίαν.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ συμπληρώσητε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀσημακοπούλου.

§216ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἰδική μου εἶναι χωριστὴ, τοῦ κ. Δεληγιάννη εἶναι χωριστή.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἰδική σας τροπολογία εἶναι ἀπωτέρα, καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ πρώτη, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν ὑποβάλητε ἐγγράφως.

§218ΔΑΓΡΕΣ. Νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία Καλαμῶν.

§219ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι! Κάμετε πρότασιν.

§220ΔΑΓΡΕΣ. Ἴσως δικαιολογεῖται περισσότερον ἡ ἐπαρχία Καλαμῶν.

§221ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχετε μίαν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀσημακοπούλου. Αὐτὴν θὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν;

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τὴν συζήτησιν περατωμένην. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ἀσημακοπούλου, ἥτις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐκτὸς τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας καὶ τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ τῶν Πατρῶν καὶ Κραθίδος τῶν Καλαβρύτων, ὁριζομένου τοῦ φόρου τούτων εἰς 8%». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί· τὸ ἀποτέλεσμα ἀμφίβολον). Θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀντίστροφον. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀσημακοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀσημακοπούλου.

§223ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀσημακοπούλου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ν. Γεωργακοπούλου καὶ Ἀλεξ. Μ. Κανάρη, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 107. Ἐκ τούτων 36 εἶπον Ναί, 59 εἶπον Ὄχι, καὶ 12 ἠρνήθησαν ψῆφον. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν τροπολογίαν.

§226ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχομεν ἤδη τὴν ἰδικήν μας τροπολογίαν.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τῶν κ. κ. Ἀλκιβ. Δεληγιάννη καὶ Ν. Δαγρὲ ἔχει ὡς ἑξῆς: «πλὴν τῶν ἐπαρχιῶν Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν, ὁριζομένου τοῦ φόρου ὡς πρὸς αὐτὰς εἰς 8%.»

§228ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι 15, ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀλκ. Δεληγιάννη περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως; Παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Οὐδεὶς ἐγείρεται).

§230ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Φέρω ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας κύριε Πρόεδρε.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Κ. Βαρατάση καὶ Ἀλεξ. Μ. Κανάρη. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 119. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει): «Ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ἐν αἷς παράγεται σταφιδόκαρπος, συνιστῶνται ἀνάλογοι τῆς παραγωγῆς δημόσιαι ἀποθῆκαι ἀποταμιεύσεως, ὑπαγόμεναι εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.»

§233ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πέρυσιν, ἕνεκα παρεξηγήσεως, ἡ ἀποθήκη τῆς Κορίνθου συνέστη ἐν αὐτῇ τῇ πόλει Κορίνθῳ, ὅπου δὲν ὑπάρχουσι σταφίδες. Νὰ διασαφηνισθῇ λοιπὸν ἐν τῷ ἄρθρῳ 3, ὅτι ἡ ἀποθήκη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κορινθίας θὰ συστηθῇ ἐν τῷ μέσῳ τῆς πεδιάδος, ἐν τῷ χωρίῳ Βραχάτι.

§234ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ εἶναι μέτρον τῆς Διοικήσεως.

§235ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σύστασιν ποιεῖται ὁ κ. Βουλευτής. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4, 5 καὶ 6 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§237Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 δίδω τὴν γνώμην, ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ, νὰ διατυπωθῇ τὸ κείμενον οὕτω (ἀναγινώσκει): «Διὰ τὰ ποσὰ τοῦ σταφιδοκάρπου, δι’ ἃ αἱ σχετικαὶ ἀποδείξεις ἀποταμιεύσεως δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ εἰς εἶδος καταβλητέου φόρου, θὰ λαμβάνῃ ὁ ἀποταμιευτὴς τὸ ἰσότιμον, ὑπολογιζόμενον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῆς τιμῆς, πρὸς ἣν ἤθελε πωληθῆ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὁ σταφιδόκαρπος τῆς ἀποθήκης, ἐν ᾗ ἀπεταμιεύθη, ἀφαιρουμένων λόγου φύρας 2%.»

§238ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι τὸ ἄρθρον τοῦ ἰσχύοντος νόμου.

§239Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι τὸ ἄρθρον τοῦ ἰσχύοντος νόμου μετά τινος προσθήκης.

§240ΒΟΤΣΗΣ. Ὅστις θὰ καταθέσῃ εἰς τὴν ἀποθήκην τὸν καρπὸν, θὰ καταθέσῃ τόσον, ὅσον ἔχει σκοπὸν νὰ χρησιμοποιήσῃ, ἵνα τὸν ἀποδώσῃ εἰς τὸ τελωνεῖον. Ἐὰν δὲ ἀνοίξωμεν τὴν θύραν αὐτὴν, θὰ ἔχωμεν καταχρήσεις· καὶ πολλὰ ἡ πεῖρα μᾶς ἐδίδαξε. Διὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ.

§241Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω παντάπασιν, ἐγὼ εἰσήγαγον γνώμην ἁπλῶς.

§242ΒΟΤΣΗΣ. Δὲν θὰ ζημιωθῇ κανείς.

§243ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ ἐννοήσωμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι βεβαίως, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, περιέχει κἄτι τὸ ἀόριστον, διότι λέγει «ὑπολογιζόμενον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς, πρὸς ἣν ἤθελε πωληθῆ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὁ σταφιδόκαρπος τῆς ἀποθήκης»

§244Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διορθοῦται αὐτὸ, ἐὰν τεθῇ «ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῆς τιμῆς, πρὸς ἣν ἤθελε πωληθῆ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὁ σταφιδόκαρπος τῆς ἀποθήκης»

§245ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐδῶ ὑφίσταται μία ἀδικία, διότι βεβαίως τὸ Δημόσιον θὰ πωλήσῃ εἰς τιμὴν μικρὰν, θὰ πωλήσῃ ὄχι πρὸς βρῶσιν, καθ’ ἣν περίπτωσιν ὁ σταφιδόκαρπος πωλεῖται εἰς τιμὴν ὑψηλοτέραν, ἀλλὰ πρὸς ἄλλην χρῆσιν, καθ’ ἣν οὗτος πρέπει νὰ πωληθῇ εἰς χαμηλοτέραν τιμήν. Λοιπὸν ἀναμφισβητήτως τὸ Δημόσιον θὰ πωλήσῃ εἰς χαμηλοτέραν τιμὴν, πρὸς ζημίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέθεσαν, καὶ ζητοῦν νὰ ἀναλάβουν τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον κατέθεσαν. Διατὶ νὰ τοῖς ἀρνηθῶμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ, νὰ ἀναλάβουν τὸ πρᾶγμα, καὶ θέλομεν νὰ τοὺς καταδικάσωμεν νὰ λάβουν τὴν τιμὴν τὴν εὐτελῆ;

§246ΒΟΤΣΗΣ. Ὅσοι κατέθεσαν, θὰ λάβουν διπλότυπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν δικαίωμα νὰ πωλήσουν, διότι καταθέτουν διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ πωλήσουν πρὸς ἄλλους. Δὲν ἠδυνήθησαν νὰ πωλήσουν; Θὰ τοῖς δώσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰς ἀποθήκας, νὰ πέρνουν τὸν σταφιδόκαρπον καὶ νὰ δίδουν τὸ χειρότερον πρᾶγμα. Θὰ γίνωνται καταχρήσεις πολλαὶ, καὶ διὰ τοῦτο προτιμότερον νὰ ἀφήσωμεν τὸ ἄρθρον, ὡς τὸ ἐτροπολόγησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς νὰ τεθῇ;

§248Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν λέξιν «βάσει», ἐν τῷ τετάρτῳ στίχῳ, αἱ λέξεις «τοῦ μέσου ὅρου».

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκει): «Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 σταφιδόκαρπος ἐκποιεῖται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν ὅλῳ ἢ κατὰ μέρη οὐχὶ ἐλάσσονα τῶν 100 χιλιάδων ἑνετικῶν λιτρῶν, διὰ δημοσίου πλειστηριασμοῦ, πρὸς βιομηχανικὴν ἀποκλειστικῶς κατεργασίαν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, μετὰ τὴν 1 Μαρτίου 1897. Ἀπαγορεύεται δὲ ἡ εἴτε ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἴτε ὑπὸ τῶν ἀγοραστῶν ἐξαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου τούτου, μὴ βιομηχανικῶς κατειργασμένου, αὐτουσίου, καὶ ἐπιτηδείου πρὸς βρῶσιν, καὶ ἡ ἐμπορία αὐτοῦ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ· ἐπιτρέπεται δὲ μόνον ἡ μεταβίβασις αὐτοῦ παρὰ τῶν ἀγοραστῶν εἰς ἄλλους βιομηχάνους πρὸς κατεργασίαν, ἐκδιδομένης πρὸς τοῦτο ἀδείας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἐξακολουθεῖ ἰσχύουσα καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου. Τὸ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου δημόσιον ἔσοδον, εἰσαγόμενον ἐν τοῖς ταμείοις, καταλογίζεται εἰς τὸ Κεφάλαιον Αʹ ἄρθρον 13 τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων.»

§250Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐλήφθη ἐκ τοῦ παλαιοῦ νόμου. «Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 σταφιδόκαρπος ἐκποιεῖται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν ὅλῳ ἢ κατὰ μέρη οὐχὶ ἐλάσσονα τῶν 100 χιλιάδων ἑνετικῶν λιτρῶν, διὰ δημοσίου πλειστηριασμοῦ», λέγει τὸ ἄρθρον. Προτείνω νὰ προστεθῇ ἐδῶ: «εἴτε καὶ ἄνευ τοιούτου, ἐπὶ τιμῇ καὶ ποσῷ, ὧν ὁ ὁρισμὸς γίνεται ἑκάστοτε διὰ Β. Διατάγματος». Οὐδὲν συμφέρον ἔχω εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἐνδέχεται εἰς τὴν δημοπρασίαν νὰ γίνωνται συνεννοήσεις.

§251ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι, ἡ μία τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λεβέντη, Κακαρᾶ, καὶ Βαρατάση, καὶ ἡ ἑτέρα τοῦ κ. Μυλωνᾶ.

§253ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ Προεδρεῖον... Ἡ πρώτη τροπολογία ἔχει οὕτω: Νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις: «πλὴν τῆς κατασκευῆς τοῦ οἰνοπνεύματος» μετὰ τὴν λέξιν «ἐσωτερικῷ», ἐν τῷ πέμπτῳ στίχῳ τοῦ ἄρθρου.

§255ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι! ὄχι! δὲν εἶναι τίποτε.

§256ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πῶς δὲν εἶναι; Εἰς τὴν Χαλκίδα συνεστήθησαν καταστήματα οἰνοπνευματοποιΐας. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ δὲν δεχθῇ τὴν προτεινομένην τροπολογίαν, θέλει παραβλάψει τὴν βιομηχανίαν ταύτην.

§257ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δηλαδὴ νὰ μὴ κατασκευάζηται οἰνόπνευμα;

§258ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§259ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλ’ εἰς τί θὰ χρησιμοποιηθῇ;

§260ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἰς ὅ,τι θέλουν.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἑτέρα τροπολογία, ἡ τοῦ κ. Μυλωνᾶ, ἔχει οὕτω: «Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 σταφιδόκαρπος καταστρέφεται, ῥιπτόμενος εἰς τὴν θάλασσαν, ὁ δὲ κατὰ τὰ ἄρθρα 81, 128 καὶ 129 τοῦ ΒΠʹ νόμου τῆς 5 Αὐγούστου 1892 βεβαιωτέος ἔγγειος φόρος καὶ ἐξαγωγικὸς δασμὸς, ὁ ἀναλογῶν εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς καταστροφῆς ταύτης, πληρόνεται ἐκ τῶν 700 χιλιάδων δραχμῶν, τῶν ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ κατατεθειμένων χρημάτων, καὶ ἐκ τοῦ πωληθησομένου σταφιδοκάρπου, τοῦ ὑπάρχοντος ἐν ταῖς δημοσίαις ἀποθήκαις».

§262ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8, καθ’ ἣν τὸ εἰσπραχθησόμενον ποσὸν καταστρέφεται. Ἀλλὰ δὲν ἀνεγνώσθη αὕτη.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω τοιαύτην, ἀλλὰ καὶ αὕτη εἶναι ὁμοία πρὸς τὴν τοῦ κ. Μυλωνᾶ. Τροπολογία ὅμως, ὡς μὲ πληροφορεῖ τὸ Γραφεῖον, δὲν ὑπάρχει; ἔχετε πρότασιν νόμου αὐτοτελῆ.

§264ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Τὴν ὑποβάλλω τώρα.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ περιέχει τὴν αὐτὴν ἔννοιαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μυλωνᾶ.

§266ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἀδιάφορον· τὴν ὑποβάλλω τώρα ὡς τροπολογίαν καὶ ἐγώ.

§267ΔΑΓΡΕΣ. Φρονῶ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιτυγχάνεται ἀσφαλῶς διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς ὑποβαλλομένης τροπολογίας. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως ἀνεφύη ἐκ τῆς ἰδέας, ἡ ὁποία ἴσως εἶναι καὶ ἀληθὴς, ὅτι ἐπειδὴ παράγεται πολὺ ποσὸν, δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἡ κατανάλωσις ὅλου τοῦ ποσοῦ, ἑπομένως πρέπει ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ περισσεῦον μέρος, ἵνα τὸ ὑπόλοιπον ὑπερτιμηθῇ. Ἐκ τῆς ἀφαιρέσεως λοιπὸν τοῦ περισσεύοντος ἐπιδιώκεται ἡ ὑπερτίμησις τοῦ ὑπολειπομένου μέρους τῆς σταφίδος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας σήμερον, ὁ σκοπὸς οὐδόλως ἐπιτυγχάνεται, διότι, ἐνῷ ἀφαιροῦμεν τὸ 15%, τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν περισσεῦον ἐκ τῆς παραγωγῆς, ἐνῷ τὸ ἀφαιροῦμεν διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς, διὰ τῆς ἑτέρας τὸ θέτομεν εἰς ἣν θέσιν πρότερον ἦτο, δηλ. λέγομεν ὅτι εἶναι περισσεῦον, καὶ ἐνῷ εἶναι περισσεῦον, τὸ λαμβάνομεν ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν καὶ τὸ τοποθετοῦμεν εἰς τὴν κατανάλωσιν τῆς ἐσωτερικῆς βιομηχανίας. Μήπως πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς παρακρατήσεως ἡ ἐσωτερικὴ βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιίας δὲν κατηνάλισκε ποσὸν σταφιδοκάρπου; Ἄρα λοιπὸν ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου οὐδόλως ἐπιτυγχάνεται, διότι τὸ θεωρούμενον περισσεῦον δὲν τὸ ἀφαιροῦμεν, ἀλλὰ τὸ θέτομεν εἰς τὴν θέσιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν τὸ λαμβάνομεν, ἐνῷ διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς, διότι τὸ περίσσευμα πραγματικῶς ἀφαιρεῖται, καὶ τὸ ὑπολειπόμενον θὰ ὑπερτιμηθῇ. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι ὀρθοτάτη ἡ τροπολογία, καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§268ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἡ ὑποβληθεῖσα παρ’ ἐμοῦ τροπολογία εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀφορᾷ, εἰμὴ μόνον εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν σκοπὸν τῶν παρακρατητικῶν. Ἠθέλησα κἄπως νὰ ἐνισχύσω τὴν ψύχωσιν αὐτῶν, διότι ὁμολογουμένως κατέστη ψύχωσις ἡ παρακράτησις πρὸ δύο χρόνων. Λοιπὸν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκεται ἢ μόνον ν’ ἀφαιρεθῇ ποσόν τι ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν. Ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 8 τοῦ ψηφιζομένου ἤδη νομοσχεδίου, δὲν ἀφαιρεῖται τίποτε ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν, διότι, ἐὰν παρακρατηθῶσι 50 ἢ 60 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφιδοκάρπου, τί θὰ γείνῃ αὐτὸ τὸ ποσόν; θὰ καταναλωθῇ βεβαίως ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Ἀλλὰ μήπως αὐτὸ ἐὰν καταστραφῇ, δὲν καταναλίσκεται; καὶ δὲν ὑπάρχει ἄλλος σταφιδόκαρπος ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἵνα καταναλωθῇ; Προέβλεψε δὲ ἡ ἐμὴ τροπολογία αὕτη, ὥστε καὶ τὸ Δημόσιον ἐξ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θέλει καταστραφῆ, νὰ μὴ ζημιωθῇ· ὑπάρχουν χρήματα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὥστε οὔτε τὸ Δημόσιον θὰ καταστραφῇ, διότι διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς τὰ χρήματα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν τῇ Τραπέζῃ καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι χρήματα ἰδικά των, τὰ χρήματα αὐτὰ δύναται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸν δασμὸν, τὸν ὁποῖον θὰ χάσῃ ἀπὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ καταστραφῇ. Ὥστε διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης οὐδὲν ἄλλο γίνεται ἢ μόνον ἐξυπηρετεῖται ἡ γνώμη ἐκείνη, τὴν ὁποίαν κατ’ ἀρχὴν ἐψήφισαν οἱ Κύριοι, ἡ πραγματικὴ ἐξαφάνισις.

§269ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§270ΜΥΛΩΝΑΣ. Οὕτω καὶ τὰ ἄλλα προϊόντα, ὡς ἡ σταφὶς, τὰ σῦκα κλπ., δὲν καταστρέφονται· δὲν καταστρέφομεν δι’ αὑτῆς τῆς τροπολογίας τὴν οἰνοπαραγωγὴν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι καὶ μικρὰ ἐν τῷ Κράτει, καθὼς καὶ ἄλλαι παραγωγαί.

§271ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον ψηφίσει ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μυλωνᾶ, διότι ἡ πρότασις αὕτη, ὅπως ὑποβάλλεται, συντελεῖ εἰς τὴν παρακράτησιν, ἀλλ’ ἀτυχῶς τὸ Δημόσιον, διὰ νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος αὐτὸς, ὑπεχώρησε καὶ ἐμείωσε τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου κατὰ 4 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, αἱ 700,000 δὲ δραχμαὶ, αἱ ὁποῖαι εἶναι κατατεθειμέναι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, φρονῶ ὅτι δὲν ἐπαρκοῦσι.

§272ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὑπάρχουσιν εἰσέτι εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου 11 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου.

§273ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἤθελον πεισθῆ, ὅτι αἱ 700,000 δραχμαὶ, αἱ κατατεθειμέναι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἐπαρκοῦσιν ἵνα ἀποζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, ἐγὼ ἤθελον ψηφίσει ὑπὲρ τῆς τροπολογίας ταύτης.

§274ΒΟΤΣΗΣ. Ἀπορῶ, Κύριοι, πῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφώναζον κατὰ τῆς παρακρατήσεως, ἤδη φαίνονται συνήγοροι τῆς παρακρατήσεως, καὶ συνήγοροι μέχρις ἐξαφανισμοῦ. Ζητοῦσι, Κύριοι, τὸ παρακρατηθησόμενον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀξίαν, διὰ τὸ ὁποῖον δαπανῶσιν ἀρκετὰ, ἵνα τὸ παραγάγωσι, ζητοῦσι νὰ τὸ καταστρέψουν, διότι, λέγουν, αὐτὸ θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς τὸν σκοπὸν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἐχρησίμευε καὶ ἐὰν δὲν ἦτο ἡ παρακράτησις. Ἐδῶ σφάλλουν. Ἐὰν δὲν εἴχομεν παρακράτησιν καὶ ἐὰν αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος ἦσαν κατὰ μέσον ὅρον 100 δραχμαὶ ἡ χιλιὰς, ἦτο ἀδύνατον νὰ ὑπάρχῃ ἡ βιομηχανία πρὸς οἰνοπνευματοποιΐαν. Διὰ τῆς παρακρατήσεως τί κάμνομεν; ἀφαιροῦμεν μέρος, τὸ ὁποῖον δίδομεν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν βιομηχανίαν, ἐν τῷ τόπῳ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, μήπως δὲν ὑπάρχει πρότασις τῆς Ἑταιρίας τῶν Ἐργοληψιῶν, ἡ ὁποία προσφέρεται νὰ ἀγοράσῃ ὅλον τὸ πρᾶγμα πρὸς 45 δραχμὰς τὴν χιλιάδα καὶ νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ εἰς σιροποποιΐαν, ὥστε οὔτε τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν νὰ βλάψῃ; Καὶ αὐτὸ συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴ τὸ δώσῃ εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν, ἀλλ’ εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Ἐργοληψιῶν. Τοιουτοτρόπως θ’ ἀπολαύσωμεν ἓν ποσὸν, καὶ ὄχι νὰ καταστρέψωμεν τὸ πρᾶγμα, ὡς ζητοῦσι νὰ νομοθετήσωμεν, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω πῶς θὰ μᾶς ἐκλάβουν οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ἀπὸ ποῦ δὲ, Κύριοι, θὰ πληρωθῇ τὸ Δημόσιον; Τὸ ποσὸν τῶν 700,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, θέλομεν νὰ τὸ πετάξωμεν εἰς τὴν θάλασσαν! τὸ ποσὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς μυρίας ἀνάγκας, καὶ αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι τὸ ἔδωσαν, τὸ ἔδωσαν, ἵνα χρησιμεύσῃ πρὸς ὄφελός των. Καὶ ἔρχονται οἱ Κύριοι, νὰ τὸ πάρουν νὰ τὸ πετάξουν εἰς τὴν θάλασσαν!

§275ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κύριοι ἐπὶ δεκαετίαν φωνάζουν καὶ ἀπασχολοῦν τὴν Βουλὴν, διαβεβαιοῦντες αὐτὴν, ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς πᾶσαν θυσίαν, χάριν τοῦ παραγομένου σταφιδοκάρπου, ὅπως εὐκολύνωσι τὴν καταγάλωσιν τοῦ ὑπολοίπου, ἤδη δὲ, ὅτε ἔφθασαν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, δὲν λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ Κύριοι οὗτοι, οἱ φωνάζοντες ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει καὶ ἄλλα προϊόντα, ἐκ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ζήσουν χιλιάδες ἀνθρώπων, ὧν τὰ συμφέροντα πρέπει νὰ προστατεύσῃ τὸ Κράτος. Ἡ Ἑλλὰς πλὴν τοῦ σταφιδοκάρπου ἔχει καὶ ἀμπέλους πολλὰς καὶ οἴνους, ἐκ τῶν ὁποίων παράγονται τὰ ὡραιότερα οἰνοπνεύματα. Ὀφείλουσι λοιπὸν οἱ Κύριοι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς θυσίας πρὸς βελτίωσιν τοῦ προϊόντος των, καὶ ὀφείλουσι νὰ ἀποδεχθῶσι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μυλωνᾶ, ἀφοῦ ἐπὶ δεκαετίαν ὅλην φωνάζουν καὶ ἀπασχολοῦν τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὴν παρακράτησιν. Ἤδη, ἐὰν τὸ παρακρατούμενον πρᾶγμα τὸ φυλάξητε, εἰς ποίας θυσίας ὑποβάλλεσθε τότε; Ἐννοεῖτε νὰ καταστρέψητε τοὺς οἴνους τῆς Ἑλλάδος καὶ ἰδίᾳ τῆς Ἀρκαδίας;... Θέλετε νὰ ὑποβληθῆτε εἰς θυσίαν; ὀφείλετε νὰ δεχθῆτε τὴν καταστροφὴν τοῦ παρακρατουμένου πράγματος.

§276ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀπορεῖ, λέγει, ὁ ἐκ Πατρῶν κύριος συνάδελφος, πῶς ἡμεῖς, οἱ μέχρι τοῦδε ἀντιπαρακρατητικοὶ, μετεβλήθημεν αὐθωρεὶ εἰς παρακρατητικοὺς, καὶ μάλιστα σφόδρα τοιούτους, καὶ ζητοῦμεν τίποτε ὀλιγώτερον ἢ νὰ πετάξωμεν τὸν ἱδρῶτα τοῦ κόσμου εἰς τὴν θάλασσαν! Βεβαίως ὁ συνάδελφος δὲν θὰ ἠξεύρῃ τὴν κοινὴν παροιμίαν, τὴν γνωστὴν εἰς ὅλους: «πάρα φονευμένος, καλλίτερα τραυματισμένος». Ἐὰν ἡ παρακράτησις δὲν γείνῃ πραγματικὴ, ἔστε βέβαιοι, ὅτι οὐδεμίαν ὠφέλειαν θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς παρακρατήσεως, καὶ ὄχι μόνον ὠφέλεια δὲν θὰ προκύψῃ, ἀλλὰ καὶ ζημία θὰ ἐπέλθῃ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ λοιπὸν ὁ ἐκ Πατρῶν κ. Βουλευτὴς νὰ τὸν ἐρωτήσω, τὴν 13 Ἰουλίου πέρυσιν, ἤτοι ἀκριβῶς τὴν ἐπιοῦσαν τῆς εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς εἶδος καὶ ὄχι εἰς χρῆμα, ἡ σταφὶς Καλαμῶν εἰς τὰς Πάτρας πόσον ἐτιμᾶτο; Ἡ σταφὶς Καλαμῶν εἰς τὰς Πάτρας τὴν 12 Ἰουλίου, δηλαδὴ πρὶν ψηφισθῇ ὁ νόμος, ἐτιμᾶτο 148 δραχμὰς, καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν, τὴν 13 Ἰουλίου, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς παρακρατήσεως, ἐτιμᾶτο 145, ἤτοι τρεῖς δραχμὰς ὀλιγώτερον. Ἐὰν δὲ μὲ διαψεύσητε, ἔχω ἐπίσημον πρακτικὸν, τὸ δελτίον τὸ σταφιδικὸν τῶν Πατρῶν, καὶ σᾶς διαψεύδω ἐγώ. Καὶ ἠξεύρετε, κύριε Πρόεδρε, διατὶ εἰς τὰς Πάτρας, ἀντὶ νὰ ἐπιτείνῃ ἡ παρακράτησις τὰς τιμὰς, τὰς ὡλιγόστευσε; Διότι μᾶς ἐνόησαν· ἐνόησαν ὅτι διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς παρακρατήσεως δὲν σκοποῦμεν νὰ παρακρατήσωμεν πραγματικῶς ποσὸν, ἀλλὰ ἔχομεν ἄλλους σκοποὺς, ἔχομεν σκοποὺς, τοὺς ὁποίους δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ εἴπω καὶ ἀναπτύξω. Ἐκτὸς τούτου, νὰ δοθῇ, λέγουσι, τὸ παρακρατούμενον ποσὸν εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Ἐργοληψιῶν. Ἀλλὰ, κύριοι ἐκ Πατρῶν συνάδελφοι, μήπως ἡ Ἑταιρία τῶν Ἐργοληψιῶν, μήπως τὰ οἰνοποιεῖα, μήπως τόσα ἄλλα βιομηχανικὰ καταστήματα δὲν μετεχειρίζοντο σταφιδόκαρπον πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς παρακρατήσεως; Ἂν ἡ σταφὶς πεταχθῇ εἰς τὴν θάλασσαν, ὅπως προτείνει ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, μήπως δὲν θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὰ τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα νὰ ἀγοράσωσι σταφιδόκαρπον; Ἑπομένως θὰ ἔχητε τὴν ὠφέλειαν, ὅτι θὰ ἐμποδίσητε νὰ ἐξαχθῇ ἐκ τῆς ἀγορᾶς τὸ 15%, καὶ θὰ ἔχητε καὶ μίαν ὠφέλειαν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, τὴν ὁποίαν πάντοτε εἴχατε καὶ πρὸ τῆς παρακρατήσεως. Ἀλλὰ, λέγουσι, πόθεν τὸ Δημόσιον θὰ πληρωθῇ;—Ἀλλὰ διατὶ, κύριοι ἐκ Πατρῶν συνάδελφοι, δὲν ἐλογαριάσατε καὶ τὰ ἔξοδα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβληθῇ τὸ Δημόσιον διὰ τῆς παρακρατήσεως; Διατὶ δὲν ἐλογαριάσατε τὰ ἐνοίκια, τὰ ὁποῖα θὰ πληρόνῃ τὸ Δημόσιον διὰ τὰς ἀποθήκας; διατὶ παραλείπετε τὰς θέσεις καὶ τοὺς μισθοὺς, τοὺς ὁποίους θὰ λαμβάνωσιν οἱ ἀποθηκάριοι, οἱ φύλακες, οἱ ζυγισταὶ, οἱ λογισταί; Ὥστε καλῶς καὶ ὀρθῶς, νομίζω, εἶπον, ὅτι ἔχετε ἄλλους σκοπούς. Ἄν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ γείνῃ συνένοχος πρὸς τοὺς σκοπούς σας τούτους, ἂς καταψηφίσῃ τὴν τροπολογίαν. Ἐὰν δὲ δὲν θέλῃ νὰ γείνῃ συνένοχος,—καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ, διότι ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἄνδρας ἐντίμους καὶ ἀπὸ ἄνδρας διαπρεπεῖς—ἂς ἐπιψηφίσῃ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μυλωνᾶ.

§277ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εὖγε! εὖγε! φίλε μου.

§278ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ δηλώσω, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ζακύνθου κ. Μυλωνᾶ, μόνον καὶ μόνον διὰ τοὺς νεωτέρους ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν περίοδον ταύτην ἐξελέχθησαν τὸ πρῶτον καὶ παρακάθηνται εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἐκεῖνοι, μετὰ τῶν ὁποίων ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ συνεργασθῶ καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον, γνωρίζουσιν ὅτι τὴν γνώμην αὐτὴν ἐξέφρασα ἀρχαιότατα. Ἤμην ἀνέκαθεν κατὰ τῆς παρακρατήσεως, ἔστεργον δὲ νὰ δεχθῶ τὴν παρακράτησιν, μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐξαφανίσεως τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ εἰς τὴν θάλασσαν. Κατὰ τὴν 11 Φεβρουαρίου 1894, ἤτοι πρὸ 25 μηνῶν, λαβὼν τὴν τιμὴν νὰ ἀγορεύσω διὰ μακρῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔλεγον περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος: «... Ἄν ἀφαιρέσητε τὸ ποσὸν αὐτὸ, 80 ἕως 100 ἑκατομμύρια, ῥίψατέ το κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν θάλασσαν, πρὸς ἀποφυγὴν τόσων ἐξόδων.» Τὴν γνώμην αὐτὴν ἐξακολουθῶ ἔχων καὶ νῦν. Μόνον ἐὰν τὸ ἐμπόριον αἰσθανθῇ ὅτι ἐξέλιπεν ὁριστικῶς καὶ ἀνεκκλήτως τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐκ τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς ὁλόκληρον, μόνον τότε θὰ ἀποδώσῃ τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀξιοῦμεν ὅτι ἔχει καὶ τὴν ὁποίαν βεβαίως ἔχει ὁ σταφιδόκαρπος. Διὰ τοῦτο εἶμαι καθ’ ὁλοκληρίαν σύμφωνος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Ζακύνθου συναδέλφου. Καὶ ὁ ἕτερος ἐκ Ζακύνθου συνάδελφος ὁ φίλος μου κ. Μελισσηνὸς, εἶπε τὰ αὐτὰ, καὶ ὁ κ. Δαγρὲς ὑποστηρίζει τὰ αὐτὰ, καὶ ὁ κ. Φορέστης ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας ὑποστηρίζει τὰ αὐτὰ, καὶ ὁ ἐκ Μαντινείας ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ κ. Μπακόπουλος ἐπίσης, καὶ ὁ κ. Πετσάλης. Ὥστε βλέπω, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη κατακτᾷ ἔδαφος. Ἐὰν δὲ ἔμελλον νὰ ἀναπτύξω τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἔχει ὁ κ. Βότσης κατὰ τῆς προτάσεως, θὰ εἶχον βεβαίως πολλὰ νὰ εἴπω· ἀλλὰ κηδόμενος τοῦ χρόνου τῆς Βουλῆς, δὲν θέλω νὰ εἴπω περισσότερα. Εἶμαι ἐνθέρμως ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μυλωνᾶ.

§279ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Μελισσηνὸς ἔῤῥιψεν ὑπαινιγμοὺς, οἱ ὁποῖοι προσβάλλουσιν ὄχι μόνον τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ὑποστηρίζει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ὑπέβαλεν αὐτὸ,—διότι τὸ αὐτὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσαμεν τῇ εἰσηγήσει αὐτῆς εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον—ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς τοὺς ἄλλους, τοὺς ὑποστηρίζοντας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ὑποδείξῃ, ἂν μετεχειρίσθημεν πλάγια μέσα, καὶ τότε ἐγὼ πρῶτος θὰ καταψηφίσω τοῦ νομοσχεδίου.

§280ΒΟΤΣΗΣ. Ἡ πρόκλησις αὕτη ὑποστηρίζεται καὶ ὑπὸ τῶν ἐκ Πατρῶν Βουλευτῶν· διότι πρέπει τὰ πάντα ν’ ἀποκαλυφθῶσι (θόρυβος).

§281ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Εἶναι προσωπικὸν, καὶ ἑπομένως νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσω. Κατὰ πρῶτον λόγον διαφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Τριφυλίας συνάδελφον, εἰπόντα ὅτι διὰ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, ἠθέλησα νὰ προσβάλω τὴν Κυβέρνησιν· ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τριφυλίας συνάδελφος φαίνεται ὅτι εἶναι ὀλίγον ἀσθενὴς τὴν μνήμην...

§282ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ δυνατὸς μάλιστα.

§283ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, ὅπως δὲν σᾶς διέκοψα καὶ ἐγώ... Φαίνεται, λέγω, ὅτι εἶναι ἐπιλήσμων, καὶ λησμονεῖ εὐκόλως, ἀφοῦ δὲν ἐνθυμεῖται πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν ἐντὸς αὐτῆς τῆς αἰθούσης, πρὸ ἑνὸς τετάρτου τῆς ὥρας, ὅτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠρνήθη ψῆφον εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν. Ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰσῆγε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν θὰ ἠρνεῖτο ψῆφον. Ἑπομένως τὸ παράπαν δὲν ἠθέλησα νὰ προσβάλω τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε ἐνόουν οὔτε ἐννοῶ τοῦτο, διότι καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον αὐτῆς ἐκτιμῶ καὶ ὑπολήπτομαι εἴπερ τις καὶ ἄλλος ἐκ τῶν ἐνταῦθα Βουλευτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πλαγίους ὑπαινιγμοὺς, ἐπειδὴ μὲ προκαλοῦσι, θὰ τοὺς εἴπω. Πρῶτον εἶναι γλυκυτάτη ἀπόλαυσις τὸ κοινῶς λεγόμενον ῥουσφέτι. Εἶναι πολὺ εὐχάριστον εἰς πάντα Βουλευτὴν, εἰς πάντα κομματάρχην, νὰ δύναται νὰ τοποθετῇ τοὺς ἀνθρώπους του, καὶ δὴ ἐν τοιαύτῃ περιστάσει, ὡς ἡ προκειμένη, ὅπου οἱ διορισθησόμενοι σχεδὸν θὰ ἦναι ἀργόμισθοι (διαμαρτυρίαι). Ἂς μὴ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας. Λοιπὸν ἔχομεν πρῶτον ἐλπίδα νὰ διορίσῃ ἕκαστος ἡμῶν τῶν πολιτευομένων, ὅπως καὶ ἐγὼ, μερικοὺς ὑπαλλήλους εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ. Δεύτερος λόγος: ὅταν ἡ πρωτεύουσα ἑνὸς νομοῦ ἦναι ἡ δευτέρα πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος, ὅταν ἦναι μία πόλις μεγάλη, ἐμπορικωτάτη, ὡς αἱ Πάτραι, τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ διέλθῃ ἐκ τοῦ Τελωνείου, θὰ ἦναι μέγα, καὶ ἑπομένως αἱ ἀποθῆκαι θὰ ἔχωσι μέγα ποσὸν παρακρατούμενον. Ἐννοεῖτε δ’ ὅτι αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν θὰ πωληθῇ παρὰ ἐντὸς τῶν Πατρῶν· ἐννοεῖτε ὅτι αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν θὰ μεταφερθῇ ἐδῶ, εἰς τὸν Πειραιᾶ, εἰς τὸ Μεσολόγγι, θὰ πωληθῇ ἐντὸς τῆς πόλεως καὶ αὐτὸ εὐχάριστον εἶναι, νὰ ἐργασθῶσιν οἱ συμπολῖταί μου καὶ τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα τὸν σταφιδόκαρπον, καὶ νὰ ἐπέλθωσιν ὠφέλειαι εἰς τὸν τόπον μου (διακοπαί).

§284ΒΟΤΣΗΣ....

§285ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Τί θέλετε; Διακόψατέ με νὰ σᾶς εἴπω. Κύριε συνάδελφε, ἴσα τὴν μικρὰν νῆσον τὴν ἰδικήν μου θὰ βάλετε μὲ τὰς Πάτρας;

§286ΒΟΤΣΗΣ. Ἀποδείξεις φέρετε.

§287ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Σήμερον πόσα ἑκατομμύρια ἔχει ἡ ἀποθήκη Πατρῶν;

§288ΒΟΤΣΗΣ. Δύο ἑκατομμύρια.

§289ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἡ τῆς Ζακύνθου ἔχει μόνον 6 χιλιάδας. Ἐκτὸς τούτου, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἄλλη ἀφορμὴ σπουδαία, ἄλλος λόγος πολὺ μέγας, εἶναι ἡ δημοκοπία. Δυστυχῶς εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν ὑπάρχει πρὸ καιροῦ ἡ ψύχωσις τῆς παρακρατήσεως· νομίζουσιν οἱ ἄνθρωποι, εὑρισκόμενοι ἐν ὀργασμῷ, ἐν τῇ ψυχικῇ των διαταράξει, ὅτι θὰ σωθῶσι διὰ τῆς παρακρατήσεως (γέλωτες). Λοιπὸν τὸ νὰ ἐπιτυγχάνῃ τις ὡς Βουλευτὴς, εἶναι γλυκύτατον. Ἕκαστος ἐπιθυμεῖ νὰ ἔλθῃ πάλιν Βουλευτής. Ποῖος τρόπος καταλληλότερος εἶναι νὰ δημοκοπήσῃ τις, εἰμὴ τὸ νὰ περιποιηθῇ τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὴν ψύχωσιν τοῦ συμπολίτου του; (γέλωτες παρατεταμένοι). Αὐτὸς εἶναι ἀκριβῶς ὁ λόγος. Δημοκοπία καθαρωτάτη! Ἀλλὰ διὰ τὴν δημοκοπίαν καὶ διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν σκοπῶν, οὓς σᾶς εἶπον, πρέπει νὰ ὑποφέρωμεν ἡμεῖς; Πρέπει νὰ μὴ φωνάζωμεν; νὰ μὴ συζητήσωμεν; νὰ μὴ παρακαλέσωμεν; Ἀφοῦ θὰ ὑποστῶμεν τὴν ζημίαν τῆς παρακρατήσεως, ἡ παρακράτησις αὕτη πρέπει νὰ ἦναι τουλάχιστον πραγματική. Εἶναι πολὺ ἐγωϊσταὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὑποστηρίζοντες τὴν παρακράτησιν χάριν τῶν ἀποθηκῶν...

§290ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ κύριοι δημοσιογράφοι, ἀντὶ νὰ γράφωσι, καγχάζουσιν, ὅταν ὁμιλῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταί. Νομίζω ὅτι δὲν ἁρμόζει τοῦτο.

§291Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι καὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι.

§292ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Γελῶμεν ἡμεῖς, νὰ μὴ γελάσουν καὶ αὐτοί;

§293ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ συμπολίτου μου. Αὐτὸ εἶναι τὸ δίκαιον. Ἐὰν πρόκειται κατά τι νὰ ὠφελήσῃ ἡ παρακράτησις, αὕτη καὶ μόνη ἡ τροπολογία, ἐὰν πραγματοποιηθῇ, δύναται κἄποιαν ὠφέλειαν νὰ φέρῃ εἰς τὸ ἔθνος. (Εὖγε! εὖγε!).

§294ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλῶ, Κύριοι, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τοῦ λόγου μου, ὅτι θέλω ψηφίσει κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐκ Ζακύνθου συναδέλφου. Θὰ ἤμην διατεθειμένος ν’ ἀποδεχθῶ τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ κ. συναδέλφου, ἐὰν αὕτη δὲν προσέβαλλεν ἄλλα συμφέροντα, πολὺ σπουδαιότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τείνει νὰ προστατεύσῃ ὁ συζητούμενος θεσμός. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι ἡ γνώμη αὕτη εἶναι γνώμη οὐ μόνον ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων συναδέλφων. Καὶ πολλοὶ ἄλλοι συνάδελφοι θὰ ἦσαν, φρονῶ, διατεθειμένοι, ἄνευ τοῦ συμπαρομαρτοῦντος τούτου ἀτόπου, νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῆς προτάσεως ταύτης, διότι εἰς ταύτην ἀναγνωρίζω σκοπιμότητά τινα, διότι δι’ αὐτῆς ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Δηλῶ ὅτι θέλω ψηφίσει κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου, διότι ἡ τροπολογία αὕτη ἀντίκειται εἰς ῥητὴν καὶ σαφῆ διάταξιν τοῦ Συντάγματος ἡμῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀφαίρεσις ξένης ἰδιοκτησίας ἄνευ προηγουμένης ἀποζημιώσεως (θόρυβος καὶ διακοπαί).

§295ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δίδουσι μόνοι των.

§296ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε τοῦτο, διότι ἔχετε τὴν γνώμην τοῦ κ. Μελισσηνοῦ. Ἀλλὰ, κ. συνάδελφε, δὲν πρόκειται νὰ δώσῃ μόνος ὁ κ. Μελισσηνὸς τὴν ἰδίαν περιουσίαν, πρόκειται νὰ δώσῃ ὁ λαὸς, ὁ ὁποῖος δὲν συναινεῖ εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῆς περιουσίας αὐτοῦ ἐπὶ παραβιάσει τοῦ Συντάγματος.

§297ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Βεβαίως. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε «δὲν δεχόμεθα τὸν νόμον», ὄχι νὰ μοιράσητε τὴν περιουσίαν τοῦ κόσμου.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης προβάλλει τὸ ἀπαράδεκτον. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐν καιρῷ.

§299ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ παίζωμεν!

§300ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς εἶπον, Κύριοι, ἀναγνωρίζω τὴν σκοπιμότητα τῆς τροπολογίας τοῦ κ. συναδέλφου, μὲ ὅλην τὴν ἐναντίαν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς, καὶ μὲ ὅλην τὴν ἐναντίαν ψῆφον, τὴν ὁποίαν θέλω δώσει κατ’ αὐτῆς, δι’ ὃν λόγον προεῖπον. Διότι ἀληθῶς, τί μᾶς ἐζήτησαν οἱ εἰσαγαγόντες παρ’ ἡμῖν τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάζοντος σταφιδοκάρπου; Νὰ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τοῦ παραγομένου σταφιδοκάρπου τὸ ποσὸν τὸ ὑπερβάλλον τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως. Πῶς δὲ ἄλλως εἶναι δυνατὸν τοῦτο νὰ ἐπιτευχθῇ, εἰμὴ διὰ τῆς τελείας αὐτοῦ καταστροφῆς, διὰ τῆς ἀφαιρέσεως αὐτοῦ ἀπὸ τῆς καταναλώσεως τῆς πραγματικῆς; Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀφαίρεσις αὕτη; Καθ’ ὃν τρόπον προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον; Βεβαίως ὄχι. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτείνεται νὰ ἀφαιρέσωμεν ἓν ὡρισμένον ποσὸν ἐκ τῆς παραγωγῆς, τοῦτο δὲ νὰ χρησιμοποιήσωμεν ἀκριβῶς πρὸς ἐκείνους τοὺς σκοποὺς, εἰς τοὺς ὁποίους χρησιμοποιεῖται καὶ σήμερον. Γνωρίζετε ὅτι ἡ ἐσωτερικὴ βιομηχανία τῆς πνευματοποιΐας, ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη βιομηχανία, ἱδρυμένη καὶ λειτουργοῦσα ἐν τῷ τόπῳ καὶ χρησιμοποιοῦσα ὡς πρώτην ὕλην τὴν σταφίδα, κατηνάλισκε καὶ προτοῦ ψηφισθῇ ὁ περυσινὸς νόμος μέγα μέρος τῆς ἐτησίας παραγωγῆς τῆς σταφίδος. Κατὰ τίνα λοιπὸν τρόπον διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος τούτου, τοῦ ποσοστοῦ τούτου τῶν 15 ἑκατοστῶν, κατὰ τίνα, λέγω, τρόπον ἀφαιρεῖτε τὸ πλεόνασμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον καταστρέφει τὴν ἰσοῤῥοπίαν μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, ἀφοῦ τὸ δίδετε πρὸς χρῆσιν εἰς ἐκείνας τὰς ἐπιχειρήσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἐδίδετο μέχρι σήμερον;

§301ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἰς ποίαν τιμὴν θὰ πωλῆται αὐτό;

§302ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν τιμὴν τὴν τρέχουσαν, ἂν μὴ εἰς ἐλάσσονα. Διὰ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι, ἐὰν ἡ τροπολογία τοῦ κ. συναδέλφου δὲν ἀντέκειτο εἰς σαφῆ διάταξιν τοῦ ἡμετέρου πολιτεύματος, θὰ ἤμην διατεθειμένος, ὅπως ψηφίσω ὑπὲρ αὐτῆς, διότι μόνον διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοιούτου θεσμοῦ, μόνον διὰ τοιαύτης διαθέσεως τοῦ προϊόντος ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἰσοῤῥοπία τις μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, καὶ ἀνατίμησις τοῦ προϊόντος ἡμῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγης ὥρας, ἔλεγεν ὅτι, καίτοι μέλος τῆς Κυβερνήσεως τυγχάνων, δὲν ἠδυνήθη νὰ σχηματίσῃ γνώμην περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ πέρυσι ψηφισθέντος νόμου ἐπὶ τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, δὲν ἠδυνήθη νὰ πεισθῇ, ἂν ἔσχεν ἐπιῤῥοήν τινα ὁ πέρυσι ψηφισθεὶς νόμος ἐπὶ τῶν καθόλου τιμῶν τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὤφειλε καὶ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ σχηματίσει γνώμην περὶ τούτου. Ὤφειλεν ἀπὸ καιροῦ, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἀκόμη εἰσῆγεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πρῶτον νομοσχέδιόν του περὶ παρακρατήσεως, νὰ ἔχῃ σχηματίσει τὴν γνώμην, ὅτι οὐδόλως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀνατίμησις τῆς σταφίδος διὰ τοιούτου θεσμοῦ. Ἀλλὰ κατὰ μείζονα λόγον ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, Κύριοι, αὐτοῦ τοῦ περυσινοῦ νόμου ὤφειλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ γνωρίζῃ, ὅτι τὸ παράπαν δὲν ἐπέδρασεν ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐπὶ τῶν τιμῶν.

§303ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἄσχετα αὐτά;

§304ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Οὐδόλως.

§305ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατέθηκε πρὸ ὀλίγου πίνακας τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, αἵτινες προσεφέρθησαν κατὰ διαφόρους ἐποχὰς εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἀγορὰν τοῦ ἀφαιρεθέντος πλεονάσματος, δι’ αὐτῶν δ’ ἔχομεν τὴν εἰκόνα τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως ἐπὶ τοῦ προϊόντος τούτου ἐπὶ διάστημα χρονικὸν ἀρκετὰ μακρόν. Ἐκ τῶν πινάκων δὲ τούτων τί ἀποδεικνύεται, Κύριοι; Ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ μέση τιμὴ τῆς σταφίδος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν ὑπερέβη τὰς 65 δραχμάς. Ἡ μέση τιμὴ τῆς σταφίδος μέχρι τῆς 5 Δεκεμβρίου 1895, κατὰ τοὺς κατατεθέντας πίνακας ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀνέρχεται εἰς 75 δραχμάς, μέχρι δὲ τῆς 29 Φεβρουαρίου 1896 ἀνέρχεται εἰς 55 δραχμὰς περίπου. Αὐταὶ εἶναι αἱ τιμαί, αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἐκ τοῦ ἔργου ἡμῶν τοῦ περυσινοῦ, ἐκ τῆς ψηφίσεως τῆς παρακρατήσεως, ὅταν ἐψηφίσαμεν αὐτήν, θυσιάζοντες ἄλλα ἔννομα καὶ πολὺ σπουδαῖα συμφέροντα. Ἀλλὰ τί ἐζήτουν, Κύριοι, ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπέμενον πέρυσι, φωνάζοντες ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως; ἐζήτουν τὴν ἀνατίμησιν τῆς σταφίδος διὰ ψηφίσεως νόμου ἔστω καὶ προσωρινῆς ἰσχύος. Ἐψηφίσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος, καὶ ἐφηρμόσθη καὶ ἐφαρμόζεται μέχρι σήμερον. Ἐρωτῶ ὅμως ἐκείνους, οἵτινες ἐκόπτοντο ὑπὲρ αὐτοῦ, ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου τούτου; Ἰδοὺ αἱ τιμαί, τὰς ὁποίας ἐπισήμως βεβαιοῖ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι αἱ τιμαὶ τῶν 65 καὶ 70 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα. Αὐτὰς λοιπὸν τὰς τιμὰς ἐπεδιώκετε διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου; καὶ χάριν αὐτῶν ἀφῃρέσατε ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς 15% τοῦ προϊόντος αὐτῶν; Ἂν αὐτὰς τὰς τιμὰς ἐπεδιώκετε, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἐπεδιώκετε πρᾶγμα ἐντελῶς μάταιον καὶ ἄσκοπον. Ταῦτα λέγω, Κύριοι, ὄχι διότι ἐν λεπτομερείᾳ προτίθεμαι νὰ συζητήσω τὸ νομοσχέδιον τὸ εἰσαχθὲν εἰς τὴν Βουλήν,—διότι νομοσχέδιον τοιοῦτον δὲν εἶναι κἂν δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἐν λεπτομερείᾳ,—ἀλλ’ ἵνα καταδείξω ὑμῖν, ὅτι τὸ προβαλλόμενον νομοσχέδιον εἶναι σαθρὸν καὶ ἐσφαλμένον ἐν τῇ βάσει αὐτοῦ. Πέρυσιν, ὁμιλῶν κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ ὁμοίου θέματος, κατέδειξα πάσας τὰς ἀτελείας καὶ τὰς χειρίστας συνεπείας, τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ ἔχῃ θεσμὸς τοιοῦτος, νομοθετούμενος, ἤδη δὲ βλέπομεν τ’ ἀποτελέσματα τοῦ πέρυσι ψηφισθέντος νόμου, οἷα τότε προεῖπον αὐτά. Πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας ἐφώναζεν, ὅτι διὰ τοιούτου νομοσχεδίου παραβιάζεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθέρας ἐνεργείας, καὶ καταστρέφονται τὰ συμφέροντα πολλῶν πολιτῶν Ἑλλήνων, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς ἀμπέλου· καὶ εἶχε δίκαιον, διότι ἰδιαιτέρως παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας, ἐξ ἧς κατάγεται, καὶ τάσσομαι ὡς πρὸς τοῦτο μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. συναδέλφου, διὰ νὰ καταδείξω τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου καὶ μίαν ἔτι ἐκ τῶν ἐπιζημίων συνεπειῶν αὐτοῦ. Ἀφ’ ἑνὸς, Κύριοι, ἔχομεν καθῆκον νὰ προστατεύσωμεν τὸ προϊόν τῆς σταφιδαμπέλου, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ἔχομεν καθῆκον νὰ μὴ καταστρέψωμεν τοὺς οἰνοπαραγωγούς. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, χωρὶς νὰ ὠφελήσωμεν αὐτὸ, ἀπ’ ἐναντίας ἐπὶ ζημίᾳ αὐτοῦ, σπουδαίως ζημιοῦμεν καὶ τοὺς τελευταίους τούτους. Εἰς τοιαῦτα ἀποτελέσματα φθάνομεν, ἀποπειρώμενοι νὰ νομοθετήσωμεν περὶ πράγματος μὴ δεκτικοῦ νομοθετικοῦ κανονισμοῦ. Ἀρχικῶς, Κύριοι, ἔλαβον τὸν λόγον, ὅπως εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς εἰσαχθείσης παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου τροπολογίας, ἀλλ’ ἐπεξέτεινα τὸν λόγον καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἔπραξα δὲ τοῦτο, διὰ νὰ δηλώσω τὴν γνώμην μου καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἕνεκα τούτων θὰ καταψηφίσω τὴν τροπολογίαν, ὡς ἀντικειμένην εἰς διάταξιν τοῦ Συντάγματος, θέλω δὲ καταψηφίσει καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, διότι δι’ αὐτοῦ εἰσάγεται θεσμὸς, ὅστις, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς οὐδόλως θὰ ὠφελήσῃ τὸ προϊόν ἡμῶν, ἀφ’ ἑτέρου μεγίστας ζημίας θὰ προξενήσῃ καὶ εἰς αὐτὸ καὶ καθόλου εἰς τὴν χώραν ἡμῶν.

§306Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ὑπάρχῃ τις ἐνταῦθα, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ψηφίσῃ τὴν πρότασιν τοῦ ἐκ Ζακύνθου κ. συναδέλφου, ὁ τίς οὗτος εἶναι ὁ ἐκ Πατρῶν κ. συνάδελφος καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συμπράττοντες. Διότι τί ζητεῖ ὁ κ. Μυλωνᾶς; Ζητεῖ τὴν πολυθρύλητον παρακράτησιν. Δὲν γνωρίζω ποῦ ἐγεννήθη τὸ πρῶτον αὐτὴ ἡ μεγάλη ἰδέα, ἂν ἐγεννήθη εἰς κανὲν καφενεῖον τοῦ Πύργου ἢ τῶν Πατρῶν, ἀλλ’ ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἐγεννήθη, τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι αὐτὴ ἡ μεγάλη ἰδέα ἔκαμε τὴν τύχην της καὶ τὸ στάδιόν της. Ἀνεπτύχθη τὸ πρῶτον εἰς τὰς ἐπαρχίας, καὶ ἦτο μικρὸς ἄνεμος, un venticello, κατόπιν ὅμως ἐγένετο σίφων, εἰσῆλθεν εἰς Ἀθήνας καὶ εἰσήλασεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ βλέπομεν ἤδη τ’ ἀποτελέσματα αὐτοῦ τοῦ μεγάλου ἀνεμοστροβίλου, ταραχὴν δηλ. καὶ σάλον καὶ ἀναστάτωσιν. Ἂν λοιπὸν ἡ ἰδέα αὕτη, ἡ παρακράτησις, περὶ τῆς ὁποίας ἐκόπτοντο τοσοῦτον οἱ κύριοι ἐκ Πατρῶν, ἦναι ἰδέα ἀκόμη ἀσπαστὴ εἰς αὐτοὺς, νομίζω ὅτι ὑποχρέωσιν ἔχουσι νὰ ψηφίσωσι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μυλωνᾶ, καὶ δὲν ἐννοῶ διατὶ καταφέρονται τοσοῦτον κατ’ αὐτῆς, ἀφοῦ ὁ κ. Μυλωνᾶς οὐδὲν ἄλλο ζητεῖ ἢ ὅ,τι τοσοῦτον ἐπιμόνως ἐζήτουν καὶ ἐκεῖνοι.

§307ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἐκτὸς τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπέφερεν ὁ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ψηφισθεὶς νόμος, τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ κατεψήφισα, ἐκτὸς τῶν ἀποτελεσμάτων, τῶν ὁποίων ἐμνήσθη ὁ προαγορεύσας Βουλευτὴς Μεσσήνης, ἔχει καὶ ἄλλα τινὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν εἰς τὴν πατρίδα μου. Ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον δραχμῶν εἰσήρχοντο κατ’ ἔτος εἰς Τρίπολιν ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν οἴνων καὶ τῆς ἐκ στεμφύλων σούμας. Ἤδη ὅλαι αὐταὶ αἱ πρῶται πρὸς οἰνοπνευματοποιΐαν ὗλαι μένουσιν ἐν Τριπόλει, διότι, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ πωληθῶσιν εἰς τὰ ἐδῶ ἐργοστάσια, τότε προεκηρύχθη δημοπρασία πωλήσεως τοῦ παρακρατηθέντος σταφιδοκάρπου, καὶ οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ ἐδειλίασαν νὰ προμηθευθῶσιν ἐκ Τριπόλεως τὰς πρώτας ὕλας, διότι ἀνέμενον τὴν πώλησιν τοῦ παρακρατηθέντος σταφιδοκάρπου, καὶ οὕτω οἱ συμπολῖταί μου ἐστερήθησαν ἑνὸς ἐσόδου σημαντικοῦ ἄνευ λόγου, χωρὶς τοὐλάχιστον νὰ τοῖς δοθῇ ἀντιστάθμισμά τι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ὅταν ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ, ἂν πρέπῃ νὰ καταστρέφηται τὸ παρακρατηθησόμενον ποσὸν τοῦ σταφιδοκάρπου, ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς καταστροφῆς, ὄχι μόνον διότι ὑπαγορεύουσι τοῦτο τὰ συμφέροντα τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, ἀλλὰ καὶ διότι τοῦτο συντελεῖ καὶ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ τοῦ περὶ παρακρατήσεως νόμου, καὶ διότι δὲν τὸ εὑρίσκω διόλου ἀντισυνταγματικὸν, οἷον τὸ νομίζει ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσσήνης. Οὗτος, προβάλλων τὴν ἀντισυνταγματικότητα τῆς προκειμένης τροπολογίας, ἐννοεῖ ὅτι οὐδεὶς στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας αὐτοῦ ἄνευ προηγουμένης ἀποζημιώσεως. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τοῦ σταφιδοκάρπου, τοὐναντίον αὐτοὶ ἐπὶ τόσα ἔτη καὶ τώρα ἀνύψωσαν εἰς ἐθνικὸν ζήτημα τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως.

§308ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον ἐν Πάτραις ἐγένετο αὐτό.

§309ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κύριοι παρακρατητικοὶ προσφέρουσιν αὐτοὶ μέρος τοῦ εἰσοδήματός των, ὅπως καταναλώσωσιν εὐχερέστερον τὸ εἰς αὐτοὺς ὑπολειφθησόμενον. Δὲν ἀφαιρεῖ λοιπὸν τὸ Κράτος διὰ τῆς βίας παρ’ αὐτῶν τὸν σταφιδόκαρπον, ὅπως τοὺς ἀποζημιώσῃ, συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα, τοὐναντίον τὸ Κράτος νομιμοποιεῖ μίαν ἐπανειλημμένως ἐκφρασθεῖσαν θέλησιν αὐτῶν. Ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἤδη δεκτὸν εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις, τὸ παρακρατηθησόμενον ποσὸν δὲν ἀνήκει εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον. Καὶ ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν τὸ ἀντίτιμον τοῦ ἐκποιουμένου σταφιδοκάρπου, μετ’ ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου, ὑπερβῇ τὸ σύνολον τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 ἐκπιπτομένου δημοσίου ἐσόδου, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ πράξεώς του ἠτιολογημένης ὁρίζει τὴν ὑπέρβασιν ταύτην, τὸ δὲ ἐξ αὐτῆς ποσὸν μένει ἐπὶ παρακαταθήκῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀποδιδόμενον ὅπως καὶ ὅτε ἤθελεν ὁρίσει νόμος τοῦ Κράτους, ὑπὲρ μέτρων ἐπωφελῶν τῇ σταφιδοπαραγωγῇ» Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ἂν γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ ἐκ Ζακύνθου κ. συναδέλφου, θὰ γείνῃ νόμος ἐπωφελέστατος εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, διότι οὕτως ἐλαττοῦται κατὰ πολὺ ὁ πρὸς κατανάλωσιν σταφιδόκαρπος.

§310ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ ὡς πρὸς τοῦτο, ὡς πρὸς τὸ ἄλλο δὲν συμφωνῶ.

§311ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ὁρίζεται, τί θὰ γείνῃ τὸ τίμημα τοῦ παρακρατηθησομένου καὶ ἐκποιηθησομένου ποσοῦ τοῦ σταφιδοκάρπου.

§312ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δύνασθε, νομίζετε, νὰ φορολογῆτε 100 τοῖς ἑκατὸ, καὶ νὰ λέγητε ὅτι δὲν παραβιάζετε τὸ Σύνταγμα;

§313ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ ὑπερασπίσω τὸ νομοσχέδιον ὡς συνταγματικὸν, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ κατεψήφισα δεκάκις, καὶ χθὲς ἀκόμη τὸ κατεψήφισα καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰς τὰ καθέκαστα, ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γίνεται μετ’ ὀλίγον νόμος τοῦ Κράτους, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. Μυλωνᾶς νὰ ῥίψῃ εἰς τὴν θάλασσαν, δὲν ἀνήκει εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ τὸ ἀφαιρῶμεν ἄνευ ἀποζημιώσεως τῶν κυρίων, ἀλλ’ ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον Δημόσιον ὑποχρεοῦται νὰ τὸ διαθέσῃ ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Δὲν βλέπω λοιπόν τι τὸ ἀντισυνταγματικὸν, τοὐναντίον δύναται νὰ βλαφθῇ διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ἂν ῥιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν ὁ παρακρατηθησόμενος σταφιδόκαρπος, καταλληλοτέρα διάθεσις αὐτοῦ πρὸς βελτίωσιν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μυλωνᾶ. Κραυγάζουσιν ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, διότι λέγουν, ὅτι ἡ σταφὶς θὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι ἡ παρακράτησις θὰ καταστρέψῃ τὴν Ἑλλάδα, διότι ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι εἶναι οἰνοφόροι, καὶ τοὺς οἴνους καταστρέφει ἡ παρακράτησις, τοὺς οἴνους, οἵτινες φορολογοῦνται ἀσπλάγχνως ἐν Μαντινείᾳ. Ὁ φόρος τοῦ οἴνου ἀναλογεῖ πρὸς 200 τοῖς ἑκατὸν, καὶ ὅμως οἱ συμπολῖταί μου δὲν κραυγάζουσι, δὲν ἀπειλοῦσιν, ἀλλ’ ἀναμένουσι τὴν ἀντίληψιν τῆς τε Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Δύναται ὅμως καὶ ἡ ὑπομονὴ τῶν συμπολιτῶν μου νὰ ἐξαντληθῇ.

§314ΣΠΥΡ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑπέβαλον νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐζήτησα, ὅπως τὸ ποσὸν τὸ παρακρατούμενον τοῦ σταφιδοκάρπου καταστρέφηται. Σύσσωμος ἡ Βουλὴ τότε εὗρε πολλὰ ἁμαρτήματα εἰς τὴν πρότασίν μου ἐκείνην, καὶ μετὰ πολλῶν ἐπαίνων ἀπέῤῥιψεν αὐτὴν παμψηφεί. Αἱ περιστάσεις αἱ σημεριναὶ μὲ ὑπεχρέωσαν νὰ εἰσαγάγω καὶ πάλιν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ἀποῤῥιφθέν. Νομίζω ὅτι, ἀφοῦ ἐδέχθημεν τὴν παρακράτησιν, πρέπει νὰ δεχθῶμεν καὶ τὴν καταστροφὴν τοῦ παρακρατουμένου, ὅπως ἐλαττώσωμεν τὸ περίσσευμα τῶν 80 ἑκατομμυρίων, διότι αὐτὸ ἠλάττωσε τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος. Ἂν δὲν κάμωμεν αὐτὸ, ὅλα εἶναι μάταια. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιόν μου.

§315ΔΙΟΝ. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἀφ’ ὅτου ἐτέθη ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ, ὅλαι αἱ καπνοφόροι ἐπαρχίαι ὑπέφερον τὰ πάνδεινα, καὶ ἰδίως ἡ ἐπαρχία Τριχωνίας. Μᾶς ἀφήρεσαν, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, καὶ αὐτὸ τὸ μεδοῦλι ἀπὸ τὰ κόκαλα, ἀλλὰ ἐσιωπήσαμεν· ἐπεδόθημεν εἰς τὴν καλλιέργειαν παντὸς ἄλλου προϊόντος, δυναμένου νὰ μᾶς ζωογονήσῃ, καὶ ἐπληρώσαμεν τοὺς φόρους μας, καθὼς οἱ Βογιάρδοι, οἵτινες ἐκούρευσαν τὰ πρόβατά των ὅσον τὸ δυνατὸν βαθύτερον, καὶ ἐπλήρωσαν τοὺς φόρους των· ἀνεμείναμεν δὲ μετ’ ἐλπίδων μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἦλθεν ὁ εὐλογημένος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔφερεν εἰς πέρας τὴν σωτήριον δι’ ἡμᾶς σύμβασιν μετὰ τῆς Αἰγύπτου, διὰ τῆς ὁποίας ἀνεζωογονήθησαν πᾶσαι αἱ καπνοφόροι ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς πρώην Κυβερνήσεως εἶχον ἀπολέσει ὅλας τὰς ἐλπίδας των διὰ τὸ μόνον καὶ μέγα προϊόν, διὰ τοῦ ὁποίου τοσοῦτον χρῆμα εἰς ταύτας εἰσέρχεται. Ἀναζητήσατε λοιπὸν πάντες οἱ ἀντιπροσωπεύοντες σταφιδοφόρους ἐπαρχίας τὴν ἐκ τοῦ προϊόντος σας εὐτυχίαν διὰ κοινῆς συνεννοήσεως καὶ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, μὴ φρονεῖτε δὲ, ὅτι τόσον ταχέως δύναται νὰ ἀναλάβῃ τὸ προϊόν σας, μετὰ τοιοῦτον μάλιστα πόλεμον, τὸν ὁποῖον ἀπό τινος χρόνου ἐκ τῶν ξένων ἀγορῶν τῆς καταναλώσεως ὑφίσταται.

§316ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὀλίγας μόνον λέξεις θὰ σᾶς εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, πρὶν ἢ προβῆτε εἰς τὴν ὑπερψήφισιν ἢ καταψήφισιν τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου. Δὲν θέλω νὰ μείνητε ὑπὸ τὰς ἐντυπώσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσσήνης συναδέλφου, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ εἶναι ἀντιπαρακρατητικὸς, ἐδήλωσε συνάμα, ὅτι δὲν δύναται νὰ ψηφίσῃ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου, λόγῳ ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματική. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος ἀνέφερεν, ὅτι δηλαδὴ καὶ ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀποδεικνύει ἡλίου φαεινότερον, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νόμου ἀντισυνταγματικοῦ· διότι ἐκ τῆς ἐπικεφαλίδος φαίνεται, ὅτι πρόκειται περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς εἶδος. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ σᾶς ἀναμνήσω διάταξιν τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, ἀποβλέπουσαν ἀκριβῶς εἰς ἣν περίπτωσιν καὶ ὁ προκείμενος νόμος. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸν νόμον περὶ ἀβαριῶν, καθ’ ὃν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν πλοίαρχον, ὅταν ἐν μέσῃ θαλάσσῃ κινδυνεύῃ νὰ καταποντισθῇ, νὰ ῥίψῃ εἰς τὴν θάλασσαν περιουσίαν ξένην. Ἡ περίπτωσις εἶναι ὁμοία πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν στιγμὴν ταύτην, καθ’ ἣν πρέπει νὰ πετάξωμεν εἰς τὴν θάλασσαν 15%, ἵνα σωθῶμεν ἐκ τοῦ κινδύνου. Εἶναι τοῦτο ἀντισυνταγματικόν; Νομίζω ὄχι. Εἶναι νόμος ὀρθὸς καὶ δίκαιος. Λοιπὸν οὐ μόνον δὲν εἶναι ἡ τροπολογία ἀντισυνταγματική, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶναι νομιμωτάτη, λογικωτάτη, καὶ δικαιοτάτη. Δυστυχῶς—πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσω—ἐκ τῆς καταστροφῆς τοῦ παρακρατηθησομένου 15% σταφιδοκάρπου βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὸ Δημόσιον, ἴση πρὸς φόρον, ὃν θὰ εἰσέπραττεν ἐκ τοῦ 15%, ἀλλὰ ταύτην δὲν νομίζω δίκαιον νὰ τὴν ῥίψωμεν εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ Δημοσίου, διότι διατελοῦμεν ὑπὸ οἰκονομικὴν καχεξίαν· ἀλλ’ ἂν συγκεράσωμεν τὴν ζημίαν καὶ φανῇ τὸ Δημόσιον κατά τι ἐνδοτικὸν πρὸς ἡμᾶς, νομίζω ὅτι θὰ ἔλθωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς πραγματικῆς παρακρατήσεως. Ἂν ὑπολογίσωμεν τὴν παραγωγὴν εἰς 350 ἑκατομμύρια λίτρας, τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον τὸ Δημόσιον θὰ στερηθῇ ἐκ τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων, ἀνέρχεται εἰς 900,000 δραχμὰς ὡς ἔγγιστα, καθόσον παρακρατηθήσεται ποσὸν ἴσον πρὸς 52 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου· ἐκ τούτων, πρὸς 17 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, μᾶς δίδονται ὡς ἔγγιστα 900 χιλιάδες δραχμῶν. Ἤδη ὑπάρχουσιν εἰς χεῖρας τοῦ Δημοσίου 700,000 δραχμαὶ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐφαρμοζομένης παρακρατήσεως. Ὑπολείπονται ὅθεν πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ζημίας 200,000 μόνον δραχμαί. Προσθέσατε καὶ ὅσον χρῆμα πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ ὑπάρχοντος εἰς τὰς σταφιδαποθήκας ὡς ὑπόλοιπον, καὶ νὰ μὴ ζητήσῃ τὸ Δημόσιον νὰ κρατηθῇ τόση σταφὶς, ὅση ἀρκεῖ, ἵνα συμπληρώσῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὸ 15%, ἀφοῦ ἀφήσει τὰς 4 δραχμάς. Τοῦτο εἶναι δικαιότατον, διότι οὔτε τὸ Δημόσιον θὰ ζημιωθῇ, οὔτε ἀπὸ ἡμᾶς θὰ παρακρατηθῇ εἰκονικῶς τὸ 15%. Ὁμολογουμένως ὑπάρχει καὶ ἄλλος τρόπος καταστροφῆς—ἂς εἴπω—τοῦ παρακρατηθησομένου ποσοῦ, ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον ἕτερος ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπέδειξεν εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ μεταβληθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς σιρόπιον. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ἂν τὸ παρακρατηθησόμενον ῥιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν, τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα δύνανται νὰ προβῶσιν εἰς ἀγορὰν ἑτέρου σταφιδοκάρπου διὰ σιρόπιον, διότι τὸ εἶδος ἐξευτελίσθη. Καὶ πρὸ τῆς παρακρατήσεως μήπως τὰ διάφορα βιομηχανικὰ καταστήματα δὲν ἠγόραζον σπουδαῖα ποσά; Ἂν σήμερον εὕρωσι νὰ ἀγοράσωσιν εἰς ἐξηυτελισμένας τιμὰς, θὰ ἀγοράσωσι πρὸς μετασκευὴν εἰς σιρόπιον. Ἐπειδὴ ὅθεν ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου εἶναι δικαιοτάτη, ἐπειδὴ ἐψηφίσθη ἡ παρακράτησις, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὴν πρότασιν ταύτην. Δηλαδὴ νὰ ῥιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν τὸ ποσὸν τὸ παρακρατηθησόμενον, ἀφοῦ ἀφαιρεθῇ τὸ τυχὸν ποσὸν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς μὴ εἰσπράξεως τοῦ φόρου.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 περατωμένην. Πρῶτον θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μυλωνᾶ (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί· ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§318ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μυλωνᾶ λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Γ. Καποδίστρια καὶ Δ. Μυλωνᾶ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).