1896.03.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 34

Τῆς 7 Μαρτίου 1896.

(Πέμπτη)

Ὥρα 9 καὶ 30′ π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ θ’ ἀναγνωσθῶσι μετὰ μεσημβρίαν, διότι δὲν ἐτυπώθησαν εἰσέτι.

§2Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω τὸν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Βόλου κ. Φιλαρέτου ζητηθέντα πίνακα τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς δαπάνης τῆς καλλιεργείας τῆς ἁλικῆς Βόλου δι’ ἡμερομισθίων ἐργατῶν κατὰ ἔτη 1890–1894 καὶ δι’ ἐργολαβίας κατὰ τὸ ἔτος 1895.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§4ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μεταξὺ τῶν ὑποβληθέντων ἐγγράφων, τῶν ἀφορώντων εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἰχθυοτροφείου Παπαδατῶν, δὲν βλέπω καὶ τὰς ἐπισημειωματικὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων προεκλήθη ἡ ἀκατανόητος ἐκείνη καὶ ἀδικαιολόγητος ἔκθεσις τοῦ νομάρχου Μεσολογγίου, τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου καὶ τοῦ νομομηχανικοῦ. Εἰ καὶ ἡ τελικὴ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἔχει τι τὸ ἐπίμεμπτον, θὰ προκαλέσω οὐχ ἧττον τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ ἰδίᾳ ἐπὶ τῆς ἀκατανοήτου καὶ ἀδικαιολογήτου ἐκείνης ἐκθέσεως. Ἡ προκειμένη ὑπόθεσις ἔχει ὡς ἑξῆς. Τὸ ἰχθυοτροφεῖον Παπαδατῶν ἐνῳκιάζετο μέχρις ἐσχάτων ἀντὶ 80,000 δραχμῶν ὑπὸ οἰκογενείας εἰδικῆς πρὸς τοῦτο, ἐργαζομένης αὐτοπροσώπως καὶ δυναμένης οὕτω ν’ ἀπολαμβάνῃ ὠφελείας τινός. Ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ συνήθους παρ’ ἡμῖν καὶ μετὰ πείσματος ἀνταγωνισμοῦ, τὸ μίσθωμα κατὰ τὴν τελευταίαν μίσθωσιν ἔφθασεν εἰς 160,000 δραχμάς. Ὁ νέος ἐνοικιαστής, οὐδεμίαν ἔχων εἰδικότητα καὶ μὴ δυνάμενος ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τοσοῦτον μίσθωμα, μετὰ δυσκολίας μὲν κατέβαλε τὰς δύο πρώτας δόσεις, κατόπιν δὲ, θαῤῥῶν καὶ εἰς τὴν ἤδη πολιτικὴν ὑποστήριξιν, δὲν κατέβαλε τὰς δύο ἑτέρας δόσεις, ἂν καὶ παρῆλθε πρὸ πολλοῦ ἡ προθεσμία αὕτη καὶ διατελοῦμεν εἰς τὴν περίδον τῆς τρίτης δόσεως, χωρὶς τὸ Δημόσιον νὰ πράξῃ ὅ,τι πρὸ πολλοῦ ὤφειλε νὰ πράξῃ κατὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Οὗτος κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο κατέφυγεν εἰς αἴτησιν θεραπείας, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἐπῆλθε δῆθεν θεομηνία. Ἀλλ’ ἀπολύτως ψευδὲς εἶναι τοῦτο, διότι τὰ παρακείμενα εἰς τὸν Ἀχελῷον ἰχθυοτροφεῖα, ἅτινα καλλιεργοῦνται καὶ παρ’ ἄλλων καὶ παρὰ τοῦ κυρίου Γουλιμῆ, δὲν ἔπαθον ἐκ τῆς δῆθεν θεομηνίας ταύτης, ἐνῷ, ἐὰν πράγματι ἐπήρχετο θεομηνία, πρὸ παντὸς ἄλλου θὰ ὑπέφερον τὰ παρὰ τὸν Ἀχελῷον ἰχθυοτροφεῖα. Ἄλλως δὲ, κατὰ τὸ 18 ἄρθρον τῆς διακηρύξεως, ὁ ἐνοικιαστὴς δὲν δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ μείωσιν τοῦ μισθώματος ἕνεκα θεομηνίας. Ἐν τούτοις τὸ Ὑπουργεῖον, παρὰ τὰ πραγματικὰ γεγονότα, παρὰ τὸ ῥηθὲν 18 ἄρθρον τῆς διακηρύξεως τῆς ἐνοικιάσεως, δὲν ἐπετέλεσεν ὅ,τι ὤφειλε νὰ πράξῃ, μετὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς δευτέρας δόσεως τοῦ μισθώματος, οὔτε τῷ ἐπετρέπετο νὰ ἐμποδισθῇ πρὸς τοῦτο ἐκ τῆς αἰτήσεως θεραπείας τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ἀφοῦ ὁ λόγος τῆς θεομηνίας ἀπεκλείετο ἐκ τῆς ῥηθείσης διακηρύξεως, οὔτε εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προκαλέσῃ, δυνάμει διαταγῆς, ἣν δὲν ἐπαρουσίασεν εἰς τὴν Βουλὴν, τὴν τερατώδη ἐκείνην γνωμοδότησιν τοῦ νομάρχου, τοῦ οἰκονομ. ἐφόρου καὶ τοῦ νομομηχανικοῦ. Ἂν καὶ πολλὰς ἔχω ἀφορμὰς νὰ ὑπολήπτωμαι ἰδιαιτέρως τὸν κ. νομάρχην Μεσολογγίου, ἐν τούτοις δὲν δύναμαι ν’ ἀποκρύψω, ὅτι τὰ ἀναφερόμενα γεγονότα ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβῆ. Ἀλλὰ καὶ ἀληθῆ ἂν θεωρηθῶσιν, ἀφοῦ τὸ ἄρθρον 18 ἀποκλείει τὴν θεομηνίαν, δὲν ὤφειλον οἱ Κύριοι οὗτοι νὰ γνωμοδοτήσουν ὑπὲρ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ μισθώματος. Διὰ τοῦτο θὰ ἐπικαλεσθῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν λόγων, οἵτινες προὐκάλεσαν τὴν πάντη ἀνακριβῆ καὶ ἀδικαιολόγητον ταύτην γνωμοδότησιν, καὶ ἐφ’ ἁπάσης τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, διότι, δι’ οὓς ἐννοεῖ λόγους ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πᾶσα ἐν Μεσολογγίῳ ἐνέργεια καὶ παρακολουθεῖται καὶ πολυειδῶς δύναται νὰ παρεξηγηθῇ.

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα εἶναι πραγματικὸν, διότι πρόκειται νὰ ἐξετασθῇ καὶ βεβαιωθῇ, ἂν τὸ ἀντικείμενον τῆς συμβάσεως ὑπάρχῃ ἢ ἐξέλιπεν. Ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι τὸ ἀντικείμενον τῆς συμβάσεως ἐξέλιπε, βεβαίως ἡ αἴτησις τοῦ ἐνοικιαστοῦ εἶναι βάσιμος, ἂν ὅμως ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν ἐξέλιπεν, ἡ αἴτησις τοῦ ἐνοικιαστοῦ δὲν ἔχει βάσιν. Διότι, ἂν πρόκειται περὶ ζημιῶν ἐκ θεομηνίας, ταύτας, κατὰ τὴν διακήρυξιν τῆς ἐνοικιάσεως, ὑπέχει ὁ ἐνοικιαστής. Ὁ νομομηχανικὸς, ὁ ἔφορος καὶ ὁ νομάρχης ἀπέστειλαν ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐβεβαίωσαν, ὅτι ἡ καταστροφὴ εἶναι πλήρης, ὅτι τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐνοικιάσεως ἐξέλιπε. Παρετηρήθη ὅτι δὲν ὑπάρχει μετὰ τῶν ἄλλων ἐγγράφων ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου, θέλω δὲ καταθέσει αὐτὴν προθύμως, ἂν καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου εἶναι ἐπὶ αἰτήσεως θεραπείας ἢ ἐπὶ ἀναφορᾶς, τὴν ὁποίαν ὁ ἐνοικιαστὴς ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, προβάλλων ὅτι ἐξέλιπε τὸ ἀντικείμενον τῆς συμβάσεως. Ἑπόμενον ἦτο, τὸ Ὑπουργεῖον νὰ διατάξῃ νὰ ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις, ἀπηυθύνετο δὲ πρὸς τὰς ἀρχὰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀναβαλὸν νὰ ἀποδεχθῇ ὡς βεβαίαν τὴν ἔκθεσιν αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο ζητῆσαν περαιτέρω ἐξετάσεις. Τοῦτο ἐνδεικνύει, μοὶ φαίνεται, τὴν προθυμίαν τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἐξασφαλίσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὡς πρὸς τὴν καταδίωξιν τοῦ μισθωτοῦ διὰ τὰ μισθώματα, τοῦτο εἶναι ἔργον τοῦ ταμίου καὶ ὄχι ἐμοῦ.

§6ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τῆς ἐκτιμήσεως τῶν πραγματικῶν γεγονότων.

§7Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ἔγγραφα θέλουσι σᾶς χρησιμεύσει;

§8ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ὄχι.

§9ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω ἀναφορὰν καταδίκων, κρατουμένων εἰς τὰς ἐν Κυπαρισσίᾳ ποινικὰς φυλακὰς, δι’ ἧς παρακαλοῦσι νὰ προσμετρηθῇ εἰς τὴν ποινὴν, ἣν ἀποτίουσιν, ὁ χρόνος τῆς προφυλακίσεώς των. Συνιστῶ δὲ τὴν αἴτησιν ταύτην, ὡς δικαίαν, εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, πρὸς ὃν παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ.

§10Φ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ τοῦ Ἐφηβείου Ἀβέρωφ, συνοδευόμενον καὶ ὑπὸ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα ἀριθ. 254).

§12ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐγκαταστάσεως συγκοινωνίας δι’ ἁμαξῶν κινουμένων μηχανικῶς. Ἐπίσης νομοσχέδιον περὶ ὑδραγωγείου τῆς κωμοπόλεως Λιγουδίστης τοῦ δήμου Φλεσσιάδος διὰ χρημάτων ἀνηκόντων εἰς τὴν δημοτικὴν ὁδοποιΐαν τοῦ δήμου τούτου. Ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια συνοδεύονται ὑπὸ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 255–256). Ὁ ἀπόστρατος συνταγματάρχης Ἡρακλῆς Σταμάτης διὰ πολυφύλλου ἐκθέσεώς του ἐκθέτει πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ κατὰ τὴν καταστοφὴν τῆς συμμορίας Τσουλῆ.

§14ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὁ τὴν ἀναφορὰν ταύτην ὑποβαλὼν, κύριοι Βουλευταὶ, ἀπόστρατος συνταγματάρχης κ. Ἡρακλῆς Σταμάτης εἶναι ἀνὴρ καθ’ ὅλα ἀξιότιμος, καὶ διὰ τοῦτο καθῆκόν μου ἐθεώρησα ἀπαραίτητον νὰ ἐνισχύσω δι’ ὀλίγων τὴν ἀναφοράν του ταύτην, ἐπαναλαμβάνων παράκλησιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε πολλοὶ ἐξ ἡμῶν ἀπηύθυναν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὕτη θὰ καταδεικνύῃ τὰ σφάλματα περὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ὑπηρεσιῶν ἐκείνων, οἵτινες συμμετέσχον εἰς τὴν ἐξόντωσιν τῆς ληστοσυμμορίας Τσουλῆ, καὶ ὅτι διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ὁ ἐντιμότατος ἀπόστρατος συνταγματάρχης κ. Ἡρακλῆς Σταμάτης ζητεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πλειστάκις ἐζητήθη, δηλαδὴ τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ὑποθέσεως, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ καταδειχθῇ ἡ ἀλήθεια, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ὕστερον θ’ ἀπονεμηθῇ τὸ δίκαιον. Πλειστάκις ἐνταῦθα ἐγένετο λόγος περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα μέχρι τοῦδε ἐλέχθησαν. Δὲν γνωρίζω πῶς ὁ κ. Σταμάτης ἐν τῇ ἀναφορᾷ του ταύτῃ κρίνει τὰ πράγματα, γνωρίζων ὅμως τὴν ὑπόθεσιν, ἀναγνοὺς δὲ σήμερον ἔν τινι ἐφημερίδι καὶ διατριβήν τινα τοῦ Κυρίου τούτου, θεωρῶ πρέπον νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, ἵνα εὐαρεστηθῇ καὶ καταθέσῃ τὸν φάκελλον, τὸν ἀφορῶντα εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διὰ πολλοὺς μὲν λόγους, ἰδίως ὅμως, ἵνα διὰ τῆς καταθέσεως τούτου τεθῇ τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἡ παράτασις τῆς ἐκκρεμότητος τῆς ὁποίας δίδει εἰς πολλοὺς τὸ δικαίωμα νὰ θέτωσιν ἐν ἀμφιβόλῳ τὰς ἐνεργείας τοῦ συνταγματάρχου κ. Μάνου. Δὲν εἶναι ὁ κ. Σταμάτης ἄνθρωπος κοινὸς καὶ ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλουσι παράπονα ἄνευ λόγου· εἶναι ἀνὴρ, τοῦ ὁποίου οἱ λόγοι δὲν πρέπει νὰ παροραθῶσι καὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὡς παρωράθησαν καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ὑπὸ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, εἰς οὓς πρότερον ἀνηνέχθη. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον, ἵνα ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ ἀλήθεια, ὑπὲρ τῆς ὁποίας καὶ μόνης πάντες ὀφείλομεν νὰ ἐνδιαφερώμεθα.

§15Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἔχω ἤδη δώσει τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν. Συνεπῶς λυποῦμαι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ λάβω ὑπ’ ὄψει τὴν αἴτησιν τοῦ ἐκ Φθιώτιδος κ. Βουλευτοῦ.

§16ΚΡΙΤΣΑΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ἐδώσατε ἐξηγήσεις· εἴπετε μόνον ἐπανειλημμένως, ὅτι τὸν φάκελλον ἐκεῖνον δὲν καταθέτετε, διότι τούτου κατατιθεμένου θ’ ἀποκαλυφθῶσιν αἴσχη.

§17Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ. Τοιοῦτόν τι δὲν εἶπον.

§18ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἴσως δὲν εἴπετε ἀκριβῶς τὴν λέξιν ταύτην· εἴπετε ὅμως—ἐνθυμοῦμαι καλῶς—ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποκαλυφθῶσι τὰ ἐν τῷ φακέλλῳ ἀναφερόμενα, τὰ ὁποῖα, ἂν δὲν ἦσαν αἴσχη, ἠδύναντο, κατ’ ἐμὲ, ν’ ἀποκαλυφθῶσι.

§19Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ. Εἶπον ὅτι εἶναι ἀντικείμενον τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας, καὶ συνεπῶς δὲν δύναμαι νὰ τὸ φέρω εἰς συζήτησιν.

§20ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἐδῶ ἀκριβῶς διαφωνοῦμεν. Ὑμεῖς λέγετε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φέρητε εἰς συζήτησιν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἐγὼ δὲ φρονῶ, ὅτι ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσαγάγητε τὸν φάκελλον, διότι οὗτος δὲν ἀφορᾷ εἰς ὑπόθεσιν, ἧς ἡ μελέτη ἐξακολουθεῖ, ἀλλ’ εἰς ὑπόθεσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀπεφάνθη ἤδη τὸ Ὑπουργεῖον διὰ πράξεως, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγξῃ· πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν δύνασθε ν’ ἀρνηθῆτε. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, πρέπει, κατ’ ἐμὲ, νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ μὴ δικαιοῦταί τις τοῦ λοιποῦ νὰ θέτῃ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὰς ἐνεργείας τοῦ κ. Μάνου, κατὰ τῶν ὁποίων ἀναφέρεται σήμερον οὐχὶ τυχαῖός τις ἄνθρωπος, ἀλλ’ ἀπόστρατος συνταγματάρχης, ὁμότιμος καὶ οὐχ ἧττον ἀξιότιμος τοῦ κ. Μάνου.

§21Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. Μάνος εἶναι ἀνώτερος πάσης ὑπονοίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀκεραιότητα, ἔχει δὲ καὶ στρατιωτικὴν πεῖραν πολὺ μακράν.

§22ΚΡΙΤΣΑΣ. Περὶ τούτου οὐδεὶς ἀμφιβάλλει.

§23ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ. Ἄν τις τῶν κ. συναδέλφων ἐπιμένῃ νὰ πληροφορηθῇ τὰ τῆς ὑποθέσεως, καὶ θέλῃ νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Μάνου, θέλω δώσει διαταγὴν εἰς τὸ σχετικὸν τμῆμα, ἵνα δώσῃ τὰς σχετικὰς πληροφορίας εἰς πάντα Βουλευτὴν, ὅστις ἤθελε τὰς ζητήσει.

§24ΚΡΙΤΣΑΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ βεβαίως θὰ ζητήσω νὰ μελετήσω τὸν φάκελλον. Ἀλλὰ πρὶν ἢ γένηται τοῦτο, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ, ἂν τὰ ἀναγνωσθέντα θὰ ἔχω τὴν συγκατάθεσίν του νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς.

§25ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ. Τότε θὰ ἦτο τὸ αὐτὸ, ὡς ἂν προσεκόμιζον ἐνταῦθα τοὺς φακέλλους.

§26ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὅ,τι ζητῶ τὸ ζητῶ ὡς Βουλευτὴς καὶ οὐχὶ ἵνα κορέσω τὴν περιέργειάν μου ὡς ἀτόμου, διότι ὡς ἄτομον γνωρίζω καλῶς τὴν ὑπόθεσιν.

§27ΚΟΡΠΑΣ. Ἐγὼ καὶ κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐξήνεγκον τὴν γνώμην μου, καὶ εἶπον ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις αὕτη. Ἄν τῷ ὄντι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν σήμερον, εἴτε ὁ ἐπερωτήσας Βουλευτὴς εἴτε ἄλλος τις μεταβῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ μελετήσῃ τὸν σχετικὸν φάκελλον, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδισθῇ νὰ κάμῃ λόγον εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, καὶ ἐπειδὴ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Μάνος ἐξεπλήρωσε μετὰ πάσης ἀκριβείας τὸ καθῆκόν του, φρονῶ, ὅτι οὐδεὶς πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὸ παράπονον τοῦ κυρίου συνταγματάρχου, τοῦ ὑποβαλόντος τὴν πρὸ μικροῦ ἀνακοινωθεῖσαν ἀναφορὰν, νομίζω ὅτι δέον νὰ ἐξετασθῇ, διότι καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μετὰ τοῦ προαγορεύσαντος, ὅτι ὁ κ. Σταμάτης εἶναι ἐντιμότατος ἀξιωματικὸς, καὶ οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι δύνανται τὰ παράπονα αὐτοῦ νὰ ὦσι βάσιμα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρομεν ἂν ἔχῃ παράπονα.

§29Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καὶ ἐγὼ ἔλαβον ὁμοίαν ἀναφορὰν, καὶ θὰ μελετήσω αὐτὴν, ἵνα ἴδω, ἂν τὰ παράπονα τοῦ κ. Σταμάτη ἦναι βάσιμα ἢ οὔ.

§30Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ζητεῖται ἡ κατάθεσις ἐκθέσεως ἀνωτέρω ἀξιωματικοῦ διὰ τὰ γεγονότα τῆς καταστροφῆς τῆς ληστοσυμμορίας Τσουλῆ, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς λέγει, ὅτι δὲν δύναται νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ὡσεὶ ἐπρόκειτο νὰ ἐκθέσῃ σπουδαῖα γεγονότα, ἀφορῶντα τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν, ὅπου δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γείνῃ τοῦτο. Ἀλλὰ διὰ τίνα λόγον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ καταθέσῃ αὐτήν; Ἴσως ἐν τῇ ἐκθέσει ἀποκαλύπτονται πράγματα, τὰ ὁποῖα, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κρύπτωνται· διότι, ἂν ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναφέρωνται πρόσωπα μὴ ἐκτελέσαντα τὸ καθῆκόν των, τὰ πρόσωπα ταῦτα εἶναι ἀνάγκη νὰ τιμωρηθῶσι, καὶ ὄχι νὰ κρύπτωνται αἱ ἐκθέσεις· διότι, ἐὰν δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον, ὅταν ἐγκληματῇ, νὰ καλύπτῃ τὸ ἔγκλημά του, τότε πάντες, νομίζω, θὰ διαπράττουν ὅ,τι θέλουν.

§31ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀμοιβῶν.

§32ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ τοῦτο ἂν συμβαίνῃ, δὲν δίδει ὑπονοίας, ὅτι ἀδικίαι ἔλαβον χώραν; ὅτι ἄλλοι ἠμείφθησαν καὶ ἄλλοι ἠδικήθησαν;... Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀρνούμενος νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Μάνου.

§33Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Οὐδὲν ἔγκλημα ἀποκρύπτεται· δύνασθε νὰ ἔλθητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ νὰ ἴδητε τὸν φάκελλον.

§34ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν δοκιμὴν τῶν τελευταίως προμηθευθέντων ἐμπυρίων, ἵνα ἴδωμεν, ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἐνέκρινε ταῦτα ἢ οὔ. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς πρὸ ἡμερῶν ὑποβληθείσης ἐπερωτήσεώς μου, καθ’ ἣν οἱ δημοδιδάσκαλοι τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης παραπονοῦνται πάλιν, ὅτι δὲν ἐπληρώθησαν καὶ δὲν πληρόνονται, διότι ἔχουν τὸ συμφέρον οἱ δήμαρχοι καὶ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια νὰ μὴ πληρώνωσιν αὐτοὺς, καὶ μάλιστα, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, τινὰ τῶν Συμβουλίων ὑπέβαλον καὶ προτάσεις περὶ καταργήσεως τῶν σχολείων· ὅπερ, ἂν δεχθῇ τὸ Ὑπουργεῖον, θ’ ἀποδείξῃ ὅτι οὐδένα ἄλλον σκοπὸν εἶχεν ὁ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδος ψηφισθεὶς καὶ ἰσχύων ἤδη νόμος, εἰμὴ πῶς νὰ καταργήσῃ τὰ πλεῖστα τῶν δημοτικῶν σχολείων τοῦ Κράτους.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν θεσσαλικῶν νομοσχεδίων ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: αʹ) Περὶ συστάσεως γεωργικοῦ ταμείου. βʹ) Περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ παραγομένων δημητριακῶν καρπῶν, καὶ γʹ) Περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου τῶν βοσκῶν κλπ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 257). Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§36ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐηρεστήθη νὰ ἀπαντήσῃ χθὲς εἰς ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν πρό τινων ἡμερῶν διετύπωσα περί τινος κτήματος τοῦ Δημοσίου κατὰ τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου Οἰνοῦντος, καταληφθέντος ὑπὸ τοῦ δημάρχου Οἰνοῦντος καὶ κατεχομένου εἰσέτι παρ’ αὐτοῦ. Ἠρώτησα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τίνα μέτρα ἔλαβε πρὸς διάσωσιν τῆς περιουσίας ταύτης τοῦ Δημοσίου· ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προσήγαγε σημείωμα, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει τὸ ἱστορικὸν τῆς κτήσεως ταύτης τοῦ Δημοσίου. Κατὰ τὸ σημείωμα τοῦτο, μετὰ μακρὰν διαδικασίαν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἐκ πλειστηριασμοῦ ἔγεινε κυρία τοῦ ἡμίσεως τοῦ κτήματος, περὶ οὗ πρόκειται, κατωρθώθη τέλος νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τοῦ κτήματος τούτου, δηλ. ἀνεγνωρίσθη τὸ Δημόσιον ὡς συγκύριον τοῦ ἐν λόγῳ κτήματος κατὰ τὸ ἥμισυ, ἤτοι ἐπὶ ἐκτάσεως στρεμμάτων 1573 καὶ 51 μέτρων. Καὶ ἡ ἀναγνώρισις αὕτη ἡ δικαστικὴ ἐπῆλθε κατὰ τὸ 1884. Ὡς εἶπον, ἡ διαδικασία ἔλαβε χώραν οὐχὶ πλέον μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ δημάρχου Οἰνοῦντος, ὅστις κατέχει τὸ κτῆμα, τὸ ἀνῆκον εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ μεταξὺ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τοῦ Δημοσίου. Ὁ δήμαρχος Οἰνοῦντος καὶ ὁ δικαιοπάροχος αὐτοῦ Ἰωάννης Σκλήρης εἶχον ἀπαλλοτριωθῆ παντὸς δικαιώματος, κατόπιν ἐκτελέσεως γενομένης ἐναντίον τοῦ Σκλήρη καὶ τῶν διαδόχων αὐτοῦ, παραδόξως ὅμως, ἀπὸ τοῦ 1884 τὸ Δημόσιον δὲν κατωρθώθη νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὴν κτῆσιν ταύτην, τὴν ἀναμφισβήτητον, τὴν ἀναγνωρισθεῖσαν δικαστικῶς. Καὶ μέχρι μέν τινος, δηλ. μέχρι τοῦ 1889, προέβη τὸ Δημόσιον εἰς ἀπόπειραν περὶ ἐνοικιάσεως τοῦ κτήματος αὐτοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ κυριότης τοῦ Δημοσίου εἶχεν ἀναγνωρισθῆ δικαστικῶς. Ἀλλὰ, δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον, οὐδὲ τὸ σημείωμα σημειοῖ, αἱ ἀπόπειραι αὗται τῆς ἐνοικιάσεως ἀπέτυχον. Παραδόξως ὅμως, ἀπὸ τοῦ 1889 καὶ ἐντεῦθεν ὄχι μόνον οὐδεμία ἀπόπειρα νέα πρὸς ἐκμίσθωσιν τοῦ κτήματος ἐγένετο, ἀλλὰ καὶ οὐδεμία ἐνέργεια πρὸς ἀνάληψιν τῆς κατοχῆς τοῦ κτήματος κατὰ τοῦ Ἰωάννου Σκλήρη καὶ τῶν διαδόχων αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι ἄνευ οὐδενὸς δικαιώματος κατέχουν. Αὐτὸ τὸ σημείωμα, ὅπερ προσήγαγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λέγει ἐν τέλει, μετὰ τὸ ἱστορικὸν, τὸ ὁποῖον ἐν συντόμῳ ἀνέπτυξα ὑμῖν (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἔκθεσις τῆς διανομῆς μετεγράφη περὶ τὰ τέλη τοῦ 1884, ἀμέσως δ’ ἔκτοτε ἤρχισαν αἱ ἐνέργειαι περὶ διακρίσεως τῶν ὁμοειδῶν τεμαχίων τοῦ κτήματος τούτου, διὰ καταμετρήσεως αὐτοῦ, καὶ σχεδιαγραφήσεως ἐκείνων, ὑποβληθέντος τοῦ διαγράμματος τούτου τὸν Αὔγουστον τοῦ 1885, ἔκτοτε δὲ διετάχθη ὁ ἔφορος Λακεδαίμονος νὰ καταρτίσῃ καὶ ὑποβάλῃ σχέδιον διακηρύξεως περὶ πενταετοῦς ἐνοικιάσεως τοῦ κτήματος τούτου, ἐφ’ ᾗ ἐνηργήθη δημοπρασία, ἀλλ’ ἥτις μέχρι τοῦ 1889 δὲν εἶχε κατορθωθῆ νὰ τελεσφορήσῃ καὶ δι’ ἄλλους λόγους, ἀναγομένους εἰς τοὺς ὅρους τῆς διακηρύξεως, καὶ διότι ἐλέγετο, ὅτι πολλοὶ ἐδήλωσαν γαίας ἐκ τοῦ κτήματος τούτου, δυνάμει τῶν νόμων περὶ διανομῆς καὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, καὶ διότι οἱ κληρονόμοι τοῦ Ι. Σκλήρη κατεῖχον τὸ κτῆμα. Ἔδει λοιπὸν προηγουμένως νὰ γείνωσιν αἱ κατάλληλοι ἐνέργειαι πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ ἂν ἐγένοντο δηλώσεις ἐπὶ τοῦ κτήματος τούτου ἀφ’ ἑνὸς, καὶ περὶ δικαστικῆς ἀποβολῆς ἐξ αὐτοῦ τῶν κατόχων ἀφ’ ἑτέρου. Ἐντεῦθεν δὲ διεκόπησαν αἱ ἐνέργειαι πρὸς διάθεσιν τοῦ κτήματος διὰ μισθώσεως, καὶ ἤδη ἐζητήθησαν αἱ προλεχθεῖσαι πληροφορίαι.» Μετὰ μακρὸν δικαστικὸν ἀγῶνα, συνέπεια τοῦ ὁποίου ὑπῆρξεν ἡ ἀναγνώρισις τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου, ἐγένετο ἡ ἐγκατάστασις τοῦ Δημοσίου εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τῷ ἀνεγνωρίσθη δικαστικῶς, καὶ ἐγένετο ἡ ἐγκατάστασις αὕτη ἀπὸ τοῦ 1884. Παραδόξως, ἀπὸ 1884 μέχρι τοῦ Μαρτίου 1896 τὸ Δημόσιον δὲν κατώρθωσε νὰ λάβῃ εἰς τὴν κατοχήν του τὸ ἐν λόγῳ κτῆμα, δὲν ἠδυνήθη νὰ τὸ διαθέσῃ, καὶ σήμερον, ὅτε ἐζητήθησαν αἱ πληροφορίαι περὶ τοῦ τί συμβαίνει περὶ τοῦ κτήματος αὐτοῦ, καὶ πῶς κατέχεται παρὰ ἰδιώτου, οὐδὲν ἔχοντος δικαίωμα ἐπὶ τοῦ κτήματος, αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας προσάγουν, εἶναι, ὅτι δὲν ἠδυνήθη τὸ Δημόσιον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκμίσθωσιν τοῦ κτήματος, ἀλλὰ μήτε εἰς τὸ νὰ λάβῃ τὸ κτῆμα αὐτὸ εἰς τὴν κατοχήν του, διότι κατέχεται ἀκριβῶς παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος δικαίωμα. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἱκανοποιεῖ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν προσήγαγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Κατ’ ἐμὲ, ἡ πληροφορία αὕτη βεβαιοῖ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατήγγειλα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν ὀλιγωρίαν καὶ τὴν ἀμέλειαν ἐκ μέρους τῆς Διοικήσεως διὰ κτῆμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ κυριότης τοῦ Δημοσίου εἶναι ἀναμφισβήτητος καὶ τὸ ὁποῖον, κατεχόμενον παρανόμως ἀπὸ μακροῦ χρόνου, κινδυνεύει ν’ ἀπολεσθῇ ὁριστικῶς διὰ τὸ Δημόσιον. Ἴσως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐκτὸς τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας περιλαμβάνει τὸ σημείωμα τοῦτο, ἔχει καὶ ἄλλας πληροφορίας, τὰς ὁποίας παρακαλῶ ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ σημειώματός του.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλω κομίσει τὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ σᾶς δώσω τὰς πληροφορίας. Ὑπομιμνήσκω ὅμως εἰς τὸν κ. Βουλευτικὴν Ἀττικῆς, ὅτι ὑπῆρξεν ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως ἡ δευτέρα πρᾶξις τοῦ δράματος, ἡ πρᾶξις, ἡ ὁποία ἀνάγεται εἰς ἐνεργείας δικαστικὰς πρὸς ἐγκατάστασιν τοῦ Δημοσίου καὶ ἀποδίωξιν τῶν κατόχων τοῦ κτήματος· ἐνθυμοῦμαι δ’ ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν στάσιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν ἐν Σπάρτῃ, ὡς ἀναμιχθέντος εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἦτο ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου, ἢ εἶχεν ἐκδοθῆ ἀπόφασις περὶ προσωρινῶν μέτρων. Αὕτη εἶναι ἡ δευτέρα πρᾶξις τοῦ δράματος. Πάσας δὲ τὰς πληροφορίας ταύτας θέλω κομίσει εἰς τὴν Βουλήν.

§38ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν ἐπερώτησιν διετύπωσα κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 20 Φεβρουαρίου. Τότε ἀπηύθυνα πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν ἑτέρας ἐπερωτήσεις· ἔπειτα δὲ καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Αἱ τρεῖς ἐπερωτήσεις πρὸς τοὺς διαφόρους Ὑπουργοὺς σχετίζονται, διότι ἀκριβῶς ὅλαι αἱ παράνομοι ἐνέργειαι, αἱ καταγγελθεῖσαι, ἀφορῶσιν εἰς τὴν διοίκησιν τῶν τριῶν τούτων Ὑπουργῶν καὶ τὴν καταπάτησιν αὐτοῦ τοῦ κτήματος. Ἰδοὺ πῶς εἶχον διατετυπωμένην τὴν ἐπερώτησίν μου (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν, διατὶ τὰ παρὰ τοῦ ἐν Σπάρτῃ ἀνακριτοῦ ἐκδοθέντα ἐντάλματα συλλήψεως καὶ κατασχετήρια κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Οἰνοῦντος καὶ Σελλασίας καὶ τοῦ σταθμάρχου Καστορίου δὲν ἐξετελέσθησαν, καὶ πῶς ἐκ τῶν ἐν λόγῳ κατηγορουμένων, καταζητουμένων παρὰ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ὁ μὲν διατελεῖ ἔτι ἀστυνόμος ἐν Βρεσθένοις τοῦ δήμου Οἰνοῦντος, ὁ δὲ ἕτερος ὑπηρετεῖ εἰς τὸ τάγμά του.» Ἡ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης εἶχεν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐπὶ τίνι λόγῳ ἐζητήθη καὶ ἀπεστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δικογραφία σχηματισθεῖσα συνεπείᾳ καταγγελίας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐπὶ κλοπῇ καὶ παραβάσει καθήκοντος κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Οἰνοῦντος καὶ τοῦ δημάρχου Οἰνοῦντος καὶ ὡς πρὸς τὴν κατηγορίαν ὡρίσθη δικάσιμος ἡ 12 Ἰανουαρίου.» Ὁ δήμαρχος Οἰνοῦντος, δηλαδὴ ὁ καταπατήσας τὸ κτῆμα τοῦ Δημοσίου, συνεταιρίσθη μετὰ τοῦ ἀστυνόμου καὶ προέβη εἰς πράξεις οὐ μόνον κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ κατώρθωσε νὰ ἀφαιρέσῃ ὁλόκληρον τὸν καρπὸν τοῦ κτήματος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ ἥμισυ ἀνῆκεν εἰς τὸ Δημόσιον καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἡ Τράπεζα κατήγγειλε τὸν δήμαρχον Οἰνοῦντος καὶ τὸν ἀστυνόμον. Ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως, καὶ κατὰ τὴν δίοδον τῆς ἀνακρίσεως ἐξεδόθη ἔνταλμα συλλήψεως κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Οἰνοῦντος καὶ κατά τινος σταθμάρχου τοῦ δήμου Καστορίου.

§39ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐν ἰδίῳ ὀνόματι κατέλαβε τὸ κτῆμα;

§40ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν ἰδίῳ.

§41ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατηγγέλθησαν ὁ ἀστυνόμος καὶ ὁ σταθμάρχης καὶ διὰ πράξεις ἄλλας.

§42ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα· ἐκτελεσθείσας κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν καθηκόντων των, ὡς ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων. Μία τῶν καταγγελιῶν εἶναι ἐπὶ τραύματι, ἐξ οὗ ὁ παθὼν ἀπώλεσε τὴν χρῆσιν τῆς χειρός του. Ἐντεῦθεν δὲ προῆλθεν ἡ ἔκδοσις ἐντάλματος συλλήψεως κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Οἰνοῦντος καὶ κατὰ τοῦ σταθμάρχου Καστορίου. Τὸ ἔνταλμα τῆς συλλήψεως ἀπεστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦτο δὲ τὸ ἀπέστειλεν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ὅστις τὸ εἶχεν ἀποστείλει μὲ τὴν ἐπισημειωματικὴν πρᾶξιν, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐντάλματος πρὶν ἢ ἀναπληρωθῶσιν ὁ ἀστυνόμος καὶ ὁ σταθμάρχης Καστορίου· ἀλλ’ ἐπειγόμενος ἐκ τῶν προθεσμιῶν, τὰς ὁποίας ὤριζεν ὁ νόμος, προέβη ὁ ἀνακριτὴς εἰς τὴν ἔκδοσιν κατασχετηρίου· ἔπεμψε δὲ τοῦτο εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις παρήγγειλεν εἰς τὸν μοίραρχον νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔνταλμα τῆς συλλήψεως μετὰ τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ ἀστυνόμου Οἰνοῦντος. Εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον εὑρίσκοντο τὰ πράγματα, ὅτε διετυπώθη ἡ ἐπερώτησίς μου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εὐηρεστήθη νὰ καταθέσῃ σημείωμα, περιλαμβάνον τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3772 τῆς 19 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διετάχθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4 ἐ. ἔ. ἐντάλματος συλλήψεως τοῦ κ. ἀνακριτοῦ τῶν ἐν Σπάρτῃ Πλημμελειοδικῶν κατὰ τοῦ Δημ. Μπαρδοπούλου, ἀνθυπολοχαγοῦ, ἀστυνόμου Βρεσθένων, καὶ Σπυρίδωνος Ἀντζουλᾶ, λοχίου. Ἡ διαταγὴ αὕτη ἐκοινοποιήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ Μοιραρχία Λακωνίας, εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ἄνω διαταγῆς, ἀναφέρει ὅτι δὲν διετάχθη ἡ ἀναπλήρωσις τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἀστυνόμου, ὅπως παραδώσῃ τοῦτον εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα Σπάρτης, συνῳδὰ τῇ διαταγῇ μας, καὶ ὅτι ὁ λοχίας Σπυρ. Ἀντζουλᾶς ἐπανῆλθεν εἰς τὸ σῶμα τοῦ 8ου πεζικοῦ συντάγματος. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη τῆς Μοίρας Λακωνίας διεβιβάσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, σὺν τῇ παρακλήσει, ὅπως τοῦτο προβῇ ταχέως εἰς τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ ἀστυνόμου, συνάμα δὲ διετάχθη τὸ 8ον πεζικὸν σύνταγμα νὰ παραδώσῃ τάχιστα τὸν ἐν λόγῳ λοχίαν εἰς τὴν ἐπιτόπιον χωροφυλακὴν, ὅπως προσαχθῇ ἐνώπιον τοῦ κ. Εἰσαγγελέως Σπάρτης πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν.» Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὃν παρεκάλεσα νὰ καταθέσῃ καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ μοιράρχου Λακωνίας, δὲν εὐηρεστήθη νὰ πράξῃ τοῦτο, ἀλλ’ ἐβεβαίωσεν ὅτι ὑπεβλήθη τὸ διάταγμα περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἀστυνόμου Οἰνοῦντος, καὶ ὅτι ἐντεῦθεν θὰ δοθῇ ἡ ἄδεια πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ κατασχετηρίου. Παρῆλθον ἔκτοτε ἱκαναὶ ἡμέραι, καὶ ἐπληροφορήθην παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου, τοῦ κ. ἐκ Σπάρτης Βουλευτοῦ, ἄρτι ἀφιχθέντος, ὅτι ὁ αὐτὸς ἀστυνόμος, καθ’ οὗ ὑπῆρχεν ἔνταλμα συλλήψεως, καθ’ οὗ ἐξεδόθη βούλευμα παραπεμπτικὸν ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου, οὐ μόνον δὲν ἀνεπληρώθη, ἀλλὰ καὶ προήχθη, διότι διευθύνει καὶ τεσσάρων ἄλλων δήμων τὴν ἀστυνομίαν! Καὶ ἐρωτῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ νὰ ἔχῃ κῦρος, ὅταν τὰ ἐντάλματα αὐτῆς, τὰ κατασχετήρια, ὅταν τὰ βουλεύματα τῶν Συμβουλίων δὲν ἐκτελῶνται; πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ αὐτὸς ὁ τόπος νὰ διοικῆται, καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς φραγμὸς εἰς τὰς ὑπερβασίας τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ὅταν οὐδετεροῦται ἡ ἐνέργεια τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς διὰ τῆς παρεμβάσεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν Ὑπουργείων καὶ τῆς μὴ ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντός των; Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔκαμε τὸ καθ’ ἑαυτὸν πρὸς οὐδετέρωσιν τῶν ἐνεργειῶν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Εὐηρεστήθη δὲ νὰ καταθέσῃ τὰς πληροφορίας εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπερωτήσεως. Κατὰ τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ ἀστυνόμου Οἰνοῦντος ἐκοινοποιήθη κατηγορητήριον οὐχὶ πλέον διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν, ἀλλὰ δι’ ἑτέραν, τὴν κλοπὴν τῶν καρπῶν, συνεπείᾳ καταγγελίας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης· καὶ τοῦτο τὸ κατηγορητήριον ὥριζεν ἡμέραν ἐκδικάσεως τῆς κατηγορίας κατά τε τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ ἀστυνόμου τὴν 12 Ἰανουαρίου. Ἠξεύρετε δὲ εἰς τί συνετέλεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; Συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ ἐξομαλύνῃ τὰς δυσχερείας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν· παρήγγειλε νὰ τοῦ σταλῇ ἐνταῦθα ἡ δικογραφία· τοῦτο δὲ, διότι ἡ ἡμέρα, δι’ ἣν ἐκαλεῖτο εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον αὐτὸς ὁ μαμμόθρεπτος ἀστυνόμος, ἦτο ἡ 12 Ἰανουαρίου, καὶ ἐπετεύχθη οὕτως ἡ ἀναβολή. Κατὰ τοῦ ἀστυνόμου τούτου, βλέπετε, δὲν ἰσχύουσιν οὔτε ἐντάλματα, οὔτε κατασχετήρια, οὔτε βουλεύματα, ἀλλ’ οὔτε κλητήρια θεσπίσματα· δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα λόγον. Ὑποβάλλει αἴτησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, παραπονούμενος κατὰ τῆς ἐνεργείας τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, καὶ παρακαλεῖ αὐτὸν νὰ ἀνακοινώσῃ τὴν αἴτησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὥστε νὰ ἐνεργήσῃ τὰ καθ’ ἑαυτόν· ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀποστέλλει τὴν αἴτησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐνήργησεν ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ὅπως ἀποστείλῃ ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πᾶσαν τὴν δικογραφίαν, δι’ ἧς παρεπέμποντο εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον ὁ Γεώργιος Σκλήρης καὶ ὁ Μπαρδόπουλος, ὁ δὲ Εἰσαγγελεὺς, ὑπείκων εἰς τοιαύτην παράνομον διαταγὴν, ἀπέστειλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τὴν δικογραφίαν, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ κρατήσῃ εἰς χεῖράς του. Καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἐκράτησε ταύτην οὐχὶ πλέον μέχρι τῆς δωδεκάτης, ἀλλὰ μέχρι τῆς εἰκοστῆς Ἰανουαρίου, ὅτε εἶχε παρέλθει ἡ δικάσιμος. Ὅτε δὲ παρενέπεσεν ἡ ἐπερώτησίς μου, εὐηρεστήθη νὰ ἐπιστρέψῃ τὴν δικογραφίαν πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Σπάρτης. Ἐρωτῶ, κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῶν Ὑπουργῶν;—ἐκ τῶν ὁποίων ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι μᾶλλον σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον, διότι ἀπέστειλε τὰ ἔγγραφα πρὸς τὴν Μοιραρχίαν,—πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθῇ ἡ ἐνέργεια αὕτη τῆς Δικαιοσύσης μὲ τὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν εὐηρεστήθη ἐπὶ 2½ μῆνας νὰ ἀναπληρώσῃ αὐτὸν τὸν ἀστυνόμον; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι δύναται νὰ ζητῇ παρ’ οιουδήποτε Εἰσαγγελέως, ὅπως τῷ ἀποστέλλῃ δικογραφίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, νὰ λαμβάνῃ αὐτὰς, νὰ ἐξετάζῃ καὶ οὕτω νὰ ἀναμιγνύηται εἰς τὰς κατὰ μέρος δίκας; Ἀλλὰ βλέπετε, ὅτι πᾶσαι αἱ ἐνέργειαι τείνουν πρὸς ἕνα σκοπὸν, εἰς τὴν νόσφισιν τοῦ κτήματος τοῦ Δημοσίου. Ὑπάρχει συνεταιρισμὸς μεταξὺ τοῦ Σκλήρη καὶ τοῦ ἀστυνόμου, κατὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἰσχύουσιν οὔτε ἐντάλματα, οὔτε κατασχετήρια, οὔτε βουλεύματα. Ὁ Σκλήρης ἐξακολουθεῖ νὰ κατέχῃ τὸ κτῆμα τοῦ Δημοσίου, τίνι τίτλῳ, δὲν γνωρίζω· δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἐννοήσω, πῶς κατωρθώθη, ὁ συνέταιρος τοῦ καταπατήσαντος τὸ κτῆμα τοῦ Δημοσίου νὰ ἦναι ἀστυνόμος οὐ μόνον τοῦ δήμου Οἰνοῦντος, ἀλλὰ καὶ ἄλλων δήμων, μετὰ τὰς κατ’ αὐτοῦ καταγγελίας καὶ ἐντάλματα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξηγήσῃ ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν.

§43Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶναι ἴσως ἀνάγκη, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ ἀφαιρέσω πειρασμόν τινα, παρενοχλοῦντα τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ἀττικῆς, ὡς ἔπραξα καὶ πρὸ ἡμερῶν εἰς παρομοίαν περίστασιν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅταν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς ἐπηρώτα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔλεγε: «τίνα εἰσὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλάβετε πρὸς διάσωσιν τῶν ἐν Λακεδαίμονι ἀκινήτων κτημάτων τοῦ Δημοσίου;»—διότι κατέλαβέ τις ἔκτασιν δισχιλίων στρεμμάτων βοσκησίμων γαιῶν, καὶ τὰ παρόμοια.—Ἦτο τότε ἀνάγκη ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς νὰ μάθῃ, ὅτι ὁ κ. Σκλήρης, δήμαρχος Οἰνοῦντος, περὶ οὗ πρόκειται καὶ τὸν ὁποῖον δὲν κατωνόμασεν, εἰ καὶ παρὰ πολλῶν ἠρωτήθη, τίς οὗτος ὁ κατακτητὴς,—ὁ κ. Βουλευτὴς ἐσιώπησε, δὲν ἠξεύρω κατὰ ποῖον σύστημα, καὶ ἀφῆκε νὰ πιστευθῇ, ὅτι ἐπρόκειτο ἢ περὶ ἡμῶν τῶν Βουλευτῶν, ἢ περί τινος τῶν ἐν Λακεδαίμονι φίλων μας,—ἦτο ἀνάγκη, λέγω, νὰ μάθῃ ὁ κ. Ράλλης, ὅτι ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος δήμαρχος Οἰνοῦντος δὲν εἶναι φίλος μας...

§44ΡΑΛΛΗΣ. Μήτε ἐγνώριζον τὸ πρόσωπον, μήτε ἀπέβλεψα εἰς πρόσωπα.

§45Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐγνωρίζατε ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ δημάρχου Οἰνοῦντος κ. Σκλήρη.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν διετύπωσα τὴν ἐπερώτησιν, δὲν ἦσθε παρών. Τὴν ἐπιοῦσαν, ὅτε περιελήφθη ἡ ἐπερώτησίς μου εἰς τὰ πρακτικὰ, ἐζητήσατε νὰ μάθητε, ἐὰν ἐπηρώτησα περὶ τοῦ Σκλήρη, δημάρχου Οἰνοῦντος, καὶ τοῦ Μπαρδοπούλου, ἀστυνόμου Οἰνοῦντος. Ζητῶν πληροφορίας παρὰ τῶν Ὑπουργῶν, δὲν ἠδυνάμην, παρὰ νὰ ἀναφέρω τὰ πρόσωπα, εἰς ἃ ἀπέβλεπον αὗται, τόν τε δήμαρχον καὶ τὸν ἀστυνόμον Οἰνοῦντος. Διὰ τοῦτο, ὅτε διετύπωσα τὴν ἐπερώτησίν μου ἐγγράφως, περιέλαβον καὶ τὰ ὀνόματα αὐτῶν. Τὴν ἐπιοῦσαν παραδόξως ἐσπεύσατε νὰ καταγγείλητε, ὅτι ὁ δήμαρχος εἶναι φίλος φίλου μου.

§47Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα, εἶναι φίλος τοῦ κ. Πετροπουλάκη.

§48ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης τοὐναντίον μὲ ἐκάκισε, διότι δὲν ἔφερον τὸν λόγον κατὰ τοῦ δημάρχου Οἰνοῦντος.

§49Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δύνασθε νὰ λέγητε σεῖς ὅ,τι θέλετε, ἀλλὰ τὸ ἀκριβὲς εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω. Ἐπάναγκες εἶναι λοιπὸν νὰ ἀφαιρέσω καὶ τὸν ἕτερον πειρασμόν, ὁ ὁποῖος ἐπίσης παρενοχλεῖ τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀττικῆς, καὶ πληροφορῶ τοῦτον, ὅτι ὁ ἀστυνόμος Μπαρδόπουλος ὁρμᾶται ἐκ Μεσσήνης καὶ εἶναι φίλος, φίλτατος, τοῦ κ. Κουμουνδούρου, μεθ’ οὗ γνωσταὶ τυγχάνουσι αἱ πολιτικαὶ σχέσεις ἡμῶν. Ὅτε λοιπὸν ἐτοποθετήθη ὁ κ. Μπαρδόπουλος εἰς Βρέσθενα, ἐνθυμοῦμαι κάλλιστα, ὅτι προσῆλθον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῷ εἶπον, ὅτι ἴσως δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ ἐκλογὴ τοῦ Μπαρδοπούλου διὰ τὰ Βρέσθενα, καθόσον μάλιστα ἐπρόκειτο περὶ δήμου, ἐξ οὗ ὁρμᾶται ὁ κ. Βαρβιτσιώτης, ὁ ἀντίπαλός μου, μεθ’ οὗ διὰ στενῆς συγγενείας συνδέεται ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, καὶ φοβοῦμαι μὴ θορυβηθῇ ἡ κοινωνία τῶν μερῶν ἐκείνων, ὑποπτευομένη μεροληπτικὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Μπαρδοπούλου, συγγενοῦς μάλιστα τότε θεωρουμένου τοῦ κ. Κουμουνδούρου καὶ οὐχὶ ἁπλῶς φίλου. Τί ὅμως νομίζετε, ὅτι μοῦ ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον ὑμεῖς κατηγορεῖτε; Μοὶ εἶπεν, ὅτι, «ἐὰν ἐγνώριζον ὅτι ὁ κ. Μπαρδόπουλος εἶναι συγγενὴς τοῦ κυρίου Κουμουνδούρου, δὲν θὰ τὸν ἐτοποθέτουν ἐκεῖ, ἐπειδὴ ὅμως τὸ πρᾶγμα ἐγένετο, πρέπει νὰ μοῦ καταγγελθῶσιν ὡρισμέναι πράξεις, ἐξ ὧν σαφῶς νὰ προκύπτῃ ἡ μεροληπτικὴ ἐνέργεια τοῦ ἀστυνόμου, διότι ἐν τοιαύτῃ καὶ μόνῃ περιπτώσει ἐννοῶ νὰ μεταθέσω τοῦτον». Ταῦτα, Κύριοι, περὶ Μπαρδοπούλου, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς ἐξέλαβεν ὡς κατὰ σύστασίν μου τοποθετηθέντα εἰς Βρέσθενα. Πρόκειται δὲ πάντοτε περὶ τῆς ὑποθέσεως Σκλήρη, ἡ ὁποία ἐγέννησεν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ ἰδοὺ ὡς ἔγγιστα πῶς ἔχει αὕτη. Ὁ Σκλήρης ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, δὲν γνωρίζω πόσων, κατέχει ἓν κτῆμα· ἂν ἦναι ἰδικόν του, ἢ κατεπάτησε τοῦτο ἀπὸ τὸ Δημόσιον, ἢ ἂν ἦναι τῆς Τραπέζης, δὲν γνωρίζω· ἓν μόνον γνωρίζω, ὅτι ὁ Σκλήρης ἀπὸ ἐτῶν κατέχει αὐτὸ τὸ κτῆμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Τράπεζα ἰσχυρίζεται ὅτι ἔχει δικαιώματά τινα. Θέλουσα δὲ αὕτη τώρα τὸ πρῶτον νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ κτήματος, ἐπεκαλέσθη τὴν συνδρομὴν τῆς Εἰσαγγελίας, ἥτις διέταξε τὸν ἀστυνόμον Μπαρδόπουλον νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Τραπέζης, τὸν λογιστὴν δηλονότι καὶ τοὺς ἐνοικιαστὰς αὐτῆς. Συνεπείᾳ δὲ τῆς διαταγῆς ταύτης ὁ ἀστυνόμος μετέβη ἐκεῖσε, ἀλλ’ ἐγκαίρως ὁ κάτοχος τοῦ κτήματος Σκλήρης εἶχε προκαλέσει τὴν δικαστικὴν ἐπέμβασιν τοῦ εἰρηνοδίκου, ὅστις ἔλαβε προσωρινὰ μέτρα, ἀπειλοῦντα 50,000 δραχμῶν χρηματικὴν ζημίαν κατὰ τῆς Τραπέζης, ἐὰν αὕτη ἤθελεν ἐπιχειρήσει οἱανδήποτε πρᾶξιν ἐπὶ τοῦ κτήματος. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, τί ἔπρεπε νὰ πράξῃ τότε ὁ ἀστυνόμος; Βεβαίως νὰ ἀποχωρήσῃ, ὡς ἔπραξαν καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Τραπέζης. Σημειώσατε δὲ, ὅτι οὐδεμία τελεσίδικος ἀπόφασις ὑπῆρχεν ὑπὲρ τῆς Τραπέζης κατὰ τοῦ Σκλήρη, ὡς ὁ ἀστυνόμος ἀναφέρει, ἐνῷ ὑπῆρχεν ἡ ἀπόφασις τοῦ εἰρηνοδίκου, δι’ ἧς ἔλαβεν οὗτος τὰ προσωρινὰ μέτρα. Ὁ ἀστυνόμος λοιπὸν ἀπεχώρησεν, ἀλλὰ μετά τινας ἡμέρας ἡ Εἰσαγγελία Σπάρτης ἐκάλεσε τοῦτον ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου τῶν Πλημμελειοδικῶν, ἵνα δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του! Τότε ὁ ἀστυνόμος ἀνέφερεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καταγγέλλων, οὕτως εἰπεῖν, τὴν Εἰσαγγελίαν, ὡς ἀναμιγνυομένην εἰς ἰδιωτικὰς ὑποθέσεις, ἐνῷ δὲν ἐπρόκειτο οὔτε περὶ ἐκτελέσεως τελεσιδίκου ἀποφάσεως, οὔτε τὸ δημόσιον συμφέρον ἐπέβαλλε τὴν παρέμβασιν αὐτῆς. Φυσικὸν τότε ἦτο, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διαβιβάσῃ τὸ ἔγγραφον τοῦτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τοῦτο ἐγένετο. Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, λαβὼν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλην καταγγελίαν τοῦ δημάρχου Οἰνοῦντος κατὰ τοῦ εἰσαγγελέως, μοιράρχου καὶ ἀστυνόμου, φυσικώτατον ἦτο νὰ ζητήσῃ τὴν δικογραφίαν, ὅπως ἐρευνήσῃ τὸ πρᾶγμα. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς ἴσως ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι ἐζητήθη ἡ δικογραφία, ἵνα ματαιωθῇ ἡ κατὰ Μπαρδοπούλου ποινικὴ δίκη. Ἀλλὰ μήπως ὁ Μπαρδόπουλος, ἀστυνόμος ὤν, δύναται νὰ φύγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἵνα διαφύγῃ τὴν δικαιοσύνην, ἂν ἡμάρτησεν; Ἄν δὲν ἔδωσε χθὲς λόγον τῶν πράξεών του, θὰ δώσῃ σήμερον ἢ αὔριον.

§50ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐπὶ τίνι πράξει κατηγορεῖται;

§51Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος.

§52Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἔχει καταγγελθῆ ὑπό τινος λοχίου ἐπὶ τραύματι.

§53Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς ἄλλη ὑπόθεσις· ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Σκλήρη, ἡ ὁποία ἐχρησίμευσεν ὡς αἰτία, ἵνα ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς ἀποτελέσῃ, οὕτως εἰπεῖν, ἅλυσιν ἐπερωτήσεων, διὰ τῶν ὁποίων συνδέεται ἡ εὐθύνη ὅλων σχεδὸν τῶν Ὑπουργῶν, διότι ὁ μὲν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς παρέσχε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς φίλους του νὰ καταπατήσουν τὰ κτήματα τοῦ Δημοσίου, οἱ δὲ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν ὑπεβοήθησαν διὰ τῶν ὀργάνων των τὰς τοιαύτας πράξεις, ὁ δὲ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἐπενέβη ἐπίσης, παρεμποδίζων τὴν ἐνέργειαν τῆς Εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς. Μὰ τὴν ἀλήθειαν, τὰ τοιαῦτα εἶναι ἀστεῖα. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐζήτησε τὴν δικογραφίαν, ἵνα μὴ γείνῃ ἡ δίκη ἀμέσως, τοῦτο βεβαίως ἔπραξεν ἀπὸ ὑψηλοτέρου σκοποῦ, διότι ἴσως κατὰ τὴν ποινικὴν διαδικασίαν ἤθελε κατασυντριβῆ ἡ Εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ, ἐὰν αὕτη εὑρίσκετο ἐν τῷ ἀδίκῳ. Λυπηρὸν εἶναι, Κύριοι, καὶ λέγω μετὰ θλίψεως, ὅτι λυποῦμαι, ὅταν βλέπω ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν βλέψεις ἀνωτέρας, νὰ μὴ ἀσχολῶνται εἰς τὰ σπουδαῖα, ἀλλὰ νὰ κατατρίβωνται εἰς τὰ μικρὰ ταῦτα.

§54ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ θλίβομαι ἀληθῶς, Κύριοι, διότι συνάδελφος, τοῦ ὁποίου τὴν ἀξίαν οὐδεὶς δύναται νὰ παραγνωρίσῃ, ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ θέλῃ νὰ δικαιολογήσῃ δι’ ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν δύναταί τις νὰ χαρακτηρίσῃ δεόντως ἐντεῦθεν, νὰ δικαιολογήσῃ, λέγω, πράξεις, αἵτινες δὲν δικαιολογοῦνται. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθη τὴν ἐπερώτησίν μου. Ἡ ἐπερώτησίς μου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνα μέτρα ἔλαβε πρὸς διάσωσιν κτήματος τοῦ Δημοσίου, ἐκτάσεως 2,000 στρεμμάτων, ὃ καρποῦται ἄνευ δικαιώματος ὁ δήμαρχος Οἰνοῦντος, ὡς τῷ κατηγγέλθη παρὰ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Σπάρτης». Εἶχε κανένα ὑπαινιγμὸν περὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἡ ἐπερώτησίς μου; Οὐδόλως ἐσκέφθην τὸν κ. Βουλευτὴν, ἐπερωτῶν. Ἐγὼ, ὡς γνωρίζετε, ἀποφεύγω κατ’ ἀρχὴν τὰς ἐπερωτήσεις, ἀλλ’ ὑπέλαβον, ὅτι ἡ ἐνέργεια καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ ὀλιγωρία τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπῆρξαν τοιαῦται ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὥστε ἐξέθετον τὴν εὐθύνην τῶν ἀξιοτίμων Ὑπουργῶν, καὶ ἐπερωτῶν αὐτοὺς ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν σχετικῶν πράξεων, ἐπέστησα τὴν προσοχήν των, μόνον διότι ἐξετίθετο πραγματικῶς ἡ εὐθύνη των. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εὐηρεστήθη νὰ φέρῃ αὐτὸ τὸ σημείωμα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου προέβην εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Ἀκούσατε αὐτὸ τὸ σημείωμα, καὶ ἐρωτήσατε μετὰ ταῦτα τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λακεδαίμονος, διατὶ διαψεύδει τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως,—διότι ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα μνημονεύονται ἐν τῷ σημειώματι τούτῳ, δὲν εἶναι ἀληθῆ.— Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον ποτὲ τὴν τόλμην τοῦ Βουλευτοῦ Λακεδαίμονος, νὰ διαψεύσω οὕτω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι εὑρίσκομαι ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει. Ἀκούσατε λοιπὸν τὸ σημείωμα, ἵνα ἐλέγξητε τὰς ἀκριβείας, τὰς ὁποίας ἐντεῦθεν ἐξήνεγκον ἐγὼ (ἀναγινώσκει): «Ἐν Βρεσθένοις τοῦ δήμου Οἰνοῦντος τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος ὑπῆρχε κοινόν τι καὶ ἀδιανέμητον κτῆμα τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Ἰωάννου Σκλήρη, ὅπερ ὁλόκληρον κατεῖχε καὶ ἐκαρποῦτο οὗτος, ὅτε, κινηθείσης δίκης ὑπὸ τοῦ Δημοσίου κατ’ αὐτοῦ, ὑπεχρεώθη νὰ παραλείψῃ τὴν κατοχὴν τοῦ ἡμίσεως· ἀλλὰ τοῦ ἑτέρου ἡμίσεως, τοῦ εἰς αὐτὸν ἀνήκοντος, περιελθόντος ἐν αὐτῷ τῷ μεταξὺ δι’ ἀναγκαστικῆς ἐκποιήσεως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν...» (πάει ὁ Σκλήρης! διὰ τῆς μιᾶς διαδικασίας ἀνεγνωρίσθη κατὰ τὸ ἥμισυ ἡ κυριότης τοῦ Δημοσίου, διὰ τῆς ἑτέρας διαδικασίας, τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως, περιῆλθε τὸ ἕτερον ἥμισυ εἰς χεῖρας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης) «ἠγέρθη νέα δίκη μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ αὐτῆς περὶ διανομῆς, καὶ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1053 τοῦ 1884 ἀποφάσεως τῶν ἐν Σπάρτῃ Πρωτοδικῶν διετάχθη νὰ ἐξαχθῶσιν οἱ κλῆροι...» (Ὁ κ. Βουλευτὴς Σπάρτης, καθ’ ὃ δικηγόρος ἐκεῖ, γνωρίζει τὰ ἀρχεῖα, καὶ ἐντεῦθεν πρὸ ὀλίγου εἶπεν ἡμῖν, ὅτι ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐξεδόθη μεταξὺ Τραπέζης καὶ Δημοσίου, δὲν εἶναι ὁριστικὴ καὶ τελεσίδικος). «Κατὰ τὴν γενομένην τότε κλήρωσιν ἔλαχε τῷ Δημοσίῳ τὸ ἥμισυ τοῦ κτήματος τούτου, ἐκ στρεμμάτων 1573, μέτρων 51 καὶ 25/00, περιλαμβάνον γαίας καλλιεργησίμους στρέμ. 561μ.239, βοσκησίμους στρεμ. 986μ.145, καὶ ἐλαιοφυτείαν στρέμ. 25μ.666. Ἡ ἔκθεσις τῆς διανομῆς μετεγράφη περὶ τὰ τέλη τοῦ 1884, ἀμέσως δ’ ἔκτοτε ἤρχισαν αἱ ἐνέργειαι περὶ διακρίσεως τῶν ὁμοειδῶν τεμαχίων τοῦ κτήματος τούτου διὰ καταμετρήσεως αὐτοῦ καὶ σχεδιαγραφήσεως ἐκείνου, ὑποβληθέντος τοῦ διαγράμματος τούτου τὸν Αὔγουστον τοῦ 1885...» Λοιπὸν ὅλαι αἱ πράξεις τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ Δημοσίου ἐτελέσθησαν· καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλ’ ἐβεβαιώθησαν καὶ αἱ ἐκτάσεις τοῦ Δημοσίου διὰ σχεδιαγράμματος, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1885 κατετέθη εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀκούσατε ἔκτοτε τί συνέβη: «Ἔκτοτε δὲ διετάχθη ὁ ἔφορος Λακεδαίμονος νὰ καταρτίσῃ καὶ ὑποβάλῃ σχέδια διακηρύξεως περὶ πενταετοῦς ἐνοικιάσεως τοῦ κτήματος τούτου, ἐν ᾗ ἐνηργήθη δημοπρασία, ἀλλ’ ἥτις μέχρι τοῦ 1889 δὲν εἶχε κατορθωθῆ νὰ τελεσφορήσῃ, καὶ δι’ ἄλλους λόγους, ἀναγομένους εἰς τοὺς ὅρους τῆς διακηρύξεως, καὶ διότι ἐλέγετο, ὅτι πολλοὶ ἐδήλωσαν γαίας ἐκ τοῦ κτήματος τούτου, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ διανομῆς καὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, καὶ διότι οἱ κληρονόμοι τοῦ Ἰωάννου Σκλήρη κατεῖχον τὸ κτῆμα.»

§55ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατεῖχον τὸ κτῆμα;

§56ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον ἐλλείπει ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας προσάγει διὰ τοῦ σημειώματός του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πῶς, ἀφοῦ ἔγεινεν ὁπωςδήποτε ἡ ἐγκατάστασις,—διότι αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν προηγουμένων—πῶς κατόπιν παρουσιάζονται πάλιν κάτοχοι τοῦ κτήματος οἱ κληρονόμοι Σκλήρη; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀκατανόητον, καὶ τὸ μᾶλλον ἀκατανόητον ἐκ τῶν συμπερασμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα φθάνει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ σημειώματος αὐτοῦ.

§57Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐλπίζω, ὅτι θὰ λυθῶσιν ὅλαι αἱ ἀπορίαι σας, αἱ ὁποῖαι εἶναι εὔλογοι, διὰ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἀναγνώσω.

§58ΡΑΛΛΗΣ. Ἔπρεπε νὰ σπεύσητε νὰ τὰ ὑποβάλητε ἀμέσως.

§59Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι συναφῆ μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἀλλὰ θὰ σᾶς παραστήσω τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων.

§60ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ μὲ ὑποχρεώσητε. Ὅταν εἷς Βουλευτὴς ζητῇ πληροφορίας ἐπερωτῶν δὲν εἶναι δυνατόν, ἀναπτύσσων τὴν ἐπερώτησίν του, ἢ νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατατίθενται παρὰ τοῦ ἐπερωτωμένου Ὑπουργοῦ. Ἐὰν ἑπομένως ὑπάρχῃ ἀτέλειά τις...

§61Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐδεμία ἀτέλεια.

§62ΡΑΛΛΗΣ. .. εἰς τὴν παράστασιν τῶν πραγματικῶν γεγονότων, ἡ ἀτέλεια αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἐμέ· τὸ ἐννοεῖτε, κύριε Πρόεδρε.

§63Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι αἱ ἀπορίαι σας εἶναι εὔλογοι, θέλω δὲ τὰς λύσει.

§64ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ μὲ ὑποχρεώσητε... Ὁπωσδήποτε τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα καταλήγει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἔδει λοιπὸν προηγουμένως νὰ γείνωσιν αἱ κατάλληλοι ἐνέργειαι πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ ἂν ἐγένοντο δηλώσεις ἐπὶ τοῦ κτήματος τούτου ἀφ’ ἑνὸς, καὶ περὶ δικαστικῆς ἀποβολῆς ἐξ αὐτοῦ τῶν κατόχων ἀφ’ ἑτέρου. Ἐντεῦθεν δὲ διεκόπησαν αἱ ἐνέργειαι πρὸς διάθεσιν τοῦ κτήματος διὰ μισθώσεως, καὶ ἤδη ἐζητήθησαν αἱ προλεχθεῖσαι πληροφορίαι.» Ἐγὼ εἶπον καὶ ὑποθέτω, ὅτι τὸ σημείωμα αὐτὸ ὤφειλε νὰ ἔχῃ συνέχειαν, νὰ βεβαιοῖ ὅτι διετάχθη ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος νὰ ἐγείρῃ ἀγωγὴν περὶ ἀποβολῆς ἐκ τῆς κατοχῆς, ὅτι ἐξεδόθη ἐπὶ τῆς ἀγωγῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία ἔπρεπεν ἀπὸ ἐτῶν μακρῶν νὰ ἔχῃ δικασθῆ, ἐξεδόθη ἡ δεῖνα ἀπόφασις, καὶ τέλος πάντων, ὅτι τὸ δίκαιον τοῦ Δημοσίου ἀνεγνωρίσθη παρὰ τοῦ δημάρχου Οἰνοῦντος. Ἀλλὰ τοιαῦτα δὲν μνημονεύει τὸ σημείωμα, καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἐπιμένω εἰς τὸ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συμπληρώσῃ τὰς πληροφορίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς πρὸς τὴν ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου, τὰ ὁποῖα ἐλπίζω ὅτι ἔγειναν κατάδηλα καὶ ἀναμφισβήτητα διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν Λακεδαίμονος, ὅστις ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ τὰ ἐναντία τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας χορηγεῖ τὸ σημείωμα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ, ὅτι τὸ κτῆμα καλῶς κατέχεται παρὰ τοῦ Σκλήρη, ὅτι ποτὲ τὸ Δημόσιον δὲν ἔσχε κυριότητα ἐπὶ τοῦ κτήματος αὐτοῦ, ὅτι ἡ Τράπεζα, δὲν ἠξεύρει ὁ συνάδελφος, τίνα λόγον ἔχει καὶ χώνεται ἐκεῖ μέσα...

§65ΚΑΙΡΗΣ. Ἡ ἀπόφασις εἶναι τελεσίδικος;

§66ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία... Ἀλλὰ, Κύριοι, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι μόνος ὁ Σκλήρης, ὁ δήμαρχος Οἰνοῦντος, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξακολουθῇ καταπατῶν τὸ κτῆμα τοῦ Δημοσίου, καὶ συλλέγων καὶ τοὺς καρποὺς, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τὴν Τράπεζαν. Εἶχεν ἀνάγκην καὶ συνεταίρου, κατέστησε δὲ ὑποχρεωτικὸν συνέταιρον ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας τὸν ἀστυνόμον Μπαρδόπουλον. Ὡς πρὸς τὸν ἀστυνόμον αὐτὸν καὶ τὸν δήμαρχον Οἰνοῦντος, ὁ κ. Βουλευτὴς Λακεδαίμονος ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὅτι δὲν εἶναι φίλος του, ἀλλὰ φίλος τοῦ φίλου μου, τοῦ κ. Πετροπουλάκη. Καὶ τίς εἶπεν, ὅτι εἶναι φίλος σας; Οὐδ’ ἐσκέφθην ὅτι ἐπρόκειτο περὶ φίλου σας, ὅπως ὁμιλήσω κατ’ αὐτοῦ. Καταγγέλλω εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς πράξεις παραλυούσας τὴν ἐνέργειαν τῆς Δικαιοσύνης. Ζητῶ δὲ νὰ μάθω, πῶς, ἀφοῦ εἴτε διὰ τὴν μίαν εἴτε διὰ τὴν ἄλλην πρᾶξιν ἐξεδόθη ἔνταλμα συλλήψεως, κατασχετήριον καὶ βούλευμα παραπεμπτικὸν κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Οἰνοῦντος, πῶς οὗτος ὄχι μόνον μένει καὶ μετὰ τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν τῇ ἀστυνομικῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλ’ ἐπεκτείνεται ἡ δικαιοδοσία αὐτοῦ καὶ εἰς τέσσαρας ἄλλους δήμους. Ἠθέλησα νὰ μάθω, πῶς τὰ ἐντάλματα, τὰ κατασχετήρια, τὰ βουλεύματα δὲν ἰσχύουσι πλέον καὶ στομοῦνται ἐπὶ τοῦ θώρακος, διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι περιβεβλημένος ὁ ἀστυνόμος Οἰνοῦντος. Ὁ κ. Βουλευτὴς Λακεδαίμονος μᾶς ἐπληροφόρησε, πῶς συμβαίνει τοῦτο· εἶπεν ὅτι εἶναι φίλος τοῦ τέως βουλευτοῦ κ. Κουμουνδούρου, κατάγεται ἐκ Μεσσηνίας. Ἔχει δὲ τοιαύτην δύναμιν ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος, ὥστε κατορθώνει καὶ σήμερον, καίτοι ἐκδιωχθεὶς τῆς Βουλῆς, νὰ ἐπιδρᾷ τοσοῦτον ἐπὶ τὴν Διοίκησιν, ὥστε—καὶ εἶναι μοναδικὸν παράδειγμα (ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Φθιώτιδος πολλὰ παραδείγματα μετακινήσεων ἀστυνομικῶν μᾶς ἔφερεν, ἀλλὰ δὲν μᾶς ἔφερε καὶ τοιοῦτόν τι παράδειγμα)—ὁ ἀστυνόμος Μπαρδόπουλος οὐ μόνον νὰ διατηρῆται εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου Οἰνοῦντος, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπεκτείνηται ἡ δικαιοδοσία του, ἐνῷ παραπονεῖται ὁ φίλος μου κ. Ματάλας κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ, ὡς καὶ ἕτερος Βουλευτής, καὶ ἐντεῦθεν ζητοῦσι νὰ μάθωσι, διατί παραλύεται ἡ ἐνέργεια τῆς Δικαιοσύνης.

§67ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ προκειμένου συμβαίνει ὅ,τι συμβαίνει πάντοτε, ὁσάκις ἐγείρωνται παράπονα κατὰ ἀστυνομικῶν, τὰ ὁποῖα μὲ ἀναγκάζουν νὰ μεταθέσω ἕνα ἀστυνόμον. Βεβαίως θὰ ὑποβάλω διάταγμα περὶ μεταθέσεως ἢ ἀπολύσεως τοῦ ἀστυνόμου τούτου, ταῦτα ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνουν ἐντὸς 24 ὡρῶν, διότι πρῶτον πρέπει νὰ εὑρεθῇ ὁ κατάλληλος ἀστυνόμος, πρέπει δὲ νὰ εὑρεθῇ καὶ ἀξιωματικὸς,—τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι πολὺ εὔκολον—ἵνα διευθύνῃ δύο ἀστυνομίας. Διότι κατὰ τὸν νόμον, ὅταν συμβῇ ἀστυνομική τις περιφέρεια νὰ στερεῖται ἀστυνόμου, τὴν διεύθυνσιν αὐτῆς ἀναλαμβάνει ὁ ἀστυνόμος τῆς γειτονικῆς ἀστυνομικῆς περιφερείας, ὅστις οὕτω διευθύνει ἀναγκαστικῶς καὶ τὰς δύο ἀστυνομίας, μέχρις ὅτου διορισθῇ ὁ νέος ἀστυνόμος. Αὐτὸ τοῦτο δὲ συμβαίνει καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Σᾶς παρατηρῶ δὲ καὶ τὸ ἑξῆς. Ἐνθυμεῖσθε προχθὲς πόσος λόγος καὶ θόρυβος ἐγένετο, προκειμένου περὶ τοῦ ἀστυνόμου Τριπόλεως καὶ τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως Ἀλεξάκη. Φροντίζω νὰ ἀπαλλάξω τὸν ἀστυνόμον αὐτὸν, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ ἐνέργειά του δὲν ὑπῆρξε καλὴ, μέχρις ὥρας ὅμως δὲν κατώρθωσα νὰ τὸν ἀπαλλάξω. Ὑπάρχει πρόθεσις ἐν τῇ πράξει μου ταύτῃ;

§68ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν σᾶς ἀπέδωκα πρόθεσιν.

§69ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καὶ δὲν δύνασθε νὰ μοὶ ἀποδώσητε.

§70ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ ἀναγκάζετε νὰ σᾶς ἀποδώσω τοιαύτην, ἀφοῦ δὲν ἐκτιμᾶτε τὴν ἁβρότητα· καὶ τοιαύτην καταγγέλλουν αἱ πράξεις σας. Οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι ἐνταῦθα ὑπάρχει χονδροειδὴς παράβασις καθήκοντος. Τὸ σημείωμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ὡς ἑξῆς: «Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3772 τῆς 19 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διετάχθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4. ἐ. ἔ. ἐντάλματος συλλήψεως τοῦ κ. ἀνακριτοῦ τῶν ἐν Σπάρτῃ Πλημμελειοδικῶν, κατὰ τοῦ Δημ. Μπαρδοπούλου, ἀνθυπολοχαγοῦ, ἀστυνόμου Βρεσθένων, καὶ Σπυρ. Ἀντζουλᾶ λοχίου. Ἡ διαταγὴ αὕτη ἐκοινοποιήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν κλπ.» Ἀπὸ τῆς 19 Ἰανουαρίου εἰδοποιήθη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ περὶ τῆς ἐκδόσεως τοῦ ἐντάλματος καὶ κατασχετηρίου· ἀπὸ τῆς 19 Ἰανουαρίου μέχρι τῆς 7 Μαρτίου δὲν εἶναι 24 ὧραι, ἀλλ’ εἶναι εἷς καὶ ἥμισυς μὴν, καὶ παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν, εἰς πόσας μεταθέσεις ἀστυνομικὰς προέβητε ἔκτοτε. Χθὲς ἀκόμη ἐπληροῦτο τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως μεταθέσεων καὶ διορισμῶν ἀστυνομικῶν.

§71ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρέπει νὰ ἐξετάσητε ἀπὸ πότε εἶχον ὑπ’ ὄψιν τὰς μεταβολὰς ταύτας.

§72ΡΑΛΛΗΣ. Πόσας μεταβολὰς ἐκάματε ἔκτοτε;

§73ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι κάμνω μετὰ πολλῆς δυσκολίας τὰς μεταθέσεις, διότι ἐξετάζω πρῶτον.

§74ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ μεταθέσεως ἐδῶ διὰ τὴν κακὴν συμπεριφορὰν ἑνὸς ἀστυνόμου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀπολύσεως ἀστυνόμου, ὁ ὁποῖος παραβιάζει καὶ παραλύει τὴν ἐνέργειαν τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν πρέπει νὰ νομίζητε, ὅτι τὰ πάντα θεραπεύει ἡ πλειοψηφία· διότι εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν θεραπεύει αὕτη, καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ πάθησις ἡ ὀφειλομένη εἰς τὰς ἐνεργείας, εἰς ἃς προέβητε, καὶ εἰς ἃς οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ δίδῃ τις ἄλλο τι, παρὰ πρόθεσιν. Δύνασθε νὰ ἦσθε ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν πτοοῦνται, ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλετε, ὡς Βουλευτὴς καὶ ὡς Ὑπουργὸς, εἶναι πρὸ παντὸς νὰ σέβησθε τὴν θέσιν σας καὶ ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους ὁμιλεῖτε. Νὰ μὴ νομίζητε δὲ ὅτι ὁμιλεῖτε πρὸς παιδιὰ, ὥστε νὰ λέγητε, ὅτι ἐντὸς 24 ὡρῶν δὲν δύνασθε νὰ ἀπολύσητε ἕνα ἐνταλματίαν ἀστυνόμον, ἐνῷ ἑκατοντάδας ἄλλων ἀπεβάλετε ἀπὸ τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας. Ἀφοῦ εἴχετε εἴδησιν ἀπὸ τῆς 19 Ἰανουαρίου, πῶς δὲν ἐνεργεῖτε; Παίζετε μὲ τὴν Δικαιοσύνην! Νομίζετε ὅτι σεῖς ἔχετε δικαίωμα νὰ σταματήσητε τὴν ἐνέργειαν τῆς Δικαιοσύνης, διότι ὁ Μπαρδόπουλος εἶναι φίλος τοῦ Κουμουνδούρου ἢ δὲν γνωρίζω τίνος; Πρέπει νὰ ἐννοήσητε τὸ βάρος τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνετε, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρέπει νὰ ἐννοήσῃ ὅτι δὲν θὰ τῷ χρησιμεύσουν ἡ ῥετσέτες τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λακεδαίμονος πρὸς ἀποβολὴν τῆς εὐθύνης, ἣν ἀνέλαβε.

§75Φ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀφοῦ ἐγένοντο σφοδρὰ παράπονα κατὰ τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς Σπάρτης, ἐζήτησα τὴν δικογραφίαν· μόλις δὲ τὴν ἐλάβομεν, τὴν ἐπεστρέψαμεν, καὶ διετάξαμεν νὰ ἐνεργηθῇ ὅ,τι δέον.

§76ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπράξατέ τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς παράχορδον καὶ ἐξέρχεται τῶν δικαιωμάτων σας. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ θίξητε τὸ ἐλάχιστον ἔγγραφον ἐξ οἱασδήποτε δικογραφίας, δὲν δύνασθε νὰ εἰσέρχησθε εἰς τὰς κατὰ μέρος ἐνεργείας τῆς Δικαιοσύνης. Αὐτὸ ἀναγράφεται μὲ μεγάλα γράμματα εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῶν Δικαστηρίων καὶ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, πρέπει δὲ νὰ ἐννοήσητε τοῦτο. Ἀπέφευγον ἀκριβῶς νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν, διότι ἤλπιζον ὅτι κατόπιν τῆς νύξεως, τὴν ὁποίαν ἔδωκα, ἤθελεν ἀφεθῆ ἡ ἐνέργεια τῆς Δικαιοσύνης ἐλευθέρα. Δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιμένει λέγων, ὅτι δὲν ἠδύνατο ἀπὸ τῆς 19 Ἰανουαρίου μέχρι σήμερον ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν ἐνταλματίαν ἀστυνόμον· καὶ ἐν τούτοις βλέπετε, ὅτι ἐκεῖ πέρα εἶναι ὁλόκληρος σπεῖρα, ἡ ὁποία καταπατεῖ κτῆμα τοῦ Δημοσίου, κτῆμα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ ἡ ὁποία μένει ἐντελῶς ἀκαταδίωκτος, διότι κατ’ αὐτῆς δὲν δύναται νὰ γείνῃ τίποτε. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς Λακεδαίμονος σᾶς ἔλεγεν, ὅτι, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐζήτησε τὴν δικογραφίαν, δὲν τὴν ἐζήτησεν ἵνα σώσῃ τὸν δήμαρχον, ἀλλὰ ἵνα σώσῃ τὸν Εἰσαγγελέα, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἐκτεθῆ! Δὲν ἠξεύρω πῶς ἤθελεν ἐκτεθῆ, καταδιώκων δύο κατηγορουμένους, καὶ θαυμάζω, πῶς ἐσπεύσατε σεῖς νὰ λάβητε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως. Ἄν ὑπῆρχεν ἡ πεποίθησις, ὅτι ἡ Εἰσαγγελία ἐξῆλθε τῶν καθηκόντων της, ὑπῆρχε τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπαναχθῇ εἰς αὐτά. Ἀντὶ νὰ ζητήσητε τὴν δικογραφίαν, ὠφείλετε νὰ ζητήσητε μίαν καταγγελίαν καὶ νὰ τὴν ἀποστείλητε εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν. Καὶ μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι διὰ τῆς ἱεραρχικῆς ὁδοῦ ὁ κακὸς αὐτὸς Εἰσαγγελεὺς θὰ ἐλάμβανε τὰ ἐπίχειρα τῆς κακίας του. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς διὰ τῶν παρεμβάσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης θέλετε νὰ συντρίψητε τὸν Εἰσαγγελέα, ἐνῷ συντρίβετε αὐτὸν τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἐκεῖ τείνει ἡ ἐνέργειά σας. Ἡ ἐνέργεια αὕτη τὸν ἐκθέτει, παρὰ πᾶσαν ἄλλην ἐνέργειαν, καθὼς ἐκθέτει καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν ἴδιον Ὑπουργόν. Διότι ἐδῶ, βλέπετε, συμπλέκονται ζωτικώτατα συμφέροντα, τὰ τῆς Πολιτείας, τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ Δημοσίου καὶ ἑνὸς πιστωτικοῦ καταστήματος. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἵστανται ἀδρανῆ ἀπέναντι μιᾶς ἐπιῤῥοῆς, τῆς ὁποίας ἠκούσαμεν τὴν ὑπεράσπισιν ἐντεῦθεν παρὰ συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ἂν δὲν ἦναι δικηγόρος, ἀλλ’ ἐσπούδατε τὰ νομικά.

§77Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πόθεν νομίζετε ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ προέβησαν εἰς τὰς παραβάσεις ταύτας;

§78ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ ἐξηγήσατέ το σεῖς.

§79Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διότι πρὸ ὀλίγου εἴπετε, ὅτι δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν καθόλου ἐμὲ, εἶναι βεβαιότατον ὅμως, ὅτι σεῖς ἐνομίσατε ὅτι οἱ κύριοι Ὑποκργοὶ ἐχαρίσθησαν εἰς ἡμᾶς τοὺς φίλους των Βουλευτὰς, καὶ δι’ αὐτὸ τοὺς κατηγορεῖτε.

§80ΡΑΛΛΗΣ. Σεῖς ἀντιποιεῖσθε τὴν τακτικὴν τῆς Ἱερᾶς Ἐξετάσεως (ἱλαρότης).

§81Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Διὰ ν’ ἀποκρούσω λοιπὸν τὴν ἰδέαν σας, ταύτην ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον.

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔλεγον πρὸ μικροῦ εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι αἱ ἀπορίαι, τὰς ὁποίας ἐξεδήλου περὶ τῆς βραδύτητος τῆς μεγάλης, ἥτις ἐμεσολάβησε μεταξὺ τοῦ χρόνου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀνεγνωρίσθησαν τὰ δικαιώματα κυριότητος τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τοῦ κτήματος, καὶ τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον διανύομεν, ὅτι αἱ ἀπορίαι αὐταί εἰσιν εὔλογοι. Ἀληθῶς, ἂν κατὰ τὸ 1884 ἐπερατώθη ἡ δίκη, ἂν κατὰ τὸ 1889 ἐξετελέσθησαν αἱ δικαστικαὶ ἀποφάσεις καὶ ἐγένετο ἡ διανομὴ καὶ ἡ κλήρωσις, καὶ προσδιωρίσθη ἡ ἔκτασις, ἡ ὁποία ἀνῆκεν εἰς τὸ Δημόσιον, πῶς ἦτο δυνατὸν ἀπὸ τοῦ 1889 μέχρι τοῦ 1896 νὰ μὴ ἐγκατασταθῇ τὸ Δημόσιον εἰς τὴν κτῆσίν του ταύτην; Ἡ ἀπορία εἶναι εὔλογος· ἑπτὰ ἔτη δὲν ἤρκεσαν νὰ ἐκτελεσθῇ ἀπόφασις δικαστική; Πράγματά τινα κινοῦσιν ἀληθῶς εἰς ἀπορίαν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζει τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Καὶ ὑπάγεται μὲν ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει τὸ Δημόσιον καὶ τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἐγκαταστήσῃ τὸ Δημόσιον εἰς τὸ κτῆμα, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου διαιρεῖται εἰς τμήματα, εἰς ἓν δὲ τῶν τμημάτων τούτων, τὸ ἐπὶ τῶν ἀκινήτων, ὑπάρχει ἀνατεθειμένη ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀποφάσεων τούτων· πῶς λοιπὸν δὲν κατώρθωσε νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν; Ἐγὼ δὲν ἀρέσκομαι νὰ καταγγέλλω τινά, πολλῷ δὲ μᾶλλον ν’ ἀναγάγω τὸν λόγον καὶ τὴν εὐθύνην εἰς προκατόχους, ὀφείλω μάλιστα νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οὔτε οἱ προκάτοχοι ἥμαρτον. Ὅταν ἐγενόμην Ὑπουργὸς, ἐκάλεσα τοὺς τμηματάρχας νὰ μοὶ ὑποβάλωσιν ἔκθεσιν περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ὑπηρεσία ἑκάστου τμήματος, καὶ μοὶ ὑπέβαλον οὗτοι ἐκθέσεις, ἐν αἷς περιέγραψαν τὴν κατάστασιν ἑκάστου τμήματος. Οὕτω συνεκέντρωσα τὰς καταστάσεις περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν τμημάτων τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλ’ αἱ καταστάσεις αὗται μοὶ ἐνεδείκνυον ἐμμέσως καὶ τὴν κατάστασιν τῆς διοικήσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Τμηματάρχης τοῦ τμήματος τῶν ἀκινήτων τυγχάνει ὁ κ. Γεωργαντόπουλος, ἀρχαῖος ὑπάλληλος, προβιβασθεὶς εἰς τμηματάρχην ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὅταν οὗτος διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Κατόπιν μετετέθη ὡς οἰκονομικὸς ἐπιθεωρητὴς εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ὁ δὲ κ. Κετσέας ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπανέφερεν αὐτὸν ἐν τῷ τμήματι, καὶ ἐγὼ εὗρον αὐτὸν ἄρτι ἐγκατασταθέντα. Ὁ τμηματάρχης οὗτος μοὶ ἀνέφερεν ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ τάδε (ἀναγινώσκει): «Ἀναλαβὼν τὴν διεύθυνσιν τοῦ Αʹ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τούτου τὴν 1 Ἰουνίου, ἐπελήφθην κατὰ καθῆκον τῆς ἐξετάσεως τῶν διαφόρων ἀντικειμένων τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ. Κατὰ τὴν ἔρευναν τῶν ἐπὶ τῶν γραφείων τῶν κ. κ. εἰσηγητῶν ὑπαρχόντων φακέλλων εὗρον πολλὰ ἔγγραφα ὅλως ἀνενέργητα, ἐφ’ ὅσον δὲ προέβαινεν ἡ ἔρευνα, ἐπὶ τοσοῦτον ἀνεύρισκον ὁλονὲν τοιαῦτα, ὅτε δὲ παρετήρησα ὅτι ταῦτα ἀνήρχοντο εἰς μέγαν ἀριθμὸν... ἐσκέφθην νὰ μετρήσω ταῦτα, διότι τότε θὰ ἠδύναντο νὰ διαγνωσθῶσιν ἀσφαλῶς αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας, καὶ τότε μόνον θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκτιμηθῇ προσηκόντως ἡ ἀνάγκη καταλλήλων μέτρων...» Κατεμέτρησε λοιπὸν ὁ τμηματάρχης τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εὗρεν ἐκκρεμῆ ἐπὶ τῶν τραπεζῶν τῶν ἐν τῷ τμήματι ἐργαζομένων εἰσηγητῶν, καὶ εὗρεν ὅτι ταῦτα ἀνήρχοντο εἰς χίλια καὶ πεντήκοντα, καὶ ταῦτά εἰσιν ἔγγραφα τοῦ 1895, καὶ ἔγγραφα τοῦ 1894, καὶ τοῦ 1893, καὶ τοῦ 1892, καὶ τοῦ 1891, καὶ τοῦ 1890, καὶ τοῦ 1889, καὶ τοῦ 1888, καὶ τοῦ 1887, καὶ τοῦ 1886, καὶ τοῦ 1885, καὶ τοῦ 1884, καὶ τοῦ 1883, καὶ τοῦ 1882, καὶ τοῦ 1881. Ἑκατὸν καὶ πλέον τοῦ 1893, ἑπτὰ ἔγγραφα τοῦ 1892, ἑπτὰ τοῦ 1891, ἑπτὰ τοῦ 1890, ἐννέα τοῦ 1889, ἓξ τοῦ 1888 κλπ.

§83ΡΑΛΛΗΣ. Πόσα εἶναι τοῦ 1884;

§84Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦ 1884 ἕν.

§85ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ εἶναι αὐτὸ, πιστεύω.

§86Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διατὶ αὐτὴ ἡ κατάστασις; Πρέπει νὰ κρίνῃ τις τοὺς ἄλλους, ὡς εἶναι διατεθειμένος νὰ κρίνῃ περὶ ἑαυτοῦ. Ἑπομένως ἀφηγήθην ταῦτα, ἵνα καταγγείλω τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀπολύτως. Δὲν ἦτο ἐπιτυχὴς πρᾶξις ἡ ἀπὸ τοῦ τμήματος τούτου ἀπομάκρυνσις τοῦ κ. Γεωργαντοπούλου, καὶ ἡ ἀνάθεσις τῆς διευθύνσεως αὐτοῦ εἰς δυστυχῆ ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἔπαθεν, τὸν κ. Μπουντούρην. Αὐτὸς ἦτο εἰς κακὴν κατάστασιν, διότι ἡ πάθησις ἦτο σοβαρὰ, καὶ ἕνεκα τούτου παρέλυσεν ἡ ὑπηρεσία. Βραδέως δὲ, ὅταν ἐπείσθησαν ὅτι δὲν ἠδύνατο πλέον νὰ διευθύνῃ, διότι δὲν εἶχε καλῶς, ἀνέθηκαν τὴν διεύθυνσιν εἰς ἀξιόλογον ὑπάλληλον, τὸν κύριον Ἐξαρχάκον. Ἕνεκα τούτου ἡ τοιαύτη κατάστασις τῆς συγχύσεως τῶν κλάδων τούτων. Νομίζω ὅτι κατέδειξα αἰτίαν τινὰ, ἧς ἕνεκα τὸ Δημόσιον ἐπὶ ἑπταετίαν δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς κτῆσιν αὐτοῦ. Ὁμολογῶ ὅτι καταβάλλεται προσπάθεια καὶ ἀπὸ ἐκείνους, οἵτινες ἐτάχθησαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Αʹ τμήματος, καὶ ἀπὸ ἐμὲ, τὸν ὑπεύθυνον, καταβάλλεται πᾶσα δυνατὴ προσπάθεια, ἵνα γενώμεθα ἐνήμεροι, ἵνα ἀναπληρώσωμεν τὰ κενὰ, ἵνα ἄρωμεν τὰς συνεπείας αὐτῆς τῆς ἐν παραλυσίᾳ καταστάσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου.

§87Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κατὰ τὸ 1896.

§88ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αὐτὸ εἶναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§89Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀνεγράφη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι ὑπέλαβον ἐγὼ, ὅτι εἶχεν εἰσαχθῆ, ἐνῷ εἰσάγεται σήμερον.

§90ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἡ τακτικὴ δύναμις τοῦ στρατοῦ ἀνέρχεται κατὰ τὸ 1896 εἰς 26,262 ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 258). Ὁ κ. Φιλάρετος...

§92Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ράλλης, λαβὼν τὸν πίνακα τῶν ὑπεραρίθμων ὑπαξιωματικῶν, τὸν χειρόγραφον, ὃν εἶχον καταθέσει...

§93ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναγνωρίζω ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ προηγοῦνται πάντοτε, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ διακοπῇ αὐτὴ ἡ συζήτησις.

§94Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐνόμιζον ὅτι ἐτελείωσε.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁ κ. Φιλάρετος ἔχει τὸν λόγον.

§96Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν εἶναι ἐπερώτησις· ὥστε δὲν θὰ προκαλέσω συζήτησιν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν, κατ’ ἐντολὴν καὶ τριῶν ἄλλων συναδέλφων, νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον «περὶ ἀσυμβιβάστου δημοσίων θέσεων καὶ ἄλλων ἀξιωμάτων». Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τῶν κ. κ. Μαστραπᾶ, Παπαμιχαλοπούλου, Ραζέλου καὶ ἐμοῦ...

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ νέον κόμμα! (μειδιάματα).

§98Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ διατὶ ὄχι;... Τὸ νομοσχέδιον παρεσκευάσθη πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν βουλευτικῶν ἐργασιῶν, ἀλλ’ ἀνεμένομεν τὰ ὑπουργικὰ ἔργα, ἵνα ἴδωμεν, μὴ τυχὸν ὑπῆρχε πρόνοιά τις καὶ ἦτο περιττὴ ἡ ἡμετέρα ἐργασία. Ὑπεβλήθησαν πολλὰ νομοσχέδια, ἀλλ’ ἐξ ὅσων ἐμελετήσαμεν, οὐδαμοῦ ἀνεύρομεν τοιαύτην πρόνοιαν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐθεωροῦμεν πάντοτε ἀναγκαιοτάτην καὶ ἐπείγουσαν. Τῇ ἀληθείᾳ ὅρος ἀπαραίτητος πρὸς εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος εἶναι ἡ τετριμμένη καταστᾶσα φράσις τῆς «διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν»· ἀλλ’ ὅσον τετριμμένη, τόσον καὶ ἀπαραίτητος διὰ τὴν εὔκοσμον λειτουργίαν τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος. Εἰς ἡμᾶς πάντοτε προὐξένησεν οὐχὶ καλὴν ἐντύπωσιν τὸ νὰ δικηγορῶσιν οἱ Βουλευταὶ, τοὐλάχιστον ἐνώπιον τῶν ποινικῶν δικαστηρίων, ἢ τοὐλάχιστον–τοὐλάχιστον ἐνώπιον τῶν ποινικῶν δικαστηρίων τοῦ νομοῦ, εἰς ὃν ὑπάγεται ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια, ἐκ τῆς ὁποίας ἐκλέγονται.

§99Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι καὶ ἄλλοτε εἴχετε ὑποβάλει τοιοῦτον.

§100Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα.

§101ΚΟΚΚΕΒΗΣ...

§102Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τοῦτο δὲ εἶναι καὶ τόσον ἀκριβὲς, ὥστε δὲν θὰ εὕρητε ἢ ὀλιγίστους δικηγόρους ἐνταῦθα τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι εἶναι ὥρα συνεδριάσεων δικαστηρίων. Εὑρίσκονται εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ δὲν ἀντιπροσωπεύουσι τὰς ἐπαρχίας των. (Φωναί: «Πολὺ σωστὰ! πολὺ σωστά!»). Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Εἶναι ἄλλα πολὺ σπουδαιότερα, τὰ ὁποῖα ἀπορῶ, πῶς, εἰς τὴν ἀναμορφωτικὴν μέριμναν πρὸς περισυλλογὴν τῆς χώρας καὶ τοῦ Κράτους ὡς πρὸς τὸ παρελθὸν, τὴν σύνταξιν τοῦ ἐνεστῶτος καὶ τὴν βελτίωσιν τοῦ μέλλοντος, εἰς τὴν ὁποίαν συνίσταται τὸ πρόγραμμα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς συχνὰ συνειθίζει νὰ ἐπαναλαμβάνῃ, ἀπορῶ πῶς δὲν προσείλκυσαν τὴν προσοχὴν αὐτοῦ. Εἰς ἐμὲ καὶ τοὺς συνυπογράψαντας τὸ νομοσχέδιον συναδέλφους, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλους, δὲν προξενεῖ εὐάρεστον ἐντύπωσιν τὸ θέαμα ἀνωτέρων δικαστικῶν λειτουργῶν, ἀναμιγνυομένων εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρίας, ὡς συμβούλων ἢ ἀντιπροσώπων. Ἐπίσης τὸ θέαμα καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι δικηγοροῦσι, μὴ δυνάμενοι οὔτε ὡς καθηγηταὶ νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις των, συγγράφοντες, οὔτε ὡς δικηγόροι ἐπαρκῶς.

§103Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Φρονεῖτε ὅτι ὁ Καλλιγᾶς καὶ ὁ Παπαῤῥηγόπουλος δικηγοροῦντες ἔβλαψαν;

§104Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὄχι. Ὠφέλησαν, εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄλλως· ἀλλὰ τοὐλάχιστον σήμερον δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀνάγκη, οὔτε πάντες εἶναι τῆς αὐτῆς ἱκανότητος τῶν ἐξοχοτήτων...

§105ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ναὶ, ἀλλὰ οὔτε εἰς τὰς Ἀθήνας νὰ μὴ κάμνουν τὸν δικηγόρον οἱ Βουλευταί.

§106Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Αὐτὴν τὴν πρότασιν ὑπέβαλον κατὰ τὸ 1886. Θὰ ἤρχετο δὲ ἡ στιγμὴ, καθ’ ἣν ἠθέλετε ἀκούσει καὶ τοῦτο, ἐὰν μὴ εἴχετε ἀνυπομονησίαν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ μὲ διακόπτετε, σᾶς ἐξηγῶ καὶ τὰ περὶ τούτου ἀπὸ τοῦδε. Κατὰ τὸ 1886 τοιαύτην ὑπέβαλον πρότασιν, ἡ ὁποία συνεζητήθη· προετάθη κατ’ αὐτῆς ἀπαράδεκτον, ὅτι δηλαδὴ προσέκρουεν εἰς τὸ Σύνταγμα· ἐγένετο συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς, ἀλλ’ ἀπεῤῥίφθη τὸ ἀπαράδεκτον· ἡ Κυβέρνησις ὅμως τοῦ κ. Τρικούπη τότε δὲν ὑπεστήριξε τὸ νομοσχέδιόν μου, καὶ ἕνεκα τούτου ἔλαβε τὴν τύχην, τὴν ὁποίαν λαμβάνουσι τὰ νομοσχέδια τῶν βουλευτικῶν προτάσεων. Ἐπανέλαβον τὴν πρότασιν ταύτην κατὰ τὸ 1891, κἄπως μετριασμένην, μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ—μάλιστα εἶχεν ὑπογράψει ἐκείνην καὶ ὁ βουλευτὴς Χαλκίδος τότε κ. Φλογαΐτης—νὰ μὴ δικηγορῶσιν ἐνώπιον τῶν ποινικῶν δικαστηρίων τοὐλάχιστον· ἀλλὰ καὶ τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ καὶ νῦν, δὲν εὐηρεστήθη νὰ δώσῃ τὴν παραμικρὰν προσοχὴν εἰς τὸ νομοσχέδιόν μου· δὲν ἠξεύρω ἂν τὸ ἀνέγνωσεν. Ἐπ’ ἐλπίδι νὰ γείνῃ ἡ ἀρχὴ καὶ νὰ κερδηθῇ τι ὁπωσδήποτε, φέρομεν σήμερον μετριασμένην ὡς πρὸς τοῦτο τὴν πρότασιν, νὰ μὴ δικηγορῶσι τοὐλάχιστον ἐνώπιον τῶν ποινικῶν δικαστηρίων τοῦ νομοῦ, εἰς ὃν ὑπάγεται ἡ περιφέρειά των. Ἀλλὰ, κύριε συνάδελφε ἐκ Μαντινείας, θὰ μᾶς ἔχητε προθυμοτάτους, ἂν ἐν τῇ συζητήσει ὑποβάλητε τροπολογίαν ῥιζικήν. Τὸ λέγομεν δὲ καὶ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει. Ἐκτὸς ὅμως τούτων, συμβαίνει κἄτι τι ἄτοπον, καὶ πολὺ πλέον ἄτοπον ὅλων τῶν λοιπῶν. Ὁποίαν ἐντύπωσιν προξενεῖ εἰς ὑμᾶς νὰ ἀκούητε, ὅτι π. χ. εἷς πρέσβυς τῆς Ἑλλάδος, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων, εὑρισκόμενος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἶναι καὶ πρόεδρος μιᾶς ἑταιρίας μεταλλευτικῆς ἐν Ἀθήναις; Δὲν ἠξεύρω ποίαν ἐντύπωσιν κάμνει εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλ’ εἰς ἐμὲ δὲν προξενεῖ εὐάρεστον ἐντύπωσιν. Κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, δὲν ὑπάρχει ἀπαγόρευσις. Ἐπίσης ἄλλο ῥιζικώτερον ἀκόμη. Νομίζετε, ὅτι συμβιβάζεται, ὁ Βουλευτὴς νὰ ἦναι καὶ ἀντιπρόσωπος ἢ σύμβουλος ἀνωνύμων ἑταιριῶν; Βεβαιότατα, ὄχι.

§107ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Βουλευτὴς πρέπει νὰ ἦναι εἰς ὅλα μέσα, διὰ νὰ συντρέχῃ τὴν κοινωνίαν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§109Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (πρὸς τὸν κ. Φιλάρετον). Εἶναι ἀνάπτυξις τῆς προτάσεώς σας;

§110Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἐρωτᾷ, ἂν ἦναι ἀνάπτυξις τῆς προτάσεως· εἶναι πραγματικῶς ἀνάπτυξις, ἀνάπτυξις συντομωτάτη, διότι ἔσχομεν τὴν πρόνοιαν νὰ συντάξωμεν ἔκθεσιν ἀναλυτικὴν, μὲ παραπομπὰς, τὸ θεωρητικὸν μέρος, τὸ νομοθετικὸν, τὸ συνταγματικὸν καὶ τὸ τῆς συγκριτικῆς νομοθεσίας. Ἀλλὰ τὴν τύχην τῶν νομοσχεδίων τῶν βουλευτικῶν τὴν γνωρίζομεν, διότι δὲν εὐηρεστήθητε κατὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ νὰ δεχθῆτε τὴν πρότασίν μας, ὅπως συζητῶνται αἱ βουλευτικαὶ προτάσεις, καὶ διὰ τοῦτο μόνον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον μένει, εἶναι, ἢ νὰ ὑποβάλωμεν τὴν γνώμην μας, ἢ νὰ εἴπωμεν ὀλίγας λέξεις ἀπὸ τοῦ βήματος, διὰ νὰ δώσωμεν ἀφορμὴν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους, διότι ἐνδέχεται νὰ μὴ τὸ ἀναγνώσωσιν ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἑκατοστύος τῶν νομοσχεδίων σας, τὰ ὁποῖα καλοῦνται οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ συζητῶσι πέραν τοῦ μεσονυκτίου. Ἰδοὺ τί σημαίνει αὐτὴ ἡ μικρὰ ἀνάπτυξις, διὰ νὰ προσελκύσωμεν καὶ τὴν προσοχὴν τῆς ὑμετέρας ἐξοχότητος, διότι βεβαίως, ἂν δὲν ὡμίλουν, δὲν θὰ ἐλαμβάνετε τὸν καιρὸν νὰ τὸ ἀναγνώσητε, ἐνῷ τώρα εἶσθε ἠναγκασμένοι τοὐλάχιστον νὰ μὲ ἀκούσητε.

§111Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὥστε ἐκφωνεῖτε τὸν ἐπιτάφιόν του! (ἱλαρότης).

§112Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα, χάρις εἰς τὴν βοήθειαν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐδώκατε.

§113Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ εἶναι δικηγόρος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς δώσῃ βοήθειαν.

§114Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν δικηγορεῖ.

§115ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δικηγορεῖ.

§116Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν δικηγορεῖ· εἶναι εὐτυχέστερος ἄλλων.

§117Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐταπάρνησιν καθολικήν! (μειδιάματα).

§118Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, τὸ ζήτημα τὸ θεωρῶ—ὡς καὶ πάντες ὑμεῖς, δὲν ἀμφιβάλλω—ἐξόχως σπουδαῖον, καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἔχω τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν, ὅτι βεβαίως θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς σπουδαίας μελέτας πρὸς ὅλους ὑμᾶς. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὀλίγας γραμμὰς τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἐν ταῖς ὁποίαις συνοψίζεται ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου (ἀναγινώσκει): «Σημεῖον μεγάλης προσοχῆς ἄξιον ἐν τῷ προοδευτικῷ ἔργῳ εἶναι κατὰ τὴν ἡμετέραν γνώμην ὁ προσήκων κανονισμὸς τῶν δι’ ἐκλογῆς ἀπονεμομένων ἀξιωμάτων καὶ τῶν δημοσίων θέσεων κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ συσσώρευσις ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ προσώπῳ διαφόρων λαϊκῶν ἐντολῶν, ἢ τοιούτων μετὰ δημοσίων θέσεων καὶ κερδοσκοπικῶν ἐπιχειρήσεων, ἢ πλειόνων δημοσίων λειτουργιῶν, συγκρουομένων πρὸς ἀλλήλας. Τὸ ἀσυμβίβαστον πλειόνων ἀξιωμάτων καὶ δημοσίων θέσεων ὑπαγορεύεται ὑπὸ ἐπιτακτικοῦ τῆς Πολιτείας συμφέροντος, διότι ἀνέφικτος ἀποβαίνει ἡ ὑπὸ ἑνὸς καὶ μόνου προσώπου εὐσυνείδητος καὶ προσήκουσα ἐργασία δύο θέσεων, ὧν ἡ μία ἐτάχθη πρὸς ἐπαγρύπνησιν τῆς ἑτέρας, διότι, ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον δὲν ἐπαρκεῖ βεβαίως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν καθηκόντων πλειόνων καὶ διαφόρων ὑπηρεσιῶν, ἐν τέλει διότι δὲν εἶναι δίκαιον καὶ συμφέρον τῇ Πολιτείᾳ νὰ συσσωρεύωνται οἱ μισθοὶ ἢ αἱ ἀποζημιώσεις ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ προσώπῳ.» Τὸ νομοσχέδιον, ὡς πρὸ μικροῦ ἔλεγον, ἐκθέτει ἐπαρκῶς τὰ κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, ἔχουσαν ἀνάγκην διορθώσεως, διότι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἶναι ἐκ τοῦ Συντάγματος ἐλευθέρα νὰ κανονίσῃ τὰ ἀσυμβίβαστα. Ἐνταῦθα παρεμπιπτόντως ἐπραγματεύθημεν καὶ ζήτημά τι, τὸ ὁποῖον, διὰ τὸ ὀλίγον ἔκτροπον, ἀναφέρω, ὅτι δὲν εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ τὸ νὰ ἦναι Ὑπουργὸς ὁ Βουλευτὴς, διότι τοιοῦτον ἀσυμβίβαστον δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Συντάγματι. Παρεμπιπτόντως λέγει τὸ Σύνταγμα μόνον, ὅτι δύνανται νὰ ὁμιλῶσιν, ὅταν ζητήσωσι τὸν λόγον.

§119Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (εἰρωνικῶς). Ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ ἤμεθα!

§120ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα εἶναι παρανόμως;

§121Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν λέγω αὐτό. Δὲν σᾶς ἀμφισβητῶ τὴν νομιμοποίησιν. Καὶ ποῦ τολμῶ, ὕστερον ἀπὸ τόσας ἑκατοντάδας σφαιριδίων, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ἐλάβετε, ἀλλ’ ἤδη δὲν ἠξεύρω ἐὰν θὰ τὰ ἐλαμβάνετε!

§122ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γεννοῦν, γεννοῦν!

§123Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶπον ὅτι δύναται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἐὰν θέλῃ, νὰ καθιερώσῃ ἀσυμβίβαστον. Κατόπιν ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις παραθέτει τὰ ἐν ἄλλοις Κράτεσι συμβαίνοντα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἄχρηστα καὶ δι’ ἡμᾶς· θέλετε μάθει ὅτι «ἐν Ἱσπανίᾳ ἀπαγορεύεται τὸ ἐκλόγιμον εἰς ἐργολάβους δημοσίων ἔργων καὶ ὑπηρεσιῶν ἐν γένει, ἀφορωσῶν τὸ Κράτος καὶ τοὺς τούτων ἐγγυητάς».

§124Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπαγορεύεται οἱ ἐργολάβοι νὰ γείνωσι Βουλευταί;

§125Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα οἱ ἐργολάβοι δημοσίων ἔργων. Ἐν Αὐστρίᾳ ἐπίσης στερεῖται τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν «ὁ διευθυντὴς οἱασδήποτε ἐπιχειρήσεως, ὑπὲρ ἧς ὡρίσθη ἐπιχορήγησις παρὰ τοῦ Κράτους, ἢ ἐγγύησις τόκου τῶν κεφαλαίων αὐτῆς, ἢ διατελούσης εἰς διαρκῆ σχέσιν συναλλαγῶν πρὸς τὸ Κράτος.» Ἀναφέρομεν τὰ ἐν Βελγίῳ, τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ, τὰ ἐν Γερμανίᾳ, τὰ ἐν Γαλλίᾳ. Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνυπομονεῖ, διὰ νὰ προβῇ εἰς τὰ σπουδαῖα ἔργα τὰ ὑπουργικὰ...

§126Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγώ! Παντάπασι.

§127ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Διόλου μάλιστα.

§128Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πολὺ μὲ ἐνθαῤῥύνετε νὰ ἐξακολουθήσω.

§129Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον μεταδίδετε γνώσεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς δὲν ἐπορίσθημεν.

§130Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Χαίρω πολύ. Ὥστε μόνον ὁ κύριος ἐκ Τριφυλίας ἀνυπομονεῖ.

§131ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Βεβαίως· διότι θέλω νὰ ἀναγνώσω ὁλόκληρον τὸ ἔργον.

§132Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὀλίγας λέξεις ἀκόμη, κύριε Κοκκέβη, θὰ σᾶς ἀναγνώσω, ἐὰν εὐαρεστῆσθε νὰ τὸ ἐπιτρέψητε... Αἱ κυριώτεραι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τέσσαρες. Διὰ τῆς πρώτης προτείνομεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀκόλουθα (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὰς θέσεις τῶν διοικητῶν, ὑποδιοικητῶν, διευθυντῶν, ὑποδιευθυντῶν, διαχειριστῶν καὶ συμβούλων ἀνωνύμων ἑταιριῶν δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσιν ἢ νὰ ἐκλεγῶσι βουλευταὶ, δήμαρχοι, δημόσιοι ἢ δικαστικοὶ λειτουργοὶ ἢ ὑπηρέται. Ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη δὲν ἰσχύει ὡς πρὸς τὰς ἑταιρίας ἢ τοὺς συλλόγους φιλανθρωπικῶν ἢ ἐπιστημονικῶν σκοπῶν.» Ἡ δευτέρα διάταξις εἶναι ἡ ἀκόλουθος (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἀποδεχθέντες τὴν βουλευτικὴν ἐντολὴν καὶ ὀμόσαντες τὸν κατὰ τὸ ἄρθρον 64 τοῦ Συντάγματος ὅρκον ἀπαγορεύεται νὰ δικηγορῶσι παρὰ τοῖς ποινικοῖς δικαστηρίοις τοῦ νομοῦ, εἰς ὃν ὑπάγεται ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια, ἐξ ἧς ἐξελέγησαν».— Ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι εἶπον πρὸς τὸν κ. ἐκ Μαντινείας συνάδελφον πρὸ μικροῦ, ὅτι ἀποδέχομαι εὐρυτέραν ἀπαγόρευσιν, ἐὰν δειχθῇ τοιαύτη διάθεσις...

§133Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ ἀσυμβιβάστου μὲ τὴν μέριμναν περὶ τῶν δημοσίων ὑποθέσεων ἐλησμονήσατε. Ἴσως θὰ τὸ ἐνθυμηθῆτε.

§134Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἄν ἦναι δυνατὸν, νὰ μὲ συμπληρώσητε, κύριε Πρωθυπουργέ.

§135Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν ἔγγαμον βίον (γέλωτες).

§136Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ προνοήσωμεν, ὡς πρὸς τὸ ἀσυμβίβαστον καὶ περὶ φυσικῶν κωλυμάτων, ἀνάγκη οἱ ὑποψήφιοι νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἰατρικὴν ἐξέτασιν. Τὸ μόνον προσὸν, περὶ τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ προνοήσητε, εἶναι νὰ ἔχωσιν ὑγείαν τουλάχιστον ὡς τὴν ἰδικήν σας.

§137Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ρικάκης εἶχε φροντίσει περὶ τούτου (γέλωτες).

§138Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Αὐτὸ ὅμως δὲν τὸ ἐλάβετε ὑμεῖς ὑπ’ ὄψιν· πιστεύω ὅτι θὰ τὸ μελετήσητε, ὅταν λάβητε καιρὸν. Αὐτὸ εἶναι σπουδαιότερον ὅλων, αὐτὸ ὑπερέχει ὅλων τῶν ἄλλων.

§139Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον προσὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωσιν. Αὐτὸ ἀρκεῖ.

§140ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Νὰ περνοῦν ἀπὸ τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπήν!

§141Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀπὸ τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν καὶ σωματικῶς καὶ ἐνίοτε καὶ διανοητικῶς (γέλωτες). Χρησιμεύει ἐνίοτε καὶ τοῦτο.

§142ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Θὰ χρειασθῶμεν τότε τὸν νόμον τοῦ Κασιμάτη (ἱλαρότης).

§143Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τρίτη διάταξις εἶναι, ὅτι «ἡ θέσις τοῦ συμβολαιογράφου καὶ τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος εἶναι ἀσυμβίβαστος πρὸς τὸ βουλευτικὸν ἢ τὸ δημαρχικὸν ἀξίωμα. Πᾶς συμβολαιογράφος ἢ δικαστικὸς κλητὴρ, ἀποδεχόμενος τὴν βουλευτικὴν ἐντολὴν, παύεται ἐκ τῆς θέσεώς του». Κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, ὁ συμβολαιογράφος καὶ ὁ δικαστικὸς κλητὴρ δύναται νὰ γείνῃ βουλευτὴς ἢ δήμαρχος.

§144ΔΑΓΡΕΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀμφισβητούμενον.

§145Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναται. Δὲν εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι.

§146Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως δύναται. Ὀρθῶς συμφωνεῖ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§147ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ συμβολαιογράφος δὲν εἶναι δημόσιος ὑπάλληλος;

§148ΔΑΓΡΕΣ. Ὄχι· δὲν μισθοδοτεῖται.

§149Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπειδὴ ἐπρονοήσαμεν περὶ τῶν ἄλλων, ἀνέφερον καὶ αὐτὴν τὴν διάταξιν. Ἡ τελευταία διάταξις, κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι αὕτη (ἀναγινώσκει): «Τὰ διδασκαλικὰ καὶ τὰ καθηγητικὰ ἔργα εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὰ ἔργα οἱουδήποτε δικαστικοῦ ἢ δημοσίου ὑπαλλήλου ἢ ὑπηρέτου, ἐκτὸς τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 96 τοῦ Συντάγματος ἀναφερομένης περιπτώσεως». Προκειμένου λόγου περὶ ἄλλης περιπτώσεως. Αὐταὶ εἶναι, Κύριοι, αἱ διατάξεις καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιόν μου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μεθ’ ὅσα ἤκουσα παρ’ αὐτοῦ, θὰ τὸ λάβῃ ὑπὸ τὴν ἰδιαιτέραν του προστασίαν, ἤτοι θὰ τὸ ἀναγράψῃ ὡς πρῶτον θέμα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§150Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐντὸς τῶν δέκα ὑπολοίπων συνεδριάσεων!

§151Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα, ὡς λίαν κατεπεῖγον· διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι πολὺ μᾶλλον κατεπεῖγον ἀπὸ πολλὰ ἐκ τῆς ἑκατοντάδος τῶν νομοσχεδίων σας.

§152Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως, βεβαίως.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Βόλου ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 259). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§154Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν ἀναβάλλω νὰ ἀπαντήσω μέχρις ὅτου εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν. Ὁ κ. ἐκ Βόλου Βουλευτὴς ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς 2 Μαρτίου εἶχε ζητήσει νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν: «ἀπὸ ποίας ἐποχῆς μετεκλήθη τεχνίτης ἐξ Εὐρώπης πρὸς τοποθέτησιν τῶν ἐν τῇ «Μπουμπουλίνᾳ» ἠλεκτρικῶν φώτων, καὶ ποίαν ἀντιμισθίαν καθ’ ἑκάστην λαμβάνει». Ζητήσας ἐν τῷ γραφείῳ τῷ ἁρμοδίῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, εὗρον συμβόλαιον, ὑπογεγραμμένον παρὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κ. Μπούμπουλη, τῆς 27 Σεπτεμβρίου 1894 (ν. ἔ.), τοῦ κ. Κ. Κριεζῆ, ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν Παρισίοις, καὶ τοῦ ἐν Παρισίοις οἴκου Breguet. Κατὰ τὸ συμβόλαιον τοῦτο, ἡ προμήθεια τῶν ἠλεκτρικῶν φώτων τῆς «Μπουμπουλίνας» θέλει γείνῃ ἀπὸ τοῦ ῥηθέντος καταστήματος, ὅπερ, ὡς γινώσκετε, εἶναι ἐκ τῶν μεγίστων τῆς Εὐρώπης εἰς τὸ εἶδος τοῦτο. Κατὰ τὸ συμβόλαιον τοῦτο, ὑπογεγραμμένον, ὡς εἶπον, κατὰ τὸ 1894 ἔτος, ἡ ἑταιρία Breguet, ὑποχρεοῦται νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὸν Ναύσταθμον ἕνα μηχανικὸν ἐφαρμοστὴν, ὅστις θέλει διευθύνει τὴν τοποθέτησιν καὶ τὴν παράδοσιν τῶν μηχανημάτων. Ὁ μηχανικὸς οὗτος θέλει λάβει δι’ ἔξοδα μεταβάσεως εἰς Ἑλλάδα φράγκα 600, δι’ ἑκάστην δ’ ἡμέραν ἐργασίας αὐτοῦ ἐν τῷ Ναυστάθμῳ φράγκα χρυσᾶ 20. Τὸ συμβόλαιον τοῦτο θέλω καταθέσει εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἐπειδὴ ὅμως εἶναι ἰδιωτικὸν, καὶ εἶναι τὸ ἕτερον τῶν δύο πρωτογράφων, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα πρόνοια, ὅπως μὴ τυχὸν ἐξέλθῃ τοῦ γραφείου. Ἐτηλεγράφησα καὶ εἰς τὸν Ναύσταθμον, ἵνα μὲ πληροφορήσῃ ἀπὸ πότε ἤρξατο ὁ μηχανικὸς οὗτος ἐργαζόμενος, καὶ ἑπομένως πληρονόμενος. Ὁ Ναύσταθμος γράφει, ὅτι ἤρξατο ἡ πρὸς αὐτὸν καταβολὴ τοῦ ἡμερομισθίου ἀπὸ τῆς 20 Ὀκτωβρίου 1895 ἔτους. Ἠθέλησα νὰ πληροφορηθῶ, ἐὰν ἡ συμφωνία αὕτη, ὡς πρὸς τὸ ἡμερομίσθιον τουτέστιν, ἦναι ὑπέρογκος, μὲ ἐπληροφόρησαν δὲ εἰδικοὶ ἄνδρες, ὧν μεταξὺ καὶ ὁ συνάδελφος ἐκ Σύρου κ. Λαδόπουλος, ὅτι καὶ τὸ κατάστημα αὐτοῦ ἐν Σύρῳ ἔφερεν ἐκ τοῦ αὐτοῦ καταστήματος Breguet τεχνίτην, ἵνα τοποθετήσῃ τὰ ἠλεκτρικὰ φῶτα, καὶ ἐπίσης ὁ τεχνίτης αὐτὸς ἐπληρόνετο 20 φράγκα καθ’ ἑκάστην. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν. Παρέλειψα νὰ προσθέσω, ὅτι τὰ ἐν λόγῳ ἔξοδα εὑρίσκονται ἀναγεγραμμένα ἐν τοῖς πίναξιν, οὓς κατέθηκα.

§155ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Τὰ μηχανήματα, τὰ πρὸς παραγωγὴν τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς, ἔφθασαν εἰς τὸν Ναύσταθμον;

§156Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα. Ἐπειδὴ δὲ γίνεται ἤδη καὶ περὶ τούτου ἐρώτησις, καταθέτω καὶ ἄλλα ἔγγραφα, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι πλεῖστα μηχανήματα ἔφθασαν ἐξ Εὐρώπης. Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Δημ. Κριεζῆ περὶ τούτου, ἰδοὺ ἐπίσης καὶ ἄλλα ἔγγραφα περὶ τοῦ ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν μηχανημάτων ἔφθασαν εἰς Πειραιᾶ.

§157ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ πόσον χρόνον θὰ ἐργασθῇ ἀκόμη ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος τεχνίτης;

§158Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μέχρις ὅτου περατωθῇ ἡ ἐργασία.

§159ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπέθετον, ὅτι πρόκειται περὶ τοποθετήσεως τῶν μηχανημάτων, καὶ ὄχι περὶ διαπλάσεως αὐτῶν· παρῆλθον δὲ ἤδη 5 μῆνες, καθ’ οὓς διαρκεῖ ἡ τοποθέτησις αὐτῶν τῶν ἠλεκτρομηχανῶν, καὶ φρονῶ, ὅτι τοὐλάχιστον τὸ ἐπίδομα τῶν 20 φράγκων χρυσῶν τὴν ἡμέραν ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ναυστάθμου νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν τοποθέτησιν, διότι ἄλλως εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον τῆς Βουλῆς νὰ ἐξακολουθῇ ἡ ἐργασία αὕτη.

§160Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν πιστεύω. Τοὐλάχιστον ἐξ ἐμοῦ δὲν ἔχετε ἀφορμὴν νὰ τὸ ὑποθέτητε.

§161ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω ἀφορμὴν, διότι ἀπὸ τῆς 20 Ὀκτωβρίου εἶσθε ὑμεῖς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἡ ἐργασία δὲν ἐτελείωσε. Τὸ νὰ λέγῃ τις, ὅτι ἐπὶ 5 μῆνας δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ περατωθῇ μία ἐργασία τοιαύτης τοποθετήσεως, ὁμοιάζει πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ὁ συνάδελφός σας, ὅστις ἐπὶ 50 ἡμέρας δὲν κατώρθωσε νὰ εὕρῃ ἀστυνόμον, ὅπως ἀντικαταστήσῃ τὸν ἐνταλματίαν ἀστυνόμον.

§162ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἔχετε δίπλωμα ἠλεκτρομηχανικοῦ, ἀλλὰ βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι, ἐὰν δώσητε ἐξετάσεις εἰς τὸν ἠλεκτρισμὸν, θέλετε ἀποῤῥιφθῆ, ὅπως θέλετε ἀποῤῥιφθῆ καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα. Τὴν ἐπερώτησιν εἰμὶ βέβαιος, ὅτι ἀπηυθύνατε ἀπὸ σκοποῦ, διότι δὲν ἐγνωρίζετε αὐτὸ τὸ συμβόλαιον, καὶ ἐπιστεύετε, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἤθελε βαρύνει ἐμέ. Βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι οὐδεμίαν ἐγὼ ἔχω εἰδικότητα εἰς ταῦτα, καὶ δὲν γνωρίζω πόσον καιρὸν θέλει διαρκέσει ἡ ἐργασία. Θέλω ζητήσει ὅμως πληροφορίας καὶ θέλω φέρει ὑμῖν αὐτάς. Ἤδη περὶ ἑνὸς δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς, ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐργασία σχετικὴ πρὸς τὸν τεχνίτην αὐτὸν, βεβαίως θέλει παύσει ἡ πρὸς αὐτὸν καταβολή. Ἐκεῖνο, ὅπερ ἠθέλησα νὰ βεβαιώσω, —διότι ἐννοῶ καλῶς τὸν σκοπὸν ἑκάστης τῶν ἐπερωτήσεων—εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὅτι ἐγὼ εὗρον συμβόλαιον, συντεταγμένον, καὶ λόγῳ προσώπου καὶ λόγῳ ποσοῦ, παρὰ τοῦ προκατόχου μου. Τὸ συμβόλαιον τοῦτο ἐκτελῶ, καὶ θέλω ἐκτελέσει μέχρι πέρατος τῆς ἐργασίας.

§163Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ συμβόλαιον δυνατὸν νὰ ὑπεγράφη πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἢ πέντε ἐτῶν· δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι ὁ τεχνίτης αὐτὸς δὲν ἐργάζεται· κάθεται, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἐπὶ πέντε μῆνας, καὶ μισθοδοτεῖται, ἐνῷ ἡ ἐργασία αὐτοῦ ἦτο ἐργασία δεκαπέντε ἡμερῶν ἢ μηνὸς τὸ πολύ.

§164Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Φρονεῖτε;

§165Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ φρονῶ καὶ τὸ βεβαιῶ, διότι γνωρίζω καλλίτερα ἀπὸ σᾶς.

§166Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἀναγνωρίζω· ὑμεῖς ὅλα τὰ γνωρίζετε. Ἀλλ’ ὑποθέτετε, ὅτι ὁ τεχνίτης αὐτὸς εἶναι δημότης Ἀθηναίων, καὶ προστατεύομεν αὐτόν;

§167Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι αὐτὸς μένει χωρὶς ἐργασίαν, καὶ ὅτι σεῖς ἔρχεσθε καὶ λέγετε αὐτὰ, ἵνα ἐξαπατήσητε τὴν Βουλήν.

§168Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐρεθίζησθε τόσον πολύ. Ἐγὼ οὐδένα προσπαθῶ νὰ ἐξαπατήσω, πρὸ πάντων δὲ ὑμᾶς, ὅστις δὲν εἶναι καὶ εὔκολον νὰ ἐξαπατηθῆτε. Ἐγὼ ἐζητήθην νὰ καταθέσω ἔγγραφα, τὰ ζητηθέντα δὲ ἔγγραφα κατέθηκα. Ἤδη ἐγείρεται νέον ζήτημα· ἐπιθυμεῖτε νὰ μάθητε, ἐὰν ὁ τεχνίτης αὐτὸς ἐργάζεται, καὶ ἐντὸς πόσου χρόνου θέλει φέρει εἰς πέρας τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ. Βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω τοῦτο ἀμέσως, καὶ δι’ αὐτὸ θέλω φέρει περὶ τούτου ἔγγραφα αὔριον. Δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ζήτημα νὰ συγχίζησθε, φίλε μου, καὶ νὰ βλάπτητε τὴν ὑγείαν σας.

§169Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διατελεῖτε ἐν γνώσει τῶν ἠλεκτρικῶν αὐτῶν συζητήσεων, διότι ἐδώσατε τὴν ἄδειαν πρό τινων μηνῶν νὰ γείνῃ ἡ τοποθέτησις τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς εἰς τὴν Ναυτικὴν Σχολὴν τῶν δοκίμων, ἄνευ προϋπολογισμοῦ μάλιστα. Πόσαι ἡμέραι ἐχρειάσθησαν διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην;

§170Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς προχείρως νὰ ἐνθυμῆται πόσαι ἡμέραι ἐχρειάσθησαν πρὸ πολλῶν μηνῶν, ὡς ὁμολογεῖτε, διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν ἠλεκτρικῶν λαμπτήρων, ὅταν δὲν ἦναι καὶ εἰδικὸς, ὡς ὑμεῖς;

§171Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀφοῦ ὁμολογεῖτε, ὅτι δὲν ἐνθυμεῖσθε, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε.

§172Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τόσῳ τὸ καλλίτερον. Προχθές, καταθέτων ἔγγραφα, ἀφορῶντα τὴν ὑπόθεσιν τῆς «Μπουμπουλίνας», παρέλειψα νὰ καταθέσω τινά, ἅτινα ἐπίσης εἰσὶ χρήσιμα πρὸς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα, περὶ ὧν μάλιστα μοὶ ἐδόθη σημείωσις παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου βουλευτοῦ κ. Σχινᾶ, ὅπως καταθέσω αὐτὰ, εἰσὶν ὁ ἀρχικὸς προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης μετὰ ἐκθέσεως τοῦ ναυπηγοῦ κ. Ἀναστασίου. Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ὅτε χθὲς ἔλαβε τὸν πίνακα τῶν διαθεσίμων ὑπαξιωματικῶν, δικαίως παρετήρησεν, ὅτι τινὲς ἐκ τῶν τεθέντων εἰς διαθεσιμότητα ὑπαξιωματικῶν φαίνονται προβιβασθέντες εἰς ἀρχαιοτέραν ἐποχήν, καὶ ἐν τούτοις ἐτέθησαν οὗτοι εἰς διαθεσιμότητα, ἐνῷ ἄλλοι, μετ’ αὐτοὺς προβιβασθέντες, δὲν ἐτέθησαν. Ὁ κ. συνάδελφος εἶχε βεβαίως πάντα λόγον νὰ περιπέσῃ εἰς τὴν πλάνην ταύτην, διότι εἶχεν ὑπ’ ὄψιν αὐτοῦ τὸν χειρόγραφον πίνακα, ὅστις ἔχει τὰς χρονολογίας ἁπλῶς τῶν προβιβασθέντων. Ἐὰν ὅμως εἴχετε ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν καὶ τὸν ἔντυπον πίνακα, ὅστις ἔχει καὶ τὰς χρονολογίας τῆς ἄλλοτε εἰς διαθεσιμότητα τάξεως αὐτῶν καὶ τὰς τῆς κατόπιν ἀνακλήσεως, δὲν ἠθέλετε ὑποπέσει εἰς αὐτὴν τὴν πλάνην. Ἰδοὺ δὲ τί ὁ νόμος ΑΥϞΖʹ «περὶ κατατάξεως τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ» ἐν ἄρθρῳ 4 λέγει: «Ἡ διαθεσιμότης, οἱαδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἡ διάρκεια αὐτῆς, δὲν δύναται νὰ ἀνανεωθῇ, εἰμὴ μετὰ διετῆ τοὐλάχιστον νέαν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν κλπ.» Ἐπειδὴ λοιπόν τινες τῶν νεωτέρων ὑπαξιωματικῶν δὲν εἶχον συμπληρώσει τὴν ἐπὶ διετίαν διαμονὴν αὐτῶν εἰς διαθεσιμότητα, διὰ τοῦτο ἐτέθησαν διαθέσιμοι οἱ ἀρχαιότεροι. Τὸ πρᾶγμα εἶναι προδηλότατον, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν χρήζει περαιτέρω συζητήσεως.

§173ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ μετὰ τῶν ἄλλων ἐγγράφων καὶ τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου, διὰ τοῦ ὁποίου ἠρωτήθη ἡ ἑταιρία τῶν Forges et Chntiers, ἀντὶ πόσου ἐδέχετο νὰ κατασκευάσῃ τὸ κατάστρωμα τῆς «Μπουμπουλίνας» ἐκ ξύλου teak. Ἐπίσης δὲ καὶ τὴν ἀπάντησιν τῆς ἑταιρίας περὶ τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης.

§174Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ συγχρόνως καὶ τὸ ἔγγραφον τῆς προμηθείας τοῦ ξύλου τὶκ τοῦ καταστρώματος τῆς «Μπουμπουλίνας.»

§175Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ νὰ δώσητε γραπτὴν σημείωσιν.

§176ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ἦναι πολὺ χρήσιμον τὸ ἔγγραφον, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ προμήθεια, διότι θὰ πιστοποιηθῇ τὸ ἄλλο γεγονός, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ διαψεύσῃ, ὅτι τὸ κατάστρωμα...

§177Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγώ! Οὐδέποτε οὐδὲν διέψευσα, οὔτε εἶμαι ἁρμόδιος νὰ διαψεύσω.

§178ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπέθετον ὅτι τὸ διεψεύσατε, καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα τὸ ἔγγραφον, ἵνα πιστοποιηθῇ τὸ γεγονὸς, ὅτι ἡ ξυλεία διὰ τὸ κατάστρωμα τοῦ «Κανάρη» ἐχρησιμοποιήθη καὶ αὕτη διὰ τὸ κατάστρωμα τῆς «Μπουμπουλίνας», καὶ ἡ ὑπολειφθεῖσα διὰ τὰ ποικίλματα αὐτῆς· ὥστε ὁ δυστυχὴς ὁ «Κανάρης» οὐδὲν ἔλαβεν, ἤδη δὲ εὑρίσκεται εἰς ἀπομαχίαν, καὶ οἱ λέβητες δ’ αὐτοῦ κατάκεινται εἰς τὴν ξηρὰν, καὶ σκωριῶσι καθ’ ἡμέραν. Διότι μὴ ὑπάρχοντος καταστρώματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοποθετηθῶσιν αἱ μηχαναί. Παρακαλῶ νὰ προσκομισθῇ τὸ ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδόθη ἡ παραγγελία πρὸς προμήθειαν ξύλου τίκ.

§179Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρέλειψα πληροφορίαν τινὰ, σχετικὴν πρὸς τὰ περὶ «Μπουμπουλίνας», ἣν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴπω. Μεταξὺ τῶν πινάκων, οὓς κατέθηκα, εὑρίσκεται καὶ πίναξ τῶν ὑλικῶν, τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν ἀποθήκην τοῦ Ναυστάθμου, ἐξ ὧν ἐδαπανήθη ποσόν τι διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν». Ὁ πίναξ οὗτος εἶναι ὁ ὑπὸ στοιχεῖον Α. Τὰ ὑλικὰ ταῦτα εἰσάγονται εἰς τὸν Ναύσταθμον, ἐκ τούτων δὲ χρησιμοποιοῦνται εἰς διαφόρους ὑπηρεσίας, εἴτε τῶν πολεμικῶν πλοίων, εἴτε τῶν ὁπλιταγωγῶν, εἴτε διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν.» Ἐκ τοῦ πίνακος Α καταφαίνεται πόσα ὑλικὰ ἔλαβεν ὁ Ναύσταθμος καὶ πόσα ἐδαπάνησε πρὸς ἐπισκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας». Θέλω δὲ ἀναφέρει πρὸς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, ἐκ τοῦ πίνακος αὐτοῦ τρία ποσὰ, ἵνα μάθητε ἁπλῶς (καὶ ἵνα χρησιμεύσῃ ἡ πληροφορία αὕτη) ὁπόσα ἐδαπάνησεν εἰς ἕκαστος τῶν τριῶν τελευταίων Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. (Ὁ ἐκ Θηβῶν βουλευτής κ. Σκουλούδης ἐδαπάνησε δραχμὰς 8,615, ὁ κ. Μπούμπουλης δραχ. 26,006, καὶ ὁ μακαρίτης Ἐπαμ. Κριεζῆς δραχ. 45,490. Τὰς πληροφορίας ταύτας ἐνόμισα, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ δώσω πρὸς τὴν Βουλήν.

§180ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ πληροφορίαι αὗται δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, καὶ ἔρχομαι νὰ ζητήσω τὴν συμπλήρωσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθηκε διαφόρους πίνακας, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφουν τὰς δαπάνας τὰς γενομένας εἰς τὴν «Μπουμπουλίναν, ἀλλ’ οἱ πίνακες δὲν ἀναγράφουν τὴν χρονολογίαν μιᾶς ἑκάστης.

§181Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἡ παρατήρησίς σας εἶναι ὀρθοτάτη καὶ δικαιοτάτη. Ἐγὼ μάλιστα εἶχον παραγγείλει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ῥητῶς, ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ μοὶ δοθῇ πίναξ χρονολογικὸς ἑκάστης δαπάνης, δηλ. πόσα ἐδαπανήθησαν ἐπὶ τοῦ Α πλοίου καὶ πόσα ἐπὶ τοῦ Β, καὶ πότε. Εἰς τοῦτο καταγίνεται ἡ ὑπηρεσία. Ἐκ τῆς μελέτης δὲ ταύτης, ἥτις ἐξακολουθεῖ νὰ γίγνηται, μοὶ ἔδωσαν τὴν σημείωσιν, ἣν ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλήν.

§182ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι εὔκολον νὰ βεβαιωθῇ· ζητῶ νὰ βεβαιωθῶσι χρονολογικῶς αἱ προμήθειαι καὶ αἱ δαπάναι αἱ γενόμεναι. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φέρῃ ἄλλους πίνακας ἢ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους τῷ ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία. Ἀλλ’ εἶχε καθῆκον νὰ ζητήσῃ νὰ ἀναγραφῇ ἡ χρονολογία μιᾶς ἑκάστης τῶν δαπανῶν....

§183Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὸ ἐζήτησα.

§184ΡΑΛΛΗΣ. .. διότι ἡ ὑπόθεσις αὕτη θὰ καταλήξῃ εἰς εὐθύνας. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1892 μέχρι τοῦ 1895 ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν εἴχομεν μίαν μόνην πίστωσιν χορηγηθεῖσαν, ἐκ δραχ. 55,000, κατὰ τοὺς πίνακας δὲ τούτους, οὓς θεωρῶ ἐντελῶς ἀτελεῖς, διότι ἀποκρύπτεται ἡ ἀληθὴς δαπάνη τοὐλάχιστον κατὰ τὰ δύο τρίτα, (εἶπον δ’ ἤδη ὅτι δὲν εὐθύνεται διὰ τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς) ἔχομεν δαπάνην 900,000 δραχ. Καὶ ἐρωτῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ ἡ δαπάνη αὕτη, ὅταν ἐν τῷ ἐγγράφῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καθορίζωνται οὐχὶ αἱ πιστώσεις αἱ χορηγηθεῖσαι, διότι τοιαῦται δὲν ἐχορηγήθησαν, ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης εἴτε διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας», εἴτε διὰ τὴν μετασκευὴν αὐτῆς ἀπὸ ὁπλιταγωγοῦ εἰς θαλαμηγὸν, εἰς δραχ. 55,000; Τὸ ἔγγραφον εἶναι τῆς 21 Ἰουνίου 1892, φέρει δὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Σκουλούδη. (Ἀναγινώσκει αὐτό). Ἡ τῆς μετατροπῆς τοῦ πλοίου τούτου δαπάνη, πλὴν τῶν ἐξόδων τῆς ἐπισκευῆς, τὰ ὁποῖα ἀνεγράφησαν διὰ 50,000, κατὰ τὰ προσκομιζόμενα ἔγγραφα, κατὰ τοὺς προσκομιζομένους πίνακας, ἀνέρχεται εἰς 900,000. Νομίζω ὅτι ὑφίσταται εὐθύνη διὰ τὴν δαπάνην ταύτην. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἄρτης καὶ δι’ ὃ ἠλέγχθη παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ τὸ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ, ἔστω καὶ ἂν πρόκειται καὶ ἡ ἰδία μου ἰθαγένεια νὰ προσβληθῇ ὡς πρόσφατος· δὲν χρησιμεύει τῳόντι εἰς τίποτε ἡ Βουλὴ, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν παραιτηθῆτε τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχετε, νὰ ἐξελέγχητε τὰς δαπάνας, καὶ ἐπιτρέπετε εἰς τὸν Ὑπουργὸν, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, ἀνεξαρτήτως τῶν πιστώσεων τῶν χορηγουμένων παρὰ τῆς Βουλῆς, νὰ δαπανᾷ ὅσα θέλει. Τότε φύγετε, φύγετε ἀπ’ ἐδῶ! Μεγάλην ὑπηρεσίαν θὰ παράσχητε τῇ πατρίδι σας. Τουλάχιστον θὰ ἔχωμεν τότε ἕνα ὑπεύθυνον, ἐνῷ σήμερον οὐδένα ἔχομεν, ἀκριβῶς δὲ περὶ τούτου πρόκειται. Ἐζητήσαμεν, ὅπως προσκομισθῶσιν ἀκριβεῖς πληροφορίαι παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν διὰ τὰς ἐν τοῖς πίναξιν ἀναγραφὰς χρονολογικῶς μιᾶς ἑκάστης τῶν δαπανῶν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ προσκομισθέντες πίνακες δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, καὶ ὅτι μόνον διὰ τῆς συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ ἡ γενομένη πραγματικὴ δαπάνη. Θὰ προκαλέσω δὲ τὴν Βουλὴν, συμφώνως μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπηγγέλλετο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν περὶ συστάσεως τοιαύτης, διότι μόνον δι’ αὐτῆς εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ ἡ πραγματικῶς γενομένη δαπάνη. Θὰ βεβαιωθῆτε περὶ αὐτῆς οὐχὶ διὰ τῶν πινάκων τῶν προσκομιζομένων, τῶν μὴ φερόντων οὐδὲν κῦρος, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐξετάσεως, τίνα ποσὰ ἐκ τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν ἐπισκευὴν ἄλλων πλοίων. Ὅταν παραβάλητε τὰ ποσὰ ταῦτα πρὸς τὰς χορηγηθείσας πιστώσεις, θὰ ἔχητε τὸ ποσὸν τὸ δαπανηθὲν διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν». Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν πιστεύω εἰς τοὺς πίνακας τούτους, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δικαιολογοῦσι δαπάνην 900,000 ἀπέναντι προϋπολογισμοῦ 103,000, θὰ εἶχον μὲν συνείδησιν τῆς εὐθύνης των δι’ ἐκείνην, ἀλλ’ οὐχ ἧττον αὕτη δὲν τοὺς ἐσταμάτησε πρὸ δαπάνης ἔστω καὶ 900,000. Οἱ συντάξαντες τοὺς πίνακας ἐκλαμβάνουσιν ἡμᾶς ὡς παιδία. Ἀπὸ τοῦ 1892 τὸ ὁπλιταγωγὸν μετατρέπεται εἰς θαλαμηγὸν, ἀλλ’ ἂν λάβητε τοὺς πίνακας εἰς χεῖρας, θὰ ἴδητε ὅτι αὐτὸ τὸ ἀτυχὲς ὁπλιταγωγὸν ἐξακολουθεῖ νὰ διατελῇ τοιοῦτον· καὶ οὕτως αἱ δαπάναι, αἱ γενόμεναι ἀπὸ τοῦ 1892 καὶ ἐντεῦθεν, διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας, εἰς δαπάνας πρὸς ἐπισκευὴν αὐτοῦ ὡς ὁπλιταγωγοῦ, καὶ εἰς δαπάνας πρὸς μετατροπὴν εἰς θαλαμηγόν. Καὶ περίεργον εἶναι, ὅτι, ἐνῷ χαρακτηρίζεται ὡς θαλαμηγὸν, διασώζεται ὁ χαρακτὴρ τῆς «Μπουμπουλίνας» ὡς ὁπλιταγωγοῦ, αἱ δὲ δαπάναι, αἱ γενόμεναι ὑπὸ τὸν χαρακτῆρα αὐτὸν τοῦ πλοίου, εἶναι διπλάσιαι τῶν γενομένων ὑπὸ τὴν ἰδιότητα αὐτοῦ, ὡς θαλαμηγοῦ. Ἐξακολουθεῖ δὲ αὐτὴ ἡ τακτικὴ μέχρι σήμερον. Ὁ Θεὸς νὰ δώσῃ ν’ ἀπαλλαγῶμεν ὁριστικῶς ἀπὸ αὐτὰς τὰς δαπάνας, ἐὰν δ’ ἐπρόκειτο νὰ ζητηθῇ τελειωτική τις πίστωσις, ἤθελον δώσει τὴν ψῆφόν μου καὶ διὰ μεγαλείτερον ποσὸν εὐχαρίστως, ὅπως ἀπαλλαγῶμεν ἅπαξ διὰ παντός. Εἰς τοὺς πίνακας εἶναι ἀναγεγραμμένα διάφορα εἴδη, ὡς χρήσιμα δι’ ὁπλιταγωγὸν, ἐνῷ εἶναι εἴδη χρήσιμα διὰ θαλαμηγόν. Εἴπατέ μοι, ἂν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος παρουσιάζει τοιούτους πίνακας, δὲν σᾶς ὑπολαμβάνει ὡς μωροὺς, καὶ ἂν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας τοιοῦτοι νὰ προσκομίζωνται πίνακες. Θαυμάζω δὲ, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐτίναξε τοὺς τοιούτους πίνακας κατὰ τῆς κεφαλῆς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τοὺς συνέταξε, καὶ δὲν τῷ εἶπεν: «ἐγὼ δὲν ὑπολαμβάνω τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ὡς συνέδριον μωρῶν, καὶ ὅταν μοὶ ζητῶνται πληροφορίαι παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ ἐλεγκταὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν πιστώσεων, τὰς πληροφορίας αὐτὰς ὀφείλω νὰ τὰς προσκομίσω εἰλικρινεῖς». Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω ὡς πρὸς τοὺς πίνακας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διὰ τὸν ἠλεκτροεργάτην προσεκόμισεν ἓν συμβόλαιον, συνταχθὲν περὶ τὰ τέλη τοῦ 1894, ἵνα ἐπιῤῥίψῃ τὴν εὐθύνην...

§185Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εὐθύνην καμμίαν δὲν ἐπέῤῥιψα.

§186ΡΑΛΛΗΣ. .. εἰς τὸν προκάτοχον αὐτοῦ Ὑπουργόν.

§187Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπέῤῥιψα καμμίαν εὐθύνην.

§188ΡΑΛΛΗΣ. Σεῖς νομίζετε, ὅτι εἰς τὸ ἄτομόν σας ἀποβλέπουσιν ὅλαι αἱ ἐπερωτήσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται, καὶ ὅτι ὅλοι ζηλοτυποῦσι τὸ ὕψος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήλθετε, γενόμενος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διὰ τοῦτο λέγετε, ὅτι ἡμεῖς, διατυποῦντες ἐπερωτήσεις, ἀποβλέπομεν εἰς τὸ πῶς νὰ σᾶς δυσφημήσωμεν ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων σας. Ἡμεῖς δὲν ἀπεβλέψαμεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς σας, σεῖς ἔχετε πάντοτε τὸν νοῦν σας εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον καὶ νομίζετε ὡς ἄκρον ἄωτον τῆς πολιτικῆς περινοίας τὸ νὰ ἀλληλογραφῆτε πρὸς τοὺς ζῶντας καὶ τοὺς νεκροὺς, τοὺς ἐν τῷ καταλόγῳ, καὶ νὰ περισυλλέγητε τὰς ψήφους των. Ἡμεῖς τὴν πολιτείαν μας βασίζομεν εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν ἐκλογέων μας, ἀλλὰ δὲν ἀποδίδομεν περισσοτέραν σημασίαν εἰς τὰς χιλίας ἢ καὶ τὰς δύο χιλιάδας ψήφους, τὰς ὁποίας λαμβάνομεν πότε περισσότερας καὶ πότε ὀλιγωτέρας ἀπὸ τὰς 12 ἢ 14 χιλιάδας, διὰ τῶν ὁποίων μᾶς τιμῶσιν οἱ συμπολῖται ἡμῶν. Σεῖς δύνασθε νὰ ἔχητε τὴν περίεργον ἰδιοφυΐαν νὰ ὑπολαμβάνητε ὅλως ἀντιθέτως ταῦτα. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι, ὅταν ἐζητήθησαν αἱ πληροφορίαι περὶ τῆς «Μουμπουλίνας», ἐνοεῖτο ὅτι σεῖς δὲν εὐθύνεσθε, εἰμὴ διὰ τὰς γενομένας δαπάνας ἀφ’ οὗ χρόνου εἰσήλθετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Αὐτὴν τὴν εὐθύνην ὑπέχετε, καὶ ἔσχετε τὴν γενναιότητα νὰ ὁμολογήσητε ὅτι ἀναλαμβάνετε αὐτήν, καθόσον καθ’ ὑμᾶς δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἔχωμεν Βασιλικὴν οἰκογένειαν ἄνευ τῶν μέσων τοῦ νὰ θαλασσοπλοῇ ἐν ἀνέσει. Κατηγορεῖτε, δ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐτόλμησαν νὰ ἐξετάσουν ἀσεβῶς τὰς δαπάνας τὰς γενομένας πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Καλῶς ἐπράξατε ταῦτα, διότι τιμὴν μᾶς περιποιεῖτε. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ συμβολαίου αὐτοῦ—ἵνα εἰδικεύσωμεν πάλιν τὴν συζήτησιν—προβάλλετε τὴν εὐθύνην τοῦ προκατόχου ὑμῶν. Ἄν ὁ προκάτοχος ὑμῶν συνωμολόγησε τὸ συμβόλαιον αὐτὸ κατὰ Σεπτέμβριον τοῦ 1894, δι’ αὐτοῦ ὅμως δὲν ἐπέβαλεν ὑποχρέωσιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἠσφάλισεν ἓν δικαίωμα εἰς τὸ Κράτος. (Ἀναγινώσκει περικοπὴν ἐκ τοῦ συμβολαίου). Συνομολογεῖται οὕτω ὑπὲρ τοῦ Κράτους τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ τεθῇ παρὰ τοῦ καταστήματος, πρὸς τὸ ὁποῖον συνεβλήθη, εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου εἰς τοιοῦτος ἠλεκτροεργάτης. Τοῦτο ἀποτελεῖ πρόνοιαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀφοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἠλεκτροεργάτης ἐδῶ, διὰ νὰ τοποθετήσῃ τὰ μηχανήματα. Ἀλλ’ ἐντεῦθεν ἄρχεται ἡ εὐθύνη ὑμῶν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, τὴν ὁποίαν τόσον φοβεῖσθε, ὥστε προσπαθεῖτε νὰ τὴν ἐπιῤῥίψητε εἰς ἄλλους· διότι δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε τὸ γεγονὸς, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ἐβεβαίωσαν, καὶ σᾶς ἐβεβαίωσαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐκ τῆς εἰδικότητός των ἔχουν τὴν ἁρμοδιότητα νὰ τὸ γνωρίζουν, ὅτι ὁ λέβης, ὁ ὁποῖος θέλει χρησιμεύσει πρὸς τὴν στροφὴν τῆς ἠλεκτρικῆς μηχανῆς,—καὶ βλέπετε πόσον προχωρημένος εἶμαι εἰς τὰ ἠλεκτρικὰ, ὥστε δὲν φοβοῦμαι νὰ ἀποῤῥιφθῶ,— ὁ λέβης αὐτὸς δὲν ἔχει ἀκόμη κατασκευασθῆ. Ἀλλὰ σεῖς, ἀναχωροῦντες ἀπὸ τὴν σκέψιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀναχωρῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ τελειώσωμεν αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, σπεύδων νὰ τελειώσητε μὲ τὴν «Μπουμπουλίναν», ἐφέρατε αὐτὸν τὸν ἠλεκτροεργάτην ἀπὸ τὰς 10 Ὀκτωβρίου, καὶ ἐντεῦθεν ἐρωτᾶσθε, τί ἔπραττεν αὐτὸς ἀπὸ τὰς 10 Ὀκτωβρίου ἐνταῦθα;...

§189ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐνυμφεύθη.

§190ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα, ἀπέκτησεν οἰκογένειαν... Σεῖς νομίζετε ὅτι χρειάζεται νὰ ἔχῃ τις γνώσεις ἠλεκτρομηχανικῆς, ἵνα σκεφθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ τοποθέτησις μιᾶς ἠλεκτρομηχανῆς ν’ ἀπαιτῇ χρόνον 7 μηνῶν, ὅταν ἡ κατασκευὴ ἑνὸς μεγίστου θωρηκτοῦ ἀπαιτῇ χρόνον δύο ἐτῶν. Ταῦτα δὲν ἀπαιτοῦσιν εἰδικὰς γνώσεις· κοινὸς νοῦς ἀπαιτεῖται δι’ αὐτὰ τά πράγματα. Ὅταν δ’ ἔχῃ τις τὸν κοινὸν νοῦν, ἔτυχε δὲ νὰ ἰδῇ ποτε, ἂν ὄχι ἠλεκτρομηχανὴν, ἀλλ’ ἔστω καὶ μαγγανοπήγαδον, καὶ ἀπὸ τοῦ ἐξωτερικοῦ προσκομισθὲν, πρόκειται δὲ τοιαύτη μηχανὴ νὰ τοποθετηθῇ, ἐννοεῖ ὅτι ἡ τοποθέτησίς της εἶναι ζήτημα 24 ὡρῶν, ἔστω δύο ἡμερῶν. Καὶ τοῦτο θὰ σᾶς κάμῃ νὰ ἐννοήσητε, διατὶ συνωμολογήθη αὐτὴ ἡ ὑπέρογκος ἀμοιβὴ τῶν 20 φράγκων χρυσῶν καθ’ ἡμέραν. Ἀλλὰ σεῖς ἐνομίσατε, ὅτι προσεφέρετε μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος καὶ ὅτι ἐπεδεικνύετε μεγάλην ἀφοσίωσιν, δὲν ἠξεύρω εἰς τίνας, ἐκ τοῦ ὅτι κατωρθώσατε νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τῆς 10 Ὀκτωβρίου ὁ ἐργάτης αὐτὸς, νὰ μένῃ δὲ μέχρι σήμερον, χωρὶς νὰ δυνηθῇ νὰ πράξῃ ἄλλο τι ὁ δυστυχὴς ἐκεῖνος, εἰμὴ ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης, νὰ εὕρῃ γυναῖκα, καὶ ἐὰν δὲν ἀπέκτησε καὶ ἀγρὸν, τοὐλάχιστον νὰ ἀναπαύηται εἰς τὰς ἀγκάλας αὐτῆς, πρὸς διασκέδασιν τῆς ἀνίας του (ἱλαρότης). Πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι φέρετε τὴν εὐθύνην, μὴ σπεύσαντες εἰς τὴν διάλυσιν τοῦ συμβολαίου, διότι σᾶς εἶπον, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μέχρι τοῦδε διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν», εἶναι τριπλάσιαι καὶ τετραπλάσιαι τῆς ἀξίας τῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία ἐγένετο, ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ φέρωμεν τὴν «Μπουμπουλίναν», ὄχι τοιαύτην, ὁποία εἶναι σήμερον, περὶ τῆς ταχύτητος τῆς ὁποίας οἱ εἰδικώτεροι ἀμφιβάλλουν, καὶ περὶ τῆς ἀξίας τῆς ὁποίας, ὡς πλοίου θαλαμηγοῦ, οἱ ἁρμόδιοι ἐπίσης ἀμφιβάλλουν, διότι δὲν γνωρίζομεν, ἐὰν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Ναυστάθμου, ἀλλ’ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ φέρωμεν «Μπουμπουλίναν» ἰσαξίαν τοῦ «Πολικοῦ Ἀστέρος», δὲν ἠθέλομεν δαπανήσει οὔτε τὸ ἥμισυ τῶν ὅσων ἐδαπανήσαμεν.

§191Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἤλπιζον, ὅτι ἡ ἐπὶ πολλὰ ἔτη διαμονὴ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τοῦ συμπολίτου μου κ. Ράλλη ἤθελε διδάξει αὐτὸν τοὐλάχιστον τίνι τρόπῳ γίγνεται ἡ ἐξέτασις τοιούτων ζητημάτων. Ἐζητήθησαν ὑπὸ πολλῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου πληροφορίαι παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, σχετιζόμεναι πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην· τὰς πληροφορίας ταύτας προσεκόμισα εἰς τὴν Βουλήν. Ἵνα εὐκολύνω τὴν συζήτησιν, ἐποιησάμην σύντομόν τινα ἀνάλυσιν, ὡς εἰσαγωγὴν εἰς τὰς πληροφορίας ἐκείνας. Εἶπον πῶς διαιροῦνται οἱ πίνακες, τί αὐτοὶ περιέχουσι, πῶς ἤρξατο ἡ ἱστορία αὕτη τῆς μετασκευῆς τοῦ ὁπλιταγωγοῦ εἰς θαλαμηγὸν, καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐζητήθησαν καὶ ἄλλαι πληροφορίαι. Ἐπίστευον ὅτι, ὅταν μάλιστα ὁ συμπολίτης του ἀνάγῃ τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν σφαῖραν ἐκείνων τῶν ζητημάτων, ἅτινα δέον νὰ ἐξετάζωνται παρ’ ἐξεταστικῶν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῶν τῆς Βουλῆς, ὅτι, λέγω, δὲν ἤθελεν ἐκ τῶν προτέρων κατέλθει εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος τούτου, ἀλλ’ ἤθελεν ἀναμείνει τὴν συμπλήρωσιν τῶν πληροφοριῶν, καὶ ἤθελεν ἐπιφυλαχθῆ νὰ εἴπῃ, ὅσα σήμερον ἐξέθηκε, κατὰ τὴν συζήτησιν ἴσως τῆς προτάσεως τοῦ ἐξ Ἄρτης ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ· ἀλλὰ τεμαχίζων, οὕτως εἰπεῖν, τὴν ὑπόθεσιν, ἐνόμιζεν ὅτι ἐκ ταύτης δύναται νὰ ἀφήσῃ ἐντυπώσεις ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ ἐντυπώσεις κατ’ ἄλλων. Ἐγώ, κύριε συνάδελφε, δὲν εἶμαι ἐκεῖνος, ὅστις θέλω φοβηθῆ τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν. Ἐνθυμεῖσθε μάλιστα, ὅτι κατὰ τὸ 1882 ἔτος, ἐνῷ ὑμεῖς ἦσθε ὁ φανερὸς εἰσηγητής...

§192ΡΑΛΛΗΣ. Πάλιν τὸ ἴδιον ἔργον μετέρχεσθε! ἐξακολουθεῖτε πάντοτε τὸ ἔργον τῆς γουστερίτσας!

§193Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀπαξιῶ νὰ ἀπαντῶ εἰς ὕβρεις, καὶ λυποῦμαι καὶ διὰ τὸ ἀξίωμα καὶ διὰ τὸ ὄνομα ὑμῶν. Ἐγὼ δὲν ὑβρίζω ὑμᾶς, διότι σέβομαι καὶ τὸ πρόσωπον ὑμῶν καὶ τὴν οἰκογένειαν ὑμῶν καὶ τὸ ἀξίωμα, ὅπερ φέρετε· ὑμεῖς συνειθίζετε νὰ ὑβρίζητε, ὑμεῖς εἴπετε ἄλλοτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατ’ ἀειμνήστου ἀνδρὸς, ὅτι θέλετε ῥαπίσει αὐτόν.

§194ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξακολουθεῖτε, ἐξακολουθεῖτε.

§195Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Θέλω ἐξακολουθεῖ, ἐφ’ ὅσον μὲ διακόπτετε, ἀλλὰ πάντοτε ἁβροφρόνως καὶ κοινοβουλευτικῶς... Λοιπὸν ὑμεῖς φοβεῖσθε τὰς ἐξεταστικὰς ἐπιτροπάς, ἐγὼ οὐδέποτε ἐφοβήθην αὐτάς· ὑμεῖς ἐν τῇ Ὥρᾳ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὑποστηρίζοντες τότε τὸν ἐκ Μεσολογγίου πολιτευτὴν, ἐγράφετε περὶ τοῦ Βελεντζιακοῦ ἄγους, ὑμῶν προσωπικῶς ἦταν τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα, ὑμεῖς συνετελέσατε τότε, ἵνα σχηματισθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή. Καὶ ὅμως, ἐνῷ εἴχετε τοὺς ἄνδρας ἐκείνους ὑποδίκους ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐτρομάζετε, μήπως τὰ μέλη τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς καταθέσωσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ ἔγγραφον κατηγορητήριον, ὅπερ εἶχεν ὑπογραφῆ καὶ παρ’ ἡμῶν. Διότι τοιαύτη δυστυχῶς εἶναι ἡ πολιτεία ὑμῶν, ἀμφίβιος καὶ διπρόσωπος· ἄλλα ἐπαγγέλλεσθε καὶ ἄλλα πράττετε. Εἴχετε τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους ἄνδρας ἐνταῦθα ὑπὸ κατηγορίαν, ἀλλὰ συγχρόνως δὲν ἐτολμᾶτε νὰ ἀφήσητε τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης νὰ καταθέσωσι τὸ κατηγορητήριον εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ εἶμαι ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου ἐγγὺς τῆς ὑποθέσεως ταύτης, περὶ ἧς σήμερον γίγνεται λόγος. Ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων προκύπτει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἧς ἐπιφανὲς ἀπετελεῖτε μέρος...

§196ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§197Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Διότι, καίτοι, κύριε συνάδελφε ἐκ Λοκρίδος, ὑμεῖς ἠκολουθεῖτε ὡς ὀπαδὸς ἐν τῇ Κυβερνήσει ἐκείνῃ τὸν ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτὴν, ἀποδεικνύεται ἐν τούτοις καὶ προκύπτει μέχρι τοῦδε, ὅτι ὑμεῖς ἐδαπανήσατε τὰ περισσότερα ὑπὲρ τῆς «Μπουμπουλίνας».

§198ΡΑΛΛΗΣ. Ποῖα;

§199Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ποῖα; Ἐκεῖνα, ἅτινα προκύπτουσιν ἐκ τῶν πινάκων τῶν συνεργείων τοῦ Ναυστάθμου. Ἐξ ἑνὸς καὶ μόνου πίνακος, ἐκ τοῦ πίνακος τοῦ ἐξαχθέντος ἐκ τῶν συνεργείων τοῦ Ναυστάθμου, ἐνῷ ὁ ἐκ Θηβῶν κ. Βουλευτὴς φαίνεται, ὅτι εἶναι ἐν ἐκείνῳ ἀναγεγραμμένος διὰ 16,515 δραχμὰς, ὁ Ὑπουργὸς, ὅστις μεθ’ ὑμῶν ἀπετέλει μέρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, φαίνεται ἀναγεγραμμένος διὰ 52,201 δρ. Τοῦτο ἐξ ἑνὸς μόνον πίνακος. Ἐγώ, Κύριοι, λέγων ταῦτα, δὲν ἐννοῶ νὰ κατηγορήσω τινά· ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι οὐδεμία κατάχρησις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγένετο ἐν τοῖς ποσοῖς τούτοις, ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι τὰ ποσὰ ταῦτά εἰσιν ἀκριβῆ, ὅπως ἐπίσης εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀποκρούσω ὅλους ἐκείνους τοὺς ὑπαινιγμοὺς, ὅτι τουτέστιν οἱ πίνακες δὲν εἶναι ἀληθεῖς. Ἀλλὰ περὶ τούτων βεβαίως σήμερον δὲν δύναται νὰ γένηται λόγος. Ἐὰν συζητηθῇ ἡ πρότασις περὶ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ἐκεῖ θέλουν ἀναπτυχθῆ ταῦτα πάντα. Ἴσως, ἐὰν λάβῃ σάρκα ἡ ἐπιτροπὴ, θέλουσιν ἀναπτυχθῆ ἀλλαχοῦ καὶ ἄλλα...

§200ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§201Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. .. Ἐκεῖ δὲ θέλομεν ἴδει, ἐὰν αἱ δαπάναι, αἱ ἀναφερόμεναι ἐν τοῖς πίναξιν, ἦναι ἀκριβεῖς, ἢ ἐὰν ὄπισθεν τῶν δαπανῶν τούτων, τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τοῖς πίναξιν, ὑπάρχωσι καὶ δαπάναι ἄλλαι κρύφιαι, αἵτινες δὲν ἐμφαίνονται ἐν αὐτοῖς, ὡς λέγετε. Ἀλλὰ καὶ πάλιν διαβεβαιῶ τὸν συμπολίτην μου, ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, ὡς καὶ ἐν οἱῳδήποτε ἄλλῳ, δὲν θέλει εὕρει τὴν εὐθύνην μου παντάπασιν ἐκτεθειμένην. Ἐγώ, Κύριοι, εὐθὺς ὡς εἰσῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εὗρον ἐκκρεμῆ τὴν ἐν λόγῳ ὑπόθεσιν. Ἐζήτησα νὰ μάθω τὴν τότε κατάστασιν αὐτῆς, καὶ μοὶ ἔφερον τὸν προϋπολογισμόν, οὗτινος ἐποιήσαντο μνείαν οἱ κύριοι τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν ἀριστεράν). Εὐθὺς παρετήρησα, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος, ἐνῷ ἀνέγραφε δύο ποσὰ ἐκ 50 καὶ 55, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, χιλιάδων δραχμῶν, ὧν τὸ μὲν ἤθελε χρησιμεύσει διὰ τὸ πλοῖον ὡς θαλαμηγὸν, τὸ δὲ διὰ τὸ πλοῖον ὡς ὁπλιταγωγὸν, εὐθὺς ἀμέσως, λέγω, εἶδον, ὅτι ἐδαπανήθησαν πλειότερα τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐκείνῳ ἀναγραφέντων ποσῶν. Ἐζήτησα νὰ μάθω πόσα ἐδαπανήθησαν, εὗρον δὲ τὸ ποσὸν, ὅπερ ἠκούσατε, ὅπερ δὲ θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω, διότι χθὲς ἀκόμη καὶ ἐτυπώθη καὶ παρ’ ἐμοῦ ἀπηγγέλθη ἀπὸ τοῦ βήματος. Τί ὤφειλον νὰ πράξω; Ἓν ἐκ τῶν δύο· ἢ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη πρέπει νὰ καταπαύσῃ, ἢ νὰ ἐξακολουθήσῃ, ὅπως φέρω εἰς πέρας αὐτὴν, ἐπὶ τῇ βάσει ὅμως τώρα διὰ πρώτην φορὰν προϋπολογισμοῦ. Εἶπον, καὶ πάλιν λέγω, ὅτι ἐνόμισα, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο δὲν ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἡμιτελὲς, διὰ δύο κυριωτάτους λόγους· πρῶτον, διότι νομίζω, ὅτι ἡ Βασιλικὴ οἰκογένεια εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ θαλαμηγόν τι, ἀνάλογον τῆς τε ὑψηλῆς θέσεως Αὐτῆς καὶ τῆς φιλοτιμίας τοῦ ἔθνους, καὶ δεύτερον, διότι φρονῶ, ὅτι τὸ ἔργον ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ, ἐπειδὴ ἤθελεν εἶσθαι ἐντελῶς ἀνόητος πρᾶξις, ἀφοῦ ἐδαπανήθησαν τὰ ⅔ καὶ ἐπέκεινα τῆς ἀναγκαίας δαπάνης, ἵνα τὸ ἔργον τοῦτο ἔλθῃ εἰς πέρας, νὰ καταπαύσωσιν αἱ ἐργασίαι, προκειμένου περὶ τοῦ ἑνὸς τρίτου καὶ ἔλαττον τοῦ ὅλου ποσοῦ. (Ὁ κ. ἐκ Θηβῶν Βουλευτὴς, ὡς μὲ πληροφορεῖ ἡ ὑπηρεσία, δὲν ὑπερέβη τὸν προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον, ὅστις εἶχεν ὑποβληθῆ αὐτῷ· πάντες ὅμως οἱ μετὰ τὸν κ. Σκουλούδην Ὑπουργοὶ τῶν Ναυτικῶν ἐδαπάνησαν ἄνευ προϋπολογισμοῦ καὶ καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἀρχικοῦ ἐκείνου προϋπολογισμοῦ.) Ἐκεῖ εὗρον ἐγὼ τὰ πράγματα. Ἀμέσως ἀπηύθυνα ἔγγραφον πρὸς τὸν διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου, καὶ ἐζήτησα νὰ μοὶ ὑποβάλῃ κατεπειγόντως λεπτομερῆ προϋπολογισμὸν, κατ’ εἶδος, καθ’ ὕλην, κατ’ ἐργοστάσιον, κατὰ ἡμερομίσθια, καθ’ ὑλικὰ, τέλος πάντων προϋπολογισμὸν λεπτομερέστατον τῆς ἀπαιτηθησομένης δαπάνης, ὅπως ἡ «Μπουμπουλίνα» περατωθῇ. Ἐπὶ πολλὰς μάλιστα ἡμέρας καὶ ἑβδομάδας οὐδεμίαν προμήθειαν ἐνέκρινον, διότι ὁ Ναύσταθμος, ἕνεκα τῆς σπουδαιότητος βεβαίως τῆς ἐνταλθείσης παρ’ ἐμοῦ προϋπολογιστικῆς ἐργασίας, ἐβράδυνε νὰ μοὶ στείλῃ τοὺς πίνακας, οὓς ἐζήτουν καὶ περὶ ὧν λέγω. Εὐθὺς ὡς ὁ Ναύσταθμος ἔστειλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τοὺς πίνακας τούτους, τουτέστι τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἀποπερατώσεως τοῦ ἔργου, ἐπελήφθην αὐτοῦ, καὶ ὑπέγραψα τὰ ἀναγκαῖα ἔγγραφα, ὅπως γένωνται αἱ προμήθειαι καὶ αἱ δαπάναι. Ἐὰν λοιπὸν πρόκειται περὶ τῆς ἐμῆς ἐνεργείας, ἐστὲ βέβαιος, ὅτι αὕτη εἶναι κανονικωτάτη, οὐδαμῶς δὲ ἐδύνατο ἄλλως νὰ συμβῇ. Τὸ ἔργον, ἐπιστεύσαμεν καὶ πιστεύομεν, ὅτι εἶναι πρέπον καὶ συμφέρον ν’ ἀποτελεσθῇ, καὶ θέλει ἀποτελεσθῆ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ. Ἐκεῖνο ὅμως, περὶ οὗ ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, εἶναι τὸ ἑξῆς· ἐὰν πρόκειται νὰ κατηγορηθῶσιν ἄνδρες, διευθύναντες τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, βεβαίως αἱ κατηγορίαι δὲν δύνανται νὰ στραφῶσι κατ’ ἐμοῦ. Ἐὰν λάβητε ἅπαντας τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν προηγουμένων ἐτῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, στερεοτύπως θέλετε ἀναγινώσκει ἐν Κεφ. Βʹ ἄρθρ. 3 — καὶ ἔχω πρόχειρον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1894 ἔτους — (ἀναγινώσκει): «Δι’ ἀγορὰν ὑλικοῦ πρὸς χρῆσιν τῶν συνεργείων τοῦ ἐργοστασίου τοῦ Ναυστάθμου, καὶ διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν Β. πλοίων, διὰ τὴν ἐπισκευὴν νέων ἀτμολεβήτων τοῦ «Κανάρη», καὶ δι’ ἑτέρας ἀνάγκας τοῦ Β. Ναυτικοῦ δραχ. 640,000». Καὶ οὕτω καθεξῆς. Δηλαδὴ ὅλα ὁμοῦ καὶ συγκεχυμένα. Δηλαδὴ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἢ οἱ εὐθυνόμενοι Ὑπουργοί, εἰς κονδύλια περιέχοντα ἀντικείμενα πάσης ὕλης, ἀναγράφουσι δαπάνας 640,000 δραχμῶν, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία λεπτομερῶς καὶ μεμερισμένως, ποῦ αὗται δαπανῶνται. Ποῖον σύστημα ἡμεῖς φέτος ἠκολουθήσαμεν, ὑποβαλόντες τὸν προϋπολογισμόν; Ἂν ἀνοίξητε τὴν σελίδα 29 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἥτις ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν σελίδα, ἣν ἀνέγνων ὑμῖν, θέλετε ἴδει, ὅτι, ἀντὶ νὰ ἀναγράφωμεν 650 καὶ 800 χιλιάδας δι’ ἔλαιον, στέαρ, ἐπισκευὰς κλπ., χωρὶς νὰ ἀναφέρωμεν τὰ πλοῖα εἰδικῶς, χωρὶς νὰ ἀναφέρηται πόσον χρηματικὸν ποσὸν ἀναλογεῖ εἰς ἑκάστην τοιαύτην ἀνάγκην ἰδίᾳ, θέλετε ἴδει ἐν τῇ 29 σελίδι, λέγω, τοῦ ὑποβληθέντος παρ’ ἡμῶν προϋπολογισμοῦ ἀναγραφόμενα πρῶτον ἓν πρὸς ἓν πάντα τὰ πλοῖα τοῦ στόλου...

§202ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκτὸς τῆς «Μπουμπουλίνας».

§203Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ τῆς «Μπουμπουλίνας».

§204Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τοιαύτας οἰκονομίας ὁ καθεὶς τὰς κάμνει. Ὅλα εἰς τὴν ἐφεδρείαν εἶναι τὰ πλοῖα.

§205Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν συνειθίζω νὰ διακόπτω κανένα. Ἐλπίζω, ὅτι θέλετε μοὶ κάμει τὴν χάριν νὰ μὴ διακόπτητε· οὐχὶ διότι τοῦτο ζημιοῖ ἐμέ· νομίζω, ὅτι μᾶλλον ὑμᾶς ζημιοῖ. Λέγω, ὅτι ἐν πίνακι λεπτομερῶς ἀνέλυσα τὴν δαπάνην ταύτην, ἣν εὑρίσκετε τοσοῦτον «χονδρικῶς» ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν παρελθόντων ἐτῶν ἀναγεγραμμένην. Συνέταξα λοιπὸν πίνακα τῶν πλοίων, καὶ ὠνόμασα αὐτὰ ἓν πρὸς ἓν, καὶ ἀνέγραψα τὰς δαπάνας δι’ ὅλα ταῦτα τὰ ὑλικὰ, ἅτινα ἠκούσατε, καὶ αἵτινες ἀπαιτοῦνται δι’ ἓν ἕκαστον τῶν πλοίων. Ἐκεῖ θέλετε ἴδει, ὅτι τὸ θωρηκτὸν «Ψαρὰ» δι’ ὑλικὰ ἔχει ἀνάγκην δραχμῶν 48,000 ἐτησίως, ὅτι ἡ «Ὕδρα» ἐπίσης, ὅτι ὁ «Ἄρης» 2,850, ὁ «Ἀλφειὸς» 2,400, καὶ καθεξῆς. Ὥστε, ἂν τῷ ὄντι συνετάχθη προϋπολογισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει διαιρέσεως τῶν ποσῶν, ἐπὶ τῇ βάσει εἰδικότητος τῶν πιστώσεων, βεβαίως εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς, ὃν ἡμεῖς κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο εἰσηγάγομεν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὁ ἐξ Ἀττικῆς, συνάδελφος χαριτολογῶν παρετήρει, ὅτι κακῶς γίνεται ἡ διάκρισις τῶν δύο τούτων ἰδιοτήτων τοῦ πλοίου. Ἠδυνάμην εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ ἀπαντήσω, ὅτι οὕτως ἐπὶ πενταετίαν ἔβαινον τὰ πράγματα, οὕτω διηρημένην τὴν ἐργασίαν εὕρομεν, καὶ ἐγὼ ἠκολούθησα τὴν διαίρεσιν αὐτήν. Ἀλλὰ δὲν δίδω ἐγὼ τοιαύτην ἀπάντησιν. Ἐγὼ λέγω, ὅτι πᾶς ὀρθῶς σκεπτόμενος οὕτω πρέπει νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ πλοίου τούτου. Μήπως ἡ «Ἀμφιτρίτη», ὅταν ἦτο θαλαμηγὸς, δὲν ἐξετέλει καὶ ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους; Στρατὸς καὶ πολεμεφόδια δὲν μετεβιβάσθησαν διὰ τῆς «Ἀμφιτρίτης»; Εἶναι δύσκολον, λέγει, νὰ εὑρεθῇ ὁ χαρακτὴρ τῆς μιᾶς δαπάνης καὶ τῆς ἄλλης. Ἐὰν τὸ πλοῖον τοῦτο δὲν μετετρέπετο εἰς θαλαμηγὸν, εἶχεν ἢ δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἐπισκευῆς τῶν λεβήτων; Ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων μηχανικῶν, ὑπάρχουσαι ἐν τῷ φακέλλῳ πολὺ πρὶν ἢ ὁ ἐκ Θηβῶν Βουλευτὴς ζητήσῃ τὴν μεταβολὴν τοῦ πλοίου ἀπὸ ὁπλιταγωγοῦ εἰς θαλαμηγὸν, ἐβεβαίωσαν, ὅτι οἱ λέβητες ἦσαν εἰς κακίστην κατάστασιν. Ἀλλὰ δέχομαι, ὅτι πᾶσαι αἱ γενόμεναι δαπάναι ἦσαν διὰ τὸ πλοῖον ὡς θαλαμηγὸν, καὶ οὐχὶ ὡς ὁπλιταγωγόν· ἐπαναλαμβάνω ὅμως, ὅτι τὰ ⅔ καὶ ἐπέκεινα τῶν δαπανῶν τούτων εὑρέθησαν ἐνηργημένα παρὰ τῶν προκατόχων ἡμῶν. Ἀναδεχόμεθα τὴν εὐθύνην, ὅτι δὲν ἐδυνάμεθα νὰ σταματήσωμεν τὸ ἔργον, διότι ἐπιστεύομεν καὶ φρονοῦμεν, ὅτι τοῦτο ἤθελεν εἶναι ζημία ὑλικὴ τοῦ Κράτους. Ἀνεδέχθημεν ὅμως τὴν εὐθύνην, ἐπαναλέγω, νὰ φέρωμεν εἰς πέρας τὸ ἔργον, καὶ διὰ τὸν ἕτερον λόγον, διότι νομίζομεν, ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ ἔθνους ἔπρεπε νὰ ἔχῃ, χάριν τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας, ἓν ὁπωσδήποτε εὐπρόσωπον θαλαμηγόν. Ταῦτα, Κύριοι, ἐκ τοῦ προχείρου ἐδυνήθην νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν συνάδελφόν μου. Περὶ ἐκείνων τῶν ἄλλων ζητημάτων, τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων καὶ τῶν ἄλλων χαριτολογιῶν, ἃς ὁ κ. συνάδελφος ἐνόμισεν, ὅτι εἰς βάρος μου δύναται νὰ ἐκφέρῃ ἐν τῇ σοβαρᾷ ταύτῃ αἰθούσῃ, ἐγώ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ μὴ ἀπαντήσω.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σχινᾶς. (Ὁ κ. Ν. Σχινᾶς ἀνέρχεται τὸ βῆμα).

§207ΜΑΝΕΣΗΣ. Θέλετε ὁμιλήσει πολύ;

§208Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Πολύ.

§209ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν κάμνομεν διακοπήν;

§210Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12 καὶ 45′. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 4 καὶ 50′ μ. μ.)

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Θʹ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ ἀπὸ τῆς σελίδος 6, διότι μέχρι τῆς σελίδος 6 ἐπεκυρώθησαν χθές. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως ἀπὸ τῆς σελίδος 6 μέχρι τέλους).

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ καταθέτει τρεῖς ἐκθέσεις ἐπὶ ἰσαρίθμων νομοσχεδίων περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 240–242). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας ἀναφοράς. Ἀναφορὰν Ἀνδρέου Ἠλιοπούλου ἀγωνιστοῦ, ἐξαιτουμένου τὴν κατάταξίν του εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα. Ὁμοίαν πολιτῶν ἐκ Κυδωνιῶν, παριστώντων ὅτι καταπιέζονται ὑπὸ τοῦ αὐτόθι Ἕλληνος προξένου. Ὁμοίαν καταδίκων κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου, παραπονουμένων ὅτι ὁ αὐτόθι εἰρηνοδίκης ἀρνεῖται νὰ ἐκτελέσῃ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης περὶ μεταγωγῆς αὐτῶν εἰς ἄλλας φυλακὰς τοῦ Κράτους. Ὁμοίαν Ἐμμ. Ἀγγελιδάκη, Κρητός, ἐξαιτουμένου χρηματικὸν βοήθημα. Ἀναφορὰν κηροπλαστῶν ἐκ Τριπόλεως, αἰτουμένων τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίας τοῦ κηροῦ. Ὁμοίαν καπνοπωλῶν Βόλου, ἐξαιτουμένων ὅπως μὴ μειωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν σιγαροφύλλων τῶν φυλλαδίων. Προσέτι δὲ τηλεγράφημα πολιτῶν καὶ τοῦ δημάρχου Αἰγίνης, καταγγελλόντων βιαιότητας τοῦ αὐτόθι εἰρηνοδίκου.

§214Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καταθέτω τὴν διαθήκην τοῦ μακαρίτου Ἀλεξάνδρου Σούτσου, τῆς ὁποίας ἡ κατάθεσις εἶχε ζητηθῆ.

§215ΦΙΛ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ καθορισμοῦ τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 245). Ὁ κ. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§217Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ ὑποβάλῃ προχθὲς τοὺς ζητηθέντας πίνακας περὶ τῶν δαπανῶν τῆς «Μπουμπουλίνας». Οἱ πίνακες συνοψίζονται εἰς ἐννέα· καὶ οἱ μὲν ἑπτὰ ἀφορῶσι τὰς γενομένας μέχρι τοῦδε δαπάνας, οἱ δὲ λοιποὶ δύο τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης, μὲ χρονολογίαν 23 Αὐγούστου 1895, πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς «Μπουμπουλίνας». Ἐκ τῶν ἑπτὰ πρώτων οἱ μὲν τέσσαρες εἶναι ὑπογεγραμμένοι ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ προσώπου, ὄντος τρισυποστάτου· τὸ αὐτὸ πρόσωπον παρίσταται εἰς τὸν πρῶτον πίνακα ὡς ἔφορος τῶν συνεργείων, εἰς τὸν δεύτερον ὡς διοικητὴς τῶν συνεργείων, εἰς τὸν τρίτον καὶ τέταρτον πίνακα ὡς ἔφορος τῶν νεωρείων. Γνωρίζω ὅτι τὰς τρεῖς ταύτας διοικήσεις ἔχουσι τρία διάφορα πρόσωπα, ἄπορον δὲ μοὶ φαίνεται, πῶς διαφόρους διευθύνσεις ἀνέλαβε ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον Τοὺς δὲ λοιποὺς τρεῖς πίνακας ὑπέγραψεν ὁ ἐπὶ τοῦ ὑλικοῦ τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Δὲν γνωρίζω διὰ ποίας ὁδοῦ περιῆλθον οἱ πίνακες οὗτοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, γνωρίζω ὅμως, ὅτι οἱ πίνακες οὗτοι, οἱ ζητηθέντες, ἔπρεπε νὰ προέλθωσιν ἐξ αὐτοῦ τοῦ Ναυστάθμου, πᾶσα δὲ κατάστασις, ἐξαγομένη ἐξ ἑνὸς οἱουδήποτε γραφείου, εἰσάγεται διὰ τοῦ σχετικοῦ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν διαχείρισιν ἢ τὴν διεύθυνσιν. Τὴν κατάστασιν ταύτην ὑπογράφει, θεωρεῖ καὶ ἐπικυροῖ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του καὶ τῆς σφραγῖδός του ὁ ἀμέσως προϊστάμενος, ἐπὶ πλέον δὲ τὴν διαβιβάζει ὁ Ναύσταθμος. Δυστυχῶς οὔτε τοιαύτη τις ἐπικύρωσις ὑπάρχει ἐν τοῖς ἐγγράφοις, οὔτε γνωρίζομεν, ἂν ἐκ τοῦ Ναυστάθμου προῆλθον πράγματι. Γνωρίζομεν μόνον τρεῖς πίνακας, τοὺς τελευταίους, ὑπογεγραμμένους ὑπὸ τοῦ τμηματάρχου ἐπὶ τοῦ ὑλικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τοὺς δὲ ἄλλους ὑπὸ τοῦ τρισυποστάτου προσώπου...

§218Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τίνος ἡμερομηνίας εἶναι οἱ πίνακες τοῦ «τρισυποστάτου»;

§219Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν τὸ αὐτὸ πρόσωπον διῆλθε κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐζητήθησαν οἱ πίνακες, ἂν διῆλθε τὰς τρεῖς αὐτὰς κατηγορίας καὶ συνέταξε τὸ ἴδιον πρόσωπον αὐτὰς τὰς καταστάσεις· γνωρίζω μόνον, ὅτι ὁ διευθυντὴς τῶν συνεργείων δὲν δύναται νὰ ἦναι, παρὰ μηχανικός.

§220ΣΤΑΗΣ. Εἶναι τῆς 7 Αὐγούστου καὶ αἱ τέσσαρες, καὶ εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ Σουρῆς.

§221Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τοιαῦται καταστάσεις ὑλικοῦ, ὡς ἐπαρουσιάσθησαν, εἶναι ἀψευδεῖς, ἀψευδέστατοι μάρτυρες τῆς καταστάσεως τῆς ἐλεεινῆς, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ ὑλικὸν τοῦ Ναυστάθμου. Ὅπως ἐπαρουσιάσθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, ἄνευ ἡμερομηνίας, ἄνευ χρονολογίας, ἄνευ ἀριθμοῦ βιβλίου ἐγγραφῆς καὶ διαγραφῆς, μαρτυροῦσιν ὅτι οὐδὲν θετικὸν, οὐδὲν βέβαιον προέρχεται ἐκ τῶν καταστάσεων τούτων· ἐπιτρέψατε δὲ νὰ συμμερισθῶ καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὅτι οὐδεμίαν ἀλήθειαν περιέχουσιν αἱ καταστάσεις αὗται. Αἱ καταστάσεις αὗται ἅπασαι ἔπρεπε νὰ κατανεμηθῶσι κατὰ εἴδη, ἤτοι εἰς εἴδη ξυλείας πολυτίμου, ξυλείας ναυπηγησίμου, καὶ ἔπειτα εἰς σιδηρικὰ πρὸς χρῆσιν τοιαύτην ἢ τοιαύτην, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰ χρώματα κτλ. Τοιαύτας καταστάσεις ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν. Δυστυχῶς ὅμως ἐνόμισαν οἱ θέλοντες νὰ ἀποκρύψωσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸ φῶς θέλουσιν ἰδεῖ ἐντὸς ὀλίγου, ἐνόμισαν ὅτι ἤθελον μᾶς σκοτίσει, ἵνα μὴ δυνηθῶμεν νὰ ἀνεύρωμεν ὅ,τι ἠθέλομεν νὰ ἀνεύρωμεν· ἀλλὰ ἐγὼ διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὴν 13 Ἰουλίου 1895, ἤμην σαφὴς καὶ ἀκριβής. Ὁ κόσμος ὅλος, ἰδίως δὲ ὁ ναυτικὸς, καὶ ἰδιαιτέρως οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ, βαρέως ἔφερον τὴν κατάστασιν τῶν πλοίων τοῦ στόλου. Περὶ τῆς καταστάσεως ταύτης δὲν ἐκτείνομαι περισσότερον· ἀρκοῦμαι μόνον εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἡ κατάστασις ἦτο οἰκτρά, τὰ πλοῖα εὑρίσκοντο μὲ λέβητας ἀχρήστους, καὶ ἐν τούτοις αἱ διδόμεναι πιστώσεις κατηναλίσκοντο! Ἀλλὰ πόσαι πιστώσεις ἐδόθησαν; Κατὰ τὰ ἔτη 1892, 1893, 1894 καὶ 1895 ἐδόθησαν περὶ τὰ τέσσαρα ἑκατομμύρια! Ἄν ἀμφιβάλλητε, ἔχω ἐκ τῶν προϋπολογισμῶν τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ἀκριβεῖς· δυστυχῶς δὲν ἔχομεν τοὺς ἀπολογισμοὺς πάντας, εἰμὴ μόνον τὸν τοῦ 1892, μᾶς λείπουν δὲ οἱ ἀπολογισμοὶ τοῦ 1893 καὶ 1894, τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν. Ἐκ τῶν ἀπολογισμῶν τοῦ 1892 φαίνεται ὅτι ἐγένετο δαπάνη ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου Βʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ 722,000 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἀναγνώσω πῶς διετύπωσα τὴν ἐπερώτησίν μου ἐκείνην (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ ταχέως, εἰ δυνατόν, εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερῆ πίνακα, κατ’ ἔτος, δεικνύοντα εἰς ποίας ἐργασίας ἢ προμηθείας ἐδαπανήθησαν αἱ διὰ τοῦ Κεφ. Βʹ ἄρθρ. 3 χορηγηθεῖσαι πιστώσεις κατὰ τὰ ἔτη 1891–1895, συμπεριλαμβανομένου, καὶ τίνος εἴδους ἔργα ἐξετελέσθησαν, ἐπὶ ποίων πλοίων τοῦ στόλου, καὶ ποῖον λεπτομερῶς ποσὸν δι’ ἕκαστον πλοῖον ἐδαπανήθη κατ’ ἔτος καὶ ἐν ὅλῳ.» Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπερώτησίς μου· ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου δὲ ταύτης, γνωρίζω καλῶς, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπηύθυνεν ἔγγραφον ἢ αἴτησιν πρὸς τὸν Ναύσταθμον, ὁ δὲ Ναύσταθμος διεμαρτυρήθη, ὅτι στερεῖται τῶν καταλλήλων ἀξιωματικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔσπευσε νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἔλλειψιν ταύτην, μετεκαλέσατο δὲ καὶ ἐτοποθέτησεν εἰς τὸν Ναύσταθμον ἅπαντας τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ὥριζεν ὁ ὀργανισμός. Ἑπομένως ἐπίστευον ἀδιστάκτως, ὅτι, μεθ’ ὅλα ταῦτα, ὁ Ναύσταθμος ἤθελεν ἐγχειρίσει ἢ διαβιβάσει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα μεθ’ ὅλων τῶν δικαιολογητικῶν. Δὲν ἦτο μάλιστα ἀνάγκη νὰ ἐπισυναφθῶσι τὰ δικαιολογητικά, ἐν ᾗ περιπτώσει ἀνεφέροντο οἱ ἀριθμοὶ τῆς ἐγγραφῆς καὶ ὁ λόγος τῆς ἐξαγωγῆς. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ὡς εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ Ναυστάθμου, ἀπαιτεῖται σήμερον νὰ ἐπισυναφθῶσιν αἱ αἰτήσεις τῶν κυβερνητῶν, δυνάμει τῶν ὁποίων ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ στόλου ἐξήχθησαν τὰ διάφορα ὑλικά, καὶ πῶς ἐξήχθησαν καὶ πῶς ἐδόθησαν, καθόσον ὑπόλογος εἶναι ὁ κατέχων καὶ ὁ διαχειριζόμενος πᾶν ὑλικόν, οὐδὲν νὰ ἐξάγῃ ἄνευ ἐγγράφου δικαιολογημένου, πολλὰ δὲ πράγματα δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἐπὶ τῇ ἁπλῇ αἰτήσει, εἰμὴ καὶ τῇ θεωρήσει αὐτοῦ τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἐκτὸς τῶν προμηθειῶν καὶ τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ἡ Βουλὴ ἑκάστοτε, ὑπῆρχον ἐν τῷ Ναυστάθμῳ πλεῖστα ὅσα ὑλικὰ μεγάλης ἀξίας, πολλὰ δὲ ἐκ τῶν ὑλικῶν τούτων, ὡς ὁ χαλκός, ἐχρησιμοποιήθησαν διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας», ἀλλ’ ἐν τοῖς πίναξι τοῖς κατατεθεῖσιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, χαλκὸς οὐδαμοῦ ἀναφέρεται, ἐνῷ, ὡς γνωρίζω καλῶς, μεγάλη ἐξῆλθε ποσότης ἐκ τῶν ἀποθηκῶν. Ἐννοεῖται, Κύριοι, ὅτι ἔχομεν καθῆκον ὑπέρτατον νὰ ἐλέγξωμεν τὰς γενομένας δαπάνας ὄχι μόνον εἰς αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ εἰς ἅπαντα τὰ ἔργα, καὶ τὴν διαμαρτυρίαν ταύτην ἔφερον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ 1890. Ἐζήτουν ἀείποτε ἔλεγχον ἐπὶ τῶν γενομένων δαπανῶν, ἔλεγχον ἐπὶ τῶν ἐκτελεσθέντων ἔργων, ἀλλὰ δυστυχῶς οὐδόλως εἰσηκουόμην· ἦλθεν ὅμως ἡ στιγμή, καθ’ ἣν ἡ ἐπερώτησίς μου λαμβάνει σάρκα καὶ ὀστᾶ. Ἐπεθύμουν καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἦμαι σύντομος, ἀλλ’ ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω ὀλίγας ἔτι λέξεις. Ὁ Ναύσταθμος, ὅτε κατὰ τὸ διάταγμα τοῦ 1892 ἐπρόκειτο ἡ «Μπουμπουλίνα» νὰ μετασχηματισθῇ εἰς θαλαμηγόν, ὑπέβαλεν εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν κ. Σκουλούδην προϋπολογισμὸν, δι’ οὗ παρίστα, ὅτι ἡ «Μπουμπουλίνα», καὶ ὡς ὁπλιταγωγὸς ἐπισκευαζομένη, καὶ εἰς θαλαμηγὸν μεταποιουμένη, ἀπαιτεῖ ἢ θέλει ἀπαιτήσει δαπάνην περὶ τὰς 50 χιλιάδας δρ. Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲ τούτου ἐρειδόμενος ὁ τότε ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς κ. Σκουλούδης, ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Σήμερον δὲ παρίσταται ὁ Ναύσταθμος καὶ ὑποβάλλει συμπληρωτικὸν προϋπολογισμὸν, μετὰ τὰς γενομένας δαπάνας διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς «Μπουμπουλίνας», ὡς ὁπλιταγωγοῦ, δραχ. 177,000! Ἢ τότε ἐψεύδετο εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ὁ Ναύσταθμος, ἢ σήμερον ἐνώπιον ἡμῶν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ κατὰ τὰς δύο φορὰς δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλὰ, Κύριοι, γνωρίζω καλῶς, ὅτι, ὅταν πρόκειται νὰ συνταχθῇ προϋπολογισμὸς, ὁ διευθύνων τμῆμά τι τοῦ Ναυστάθμου, εἴτε ἐργοστάσιον, θὰ στείλῃ τὴν διαταγήν του εἰς τὸ σχετικὸν τμῆμα, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ καταλλήλου προσώπου θὰ συντάξῃ τὸν προϋπολογισμὸν, θὰ τὸν ἐπιθεωρήσῃ ὁ τμηματάρχης ὁ ἁρμόδιος, καὶ θὰ τὸν ὑποβάλῃ εἰς τὴν διοίκησιν. Ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ ὑπὸ τὰ στοιχεῖα ηʹ καὶ θʹ προϋπολογισμοὶ τῆς δαπάνης πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς «Μπουμπουλίνας» κατὰ τὸ 1895, καὶ ὡς θαλαμηγοῦ καὶ ὡς ὁπλιταγωγοῦ, οὐδενὸς ἄλλου τὴν ὑπογραφὴν φέρουσιν ἢ τὴν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου. Ὁ διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου εἶναι ἐπόπτης, εἶναι ἐπιθεωρητὴς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὅλη ἡ ὑπηρεσία, δὲν εἶναι ὁ ἄμεσος ἐπιστάτης τῶν ἔργων, ἑπομένως οἱ προϋπολογισμοὶ ἐκεῖνοι ἔδει νὰ ὦσι συντεταγμένοι παρὰ τῶν ἁρμοδίων τμηματαρχῶν καὶ κεκυρωμένοι μόνον ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ. Ἡ προϋπολογισθεῖσα ὅμως διὰ τῶν δύο ὑποβληθέντων προϋπολογισμῶν δαπάνη ἀνέρχεται ἀπὸ τῆς 23 Αὐγούστου 1895, κατὰ τοὺς ὑποβληθέντας πίνακας, εἰς τὸ οὐκ εὐκαταφρόνητον ποσὸν τῶν 240,354 δραχμῶν. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἔλθω εἰς λεπτομερεῖς ἐξετάσεις ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὰς γενομένας δαπάνας. Ἀρκοῦσιν αἱ φαινόμεναι 600,000, ἵνα μὴ εἴπω δύο ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα λέγουσιν οἱ ναυτικοί. Βεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐγὼ αὐτὸς δὲν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐπισκεφθῶ οὔτε τὴν «Μπουμπουλίναν», οὔτε τὰς μεγάλας ἐκείνας αἰθούσας, εἰς τὰς ὁποίας ὁ φίλος κύριος Σουρῆς ἐζήτει νὰ ἐγκατασταθῇ διαρκῶς καὶ τῶν ὁποίων τὸ ὄνομα ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ ἀναφέρω. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν σταματήσῃ τὴν ῥοὴν ταύτην πρὸς τὰς πολυτελεῖς ταύτας δαπάνας, φρονῶ ὅτι πολὺ πιθανὸν αὕτη νὰ παρασύρῃ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, μὲ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει, εἰς τὸ αὐτὸ ῥεῦμα, εἰς τὸ ὁποῖον παρέσυρε τοὺς προκατόχους του. Ἡ γνῶσις τῶν γενομένων δαπανῶν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς εἶναι καθῆκον ὑπέρτατον, πρώτιστον δὲ καθῆκον τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι ὁ ἔλεγχος τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων, καὶ ἰδίως ἡ ἐξέτασις, ἐὰν αἱ παρὰ τῶν Βουλῶν ἑκάστοτε διδόμεναι πιστώσεις ἐπὶ τῶν διαφόρων ἄρθρων τοῦ προϋπολογισμοῦ πράγματι καὶ προσηκόντως δαπανῶνται. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον τοῦ Βουλευτοῦ. Δυστυχῶς ὅμως, ἕνεκα τῆς καθυστερήσεως τῶν ἀπολογισμῶν καί τινων ἄλλων μέσων, οἱ Βουλευταὶ ἀγνοοῦμεν καθ’ ὁλοκληρίαν τὰς γενομένας δαπάνας. Ἀλλὰ ἐὰν ἐπανειλημμένως εἴχομεν ζητήσει παρὰ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, ἠθέλομεν ἔχει τὸ κάτοπτρον ἐνώπιόν μας, καὶ σήμερον δὲν ἠθέλομεν ἀκούσει ἀξιότιμον συνάδελφον ἀνταλλάσσοντα τόσα καὶ τόσα μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περί τινος κτήματος. Ἐὰν ἐτηροῦντο ὅσα ὁρίζει τὸ ἄρθρον 108 τοῦ λογιστικοῦ νόμου, διατάσσον, ὅτι «ἕκαστος Ὑπουργὸς παρουσιάζει εἰς τὴν Βουλὴν γενικὸν πίνακα κλπ.», ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅστις πολὺ πρὸ ἐμοῦ εὑρίσκεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, μετὰ τῶν τότε συναδέλφων ἐζήτει παρὰ τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν νὰ κατατίθενται οἱ πίνακες οὗτοι, ἠθέλομεν γνωρίζει ἐπακριβῶς, τίνα κτήματα ἔχει τὸ Δημόσιον, ὅπως καὶ, ἂν κατετίθεντο αἱ διαθῆκαι, ἠθέλομεν γνωρίζει καὶ τὴν χρησιμότητα τῶν δωρεῶν καὶ ποῦ ἔπρεπε νὰ εὑρίσκωνται τὰ χρήματα. Ἤδη, Κύριοι θέλω μεταβῆ εἰς ἕτερον ζήτημα. Δι’ ἑνὸς διατάγματος ἐτέθη εἰς τὴν κατάστασιν τῶν παρωπλισμένων τὸ πλοῖον «Μπουμπουλίνα», δι’ ἑτέρου δὲ μικρὰν ἔπειτα διατάγματος, τὸ πλοῖον αὐτὸ, τὸ μόνον πλοῖον, τὸ ὁποῖον εἴχομεν εἰς τὸν στόλον μας, ἵνα χρησιμεύσῃ πρὸς μεταφορὰν στρατοῦ καὶ ζώων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, ἤτοι ὁπλιταγωγὸν, διατίθεται εἰς χρῆσιν ἄλλην, παρὰ τὴν στρατιωτικήν. Ἑπομένως δὲν γνωρίζω, ἐὰν καὶ ἐγὼ ἤ τις ἄλλος, γινόμενοι Ὑπουργοὶ ἡμέραν τινὰ, δὲν θὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ θωρηκτὸν «Ψαρὰ» ἢ «Ὕδρα» δέον νὰ διατεθῇ ὡς θαλαμηγόν. Τίς θέλει μᾶς ἐμποδίσει νὰ πράξωμεν τοῦτο; Ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς, φρονῶ ὅτι οὐδὲν δικαίωμα εἶχεν ὁ φίλος κ. συνάδελφος ἐκ Θηβῶν νὰ διαθέσῃ τὴν «Μπουμπουλίναν» εἰς χρῆσιν ἀποκλειστικὴν θαλαμηγοῦ...

§222ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Σᾶς παρατηρῶ, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἐζήτησα τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ἵνα μετασχηματίσω τὸ ὁπλιταγωγὸν «Μπουμπουλίνα» εἰς θαλαμηγόν. Καὶ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ἐλησμονήσατε τοῦτο, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τοῦ ἔτους 1892 (ἀναγινώσκει): «Κεφάλ. Βʹ ἄρθρον 3. Ἐπισκευὴ καὶ συντήρησις Β. πλοίων δραχ. 50,000. Αἰτιολογία: Προσετέθη τὸ διὰ τὴν διασκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας» εἰς θαλαμηγὸν ἀπαιτηθησόμενον ποσόν.» Ἑπομένως βλέπετε, ὅτι εἶχον ζητήσει καὶ λάβει τὴν συγκατάθεσιν τῆς Βουλῆς, ὅπως τὸ ὁπλιταγωγὸν «Μπουμπουλίνα» μετασχηματισθῇ εἰς θαλαμηγόν.

§223Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Λυποῦμαι ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐνόμισεν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι νόμος.

§224ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Καὶ τί ἄλλο εἶναι;

§225Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἐφαρμογὴ τῶν νόμων. Ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ νόμος, ἐπιτρέπων τὸν μετασχηματισμὸν τοῦ πλοίου αὐτοῦ εἰς θαλαμηγόν, καὶ ἔπειτα νὰ ἀναγραφῇ ἡ πίστωσις εἰς τὸν προϋπολογισμόν.

§226ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ἐν ἐνδεχομένῃ ἀνάγκῃ ὡς ὁπλιταγωγόν.

§227Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Ν. Ψαρῶν, ἐρχόμενος ἀρωγὸς τοῦ κ. ἐκ Θηβῶν, ὑποθέτει ὅτι πλοῖον θαλαμηγὸν, ὅπως ἤδη μετεσκευάσθη ἡ «Μπουμπουλίνα», ἔχουσα—ἐπιτρέψατέ μοι τὴν λέξιν—ἀποπάτους πολυτελεστάτους, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς μεταφορὰν στρατοῦ, καὶ ὅτι διὰ μιᾶς μεταφορᾶς στρατοῦ δὲν θὰ καταστραφῶσιν αἱ 900,000 δραχμαί, ἢ τριπλάσιαι τούτων, αἱ ὁποῖαι ἐδαπανήθησαν εἰς τὴν μετασκευὴν ταύτην. Νομίζουσιν ὅτι, ὅπως μία οἰκία δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς στρατὼν ἢ νοσοκομεῖον, οὕτω καὶ τὰ ὁπλιταγωγὰ δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὡς θαλαμηγὰ, ἢ τὰ θαλαμηγὰ ὡς ὁπλιταγωγά. Ἀλλὰ ἐνθυμοῦμαι ὅτι τὴν πρωΐαν, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὁ κ. Βουλευτὴς Θηβῶν καὶ πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἐζήτει προϋπολογισμὸν, ἢ κατάθεσιν ἐγγράφων, ὅπως βεβαιωθῇ, πόσα τὰ συνεργεῖα Forges et Chantiers ἐζήτησαν, ἵνα κατασκευάσωσι τὸ κατάστρωμα τῆς «Μπουμπουλίνας» ἀπὸ τίκ. Δι’ ἐμὲ εἶναι ἀδιάφορον τοῦτο. Ὅπως εἶναι τὰ καταστρώματα τοῦ «Πρίγκηπος Βίσμαρκ» καὶ τῆς «Αὐτοκρατείρας Αὐγούστας», κατεσκευάσθη καὶ τὸ κατάστρωμα τῆς «Μπουμπουλίνας» ἀλλὰ γνωρίζετε, τί ἐδαπανήθη δι’ αὐτό; Κατὰ τὴν παρ’ ἐμοῦ γενομένην ἀνακεφαλαίωσιν τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὑποβληθέντων πινάκων, ἐδαπανήθησαν μέχρι τῆς 2 Μαρτίου δραχ. 920,000, ἀλλὰ τὴν 23 Αὐγούστου 1895 ὑπελογίσθησαν ἔτι διὰ τῶν ὑπὸ στοιχ. ηʹ καὶ θʹ πινάκων δραχμαὶ 61,942.81+177,412, ἤτοι τὸ ὅλον τῆς δαπάνης ἀνέρχεται κατὰ τοὺς ἀνακριβεῖς ὑπολογισμούς, ἵνα μή τι ἄλλο εἴπω, εἰς δραχ. 1,119,355.48. Ἐκ τούτων δὲ ἐδαπανήθη πρὸς ἀγορὰν μόνον πολυτίμου ξυλείας τὸ μικρὸν ποσὸν τῶν 98,450 δραχ. Ἐὰν σᾶς φαίνωνται ὀλίγαι, μὲ συγχωρεῖτε. Αὐτὰ ἐξήχθησαν ἐπὶ τῶν πινάκων Γʹ, Δʹ, Ζʹ. Ἐκ τῶν κατατεθέντων πινάκων συνάγω, ὅτι οὐδὲν βέβαιον καὶ ἀκριβές, ὡς ἔδει, κατετέθη ἐν τῇ Βουλῇ. Ἡ ἐμὴ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία εἶναι ἀρχαιοτέρα πασῶν, οὐδόλως ἔτυχεν ἀπαντήσεως, μὲ ὅλην τὴν θέλησιν, τὴν ὁποίαν τότε ἔδειξεν ὁ κ. Ὑπουργός. Τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα δυστυχῶς δὲν ἐδόθησαν πρὸς αὐτόν, ἀλλ’ ἠρκέσθη ὁ Ναύσταθμος, δὲν ἠξεύρω διὰ ποίας ὁδοῦ,—διότι εἶναι ἄγνωστον τίνι τρόπῳ περιῆλθον, εἰς χεῖράς του, οὐχὶ βεβαίως ἱεραρχικῶς,—νὰ τῷ ἐγχειρίσῃ πίνακάς τινας, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατέθηκεν. Ἑπομένως, συμμεριζόμενος καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν γνώμην τῶν προαγορευσάντων, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ ζητήσῃ ἐκ τοῦ Ναυστάθμου καὶ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν τοῦ ἐξαχθέντος ἐκ τῶν ἀποθηκῶν αὐτοῦ ὑλικοῦ, κατ’ εἶδος, τὸν ἀριθμὸν τῆς ἐξαγωγῆς, τὴν ἡμερομηνίαν αὐτῆς καὶ τὴν ἀξίαν τοῦ ὑλικοῦ τούτου. Τότε δὲ θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ ζητήσωμεν τοὺς ὑπευθύνους.

§228Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐὰν βεβαίως πρόκειται νὰ προκαλῶμεν θόρυβον καὶ συζητήσεις, τὸ σύστημα, ὅπερ ἐπ’ ἐσχάτων καθιερώθη ἐν τῷ προκειμένῳ θέματι, εἶναι τὸ εὐφυέστερον καὶ τὸ τεχνικώτερον πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ τοιούτου σκοποῦ. Νομίζω ὅμως, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο δὲν εἶναι σπουδαῖον· δὲν εἶναι σπουδαῖον, οὐδὲ κοινοβουλευτικόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσι καὶ διακριθῶσιν αἱ εὐθῦναι ἑνὸς ἑκάστου, καθ’ ὃν τρόπον ζητεῖτε. Πρόκειται περὶ ἐργασίας ἐξακολουθούσης ἤδη ἐπὶ τέσσαρα ἔτη· εἶναι ἀνάγκη νὰ καθορισθῶσιν αἱ χρονολογίαι, καὶ κατανεμηθῇ ἡ εὐθύνη εἰς ἕκαστον. Ἀλλὰ ὁ τρόπος οὗτος τοῦ συζητεῖν δὲν εἶναι καὶ σπουδαῖος. Δὲν λέγω ταῦτα, ἀποτεινόμενος πρὸς ὑμᾶς, κ. συνάδελφε, προσωπικῶς, τὸν κύριον ἐκ Βόλου Βουλευτήν, ἀλλ’ ὁμιλῶ γενικῶς, χαρακτηρίζων οὕτω τὴν συζήτησιν. Δὲν εἶναι, λέγω, ὁ τρόπος οὗτος τοῦ συζητεῖν καὶ σπουδαῖος, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, προκειμένου περὶ ἐργασίας ἐκτελουμένης ἤδη ἐπὶ τέσσαρα ἔτη, νὰ διαχειρίζωνται οὕτω τὰ ἔγγραφα τοῦ φακέλλου πᾶσαι αἱ πτέρυγες καὶ εἷς ἕκαστος τῶν μελῶν ἑκάστης πτέρυγος, καὶ ὁ εἷς νὰ ὁμιλῇ περὶ σφενδάμου, ὁ ἕτερος περὶ ἠλεκτρικῶν μηχανημάτων, ὁ τρίτος περὶ ἱστῶν, καὶ ὁ τέταρτος περὶ λεβήτων. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐμπνέηται ἀληθῶς ἐκ τῆς εἰλικρινοῦς ἰδέας νὰ συζητήσῃ τὸ προκείμενον θέμα, εἴπερ τις καὶ ἄλλος ἐγὼ ἔχω συμφέρον νὰ διαχυθῇ ἄπλετον φῶς ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Λέγω ὅτι, ὡς καθώρισαν οἱ συνάδελφοι τὰς συζητήσεις ἐν τῷ θέματι τούτῳ, δι’ οὐδὲν ἄλλο συζητοῦμεν ἢ διὰ νὰ προκαλῶμεν θόρυβον, εἰς οὐδὲν ἄλλο τείνομεν ἢ εἰς τὸ νὰ προκαλῶμεν κακολογίας καὶ ἐρίζωμεν περὶ πραγμάτων, ὧν δὲν ἔχομεν γνῶσιν. Ἔρχεσθε καὶ ἀξιοῦτε νὰ συζητήσητε σπουδαίως ζητήματα, ἐνῷ, κύριε συνάδελφε, ἀγνοεῖτε τοὺς νόμους, τοὺς διέποντας τὰ ζητήματα ταῦτα. Μὲ συγχωρεῖτε, διότι ὁμιλῶ οὕτω πρὸς ὑμᾶς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀνὴρ τοῦ ὑμετέρου βαθμοῦ καὶ τοῦ ὑμετέρου ἀξιώματος,—ἀφήνω φίλος προσωπικός μου, διότι τοῦτο εἶναι ζήτημα ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐντελῶς ξένον,—νομίζω, λέγω, ὅτι πρὶν ἢ ζητήσητε νὰ ῥίψητε ὑπονοίας περὶ τριπλῆς καὶ τετραπλῆς ὑποστάσεως τοῦ αὐτοῦ προσώπου, ἔπρεπε, κύριε συνταγματάρχα...

§229ΜΑΝΕΣΗΣ. Εἶναι Βουλευτής.

§230Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. .. ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε τοὺς νόμους, τοὺς διέποντας τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἐφάνη ὑμῖν παράδοξον, ὅτι ὁ κ. Σουρῆς, ἐνῷ εἶναι ἔφορος τῶν νεωρείων, εἶναι συγχρόνως καὶ διοικητὴς τῶν συνεργείων τοῦ Ναυστάθμου. Ἡ ἀπάντησις, φίλτατέ μοι κύριε, εἶναι πρόχειρος καὶ εὐχερής.

§231Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εἶναι ἔφορος τῶν συνεργείων, διοικητὴς τῶν συνεργείων καὶ ἔφορος τῶν νεωρείων.

§232Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. «Ὁ ἔφορος τῶν νεωρείων Ι. Σουρῆς, τῇ 7 Αὐγούστου 1895», «ὁ διοικητὴς τῶν συνεργείων Ι. Σουρῆς, τῇ 7 Αὐγούστου 1895.» Οὕτως ὑπογράφεται ὑπὸ τὰ δύο αὐτὰ ἔγγραφα. «Ὁ διοικητὴς τῶν συνεργείων, ὁ ἔφορος τῶν νεωρείων.» Λάβετε αὐτὰ καὶ παρατηρήσατε. Λοιπὸν λέγω, ὅτι ἐπὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τοῦ ἐκ Θηβῶν συναδέλφου κ. Σκουλούδη ἐξεδόθη ὁ νόμος ͵ΒΡΝΔʹ περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Ἀπριλίου 1884 ᾼΡϞϚʹ νόμου «περὶ διευθύνσεως τοῦ Β. Ναυστάθμου καὶ ὁρισμοῦ τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ.» Κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου τούτου, «τὰ συνεργεῖα τοῦ Β. Ναυστάθμου, ἡ ἐφορεία τοῦ νεωρείου καὶ τῆς ναυπηγίας ἑνοῦνται ὑπὸ ἕνα ἀνώτερον ναυπηγικὸν ἀξιωματικόν.» Ἰδοὺ ὁ λόγος, Κύριοι, δι’ ὃν ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος παρίσταται ὑπὸ τὴν διπλῆν ἰδιότητα.

§233ΜΑΝΕΣΗΣ. Ὁ νόμος ἀπαιτεῖ ναυπηγόν.

§234Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τώρα διατὶ δὲν εἶναι ὁ ναυπηγικὸς ἀξιωματικός; Διότι ὡς δεύτερος, μετὰ τὸν πρῶτον, ὅστις εἶναι ὁ ναυπηγικός, ἔρχεται ἀξιωματικὸς μηχανικός, ὅστις εἶναι ὁ κ. Σουρῆς. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο τοὐλάχιστον ἔδωκα τὰς δεούσας ἀπαντήσεις εἰς τὰς ἀπορίας τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κ. Σχινᾶ. Ἀλλ’ ἠρώτα ὁ κύριος συνάδελφος, πῶς εὑρέθησαν οἱ πίνακες οὗτοι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν; Ὑπάρχει ἐν τῷ φακέλλῳ τούτῳ ἔγγραφον τοῦ κ. διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, δι’ οὗ διαβιβάζονται τῷ Ὑπουργείῳ οἱ πίνακες οὗτοι, ὑποβληθέντες τῷ Ναυστάθμῳ τῇ 7 Αὐγούστου 1895 ἔτους, καὶ τῇ 23 Αὐγούστου τοῦ αὐτοῦ ἔτους οἱ πίνακες διαβιβάζονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διὰ τοῦ Ναυστάθμου. Ἑπομένως καὶ τὰ ἔγγραφα παρ’ ἁρμοδίων προσώπων συνετάχθησαν, καὶ ἁρμοδίως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπεβλήθησαν καὶ ὑπ’ εὐθύνην τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου περὶ τῆς ἀληθείας ἢ ἀναληθείας αὐτῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἀναγκάζομαι πάλιν νὰ εἴπω, ὅτι οὕτω πως ἀδύνατον εἶναί τις νὰ συζητήσῃ σπουδαίως. Καὶ ἀναγκάζομαι πάλιν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐγγράφων, προσκομιζομένων ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, ἐγγράφων, φερόντων τὴν ὑπογραφὴν ἀξιωματικοῦ διευθύνοντος τὰς τεχνικὰς ἐργασίας τοῦ Ναυστάθμου, συνοδευομένων δὲ δι’ ἄλλων ἐγγράφων, φερόντων τὴν ὑπογραφὴν ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ, τοῦ κ. διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ δυσπιστήσῃ εἰς τοὺς πίνακας τούτους, ἢ, ἄν τις δυσπιστῇ, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν δυσπιστίαν αὐτοῦ. Ἐφ’ ὅσον δὲν καταγγέλλονται ῥηταὶ καὶ ὡρισμέναι παραβάσεις, πῶς θέλετε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, (καὶ δὲν πρόκειται περὶ ἐμοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν προκατόχων,) πῶς θέλετε νὰ ἀπαντήσῃ ὑμῖν, καὶ νὰ δεχθῇ νὰ κλονισθῇ πρὸς στιγμὴν, ὅταν δὲν ὁρίζητε ὡρισμένως καὶ κατηγορηματικῶς τὰ καταγγελλόμενα γεγονότα; Ἡμεῖς ἀπροκαλύπτως λέγομεν, ὅτι ταῦτα εἶναι τὰ ἐπίσημα καὶ τ’ ἀληθῆ, ἅτινα ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλήν. Ταῦτα δὲ δὲν ἀφορῶσι μόνον τὴν διαχείρισιν ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν προκατόχων μου. Ἐὰν ὑμεῖς γνωρίζητε, ὅτι διὰ πλαγίων ὁδῶν, δι’ ὑπόπτων μέσων, διὰ καταχρήσεων τὰ ὑλικὰ τοῦ στόλου ἐχρησιμοποιήθησαν ὑπὲρ τοῦ θαλαμηγοῦ σκάφους, τῆς «Μπουμπουλίνας», κατηγορήσατε τὰ πρόσωπα, ὀνομάσατε αὐτὰ, ὁρίσατε τὰ ποσὰ, τὰ ὑλικὰ κατ’ εἶδος, καὶ τὴν ἐποχὴν τῶν τοιούτων πράξεων. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τοιαύτας λεπτομερείας δὲν φέρετε, νομίζω, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν μαχόμεθα ἀπὸ τοῦ ἴσου πρὸς ἐκείνους, οἵτινες εὑρίσκονται ἐκτὸς τῆς αἰθούσης· καὶ τοῦτο, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐλάττωμά τι ἄλλο, τοὐλάχιστον δὲν εἶναι γενναῖον. Διὰ τοῦτο ἐγὼ δὲν δύναμαι, εἰμὴ, σεβόμενος τοὺς νόμους, σεβόμενος τὰ πρόσωπα τῶν τε κυρίων ἀξιωματικῶν, τῶν ὑπογεγραμμένων ὑπὸ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, τῶν τε κυρίων Ὑπουργῶν, τῶν διευθυνάντων μέχρι τοῦδε τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, δὲν δυνάμεθα, λέγω, ἢ νὰ δώσωμεν πίστιν εἰς ὅ,τι εἶναι τοσοῦτον ἐπισήμως διατετυπωμένον. Ἀλλ’ ὡμίλησαν, Κύριοι, καὶ ὁμιλοῦσιν ἐπὶ πολλὰς συνεδριάσεις περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ἐν τῷ Ναυστάθμῳ· λέγουσιν ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει ἀταξία, ἰσχυρίζονται, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι δὲν λειτουργοῦσιν ὡς ἔπρεπε. Καὶ ἐγὼ, Κύριοι, πέρυσιν, χωρὶς κἂν νὰ ἐπερωτηθῶ, δὲν εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου, ὅτι ἔπρεπε νὰ τακτοποιηθῶσι ζητήματά τινα τοῦ Ναυστάθμου; Μήπως ἐγὼ, εἰσηγούμενος διαφόρους προτάσεις κατὰ τε τὴν παρελθοῦσαν καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον, δὲν εἶχον τὴν εἰλικρίνειαν νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν ὑπῆρξεν ἀμέλειά τις;—ἐφ’ ᾗ βεβαίως ἡμεῖς δὲν εὐθυνόμεθα, εὐθύνονται ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπὶ μακρὸν διῴκησαν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν.—Καὶ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, οἵτινες εἰσηγάγομεν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καθ’ ὃ ἐγκαθιδρύεται ὁ ἔλεγχος ἐν τῷ ἐξελεγκτικῷ τμήματι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐπιβάλλεται ἡ ἀναγκαία τάξις, ὥστε νὰ γνωρίζῃ τὸ Κράτος ποῦ δαπανᾶται τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ; Τί γίνεσθε κατήγοροι ἐκείνων, οἵτινες δὲν εἶναι ἄξιοι κατηγορίας; Καὶ ἡ εἰσήγησις τῶν νομοσχεδίων καὶ αἱ ἀπαντήσεις εἰς τὰς ποικίλας ἐπερωτήσεις τῶν μέχρι τοῦδε ἐπερωτησάντων κατά τε τὴν σύνοδον ταύτην καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν, εἰσὶ τοσοῦτοι μάρτυρες διαπρύσιοι, βεβαιοῦντες, ὅτι ἡμεῖς πρῶτοι ἐθέσαμεν τὸν δάκτυλον ἐπὶ τῶν πληγῶν, οὐδὲ εἴχομεν ἀνάγκην τῶν ἰατρικῶν παραγγελιῶν τοῦ ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου, ἵνα πράξωμεν τοῦτο. Καὶ ἂν ἀνεύρομέν που τὴν ὑπηρεσίαν χωλαίνουσαν, προσεπαθήσαμεν καὶ προσπαθοῦμεν καὶ θέλομεν προσπαθήσει νὰ φέρωμεν τὴν τάξιν ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπάρχει. Μήπως, Κύριοι, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, δὲν ἔχετε ἀναπόσπαστον μέρος αὐτοῦ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἐν ᾗ λεπτομερῶς λέγομεν ταῦτα; (ἀναγινώσκει): «Ἀλλ’ ἐπειδὴ δέον νὰ ἐνεργῆται ἐξέλεγξις καὶ τοῦ ὑλικοῦ, ἤτοι τῶν καταναλισκομένων ὑλικῶν παρὰ τοῖς διαφόροις ναυτικαῖς ὑπηρεσίαις, λ. χ. διὰ τὴν συντήρησιν καὶ κίνησιν τῶν πλοίων καὶ τῶν μηχανῶν (π. χ. λινέλαιον, ἔλαιον, στέαρ, γαιάνθρακες, κηρία, χρώματα κλπ.), διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν αὐτῶν ἐν τοῖς συνεργείοις τοῦ Β. Ναυστάθμου (π. χ. σίδηρα, χαλκὸς κλπ.) ἥτις ὑπηρεσία σήμερον δὲν λειτουργεῖ, οὐδενὸς ἐλέγχου ἐνασκουμένου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τῶν ὑλικῶν τούτων κλπ.» Τί ἄλλο ἀποδεικνύει ἡ ἔκθεσις αὕτη ἢ ὅτι ἡμεῖς δὲν εἴμεθα οἱ θαυμασταὶ τῆς ἐπικρατούσης τάξεως καὶ διαχειρίσεως; Χωρὶς βεβαίως νὰ θέλωμεν νὰ ἐπιῤῥίψωμεν μομφὴν ἐπὶ νοσφίσει δημοσίων εἰδῶν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ καὶ δημοσίων ὑλικῶν, βεβαιοῦμεν ἐν τούτοις, ὅτι παρὰ τῶν προκατόχων ἡμῶν, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦναι οὗτοι, — διότι τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, — δὲν ἐλήφθη ἡ δέουσα φροντὶς, ὅπως πάντα ταῦτα κανονισθῶσιν ὡς πρέπει. Ἀλλὰ λέγετε, ὅτι θέλετε νὰ παρουσιάσωμεν πρὸς ὑμᾶς καταστάσεις, ἐμφαινούσας ἀπὸ τοῦ 1891 ἔτους μέχρι σήμερον, ποῦ ἐδαπανήθησαν τὰ ποικίλα ὑλικὰ τοῦ στόλου. Καὶ ἄν, Κύριοι, ἐγὼ σήμερον, ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἣν ὑπεζωγράφησα ὑμῖν, δὲν ἦμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω ὑμῖν τοιαύτας πληροφορίας, ἔχομεν ἆρά γε ἡμεῖς τὴν περὶ τούτου εὐθύνην, ἢ οἱ προκάτοχοι; Ἐὰν ἡμεῖς δὲν διεβλέπομεν τὰ γιγνόμενα, ἐὰν δὲν ἀνευρίσκομεν τὰς ἐλλείψεις, ἢ ἐὰν ἀνευρόντες καὶ διϊδόντες αὐτὰς, δὲν εἰσηγούμεθα ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ σώματος τὰ κατάλληλα πρὸς ἔλεγχον μέσα, τότε ἠδύνατο νὰ ἐγερθῇ ἡ δυσπιστία, καὶ κατηγορία μάλιστα καθ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς εἰς τί ἐπταίσαμεν; Ἴσως, Κύριοι, ὁ τόπος, ἐν ᾧ συζητοῦμεν, ἡ δημοσιότης τῶν συνεδριάσεων, τὸ παρεληλυθὸς τοῦ χρόνου, ἄλλα αἴτια, δὲν ἐπιτρέπουσιν ἡμῖν — καὶ βεβαίως ὡς πρὸς τοῦτο θέλετε παράσχει συγγνώμην — νὰ ἀναλύσωμεν πολλὰ ζητήματα, δι’ ὧν ἠθέλομεν καταδείξει, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐδυνάμεθα καὶ ἐν δειναῖς καὶ ἐπαπειληθείσαις περιστάσεσι τοῦ ἔθνους ἐπράξαμεν, ὅπως φέρωμεν τὰ πράγματα ἢ τοὐλάχιστον ὅπως προσπαθήσωμεν νὰ φέρωμεν ταῦτα ἐκεῖ, ὅπου ἔπρεπεν. Ἀλλ’ ἡ ἵδρυσις τοῦ ταμείου, ὅπερ προτείνομεν, περὶ τῶν μηχανῶν καὶ λεβήτων, ἡ ἀνάγκη, ἐν ᾗ εὑρισκόμεθα, ὅπως καταφύγωμεν εἰς δάνειον, ὅπως δι’ αὐτοῦ καὶ διὰ τοῦ ἱδρυομένου ταμείου οἱ λέβητες καὶ αἱ μηχαναὶ τοῦ στόλου εὑρεθῶσιν ἐν καλῇ ὀπωςδήποτε καταστάσει, ταῦτα πάντα τί ἄλλο καταδεικνύουσιν ἢ ὅτι σπουδαίως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐσκέφθη, ἵνα τέλος πάντων φέρῃ τὴν τάξιν, ἵνα τέλος πάντων ἐπέλθῃ ἡ ἐγγύησις καὶ ἡ ἀσφάλεια, ὅτι πραγματικῶς ἔχομεν στόλον, δυνάμενον νὰ λειτουργήσῃ πρεπόντως ἐν καιρῷ ἀνάγκης; Ἐζήτησαν νὰ σταματήσωμεν τὰς διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν» δαπάνας. Εἶναι ἡ δεκάτη φορὰ, καθ’ ἣν λέγω, ὅτι δὲν θεωροῦμεν τοῦτο πρόσφορον. Ἐζήτησαν νὰ καταφύγωσιν εἰς θεωρίας, καθ’ ἃς ἀδύνατον εἶναι σκάφος θαλαμηγὸν ἐν ἐνδεχομένῃ περιστάσει νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς ὁπλιταγωγόν. Ἐπὶ τούτου ἠναγκάσθην δεκάκις νὰ ἀπαντήσω, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἀδύνατον, ὅτι καὶ ἄλλοτε συνέβη. Δι’ ὅλους τούτους τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι, ἐὰν πρόκειται σπουδαίως ἡ ὑπόθεσις αὕτη νὰ συζητηθῇ, ἔσεται ἀνάγκη νὰ ζητήσητε ἴσως ὅσα ἄλλα ἔγγραφα νομίζετε πρόσφορον, ὅπως προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ὁρίσητε συνεδρίασιν, ἐν ᾗ ῥητῶς νὰ θέσητε τὰ ζητήματα, νὰ λάβωμεν ἡμεῖς τὰς δεούσας πληροφορίας ἐκ τῶν γραφείων τῆς ὑπηρεσίας, καὶ οὕτω νὰ δυνηθῆτε νὰ μορφώσητε γνώμην, καίτοι νομίζω, ὅτι, μεθ’ ὅσα κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἐλέχθησαν, ἀρκετὴ ψυχρολουσία ἦτο ἡ δήλωσις τοῦ ποσοῦ τῶν 800,000 δραχμῶν, εἰς ὃ ἔφθασαν αἱ διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν» δαπάναι.

§235Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐν πρώτοις λυποῦμαι, διότι ὁ κ. συνάδελφος καὶ φίλος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἐλησμόνησε καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅτι ὁ καθήμενος ἐπὶ τῆς ἕδρας ταύτης δὲν εἶναι ἢ ἁπλοῦς πολίτης, ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ. Δὲν εἶμαι λοιπὸν οὔτε ἀντισυνταγματάρχης, οὔτε τίποτε ἄλλο. Τιμή μου βεβαίως εἶναι νὰ φέρω τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον κάθημαι ἐδῶ, ἔχω ὑπέρτατον καθῆκον νὰ ἐκτελῶ τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ, καὶ μόνον τοῦ Βουλευτοῦ.

§236Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Σᾶς βεβαιῶ ὅτι, ὅτε ἀπετάθην πρὸς ὑμᾶς διὰ τοῦ τίτλου, τὸν ὁποῖον φέρετε, τοῦ ἀντισυνταγματάρχου, ποσῶς δὲν ἐνόησα νὰ πειράξω ὑμᾶς. Ἴσως ἦτο μία ἔκφρασις ἐντελῶς τυχαία.

§237Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν δήλωσιν ταύτην. Ἤδη θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα μου. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἦτο ἀληθὴς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892, ὅτε διεβιβάσθη πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν κ. Σκουλούδην, ἢ οὔ; Ἐὰν ἦτο ἀληθής, διατὶ κατὰ τὴν κατασκευὴν ἐδαπανήθησαν 554,000 δραχμαὶ, ἵνα μετασχηματισθῇ ἡ «Μπουμπουλίνα» μόνον εἰς ὁπλιταγωγὸν, ἐνῷ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκείνου ἔπρεπε νὰ ἐκπληροῖ τὴν διπλῆν συνθήκην, νὰ ἦναι καὶ ὁπλιταγωγὸν καὶ θαλαμηγόν;

§238Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι καὶ κατὰ τὴν πρωϊνὴν δήλωσίν μου, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. ἐκ Θηβῶν συνάδελφον, οὗτος δὲν ὑπερέβη τὸν προϋπολογισμὸν τῆς «Μπουμπουλίνας». Οἱ κατόπιν δὲ ἐλθόντες Ὑπουργοὶ ἐδαπάνησαν πάντες πέραν τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου. Εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν εὗρον τὰ πράγματα. Ἐζήτησα λοιπὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης, ὅπως τὸ σκάφος ἔλθῃ εἰς πέρας, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὃν ὑπέβαλεν ὁ Ναύσταθμος, προβαίνουσιν αἱ ἐργασίαι.

§239Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ, οὐχὶ τί ἐδαπανήθη, ἀλλ’ ἂν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 ἦναι ἀκριβὴς ἢ ὄχι. Ἐὰν ἦτο ἀκριβὴς, διατὶ ὁ Ναύσταθμος προέβη εἰς δαπάνην 554,000 δρ., ἐνῷ μὲ τὰς 50,000 ἠδύνατο νὰ μετασχηματισθῇ ἡ «Μπουμπουλίνα; καὶ ἂν ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἦτο ἀκριβής, διατὶ ὑπεβλήθη τὸ 1895 προϋπολογισμὸς ἐκ δρ.177,000; Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ἐπειδὴ εἶμαι μηχανικὸς καὶ γνώστης τῆς ἐργασίας, ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν δύναμαι νὰ τὰ ἐννοήσω. Ἀλλὰ μὲ ἐκάκισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἔῤῥιψα μομφὰς, ὅτι ἔῤῥιψα ὑπαινιγμοὺς κατ’ ἀξιωματικῶν κτλ. Δὲν ἔῤῥιψα ἐγὼ, οὔτε θέλω νὰ ῥίψω, οὔτε θὰ ῥίψω μομφὰς, οὔτε τὸν λόγον λαμβάνω ἐδῶ πρὸς ἐπίδειξιν· λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα ἐπιτελέσω, καὶ παρὰ τὰς διαμαρτυρίας πολλάκις συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐδικαίωσαν μετὰ ταῦτα, τὸ καθῆκόν μου. Ἴσως ἐπίκρανα πολλοὺς τῶν συναδέλφων, ἀλλ’ ἔπραξα ὅ,τι ἐν τῇ καρδίᾳ μου ἐπίστευον, διότι οὕτως ἐδιδάχθην παρὰ τῶν γονέων μου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς λέγει, ὅτι ῥίπτομεν ὑπαινιγμούς. Ἀλλὰ ποῦ ἐῤῥίψαμεν ὑπαινιγμούς; Σεῖς, κύριε Ὑπουργὲ, ἐῤῥίψατε τοιοῦτον διὰ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλετε. Ὅταν σεῖς διὰ τῶν ἐγγράφων σας καὶ τῶν εἰσηγητικῶν ἐκθέσεων ἐκακίσατε τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ναυτικοῦ, πῶς θέλετε νὰ τὴν θεωρήσω ἐγώ; Ἐγὼ δὲν εἶχον τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ γνωρίζω, ὅτι ἐδόθησαν πιστώσεις τεσσάρων ἑκατομμυρίων ὡς ἔγγιστα ἐπὶ τετραετίαν. Σᾶς ἐρωτῶ, κύριε Ὑπουργὲ, σᾶς ἐρωτῶ ἐπισήμως, διατὶ οἱ λέβητες, τὸ πρώτιστον ἐργαλεῖον τῶν πλοίων, δὲν εὑρίσκονται ἐν καλῇ καταστάσει; Ἐὰν δ’ ὑπῆρχον ἐν καλῇ καταστάσει, διατὶ προσφεύγετε εἰς ἵδρυσιν εἰδικοῦ ταμείου καὶ δανείου; Ποῦ τὸ χρῆμα λοιπὸν ἐκεῖνο ἐδαπανήθη; Δὲν φέρετε τὴν εὐθύνην, — τὸ ὁμολογῶ — ἀλλὰ, κύριε Ὑπουργὲ, φέρετε τὴν ὑποχρέωσιν ὅμως ἀπέναντι ἡμῶν νὰ μᾶς προσαγάγητε τὰ ἔγγραφα, καὶ ἐπὶ τέλους, ὅταν ἡμεῖς ἀνεύρωμεν τὰ ἐγκλήματα, νὰ μᾶς φέρητε τοὺς ὑπευθύνους. Αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν ἔχετε ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, ἀπέναντι τοῦ ἔθνους. Οὐδὲν δύσκολον, οὐδὲν ἀκατόρθωτον, ἐζήτησα ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ· ὁ Ναύσταθμος ἔχει τὰ βιβλία τοῦ ὑλικοῦ του, καὶ τὰ ἔχει ἀφ’ ὅτου συνέστη, δύνασθε δὲ δι’ ἑνὸς καὶ μόνου ὑπαλλήλου, ἐπὶ ἑβδομάδα ἐργασθησομένου, ἱκανοῦ ὅμως καὶ δεδοκιμασμένου, νὰ προσαγάγητε ἐνταῦθα ἁπάσας τὰς καταστάσεις καὶ ἅπαντας τοὺς λογαριασμούς. Ἐὰν ἐγὼ εἰς μίαν ὥραν, ἴσως καὶ ὀλιγώτερον, κατώρθωσα νὰ συνοψίσω τοὺς 7 πίνακας εἰς αὐτὰ τὰ φύλλα, ἅτινα κρατῶ ἀνὰ χεῖρας, πολὺ εὐκολώτερον εἷς εἰδικὸς ὑπάλληλος πεπειραμένος δύναται νὰ συνοψίσῃ ἐκεῖνα τὰ διεσπαρμένα, ὡς εἶναι αἱ καταστάσεις, εἰς πίνακας εἰδικοὺς, καὶ νὰ καταγράψῃ τὰ πάντα. Τί πταίω ἐγὼ, κ. Ὑπουργὲ, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία σας δὲν ἀνέγραψε χρονολογίας; Ἐὰν ἀνεγράφοντο χρονολογίαι, τοὺς ὑπευθύνους θὰ τοὺς εὑρίσκομεν ἡμεῖς· ἅμα ἐγνωρίζομεν τὰς χρονολογίας, θὰ ἠξεύραμεν ποῖοι ἦσαν οἱ Ὑπουργοὶ, καὶ πρὸς ἐκείνους θ’ ἀπευθυνόμεθα. Ἀλλ’ ὅταν μᾶς ἀποκρύπτωνται αἱ χρονολογίαι, πρὸς ποῖον νὰ ἀποταθῶμεν; ποῖον γνωρίζομεν; Ἀλλὰ καὶ τί γνωρίζει ὁ Ὑπουργὸς, ὁ κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχήν; Πρέπει νὰ παρουσιασθοῦν τὰ δικαιολογητικὰ ἑκάστης δαπάνης, εἰς τί εἰργάσθησαν ἐπὶ τετραετίαν οἱ ἐργάται τοῦ Ναυστάθμου, ὧν ὁ ἀριθμὸς οὐκ εὐκαταφρόνητος. Ἐπὶ τέσσαρα ὅλα ἔτη ἐργάζονται 60 ἕως 80 τεχνῖται αʹ, βʹ, γʹ καὶ δʹ τάξεως, καὶ ἐν τούτοις παῤῥησίᾳ σήμερον δηλοῦται, ὅτι οἱ λέβητες εἶναι ἐν ἀχρηστίᾳ! Ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ μακαρίτου Γεωργίου Ρούφου διετάχθην ἐγὼ καὶ ἐπεξέτεινα τὰ μηχανουργεῖα, καὶ κατεσκεύασα τὸ Χυτήριον καὶ τὸ Λεβητοποιεῖον, καὶ τὸ Λεβητοποιεῖον λειτουργεῖ. Διατὶ τὸ Λεβητοποιεῖον δὲν κατεσκεύασε τοὺς ἀπαιτουμένους λέβητας; Διατὶ ἐπρομηθεύοντο 100,000 δραχμῶν ῥίνας καὶ 12,000 καουτσούκ, καὶ τόσα ἄλλα μηχανήματα ἄχρηστα, καὶ δὲν ἠγόραζον ἐλάσματα, διὰ νὰ κατασκευάσουν τοὺς λέβητας;

§240Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τίς λέγει τὸ ἐναντίον;

§241Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς ὁ ὑπόλογος, ἀλλ’ ὁμιλῶ πρὸς ὑμᾶς, διότι μὲ ἐκακίσατε ὅτι θέλω διὰ τοῦ λόγου νὰ ἐπιδειχθῶ ἐν τῇ Βουλῇ.

§242Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο· εἶπον ὅτι δὲν εἶναι οὐσιαστικὴ ἡ συζήτησις.

§243Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὴν οὐσιαστικὴν συζήτησιν, κύριε Ὑπουργὲ, ἀκόμη συζητοῦμεν ἐπὶ τῶν στοιχείων. Ἐγὼ ἔπρεπε νὰ ἔχω παράπονον, καὶ εἴδετε μεθ’ οἵας Ἰωβίου ὑπομονῆς ἀνέμενον τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐπίστευον ὅτι ἤθελον προταχθῆ συμφώνως τῇ ἐπερωτήσει μου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον κατὰ τὴν 13 Ἰουλίου 1895, ἀλλ’ ἀντ’ αὐτῶν εἶδον ἄλλα, εἶδον ἄλλα ἀντ’ ἄλλων. Ἐὰν εἴχομεν τὰς καταστάσεις, ὡς ἐζητήθησαν παρ’ ἐμοῦ, ἠθέλομεν ἴδει τὸ κάτοπτρον τὸ ἀληθὲς, καὶ τότε ἠθέλομεν γνωρίσει, ἐκ τῶν τεσσάρων ὡς ἔγγιστα ἑκατομμυρίων δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν διὰ πιστώσεων κατὰ τὰ ἔτη 1892, 1893, 1894 καὶ 1895, ποῖα πλοῖα ἐπεσκευάσθησαν. Διότι αὐτὰ τὰ χρήματα ἐδαπανήθησαν· ἀλλὰ ποῦ ἐδαπανήθησαν, ἀφοῦ σεῖς εὑρίσκετε τὰ πλοῖα ἐν ἀχρηστίᾳ. Ἐζητήσατε λογαριασμὸν παρὰ τῶν ὑπευθύνων; Διατὶ δὲν τοὺς καλεῖτε νὰ σᾶς εἴπωσι τίνας ἐργασίας ἐξετέλεσαν; Καλέσατέ τους, κύριε Ὑπουργὲ, ἐπισήμως. Ὅταν ἐγώ, ὁ διευθυντής, φερ’ εἰπεῖν, τοῦ Ὁπλοστασίου ἔκαμα δαπάνας, καὶ μετὰ ταῦτα παρουσιασθῇ μία αἴτησις «πέμψατέ μοι βλητοφόρα τόσα», καὶ ἀποδειχθῇ ὅτι τὰ βλητοφόρα εἶναι ἄχρηστα, δὲν ἔχω νὰ δώσω λόγον ἀπέναντι τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν; δὲν θὰ μὲ ἐρωτήσῃ, «ποῦ ἐδαπάνησες τὸ χρῆμα; τί ἐγένοντο τὰ ὑλικά;» Ζητῶ παρ’ ὑμῶν, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ ἐρωτήσητε τὸν Ναύσταθμον, ποῖαι ἐργασίαι ἐξετελέσθησαν κατὰ τὰ διαστήματα ταῦτα, ποῖα πλοῖα ἐπεσκευάσθησαν, καὶ τί ἐδαπανήθη δι’ ἑκάστην ἐπισκευήν. Ὅταν δ’ ἔχωμεν ταῦτα, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μᾶς φέρητε τὴν κατάστασιν τῆς «Μπουμπουλίνας», ἔχομεν τὸ συμπέρασμα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὀφείλομεν νὰ μάθωμεν ποῖα ὑλικὰ, εὑρισκόμενα πρὸ τοῦ 1892 ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Ναυστάθμου, ἐξήχθησαν καὶ ἐχρησιμοιποιήθησαν διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν». Ζητοῦμεν νὰ μάθωμεν, ποῖα ὑλικὰ ἦσαν κατὰ τὴν 1 Ἰανουαρίου 1892, καὶ ποῖα εἰσήχθησαν καὶ ποῖα ἐξήχθησαν. Αὐτὰ ζητοῦμεν· αὐτὰ δὲ, ἂν σᾶς παριστᾷ ὁ Ναύσταθμος ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ προσαχθῶσι, μὴ τὸ πιστεύετε. Εἶναι δυνατώτατον. Ἐὰν δὲ καλέσητε οἱονδήποτε λογιστικὸν ὑπάλληλον, θὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν δύναται νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα. Αὐτὰ εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω πρὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, καὶ πιστεύω ὅτι εἰς μέλλοντα χρόνον θέλει κατανοήσει, ὅτι καὶ αἱ ἐπερωτήσεις μου καὶ οἱ λόγοι μου ἀφορῶσι τὸ ἴδιον αὐτοῦ συμφέρον· διότι δὲν θὰ λησμονήσῃ ποτὲ, ὅτι τὰ πάντα ἠθέλησαν αὐτὴν τὴν πρωΐαν νὰ τὰ στρέψουν ἐναντίον του, καὶ ὁ πόλεμος ἐστράφη κατ’ αὐτοῦ, καὶ ἰδίως διὰ τὸν τεχνίτην τὸν μετακληθέντα ἐξ Εὐρώπης πρὸς τοποθέτησιν τῶν ἠλεκτρικῶν μηχανῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ φέρω τὸν λόγον. Σύστημα γενικὸν ἐπεκράτησε πρὸ δεκαπενταετίας, ὡς ἀνοργάνιστος νὰ παρουσιάζηται ἡ Ἑλλὰς, ἀναξία νὰ ἐπιτελέσῃ καὶ τὸ ἐλάχιστον τῶν ἔργων· δυστυχῶς καὶ στρατιωτικοὶ καὶ ταχυδρομικοὶ καὶ ναυτικοὶ καὶ παντὸς εἴδους εἰδικοὶ μετεκλήθησαν ἐξ Εὐρώπης, ἵνα δείξωμεν, ὅτι καὶ τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Σερβίας ἀκόμη καὶ τῆς Βουλγαρίας εἴμεθα πολὺ κατώτεροι. Ἐὰν ἠθέλομεν προσέξει, ἠθέλομεν ἴδει, ὅτι ἔχομεν ἐνταῦθα μίαν ἐγκατάστασιν ἠλεκτρικοῦ φωτὸς, γενομένην παρὰ τεχνιτῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι, δύναμαι νὰ εἴπω...

§244Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τότε ὁ Λαδόπουλος εἰς τὴν Σῦρον διατὶ ἔφερε τὸν αὐτὸν τεχνίτην;

§245ΤΟΜΑΝ. Εἶναι ἐκ τοῦ αὐτοῦ καταστήματος, ἐξ οὗ καὶ ὁ τεχνίτης, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται εἰς τὸν Ναύσταθμον· τὸ κατάστημα δὲ αὐτὸ, προμηθεῦον τὰς μηχανὰς, ἔχει καὶ τὴν εὐθύνην τῆς καλῆς αὐτῶν λειτουργίας, καὶ δι’ αὐτὸ ἀποστέλλει τεχνίτην αὐτοῦ, διότι ἔχει τὴν βεβαιότητα, ὅτι τὰ μηχανήματα ταῦτα θὰ τοποθετηθῶσι καταλλήλως· δι’ αὐτὸ προτιμῶνται οἱ τεχνῖται οἱ ἐκ τοῦ αὐτοῦ καταστήματος, ὡς εἰδικοί.

§246Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Λυποῦμαι διότι ἀγνοεῖτε τί θὰ ’πῇ ἠλεκτρισμὸς, καὶ πῶς παράγεται ὁ ἠλεκτρισμός. Ἡ μηχανὴ, τὸ λεγόμενον δύναμον, εἶναι μηχανὴ κινουμένη δι’ ἀτμοῦ, ἡ ὁποία διὰ τῆς περιστροφικῆς της κινήσεως παράγει ἠλεκτρισμὸν μεταφερόμενον. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐν τῷ νοσοκομείῳ τοῦ Βουκουρεστίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἓν τῶν ἀρίστων τῆς Εὐρώπης, καὶ τὸ ὁποῖον φωτίζεται δι’ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς, τὰ μηχανήματα τὰ ἐτοποθέτησαν ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, ἡμεῖς δὲ, οἱ ὁποῖοι ἐστείλαμεν τόσους καὶ τόσους εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ ναυπηγοὺς καὶ ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον νὰ γνωρίζωσι, καὶ μάλιστα ἐν τῇ ἐποχῇ ταύτῃ, κάλλιστα τὴν τοποθέτησιν τῶν μηχανημάτων τούτων, διότι εἶναι ἓν τῶν κυρίων ἐργαλείων τοῦ στόλου καὶ τῶν θωρηκτῶν, ἀναγκαζόμεθα νὰ συμφωνῶμεν μετὰ τοῦ εἰρημένου καταστήματος, ἵνα μᾶς ἀποστέλλῃ τεχνίτας. Δὲν κακίζω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀλλὰ τὴν συμφωνίαν· διότι, ἐὰν ἤθελε νὰ φέρῃ τὸ κατάστημα καὶ τὴν εὐθύνην τῆς καλῆς λειτουργίας τῶν μηχανημάτων, ἔπρεπεν ἐν τῇ συμφωνίᾳ τῆς παραγγελίας νὰ τεθῇ ὁ ὅρος, ὅτι συμφωνεῖται νὰ ἀποσταλῇ τὸ μηχάνημα ἐπ’ αὐτῇ τῇ τιμῇ, ἀλλὰ θὰ ἀποσταλῇ καὶ τεχνίτης, ἵνα τὸ ἐγκαταστήσῃ, καὶ ὄχι νὰ μετακαλῶμεν εἰδικὸν τεχνίτην ἐδῶ, ὁ ὁποῖος νὰ ἐργάζηται ἀλλαχοῦ καὶ ὄχι εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν· νὰ γείνῃ δηλ. ὅ,τι γίνεται καὶ εἰς τὰ καταστήματα τοῦ Τζὼν Μὰκ–Δούαλ, τοῦ Βασιλειάδου καὶ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνουσι τὴν κατασκευὴν μηχανῶν μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὰς παραδώσουν ἐν κινήσει. Ἐὰν δὲ σήμερον κρατεῖται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὸς ὁ εὐρωπαῖος τεχνίτης, ἵνα τοποθετήσῃ τὰ σύρματα ἢ τοὺς λαμπτῆρας, τοῦτο εἶναι ἐργασία, ὡς νὰ ἐλέγομεν, ὅτι μετακαλοῦμεν τεχνίτην ἐξ Εὐρώπης, ἵνα τοποθετήσῃ τοὺς ἠλεκτρικοὺς κώδωνας. Σήμερον καὶ τὰ Ἀνάκτορα καὶ ἄλλα μέγαρα καὶ μεγάλαι οἰκίαι ἐν Ἀθήναις φωτίζονται δι’ ἠλεκτρικοῦ φωτὸς, τὴν ἐγκατάστασιν δ’ αὐτοῦ δὲν τὴν κάμνουν πρωτίστης τάξεως τεχνῖται, ἀλλὰ παιδιὰ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ κρατῶμεν ἐνταῦθα τεχνίτην, ἁδρῶς πληρονόμενον, διὰ νὰ τοποθετήσῃ τοὺς ἀγωγοὺς ἢ τοὺς λαμπτῆρας. Καταλήγων τὸν λόγον, ἐμμένω εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ἀπαιτήσῃ, ἵνα ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ναυστάθμου χορηγήσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ζητῶ, ὅπως ἐξελεγχθῇ, ἐὰν ἔχῃ δίκαιον ὁ Ναύσταθμος, ἢ ἐὰν λέγῃ ἀναληθείας· διότι, ἐὰν παρουσιασθῇ ὁ Ναύσταθμος καὶ εἴπῃ, ὅτι ἐδαπανήσατε εἰς τοὺς λέβητας τῶν πλοίων, τότε θὰ δειχθῆτε ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ, ἀνακριβής. Ἵνα βεβαιωθῇ λοιπὸν, ὅτι ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν παρουσιάζετε σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, περὶ τῶν λεβήτων τοῦ στόλου εἶναι τοιαύτη, ὀφείλετε νὰ ζητήσητε, ποῖαι ἐπισκευαὶ ἐγένοντο κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν.

§247ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν σάλον, ὅστις ἐγεννήθη ἐκ τῆς συζητήσεως ἣν ἐπροκάλεσεν ἡ μετασκευὴ τοῦ ὁπλιταγωγοῦ «Μπουμπουλίνας» εἰς θαλαμηγόν. Ἡ συζήτησις δὲν ἐπέχυσε πολὺ φῶς, οὐδὲ τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα καὶ οἱ πίνακες ἐπαρουσίασαν καθαρὰν τὴν εἰκόνα τῶν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ συμβάντων κατὰ τὴν μετασκευὴν ταύτην. Ὅ,τι παρανόμως ἐγένοντο μεγάλαι δαπάναι, περὶ τούτου οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει· ἀλλὰ ποῖαι καὶ πόσαι, τοῦτο θὰ καθαρίσῃ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ, ἂν τοιαύτην λάβῃ ἀπόφασιν ἡ Βουλή. Τότε θὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῶν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος μοὶ γεννῶνται ἀπορίαι τινὲς, καὶ θέλω παρακαλέσει τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν νὰ μοὶ διαλύσῃ ταύτας. Ὡς καταφαίνεται, τὸ πλοῖον τοῦτο ἤρχισε νὰ μετασκευάζηται ἄνευ σχεδίου τινὸς καὶ ἄνευ προϋπολογισμοῦ...

§248Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Βεβαίως δὲν ὑπῆρχε προϋπολογισμός. Ἐγὼ ὑπέβαλον προϋπολογισμόν.

§249ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὑμεῖς ὑπεβάλατε προϋπολογισμὸν διὰ τὴν μέλλουσαν ἐργασίαν, ἀλλὰ τὸ πλοῖον τοῦτο μετασκευάζεται ἐπὶ τριετίαν ἤδη. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ὑπῆρχε καὶ σχέδιον, οὕτω δὲ ἐδημιουργήθη ἐν Ναυστάθμῳ εἷς πύργος Βαβὲλ, ἔνθα ἐπῆλθε σύγχυσις ἐξουσιῶν, κονδυλίων, ἐργασιῶν καὶ προσώπων. Κατὰ πᾶσαν δὲ πιθανότητα, αὐτὴ ἡ βαβυλωνία τῆς «Μπουμπουλίνας» θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ μακρὸν, καὶ ἡ Βουλὴ θὰ εὑρίσκηται ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ, ὅπως ἀποπερατωθῇ τέλος τὸ μυθολογικὸν αὐτὸ πλοῖον, τὸ ὁποῖον δίδει ἀφορμὰς εἰς ὑπονοίας καὶ ψόγους κατὰ πλείστων προσώπων. Καὶ δικαίως, διότι ἤρχισε πρὸ τεσσάρων ἐτῶν ἡ μετασκευὴ, εἰσάγεται προϋπολογισμὸς ὀλίγων δεκάδων χιλιάδων δραχμῶν, ἡ ἐργασία ὅμως παρατείνεται, καὶ αἱ ὀλίγαι δεκάδες χιλιάδων δραχμῶν ἐγένοντο ὀλίγα ἑκατομμύρια, δὲν γνωρίζομεν δὲ, ἂν θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία ἐπὶ μίαν πενταετίαν ἢ ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, ἂν θὰ ἀρκέσῃ ὁ προϋπολογισμὸς, ὃν ὑπέβαλεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς, ἢ θ’ ἀπαιτηθῶσι νέα ἑκατομμύρια. Ὅτι πρέπει ἡ Βασιλικὴ οἰκογένεια νὰ ἔχῃ εὐπρεπὲς καὶ πᾶσαν εὐμάρειαν παρέχον θαλαμηγὸν, οὐδεὶς ἀντιλέγει, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν γενομένην σπατάλην, ἴσως ἄνευ λόγου, καὶ ἐν ἀγνοίᾳ βεβαίως τοῦ Βασιλέως. Νὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος χάριν τοῦ βασιλικοῦ θαλαμηγοῦ, εἶναι ὀρθὸν, ἀφοῦ ὑπάρχει πρὸς τοῦτο ἀνάγκη, ἀλλὰ νὰ γνωρίζῃ τί θὰ δαπανήσῃ, καὶ νὰ μὴ μεταβάλλῃ τόσον ἐπιπολαίως εἰς καταβόθραν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τὸ πολυπαθὲς αὐτὸ σκάφος. Ἐδῶ δὲ κυρίως δέον νὰ στραφῇ πᾶσα ἡ μέριμνα τῆς Βουλῆς.

§250ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Οὐδένα, Κύριοι, ἔρχομαι νὰ ἐγκαλέσω καὶ οὐδενὸς νὰ μεμφθῶ, διότι ἀφ’ ἧς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρίσταμαι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, ὅτι αἱ μεταξὺ τῶν πολιτευτῶν ἀντεγκλήσεις παρ’ ἡμῖν κατ’ οὐδὲν συμβάλλουσιν εἰς βελτίωσιν τῶν τῆς Πολιτείας. Ἕνεκεν ἀσθενείας, ἥτις μ’ ἐκράτησεν ἐπὶ μακρὸν κατ’ οἶκον, δὲν παρέστην εἰς τὴν συνεδρίασιν, καθ’ ἣν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς κατέθηκε τὰ ναυτικὰ νομοσχέδια, ἐφ’ οἷς ἐποιήσατο μακρὰν εἰσήγησιν, οὐδὲ εἰς τὰς συνεδριάσεις τὰς κατόπιν, καθ’ ἃς ἐπανέφερε τὸν λόγον ἐπὶ τὸ αὐτὸ θέμα. Ἀλλ’ ἀνέγνων τὸν λόγον αὐτοῦ ἐν ταῖς ἐφημερίσι, καὶ δὴ ἐν τῇ «Πρωΐᾳ», ὑποθέτω δὲ, ὅτι τὸ ἐν τῇ «Πρωΐᾳ» κείμενον εἶναι τὸ ὁριστικὸν, οὕτως εἰπεῖν, τὸ ἐπίσημον. Ἐν τῷ λόγῳ ἐκείνῳ εἶδον, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ὑπέπεσεν εἰς τινας ἀνακριβείας. Ὑποθέτω ὅτι αἱ ἀνακρίβειαι αὗται δὲν προήρχοντο ἐκ προθέσεως, ἀλλ’ ἐξ ἀτελῶν ἴσως πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας τῷ ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία. Ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι, ἐὰν αἱ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας προτίθεμαι νὰ ὑποβάλω εἰς ὑμᾶς, τὸν πείσωσι, θέλει σπεύσει αὐτὸς οὗτος νὰ ἐπανορθώσῃ τὰς ἀνακριβείας, περὶ ὧν ὁμιλῶ. Εἶναι, Κύριοι, φυσικὸν, εἶναι ἀνθρώπινον, ὅταν ἐρευνᾷ τις τὰς πράξεις τοῦ ἄλλου, νὰ μὴ καταβάλλῃ τὴν αὐτὴν προσοχὴν, τὴν αὐτὴν ἀκρίβειαν, ἣν καταβάλλει ἐρευνῶν ἰδίας ἑαυτοῦ πράξεις, περὶ ὧν ἀμεσώτερον ἐνδιαφέρεται καὶ δι’ ἃς εὐθύνεται. Ἡ πρώτη ἀνακρίβεια, τὴν ὁποίαν παρετήρησα ἐν τῷ λόγῳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, σχετίζεται πρὸς τὴν ἔκθεσιν τοῦ διοικητοῦ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, τὴν φέρουσαν, νομίζω, χρονολογίαν τοῦ Δεκεμβρίου 1892. Περὶ αὐτῆς, μεταξὺ ἄλλων, σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι τῳόντι τόσῳ περιεργοτάτη, ὅσῳ καὶ σοβαρά. Περιεργοτάτη διὰ πολλοὺς μὲν καὶ ἄλλους λόγους, ἀλλὰ καὶ διότι εὑρέθη ἀπρωτοκόλλητος ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου, ἐν ᾧ ὁμιλεῖ περὶ ἐλλείψεων ἔκτοτε ὑπαρχουσῶν, καὶ ἐν ᾧ δι’ αὐτῆς προτείνονται μέτρα, ἅτινα ἐὰν ἔκτοτε ἐλαμβάνοντο, βεβαίως δὲν ἠθέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ μανθάνωμεν, ὅτι οὐχὶ δωδεκὰς, ἀλλ’ οὔτε ἓν καψύλιον διὰ τὰς τορπίλλας ὑπῆρχε μέχρι πρό τινος ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης.» Ἡ ἱστορία τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης εἶναι αὕτη. Ἅμα ἀναλαβὼν τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1892, ἐπεσκέφθην, ἐννοεῖται, τὸν Ναύσταθμον καὶ ἐκεῖ ἔσχον τὰς αὐτὰς ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας καὶ ὁ νῦν ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἐκ τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκοντο τὰ πλεῖστα τῶν ὑλικῶν τοῦ Ναυστάθμου. Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς βουλευτικῆς συνόδου τοῦ 1892, θέλων νὰ ἔχω ἐνώπιόν μου λεπτομερῆ σημείωσιν τῶν ἐλλείψεων καὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ κλάδου ἰδίως τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ἀπετάθην πρὸς τὸν διοικητὴν αὐτῆς, καὶ ἐζήτησα ἔκθεσιν περιεκτικωτάτην. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην· δὲν ὑπεβλήθη ἐξ οἰκείας βουλήσεως. Γινώσκετε ὅτι ὁ διοικητὴς τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης εἶναι ἀξιωματικός· ἑπομένως θὰ ἦτο ἀντιπειθαρχικὸν, ἂν ἐξ οἰκείας βουλήσεως ὑπέβαλλεν ἐκεῖνος ἔκθεσιν περὶ τοῦ κλάδου του. Ἡ ἔκθεσις ἐκείνη ἦτο τῳόντι μεγίστης σοβαρότητος· ἔθιγε ζητήματα γενικώτερα τοῦ Κράτους. Εὐθὺς ὡς ἔλαβον αὐτὴν, ἐθεώρησα καθῆκον νὰ τὴν ἀνακοινώσω αὐθωρεὶ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς τότε Κυβερνήσεως. Δὲν φρονῶ ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ Ἕλλην Ὑπουργὸς, ὅστις βλέπων τὰς ἐν τῇ ἐκθέσει ἐκείνῃ καταγραφομένας ἐλλείψει, καὶ ἀνάγκας, ἤθελεν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἀμελήσει νὰ λάβῃ μέτρα περὶ τῆς θεραπείας αὐτῶν. Αὐτὸ τοῦτο τὸ αἴσθημα κατέλαβε καὶ ἡμᾶς τότε. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ἐνταῦθα νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τίνα κατάστασιν διετέλουν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας; Ἡ τότε Κυβέρνησις ἐφρόνει, ὅτι διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐπεδίωκε νὰ πραγματοποιήσῃ, ἤθελεν ἀναχαιτίσει τὴν ἔκτοτε ἐπιφαινομένην καταστροφήν. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν τῶν μέτρων ἐκείνων καὶ τῶν ἰδεῶν τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ἀναφέρω ταῦτα ἁπλῶς καὶ μόνον, ἵνα σᾶς ἀποδείξω, ὅτι πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν, τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ διοικητοῦ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ἀπῃτοῦντο χρηματικὰ μέσα, στενῶς συνδεόμενα πρὸς τὰς ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐνεργείας τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ἡ τότε Κυβέρνησις ἐπεδίωκε παντὶ σθένει πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν ἐν τοῖς διαφόροις κλάδοις τῆς διοικήσεως, καὶ διὰ τοῦτο, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὁ ψηφισθεὶς διὰ τὸ 1892, ἀνήρχετο εἰς δρ. 6,500,000 περίπου, ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ὑποβληθεὶς διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1893 δὲν ἀνήρχετο, εἰμὴ μόνον εἰς δραχ. 5,000,000 ὡς ἔγγιστα. Διὰ τῶν οἰκονομιῶν ἐκείνων ἡ τότε Κυβέρνησις ἐζήτει, τοῦτο μὲν, νὰ ἀποδείξῃ πρὸς τοὺς κεφαλαιούχους, παρ’ ὧν ἤλπιζε νὰ ἐπιτύχῃ τὸ γνωστὸν εἰς χρυσὸν δάνειον, ὅτι ἐγένοντο πᾶσαι αἱ δυναταὶ οἰκονομίαι περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν, ἐκεῖνο δὲ, ὅπως ἐξοικονομήσῃ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον ἤθελε χρησιμεύσει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπὸ διαπραγμάτευσιν δανείου. Εὑρισκόμεθα λοιπὸν ἐνώπιον τοιαύτης καταστάσεως καὶ κατ’ ἀνάγκην ὠφείλομεν νὰ περιμένωμεν καλλιτέραν εὐκαιρίαν, ἵνα ἔχωμεν τὰ μέσα, ὅπως ἱκανοποιήσωμεν τὰς ἀνάγκας τὰς ὑποδεικνυμένας ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ διοικητοῦ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης. Τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην ἐθεώρησα ὡς ἔχουσαν χαρακτῆρα ἐμπιστευτικὸν, καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦτον βεβαίως ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς σήμερον. Οὗτος δὲ εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν δὲν ἐπρωτοκόλλησα τὴν ἔκθεσιν. Πάντες γινώσκετε, ὅτι ἔγγραφον πρωτοκολλημένον εἶναι ἔγγραφον δημόσιον. Ἀλλὰ τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο δὲν παρέῤῥιψα εἰς τὰ χαρτιὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Τοὐναντίον, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ καταλίπω τὸ Ὑπουργεῖον, παρέδωκα τὴν ἔκθεσιν εἰδικῶς εἰς τὸν τμηματάρχην τοῦ ὑλικοῦ, μετὰ τῆς ἐντολῆς νὰ τὴν παραδώσῃ ἐμπιστευτικῶς εἰς τὸν διάδοχόν μου, τὸν μακαρίᾳ τῇ λήξει Ἐπαμ. Κριεζῆν· τὴν παρέδωκα δὲ εἰς τὸν τμηματάρχην τοῦ ὑλικοῦ, διότι ὁ προσωπάρχης τοῦ Ὑπουργείου εἶχεν ἤδη παραιτηθῆ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἀποχωρήσεώς μου ἐκεῖθεν. Ἀφοῦ δὲ ὁ διάδοχός μου ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου, ἐφρόντισα νὰ βεβαιωθῶ, ὅτι ἡ ἔκθεσις εἶχε περιέλθει ἀσφαλῶς εἰς χεῖράς του. Βλέπει λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἐδόθη μὲν πλήρης ἡ προσήκουσα σημασία εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην, δὲν ἐπρωτοκολλήθη δὲ, διότι δὲν ἤθελον νὰ καταστῇ ἔγγραφον δημόσιον, καὶ νὰ διακινδυνεύσωμεν νὰ μάθωσι ξένοι, μὴ φίλα φρονοῦντες πρὸς τὴν χώραν ἡμῶν, τὴν κατάστασιν, ἐν ᾗ κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον διετέλει ὁ κλάδος τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης.

§251Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν, Κύριε;

§252ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ὁρίστε.

§253Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὡς λέγετε, ὅτι ἐνθυμεῖσθε, καὶ ὡς ἰσχυρίσθητε, ἡ ἔκθεσις αὕτη τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ὑπεβλήθη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τότε συνεπείᾳ αἰτήσεως τοῦ Ὑπουργείου. Ἡ αἴτησις αὕτη τοῦ Ὑπουργείου ἦτο ἔγγραφος ἢ προφορική;

§254ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Προφορική.

§255Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ ἔκθεσις ὅμως τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης οὐ μόνον δὲν ποιεῖται λόγον περὶ ἔστω καὶ προφορικῆς διαταγῆς, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας ἐν ἀρχῇ λέγει, ὅτι, καίτοι πολλάκις ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα ἀνηνέχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, οὐδέποτε τοῦτο ἔστερξε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ αἰτούμενα παρὰ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης. Ἄν θέλετε, δίδω ὑμῖν τὴν ἔκθεσιν καὶ ἀναγινώσκετε αὐτήν.

§256ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Μάλιστα, ταῦτα λέγει, τὸ γινώσκω. Ἀπαντῶ ὑμῖν ἀμέσως. Μετὰ τὰς ἐπανειλημμένας ἐπισκέψεις μου εἰς τὸν Ναύσταθμον καὶ ἰδίως εἰς τὸν κλάδον τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ἡ διοίκησις αὐτῆς μοὶ ἀπηύθυνε παράπονα, ὅτι ἐπὶ τῶν προκατόχων Ὑπουργείων εἶχε πολλάκις ζητήσει τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν, ὧν αἱ πλεῖσται ἀναγράφονται ἐν τῇ ἐνώπιον ὑμῶν ἐκθέσει, ἀλλ’ ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις, ἐκ τῶν προκατόχων ἠθέλησέ ποτε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς παρατηρήσεις ταύτας τῆς διοικήσεως τῆς Ἀμύνης. Τότε προσεκάλεσα τὸν διοικητὴν νὰ μοὶ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν· ἑπομένως ἐπὶ τῇ αἰτήσει ἐμοῦ, ἐπαναλαμβάνω, ἐστάλη ἡ ἔκθεσις αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Καὶ ἐπὶ τέλους, τὴν δικαιολογίαν ἡμῶν δι’ ὅ,τι δὲν ἐφροντίσαμεν νὰ πρωτοκολλήσωμεν, ἢ νὰ καταστήσωμεν γνωστὴν τὴν ἔκθεσιν, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ὁμολογήσῃ αὐτὸς οὗτος ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργός. Διότι τί σᾶς εἶπε, Κύριοι, ἐν τῇ ἀγορεύσει του; (ἀναγινώσκει): «Βεβαίως, Κύριοι, δὲν ἤθελον τολμήσει νὰ ποιήσωμαι λόγον περὶ τῆς ἐλεεινῆς ταύτης πενίας, ἐν ᾗ αἱ ἀποθῆκαι τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης εὑρέθησαν, ἐὰν δὲν εἶχεν ἤδη ληφθῆ ἡ δέουσα πρόνοια, ἐφ’ ᾗ πολλὰς πρέπει νὰ ὀφείλωμεν χάριτας τῷ κ. Πρωθυπουργῷ, ὅστις πᾶν ὅ,τι τὸ παρ’ ἐμοῦ διευθυνόμενον Ὑπουργεῖον, ἐν σχέσει πρὸς ταῦτα, ἐζήτησε, προθύμως ἐδέχθη, δὲν ἤθελον, λέγω, τολμήσει νὰ ποιήσωμαι λόγον περὶ τῆς πενίας τῶν ἀποθηκῶν τούτων, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνετο ἐγκαίρως ἡ δέουσα πρόνοια, ὅπως αἱ ἀποθῆκαι ἡμῶν πληρωθῶσι πάντων τούτων τῶν ὑλικῶν. Διὰ τῶν καλωδίων ἀναφλέξεως δυνάμεθα, Κύριοι νὰ περιφρουρήσωμεν σχεδὸν πάντα τὰ παράλια τοῦ Κράτους ἡμῶν, διὰ τῶν κομισθέντων δὲ ὑλικῶν βεβαίως δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐν ἐνδεχομένῃ βεβαίως περιστάσει δὲν θέλει παρουσιασθῆ ἐντελῶς ἄοπλος ὡς πρὸς τὰ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης». Βλέπετε ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἀνέπτυξε τοὺς λόγους, δι’ οὓς δὲν ἐνομίσαμεν ἡμεῖς ὀρθὸν νὰ καταστήσωμεν γνωστὴν τὴν προκειμένην ἔκθεσιν, καὶ τοὺς ἐπιδοκιμάζει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου του ἀνέφερεν ὑμῖν, ὅτι «καὶ τὰ καλώδια ἐκεῖνα, δι’ ἃ ἐπληρώσαμεν ἑπτὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν, εὑρέθησαν ἐντελῶς κατεστραμμένα». Εἶναι ἀληθέστατον, Κύριοι, ὅτι, ὅτε ἐπεσκέφθην κατὰ πρώτην φορὰν τὸν Ναύσταθμον καὶ προσῆλθον εἰς τὸ μέρος, ἔνθα ἔκειντο τὰ καλώδια ταῦτα, κατελήφθην καὶ ἐγὼ ὑπὸ φρίκης, ἰδὼν ὅτι σχεδὸν ἅπαντα ἦσαν κατεστραμμένα, ὅτι τοὐλάχιστον τὸ ἐκ καουτσοὺκ περίβλημα αὐτῶν ἦν ἐντελῶς κατεστραμμένον. Εὐνόητον δὲ τοῦτο, ὅταν ἀναλογισθῆτε, ὅτι ὑπὸ τὸν ἥλιον τὸν ἑλληνικὸν τὸ καουτσοὺκ ἐπὶ ὀλιγίστας μόνον ἡμέρας θὰ ἠδύνατο νὰ διατηρηθῇ, εἰ μὴ ἐλαμβάνετο φροντὶς νὰ τεθῶσι τὰ σύρματα ἐντὸς ὕδατος. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἐγένετο θῦμα μιᾶς ὑπερβολῆς ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁμιλῶν περὶ καλωδίων ἀξίας ἑπτὰ ἑκατομμυρίων. Ὑφίσταται, φαίνεται, παράδοσις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν περὶ τῶν καλωδίων τούτων, ὅτι ἐστοίχισαν τὸ μυθῶδες ποσὸν ἐκεῖνο. Ἤκουσα καὶ ἐγὼ αὐτὸς περὶ τοιούτου ποσοῦ, καὶ ἐπὶ ἡμέρας, πρὶν ἢ μοὶ δοθῇ εὐκαιρία νὰ ἐρευνήσω ἀκριβέστερον, ἐπίστευον τὴν παράδοσιν· ἐπίστευον ὅτι πράγματι καλώδια ἀξίας ἑπτὰ ἑκατομμυρίων εἶχον καταστραφῆ. Ὅτε ἐζήτησα νὰ μάθω θετικώτερον τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀνεκάλυψα, ὅτι εἰς τὸ ἀνὰ τὰ στόματα φερόμενον ποσὸν εἶχον προστεθῆ μηδενικὰ φαντασιώδη· καὶ εὔκολον εἶναι, Κύριοι, εἰς πάντας ὑμᾶς νὰ τὸ ἐννοήσητε, ὅταν ἀναλογισθῆτε, ὅτι ἡ κατὰ μέτρον μέση τιμὴ τοιούτων καλωδίων δὲν ὑπερβαίνει τὰ πέντε ἢ ἓξ φράγκα. Ἑπομένως, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τὰ καλώδια πράγματι ἐστοίχιζον ἑπτὰ ἑκατομμύρια, πάντως πρέπει νὰ συμπεράνωμεν ὅτι εἶχέ ποτε γείνῃ προμήθεια καλωδίων ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου μέτρων τοὐλάχιστον. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει ἐρευνήσει καὶ περὶ τούτου ἀκριβέστερον καὶ θέλει καθησυχάσει καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν δημοσίαν γνώμην ὡς πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐστοίχισαν τὰ καλώδια. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ εἰς τρίτην ἀνακρίβειαν ὑπέπεσεν ἐξ ἀτελοῦς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας. Εἶπεν ἐν τῇ ἀγορεύσει του, ὅτι, ἐρωτήσας τὸν ἀρχηγὸν τῆς Θωρηκτῆς Μοίρας περὶ διαστημομέτρων, ἔλαβεν ἀπάντησιν, ὅτι οὐδὲν διαστημόμετρον ὑπάρχει ἐν τῷ στόλῳ. Διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι περὶ τὰ τέλη, ἂν μὴ λανθάνωμαι, τοῦ 1892 ἐγὼ αὐτὸς παρήγγειλα εἰς Δανίαν καὶ ἐκομίσθησαν ἐνταῦθα δέκα διαστημόμετρα, τὰ ὁποῖα παρέλαβεν ἀξιωματικὸς τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ὁ κ. Ραυτόπουλος. Ἐλπίζω ὅτι μετὰ τὰς εἰδήσεις ταύτας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, λαμβάνων πληρεστέρας πληροφορίας, θέλει τοὐλάχιστον ἀποδώσει τὸ δίκαιον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐμὴν διαχείρισιν.

§257Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν;

§258ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ὁρίστε.

§259Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶχον μάθει, ὅτι ποτὲ δὲν ὑπῆρχον διαστημόμετρα εἰς τὸν στόλον. Ἀπηύθυνα ἔγγραφον πρὸς τὴν Θωρηκτὴν Μοῖραν, καὶ ἡ Θωρηκτὴ Μοῖρα μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι οὐδέποτε τὰ πλοῖα ἐφωδιάσθησαν διὰ διαστημομέτρων. Ἀπηύθυνα τὸ αὐτὸ ἔγγραφον εἰς τὸν Ναύσταθμον, καὶ ἐπίσης ὁ Ναύσταθμος μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι οὐδέποτε ἔλαβε διαστημόμετρα. Κατόπιν μ’ ἐπληροφόρησεν ὁ Ναύσταθμος, ὅταν ἐγένετο ἐν τῷ τύπῳ συζήτησις, ὅτι ἀληθῶς ἐγένετο προμήθεια δέκα ἐργαλείων, ἅτινα ὀνομάζονται ἐν τῷ τηλεγραφήματι τούτῳ τοῦ κ. διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου διοπτευτικοὶ ἑξάντες, ἤτοι διαστημόμετρα, ὡς λέγει. Ἑπομένως κατὰ τὸν διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου πρόκειται περὶ τῶν δέκα διαστημομέτρων, ἅτινα καὶ ὑμεῖς τώρα εἴπετε ὅτι ἐπρομηθεύσατε εἰς τὸν στόλον. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι οὐδόλως ἕως τότε ἐγνώριζον, ἂν οἱ ἑξάντες εἶναι διαστημόμετρα ἢ δὲν εἶναι διαστημόμετρα. Ἀμέσως ἐκάλεσα δι’ ἐπιστολῆς μου τὸν ἀξιωματικὸν, οὗτινος τὸ ὄνομα ἐμνημονεύσατε, τὸν κ. Ραυτόπουλον, ὅστις εἴπατε ὅτι ἀνεκοίνωσε πρὸς ὑμᾶς ὅτι ὑπάρχουσι διαστημόμετρα εἰς τὸν στόλον...

§260ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὅτι τὰ παρέλαβε.

§261ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ὅτι τὰ παρέλαβεν, εἶπον. Κατὰ πρῶτον τὰ παρέλαβεν ὁ τότε λιμενάρχης Πειραιῶς, οὗτος δὲ τὰ παρέδωκεν εἰς τὸν κ. Ραυτόπουλον.

§262Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τώρα θὰ ἴδητε. Ἀκούσατε, παρακαλῶ, δύο λέξεις ἐξ ἐπιστολῆς τοῦ κ. Ραυτοπούλου, ἣν θέλω καταθέσει εἰς τὸ Προεδρεῖον (ἀναγινώσκει): «Κύριε Ὑπουργέ. Ἐν ἀνοικτῇ τινι ἐπιστολῇ δημοσιευθείσῃ ἐν τῇ «Ἑστίᾳ», εἶδον τὸ ὄνομά μου ἀναφερόμενον, ὡς παραλαβόντος ἐκ τοῦ ἐν Πειραιεῖ κεντρικοῦ Λιμεναρχείου 10 διαστημόμετρα πρὸς χρῆσιν τῶν Β. πλοίων, κομισθέντα ἐκ Δανίας. Τὸ τοιοῦτον εἶναι ὅλως ἀνακριβές, καθόσον τὰ ἐργαλεῖα ταῦτά εἰσιν οὐχὶ διαστημόμετρα, ἀλλὰ διοπτευτικοὶ ἑξάντες, χρησιμεύοντες ἐν ἀκτοπλοΐᾳ πρὸς προσδιορισμὸν τοῦ στίγματος τοῦ πλοίου διὰ γραφικῆς λύσεως τοῦ προβλήματος τῶν τμημάτων (problème de Potharot). Πλὴν τούτου, ἐγὼ παρέλαβον ταῦτα, καὶ τὰ ὠνόμασα διὰ τοῦ πραγματικοῦ αὐτῶν ὀνόματος, (ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον εἶχεν ἀποστείλει ταῦτα ὡς διαστημόμετρα) ἐκ τῆς κεντρικῆς τοῦ Β. Ναυστάθμου ἀποθήκης κλπ. κλπ.» Ὅταν ἔλαβον τὴν ἐπιστολὴν ταύτην, ἐκάλεσα τὸν κ. ἀξιωματικὸν καὶ εἶπον αὐτῷ, ὅτι ἐνταῦθα συμβαίνει τι τὸ παράδοξον. Ἐγὼ γράφω πρὸς τὸν μοίραρχον τῆς Θωρηκτῆς Μοίρας, ἀνώτερον ἀξιωματικὸν δοκιμώτατον, τὸν κ. Κριεζῆν, ὅστις μοὶ ἀπήντησεν ὅτι διαστημόμετρα οὐδέποτε εἶχον τὰ πλοῖα. Τώρα δὲ θέλετε ἀκούσει, τί εἶναι αὐτὰ τὰ διαστημόμετρα, καὶ ἂν ἐχρησίμευον. Ὁ Ναύσταθμος μοὶ γράφει δι’ ἐγγράφου ἐπισήμου, ὅπερ ἔχω ἐδῶ καὶ θέλω καταθέσει, ὅτι δὲν ἔχει διαστημόμετρα. Ὅταν ἐδημοσιεύθησαν ἀνοικταί τινες ἐπιστολαὶ καὶ ἐπῆλθε συζήτησις, ὁ Ναύσταθμος μοὶ ἔγραψεν ὅτι ὑπάρχουσιν ἑξάντες, ἤτοι διαστημόμετρα, ὁ δὲ κ. ἀξιωματικός, εἰς ὃν ἐγὼ ἔχω πολλὴν ὑπόληψιν, ὁ κ. Ραυτόπουλος, ὃν ἐμνημονεύσατε, ῥητῶς λοιπὸν μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι πᾶν ἄλλο εἶναι οἱ ἑξάντες ἢ διαστημόμετρα. Ἠθέλησα λοιπὸν ἀκριβῶς νὰ ὁρισθῇ, τί εἶναι αὐτὰ τὰ διαστημόμετρα καὶ τί εἶναι αὐτοὶ οἱ ἑξάντες καὶ ἰδοὺ ἡ διάκρισις. Τὰ διαστημόμετρα χρησιμεύουν διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἀποστάσεων κατὰ θάλασσαν πρὸς κανονισμὸν τῆς βολῆς τοῦ πυροβολικοῦ, δηλ. τοῦ σημείου τοῦ γεωγραφικοῦ, ἐφ’ οὗ εὑρίσκεται τὸ πλοῖον (δηλ. ἐντελῶς διάφορα πράγματα). Δύνανται καὶ οἱ ἑξάντες νὰ χρησιμεύσωσι καὶ πρὸς κανονισμὸν τῆς βολῆς, εἶναι ὅμως δύσχρηστοι, καὶ ἀπαιτοῦσι χρόνον πολὺν, ἐνῷ τὸ πλοῖον ἀλλάσσει θέσιν ταχύτητος, καὶ αἱ ἀποστάσεις τοῦ πυροβολικοῦ μεταβάλλονται ταχύτατα, καὶ αἱ σφαῖραι δὲν εὑρίσκουν τὸν σκοπόν. Ἑπομένως εἶναι ἐντελῶς διάφορα ἐργαλεῖα οἱ ἑξάντες καὶ τὰ διαστημόμετρα, καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι, ἵνα χρησιμοποιῆται τὸ πυροβολικὸν τῶν θωρηκτῶν, ἐν ἀνοικτῷ μάλιστα πελάγει, ἔχουσι ταῦτα ἀπόλυτον ἀνάγκην διαστημομέτρων, διότι ἄνευ τούτων τὰ πυροβόλα αὐτῶν εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστα.

§263ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τὸ ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξητοῦντο τὰ διαστημόμετρα παρὰ τοῦ Ναυστάθμου, καὶ ἴδῃ πῶς ἐχαρακτηρίζοντο ἐν τῷ ἐγγράφῳ ἐκείνῳ τὰ διαστημόμετρα.

§264Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν λέγω ὅτι δὲν ἐζητήθησαν. Λέγω ὅτι δὲν ὑπάρχουν.

§265ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ἐζητήθησαν δι’ ἐγγράφου, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀνεφέρετο ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην διαστημομέτρων, sextants ταῦτα εἶναι.

§266Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ ἀξιωματικὸς λέγει, ὅτι δὲν εἶναι αὐτά.

§267ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦ Ναυστάθμου, δι’ οὗ ἐζητοῦντο, ἀποκαλοῦνται διαστημόμετρα, sextants, εἶναι δὲ διαστημόμετρα οἱ ἑξάντες.

§268ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διαστημομετρικὰ ὄργανα, διαστημομετρικὰ ἐργαλεῖα.

§269ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ἔρχομαι νῦν, Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῆς «Μπουμπουλίνας». Ἤκουσα, ὅτι χθὲς, κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἡ ἰδέα τῆς μετασκευῆς τῆς «Μπουμπουλίνας» εἰς θαλαμηγὸν συνελήφθη ἐπὶ τῆς ἐμῆς ὑπουργίας, τοῦτο δὲ εἶδον ἀναγραφόμενον καὶ εἰς συνέντευξιν, ἣν ἔσχε μετά τινος δημοσιογράφου. Δὲν ζητῶ νὰ ἀπαλλαγῶ μηδεμιᾶς εὐθύνης, ἂν φέρω τοιαύτην, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐγὼ τῳόντι εἶχον συλλάβει τὴν ἰδέαν τῆς μετασκευῆς τῆς «Μπουμπουλίνας» εἰς θαλαμηγόν. Προλαμβάνω νὰ δηλώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι, ἐὰν ἐγὼ ἐκαλούμην τότε νὰ ἐκφράσω γνώμην περὶ τοῦ καταλλήλου τῆς μετασκευῆς τοῦ πλοίου τούτου εἰς θαλαμηγόν, καί τι πλέον, ἐὰν καὶ σήμερον ἐκαλούμην εἰς τοῦτο, δὲν ἤθελον διστάσει νὰ εἴπω, ὅτι τὸ πλοῖον τοῦτο ἦτο τὸ καταλληλότερον ἐξ ὅσων ὑπάρχουσιν εἰς τὸν πολεμικὸν στόλον ἡμῶν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ἀπαλλαγῆς εὐθύνης, διότι ἀκεραίαν φέρω εὐθύνην δι’ ὅλας τὰς πράξεις, ἃς ἐνήργησα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν. Ἀλλὰ ἱστορικῶς τὰ πράγματα δὲν ἔχουσιν ὅπως τὰ περιέγραψεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἡ ἰδέα τῆς μετασκευῆς τοῦ «Μπουμπουλίνας» εἰς θαλαμηγὸν συνελήφθη ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ προκατόχου μου κ. Σαχτούρη. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ναυστάθμου γινώσκει, ὅτι εἶχον δοθῆ διαταγαὶ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκείνου, ὅπως ἔκτοτε ἀρχίσῃ ἡ μετασκευὴ τῆς «Μπουμπουλίνας» εἰς θαλαμηγόν. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ζητήσητε ὑμεῖς αὐτοὶ περὶ τῆς ἀκριβείας τῆς δηλώσεως ταύτης πληροφορίας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ναυστάθμου· μεταξὺ ὅμως τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κατατεθειμένων ὑπάρχει εὐτυχῶς ἔγγραφον, φέρον τὴν μονογραφὴν τοῦ προκατόχου μου κ. Σαχτούρη, ἐκ τοῦ ἐγγράφου δὲ τούτου θέλει, ἐλπίζω, πεισθῆ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας ἐκείνου εἶχε συλληφθῆ ἡ ἰδέα, ὅτι ὑφίσταται ἔνδειξις τοῦ πράγματος. Θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ ἀναγνώσω πρὸς ὑμᾶς τὸ ἔγγραφον ὁλόκληρον (ἀναγινώσκει): Ἀριθ. 9446. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 16 Ἀπριλίου 1892. «Πρὸς τὸ Διευθυντήριον τοῦ Β. Ναυστάθμου. «Κατόπιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 9086 ἐγγράφου μου, δι’ οὗ ἐκοινοποιήσαμεν ὑμῖν τὸ περὶ παροπλισμοῦ τοῦ ὁπλιταγωγοῦ «Μπουμπουλίνας» Β. Διάταγμα, παραγγέλλομεν ἵνα ἐπιληφθῆτε ἀμέσως καὶ δραστηρίως τὴν ἐξαίρεσιν τῶν παλαιῶν λεβήτων τοῦ πλοίου τούτου, τοῦ κυλίνδρου αὐτοῦ καὶ τοῦ ἐπ’ αὐτῶν μέρους τοῦ καταστρώματος, ὅπως ταχέως καὶ ἅμα τῇ πρώτῃ ἡμῶν διαταγῇ ᾖ εἰς θέσιν νὰ δεχθῇ τοὺς νέους λέβητας καὶ τὸν κύλινδρον καὶ νὰ ὑποστῇ τὴν μετασκευὴν, περὶ ἧς προσεχῶς θέλομεν δώσει ὑμῖν διαταγάς.

«Ὁ Ὑπουργὸς

«Κ. Σ.»

(μονογραφὴ Κ. Σαχτούρη). Ὡς παρατηρεῖτε, Κύριοι, ὁ Ὑπουργὸς, ὅστις ἐν ἀρχῇ τοῦ ἐγγράφου ὁμιλεῖ ἀποκλειστικῶς περὶ τῆς ἐπισκευῆς τοῦ πλοίου, ἐν τέλει προσκαλεῖ τὸν διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐργασίαν, ὅπως τὸ πλοῖον ᾖ ἕτοιμον νὰ ὑποστῇ τὴν μετασκευὴν, περὶ ἧς προσεχῶς θέλει δώσει διαταγάς. Καὶ εἶναι τῳόντι ἀναγκαῖον νὰ ἐξηγήσωμεν, διατὶ ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔδωκεν εὐθὺς τὰς διαταγὰς πρὸς μετασκευὴν, ἀλλ’ ἐποιήσατο τὴν ἐπιφύλαξιν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε. Ἐποιήσατο τὴν ἐπιφύλαξιν ὁ εἰρημένος Ὑπουργὸς, διότι ἐν τῷ μεταξὺ εἶχεν ἀπευθυνθῆ πρὸς τὴν ἐν Γαλλίᾳ ἑταιρίαν τῶν Forges et Chantiers, ἐρωτῶν αὐτὴν, ἀντὶ πόσου ἐδέχετο νὰ πήξῃ τὸ κατάστρωμα τῆς «Μπουμπουλίνας» ἐκ ξύλου teak, καὶ ἀνέμενε τὴν ἀπάντησιν. Ἡ ἑταιρία ἀπήντησεν, ὅτι ἀνελάμβανε νὰ κατασκευάσῃ τὸ κατάστρωμα ἀντὶ 95,000 φρ. χρυσῶν. Τὰ ἔγγραφα τῆς ἀλληλογραφίας ταύτης ἐζήτησα σήμερον, κατὰ τὴν προμεσημβρινὴν συνεδρίασιν, παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θέλει εὐαρεστηθῆ νὰ τὰ καταθέσῃ. Τὰ ἐζήτησα δὲ μόνον, ὅπως πεισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ὑποβάλλω. Πείθεσθε λοιπὸν, Κύριοι, ἐκ τούτων, ὅτι ἡ ἰδέα δὲν συνελήφθη παρ’ ἐμοῦ, ἀλλὰ παρὰ τοῦ προκατόχου μου, ἐγὼ δὲ εὗρον ἀρξαμένην ἤδη τὴν μετασκευήν.

§270ΧΡ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Δύνασθε, ὡς Ὑπουργὸς, νὰ γνωρίζητε, διατὶ ὁ κ. Σαχτούρης διέταξε τὴν μετασκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας»;

§271ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνιχνεύσω ἐγὼ ἐντεῦθεν τοὺς λόγους, δι’ οὓς ὁ προκάτοχός μου ἔκρινε τὸ πλοῖον ἐκεῖνο κατάλληλον, ἀλλ’ ἂν ὁ κ. συνάδελφος ἀρκῆται νὰ μάθῃ τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐγὼ αὐτὸς ἐνέκρινα καὶ ἤθελον καὶ πάλιν ἐγκρίνει τὴν μετασκευὴν τοῦ πλοίου εἰς θαλαμηγὸν, εἰμὶ πρόθυμος νὰ τοὺς ἐκθέσω.

§272ΧΡ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§273ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Μαθὼν λοιπὸν, ὅτι εἶχε γείνῃ ἔναρξις τῆς μετασκευῆς τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος πλοίου εἰς θαλαμηγὸν, ἔκρινα ὅτι εἶχον καθῆκον, ὅτι δὲν ἐδεσμευόμην ποσῶς ἐκ τῶν κρίσεων ἢ τῶν ἀποφάσεων τοῦ προκατόχου μου, ὅπως σχηματίσω καὶ ἐγὼ αὐτὸς γνώμην περὶ τοῦ καταλλήλου ἢ μὴ τοῦ πλοίου. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶμαι κάτοχος ναυτικῶν γνώσεων, ἀλλὰ ζητῶν καὶ συλλέγων πληροφορίας παρὰ τῶν ἁρμοδίων καὶ παρὰ τῶν εἰδικωτέρων, ἠδυνάμην καὶ ἐγὼ νὰ μορφώσω γνώμην, καὶ ἐμόρφωσα τὴν γνώμην, ὅτι ἐξ ὅλων τῶν σκαφῶν τοῦ πολεμικοῦ στόλου ἐκεῖνο τὸ πλοῖον, τὸ ὁποῖον παρουσίαζε τὰς συνθήκας τὰς καταλληλοτέρας πρὸς θαλαμηγὸν, ἦτο ἡ «Μπουμπουλίνα». Εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὸ πρώην θαλαμηγὸν «Ἀμφιτρίτη» εἶχε πρὸ ἐτῶν κηρυχθῆ ὡς σκάφος ἐπικίνδυνον, ὡς σχεδὸν σεσηπὸς, καὶ δὲν πιστεύω ὅτι ὑπάρχει Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐν Ἑλλάδι, ὅστις ἤθελε κἂν διανοηθῆ νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως διακινδυνεύσῃ ἡ Βασιλικὴ Οἰκογένεια ἐπὶ τοῦ πλοίου ἐκείνου. Μετὰ τὴν καταδίκην τῆς «Ἀμφιτρίτης», εἶχε διασκευασθῆ ἡ «Σφακτηρία» ὡς θαλαμηγὸς, ἀλλ’ ἡ διασκευὴ τῆς «Σφακτηρίας» ἦν, οὕτως εἰπεῖν, διασκευὴ προσωρινοῦ θαλαμηγοῦ· διότι τὸ πλοῖον εἶχεν ἀρχικῶς ναυπηγηθῆ ὑπὸ ἰδιωτῶν πρὸς σκοπὸν ὅλως ἀλλοῖον· εἶχε ναυπηγηθῆ πρὸς μεταγωγὴν βοῶν. Σχετικῶς μάλιστα πρὸς τοῦτο θέλω ζητήσει παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἄδειαν νὰ τῇ ὑπομνήσω ἀνέκδοτον, ὅπερ ἔλαβε χώραν ἐν Ζακύνθῳ μεταξὺ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ δημάρχου Ζακυνθίων. Ὁ δήμαρχος Ζακυνθίων, ἔχων τὴν τιμὴν ν’ ἀκολουθῇ τὸν Βασιλέα, ὅτε Οὗτος ἐπεσκέφθη τὴν Ζάκυνθον κατὰ τοὺς σεισμοὺς, εἶπεν αἴφνης πρὸς τὸν Βασιλέα, ἀτενίζων εἰς τὴν ἐκεῖ ὁρμοῦσαν «Σφακτηρίαν»: «Θαυμάζω τὰς μεταβολὰς τῆς τύχης ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, Μεγαλειότατε.—Διατὶ, κύριε Δήμαρχε; — Διότι τὸ πλοῖον αὐτὸ ἄλλοτε μετέφερε ζῷα, καὶ τώρα εἶναι βασιλικὸν θαλαμηγόν!» Ἀλλὰ μετ’ ἄκρας ἑτοιμότητος ἀπαντᾷ ὁ Βασιλεύς: «Φαίνεται ὅτι θὰ ἐταξειδεύσατε ἄλλοτε μὲ αὐτὸ, κύριε δήμαρχε» (γέλωτες). Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως, Κύριοι, τοῦ ἀρχικοῦ προορισμοῦ τοῦ πλοίου τούτου, τῆς «Σφακτηρίας», πολλὰ τὰ μειονεκτήματα παρουσιάζει ὡς θαλαμηγόν. Δὲν ὑπῆρχεν ἐν αὐτῷ χῶρος ἐπαρκὴς διὰ τὰ μέλη τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας, εἴ ποτε συνέβαινε νὰ ταξειδεύσωσιν ἅπαντα συγχρόνως, ἔχει δὲ καὶ ἕτερον ὀχληρότατον ἐλάττωμα, νὰ παρακυλίηται σφοδρότατα οὐχὶ μόνον ἐν τρικυμίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐν μετρίῳ σάλῳ τῆς θαλάσσης, τοῦτο δὲ εἶναι ἀνιαρώτατον εἰς μέλη τῆς Β. Οἰκογενείας, ἀνήκοντα εἰς τὸ ἀδύνατον φῦλον. Ἄλλο λοιπὸν πλοῖον μεταξὺ τῶν τοῦ στόλου δὲν ὑπῆρχε καταλληλότερον τῆς «Μπουμπουλίνας». Ἑπομένως συνεφώνησα καὶ ἐγὼ, ὅτι πρέπει ἡ «Μπουμπουλίνα» νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη τὴν εἰς θαλαμηγὸν μετασκευὴν, ἧς ἡ ἔναρξις, ἐπαναλαμβάνω, εἶχε γείνῃ ἐπὶ τοῦ προκατόχου μου. Ἠθέλησα ὅμως νὰ μάθω καὶ ἀντὶ πόσου θὰ γείνῃ τὸ νέον τοῦτο θαλαμηγόν. Ἀπηυθύνθην πρὸς τὸν διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου, καὶ ἐζήτησα σχέδιον τῆς μετασκευῆς, ἅμα δὲ καὶ προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης, οὐ μόνον πρὸς μετασκευὴν, ἀλλὰ καὶ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἐπισκευῆς, ἥτις, ὡς ἐνθυμεῖσθε ἐκ τῆς γενομένης ἤδη συζητήσεως καὶ ἐκ τῶν ὑποβεβλημένων πινάκων, εἶχεν ἀρχίσει πρὸ πολλῶν ἐτῶν. Εἰς ἀπάντησιν τῆς αἰτήσεώς μου ἡ Διεύθυνσις τοῦ Ναυστάθμου, δι’ ἐγγράφου φέροντος χρονολογίαν 17 Ἰουνίου 1892, ὑπέβαλε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκθεσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ, τοῦ ἁρμοδίου πρὸς σύνταξιν τοῦ ζητηθέντος προϋπολογισμοῦ, τουτέστι τοῦ ναυπηγοῦ, ἅμα δὲ καὶ πίνακα τῆς δαπάνης τῆς ἀπαιτουμένης πρός τε τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἐπισκευῆς καὶ πρὸς τὴν μετασκευὴν τοῦ πλοίου εἰς θαλαμηγόν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιτρέπῃ, θέλω ἀναγνώσει μέρη τινὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ναυπηγοῦ.

§274ΠΕΤΑΛΑΣ. Διάγραμμα ὑπέβαλον;

§275ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ὑπέβαλον σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔμεινεν ἔπειτα εἰς τὸν Ναύσταθμον.

§276Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου ἐδαπανήθησαν ὅλαι αὐταὶ αἱ χιλιάδες;

§277ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Καὶ τὸ μὲν πρῶτον μέρος τῆς ἐκθέσεως τοῦ ναυπηγοῦ ἀφορᾷ ἰδίως εἰς τὰ τῆς ἐπισκευῆς τοῦ πλοίου, ἑπομένως δυνάμεθα, φρονῶ, νὰ τὸ παρέλθωμεν, ἐκτὸς ἐάν τις τῶν κ. Βουλευτῶν ζητήσῃ λεπτομερείας. Ἀναγινώσκω μόνον τὸ τελευταῖον μέρος, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν μετασκευὴν εἰς θαλαμηγὸν (ἀναγινώσκει): «Ἐν Σαλαμῖνι, τῇ 17 Ἰουνίου 1892. «Πρὸς τὸ Διευθυντήριον τοῦ Β. Ναυστάθμου. «... Αἱ ἄνω μνημονευθεῖσαι τροποποιήσεις καὶ ἐπισκευαὶ δέον ἀναποφεύκτως νὰ ἐκτελεσθῶσιν, οἱαδήποτε καὶ ἂν θὰ ᾖναι ἡ χρῆσις τοῦ πλοίου· προκειμένου ὅμως τὸ πλοῖον νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ ὡς θαλαμηγόν, ἐπὶ τῶν ἄνω μνησθεισῶν ἐργασιῶν δέον νὰ ἐπενεχθῶσι τροποποιήσεις τινὲς, ὡς διὰ teak ἐπίστρωσις τοῦ ἄνω καταστρώματος, ἥτις βεβαίως ἐπιφέρει κἄποιαν ἐπὶ πλέον δαπάνην, ἡ ὁποία ὅμως καὶ πάλιν εἶναι φαινομενικὴ, διότι ὑπολογιζομένου τοῦ χρόνου τῆς ἐπὶ πλέον διατηρήσεως τοῦ καταστρώματος καὶ τῆς ἀποφυγῆς τῶν συχνῶν συμπελεκημάτων καὶ διανάξεων, ἐρχόμεθα εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον. «Ἡ μόνη δαπάνη ἐπὶ πλέον διὰ τὴν μετατροπὴν τοῦ πλοίου εἰς θαλαμηγὸν εἶναι τὰ ἐνδιαιτήματα τῆς Β. Οἰκογενείας καὶ τῆς ἀκολουθίας Αὐτῆς· ἡ δαπάνη ὅμως αὕτη δὲν ὑπερβαίνει τὰς 30,000 δραχ. Ὧδε ἐπισυνημμένως ὑποβάλλομεν καὶ τοὺς σχετικοὺς προϋπολογισμοὺς διὰ τὴν ἐν γένει ἐπισκευὴν καὶ τροποποίησιν τοῦ πλοίου εἰς θαλαμηγόν.» Ἰδοὺ δὲ, Κύριοι, ἐν λεπτομερείᾳ καὶ ὁ πίναξ τοῦ ἐπισυναφθέντος προϋπολογισμοῦ (ἀναγινώσκει): «Προϋπολογισμὸς τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης πρὸς ἐπισκευὴν τοῦ ὁπλιταγωγοῦ «Μπουμπουλίνας» καὶ διασκευὴν αὐτοῦ εἰς θαλαμηγόν.

Ἐν Σαλαμῖνι, τῇ 17 Ἰουνίου 1892. Ὁ ναυπηγὸς (ὑπογ.) Ἄγγ. Ἀναστασίου.» Τουτέστι δραχμαὶ 55,000 ἐν ὅλῳ διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ πλοίου, ἐπισκευήν, ἥτις πάντως ἐπεβάλλετο καὶ δι’ ἣν δὲν εἶχεν ἀνάγκην ὁ Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ εἰδικὴν παρὰ τῆς Βουλῆς ἄδειαν, καὶ δραχμαὶ 50,000 ἐν ὅλῳ διὰ τὴν μετασκευήν...

§278ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ποῖος εἶναι ὑπογεγραμμένος;

§279ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ὁ παρὰ τῷ Ναυστάθμῳ ναυπηγὸς, ὁ ἀξιωματικὸς κ. Ἀναστασίου... Ταῦτα μοὶ ὑπεβλήθησαν δι’ ἐγγράφου τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου, φέροντος τὴν αὐτὴν χρονολογίαν, τουτέστι τὴν τῆς 17 Ἰουνίου 1892. Λαβὼν τὸ ἔγγραφον, τὴν ἔκθεσιν καὶ τὸν πίνακα τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ παρατηρήσας ὅτι τὰ ἐν αὐτῷ ἀναγραφόμενα ποσὰ ἐφαίνοντο ἀνταποκρινόμενα πρὸς τὴν ἀξίαν τῶν διαφόρων κονδυλίων, ἅτινα λεπτομερῶς σᾶς ἀνέγνων, καὶ ἅτινα ὑπήγοντο εἰς τὴν μετασκευὴν τοῦ πλοίου, ἀπηύθυνα πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔγγραφον, δι’ οὗ ἐζήτουν τὴν ἄδειαν νὰ μετασκευασθῇ ἡ «Μπουμπουλίνα» εἰς θαλαμηγὸν καὶ συγχρόνως νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναγράψω εἰς τὸν ὑπὸ τοῦ προκατόχου Ὑπουργοῦ κ. Κουμουνδούρου ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν διὰ τὸ 1892 εἰδικὴν πίστωσιν ἐκ δρ. 50,000, «ὡρισμένην διὰ τὴν μετασκευὴν τοῦ ὁπλιταγωγοῦ «Μπουμπουλίνας» εἰς θαλαμηγόν». Θέλει μοὶ ἐπιτρέψει, ἐλπίζω, ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω καὶ μέρος τῆς ἐκθέσεώς μου πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διότι ἐκ ταύτης θέλετε ἴδει, ὅτι ὑπ’ ὄψει εἶχον τὴν ὅσον ἔνεστιν οἰκονομικὴν μετασκευὴν τοῦ πλοίου εἰς θαλαμηγόν, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἀνάγκην νὰ ταξειδεύῃ ἡ Βασιλικὴ Οἰκογένεια μετὰ πάσης δυνατῆς εὐμαρείας, ἀναλόγου πρὸς τε τὴν φιλοτιμίαν καὶ τὰ μέσα τῆς χώρας (ἀναγινώσκει): «Ἐν Ἀθήναις, τῇ 21 Ἰουνίου 1892. «Πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. «Τὸ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως παραχωρηθὲν ὁπλιταγωγὸν «Σφακτηρία», ὡς ἐκ τοῦ στενοῦ αὐτοῦ χώρου, δὲν δύναται νὰ ἐξυπηρετῇ τὰς ἀνάγκας τῆς Β. Οἰκογενείας, πλείστας ὑφισταμένης στενοχωρίας κατὰ τοὺς διάπλους. Ὅθεν καλὸν κρίνω, μεχρισοῦ ἄλλως τὸ Κράτος ἀποφασίσῃ, ἵνα ἀντὶ τῆς «Σφακτηρίας» παραχωρηθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, ἀφοῦ προηγουμένως διασκευασθῇ καταλλήλως, τὸ ἤδη ὑπὸ ἐπισκευὴν εὑρισκόμενον ὁπλιταγωγὸν «Μπουμπουλίνα», τὸ ὁποῖον, ἅτε ὄν μεγαλειτέρων διαστάσεων τῆς «Σφακτηρίας», εἶναι καταλληλότερον διὰ τὸν σκοπόν, εἰς ὃν προορίζεται. «Ἡ τῆς διασκευῆς τοῦ πλοίου τούτου δαπάνη—πλὴν τῶν ἐξόδων τῆς ἐπισκευῆς, τὰ ὁποῖα, προϋπολογισθέντα εἰς δραχ. 55,000, ἤθελεν ὁπωσδήποτε ὑποστῆ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν—θέλει ἀνέλθει, κατὰ τὸν ὑπὸ τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν, εἰς δραχ. 50,000. Ἐπειδὴ δὲ ἡ δαπάνη αὕτη, ἅτε ἔκτακτος οὖσα, δὲν ἔχει περιληφθῆ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς τρεχούσης χρήσεως, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸ Ὑπουργ. Συμβούλιον, ἵνα, λαμβάνον ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ἀποδεχθῇ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν διασκευὴν τοῦ ὁπλιταγωγοῦ «Μπουμπουλίνας» εἰς θαλαμηγὸν τῆς Α.Μ. τοῦ Βασιλέως, ἐγκρίνῃ δὲ ἀφ’ ἑτέρου, ἵνα τὴν πρὸς τοῦτο γενησομένην δαπάνην περιλάβω ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τῆς τρεχούσης χρήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τῷ ἤδη ὑπὸ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς ὑποβληθησομένῳ, εἰδικοῦ ἐν τῷ οἰκείῳ κεφαλαίῳ καὶ ἄρθρῳ αὐτοῦ προστιθεμένου ἐδαφίου. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν «Σ. Σκουλούδης.» Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀπεδέχθη τὴν πρότασίν μου περὶ μετασκευῆς τῆς «Μπουμπουλίνας» εἰς θαλαμηγὸν, καὶ μοὶ ἐπέτρεψε νὰ ἀναγράψω ἐπὶ τούτῳ πίστωσιν εἰδικὴν ἐκ δραχμῶν 50,000. Ὡς πρὸ ὀλίγου παρετήρησα εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Βόλου συνάδελφον, τὴν πίστωσιν ταύτην ἀνεγράψαμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1892, δηλώσαντες ὡρισμένως ἐν τῇ οἰκείᾳ στήλῃ τῶν αἰτιολογιῶν, ὅτι πρόκειται «περὶ μετασκευῆς τῆς «Μπουμπουλίνας» εἰς θαλαμηγὸν», ἐὰν δὲ μὴ μὲ λανθάνῃ ἡ μνήμη, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτὴς ἐζήτησε, κατὰ τὴν συζήτησιν τότε τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐξηγήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ μετὰ ταύτας ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ἄνευ τινὸς ἀντιῤῥήσεως τὴν πίστωσιν, ἥτις καὶ ἐψηφίσθη. Μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς πιστώσεως καθῆκον εἶχον νὰ συμπληρώσω τὴν νομιμοποίησιν τῆς εἰς θαλαμηγὸν μετασκευῆς τοῦ πλοίου, καὶ πρὸς τοῦτο προεκάλεσα βασιλικὸν διάταγμα, τὸ ἑπόμενον (ἀναγινώσκει): «Προτάσει τοῦ Ἡμετέρου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ κτλ. ὁρίζομεν ὡς Ἡμέτερον θαλαμηγὸν ἀντὶ τοῦ ἀτμοπλοίου «Ἀμφιτρίτης» τὸ ἀτμόπλοιον «Μπουμπουλίνα», μετασκευαζόμενον ἐκ τῶν ἐνόντων κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου καταρτισθὲν σχέδιον κτλ.» Παρενέθηκα ἐν αὐτῷ φράσιν, ἥτις βεβαίως δὲν εἴθισται ἐν τῇ φρασεολογίᾳ τῶν νόμων καὶ τῶν Β. Διαταγμάτων. Δὲν πιστεύω, ὅτι μεταξὺ τῶν νομομαθῶν ἡμῶν συναδέλφων ὑπάρχει τις ἐνθυμούμενος, ὅτι ἔν τινι νόμῳ ἀπαντᾷ ἡ φράσις «ἐκ τῶν ἐνόντων». Ποιοῦμαι δὲ μνείαν τούτου, ὅπως πεισθῇ ἡ Βουλή, ὅτι προτείνας τὴν μετασκευὴν εἰς θαλαμηγὸν, εἶχον εἶχον πάντοτε ὑπ’ ὄψει νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ μετασκευὴ ἐν πνεύματι οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ προσκρούσωμεν καὶ εἰς τὴν προσήκουσαν ἀξιοπρέπειαν τῆς Β. Οἰκογενείας. Ἄλλως ἡ μνημονευθεῖσα φράσις «ἐκ τῶν ἐνόντων» οὐδεμίαν ἤθελεν ἔχει σημασίαν. Ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν δραχμῶν 50,000, ἣν μοὶ παρεχώρησεν ἡ Βουλή, δὲν ἐποιησάμην χρῆσιν, εἰμὴ μόνον δραχ. 47,500, τοῦτο δὲ καὶ ὁ πίναξ, ὃν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ καταθέσῃ κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον, νομίζω, ἐμφαίνει.

§280Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τοῦτο ἐβεβαίωσα καὶ σήμερον.

§281ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ ἑταιρία τῶν Forges et Chantiers εἶχε ζητήσει παρὰ τοῦ προκατόχου μου τὸ ποσὸν τῶν 95,000 φράγκων χρυσῶν, ὅπως πήξῃ ἐκ ξύλου teak τὸ ἄνω κατάστρωμα τῆς «Μπουμπουλίνας». Τὸ ποσὸν μοὶ ἐφάνη ὑπερβολικὸν, γινώσκων δὲ καὶ ἐξ ἄλλων περιστάσεων, ὅτι ἡ ἑταιρία ἐκείνη πληρόνεται εἰς ἄκρον ἀκριβὰ, ἀπεφάσισα ν’ ἀποταθῶ καὶ πρὸς ἄλλα ἀλλαχοῦ ναυπηγεῖα καὶ καταστήματα ἐμπορευόμενα ξυλείαν. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως, λαβὼν παρὰ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι τὰ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου δύνανται ἐπιτυχῶς νὰ κόψωσι σανίδας ἐκ δρυόχων teak, ἐζήτησα παρὰ τοῦ ναυπηγοῦ τοῦ Ναυστάθμου σημείωσιν τῶν ἀναγκαιούντων κυβικῶν μέτρων ξύλων teak, ὅπως δι’ αὐτῶν ἔχωμεν οὐ μόνον τὸ κατάστρωμα τῆς «Μπουμπουλίνας», ἀλλὰ καὶ τὸ κατάστρωμα τοῦ «Κανάρη», λαβὼν δὲ τοιαύτην σημείωσιν, ἐπρομηθεύθην ἐκ καταστήματος, εἰδικῶς ἐμπορευομένου τὴν ξυλείαν τοῦ teak, τὴν ἀναγκαιοῦσαν ἐξ αὐτῆς ποσότητα ἀντὶ λιρῶν στερλινῶν 1390 περίπου, τουτέστιν ἀντὶ 35,000 φράγκων χρυσῶν ὡς ἔγγιστα. Ἐννοεῖται, ὅτι τὰ κομισθέντα ξύλα ἦσαν ἀκατέργαστα, ἦσαν δρύοχοι, δηλαδὴ βουβὰ, καὶ εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἀγορᾶς αὐτῶν ἔδει νὰ προστεθῇ καὶ ἡ δαπάνη τῆς ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἐργασίας τῆς κατατμήσεως. Ἀλλὰ καίτοι τὸ ποσὸν, ὅπερ ἐδαπανήσαμεν πρὸς ἀγορὰν τοῦ teak, τουτέστιν αἱ 35,000 φρ. χρυσῶν, ἦν πολλῷ ἔλασσον τῶν 95,000 φρ. χρυσῶν, ἅτινα ἐζήτησεν ἡ ἑταιρία τῶν Forges et Chantiers de la Méditerranée διὰ μόνον τὸ κατάστρωμα τῆς «Μπουμπουλίνας», οὐχ ἧττον δὲν πρέπει νὰ καταλογισθῇ ὁλόκληρον εἰς βάρος τῆς μετασκευῆς τῆς «Μπουμπουλίνας», διότι κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ἁρμοδίων, μέρος αὐτοῦ ἀφεώρα εἰς τὸ κατάστρωμα τοῦ «Κανάρη». Μέχρι τούτου τοῦ σημείου φθάνει, νομίζω, ἡ ἐμὴ ἐνέργεια ὡς πρὸς τὰ τῆς «Μπουμπουλίνας». Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἅπαξ εὑρέθην ἐπὶ τὸ βῆμα, ὅπερ σπανίως συμβαίνει, ἐπωφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας, ὅπως προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἑπομένων. Καὶ ἐκ τῶν συζητήσεων, αἵτινες ἐσχάτως ἔλαβον χώραν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ περὶ τῶν ἀφορώντων γενικῶς εἰς τὰ τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ ἐκ παντοίων θρύλων, οἵτινες διεσπάρησαν ἀνὰ τὰς ὁδοὺς καὶ τὰς παρόδους τῆς πρωτευούσης καὶ τῶν λοιπῶν πόλεων τοῦ Κράτους, ἡ δημοσία γνώμη διατελεῖ ἐν μεγίστῃ ταραχῇ, σχετικῶς πρὸς τὰ τοῦ Ναυτικοῦ ἐν γένει πράγματα. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν, ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου, ἐθεωρήθη τὸ μαμμόθρεπτον τοῦ ἔθνους· μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ἕνεκα τῆς στοργῆς ταύτης καὶ αἱ Βουλαὶ καὶ ὁ φορολογούμενος λαὸς προθυμότατα ἀείποτε προσήνεγκον πᾶν ποσὸν καὶ πᾶσαν πίστωσιν, ζητουμένην ὑπὸ τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Καθῆκον λοιπὸν ἔχομεν νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὴν κοινὴν συνείδησιν ἐπὶ μακρότερον χρόνον ἐν ᾗ εὕρηται σήμερον ἀνησυχίᾳ, ἐν ᾗ διατελεῖ νευροπαθείᾳ. Χάριν τῆς τιμῆς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, μεταξὺ τῶν ὁποίων καταλέγονται ὀνόματα ἐκ τῶν ἐνδοξοτέρων τῆς ἡμετέρας ἱστορίας· χάριν αὐτοῦ τοῦ ἔθνους, τὸ ὁποῖον ἀφειδῶς πάντοτε καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ καὶ τὸ χρῆμα προσήνεγκεν εἰς βελτίωσιν καὶ ἐνίσχυσιν τοῦ ἡμετέρου Ναυτικοῦ· χάριν τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ, ὅστις ὑπὸ ἁγίου συναρπάζεται ἐνθουσιασμοῦ, ὁσάκις ἐν τῷ σκοτεινῷ ὁρίζοντι, ὅστις τὸν περιβάλλει, τύχῃ νὰ ἴδῃ προβάλλον σκάφος πολεμικὸν τῆς ἐλευθέρας Πατρίδος· χάριν τέλος λόγων πολιτικῶν γενικωτέρων, παρακαλῶ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ στέρξωσιν εἰς τὸν διορισμὸν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ἥτις μετὰ ἔρευναν τῶν κατὰ τὸ Ναυτικὸν ἐπισταμένην, ἠθικὴν, δικαίαν, νὰ φέρῃ ἐνώπιον ὑμῶν κατὰ τὴν προσεχῆ τῆς Βουλῆς σύνοδον τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ πρότασιν τοιαύτην, ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἄρτης ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Βότσαρη καὶ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἐνθέρμως ὑποστηρίζω, θέλω τὴν συμπληρώσει διὰ τῆς ἑπομένης προσθήκης: Ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελέσωσι τὴν ἐπιτροπήν...

§282ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Διαγράφει ὁ νόμος, ὅτι ἡ ἐκλογὴ γίνεται διὰ ψηφοφορίας.

§283ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ἐὰν ἐπρότεινα τοῦτο, τὸ ἐπρότεινα ἀποβλέπων εἰς τὸ μέγεθος καὶ εἰς τὸ ἐπεῖγον τοῦ συμφέροντος τοῦ ἐθνικοῦ, νὰ φωτισθῇ καὶ καθησυχάσῃ τὸ δημόσιον φρόνημα. Ἡ ἐμὴ πεποίθησις εἶναι, ὅτι τὰ περὶ τοῦ Ναυτικοῦ θρυλούμενα οὐδεμίαν ἔχουσιν ὑπόστασιν· ἀλλ’ ὅπως ἡ πεποίθησις αὕτη γενικευθῇ, εἶναι χρεία, ὅπως ἡ διορισθησομένη ἐπιτροπὴ, ἐὰν διορισθῇ, ἀποτελεσθῇ ἐκ τῶν ἁρμοδιωτέρων τῶν παρ’ ἡμῖν προσώπων, ἅτινα, ἀφοῦ μελετήσωσι τὰ πράγματα, sine ira et studio, νὰ προσκομίσωσι τὰ ἑαυτῶν συμπεράσματα κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον. (Εὖγε! ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων).

§284ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρεπονέθη ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς καὶ ἀπέκρουσε διαμαρτυρόμενος τὸν χαρακτηρισμὸν, ὃν ἀπένειμε πρὸς αὐτὸν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής. Καὶ ὅμως δι’ ὅλης τῆς ἀγορεύσεώς του τῆς πρωϊνῆς, ὡς καὶ δι’ ὅλης τῆς ἀγορεύσεώς του τῆς μεταμεσημβρινῆς, οὐδὲν ἄλλο ἐπεδίωξεν αὐτὸς ἢ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι εἶχε δίκαιον πληρέστατα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ἀποδοὺς εἰς αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμὸν ἐκεῖνον. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι καὶ πρὶν ἠκούοντο διαδόσεις πολλαὶ καὶ ποικίλαι περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν, περὶ τῆς διαχειρίσεως, τῆς ἀπαντώσης καὶ ἐν τῷ Ναυστάθμῳ καὶ καθόλου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ τὰς διαδόσεις ταύτας παρηρχόμεθα ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ, χωρὶς νὰ ἀξιώσωμεν αὐτὰς ἰδιαιτέρας προσοχῆς. Ἔπρεπε δὲ νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ὑπουργικὸν ἀξίωμα ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅπως ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς του, καὶ κατὰ προηγουμένας συνεδριάσεις καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν, διακηρύξῃ ἐπανειλημμένως καὶ στεντορείᾳ τῇ φωνῇ, ὅτι μεγάλη ἀταξία ἐπεκράτει μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν αὐτὸς ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο, καὶ ἐν τῷ Ναυστάθμῳ καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι πλεῖστα ὅσα ἄτοπα ἔλαβον χώραν. Καὶ ὅτε διὰ τῶν τοιούτων ἀνακοινώσεών του ἤγειρε τὴν περιέργειαν τῆς Βουλῆς, ἐξηνάγκασε πολλοὺς συναδέλφους νὰ ζητήσωσιν ἀκριβεστέρας πληροφορίας, καὶ νὰ ἐπεκτείνωσι τὸν λόγον καὶ ἐπὶ τῆς «Μπουμπουλίνας». Ἀφοῦ αὐτὸς οὗτος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πρῶτος εἶπεν, ὅτι μικρὸν σχετικῶς ποσὸν κατ’ ἀρχὰς εἶχε προϋπολογισθῆ δι’ αὐτὴν, ἀκολούθως δὲ, ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Βουλῆς, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ κόσμου ὅλου, πολλαὶ ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν ἐδαπανήθησαν δι’ αὐτὴν, χωρὶς νὰ γινώσκωμεν μέχρι τοῦδε πότε καὶ ἀντὶ πόσου χρήματος θὰ συντελεσθῇ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος πλοῖον, τότε βεβαίως αὐτὸς πρῶτος ἤγειρε τὴν δυσπιστίαν εἰς ὅλους ἡμᾶς καὶ περὶ τῆς ἄλλης καταστάσεως τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν καὶ περὶ τῆς ἄλλης αὐτοῦ διαχειρίσεως, ἀλλ’ ἰδίᾳ ὡς πρὸς τὴν μετασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος πλοίου. Καὶ συνεπείᾳ τῶν ἐπερωτήσεων ἡμῶν προσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν πίνακας, προσήγαγε σχετικὰ ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι, ἐνῷ ἐν ἀρχῇ αἱ δαπάναι τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος πλοίου εἶχον περιορισθῆ εἰς ἑκατὸν περίπου χιλιάδας δραχμῶν, μέχρι τοῦδε, ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Βουλῆς, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ κυριάρχου ἔθνους, ἐδαπανήθησαν περὶ τὰς 900 χιλιάδες δραχμῶν, καὶ ἐπρόκειτο ἀκόμη καὶ ἄλλα ποσὰ νὰ δαπανηθῶσι. Καὶ διὰ τῶν ἀνακοινώσεων τούτων, Κύριοι, τί φυσικώτερον ἦτο ἢ νὰ ἐγερθῇ ἡ δυσπιστία ἐν ἡμῖν; Οἱ πίνακες, ὡς ἔχουσιν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὡς ἠλέγχθησαν μέχρι τοῦδε παρ’ ὅλων τῶν προαγορευσάντων συναδέλφων, δὲν ἐπιχέουσι τὸ ἀπαιτούμενον φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Καὶ ἐνόσω δὲν ἐπιχέεται δι’ αὐτῶν τὸ ἀπαιτούμενον φῶς, ἔχομεν δικαίωμα καὶ ἡμεῖς καὶ τὸ ἔθνος ὁλόκληρον, ὅπερ ἀνεστατώθη διὰ τῶν τοιούτων ἀνακοινώσεων μέχρι τοῦδε, νὰ ζητήσῃ, ὅπως πλήρης ἡ ἀλήθεια ἀποκαλυφθῇ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν εἰς ἡμᾶς, ἀφοῦ τοῦτο ἀπεδείχθη ἀδύνατον καὶ εἰς αὐτὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, νὰ γινώσκωμεν ἐκ τῶν προτέρων τὰ διάφορα ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν, καὶ ἂν ἐγένετο κατάχρησις ἢ σπατάλη αὐτῶν. Ἀρκεῖ μόνον τὸ γεγονὸς, ὅτι ἀντὶ τῶν ἀρχικῶς προϋπολογισθεισῶν 100 χιλιάδων δραχμῶν ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε 900 χιλιάδες, καὶ ἀκόμη τὸ πλοῖον δὲν συνετελέσθη. Ἀρκεῖ μόνον τοῦτο τὸ γεγονὸς, νὰ δικαιώσῃ τὴν δυσπιστίαν ἡμῶν, καὶ νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἀποκάλυψιν πλήρους τῆς ἀληθείας. Ἀλλὰ πόθεν, Κύριοι, ἐδαπανήθησαν τὰ ἐπὶ πλέον αὐτὰ ποσὰ, τὰ ὑπερβάντα κατὰ 800 χιλιάδας δραχμῶν τὸ ἀρχικῶς προϋπολογισθὲν ποσόν; Ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ 1892 μέχρι τοῦ 1895, καὶ τούτου συμπεριλαμβανομένου, ἀναγράφονται ἐν κεφαλαίῳ Βʹ ἄρθρῳ 3 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν πλοίων, διὰ τὸ ἔτος 1892 δραχμαὶ 1,378,000, διὰ τὸ ἔτος 1893 δραχμαὶ 950,000, διὰ τὸ ἔτος 1894 δραχμαὶ 950,000, διὰ τὸ ἔτος 1895 δραχμαὶ 1,122,250· ἐν ὅλῳ κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα ἐχορηγήθησαν πρὸς ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν πολεμικῶν πλοίων δραχμαὶ 4,400,000. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς διεβεβαίωσεν ἐπανειλημμένως, καὶ ὅτε εἰσῆγε τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου του εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ διαφόρων ἐπερωτήσεων, ὅτι πάντα σχεδὸν τὰ πλοῖα ἡμῶν εὗρεν ἐν οἰκτρᾷ καταστάσει, ὅτι οὐδὲν εἶχε δαπανηθῆ μέχρι τοῦδε σχεδὸν πρὸς ἐπισκευὴν ἢ καὶ πρὸς συντήρησιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, Κύριοι, γεννᾶται ἐν ἡμῖν ἡ δικαία, ἡ δικαιοτάτη ἀπορία, καὶ τί ἐγένοντο τὰ 4,400,000 δραχμῶν; Ὅταν γινώσκωμεν, ὅτι ἐκ τῶν πιστώσεων αὐτῶν ἐδαπανήθησαν καὶ ἐκεῖνα τὰ ποσὰ διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν», τὰ ὁποῖα ἀναγνωρίζουσιν οἱ πίνακες οἱ προσαχθέντες παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, τί ἐμποδίζει ἡμᾶς νὰ πιστεύσωμεν, ἀφοῦ ἄλλως τε οἱ πίνακες ἐκεῖνοι εἶναι ἐν τοιαύτῃ ἀταξίᾳ, ἄνευ δικαιολογικῶν οἱωνδήποτε, ὅτι δὲν ἐδαπανήθησαν μόνον 900,000, ἀλλ’ ἓν ἑκατομμύριον, ἢ καὶ δύο ἴσως ἑκατομμύρια δραχμῶν, καθ’ ἃ ἀπὸ πολλοῦ διαδίδεται; Οὐδεὶς δὲ ἄλλος ἢ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ διὰ τῶν ἀνακοινώσεών του καὶ διὰ τῶν πληροφοριῶν του ἐνίσχυσε τὰς τοιαύτας διαδόσεις. Ἀγορεύων ἤγειρε τὴν δυσπιστίαν ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως ταύτης, καὶ ἠνάγκασεν ἡμᾶς νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον αὐτὸς πρῶτος ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνῃ, ὅπως συστηθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ καὶ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν. Τοῦτο εἶναι δικαίωμα καὶ καθῆκον ἡμῶν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους· ἀλλὰ πρὸ παντὸς τὴν σύστασιν τῆς τοιαύτης ἐπιτροπῆς, δι’ ἧς δύναται νὰ ἐπιχυθῇ φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργός. Τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ τιμὴ τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν. Ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν ἔχονται ἀληθείας πάνθ’ ὅσα ἠκούσαμεν περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς ὑποθέσεως τῆς «Μπουμπουλίνας»· ἀλλὰ διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ζητοῦσι νὰ ἀποτρέψωσι τὴν Βουλὴν ἀπὸ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ πρὸς ἑαυτὴν καὶ πρὸς τὸ Ναυτικὸν καὶ πρὸς τὸ ἔθνος ὁλόκληρον, ὅπως καταρτίσῃ ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ; Ὅταν δι’ ἀνακοινώσεων οὕτως ἐπισήμων, οἷαι αἱ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, καθάπτηται αὐτὴ ἡ τιμὴ καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια τῶν κυριωτάτων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, ὅπερ ἐγκλείει πᾶσαν ἐλπίδα τοῦ μέλλοντος διὰ τὸ ἔθνος, δὲν ἐπιτρέπεται οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ ἀναβάλωμεν τὴν σύστασιν τοιαύτης ἐπιτροπῆς. Πᾶσα ἀναβολὴ αὐξάνει τὴν δυσπιστίαν ἡμῶν, καὶ θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις, προπάντων εἰς βάρος ἐκείνων, οἵτινες ἀνεκίνησαν τοιαῦτα ζητήματα καὶ ἐξακολουθοῦσιν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν νὰ τὰ φέρωσιν ἐνταῦθα.

§285ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τοσαῦτα διὰ τὸ ναυτικόν, ὥστε ἐγὼ ἔλαβον ἀφορμὴν καὶ ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τοῦ Ναυστάθμου, διότι ἔλαβον ὑπονοίας. Μετ’ ὀλίγας δ’ ἡμέρας πάλιν ἐπανέλαβον τὴν αἴτησίν μου, ὅπως καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα ὁ κ. Ὑπουργὸς, διότι ὑπώπτευσα, ὅτι αἱ πιστώσεις, αἱ ψηφιζόμεναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἐδαπανῶντο διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν»· καὶ δὲν ἠπατήθην εἰς τὴν κρίσιν μου, καθόσον τὰ πράγματα ἐβεβαίωσαν τὸ τοιοῦτον. Ἀλλ’ ἔληξεν ἡ σύνοδος ἐκείνη, καθ’ ἣν ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν εἶχε τὸν ὑλικὸν καιρὸν, ἵνα προσαγάγῃ τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα· κατὰ τὴν παροῦσαν δὲ σύνοδον ἐπανέλαβον τὴν αἴτησίν μου, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα προσήγαγε τὸν παρελθόντα Ἰούνιον,—ὅτε εἶχον ἀναχωρήσει διὰ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα Μεσσήνην,—ἀλλ’ ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ὑστέρων, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ἀνακριβῆ, διότι τὰ ὑποβληθέντα ἐσχάτως ἔγγραφα φέρουσιν ἡμερομηνίαν 7 Αὐγούστου, ὅτε εἶχε λήξει ἡ σύνοδος ἐκείνη καὶ ἀπουσίαζεν ἡ Βουλή, ὥστε ἦτο ἀδύνατος ἡ προσαγωγὴ αὐτῶν ἐντὸς τῆς Αʹ συνόδου. Ἀλλὰ τοῦτο ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅπως δικαιολογηθῇ καὶ ἀποφύγῃ τὸν ἔλεγχον. Ἐγὼ ἐζήτησα κατάστασιν, πόσα δι’ ἓν ἕκαστον πλοῖον ἐξοδεύονται κατ’ ἔτος, ἀλλὰ τοιαύτην δὲν προσήγαγε, διότι οἱ προσαχθέντες πίνακες εἶναι ἀνακριβεῖς καὶ οὐδόλως φωτίζουσι τὴν Βουλήν. Ὤφειλε δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐζήτησα, καὶ οὐχὶ ἀνακριβεῖς πίνακας, οὐδὲν φῶς ἐπιχέοντας· ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι διατελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει καταναλωθῆ εἰς τὴν θαλαμηγὸν «Μπουμπουλίναν», ἢ ὑποκρύπτει σκοπίμως, ἀποφεύγων οὕτω τὸν ἔλεγχον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, μὴ ἔχων τὸ θάῤῥος νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐνέχεται διὰ τὰ διαπραττόμενα ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, διὰ τὰ ὁποῖα βεβαίως καὶ οὗτος εὐθύνεται, μολονότι εἰς συντάκτην τῆς ἐφημερίδος «Ἄστεως» τὴν τρίτην Μαρτίου ἐ. ἔ. εἶπεν, ὅτι διατελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ.

§286Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἡ τρίτη Μαρτίου εἶναι μετὰ τὴν ἑβδόμην Μαρτίου;

§287ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἑβδόμη ὅμως Μαρτίου εἶναι μεταγενεστέρα τῆς 7 Αὐγούστου, τὴν ὁποίαν φέρουσιν οἱ προσαχθέντες πίνακες παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἑπομένως εἶναι ἀνακριβεῖς, διότι διὰ τῶν προσαχθέντων πινάκων βεβαιοῖ, ὅτι ἔχουσι δαπανηθῆ ὅσα ἐν αὐτοῖς περιγράφονται, ἐνῷ μετὰ ὀκτὼ περίπου μῆνας ἀπὸ τῆς συντάξεως αὐτῶν εἶπεν εἰς τὸν συντάκτην τοῦ «Ἄστεως», ὅτι διατελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν τοῦ Ναυστάθμου. Παρακαλῶ λοιπὸν, ὅπως συστηθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ καὶ ἐξετάσῃ τὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δι’ ἕκαστον πλοῖον, καὶ ἐὰν ἐγένοντο συμφώνως τῷ προϋπολογισμῷ καὶ τῷ λογιστικῷ νόμῳ, ἄλλως νὰ προσαχθῶσι τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐπισκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας» ἔγγραφα ἀκριβῆ, διότι ἄλλως εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν περὶ θεμάτων, τῶν ὁποίων τὰ στοιχεῖα τῆς ἀποδείξεως στερούμεθα· ὡς δὲ γνωρίζετε, ἡ κοινὴ γνώμη εἶναι τεταραγμένη διὰ τὰ τοῦ Ναυστάθμου, καὶ αἱ ἁμαρτίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θέλουσιν ἐπιῤῥιφθῆ εἰς ἡμᾶς τοὺς Βουλευτὰς, ὡς ἀνεχομένους τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἐγὼ οὐδένα θέλω νὰ μεμφθῶ ἐκ τῶν προτέρων. Ἀλλὰ ὁ Ναύσταθμος εἶναι ἡ καταβόθρα, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὅλα καταβροχθίζονται, διὰ τὰ ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν πρόνοιαν, ἵνα μὴ ὑποληφθῶμεν ὅτι ἀποκρύπτομεν τὰς καταχρήσεις, ἐὰν τοιαῦται ἐγένοντο. Διὰ δὲ τοῦ προτεινομένου μέτρου θέλει φωτισθῆ ἡ Βουλὴ καὶ ἀποφασίσει ἐν γνώσει καὶ ἐν συνειδήσει, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στάης ἔχει τὸν λόγον.

§289ΣΤΑΗΣ (ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα).

§290Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τί σκοπεῖτε νὰ προτείνητε; Τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις περὶ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς;

§291ΣΤΑΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε· θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων, περὶ ὧν ὡμίλησαν οἱ προλαλήσαντες, μὲ τὴν γνώμην ὅμως τῶν ὁποίων δὲν συμφωνῶ. Ἐγώ, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα εἶναι πλήρη. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἄλλων, ἵνα σχηματίσωμεν γνώμην ἀσφαλῆ περὶ τῶν λαβόντων χώραν κατὰ τὴν μετασκευὴν τῆς ὁπλιταγωγοῦ «Μπουμπουλίνας» εἰς θαλαμηγόν. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ἔλεγε πρὸ μικροῦ «ὑποδείξατέ μοι ἔγγραφα πράγματα καὶ οὐχὶ πομπώδεις καὶ δημαγωγικὰς λέξεις». Εἶμαι σύμφωνος μετ’ αὐτοῦ. Θὰ δείξω ἑπομένως πράγματα καὶ οὐχὶ πομπώδεις λέξεις, τὰς ὁποίας πρὸς τοὺς ψηφοφόρους του ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται ν’ ἀπευθύνῃ. Τὰ ἔγγραφα εἶναι κατατεθειμένα, καὶ τὰ στοιχεῖά εἰσι πλήρη, ὅπως δι’ αὐτῶν περατώσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἵνα συστηθῇ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπεία, δι’ ὅπερ οὐδεὶς, πιστεύω, ὑπάρχει μὴ συμφωνῶν.

§292Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶμαι ἐγώ.

§293ΣΤΑΗΣ. Θὰ συμφωνήσητε μετ’ ἐμοῦ, ὅταν μὲ ἀκούσητε.

§294Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἕως τώρα τουλάχιστον δὲν ἐσχημάτισα γνώμην.

§295ΣΤΑΗΣ. Τὰ γεγονότα, ἐφ’ ὧν θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν κυρίων συναδέλφων, εἶναι δύο. Καὶ τὸ μὲν πρῶτον ἐξάγεται ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων, ἐγγράφων ἐπισήμων, φερόντων τὴν ὑπογραφὴν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου. Εἶναι δὲ ἡ δευτέρα περίπτωσις, δυστυχῶς, κατὰ τὴν ὁποίαν παρουσιάζονται εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφα ἐπίσημα, ὑπογεγραμμένα παρὰ τῆς αὐτῆς ἀρχῆς, μαρτυροῦντα ἀντίθετα πράγματα περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, νομίζω, σᾶς ὑπέδειξα δύο ἔγγραφα τοῦ αὐτοῦ ἀτόμου, κατὰ τὰ ὁποῖα, προκειμένου περὶ τῶν ῥινῶν, ἄλλα ἐσημειοῦντο εἰς τὸ ἓν καὶ ἄλλα εἰς τὸ ἕτερον· 32,000 ῥῖναι ἔγραφεν ὁ διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου ὅτι ἀπαιτοῦνται διὰ τὸ ἔτος 1895, καὶ μετά τινα χρόνον ἔγγραφεν ὁ ἴδιος ὅτι κατ’ ἔτος δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι πλείονες τῶν 2,300 περίπου, νομίζω...

§296Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Σᾶς εἶπον καὶ τὴν ἄλλην φορὰν, ὅτι τοῦτο ἦτο τρόπος ἐκφράσεως τοῦ Ναυστάθμου. Δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου νὰ πιστεύῃ ὅτι δαπανῶνται 32,000 ῥῖναι κατ’ ἔτος. Διότι ἡ προμήθεια αὕτη, ἣν ἐνήργησε τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον, ἦτο διὰ 14 ἔτη. Ἀλλ’ ὁ Ναύσταθμος ἐξηκολούθει καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι αἱ ἀποθῆκαι αὐτοῦ πρέπει νὰ ἦναι ὅσον τὸ δυνατὸν πλήρεις. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, λαμβάνων τὴν πρότασιν τοῦ Ναυστάθμου, ἔπρεπε νὰ ὑπολογίσῃ τὴν πίστωσιν, ἣν ἐδύνατο νὰ διαθέσῃ. Τώρα βεβαίως ἐπὶ κεφαλίδος τοῦ ἐγγράφου ἀναγράφει τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν ῥινῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1895 ἔτους, ἀλλ’ αὐτὸ, ἐπαναλέγω, εἶναι τρόπος ἐκφράσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν, ἀφοῦ ὁ Ναύσταθμος δι’ ἐπανειλημμένων ἐγγράφων ἐβεβαίωσεν, ὅτι θέλει 2,325 ῥίνας κατ’ ἔτος, νὰ πιστεύσω ὅτι ὑμεῖς, ἄνθρωπος σοβαρὸς, πιστεύετε ὅτι ἐζήτησε 32,000 ῥίνας, ἵνα δαπανήσῃ αὐτὰς δι’ ἓν ἔτος.

§297ΣΤΑΗΣ. Ἀπορῶ καὶ ἐγὼ, πῶς σεῖς, ἄνθρωπος σοβαρώτερος ἐμοῦ, διότι εἶσθε καὶ Ὑπουργὸς, πιστεύετε αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε (ἱλαρότης). Διότι τὰ ἔγγραφα τὰ ἐπίσημα, τὰ ὁποῖα κατεθέσατε σεῖς, ἀναφέρουσι ποσὸν ἀπαιτούμενον ῥινῶν διὰ τὸ 1895 ἔτος 32 χιλιάδας ἐν ὅλῳ καὶ διὰ τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν καὶ διὰ τὰ Συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου. Ταῦτα εἶναι ἐπίσημα ἔγγραφα· σεῖς λέγετε ὅτι εἶναι τρόπος ἐκφράσεως! Ἐὰν νομίζητε ὅτι εἶναι τρόπος ἐκφράσεως, ἐπιτρεπόμενος εἰς ὑπαλλήλους, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς συλλυπηθῶ. Σᾶς εἶπον δὲ καὶ ἄλλοτε, ὅτι, ἐὰν ἐγὼ εὑρισκόμην εἰς εἰς τὴν θέσιν σας, βεβαίως θὰ ἐτιμώρουν τοὺς τοιαῦτα γράφοντας ἐπισήμως πρὸς τοὺς προϊσταμένους των. Δὲν εἶχον ὅμως καὶ ἄδικον, διότι ἐδαπανήθησαν καὶ αἱ 32,000 ῥῖναι διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν».

§298Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἄλλως τε δὲν καταστρέφονται.

§299ΣΤΑΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ἡ ἀρχὴ, ἡ διευθύνουσα τὰ τοῦ Ναυτικοῦ τῆς Ἑλλάδος, διότι ὁ Ναύσταθμος διοικεῖ σήμερον τὰ τοῦ Ναυτικοῦ, πιστοποιεῖ εἰς τὸν Ὑπουργὸν, συνεπείᾳ μάλιστα ἐρωτήσεώς του, ὅτι ποσὸν διὰ τὸ 1895 ἀναγκαιοῦν ῥινῶν εἶναι 32,000. Μετά τινα δὲ χρόνον, εἰς ἄλλην περίστασιν καὶ ἄλλην εὐκαιρίαν, πιστοποιεῖ, ὅτι ἀπαιτεῖται ποσὸν δι’ ἓν ἔτος μόνον 2 χιλιάδων ῥινῶν! καὶ ἔρχεσθε σεῖς, Ὑπουργὸς, νὰ δικαιολογήσητε τοιαῦτα πράγματα! ἀλλ’ εἶμαι περίεργος νὰ ἴδω, πῶς θὰ δικαιολογήσητε ὅσα θὰ εἴπω σήμερον. Σᾶς λέγω καὶ πάλιν, ὅτι δὲν ὁμιλοῦμεν πρὸς ψηφοφόρους, ἂν καὶ αὐτοὶ σᾶς ἀντήμειψαν διὰ τὰς πομπώδεις λέξεις σας πολὺ ταχέως, ὡς σᾶς ἔλεγον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, διὰ 1500 ψήφων μελαίνων, ἀντὶ τῶν 2000 ἐπὶ πλέον λευκῶν ψήφων, διὰ τὰς ὁποίας ἐκαυχᾶσθε· εἴδετε δὲ τὸ ἀποτέλεσμα τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν, τὸ ὁποῖον ἀπέβλεπεν ἀτομικῶς ὑμᾶς, καὶ οὐχὶ τὴν Κυβέρνησιν, μέλος τῆς ὁποίας ἀπαρτίζετε. Ἔλεγον λοιπὸν, ὅτι τὸ πρῶτον παρουσιάζεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ γεγονὸς, ὅτι ἐπίσημος ἀρχὴ τοῦ Κράτους διαβεβαιοῖ δὶς ἐν ὅλῃ τῇ ἐπισημότητι αὑτῆς ψευδῆ γεγονότα. Εὐτυχῶς μὲ ἀπήλλαξαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, ἵνα ἐξηγήσω καὶ ἐγὼ, πῶς ἔλαβε χώραν ἡ μετασκευὴ, καὶ πότε ἤρξατο ἡ ἐπισκευὴ καὶ ἡ μετασκευὴ, καὶ παρὰ τίνος διετάχθη, καὶ πῶς διετάχθη, διότι πάντα ταῦτα ἀνεπτύχθησαν ἀναλυτικώτατα. Παρετήρησα ὅμως, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν προλαλησάντων ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τοῦτο ἀκριβῶς τὸ γεγονὸς, τὸ τῆς ψευδοῦς πιστοποιήσεως ἐκ μέρους τῶν ἐπισήμων ἀρχῶν, προκειμένου περὶ ὑψίστων συμφερόντων τοῦ Κράτους. Τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ὁ ἐκ Θηβῶν ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπέμνησεν, εἶναι αὐτὸ (τὸ ἐπιδεικνύει). Πιστεύω ὅτι καὶ μακρόθεν γνωρίζετε τὴν ὑπογραφὴν αὐτήν· εἶναι ἡ ὑπογραφὴ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου. Ὁ διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου βεβαιοῖ ψευδῆ γεγονότα ἐν αὐτῷ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του.

§300Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ποίαν ἡμερομηνίαν ἔχει;

§301ΣΤΑΗΣ. 17 Ἰουνίου 1892, ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Σκουλούδη... Λοιπὸν ἐν μὲν τῷ ἐγγράφῳ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου γίνεται μνεία ὁλικῆς δαπάνης διὰ τὸ ὁπλιταγωγὸν καὶ τὸ θαλαμηγὸν δραχ. 76,480, ἐν δὲ τῷ ἐπισυναπτομένῳ προϋπολογισμῷ καὶ ὑπογεγραμμένῳ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ναυπηγοῦ Ἀναστασίου δραχμῶν 105,000, ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ ἐγγράφῳ! Ταῦτα εἶναι γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ διαφύγωσι καὶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀληθῶς ἀσύγγνωστος ἀμέλεια αὕτη τῆς ὑπηρεσίας, περὶ ἧς πρόκειται, ἡ διαφορὰ τουτέστι μεταξὺ τῶν 76,480 καὶ τῶν 105,000 δραχμῶν δι’ ἀμφοτέρας τὰς ἐργασίας, τὴν ἐπισκευὴν καὶ τὴν μετασκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας», ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλη· ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως μάλιστα, νομίζω ὅτι τὰ πολλὰ λόγια εἶναι περιττά· εἶναι τόσον καταφανῆ τὰ πράγματα, τόσον προσβάλλοντα τὸν νοῦν, ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν λεπτομερῆ (ἀναγινώσκει): «Σαλαμὶς 23 Αὐγούστου 1895 (ὑπογραφὴ τοῦ αὐτοῦ κ. Κουτσούκου). Πίναξ ἐμφαίνων τὴν ἀπαιτηθησομένην δαπάνην εἰς ἀξίαν ὑλικοῦ καὶ ἡμερομισθίων διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς «Μπουμπουλίνας», ὡς θαλαμηγοῦ». Λοιπὸν ὁ μὲν εἷς ἀναγράφει τὴν δαπάνην διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς «Μπουμπουλίνας» ὡς θαλαμηγοῦ, ὁ δὲ ἕτερος διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν ὡς ὁπλιταγωγοῦ, ἀμφοτέρους δὲ ἔχει ὑπογράψει ὁ ἴδιος, ὁ ὁποῖος ἐβεβαίου κατὰ τὸ 1892, ὅτι ἀπαιτεῖται ὁλικὴ δαπάνη δι’ ἀμφοτέρας τὰς ἐργασίας δρ. 105,000. Νῦν δὲ βεβαιοῖ ἐνυπογράφως ὁ ἴδιος, ὅτι ἀπαιτεῖται δαπάνη δραχ. 239,355.48 πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ἐπισκευῆς καὶ τῆς μετασκευῆς τῆς «Μπουμπουλίνας»! Καὶ νομίζετε ὅτι μόνη αὕτη εἶναι ἡ ψευδὴς διαβεβαίωσις; Δυστυχῶς δὲν ἔλαβον καιρὸν νὰ μελετήσω ἐπισταμένως τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἀλλ’ ἐκ τῆς ταχείας καὶ μικρᾶς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἐνταῦθα ἔκαμα, παρετήρησα καὶ ἄλλας ἀνακριβείας, τὰς ὁποίας ἄλλοτε θὰ σᾶς ἐξηγήσω, ἐὰν παραστῇ εὐκαιρία. Ἐν τούτοις πιστοῦται τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὅτι, ἐνῷ ὁ αὐτὸς ἁρμόδιος ἐζήτησε δαπάνην 105,000 πρὸς ἐντελῆ ἀποπεράτωσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπισκευῆς καὶ μετασκευῆς, ἔρχεται αὐτὸς ὁ ἴδιος μετά τινα χρόνον καὶ ζητεῖ δαπάνην 177,000 πρὸς ἐντελῆ καὶ πάλιν ἀποπεράτωσιν τῶν ἐργασιῶν τούτων, καὶ μάλιστα ἀφοῦ ἐδαπανήθησαν διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν 800,000 δρ. Καὶ θέλετε νὰ ἔχω πίστιν εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς καὶ τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργός! Ὀρθῶς δὲ παρετήρει τὴν πρωΐαν ὁ κ. Ράλλης, ὅτι θὰ ἦναι εὐτύχημα, ἐὰν μὲ διπλάσιον ἢ καὶ τριπλάσιον ποσὸν τῶν ζητουμένων 111,000 δρ. πρὸς τελείαν τέλος πάντων ἀποπεράτωσιν τῆς μετασκευῆς τῆς «Μπουμπουλίνας» κατωρθοῦτο ἡ ἀποπεράτωσις τοῦ ἔργου, μεθ’ ὅλας τὰς μέχρι τοῦδε δαπανηθείσας 800,000 δρ., ὡς ἀναφέρουσιν οἱ ὑποβληθέντες πίνακες. Δὲν ἐννοῶ ὅτι ἐκλάπησαν αἱ δαπανηθεῖσαι χιλιάδες, —διότι καὶ ἐγὼ πιστεύω ὅτι δὲν ἐγένοντο καταχρήσεις—ἀλλὰ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οἱ αὐλοκόλακες κατεσπατάλησαν τὸ ἑκατομμύριον τοῦ Δημοσίου, ἵνα κολακεύσωσι τὴν καλαισθησίαν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, καὶ κερδήσωσιν οὕτω τὴν βασιλείαν τῶν Οὐρανῶν! Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς δὲν ἐπεδοκίμασε τὸ πρῶτον τὰς πολυτελεῖς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, συνέστησε δὲ τὴν ἁπλότητα περὶ τὴν κατασκευὴν τῶν δωματίων καὶ λοιπῶν μερῶν τοῦ πλοίου. Ἐν Ναυστάθμῳ μάλιστα παρετήρησεν ἡμέραν τινὰ ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεύς, ὅτι τὰ ἐπὶ τῆς πρώρας κοσμήματα τῆς «Μπουμπουλίνας» ἔπρεπε ν’ ἀφαιρεθῶσι, διότι ἦσαν πολυτελέστατα, καὶ ἀφῃρέθησαν· δαπάνη δὲ 20,000 δραχμῶν ἐῤῥίφθη εἰς τὴν θάλασσαν. Ἔρχεται κατὰ κακὴν τύχην εἰς Πειραιᾶ ὁ «Πολικὸς Ἀστὴρ», ὃν ἐπεσκέφθη ὁ διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου, ἵνα ἴδῃ κατὰ τίνα τρόπον πολυτελέστερον ἦσαν διεσκευασμένα τὰ δωμάτια καὶ τὰ ἄλλα διαμερίσματα. Μετά τινας δὲ ἡμέρας ὁ διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου, παραλαβὼν καταλλήλους τεχνίτας καὶ σχεδιαστὰς ἐκ τοῦ Ναυστάθμου, μετέβη εἰς τὸν «Πολικὸν Ἀστέρα», καὶ ἔλαβε σχεδιαγράμματα καὶ πρότυπα, τὰ ὁποῖα ἐφήρμοσεν εἰς τὴν «Μπουμπουλίναν», προσθέτων δωμάτια, καὶ ἐπεκτείνων τὰς διαστάσεις αὐτῶν. Ταῦτα εἶναι γεγονότα. Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι ἔχει τρεῖς γεφύρας ἡ «Μπουμπουλίνα», εἰς ὅλα δὲ τὰ πλοῖα τοῦ κόσμου τὰ περιφράγματα τῶν γεφυρῶν γίνονται ἐκ χυτοῦ σιδήρου, μόνον δὲ τὰ ἄνω μέρη ἐξ ὀρειχάλκου, εἰς τὴν «Μπουμπουλίναν» ὅμως ἔγειναν τὰ πάντα ἐξ ὀρειχάλκου τετορνευμένου· ὁποῖον δὲ ποσὸν ὀρειχάλκου ἐχρησιμοποιήθη εἰς τὴν «Μπουμπουλίναν», δὲν δύνασθε νὰ εὕρητε εἰς τοὺς ὑποβληθέντας πίνακας, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἐκ Βόλου ἀξιότιμος συνάδελφος. Κατ’ ἀσφαλεῖς ὅμως πληροφορίας, μέχρι τοῦδε ἐχρησιμοποιήθησαν 19,800 ὀκάδες ὀρειχάλκου, τοῦ ὁποίου ἡ τιμὴ εἶναι, ἀκατεργάστου μὲν, δύο δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, κατειργασμένου δὲ 8. Ἔχομεν λοιπὸν 160,000 δρ. δαπάνην μόνον διὰ τὰ ὑποστηρίγματα τῶν γεφυρῶν, τὰ ὀρειχάλκινα περιζώματα τῆς καπνοδόχου καὶ τὸν ἄλλον μέχρι τοῦδε χρησιμοποιηθέντα ὀρείχαλκον. Ἵνα δὲ προλάβῃ ταῦτα, ἐκαυχᾶτο πρὸ μικροῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἔχει ὑποβάλει τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θέλει ὑπαγάγει τὸν Ναύσταθμον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἐξελέγχῃ οὕτω αὐστηρῶς τὰ κατ’ αὐτόν· ὁποῖον δὲ εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον παρεκάλεσα ἐγὼ νὰ προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ τοῦ ὁποίου ἐπρότεινα τροπολογίαν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ σᾶς ἐξηγήσω σήμερον. Ἀρκεῖ μόνον νὰ παρατηρήσω, ὅτι οὐδόλως ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐκφράζει. Διὰ τῆς τροπολογίας ὅμως νομίζω, ὅτι ἐπιτυγχάνεται ὁ ποθούμενος σκοπός, διότι, γιγνομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας ταύτης, θὰ ὑποχρεωθῇ ὁ Ναύσταθμος νὰ στέλλῃ κατὰ μῆνα καταστάσεις τῶν ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Ναυστάθμου ἐξερχομένων ὑλικῶν. Ὡς γινώσκετε πάντες, ὁ Ναύσταθμος ἔχει ἀποθήκας, εἰς ἑκάστην τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἔφορος, ὡς τὸν ἀποκαλεῖ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1896· ὁ ἔφορος οὗτος ἐπιτρέπει τὴν ἐξαγωγὴν ὑλικῶν ἐκ τῶν ἀποθηκῶν, συνεπείᾳ ἐγγράφου τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, ἐγκρίνοντος τὰς αἰτήσεις, ἐν γένει ἢ ἐν μέρει, τῶν διαφόρων ἀρχῶν τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας. Οἱ ἔφοροι ἢ ἀποθηκάριοι κρατοῦσι τὰς διαταγὰς ταύτας καὶ τὰς ἀποδείξεις τῆς ἐξαγωγῆς. Τὸ λεχθὲν δὲ πρὸ ὀλίγου παρά τινος συναδέλφου, μάλιστα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἀπαιτεῖται ἑνὸς μηνὸς χρονικὸν διάστημα, ἵνα δώσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ζητοῦμεν, ὡς πρὸς τὰ ἐξαχθέντα ὑλικὰ ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Ναυστάθμου, δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι ὑπάρχουσι βιβλία τακτικὰ ἐν ἑκάστῃ ἀποθήκῃ τοῦ Ναυστάθμου, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ προσαχθῶσιν ἐντὸς 24 ὡρῶν. Ἐξ αὐτῶν δὲ ἠθέλομεν μάθει, ὅτι κατηναλώθησαν ἄγνωστόν που καὶ ὅλαι αἱ προμήθειαι, αἱ κατὰ διαφόρους καιροὺς γενόμεναι, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν πρώην πρωθυπουργίαν τοῦ καὶ νῦν ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀποθηκάριος, Κύριοι, εἶναι προσωπικῶς ὑπεύθυνος διὰ τὰ ἐν τῇ ἀποθήκῃ του ὑλικὰ, διὸ καὶ τὰ βιβλία αὐτοῦ εἶναι ἀκριβῆ· ὁποῖα δὲ καὶ ὁπόσα ὑλικὰ ἐστάλησαν εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Ναυστάθμου, ἐξάγεται, ὡς γνωστὸν, καὶ ἐκ τῶν βιβλίων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, διότι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ κρατεῖται βιβλίον, εἰς τὸ ὁποῖον σημειοῦνται αἱ ἑκάστοτε προμήθειαι καὶ αἱ εἰς τὸν Ναύσταθμον ἀποστολαί. Μένει ἑπομένως νὰ ἴδωμεν, τί ἐξάγεται ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Ναυστάθμου· τοῦτο δὲν τὸ γινώσκει ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ διὰ τοῦτο ἔφερα τὴν τροπολογίαν, περὶ ἧς πρὸ μικροῦ ἔκαμνα μνείαν, εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Παρεκάλεσα μάλιστα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι τὸ θεωρῶ κατεπεῖγον, μάλιστα ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλει πρὸ μικροῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνάψῃ δάνειον 1,500,000 δρ. πρὸς ἐπισκευὴν τῶν λεβήτων. Ἑπομένως δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ἐξελέγξωμεν τί ποσὸν ἐξήχθη ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Ναυστάθμου διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ τὴν μετασκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας» ἀπὸ ὁπλιταγωγοῦ εἰς θαλαμηγόν. Ἀλλ’ ἐν τούτοις, κατ’ ἀσφαλεῖς πληροφορίας, πληροφορῶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς ἡμερομίσθια καὶ εἰς ὑλικὰ ἀγορασθέντα παρὰ τοῦ Ὑπουργείου εἴτε παρὰ τοῦ Ναυστάθμου εἴτε εἰς ὑλικὰ ἐξαχθέντα ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Ναυστάθμου, εἶναι 2,500,000 δραχ. περίπου· οἱ ἐπίσημοι ὅμως πίνακες, οἱ κατατεθέντες ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἀναβιβάζουσι τὴν ὅλην δαπάνην μόνον εἰς δραχμὰς 920,000 δραχ. Ἑπομένως γινώσκομεν ἐπισήμως πλέον, ἐκ τοῦ ἀνὰ χεῖρας ἐπισήμου πίνακος, ὅτι ἐδαπανήθησαν ἢ θὰ δαπανηθῶσιν ἐν ὅλῳ 920,000 δραχ. διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ τὴν μετασκευὴν τῆς «Μπουμπουλίνας». Ἐγὼ καὶ πάλιν ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πάντας τοὺς ἐπισήμους τούτους πίνακας τοὺς θεωρῶ ἐσφαλμένους, ἵνα μή τι χεῖρον εἴπω. Ἐγὼ σᾶς ὑπέδειξα κατ’ ἐπανάληψιν πίνακας ἀλληλοαναιρουμένους. Πάντως ὅμως θὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ ἀναφέρηται ὡς δαπανηθὲν ποσὸν μεῖζον τοῦ πράγματι δαπανηθέντος. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐσημειώθησαν αἱ δαπάναι αἱ γενόμεναι ἕνεκα τῆς ἀνοησίας τῶν τὰς ἐργασίας τῆς «Μπουμπουλίνας» ἐπιτηρούντων. Κατεσκευάσθησαν δωμάτια, καὶ εἶτα κατεστράφησαν τὰ αὐτὰ δωμάτια, ὡς κακῶς κατασκευασθέντα. Ἐπεσκευάσθησαν παλαιὰ μέρη τῆς «Μπουμπουλίνας», καὶ μετὰ τὴν ἐπισκευὴν εὑρίσκετο ὅτι ἔπρεπε νέα νὰ γείνωσι καὶ οὐχὶ νὰ ἐπισκευασθῶσιν, οὕτω δὲ κατεστρέφοντο τὰ ἐπισκευασθέντα καὶ κατεσκευάζοντο ἐκ νέου. Ἐν ᾧ δὲ ἐδαπανῶντο οὕτως ἀσκόπως χιλιάδες δραχμῶν διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν», τὰ πλοῖα τοῦ στόλου ἡμῶν ἐστεροῦντο τῶν ἀπαραιτήτως ἀναγκαίων. Σπανιώτατα ἐνεκρίνοντο αἱ αἰτήσεις τῶν κυβερνητῶν τῶν πλοίων περὶ παροχῆς ὑλικῶν· γινώσκω θετικῶς παρὰ κυβερνήτου ἑνὸς τῶν θωρηκτῶν ἡμῶν, ὅτι ἐζήτησε σανίδας τινὰς πρὸς ἐπισκευὴν ἀναγκαιοτάτου τινὸς διαμερίσματος τοῦ θωρηκτοῦ, ἀλλ’ ὁ διοικητὴς τοῦ Ναυστάθμου δὲν ἐχορήγησεν αὐτὰς, ἰσχυρισθεὶς ὅτι στερεῖται τοιούτων ὁ Ναύσταθμος, ἐνῷ ἀκριβῶς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μετέβαινον ἀξιωματικοὶ ἐκ τοῦ Ναυστάθμου καὶ ἐπραγματοποίουν σχεδὸν καθ’ ἑκάστην ἐπὶ χρόνον ἱκανὸν προμηθείας ξυλείας ἐκ Πειραιῶς, ἀξίας μόνον 999 δραχμῶν, διότι κατὰ τὸν λογιστικὸν ἡμῶν νόμον δὲν ἐπιτρέπεται προμήθεια ὑλικῶν ἀξίας ἄνω τῶν 1000 δραχμῶν ἄνευ δημοπρασίας. Περὶ τῶν προμηθειῶν τούτων, ὡς καὶ τῶν ἄλλων, τῶν γενομένων ὑπὸ τοῦ Ναυστάθμου καὶ τοῦ Ὑπουργείου, δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω τὰ λεγόμενα, διότι εἶναι φῆμαι. Ἐν τούτοις ἐδαπανήθη ποσὸν 814 χιλιάδων δραχμῶν μέχρι τοῦδε διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν», ὡς ἀναφέρουσιν οἱ κατατεθέντες ἐπίσημοι πίνακες, χωρὶς νὰ χορηγηθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ ἐγκριθῇ παρ’ αὐτῆς, χωρὶς τέλος νὰ φαίνηται ἀναγεγραμμένον ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ 1892 μέχρι σήμερον. Εἰς τὸ ποσὸν μάλιστα τοῦτο ἴσως πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ποσὸν τῶν 230,000 δραχμῶν, τὸ προωρισμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ παρελθόντος ἔτους διὰ λέβητας τοῦ «Γεωργίου», τὸ ὁποῖον ἐδαπάνησεν ὁ προκάτοχος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§302ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι.

§303ΣΤΑΗΣ. Ὁ προκάτοχος εἶχε λάβει μέρος τῆς πιστώσεως ταύτης.

§304ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ μετατροπή;

§305ΣΤΑΗΣ. Ἡ μετατροπὴ ἐγένετο ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου νῦν Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ χεῖρα ἐπὶ τῶν 230,000 ἔθηκεν ὁ πρώην Ὑπουργός. Τώρα, λεπτομερείας—καὶ λεπτομερείας, τὰς ὁποίας θὰ ἀκούσητε πάντες μετ’ ἴσης προσοχῆς, μεθ’ ἧς ἠκούσατε τὰ μέχρι τοῦδε λεχθέντα,— ἔχω νὰ εἴπω μυρίας ὅσας, ἀλλὰ δὲν νομίζω ἀναγκαῖον, διότι ἐσχηματίσαμεν πάντες πεποίθησιν, ὅτι δύο τινὰ λαμβάνουσι χώραν ἐν τῇ προκειμένῃ ὑποθέσει. Πρῶτον· ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τοῦ Κράτους δὲν ἦσαν ἀναγεγραμμένα πρὸς τὸν εἰδικὸν τοῦτον σκοπὸν, τῆς μετατροπῆς ἀπὸ ὁπλιταγωγοῦ εἰς θαλαμηγὸν τῆς «Μπουμπουλίνας», ἐδαπανήθησαν, πρὸς μεγίστην βλάβην τῶν πολεμικῶν ἡμῶν πλοίων, πρὸ πάντων δὲ τῶν τριῶν θωρηκτῶν, διὰ τὴν «Μπουμπουλίναν.» Οὕτω τὰ ἀναγραφόμενα ἑκάστοτε ὑπέρογκα ποσὰ πρὸς ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν Β. πλοίων ἐν τῷ κεφαλαίῳ Βʹ ἄρθρῳ 3 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐδαπανῶντο δι’ ἣν χρῆσιν προωρίζοντο ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τοῦ ἔθνους, ἀλλ’ ὡς ἤθελεν ὁ διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου. Ἐπιστοῦτο δὲ ἑκάστοτε, ὅτι ἐγένοντο αἱ ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τοῦ Κράτους ἀναφερόμεναι ἐπισκευαὶ καὶ συντηρήσεις τῶν ἐν ἐνεργείᾳ, ἐν ἐφεδρείᾳ καὶ ἐν παροπλισμῷ πλοίων, ἵνα ἐκδίδωνται τὰ σχετικὰ ἐντάλματα. Ἀκολουθία δὲ τούτου εἶναι ἡ οἰκτρὰ κατάστασις τῶν πλοίων ἡμῶν...

§306ΤΟΜΑΝ. Δὲν ἔχει βιβλία ἀποθηκῶν ὁ Ναύσταθμος; Δὲν τὰ παίρνετε ἀπὸ τὸν Ναύσταθμον;

§307ΣΤΑΗΣ. Σᾶς τὰ εἶπον. Θέλετε νὰ τὰ ἐπαναλάβω; Δὲν ἦσθε ἐδῶ; Δεύτερον· πῶς ἐδαπανήθησαν τὰ ποσὰ ταῦτα; Ἀσκόπως καὶ ἀνοήτως (αἴσθησις). Ἐδαπανήθησαν ποσὰ, χωρὶς νὰ ἔχῃ καμμίαν γνῶσιν τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ἐδόθησαν διαταγαὶ διὰ προμηθείας, καὶ προσήχθησαν οἱ λογαριασμοὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ περὶ τίνος κἂν πρόκειται ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός! Ταῦτα πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι, καὶ ἐὰν οὕτως ἔχωσιν, ὡς ἐγὼ ἐξέθηκα, πρέπει νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ ὑπαίτιοι. Ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἄνευ οὐδεμιᾶς πλέον συζητήσεως νὰ καταρτίσωμεν τὴν ἐπιτροπὴν, ἀλλὰ νὰ μὴ περιορισθῶμεν μήτε ἀπὸ τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Συντάγματος, μήτε ἀπὸ τὰ ἄρθρα τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ νὰ ὁρισθῶσι καὶ δεχθῶσι μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ γείνωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ θάῤῥος καὶ τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐργασθῶσιν. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ἡ Βουλὴ νὰ λάβω τὴν τόλμην νὰ δηλώσω, ὅτι καὶ ἐγὼ θὰ ἐλάμβανον μέρος προθύμως εἰς τὴν τοιαύτην ἐπιτροπήν.

§308ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐμπρὸς, κύριε Πρόεδρε.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος.

§310ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει καὶ νὰ γευματίσωμεν.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος εἶναι ὁ μόνος ἐγγεγραμμένος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐδῶ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον.

§312ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§314ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μεθ’ ὅσα ἐξετυλίχθησαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπὸ συζήτησιν ὑπόθεσιν διὰ τὴν ἁμαρτωλὴν ταύτην «Μπουμπουλίναν»,—τὴν ὁποίαν δὲν ἔφθασαν τὰ βάσανα, τὰ ὁποῖα ἐτράβηξε κατὰ τὴν ἐπανάστασιν, ἀλλ’ ἔπρεπε, φαίνεται, νὰ τραβήξῃ καὶ ἄλλα,—νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ προσθέσῃ τις πλείονα, πρὸς ἀπόδειξιν τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα κατηγγέλθησαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἔκαμε νὰ πιστεύσω κατά τινα τῶν τελευταίων συνεδριάσεων, ὅτι δυστυχῶς θὰ ἀποβῇ ἐπὶ ματαίῳ ὅλη ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐξετυλίχθη διὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, εἶναι ἡ ἐπιμονὴ, τὴν ὁποίαν ἐπεδείξατο κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα τὸ περὶ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ζήτημα ἀναγραφῇ εἰς τὸ τέλος τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἢ μᾶλλον πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ· τοῦτο μὲ ἀπελπίζει, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δὲν θὰ συστηθῇ, ἢ, ἂν θὰ συστηθῇ, θὰ συστηθῇ πολὺ ἀργὰ, ὁπότε δὲν θὰ ἔχῃ τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ ἐξετάσῃ τι, καὶ θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἄλλην σύνοδον, καὶ τί θὰ εὕρωμεν; Τίποτε ἀπολύτως! Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ συστηθῇ τὸ ταχύτερον ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ ἐκ προσώπων, ὡς προεῖπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κυθήρων, ἐχόντων τὸ θάῤῥος νὰ ἐξετάσωσιν ἀκριβῶς τὰ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ ἀνακαλύψωσι τοὺς καταχραστὰς, ἂν τοιοῦτοι ὑπάρχωσι,—διότι δυνατὸν νὰ συζητῶμεν ἐνταῦθα ἀδικοῦντες πρόσωπα, τὰ ὁποῖα διεχειρίσθησαν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, δυνατὸν ὅμως νὰ ἀποδειχθῶσι καὶ τὰ γεγονότα. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν εἶναι ζήτημα ὑψίστης σημασίας, εἶναι ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ Ἑλληνισμὸς, καὶ ὁ δοῦλος καὶ ὁ ἐλεύθερος, στηρίζει τὰς ἐλπίδας του. Πρόκειται περὶ τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν, καὶ ὅταν ἡμεῖς ἐρχώμεθα ἐνταῦθα καὶ βεβαιῶμεν ἢ καταγγέλλωμεν, ὅτι τὰ ὑλικὰ τὰ προωρισμένα διὰ τὰ πολεμικὰ ἡμῶν πλοῖα δαπανῶνται εἰς χρήσεις ἄλλας καὶ ὅτι οἱ διευθυνταὶ τοῦ Ναυστάθμου ζητοῦσιν ὑλικὰ διὰ πλοῖα παρωπλισμένα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην ἐπισκευῆς, καὶ οὐδαμοῦ ἐμφαίνεται, ἂν τὰ ὑλικὰ ταῦτα ἐδαπανήθησαν εἰς χρῆσιν τῶν παρωπλισμένων πλοίων, τὸ πρᾶγμα εἶναι λυπηρὸν, καὶ εἶναι ἀνάγκη, ἐπαναλέγω, νὰ συστηθῇ ὡς οἷόν τε τάχιον ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, διὰ νὰ ἠξεύρωμεν τί θὰ πράξωμεν.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος.

§316ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§317ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω.

§318Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν ἐπὶ ἐπερωτήσεων δαπανήσει ὀκτὼ ὥρας.

§319ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ εἶναι ἐπείγουσα ἡ ὑπόθεσις, ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω ἀπόψε ὀλίγας λέξεις ἐπὶ ἀντικειμένου, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἄλλοτε, πρὸ πολλῶν ἤδη ἡμερῶν, ὡμίλησα ἐν τῇ Βουλῇ, ἀπευθύνας σύστασίν τινα, διαβιβαζομένην πρὸς τὸ Προεδρεῖον καὶ πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως παρὰ συμπολιτῶν μου. Πρόκειται περὶ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Μαυρομμάτι τῆς ἐπαρχίας μου, οἱ ὁποῖοι δι’ ἀναφορᾶς των παρεπονέθησαν πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία, ἐνεργοῦσα ἀνασκαφὰς ἐπὶ τοῦ χώρου τῆς ἀρχαίας Μεσσήνης, κατέλαβεν αὐθαιρέτως τὰ κτήματα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν κατέχουσι, συνεπείᾳ δηλώσεων, κατὰ τὸν νόμον περὶ δηλώσεως ἐθνικῶν γαιῶν, κατέλαβε δὲ αὐτὰ, χωρὶς νὰ καταβάλῃ καμμίαν ἀποζημίωσιν. Οἱ χωρικοὶ, ὡς εἶπον τότε, προθύμως, ἀποβλέποντες εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία, ἐγκατέλιπον τὴν κατοχὴν τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἵνα μήτε τὸ παραμικρὸν παρεμβάλωσι πρόσκομμα εἰς τὸ ἔργον τῆς Ἑταιρίας, ἤλπιζον ὅμως, ὅτι πολὺ ταχέως ἡ Ἑταιρία ἤθελε προβῆ εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τῶν χωρικῶν τούτων, εἴτε διὰ τὴν ὁλοσχερῆ ἀφαίρεσιν τῆς ἰδιοκτησίας των, εἴτε διὰ τὴν ἀφαίρεσιν αὐτῆς ἐπί τινα χρόνον μόνον, ἐφ’ ὅσον διαρκοῦσιν αἱ ἀνασκαφαί. Περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐποιησάμην πρὸ πολλῶν, ὡς εἶπον, ἡμερῶν σύστασιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, καὶ παρεκάλεσα αὐτὸν, ἐπ’ ὀνόματι τῶν συμπολιτῶν μου, ὅπως λάβῃ τὰ δέοντα μέτρα, καὶ συστήσῃ εἰς τὴν Ἑταιρίαν, ἐν ἀνάγκῃ δὲ παρέμβῃ καὶ πλέον δραστηρίως καὶ ἀναγκάσῃ αὐτὴν νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς πτωχοὺς τούτους πολίτας. Ἐν τούτοις, ὑποθέτω, ὅτι μέχρι τοῦδε οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη. Ὑποθέτω, λέγω, διότι ἡ Ἑταιρία ἐξακολουθεῖ, ὅπως καὶ πρίν, ἐργαζομένη καὶ μὴ ἀποζημιοῦσα τοὺς κυρίους τῶν καταληφθέντων κτημάτων. Καθ’ ἃς δ’ ἔλαβον χθὲς ἐκεῖθεν πληροφορίας, ἐπίκεινται ἴσως καὶ αἱματηραὶ συγκρούσεις μεταξὺ τῶν χωρικῶν καὶ τῶν ἐργατῶν τῶν ἐνεργούντων τὰς ἀνασκαφὰς ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ ἀρχαιολόγου κ. Σοφούλη. Εἶναι πρέπον λοιπόν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅπως μὴ ἀδικῶνται οἱ κάτοικοι, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅπως προληφθῶσιν αἱματηραὶ συγκρούσεις, ἵνα ἐγκαίρως παρέμβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ συστήσῃ εἰς τὴν Ἑταιρίαν, ὅτι καθῆκον ἔχει αὕτη, ἀφοῦ ἀφήρεσε τὴν περιουσίαν τῶν χωρικῶν, ν’ ἀποζημιώσει αὐτοὺς, καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ παρέμβῃ καὶ πλέον δραστηρίως, ἵνα ἀναγκάσῃ τὴν Ἑταιρίαν νὰ μὴ παραλείψῃ τὸ καθῆκόν της. Συλλογίσθητε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι θὰ ἔχητε ἐν μέρει ἢ καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν εὐθύνην πάσης συμπλοκῆς καὶ παντὸς ἀπευκταίου γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἤθελε συμβῆ ἐκεῖ, καὶ πάσης ῥήξεως μεταξὺ τῶν χωρικῶν καὶ τῶν ἐργατῶν, τῶν ἐνεργούντων τὰς ἀνασκαφάς. Λάβετε ὑπ’ ὄψει τὸ σπουδαῖον καὶ τὸ ἐπεῖγον τῆς περιστάσεως, καὶ ἐνεργήσατε ὅ,τι πρέπει.

§320ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἄλλοτε, ὅτι θέλει φροντίσει, ὅπως ἀποζημιωθῶσιν οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μαυρομματίου καὶ Σιμίζα τῆς Ἰθώμης, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως καταστρέφονται καὶ θέλουσι μετοικίσει εἰς ἄλλο μέρος, διότι ἅπασα ἡ ἀκίνητος αὐτῶν περιουσία ἀνασκάπτεται παρὰ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὅμως ἦτο ἀπὼν τότε, καὶ μήτε ἀπήντησεν ἔκτοτε ὁποίαν μέριμναν ἔλαβε περὶ αὐτῶν. Ἐπαναλαμβάνω καὶ αὖθις νὰ ζητήσω παρ’ αὐτοῦ, ὅπως πληροφορήσῃ ἡμᾶς, τί ἐνήργησε περὶ τῶν ἀδικουμένων χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς 1000 περίπου ἄτομα, καὶ τῶν ὁποίων τὰ κτήματα ἐντελῶς καταστρέφονται, καὶ οὐδὲν ἄλλο μένει εἰς αὐτοὺς ἢ νὰ μετοικήσωσι, καθόσον ὅλος ὁ χῶρος, ἐφ’ οὗ ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία ἀνασκάπτει πρὸς ἔκθαψιν ἀρχαιοτήτων, πρὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν ἔχει φυτευθῆ συκᾶς, ἀμπέλους, σταφιδαμπέλους, ἐλαίας καὶ λοιπὰ ὀπωροφόρα δένδρα, ἐξ ὧν οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῶν πορίζονται τὰ πρὸς τὸ ζῆν.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ μίαν ὥραν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 15′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 50′ μ. μ.)

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς τακτικῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1896. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 5596 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1895. 2) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 70,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1895. 3) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 6,054.94 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1895. 4) Περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1895. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως ἐκτὸς τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἔτος 1896).

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1896 δραχ. 20,000.

§324Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀναβληθῇ αὐτό, παρακαλῶ.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1896. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν περὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τοῦ ἐπ’ αὐτῶν Συμβουλίου διατάξεων καὶ περὶ κανονισμοῦ καὶ ἀναπληρώσεως τῶν νομομηχανικῶν καὶ μηχανικῶν.

§327ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν δικαιολογεῖται τοσαύτη αὔξησις δαπάνης διὰ προσθήκην τριῶν ἄλλων ἐπιθεωρητῶν.

§328ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύο μόνον, διότι ὁ διευθυντὴς τῶν δημοσίων ἔργων, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, θεωρεῖται ὡς εἷς τῶν ἐπιθεωρητῶν. Λοιπὸν ἓξ ἐπιθεωρηταὶ καὶ εἷς ὁ διευθυντής, ἑπτά.

§329ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν ἓξ καὶ αὐτὸς ἑπτά. Τώρα δύο νομομηχανικοὶ πρώτης τάξεως γίνονται ἐπιθεωρηταὶ δευτέρας τάξεως. Πόθεν δικαιολογεῖται ἡ προσθήκη αὕτη, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐσταμάτησαν σχεδὸν ὅλα τὰ δημόσια ἔργα;

§330ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Οἱ δύο οὗτοι νομομηχανικοὶ ἐκτελοῦσι καθήκοντα ἐπιθεωρητῶν. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι δὲν ἔχουν τὸν αὐτὸν μὲ ἐκείνους μισθόν. Διὰ τῆς αὐξήσεως δὲ τοῦ μισθοῦ αὐτῶν κατὰ 40 δραχμὰς δι’ ἕκαστον γίνονται ἐπιθεωρηταί, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι. Ἰδοὺ δὲ τὸ πλεονέκτημα. Σήμερον συμβαίνει, ὥστε τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων καταντᾷ σχεδὸν νὰ μὴ λειτουργῇ, καθόσον οἱ ἐπιθεωρηταὶ μεταβαίνουσι πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν διαφόρων ἔργων, καὶ σχεδὸν οὔτε τὸ Συμβούλιον λειτουργεῖ, οὔτε ἡ ἐπιθεώρησις γίνεται, ἐνῷ τώρα, διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὸ Συμβούλιον θὰ λειτουργῇ καὶ ἡ ἐπιθεώρησις θὰ γίνηται πρακτικὴ καὶ ἀποτελεσματική.

§331ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τοῦ συστήματος τῆς προσθήκης, θὰ ἔχωμεν δύο ἐπιθεωρητάς, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχουν ἐπιθεωρήσεις, ἀλλὰ θὰ μένωσιν ἐν Ἀθήναις, συντελοῦντες μόνον, ὅπως συγκροτῆται τὸ Συμβούλιον. Παρουσιάζεται οὕτω τὸ πρωτοφανὲς φαινόμενον νὰ ἦναί τις ἐπιθεωρητὴς ἄνευ ἐπιθεωρήσεως, ἀλλ’ ὅπως συντελῇ εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν Συμβουλίων. Ἀλλὰ ἂν ἐξετάσητε, μετά τινα τελευταῖον νόμον, εἰς ποῖον σημεῖον περιέστη τὸ Συμβούλιον τοῦτο, καὶ πόσον ἠλαττώθη ἡ δικαιοδοσία καὶ ἐργασία αὐτοῦ, θὰ εὕρητε προσέτι, ὅτι δὲν ἀξίζει νὰ δώσῃ τις ὅσην πρὶν σπουδαιότητα εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι οὔτε ἐκ τοῦ παρελθόντος αὐτοῦ, οὔτε ἐκ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα σήμερον τῷ εἶναι ἀνατεθειμένα, δικαιολογεῖται, ὅπως προστεθῇ εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν δημοσίων ἔργων δαπάνη ἕνδεκα ἢ δώδεκα χιλιάδων δραχμῶν, διότι ἀκέραιος ὁ μισθὸς τῶν δύο ἐπιθεωρητῶν πρέπει νὰ προστεθῇ.

§332ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὡς πρὸς τὴν προσθήκην τῆς δαπάνης, δὲν ἔχετε δίκαιον, διότι προστίθεται δαπάνη μόνον 960 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Οἱ δύο αὐτοὶ εἶναι νομομηχανικοὶ ἤδη, διὰ τῆς προαγωγῆς των δὲ εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ λαμβάνει ἑκάτερος αὐτῶν 40 δραχμὰς περισσότερον κατὰ μῆνα, δηλ. ὀγδοήκοντα δραχμὰς οἱ δύο, ἤτοι 960 δραχμὰς δι’ ὅλον τὸ ἔτος.

§333ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ὅταν αὐτοὶ θὰ προβιβασθοῦν, δὲν θὰ κενωθοῦν αἱ θέσεις δύο νομομηχανικῶν;

§334ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι.

§335ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πῶς ὄχι; Θὰ προαγάγητε ἄλλους.

§336ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προαγάγωμεν ἄλλους.

§337ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας ὑπαγορεύει τὴν τοιαύτην πολυτέλειαν τῶν ἐπιθεωρητῶν. Ἐνταῦθα δημιουργεῖται θέσις γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, χωρὶς νὰ ἀναγράφωνται τὰ καθήκοντα αὐτοῦ. Ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντα αὐτοῦ; Ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητής, ἐν ἐλλείψει εἰδικῶν καθηκόντων, θὰ ἦναι καὶ αὐτὸς εἷς ἐπιθεωρητής, ὡς πάντες οἱ ἄλλοι· ἀλλὰ τοῦτο δὲν δικαιολογεῖ τὴν θέσιν. Δὲν λαμβάνει ἀνώτερον μισθόν, δὲν εἶναι ἀνώτερος τῶν ἄλλων, δὲν ἔχει εἰδικὰ καθήκοντα, ἄρα εἶναι περιττός. Πρὸς τί οἱ τίτλοι ἄνευ ἀνάγκης, χωρὶς νὰ συνδέωνται δι’ εἰδικῶν καθηκόντων; Λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι αὔξησιν δαπάνης δὲν φέρουσιν οἱ ἐπιθεωρηταί, παρὰ μόνον 960 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἀλλὰ λησμονεῖ, ὅτι θὰ πληρώσῃ τὰς θέσεις τῶν δύο νομομηχανικῶν, καὶ δὲν εἶναι μόνον 960 δραχμῶν ἡ δαπάνη, ἀλλὰ πολὺ μεγαλειτέρα. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, καθ’ ἣν τὰ δημόσια ἔργα σχεδὸν ἀργοῦσι, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πολλαπλασιάζῃ τὰς θέσεις τῶν νομομηχανικῶν καὶ ἐπιθεωρητῶν, καὶ νὰ δημιουργῇ θέσεις γενικῶν ἐπιθεωρητῶν ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἀνάγκης.

§338ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἡμεῖς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀντιπολιτευόμενοι ἄλλοτε τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τρικούπη, ὑπεδείξαμεν πολλὰς καὶ μεγάλας οἰκονομίας, αἵτινες ἠδύναντο νὰ ἐπέλθωσι καὶ εἰς ἄλλους κλάδους, ἀλλὰ ἰδίᾳ εἰς τὸν κλάδον τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐγὼ ἰδιαιτέρως ἀντιπαρέβαλον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893 πρὸς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1883, καὶ ἀπέδειξα ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ τὰ ἔξοδα τὰ διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων εἶχον ὑπερδιπλασιασθῆ. Καὶ ἠρώτων τότε: ἐὰν ἐν ἔτει 1883, ὁπότε εἴχομεν τὸ δάνειον τῆς ὁδοποιΐας ἐξ 20,000,000 δραχ. καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δανείου ἐκείνου εἴχομεν ἀποφασίσει νὰ κατασκευάσωμεν συγχρόνως πλείστας ὁδοὺς ἁμαξιτὰς, γεφύρας κλπ., ἠδυνάμεθα μὲ πολὺ ὀλιγώτερον προσωπικὸν, μὲ τὸ ἥμισυ τῶν δαπανῶν τοῦ προσωπικοῦ, νὰ διεξαγάγωμεν ἐκεῖνα τὰ ἔργα, συγχρόνως δὲ νὰ διαθέσωμεν προσωπικὸν, μηχανικῶν πρὸς ἐποπτείαν τῶν κατασκευαζομένων τότε σιδηροδρομικῶν γραμμῶν τῆς Πελοποννήσου, τῆς Θεσσαλίας καὶ τόσων ἄλλων ἔργων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν σήμερον νὰ ἐκτελέσωμεν, ἂν, λέγω, τότε διὰ τὴν κατασκευὴν τόσων ἁμαξιτῶν ὁδῶν, γεφυρῶν καὶ σιδηροδρόμων ἠδυνάμεθα νὰ ἐπαρκέσωμεν μὲ τὸ ἥμισυ τῶν σημερινῶν δαπανῶν,— καὶ πότε; καθ’ ὃν χρόνον ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶχε πτωχεύσει, καθ’ ὃν χρόνον ἠλπίζομεν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ προλάβωμεν τὴν χρεωκοπίαν,—νῦν, ὅτε εὑρισκόμεθα ἐν πτωχεύσει, ὅτε πολλοστημόριον τῶν ἄλλοτε ἔργων εὕρηται ἐν κατασκευῇ, δὲν εἶναι ἡ ἐσχάτη ἀπόνοια νὰ ἔχωμεν τὰς διπλασίας δαπάνας διὰ τὸ προσωπικὸν τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων; Ἡμεῖς, Κύριοι, οἱ ὁποῖοι, ὡς ἀντιπολιτευόμενοι, ἐπηγγελλόμεθα τὰς οἰκονομίας ἐκείνας, καὶ ἐλέγομεν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ περιορίσωμεν τὰς δαπάνας τοῦ προσωπικοῦ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, ἂν ὄχι εἰς τὸ ἥμισυ, πάντως ὅμως κατὰ πολὺ ἧσσον ἐκείνων, αἵτινες ἀνεγράφοντο τότε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, νὰ ἐρχώμεθα νῦν, καὶ ἀντὶ ἐλαττώσεως νὰ ἐπιφέρωμεν αὔξησιν τῶν δαπανῶν τούτων, τοῦτο δι’ ἐμὲ εἶναι ἀνεξήγητον ὅλως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μεγάλης δαπάνης, ὅτι θὰ προβιβασθῶσι μόνον δύο ὑπάρχοντες νομομηχανικοὶ εἰς ἐπιθεωρητάς, καὶ ὅτι ἐντεῦθεν θὰ γείνῃ αὔξησις μόνον 960 δραχμῶν. Οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες ὑπέδειξαν ἤδη, ὅτι διὰ τοῦ τοιούτου προβιβασμοῦ κενοῦνται δύο θέσεις νομομηχανικῶν, αἵτινες δὲν θὰ μένωσι κεναὶ ἐν τῇ ὀργανικῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν δημοσίων ἔργων. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ νὰ πληρώσῃ τὰς κενωθείσας θέσεις. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν καταργηθῶσιν αὐταὶ αἱ θέσεις αἱ κενωθεῖσαι, βεβαίως θὰ πληρωθῶσι παρ’ ἄλλου, ἂν ὄχι παρ’ αὐτοῦ, καὶ οὕτω πως θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις δαπάνης κατὰ χιλιάδας πολλάς, καὶ ὄχι μόνον κατὰ 960 δραχμάς. Ἀλλ’ ἐγὼ δέχομαι, Κύριοι, πρὸς στιγμήν, ὅτι πρόκειται περὶ αὐξήσεως μόνον 960 δραχμῶν· ἐρωτῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, αὐταὶ εἶναι αἱ πάλαι ἐπαγγελίαι του, ὅτι θὰ ἐπέφερεν αὐτὸς οἰκονομίας εἰς τὴν σπατάλην, ἡ ὁποία ἐγίνετο πρὶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων; Αὐτὸ λέγεται οἰκονομία; ἢ αὔξησις σπατάλης; Νομίζω ὅτι εἶναι ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον δικαιοῦμαι νὰ ἀποτείνω πρὸς αὐτὸν, καὶ ἂν δὲν ἀπαντήσῃ νῦν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως θὰ κληθῇ νὰ ἀπαντήσῃ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἐπαγγελλόμενος οἰκονομίας, ἔτυχε τῆς ἐμπιστοσύνης του, ἣν τοσοῦτον διαψεύδει νῦν διὰ τῶν ἔργων.

§339Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἴσως πρόωρον νὰ σπεύσῃ τις νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, διότι δὲν συνεπλήρωσεν ἔτι ἡ Βουλὴ ἔτος ἀπὸ τῆς συγκροτήσεώς της. Χρεωστῶ ὅμως νὰ ἀπαντήσω πρὸς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία εἶναι παροῦσα, καὶ εἶμαι ὑπεύθυνος πρὸς αὐτήν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐσπεύσαμεν νὰ μεταποιήσωμεν, ἐπρότεινα ἐλαττώσεις ἐξόδων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπὲρ τὰς 150,000 δραχμὰς, ἀλλὰ δὲν εὗρον βοηθοὺς πρὸς τοῦτο ἐκείνους, μετὰ τῶν ὁποίων συνηγωνιζόμεθα ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ὑπὲρ τῶν οἰκονομιῶν, διότι αὐτοὶ προσεπάθουν ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλάμβανον, παρέλυον τὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ αὔξησις, ἡ ἐκ τῆς προαγωγῆς τῶν δύο νομομηχανικῶν εἰς ἐπιθεωρητὰς, ἀνέρχεται εἰς 960 δραχμὰς ἐτησίως. Ἂν δὲ ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ παρὼν ἢ ὁ διάδοχος αὐτοῦ, ἤθελε σπεύσει νὰ προκαλέσῃ προβιβασμὸν καὶ δύο νομομηχανικῶν βʹ τάξεως εἰς νομομηχανικοὺς αʹ τάξεως, ἀφοῦ κενοῦνται αἱ θέσεις τῶν τῆς αʹ τάξεως, θέλει προστεθῆ καὶ ἄλλη δαπάνη ἄλλων 960 δραχμῶν, ἑπομένως ἡ ὅλη δαπάνη, διὰ τὴν ὁποίαν καλούμεθα νὰ δώσωμεν λόγον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ἀνέρχεται εἰς 2 χιλιάδας δραχμάς. Παρατηρῶ ὅμως εἰς τοὺς Κυρίους, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰ ἔργα τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων τὴν κατασκευὴν εἶχον ἀναλάβει διὰ δημοπρασίας ἐργολάβοι, οἵτινες δὲν εἶχον διαλύσει τὰς συμφωνίας των μετὰ τοῦ Δημοσίου, καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν ὁποίων εἶχεν ἀρχίσει. Ἦτο ἐπίσης ἀνάγκη νὰ ἀναλάβωμεν τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν, ὑποθέτω δὲ, ὅτι τὸ ἐρχόμενον ἔτος πιθανὸν νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὴν κατασκευὴν τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, τοῦ ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Χαλκίδος, ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν ἤθελε περατωθῆ ὁ κανονισμὸς τῶν σχέσεων ἡμῶν μετὰ τῶν δανειστῶν μας, θέλομεν ἐπιληφθῆ τοῦ ἔργου τῆς κατασκευῆς πάσης τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ. Ἔχομεν λοιπὸν ἀνάγκην ἐπιθεωρητῶν. Οὕτως ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης ἐπιφέρει τὴν ἐγγύησιν περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν ἐκτελεσθησομένων ἔργων. Μὴ λησμονῶμεν δὲ, ὅτι ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἐξέλιπε, καὶ ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην ἐπιθεωρήσεως διὰ τῶν Ἑλλήνων μηχανικῶν, τοῦθ’ ὅπερ καθιστᾷ τὴν μεταβολὴν ταύτην εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν Ἑλλήνων μηχανικῶν ἀναγκαίαν.

§340ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πιστεύω ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ λυπῆται, διότι ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἐξέλιπεν. Ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ εἶχεν εἰδικὸν προορισμὸν νὰ ἐκπληρώσῃ ἐνταῦθα, καὶ τὸν ἐξεπλήρωσεν ἤδη. Εἶχε τὸν προορισμὸν νὰ μελετήσῃ τὴν γραμμὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης καὶ νὰ τὴν προϋπολογίσῃ εἰς μυθώδη ποσά. Εὐτυχῶς ἢ δυστυχῶς δι’ αὐτὴν καὶ δι’ ἡμᾶς, ἐχρεωκόπησεν ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Προεξοφλητικὴ Τράπεζα τῶν Παρισίων, ἥτις ἔμελλε νὰ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἐκείνου καὶ χάριν τῆς ὁποίας εἶχε συνταχθῆ, ὡς συνετάχθη, ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος. Καὶ δὲν θὰ ἐπήρχετο οὕτω μόνον ζημία εἰς τὸ Δημόσιον τὸ Ἑλληνικὸν, ἀλλὰ καὶ ἡ μελέτη εἶχε γείνῃ κακίστη, κακίστη δὲ ἦτο καὶ ἡ χάραξις τῆς γραμμῆς διὰ μερῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐὰν κατεσκευάζετο αὐτὴ, θὰ ἀπῄτει κατ’ ἔτος ἐπισκευὴν δαπανηροτάτην. Δεύτερον ἔργον τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἦτο ἡ ἐποπτεία τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, ἡ ἐπιθεώρησις τῶν καταστάσεων κατὰ τρόπον καταδολιεύοντα τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, κατὰ τρόπον, καθ’ ὃν, ἐνῷ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀνέλαβε χρέος 24,000,000 φρ. χρ. πρὸς κατασκευὴν τῆς γραμμῆς ταύτης, ἐγκατελείφθη αὕτη ἡμιτελής. Καὶ ἄλλα ἔργα εἶχε νὰ ἐπιδείξῃ ἡ Γαλλικὴ ἀποστολή· τὸ ἔργον τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, τὸ ὁποῖον ἐνῷ εἶχε προϋπολογισθῆ εἰς 800,000 δραχμὰς, ἐστοίχισε μέχρι τέλους, τῇ συνεργείᾳ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἥτις κατώρθωσε νὰ ἐπιβάλλῃ ἐργολάβον, διατελοῦντα ὑπὸ τὰ νεύματα αὐτῆς, ὑπὲρ τὰ δύο ἑκατομμύρια, καὶ εἶναι ζήτημα, ἐὰν δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἀπροσκόπτως. Ἔχομεν καὶ τὰς μεγάλας ἐκείνας ἐργολαβίας, τὰς γινομένας ὑπὸ Γάλλων ἐργολάβων, αἵτινες εἶτα παρεχωροῦντο εἰς ἄλλους ὑπεργολάβους.

§341ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν νὰ φέρωμεν τὴν Γαλλικὴν ἀποστολήν.

§342ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀπαντῶ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅστις εἶπεν ὅτι, ἐπειδὴ ἐξέλιπεν ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ, πρέπει νὰ ἀναπληρώσωμεν τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον κατέλιπεν αὕτη. Ἐγὼ θὰ ηὐχόμην, τὸ κενὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ κατέλιπεν, οὐδέποτε νὰ πληρωθῇ, διότι εἶναι χάος. Ἀλλ’ ἂν πρόκειται νὰ ἐργασθῶμεν καὶ νῦν ὡς εἰργάσθη ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ, οὔτε τὰ μέσα ἔχομεν, οὔτε θὰ τὸ εὐχηθῇ κανείς. Τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο. Εἰς τὰ 1883 κατεσκευάζομεν δεκαπλάσια ἔργα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ κατασκευάσωμεν νῦν· διότι τότε εἴχομεν εἰς τὴν διάθεσίν μας ἐκτὸς τῶν προσόδων τῆς δημοτικῆς, ἐπαρχιακῆς καὶ ἐθνικῆς ὁδοποιΐας καὶ τὸ δάνειον τῆς ὁδοποιΐας ἐξ 20,000,000. Τότε λοιπὸν ἐδαπανῶμεν πρὸς συντήρησιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ἔργων τὸ ἥμισυ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δαπανῶμεν τώρα. Ἀπέδειξα ἄλλοτε δι’ ἀριθμῶν ὅτι, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅσα τὴν σήμερον δαπανῶνται εἰς ἔργα δημόσια καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅσα δαπανῶνται πρὸς συντήρησιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ἔργων, θὰ ἴδητε ὅτι ἰσοφαρίζουσι σχεδὸν τὰ ἔξοδα τούτου πρὸς ἐκεῖνα, καὶ ἐνῷ ἀλλαχοῦ ἀναλογοῦσιν αὐτὰ ὡς 5, 10 ἢ 20 τοῖς ἑκατὸν, ἐδῶ ἡ ἀναλογία των εἶναι ὡς ἑκατὸν ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει, ὅτι, ἐνῷ νῦν προβιβάζονται δύο νομομηχανικοὶ αʹ τάξεως εἰς ἐπιθεωρητὰς, δύνανται νὰ μὴ ἀντικατασταθῶσιν οὗτοι. Ἀλλ’ ἐὰν ἀντικαταστήσωμεν αὐτοὺς, θὰ προβιβάσωμεν ἀκόμη δύο νομομηχανικοὺς βʹ τάξεως εἰς νομομηχανικοὺς αʹ τάξεως, καὶ θὰ ἔχωμεν αὔξησιν δαπάνης δρ. 100, καὶ θὰ κενωθῶσι δύο θέσεις δύο νομομηχανικῶν βʹ τάξεως, καὶ εἰς αὐτὰς θὰ προβιβάσωμεν ἄλλους, καὶ οὕτω θὰ ἔχωμεν μίαν κλίμακα μεγαλειτέραν προβιβασμῶν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι, ἐὰν πρόκειται οὕτω νὰ αὐξηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς κατὰ δύο ἢ πέντε ἢ δέκα χιλιάδας, ἀλλ’ ἐὰν οὕτω πληρῶμεν ὅ,τι ἐπηγγέλθημεν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἐὰν κάμνωμεν οἰκονομίας. Τώρα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει, ὅτι «εὑρισκόμεθα εἰς τὴν Βʹ σύνοδον, καὶ ἔχομεν ἀκόμη δύο ἄλλας συνόδους, ἕως ὅτου ἔλθῃ ὁ χρόνος, καθ’ ὃν θὰ δώσωμεν λόγον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.» Εἰς πάντα ἄλλον ἐπετρέπετο νὰ λέγῃ τοῦτο, οὐχὶ ὅμως εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐναντίαν πεῖραν, διότι καὶ ἄλλοτε συνέβη κατὰ τὴν Βʹ σύνοδον, μὲ μεγάλην καὶ τότε πλειοψηφίαν, νὰ κληθῇ νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ νῦν, τίς οἶδεν, ἐὰν ἡ μοῖρα δὲν τῷ ἔχει ἐπικλώσει τὸ ἴδιον.

§343ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παρήλθεν ἡ ἐποχὴ ἐκείνη.

§344ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Φρονῶ ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι σύμφωνος πρὸς ἡμᾶς. Εἶπεν ὅτι προνοεῖ περὶ τοῦ μέλλοντος, ὅτι νῦν εἶναι ἄχρηστοι οἱ νέοι ἐπιθεωρηταὶ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχει σκοπὸν νὰ κατασκευάσῃ δημόσια ἔργα εἰς τὸ μέλλον, διὰ τοῦτο ἔχει ἀνάγκην νὰ παρασκευάσῃ πρῶτον ἐπιθεωρητάς. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι πρόνοια, εἶναι πολυτέλεια θέσεων, ἵνα ἐξυπηρετήσῃ προσωπικὰ συμφέροντα εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἀλλὰ, λέγει, δὲν θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις δαπάνης, θὰ χρειασθῇ μόνον ἡ αὔξησις μισθοδοσίας τῶν ἐπιθεωρητῶν, τὸ πολὺ πολὺ δὲ καὶ τῶν νομομηχανικῶν βʹ τάξεως εἰς πρώτης. Ἀλλὰ, ὡς πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος, θὰ ἐπέλθῃ οὐ μόνον αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν δύο νομομηχανικῶν αʹ τάξεως πλήρης, ἀλλὰ καὶ πάντων τῶν κατωτέρων μηχανικῶν, οἵτινες μέλλουσι διὰ προβιβασμοῦ νὰ καταλάβωσι τὰς κενουμένας θέσεις.

§345Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας ἀνήκει εἰς τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ, καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐσπούδασε τὰ μαθηματικὰ, γνωρίζει δὲ καὶ ἀπὸ μνήμης πάσας τὰς ἀριθμητικὰς πράξεις. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἤθελε προβιβάσει δύο νομομηχανικοὺς αʹ τάξεως εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, δύο βʹ τάξεως εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ νομομηχανικοῦ αʹ τάξεως, δύο μηχανικοὺς αʹ τάξεως εἰς τὸν βαθμὸν νομομηχανικοῦ βʹ τάξεως. Ἕτερος βαθμὸς δὲν ὑπάρχει. Λοιπὸν ἔχομεν αὔξησιν, διὰ προβιβασμοὺς δύο νομομηχανικῶν αʹ τάξεως εἰς ἐπιθεωρητὰς δραχ. 960, δύο νομομηχανικῶν βʹ τάξεως εἰς νομομηχανικοὺς αʹ τάξεως δραχ. 960, δύο μηχανικῶν αʹ τάξεως εἰς νομομηχανικοὺς βʹ τάξεως δραχ. 2,880, τὸ ὅλον δραχ. 4,800. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ἤθελε σπεύσει νὰ πληρώσῃ πάντα τὰ κενὰ, ὄχι ἐννέα χιλιάδες, ὡς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας ἔλεγε πρὸ μικροῦ, ἢ ἕνδεκα χιλιάδες, ὅσας ἄλλος γείτων αὐτοῦ ἐβεβαίου, ἀλλ’ οὐδὲ τέσσαρες χιλιάδες θέλουσι δαπανηθῆ, διότι δὲν θέλουσι γείνῃ πάντες οἱ προμνημονευθέντες προβιβασμοί· εἶναι βέβαιον, ὅτι θέλουσι δαπανηθῆ τὸ πολὺ 960 δραχμαὶ, ἢ τὸ πολὺ ἕτεραι 960. Ὅθεν εἶναι μάταιον νὰ ὁμιλῶμεν, πλὴν ἐὰν θέλωμεν νὰ καταναλίσκωμεν τὸν χρόνον. Μήπως ἡμεῖς προβάλλωμεν νομοσχέδιον περὶ ἐπανόδου τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς; Ποῖα λάθη ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ διέπραξε, τὰ γνωρίζει πᾶσα ἡ Ἑλλὰς, καὶ διὰ τοῦτο ἐσχηματίσθη τὸ φρόνημα ἐναντίον αὐτῆς. Νομίζω ὅτι οἱ πρῶτοι, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίσθησαν ὅτι ἐν τῇ Γαλλικῇ ἀποστολῇ διαπράττονται σπατάλαι, ἤμεθα ἡμεῖς κατὰ τὸ 1885, ὅτε ἐκ τῶν 150 μελῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἀπελύσαμεν τῆς ὑπηρεσίας ἡμῶν τοὺς 90, ἑπομένως ἡμεῖς δὲν εἴχομεν ἀνάγκην τοῦ μαθήματος αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡμεῖς, ἂν δὲν ἐκτελῶμεν μεγάλα ἔργα, διότι τοιαῦται εἶναι αἱ οἰκονομικαὶ ἀνάγκαι τῆς χώρας, ἐκτελοῦμεν ὅμως τὰ ἔργα ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ἡ κατασκευὴ ἔχει ἀρχίσει. Ἐπίσης ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐπιτηρῶμεν τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, ἐὰν δ’ εὐτυχήσωμεν νὰ ἐπιχειρήσωμεν τὴν κατασκευὴν προσέτι εἴτε τοῦ ὅλου εἴτε μέρους τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης, θέλομεν ἔχει ἀνάγκην προσωπικοῦ, τὸ δὲ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων δὲν συμπληροῦται μὲ τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν τῶν ἐπιθεωρητῶν.

§346ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι βεβαίως μεγάλη ἀνακάλυψις, ὅτι, ἀφοῦ προστίθενται δύο θέσεις ἐπιθεωρητῶν καὶ προάγωνται εἰς αὐτὰς ἀπὸ τῶν κατωτέρων βαθμῶν δύο νομομηχανικοί, ἐπέρχεται αὔξησις δαπάνης ἴση μὲ τὸν μισθὸν τῶν δύο ἐπιθεωρητῶν. Αὐτὸ συμβαίνει, ὅταν προστίθενται θέσεις ἀνώτεραι, μὴ ὑπάρχουσαι, καὶ προβιβάζωνται κατώτεροι εἰς αὐτὰς, τῶν ὁποίων αἱ θέσεις θᾶττον ἢ βράδιον θὰ πληρωθῶσιν ἐπίσης. Τὸ ὑπολογίζειν μόνον τὴν διαφορὰν ἐπὶ πλέον τῶν μισθῶν εἶναι ἐσφαλμένον. Τοῦτο εἶναι ὀρθὸν, ὅταν συμπληροῖ τις διὰ προβιβασμῶν ὑπαρχούσας θέσεις, οὐχὶ δ’ ὅταν προσθέτῃ θέσεις. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–5, ὡς ἔχουσιν).

§347ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκει): «Ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον περιφερειῶν ἐκτελοῦσιν ἐναλλὰξ, κατὰ ἑξαμηνίαν τὸ πολὺ, τὰ ὡς ἐπιθεωρητῶν καὶ ὡς μελῶν τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων καθήκοντά των.»

§348ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ μία ἐξήγησις· τί ἐννοεῖ ἐναλλὰξ; ἐννοεῖ ὅτι ἓξ μῆνας θὰ ἦναι ἐπιθεωρητὴς καὶ ἄλλους ἓξ σύμβουλος; Ἀλλὰ τότε δὲν θὰ ἦναι ἐπιθεωρητὴς, διὰ νὰ ἐπιθεωρῇ τὰ δημόσια ἔργα.

§349ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἔχῃ τὸν τίτλον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, καὶ θὰ ἀποτελῇ μέρος τοῦ Συμβουλίου· οἱ ἄλλοι θ’ ἀπέρχωνται εἰς τὰς ἐπαρχίας, διότι ἄλλοτε ἠναγκάζοντο νὰ ἐγκαταλείπωσι τὰς ἐπαρχίας, ἵνα λαμβάνωσι μέρος εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἀνέγραψα δὲ τὴν διάταξιν ταύτην, ἵνα ἀποφύγωμεν τὸ μειονέκτημα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκει): «Ἐν ἐλλείψει νομομηχανικῶν, δύναται ν’ ἀνατεθῶσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν διὰ Β. Διατάγματος εἰς μηχανικοὺς αʹ καὶ βʹ τάξεως. Ἐπιτρέπεται δὲ, ἐν ἀνάγκῃ, ἀλλ’ ἐπὶ δύο τὸ πολὺ μῆνας, ἡ ἀναπλήρωσις νομομηχανικοῦ μὲν ὑπὸ μηχανικοῦ γʹ τάξεως ἢ ὑπομηχανικοῦ, μηχανικοῦ δὲ ὑπὸ μαθητευομένων ἐργοδηγῶν».

§351ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θεωρῶ ἀνάρμοστον νὰ ἀναπληροῖ ὁ μαθητευόμενος τὸν μηχανικὸν, δηλ. ὁ ἀδαὴς καὶ τῶν στοιχείων τῆς τέχνης νὰ ἀναπληροῖ τὸν μηχανικόν.

§352ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ μέτρον εἶναι προσωρινὸν, διότι πρόκειται περὶ μόνον δύο μηνῶν.

§353ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ ἐντὸς δύο μηνῶν, φρονεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δύναται νὰ μὴ ἦναι ἀναγκαία ἡ παρουσία τοῦ μηχανικοῦ; Καὶ ἀγνοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δύνανται νὰ ἐπέλθωσι καταστροφαὶ εἰς τὰ ἔργα ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ τούτου διαστήματος, ἢ καὶ μικροτέρου; (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τοῦ Πετριτσείου Γυμνασίου.

§355ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τῆς προκειμένης προτάσεως νόμου δὲν εἶναι ἀρκούντως ἐπαρκὴς, ὅπως πείσῃ ἡμᾶς περὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς προτάσεως ταύτης· δὲν ἀναφέρει ἐὰν μέχρι τοῦδε ἐλειτούργησε τὸ Γυμνάσιον, καὶ ἂν ἐλειτούργησαν πᾶσαι αἱ τάξεις αὐτοῦ. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ καλὸν εἶναι ν’ ἀναβληθῇ, ὅπως λάβωμεν τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας.

§356ΣΠ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἀφοῦ ὁ συνάδελφος θέλει νὰ λάβῃ πληροφορίας, δίδω ἐγὼ τοιαύτας πρὸς αὐτόν. Ὁ φιλόπολις Πετρίτσης διέθεσε τὴν περιουσίαν αὐτοῦ εἰς σύστασιν Γυμνασίου, ἀλλ’ ἡ περιουσία αὕτη δὲν ἐξαρκεῖ σήμερον, καθόσον ἀτυχῶς ἡ διαχείρισις αὐτῆς δὲν ἦτο καλὴ, καὶ σχεδὸν ἡ περιουσία κατεστράφη. Ἀπὸ τοῦ 1885 ἔγεινε τὸ Γυμνάσιον πλῆρες, ἐνῷ πρότερον εἶχε δύο μόνον τάξεις, διότι ἡ περιουσία δὲν ἐξήρκει. Τότε ἦλθεν εἰς ἐπικουρίαν τοῦ Γυμνασίου ἡ Κυβέρνησις, παραχωρήσασα 6,000 δραχμὰς ἐτησίως ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ὅπως λειτουργήσῃ τὸ Γυμνάσιον, συνάμα δὲ διὰ νόμου τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Ληξουρίου ὑπεχρεώθη νὰ χορηγῇ 12,000 δρ. κατ’ ἔτος. Σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ προσπαθοῦμεν νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ, ἥτις νὰ διαχειρίζηται τὴν περιουσίαν τοῦ Πετριτσείου Γυμνασίου.

§357ΡΑΛΛΗΣ. Ποῖον εἶναι τὸ εἰσόδημα;

§358ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς, ἀλλὰ ὑποθέτω ὅτι ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 4,000 δρ. ἐτησίως.

§359ΣΤΑΗΣ. Νὰ προικοδοτῶμεν Γυμνάσια σήμερον, εἶναί τι τερατῶδες. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐχαρακτήρισεν ἀρκούντως τὴν ἀξίαν καὶ τὴν χρησιμότητα τῶν θεωρητικῶν αὐτῶν Γυμνασίων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ του περὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως· νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν πλείστων ἐξ αὐτῶν.

§360ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὑπῆρξες καὶ διδάσκαλος, καὶ θέλεις νὰ στρεβλώσῃς τὴν νεολαίαν!

§361ΣΤΑΗΣ. Τὰ 180 δημόσια Ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ τὰ 40 Γυμνάσια στρεβλώνουν τὴν νεολαίαν. Σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι, ὡς γίνεται σήμερον ἐν αὐτοῖς ἡ διδασκαλία, εἰς οὐδὲν ἄλλο συντελοῦσιν ἢ εἰς τὸ νὰ χορηγῶσιν ἀπολυτήρια, χάριν τῶν προσόντων. Τώρα, ἂν τὸ Κράτος ἔχῃ σήμερον ἱκανοὺς πόρους, διὰ νὰ ἱδρύσῃ καὶ ἕτερον Γυμνάσιον ἀπέναντι τοῦ Ἀργοστολίου, εἰς ἀπόστασιν ἡμισείας ὥρας.

§362ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἀπέχει 5 ὥρας διὰ ξηρᾶς καὶ 3 τέταρτα μὲ τὸ ἀτμόπλοιον. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ἐξήντλησες τὴν εὐγλωττίαν σου εἰς τὴν «Μπουμπουλίναν», καὶ ὅτι ἤθελες ἀφήσει τὸ Πετρίτσειον Γυμνάσιον.

§363ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν κατάργησιν ἐν γένει παντὸς τοιούτου Γυμνασίου.

§364ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἐγὼ τὸ ἐπρότεινα διὰ τὸ καλὸν τοῦ τόπου, καὶ ὄχι διὰ δημοκοπίαν· δὲν ἐζήτησα νὰ μοῦ κάμουν τὸ μούτσουνό μου εἰς τὴν ἐφημερίδα (ἱλαρότης).

§365ΣΤΑΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος προσπαθεῖ νὰ κερδήσῃ τὸ ζήτημα διὰ τῆς ἀστειότητος τοῦ μουτσούνου του, ὡς ἠκούσατε. Ἴσως οὕτω τὸ κατορθώσῃ· διὰ τῶν ὕβρεων ὅμως ἀντίθετον ἐπέρχεται ἀποτέλεσμα.

§366ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Εἶπον ὅτι ζητεῖτε νὰ στρεβλώσητε τὴν νεολαίαν τοῦ τόπου μου· δὲν σᾶς ὕβρισα.

§367ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ ἐκπληρῶ καθῆκον. Ἐκφράζω τὴν γνώμην μου. Ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ εἰδικὸς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας παρεδέχθη νὰ εἰσαχθῇ τοιοῦτο νομοσχέδιον, ἐνῷ αὐτὸς προτείνει τὴν κατάργησιν τῶν θεωρητικῶν Γυμνασίων. Τὸ Γυμνάσιον ἐπροικοδοτήθη ἤδη διὰ 12,000 δραχμῶν χαρίζονται δὲ καὶ 2,000 περίπου ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Ἀλλὰ δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν ζημίαν ταύτην· λυποῦμαι μόνον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος διὰ τὴν πληθώραν τῶν μαθητῶν ἐν τοῖς Ἑλληνικοῖς σχολείοις καὶ Γυμνασίοις. Ἀπὸ τοῦ 1892 δὲ ὑπεστήριξα τὴν ἐπιβολὴν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, οὐχὶ ὡς ταμιευτικὸν μέσον πρὸς αὔξησιν τῶν πόρων τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ὡς μέσον δυνάμενον νὰ ἐλαττώσῃ τὴν πληθὺν τῶν εἰς τὰ σχολεῖα ταῦτα φοιτώντων, ὧν οἱ πλεῖστοι μόνον σκοπὸν ἔχουσι τὴν ἀπόκτησιν ἀπολυτηρίου, χάριν τῶν προσόντων· ὑπάρχουσι δημόσια 40 Γυμνάσια καὶ 180 Ἑλληνικὰ σχολεῖα, ἴσως δ’ ἄλλα τόσα ἰδιωτικά, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξέρχονται μαθηταὶ ἀκατάλληλοι πρὸς οἱανδήποτε ἐργασίαν, ὑποψήφιοι ὅμως κατὰ 90 τοῖς ἑκατὸν θεσιθῆραι. Θέλετε σεῖς νὰ φέρητε καὶ ἄλλους ὑποψηφίους ὑπαλλήλους εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου! Ἀλλὰ τὸ Ληξούριον ἀπέχει ἀπὸ τὸ Ἀργοστόλιον ἡμίσειαν ὥραν διὰ τοῦ ἀτμοπλοίου, δὲν ἠξεύρω δὲ, ἐὰν διὰ ξηρᾶς, διὰ τοῦ κύκλου τοῦ κόλπου, χρειάζωνται 12 ἢ 20 ὧραι. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι συγκοινωνία τακτικὴ ὑπάρχει μεταξὺ Ἀργοστολίου καὶ Ληξουρίου ἀνὰ πᾶσαν ἡμίσειαν ὥραν διὰ θαλάσσης.

§368ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Καὶ τὸν χειμῶνα;

§369ΣΤΑΗΣ. Διὰ ταῦτα κηρύσσομαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θέλει ἐπίσης, συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν, ἀκολουθήσει τὴν γνώμην ταύτην.

§370Ι. ΤΖΑΝ. ΦΩΚΑΣ. Ὅτι ἡ Πετρίτσειος Σχολὴ ἔχει ἀνάγκην τῆς ἀρωγῆς τοῦ Κράτους, τοῦτο δὲν ἀμφισβητεῖται. Ἤθελα ὅμως νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, ποῖον ὁ ἀείμνηστος Πετρίτσης ἀφῆκε διαχειριστὴν τῆς πλουσίας αὐτοῦ περιουσίας, καὶ τί αὕτη ἐγένετο;

§371ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἂν δὲν λάβῃ συνδρομὴν τὸ Γυμνάσιον, θὰ κλείσῃ.

§372ΦΩΚΑΣ. Ἀλλ’ ἡ μεγάλη περιουσία τί ἐγένετο;

§373ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἐκλάπη.

§374ΦΩΚΑΣ. Σύμφημι, ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, ποῖος τὴν ἔκλεψεν. Ὁ Πετρίτσης διὰ τῆς διαθήκης του ὥρισε διαχειριστὴν τῆς περιουσίας του τὸ Ἰόνιον Κράτος, ἀλλὰ τούτου ἐκλιπόντος ἀπὸ τοῦ 1864, τὸ διεδέχθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἐρωτῶ, ἐφρόντισεν αὕτη νὰ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας;

§375ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Εἶναι ἰδιωτική.

§376ΦΩΚΑΣ. Ἰδιωτική! ἔστω· θέλω ὅμως νὰ μάθω, τί γίνεται. Ἐνδιαφέρομαι εἰς τοῦτο, διότι πρόκειται περὶ ἱδρύματος φιλανθρώπου τῆς πατρίδος μου, τοῦ ὁποίου οἱ κατὰ καιρὸν διαχειρισταὶ ὀφείλουσιν εἰς αὐτὸ διάφορα ποσὰ καὶ ὅμως οὐδεὶς ἐξηναγκάσθη εἰς τὴν πληρωμήν. Ἂς φροντίσωμεν ὅθεν νὰ εἰσπράξωμεν ταῦτα, καὶ μὴ ζητῶμεν τὴν βοήθειαν τοῦ πτωχοῦ Κράτους.

§377ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Οἱ ὀφειλέται ἔχουσιν ἐξασφαλίσει τὴν Σχολήν. Εἴθε καὶ τὰ κτήματα τῆς περιουσίας νὰ εἶχον αὐτὴν τὴν ἀσφάλειαν. Ἡ κτηματικὴ περιουσία δὲν διεχειρίσθη καλῶς παρά τινων ἐπιτρόπων, καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ νὰ ἐξασφαλίσω τὴν περιουσίαν τῆς Σχολῆς διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου.

§378ΡΩΜΑΝΟΣ. Πρὸ παντὸς παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Κυθήρων, ὅτι οὐδὲν τὸ τερατῶδες ἔχει ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ πρότασις αὕτη περιέχει ὅ,τι καὶ ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πάλλης Βουλευτής. Τὴν πρότασιν ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ, ἐπειδὴ νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ δοθῇ μικρὰ βοήθεια εἰς Γυμνάσιον, τὸ ὁποῖον ἐπαπειλεῖται νὰ κλεισθῇ, καὶ ἐπειδὴ ἄνευ τῆς χρηματικῆς ταύτης συνδρομῆς ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία θὰ στερηθῇ χρησιμωτάτου ἐκπαιδευτηρίου. Βεβαίως ὅλοι εἴμεθα τῆς γνώμης, ὅτι πολλὰ Γυμνάσια ὑπάρχουν εἰς τὸ Κράτος, ὀλίγα ὅμως, φρονῶ, εἶναι μᾶλλον ἀπαραίτητα τῆς Πετριτσείου Σχολῆς.

§379ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπαινῶ πολὺ τὸν ζῆλον τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Πάλλης, καὶ προθύμως ἤθελον παράσχει αὐτῷ πᾶσαν τὴν ἀσθενῆ μου ὑποστήριξιν, ὅπως τὸ Πετρίτσειον Γυμνάσιον λειτουργήσῃ. Ἀλλ’ ἔχω δισταγμούς τινας εἰς τοῦτο, ἀκριβῶς διότι, ὡς ἐλέχθη ἤδη, περιουσία μεγάλη, περιουσία σπουδαία κατεσπαταλήθη.

§380ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Σεῖς θέλετε νὰ γελωτοποιήσητε τὸ ζήτημα, ἐνῷ ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ σοβαρώτερον τοῦ ζητήματος, καὶ ὄχι νὰ γελᾶτε.

§381ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν γελῶ. Ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ εἶπον, ὅτι ἐπιθυμῶ, ἵνα ὁ ζῆλος ὑμῶν πραγματοποιηθῇ. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον μοὶ γεννᾷ ἀπορίαν, εἶναι, πῶς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία βεβαίως ἀνέγνωσε τὸ παρ’ ὑμῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἡ ὁποία βεβαίως ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τῆς καταστάσεως τῆς Πετριτσείου περιουσίας, πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὸν ἴδιον ζῆλον, τὸν ὁποῖον καὶ ὑμεῖς ἔχετε, ὅπως ἀξιοπρεπέστερον καὶ ἐντιμότερον ὑποστηριχθῇ καὶ διατηρηθῇ τὸ Γυμνάσιον τοῦτο.

§382ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Καὶ σεῖς εἰς τὰ 1891 δὲν ἐφροντίσατε.

§383ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγώ, ἐὰν ἔλαβον γνῶσιν τούτου καὶ δὲν ἐφρόντισα, ὅπως καθαρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς Πετριτσείου περιουσίας, ὁμολογῶ ὅτι παρέβην τὸ καθῆκόν μου.

§384ΦΟΡΕΣΤΗΣ...

§385ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν εἰς τὴν χορήγησιν ὑποστηρίξεως ἀπὸ μέρους τοῦ Δημοσίου πρὸς συντήρησιν τοῦ Πετριτσείου Γυμνασίου. Ἡ ἰδική μου ἀπορία εἶναι, διατὶ ἡ περιουσία αὐτοῦ, ἡ ὁποία εἶναι ἀγαθοεργὸς περιουσία, ἡ ὁποία ὑπάγεται εἰς τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διατὶ ἡ περιουσία αὕτη ἐσπαταλήθη.

§386ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Πρὸ πόσον ἐτῶν ἀπέθανεν ὁ διαθέτης;

§387ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν, νομίζω.

§388ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸ ἐξετάσουν αἱ ἄλλαι Κυβερνήσεις.

§389ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σήμερον ἔρχεται τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§390ΒΟΤΣΗΣ. Ἠδύνατο τὸ Γυμνάσιον νὰ συντηρηθῇ μὲ τὰ ὀφειλόμενα ἀπὸ ὀφειλέτας ἀφερεγγύους.

§391ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ (πρὸς τὸν Βότσην). Καὶ εἰς αὐτὸ θέλετε νὰ ὁμιλήσητε!

§392ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ εἰς αὐτὸ θέλετε νὰ ὁμιλήσητε! ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἐκ Μήλου ἀξιότιμος συνάδελφος... Εἶπον ὅτι δὲν ἀντιλέγω εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῆς Πετριτσείου Σχολῆς. Ἡ Πετρίτσειος Σχολὴ δὲν πρέπει νὰ κλείσῃ. Ἀλλὰ διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφρόντισεν, ὅπως συντηρηθῇ ἡ Πετρίτσειος αὕτη Σχολὴ διὰ τῆς περιουσίας τοῦ Πετρίτση;

§393ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἐὰν ἐξετάσητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, θὰ εὕρητε ἀναφορὰς πολλῶν κατ’ ἔτος ζητούντων νὰ δοθῇ λογοδοσία παρὰ τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν. Ἄλλως τε, Κύριοι, καὶ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν, δὲν εἶναι μέγα· ἑπτὰ χιλιάδας σᾶς ζητοῦμεν· ἐπὶ τέλους θέλετε; τὸ περιορίζω καὶ εἰς πέντε χιλιάδας (γέλως).

§394ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν ἐπιφυλάσσομαι νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἄρθρων. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλήν, τί γνωρίζει περὶ τῆς Πετριτσείου περιουσίας; ποίας πληροφορίας ἔλαβε;

§395Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δύο εἶναι τὰ ζητήματα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου περὶ τοῦ Πετριτσείου Γυμνασίου. Πρῶτον, ἐὰν πρέπῃ νὰ διατεθῇ ποσὸν 12,000 δραχ. ὑπὲρ ἐκπαιδευτικοῦ σκοποῦ ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, ποσὸν προερχόμενον ἐξ εἰσφορᾶς κυρίως ἐργατῶν θαλάσσης. Δεύτερον, ἐὰν, ὡς προτείνει τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, δυνάμεθα νὰ θέσωμεν ἡμεῖς χεῖρα ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ Πετριτσείου κληροδοτήματος. Ἵνα ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τοῦ κληροδοτήματος τούτου, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν τὴν διαθήκην, ὡς καὶ τὴν ἀπογραφὴν τῆς περιουσίας. Εὐχαριστῶ δὲ τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Κραναίας, ὅστις ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ καταστήσῃ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ κληροδότημα αὐτὸ διηρπάγη, ὡς καὶ πλεῖστα ἄλλα, ἐλλείψει τῶν διαθηκῶν, περὶ τῶν ὁποίων τοσάκις ἔφερα τὸν λόγον. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἔγκλημα θέλομεν πράξει, ἐὰν, παρὰ τὰς διατάξεις τῆς διαθήκης, ἡμεῖς κανονίσωμεν τὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς Πετριτσείου περιουσίας. Φρονῶ ὅτι οὐδὲν ἔχομεν πρὸς τοῦτο δικαίωμα, κύριε Πρόεδρε, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν διάθεσιν καὶ τὴν πρόθεσιν τοῦ διαθέτου. Ἀλλ’ ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα· δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ διαθέσωμεν ποσὸν ἐκ τοῦ διὰ τῶν ἱδρώτων τοῦ ναύτου καταρτιζομένου λιμενικοῦ ταμείου;

§396ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ποίους ἱδρώτας τοῦ λιμενικοῦ ταμείου; Ἠξεύρετε ὅτι συζητοῦμεν περὶ ἀνέμων καὶ ὑδάτων; (γέλως).

§397Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ χρῆμα τῶν λιμενικῶν ταμείων προέρχεται ἐκ τῶν ἱδρώτων τοῦ ναυτιλλομένου λαοῦ, ἔχει δὲ ἀποκλειστικὴν χρῆσιν, καὶ μόνον πρὸς συνδρομὴν ἴσως τῶν ναυτιλλομένων δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν ἐλάχιστόν τι ποσὸν, τότε δὲ μόνον καὶ τοῦτο, ὅταν ὁ λιμὴν ἐπετέλεσεν ὅλα αὐτοῦ τὰ ἔργα, καὶ τότε πάλιν ὀφείλομεν νὰ ἀνακουφίσωμεν τὸν ναυτιλλόμενον, ὁ ὁποῖος σήμερον βαρύνεται μὲ μυρία ὅσα βάρη καὶ ὑποχρεώσεις. Ἡ ναυτιλία ἡμῶν πάσχει, ἐὰν δὲ ζητῶμεν νὰ λαμβάνωμεν ἐκ τῶν λιμενικῶν ταμείων χρήματα, ἵνα διαθέτωμεν αὐτὰ εἰς σχολεῖα, πολὺ κακῶς θὰ πράξωμεν. Ἐὰν θέλῃ τὸ Ληξούριον, ἢ οἱαδήποτε ἄλλη πόλις, νὰ συντηρήσῃ Γυμνάσιον, ἂς τὸ συντηρήσῃ διὰ τῶν δημοτικῶν χρημάτων, ἂς ἀναλάβῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τὴν εἴσπραξιν τῶν καθυστερούντων, καὶ ἂς προσπαθήσῃ διὰ τῶν μεγάλων εἰσοδημάτων τοῦ Πετριτσείου κληροδοτήματος νὰ συντηρήσῃ τὴν Σχολήν.

§398Ι. ΤΖΑΝ. ΦΩΚΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἀποκαταστάσεώς μας ἡ Πετρίτσειος Σχολὴ εἶχε μεγάλην περιουσίαν...

§399ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Μικροτάτην (γέλως). Ὁ κ. Φωκᾶς εἶναι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Κραναίας, δὲν εἶναι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Πάλλης, καὶ ὁμιλεῖ ἐξ ἀντιζηλίας, διότι θέλει ἵνα ἡ νεολαία τοῦ τόπου μου μαθητεύῃ εἰς τὸ Γυμνάσιον Ἀργοστολίου ἀλλὰ δὲν θὰ τὸ κατορθώσῃ.

§400ΦΩΚΑΣ. Εἶμαι ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου, καὶ ὄχι μόνον τῆς ἐπαρχίας μου (ἐπιδοκιμασίαι). Εἶναι κακὸν νὰ διαιρῶμεν τὴν Ἑλλάδα εἰς ἐπαρχίας, καὶ νὰ ἐρχώμεθα ἐδῶ νὰ ὑπερασπιζώμεθα συμφέροντα ἐπαρχιακὰ (ἐπιδοκιμασίαι). Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι ἡ Σχολὴ ἐκείνη εἶχε μεγάλην περιουσίαν, ἀποτελουμένην ἐξ ἀστικῶν καὶ ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ μεγάλων χρηματικῶν ποσῶν, μέχρι δὲ τῆς ἀποκαταστάσεως ἡμῶν αὕτη διετηρεῖτο καλῶς, καὶ ἐπήρκει εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Σχολῆς, ἀποδίδουσα μάλιστα καὶ πλεόνασμα, καὶ τοῦτο, διότι διῳκεῖτο καλῶς· ἀπὸ τῆς ἡμέρας δὲ τῆς ἀποκαταστάσεώς μας, ὡς πολλὰ ἄλλα κακὰ συνέβησαν, ἐμειώθη καὶ ἡ περιουσία αὕτη. Καὶ τότε ὑπεχρεώθησαν οἱ δῆθεν ἀντιπρόσωποι τῆς Πετριτσείου Σχολῆς νὰ ζητήσωσι τὸ ἔλεος τοῦ Κράτους καὶ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἔλαβεν ἡ Σχολὴ διαφόρους εἰσφοράς, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν εἰσφορῶν τούτων, ὡς βεβαιοῦται ἐκ τοῦ εἰσαχθέντος νομοσχεδίου, ἡ Σχολὴ δὲν ἠδυνήθη νὰ διατηρηθῇ.

§401ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Εἶναι νόμος ἀπὸ τοῦ 1892.

§402ΦΩΚΑΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ προσέλθῃ τὸ Κράτος ἀρωγὸν εἰς τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος Σχολὴν, διότι εἶναι ἔργον ὠφέλιμον, ἀλλὰ ὠφέλιμον συνάμα θεωρῶ νὰ γνωσθῇ, ἡ κληροδοτηθεῖσα ὑπὲρ τῆς Σχολῆς περιουσία τί ἐγένετο; Πῶς καὶ ποῖος καὶ δυνάμει τίνος νόμου διεχειρίσθη καὶ διαχειρίζεται μέχρι σήμερον τὴν περιουσίαν ταύτην;—τῆς ὁποίας τὴν διαχείρισιν ὁ ἀείμνηστος Πετρίτσης ἀνέθεσεν εἰς τὴν Ἰόνιον Πολιτείαν, τὴν δὲ Ἰόνιον Πολιτείαν διαδεχθεῖσα ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κράτους, ἐφρόντισε νὰ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν αὐτῆς. Αὐτὸ ἐρωτῶ, καὶ παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ πληροφορίας, ἡ διαθήκη ἐκείνη ποῖον ὁρίζει διαχειριστήν; Τὰ πολλὰ δὲ ἀκούσια δάνεια, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τῶν ἐλλειμμάτων τῶν κατὰ καιροὺς διαχειριστῶν, εἰσεπράχθησαν μέχρι σήμερον, ἢ τοὐλάχιστον οἱ τόκοι αὐτῶν; καὶ τί ἐγένοντο; Ἢ ἐδαπανήθησαν διὰ νὰ ἐκλέγωνται δήμαρχοι μόνον; (αἴσθησις). Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας ταύτης, ἵνα εὕρωμεν τὴν ἀλήθειαν· καὶ πιστεύω ὅτι εἰς τοῦτο θὰ ἤμεθα ὅλοι σύμφωνοι, διότι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ζητεῖ νὰ καλύψῃ τὰς καταχρήσεις τὰς γενομένας εἰς τὴν διαχείρισιν, ἃς καὶ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀρνεῖται, ὁμολογήσας ὅτι ἡ περιουσία ἐκλάπη. Ἐὰν δὲ ὑπάρχωσί τινες, ὡς οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καταγόμενοι ἐκ τῆς ἐπαρχίας Πάλλης, οἵτινες ζητοῦσι τὸ ἔλεος τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῆς Πετριτσείου Σχολῆς, πιστεύω ὅτι δὲν ἔχουσι δίκαιον, καὶ ὀφείλουσι νὰ ἐνθυμηθῶσιν, ὅτι τὸ Κράτος σήμερον ἔχει ἀνάγκην ὄχι μόνον τῶν μεγάλων ποσῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ τελευταίου ὀβολοῦ, καὶ θὰ ἔκαμνον καλλίτερον, πλούσιοι ὄντες, καὶ οὐδέποτε ἐνθυμηθέντες ἐν ταῖς δυστυχίαις τὴν πατρίδα των, νὰ προσέλθωσιν αὐτοὶ ἀρωγοί, καὶ νὰ μὴ θέλουν νὰ ἐπιβαρύνωσι τὸ Κράτος (ἐπιδοκιμασίαι).

§403ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ λόγον ἀπὸ τὰς ἐπιτροπάς, τὰς κατὰ διαφόρους ἐποχὰς, περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας ταύτης· οὐχ ἧττον ὅμως ζητῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ μὴ κλείσῃ τὸ Γυμνάσιον καὶ μὴ τυφλωθῇ ἡ νεολαία τοῦ τόπου.

§404ΣΤΑΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναμείνωμεν πληροφορίας περὶ τῆς Πετριτσείου περιουσίας,—διότι τὸ νομοσχέδιον δίδει τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας—ἵνα ἐννοήσωμεν ὁποία τις εἶναι ἡ Πετρίτσειος περιουσία. Ἡ Πετρίτσειος περιουσία εἶναι μηδέν...

§405ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ἐξάγεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀκριβῶς πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα ἴδωμεν ὁποία εἶναι ἡ περιουσία.

§406ΣΤΑΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν ἔλαβε τὸν κόπον νὰ τὸ ἀναγνώσῃ· ἂς λάβῃ τὸν κόπον τοὐλάχιστον νὰ μὲ παρακολουθήσῃ. Πρῶτον ἡ δαπάνη τοῦ Γυμνασίου τούτου, ὅπως θὰ καταρτισθῇ, εἶναι δραχμαὶ 21,000, ἔχομεν δὲ πόρους, ἐκ μὲν τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 1 δραχμὰς 12,000 κατὰ τὸν νόμον ᾼΣΠΕʹ τῆς 12 Νοεμβρίου 1885, δυνάμει δὲ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἔχομεν 7,000, ἄρα 19,000. Δυνάμει τοῦ βʹ ἐδαφ. τοῦ ἄρθρου 1 ἔχομεν τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος πρὸ μικροῦ εἶπεν, ὅτι οἱ μαθηταὶ εἶναι 50 περίπου, ἑπομένως τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, ἐλαττωθέντα κατὰ τὸν νόμον τῆς 20 Ἰανουαρίου 1893, νομίζω ὅτι εἶναι 1750 δραχ. Ὥστε ἔχομεν τὰς 12,000, τὰς 7,000 καὶ τὰς 1750.

§407Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος τοῦ 1895 δὲν περιώρισε τὰ ἐκπαιδευτικὰ αὐτὰ τέλη;

§408ΣΤΑΗΣ. Μάλιστα.

§409Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν μνημονεύεται ἐδῶ.

§410ΣΤΑΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1895 ἐν ὅλῳ εἶναι 25, καὶ 10, ἴσον 35.

§411Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν γίνεται μνεία.

§412ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐν ἀρχῇ ἑκάστης τριμηνίας ἡ Λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Ληξουρίου δι’ ἐπιταγῆς πρὸς τὸ ἐν Κεφαλληνίᾳ ὑποκατάστημα τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης ὑποχρεοῦται νὰ καταθέτῃ εἰς τὸ ταμεῖον Κεφηλληνίας τὸ τέταρτον τῆς ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ ἐδαφ. αʹ ὁριζομένης χορηγίας Ὁμοίως δὲ καὶ ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ Ληξουρίου ὀφείλει νὰ καταθέτῃ εἰς τὸ αὐτὸ ταμεῖον μέχρι μὲν τῆς 15ης Ὀκτωβρίου τὰ τῆς πρώτης ἑξαμηνίας, μέχρι δὲ τοῦ τέλους Μαρτίου τὰ τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας ὑπὸ τῶν μαθητῶν καταβληθέντα παρ’ αὐτῷ, κατὰ τὸν νόμον τῆς 27 Ἰουνίου 1895 περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν.»

§413ΣΤΑΗΣ. Γίνεται λοιπὸν μνεία εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 3. Τὸ ὅλον λοιπὸν τῶν ἐκ τῶν πόρων τούτων ἐσόδων ἀνέρχεται εἰς 20,750 δραχμάς. Τὸ Πετρίτσειον λοιπὸν τί ἔχει, ἀφοῦ αἱ δαπάναι του εἶναι 21,000, λαμβάνει δ’ ἀπὸ τὸ Δημόσιον 20,750; Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς Πετριτσείου περιουσίας. Ἀλλὰ ἐγὼ ἐπανέρχομαι, ἵνα ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, τὸν πρὸ μικροῦ λαλήσαντα καὶ ἀναφερθέντα πρὸς ἐμὲ, ἵνα εἴπω πρὸς αὐτὸν, ὅτι δὲν ὡμίλησα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι πρόκειται περὶ τῆς Πετριτσείου Σχολῆς, ἀλλὰ διότι ἐγὼ νομίζω μέγα δυστύχημα εἰς τὸ Κράτος τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς τοιούτου Γυμνασίου ἢ Ἑλληνικοῦ σχολείου. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀρχαὶ, τὰς ὁποίας πρεσβεύω. Λυποῦμαι τώρα, ἐὰν πρόκειται περὶ τῶν ἐξ Ἑπτανήσου συναδέλφων. Ἀλλ’ εἰς τοιαῦτα ζητήματα φρονῶ ὅτι τὸ γενικὸν συμφέρον τῆς Πολιτείας πρέπει νὰ κατισχύῃ τῶν ἰδίων ἡμῶν πολιτικῶν συμφερόντων.

§414ΡΑΛΛΗΣ. Δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1885 ἐχορηγήθη εἰς τὴν Πετρίτσειον Σχολὴν ἓν βοήθημα 12,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Ληξουρίου. Κατόπιν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἀνέγραψεν 6,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος πρὸς συμπλήρωσιν τῆς δαπάνης τοῦ ἐν Ληξουρίῳ Γυμνασίου, ἤτοι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον διετέθησαν 18,000 δραχμαί. Σήμερον τὸ νομοσχέδιον ζητεῖ, ἵνα τὸ βοήθημα αὐτὸ τῶν 6,000 δραχμῶν ἀναβιβασθῇ εἰς 7,000.

§415ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Αἱ 1000 δραχμαὶ εἶναι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἡμεῖς πληρόνομεν διὰ τὸ Σχολαρχεῖον, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπόχρεως ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅμως ἡμεῖς πληρόνομεν τὰς 1000 δραχμὰς διὰ τὸ ἐνοίκιον τοῦ Σχολαρχείου.

§416ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὰς τὰς ληψοδοσίας ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τὰς γνωρίζω. Ἐγὼ εὑρίσκω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῷ, ὅτι ζητεῖται σήμερον αὔξησις 1000 δραχμῶν τοῦ βοηθήματος τῶν 6,000, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλὰ ζητεῖται περὶ πλέον νὰ χορηγηθῶσιν ὑπὲρ τοῦ Πετριτσείου Γυμνασίου καὶ ὅλα τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, τὰ εἰσπραττόμενα μέχρι τοῦδε παρὰ τοῦ Δημοσίου. Τώρα ὅλα ταῦτα βεβαίως θὰ συντελέσουν εἰς τὴν συντήρησιν αὐτοῦ τοῦ Γυμνασίου, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ πλέον τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ἐπιγραφὴν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Τίς εἶναι ἡ Πετρίτσειος περιουσία, περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς ὁποίας προνοεῖ; Προνοεῖτε περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τοῦ λιμενικοῦ ταμείου τοῦ Ἀργοστολίου, προνοεῖτε περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τοῦ Δημοσίου τῶν 7,000 δραχμῶν, προνοεῖτε περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας ἐπίσης τοῦ Δημοσίου, δηλαδὴ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, ἀλλὰ δὲν προνοεῖτε περὶ διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τῆς Πετριτσείου! Νομίζω ὅτι, ἐὰν τὸ Δημόσιον θεωρῇ ἀναγκαίαν τὴν συντήρησιν τοῦ Γυμνασίου ἐν Ληξουρίῳ, ὀφείλει καὶ ἐπωφελέστερον θὰ ἦτο νὰ ἀναλάβῃ αὐτὸ τὴν δαπάνην του, ἀφοῦ ἔχει τὰ διδάγματα τοῦ παρελθόντος ὡς πρὸς τὸν τρόπον, μὲ τὸ ὁποῖον διεξήχθη ἡ διαχείρισις αὐτὴ τῆς Πετριτσείου περιουσίας. Διότι ἀκούω ὅτι πρόκειται περὶ περιουσίας, ἡ ὁποία ἄλλοτε ἦτο μεγίστη, ἀλλ’ ἡ ὁποία κατηναλώθη ὁλόκληρος, καὶ συνάδελφος, εἰς τοὺς λόγους τοῦ ὁποίου ἔχω πάντα λόγον νὰ πιστεύω, εἶπεν, ὅτι ἡ περιουσία αὕτη κατηναλώθη ὄχι χάριν τοῦ δημοσίου συμφέροντος, ἀλλὰ χάριν ἐκλογῆς δημάρχων. Φοβοῦμαι δὲ, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία θὰ καταλήξῃ ἀκριβῶς εἰς τὸ νὰ ληφθῶσι καὶ τὰ χρήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου καὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Εὑρίσκω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀκατανόητοι, καὶ ἐφιστῶ ἐπ’ αὐτῶν τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως· διότι εὑρίσκω ὅτι τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, εἰσπραττόμενα παρὰ τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος, θὰ καταβάλλωνται εἰς τὸ ταμεῖον Κεφαλληνίας. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἐκπαιδευτικὰ τέλη νὰ εἰσπράττωνται παρὰ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος· ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη εἰσπράττονται παρὰ τοῦ Δημοσίου διὰ τῆς ἐπιβολῆς χαρτοσήμου κινητοῦ. Θαυμάζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀφῆκε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ οὕτω κατηρτισμένον, ἄνευ οὐδεμιᾶς πληροφορίας, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγγυήσεως, μὲ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀκατανόητοι, ἀσυμβίβαστοι μὲ τοὺς νόμους, οὓς μνημονεύει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἀφῆκεν αὐτὸ νὰ προέλθῃ μέχρι τῆς τρίτης ἀναγνώσεως. Ἐντεῦθεν παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ τρίτη αὐτοῦ ἀνάγνωσις, μέχρις οὗ κατορθώσωμεν νὰ ἴδωμέν τι τέλειον, νὰ πληροφορηθῶμεν δέ.....

§417ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Πρόκειται περὶ 7 χιλιάδων δραχμῶν!

§418ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἐννοήσητε, ὅτι δὲν ἐρχόμεθα ἐδῶ διὰ νὰ διανέμωμεν τὰ χρήματα τοῦ Δημοσίου ὡς κόλλυβα. Ἔχομεν εὐθύνας. Ὅταν δὲ ζητῆτε αὔξησιν βοηθήματος ὑπὲρ ἑνὸς σχολείου, ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐξετάσωμεν, αὐτὸ τὸ βοήθημα εἶναι πραγματικῶς ἀναγκαῖον;

§419ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Βλέπω ὅτι προσπαθεῖτε μὲ κάθε στρεψοδικίαν νὰ ἀναβάλητε τὸ ζήτημα, διὰ νὰ ναυαγήσῃ (θόρυβος).

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§421ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ θαυμάζω τὴν αὐθάδειαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐπιβάλωσι νὰ τοῖς δώσωμεν παροχάς Περὶ τίνος ἀληθῶς πρόκειται; Πρόκειται περὶ μιᾶς παροχῆς, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε προσωπικῶς...

§422ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Νὰ ὠφεληθῶ ἐγώ!

§423ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω... Ἐγὼ δὲ ζητῶ τὴν ἀναβολὴν, διότι φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ τοιαύτη παροχὴ, πρέπει δὲ νὰ μάθωμεν καὶ κατὰ πόσον ἡ Πετρίτσειος Σχολὴ ἔχει ἀνάγκην βοηθήματος, καὶ τίνος, πρὸς συντήρησιν τοῦ Γυμνασίου.

§424ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς ὑποστηρίζεται;

§425ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἔχω κἄπως διάφορον ἰδέαν. Νομίζω ὅτι εἶναι δύο ζητήματα ἐνώπιον ἡμῶν· εἶναι τὸ ζήτημα τῆς συντηρήσεως τῆς Πετριτσείου Σχολῆς καὶ τὸ ζήτημα τῆς διαχειρίσεως τῆς Πετριτσείου περιουσίας. Τὰ ζητήματα πρέπει νὰ διακριθῶσιν. Ἡ συντήρησις τῆς Πετριτσείου Σχολῆς πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Βουλῆς,—καὶ τοῦτο, νομίζω, εἶναι καὶ ἡ ἐπιθυμία τοῦ κ. ἐκ Πάλλης Βουλευτοῦ—ἀλλὰ συνάμα πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Βουλῆς καὶ ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ ἐξασφάλισις τῆς Πετριτσείου περιουσίου.

§426ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Βεβαίως.

§427ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως προτείνεται, βεβαίως δὲν ἐπιτυγχάνεται τὸ δεύτερον, δὲν ἐπιτυγχάνεται ἡ ἐξασφάλισις τῆς Πετριτσείου περιουσίας. Ἡ ἐξασφάλισις τῆς Πετριτσείου περιουσίας, ἡ ὁποία ἔπρεπεν ἤδη νὰ ἦναι τετελεσμένη διὰ τοῦ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐκτελεσθῇ πάλιν διὰ τοῦ ἰδίου ἐλέγχου καὶ τῆς ἐπιβλέψεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ, ὡς ἔχει, συντελεῖ μᾶλλον εἰς τὴν παρεμπόδισιν τῆς λειτουργίας τῆς Πετριτσείου Σχολῆς. Πρέπει νὰ τροποποιήσωμεν αὐτὸ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς Πετριτσείου περιουσίας. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν ἀτέλειαν φορολογικὴν εἰς τοὺς μαθητὰς τοῦ Ληξουρίου.

§428ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§429ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ κ. Φορέστης νὰ μὴ συμφωνήσω μὲ αὐτὸν εἰς τοῦτο. Ἡ βʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1 εἶναι ἀτέλεια, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, διότι παραδεχόμενοι μίαν περιωρισμένην διαφορὰν σήμερον, θὰ ἀναγκασθῶμεν αὔριον νὰ παραδεχθῶμεν σπουδαιοτέρας ἄλλας ἀτελείας. Εἰσήχθη ἤδη ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν ἓν κακὸν,—δὲν ἐξετάζω πῶς καὶ διατὶ—τὸ κακὸν τῆς διαφορᾶς ἐν τῇ φορολογίᾳ. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ἀναλόγους διακρίσεις καὶ διὰ μερικῶν ἀτελειῶν. Εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ἔθνος, καὶ ὀφείλομεν νὰ σεβώμεθα τὴν ἑνότητά μας. Ἡ συντήρησις τῆς Σχολῆς ἐπιτυγχάνεται, ἂν ψηφίσωμεν νομοσχέδιον ἰσχῦον ἐπὶ ἓν ἔτος μόνον. Ἐπὶ ἓν ἔτος μόνον πρέπει νὰ δοθῇ τὸ χορήγημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον πρὸς συντήρησιν, ἔκ τε τοῦ λιμενικοῦ ταμείου καὶ ἀπὸ μέρους τοῦ Δημοσίου.

§430ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Πῶς ἠμπορεῖτε νὰ ἐξασφαλίσητε τὸ Γυμνάσιον;

§431ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂς δοθῇ χορήγημα δι’ ἓν ἔτος, ὅπως τὸ Γυμνάσιον λειτουργήσῃ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Ἂς ἐκφρασθῇ δὲ συνάμα ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία πρέπει νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς Πετριτσείου περιουσίας...

§432ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην νομοσχεδίου.

§433ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. ... καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει μετὰ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως θεωρηθῇ ἀναγκαῖον νέον νομοσχέδιον, ἀφορῶν τὴν Πετρίτσειον Σχολὴν, τότε θὰ ἔχωμεν νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Ἀλλὰ σήμερον νομίζω, ὅτι τοῦτο μόνον δυνάμεθα νὰ πράξωμεν πρὸς συντήρησιν τῆς Πετριτσείου Σχολῆς.

§434ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι, νομίζω, ὑπόχρεως νὰ ζητήσῃ λόγον διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς Πετριτσείου περιουσίας. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ ἔτη πολλὰ αὐτὸ τὸ Γυμνάσιον θὰ σφαλίσῃ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμένητε, διότι θὰ καταστρέψητε αὐτό.

§435ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ Γυμνάσιον δὲν ἐσφάλισε μέχρι τοῦδε, μήτε εἶναι πιθανὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐγκαταλίπῃ αὐτὸ εἰς τὴν τύχην του καὶ δὲν θέλει προνοήσει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ περὶ τοῦ ἀναγκαίου βοηθήματος διὰ τὴν συντήρησίν του. Τὸ Γυμνάσιον αὐτὸ εἶναι προικοδοτημένον ὡς ἑξῆς: διὰ δραχμῶν 12,000 ἀπὸ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, ἀνεγράφη δὲ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ, ὑποθέτω, θὰ ἀναγραφῇ καὶ διὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἓν βοήθημα τοῦ Δημοσίου 6,000 δραχ. Ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἐπαρκὲς, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διορίζει τοὺς καθηγητὰς τοῦ Γυμνασίου ἐκείνου, ἀναγκαίως τὸ βοήθημα θὰ τὸ ἀναβιβάσῃ εἰς 7 ἕως 8 χιλιάδας, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ψηφίσεως νομοσχεδίου, ἀφοῦ δύναται ν’ ἀναγραφῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις νομοσχεδίου, διότι, ὡς πρὸς τὰς 12 χιλιάδας, αὗται ἀποδίδονται εἰς τὴν Πετρίτσειον Σχολὴν δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1885, θαυμάζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἓν νέον νομοσχέδιον διὰ νὰ ἀποδοθῶσιν αὐταὶ αἱ 12 χιλιάδες. Τὸ βοήθημα, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῆς Σχολῆς ταύτης, ἀναγράφεται, ὡς καὶ τὰ ἄλλα βοηθήματα, τὰ χορηγούμενα παρὰ τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῶν Γυμνασίων, — δημοσίων ἢ ἰδιωτικῶν — ἀναγράφεται, λέγω, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ ἐντεῦθεν μήτε διὰ τὸ βοήθημα, μήτε διὰ τὸ ποσὸν τῶν 7,000 εἶναι ἀναγκαῖον τὸ νομοσχέδιον. Τί ὑπολείπεται τότε ἐκ τοῦ νομοσχεδίου; Δύο τινά. Πρῶτον ἡ ἰδιοποίησις ἐκ μέρους τῆς Πετρίτσειου Σχολῆς τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Ἀλλὰ ἁπλούστερον εἶναι, τὸ βοήθημα τῶν ἓξ ἢ ἑπτὰ χιλιάδων νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 8,000, — ἂν τόσαι ἀπαιτοῦνται πρὸς τὴν συντήρησιν — οὐδεὶς ὅμως ὑπάρχει λόγος, ὅπως διὰ νομοσχεδίου εἰδικοῦ ἀρχίσωμεν νὰ διανέμωμεν τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, τὰ ὁποῖα εἰσπράττομεν. Ἐννοῶ τὴν κατάργησιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ νὰ λαμβάνωμεν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ν’ ἀποδίδωμεν ἀφ’ ἑτέρου. Λοιπὸν περίπτωσις καὶ διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν ψηφίσεως εἰδικοῦ νομοθετήματος δὲν ὑπάρχει. Ὑπολείπεται δεύτερον ἡ διαχείρισις τῆς Πετρίτσειου περιουσίας, τῆς ἀγνώστου. Ἀλλὰ, ὡς παρετήρησε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου Βουλευτὴς, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἶναι ἐντελῶς ἡμῖν ἄγνωστος ἡ περιουσία αὕτη, ἀφ’ ἑτέρου δὲν γνωρίζομεν καὶ τίνες εἶναι αἱ ῥῆτραι τῆς διαθήκης, αἱ κανονίζουσαι τὴν διαχείρισιν αὐτῆς. Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν, ἡμεῖς αὐτοβούλως νὰ ὑποκατασταθῶμεν εἰς τὴν βούλησιν τοῦ διαθέτου καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν διαχείρισιν, κατὰ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εὐηρεστήθη νὰ σχηματίσῃ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Πάλλης κ. Φορέστης; Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι εἶναι πρακτικὸς ἄνθρωπος ὁ κ. Φορέστης, ἀλλὰ δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς Πετρίτσειου περιουσίας νὰ διατεθῶσι κατὰ τὰς σκέψεις αὐτοῦ. Φρονῶ δὲ, ὅτι πρέπει νὰ διατεθῶσι κατὰ τὰς σκέψεις τοῦ διαθέτου. Ἑπομένως καὶ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον δὲν δίδει ἀφορμὴν εἰς ψήφισιν εἰδικοῦ νομοθετήματος. Ἐντεῦθεν ἐκλείπει ἐντελῶς ὁ λόγος ὁ νομοθετικός. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ἐκ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν κατηρτίσθη τὸ νομοσχέδιον, ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν, ὅπως δοθῇ ὁ ἀναγκαῖος χρόνος εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ, τί πράγματι συμβαίνει ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς Πετρίτσειου Σχολῆς, καὶ τί ἀποφέρει αὕτη, ποῦ εὑρίσκεται, τί δυνάμεθα νὰ πράξωμεν περὶ αὐτῆς, καὶ κατὰ πόσον δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ κανονίσωμεν τὰ τῆς διαχειρίσεως αὐτῆς.

§436ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς ὅλα εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς· εἰς ἓν μόνον διαφωνῶ, εἰς τὴν γνώμην αὐτοῦ, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναγράψῃ πίστωσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ νόμος, ἐπιτρέπων τοῦτο. Ὅταν νόμος δὲν ἐπιτρέπῃ τὴν ἀναγραφὴν πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἡ ἀναγραφὴ αὕτη δὲν εἶναι κανονική. Εἶναι βέβαιον, ὅτι πολλάκις ἀνεγράφησαν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πιστώσεις ἄνευ νόμου, ἐπιτρέποντος τὴν δαπάνην, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἦτο κανονικόν. Ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀποβῇ καὶ ἡ ἐγγραφὴ πιστώσεως διὰ τὸ Πετρίτσιον Γυμνάσιον κανονικὴ, ἐπρότεινα, ὅτι δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἀναγραφὴν αὐτῆς διὰ τὸ ἔτος 1896, ζητῶ δὲ ἀκριβῶς διὰ τὸ 1896, ὅπως αὐτὸς ὁ περιορισμὸς ὁ χρονικὸς ἀναγκάσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς καθήκοντος, ἐπιβαλλομένου εἰς αὐτὴν, εἰς τὴν ἐξέλεγξιν δηλ. καὶ τὴν ἔρευναν περὶ τοῦ τί ἐγένετο ἡ περιουσία ἡ Πετρίτσειος. Ἐὰν δὲν ἐκτελῇ τὸ τοιοῦτον καθῆκον ἡ ἑκάστοτε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἠξεύρετε ποῦ δυνάμεθα νὰ καταλήξωμεν; Εἰς τὸ νὰ ἀφήνωνται κληροδοτήματα νὰ καταναλίσκωνται, καὶ νὰ ἔχωσιν ὡς ἀποτέλεσμα, οὐχὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς χώρας, ἢ τῶν τοπικῶν ἀναγκῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἀφορῶσι τὰ κληροδοτήματα ταῦτα, ἀλλὰ νὰ γίνωνται ἀφορμὴ ἐπιβαρύνσεως τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς χώρας. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν, ὅτι διὰ πᾶν σπαταλώμενον κληροδότημα θὰ ἔρχηται τὸ Δημόσιον νὰ ἀντικαθιστᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀφεώρα τοῦτο, τότε θὰ ἔχωμεν νὰ εὐχώμεθα καὶ νὰ παρακαλῶμεν, ὅπως μηδεὶς ἀφήσῃ κληροδοτήματα τοιαῦτα, δυνάμενα νὰ ἐπιφέρωσι βάρη εἰς τὸν τόπον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει ἐπὶ τῇ περιστάσει ταύτῃ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἤδη τὸ ζήτημα ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν πρέπει δὲ συνάμα, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις παραμελεῖ τὸ καθῆκον τοῦτο, νὰ πάθῃ ἡ λειτουργία τῆς Πετριτσείου Σχολῆς. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ αὕτη. Ἂν ἐξασφαλίζηται διὰ τῆς ἀναγραφῆς πιστώσεως 6–7 χιλιάδων δραχ. εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, θὰ ἦναί τι ἄτακτον, ἀλλ’ ἂς γείνῃ. Νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει, χάριν τῆς κανονικότητος τῆς ἀναγραφῆς ταύτης, νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον δι’ ἓν ἔτος. Αὐτὴ εἶναι ἡ λογικὴ λύσις.

§437Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Πετρίτσειον κληροδότημα εἶναι τοπικὸν, δυστυχῶς δὲ ὑπάρχουσι πολλὰ τοιαῦτα τοπικὰ κληροδοτήματα, τῶν ὁποίων δὲν ἔχει ἡ Διοίκησις τὴν δημοσίαν διαχείρισιν. Μοὶ εἶπον, ὅτι καὶ εἰς ἄλλας πόλεις ἢ ἐπαρχίας ὑπάρχουσι κληροδοτήματα τοπικὰ, τὰ ὁποῖα διαχειρίζονται ἄλλοι, δὲν γνωρίζω δυνάμει τίνος νόμου ἢ τίνος ῥήτρας διαθήκης, καὶ λέγεται μάλιστα, ὅτι ἡ διάθεσις εἶναι πλημμελής. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις χρεωστεῖ νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὰ τοῦ Πετριτσείου κληροδοτήματος καὶ τὰ τῶν κληροδοτημάτων ἄλλων, ὑπαγομένων εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, καὶ ἐφ’ ὅσον αἱ διαθῆκαι ἔχουσι ῥήτρας, νὰ ἐπιβλέψῃ νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἀκριβῶς αἱ ῥῆτραι τῶν διαθηκῶν, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ἔχουσι ῥήτρας, νὰ φροντίσῃ, ἵνα καταστήσῃ τοιαύτην διάθεσιν τῶν κληροδοτημάτων, οἵαν ἐπεθύμει ὁ διαθέτης. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἑσπέρας ταύτης ἐλέχθη, ὅτι ὑπῆρξαν καταχρήσεις κατὰ τὴν διαχείρισιν τῶν τῆς Πετριτσείου περιουσίας, ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν οὔτε νὰ βεβαιώσω οὔτε νὰ ἀναιρέσω τὸ πρᾶγμα, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα θέλουσιν ἐπιλάβεσθαι τῆς ὑποθέσεως, θέλουσιν ἐρευνήσει ἀκριβῶς, καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι καθυστερήσεις ἢ καταχρήσεις, θέλουσι φροντίσει νὰ εἰσπράξωσι μὲν τὰς καθυστερήσεις, νὰ καταδιώξωσι δὲ τὰς καταχρήσεις, ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι δυνατόν. Ταῦτα περὶ τῆς Πετριτσείου περιουσίας. Περὶ τοῦ Γυμνασίου Ληξουρίου νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν καταστροφὴν, ἑπομένως πρέπει νὰ συντηρηθῇ. Ἐπειδὴ τὸ Γυμνάσιον Ληξουρίου ἔχει ἤδη κληροδότημα, διὰ νόμου κατασταθὲν αὐτῷ, ἐκ δραχμῶν 12,000, ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, ἐτησίως εἰσπρατομένων, καὶ ἐπειδὴ τοῦτο δὲν ἐπαρκεῖ, δὲν γνωρίζω πόσα ἀπαιτοῦνται προσέτι πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ποσοῦ. Ἂν ὑπολείπωνται 6,000 δραχμαὶ, τὸ Κράτος ὑποθέτω, ὅτι πρέπει νὰ εἰσφέρῃ τὸ ποσὸν, διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν, καὶ ἡμεῖς μάλιστα ἔχομεν ἀναγράφει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1896 ποσὸν δραχμῶν 6,000, ὑπὸ τὸν τίτλον «βοηθήματα εἰς διάφορα Γυμνάσια», ἡ ἀναγραφὴ ὅμως αὕτη, ὡς ἐγένετο ἡ παρατήρησις, δὲν εἶναι ἐπαρκής· πρέπει διὰ νόμου νὰ γένηται, διότι τότε ἡ ἀναγραφεῖσα δαπάνη ἀναγράφεται νομίμως, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω, ἵνα τὸ νομοσχέδιον περιλάβῃ διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας θέλει εἰσφέρει τὸ Δημόσιον δραχμὰς 6,000 πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἀπαιτουμένων ποσῶν πρὸς διατήρησιν τοῦ Γυμνασίου τούτου. Δύο ῥήτρας ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἀφορώσας εἰς τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη (ἀναγινώσκει): «Ἡ περιουσία τοῦ ἐν Ληξουρίῳ Πετριτσείου Ἑλληνικοῦ Γυμνασίου συναποτελεῖται. αʹ) Ἐκ δραχμῶν 12,000, χορηγουμένων ἐτησίως ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Ληξουρίου, κατὰ τὸν ΑΣΠΕʹ νόμον τῆς 12 Νοεμβρίου 1885. βʹ) Ἐκ τῶν παρὰ τῶν μαθητῶν καταβαλλομένων ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, κατὰ τοὺς νόμους ͵ΒΝΔʹ τῆς 24 Ἰουλίου 1892 καὶ ͵ΒΡΛΒʹ τῆς 20 Ἰανουαρίου 1893.» Ἀλλ’ ἡ δευτέρα τῶν ῥητρῶν τούτων ἐπάγει μεταβολὴν τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ἐν ἄλλῳ νόμῳ, καὶ διὰ τῶν ὁποίων προώρισε τὴν χρῆσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Φορέστην νὰ μὴ ἐπιμείνῃ διὰ τὴν εἰρημένην διάταξιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 ὡσαύτως κατεκρίθη, διότι δι’ αὐτῆς προτείνεται, ἵνα «ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Ληξουρίου δι’ ἐπιταγῆς πρὸς τὸ ἐν Κεφαλληνίᾳ ὑποκατάστημα τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης ὑποχρεῶται νὰ καταθέτῃ εἰς τὸ ταμεῖον Κεφαλληνίας τὸ τέταρτον τῆς ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ ἐδαφ. αʹ ὁριζομένης χορηγίας.» Καὶ δὲν γνωρίζω μὲν, ἂν τὸ τέταρτον τῶν δώδεκα χιλιάδων δραχμῶν, ἤτοι αἱ τρεῖς χιλιάδες, θέλωσιν εἰσπράττεσθαι ἀπὸ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον...

§438ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Εἰσπράττονται, εἰσπράττονται.

§439Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. ὑποθέτω ὅμως, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν προσκρούει εἴς τι, δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι ἔχει τι τὸ ἄτοπον· ἐξασφαλίζει τὴν τακτικὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ Γυμνασίου. Ἡ δευτέρα διάταξις, ἡ ὁρίζουσα ὅτι «ὁμοίως δὲ καὶ ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ Ληξουρίου ὀφείλει νὰ καταθέτῃ εἰς τὸ αὐτὸ ταμεῖον μέχρι μὲν τῆς 15 Ὀκτωβρίου τὰ τῆς πρώτης ἑξαμηνίας, μέχρι δὲ τοῦ τέλους Μαρτίου τὰ τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας ὑπὸ τῶν μαθητῶν καταβληθέντα παρ’ αὐτῷ, κατὰ τὸν νόμον τῆς 27 Ἰουνίου 1895 περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν», δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τοὺς κανονισμοὺς τῆς διαχειρίσεως τῶν δημοσίων εἰσπράξεων, διότι ὁ εἰσπράκτωρ ἐκτελεῖ τὴν ἐντολὴν τοῦ ταμίου, ἑπομένως τὰ χρήματα δὲν δύνανται νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς ἄλλο ταμεῖον. Διὰ ταῦτα καθορῶ, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον, ἵνα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀναμορφωθῇ, καὶ αὔριον τὸ ἑσπέρας εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλήν.

§440ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ ὑποβληθῇ ἓν νέον νομοσχέδιον.

§441ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μίαν σύστασιν σχετικὴν θὰ κάμω. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο Γυμνάσιον ἐν τῷ Κράτει, τὸ ὁποῖον συντηρεῖται ἐξ ἰδίου κληροδοτήματος, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε ἐτύγχανε προικοδοτήσεως ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, τὸ Γυμνάσιον τοῦ ἀειμνήστου Γιαγτζῆ ἐν Ἀμφίσσῃ. Ἂν λοιπὸν κρίνηται ἄτακτος ἡ χορήγησις βοηθήματος ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου δι’ ἁπλῆς ἀναγραφῆς τοῦ βοηθήματος τούτου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὡς πρὸς τὸ Πετρίτσειον Γυμνάσιον, πρέπει καὶ ὡς πρὸς τὸ Γυμνάσιον τῆς Ἀμφίσσης νὰ εἰσαχθῇ πρότασις νόμου, ἢ τοὐλάχιστον ἐν τῷ αὐτῷ νομοσχεδίῳ νὰ περιληφθῇ διάταξις καὶ περὶ τοῦ Γυμνασίου ἐκείνου — καὶ πρόκειται περὶ Γυμνασίου, τὸ ὁποῖον ἔχει πολὺ ὑψηλότερα καθήκοντα νὰ ἐκπληρώσῃ.

§442ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἄ! ἄ! ἄ!

§443Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος νομίζει, ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμος διὰ τὸ Γιαγτζεῖον Γυμνάσιον.

§444ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπάρχει νόμος, ἀλλὰ δὲν καθορίζεται τὸ ποσὸν, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συντρέχῃ τὸ Δημόσιον.

§445Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εὑρίσκω τὴν ἑξῆς ἀναγραφήν: «Συνδρομὴ πρὸς συντήρησιν τοῦ ἐν Ἀμφίσῃ Γυμνασίου δραχ. 8,000».

§446ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν εἶναι καθωρισμένον ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ τὸ ποσὸν, καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς, κατ’ ἔτος σχεδὸν ἀγωνιζόμεθα, ἐν καιρῷ συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὑπὲρ τῆς ἀναγραφῆς ἐπαρκοῦς πιστώσεως δι’ αὐτό. Τὸ ζήτημα δ’ ἔχει κυρίως ὡς ἑξῆς. Τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον Ἀμφίσσης ἦτο δημόσιον καὶ συνετηρεῖτο ἀνέκαθεν ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ὅτε λοιπὸν ἱδρύθη τὸ Γυμνάσιον καὶ συνεχωνεύθη μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου, τότε κατὰ τὸν νόμον περὶ Γιαγτζείου Γυμνασίου τὸ Δημόσιον ἀνέλαβε νὰ συνεισφέρῃ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἔκαμνε πρὶν πρὸς συντήρησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου· ἐπειδὴ δὲ δὲν ἐπαρκεῖ ἀνέκαθεν αὐτὸ τὸ ποσὸν, ἀναγκαζόμεθα κατ’ ἔτος νὰ ἀναγράφωμεν πλέον αὐτοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Προσθέτω δὲ, ὅτι, ἂν τὸ Ληξούριον ἔχῃ εἰς ἀπόστασιν ¾ τῆς ὥρας Γυμνάσιον, ἡ Ἄμφισσα ὅμως, ἡ ὁποία εἶναι κέντρον τριῶν ἐπαρχιῶν, τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος, τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος καὶ τοῦ πλείστου μέρους τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος καὶ ἑνὸς μέρους τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας, ἡ Ἄμφισσα, λέγω, ἀπέχει ἀπὸ τὰ διάφορα Γυμνάσια τοῦ Κράτους ὀκτὼ ἕως δέκα ὥρας. Λοιπὸν, ἂν ἦναι περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ γείνῃ νόμος καὶ νὰ καθορισθῇ ποσὸν διὰ νόμου ὑπὲρ Γυμνασίου, τὸ Γυμνάσιον τοῦτο εἶναι τὸ Γιαγτζεῖον ἐν Ἀμφίσσῃ. Βεβαίως, ὅταν τις σκέπτηται, ὡς μέχρι τοῦδε σκεπτόμεθα ἐνταῦθα, δὲν δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τοιαύτην πρότασιν. Ἂν ὅμως θέλῃ νὰ ἀσπασθῇ τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν, ἀνήγγειλεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαινιάσωμεν τὴν πρακτικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ νὰ διανοίξωμεν νέαν ὁδὸν εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, τότε βεβαίως ἡ πρότασις νόμου τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πάλλης Βουλευτοῦ, ὡς καὶ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐγὼ, ἀντίκειται εἰς τὰς τοιαύτας ἀρχὰς, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τοιαύτας προτάσεις, πρέπει νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πάντα, ὅσα ἔλεγε περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, πομφόλυγες ἦσαν καὶ διεῤῥάγησαν ἀπέναντι τῆς αἰτήσεως ἑνὸς μόνου Βουλευτοῦ,

§447ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τοῦ Πετριτσείου Γυμνασίου. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου. Ὁ κ. Μυλωνᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§448ΜΥΛΩΝΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§449ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§450ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὡς καὶ κατὰ τὰς προηγουμένας συνόδους τῆς ΙΓʹ Περιόδου καὶ τὴν Αʹ σύνοδον τῆς παρούσης Περιόδου ἤμην κατὰ τῆς παρακρατήσεως, οὕτω καὶ σήμερον, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ παρακράτησις εἰς οὐδὲν συνετέλεσεν, οὔτε θέλει συντελέσει, ἀλλὰ τοὐναντίον θέλει ἐπιφέρει μεγαλειτέραν δυστυχίαν καὶ καταστροφὴν τῶν παραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν συνδρομὴν ἔλαβον μέχρι σήμερον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις τοσαῦτα ὑπέσχετο. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ σταφὶς μόνον διὰ τῆς σταφίδος δύναται νὰ σωθῇ καὶ οὐχὶ διὰ τοιούτων μέτρων, παρακρατητικῶν. Ἵνα ὑψωθῇ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος, πρέπει νὰ εὕρωμεν νέας ἀγορὰς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ οὐχὶ, ὡς λέγουσιν οἱ παρακρατητικοὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν διὰ καταναλώσεως εἰς οἰνοποιΐαν καὶ πνευματοποιΐαν. Τὸ νομοσχέδιον εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποβλέπει ἢ εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ λαοῦ καὶ τὸν διορισμὸν ἀργομίσθων. Διὰ τῆς μεταδόσεως πρὸς βρῶσιν ἐν νέαις ἀγοραῖς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, σώζεται ἡ σταφίς· πάντα τὰ ἄλλα θεωρῶ ἐπουσιώδη καὶ προσωρινά. Ἂν ἐπῆλθε μικρὰ ὑπερτίμησις τῆς σταφίδος, αὕτη ἐπῆλθεν ἕνεκα τῆς Ρωσσίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγένετο κατανάλωσις ἀρκετὴ, καίτοι ἐστάλη ἐκεῖ ἡ χειροτέρα ποιότης. Ἐὰν ὅμως σύμβασις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ρωσσίας συνωμολογεῖτο, ἡ σταφὶς ἤθελεν ἔχει πολὺ ἀνωτέραν τιμὴν τῆς σημερινῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως προσαγάγῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἵνα μάθῃ ἐξ αὐτῶν ἡ Βουλὴ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκετο ἡ σύμβασις αὕτη. Τὸ προτεινόμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου μέτρον οὐ μόνον εἶναι ἀλυσιτελὲς εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶναι ἐπιβολὴ νέου φόρου, ὁ ὁποῖος οὐδόλως θέλει ὑπερτιμήσει τὴν σταφίδα. Τότε ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν τοιοῦτον, ἐὰν εἴχομεν ἐλπίδας ὑπερτιμήσεως. Ἐὰν δὲ σήμερον ψηφισθῇ ὁ νόμος, θέλει ψηφισθῇ διὰ τὰ οἰνοποιεῖα καὶ πνευματοποιεῖα. Ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ψηφίσῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οὐδόλως θέλει ὠφελήσει τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ἀλλὰ τοὐναντίον θέλει βλάψει αὐτοὺς καὶ καταστρέψει.

§451ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὄρα Παράρτημα).

§452ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς συζητηθείσης προτάσεως νόμου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί· ἀμφίβολον τὸ ἀποτέλεσμα).

§453ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§454ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς συζητηθείσης προτάσεως νόμου εἰς γʹ συζήτησιν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ἰωάν. Γ. Λάππα καὶ Κωνστ. Βούλτσου, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§455ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 123. Ἐκ τούτων 62 εἶπον Ναί, 33 εἶπον Ὄχι, καὶ 28 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως μὴ ὑπαρχούσης ἀπολύτου πλειοψηφίας θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία.

§456ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι! ὑπάρχει.

§457ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπόλυτος πλειοψηφία εἶναι τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τοῦ 123, τὸ ἥμισυ εἶναι 62½. Ἥμισυς ἄνθρωπος δὲν ὑπάρχει. Λοιπὸν θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία.

§458ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ ἀναβληθῇ;

§459ΔΑΓΡΕΣ. Τετράκις μέχρι τοῦδε προεκλήθη ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καὶ ἡ Βουλὴ ἐδήλωσε διὰ τῆς γνώμης αὐτῆς, ὅτι δὲν ἀποδέχεται τὸ παρὸν νομοσχέδιον...

§460ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμία συζήτησις ἐπιτρέπεται. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς ψηφοφορίας.

§461ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἀπόλυτος πλειοψηφία.

§462Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος εἶναι ῥητή. Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος δὲν ζητεῖ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, ζητεῖ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς. Ἑπομένως ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ὑπάρχει πλειοψηφία (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ τι ἄνευ τῆς παρουσίας τοὐλάχιστον τοῦ ἡμίσεως καὶ ἑνὸς τῶν μελῶν αὐτῆς.»

§463ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία, ἢ νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον;

§464Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς μείνῃ δι’ αὔριον.

§465ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ἐπανάληψις τῆς ψηφοφορίας δι’ αὔριον. Ὁ κ. Φορέστης ὑπέβαλε τὴν πρότασιν νόμου «περὶ διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τοῦ Πετριτσείου Γυμνασίου» τροποποιημένην. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 244).

§466ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς ἣν παρεπέμφθη τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως γεωργικοῦ ταμείου κλπ.

§467ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 245). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης ταμίου εἰς τὸ Γεν. Προξενεῖον Σμύρνης καὶ καταργήσεως θέσεως ἑνὸς γραφέως ἐν αὐτῷ. Ὁ κ. Μαυρομμάτης ἔχει τὸν λόγον.

§468ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οὐδεμία δύναται νὰ γείνῃ ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι, δι’ οὓς λόγους ἀναφέρει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ πολλοὺς ἄλλους λόγους, ἡ ἵδρυσις ταμείου παρὰ τῷ Γεν. Προξενείῳ Σμύρνης εἶναι ἀπαραίτητος. Εἶναι μάλιστα ἄπορον, πῶς δὲν ἱδρύθη πρὸ πολλοῦ τὸ ταμεῖον τοῦτο. Οὐδὲν ἑπομένως ἔχω νὰ ἀντείπω ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Φρονῶ ὅμως, ὅτι εἶναι ἐπίκαιρον καὶ ἀπαραίτητον συνάμα, σὺν τῇ ἱδρύσει ταμείου παρὰ τῷ Γεν. Προξενείῳ Σμύρνης, νὰ τροποποιηθῶσι καὶ αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ νόμου ΧΝϚʹ περὶ προσόντων καὶ διορισμοῦ ταμιῶν παρὰ τοῖς Προξενείοις. Πρὸς τοῦτο δὲ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὡς εἶναι γνωστὸν, οἱ ταμίαι παρὰ τοῖς Γεν. Προξενείοις ἐκπληροῦσι ἅπαντα τὰ καθήκοντα καὶ ὑφίστανται ἁπάσας τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἐπαρχιακῶν ταμιῶν, εἶναι δὲ γνωστὸν πρὸς τούτοις, ὅτι τὰ ταμεῖα ταῦτα ἔχουσιν ἔσοδα ἀνώτερα τῶν ἐσόδων ἐπαρχιακῶν τινων ταμείων. Ἔπρεπε λοιπὸν οὐ μόνον νὰ ἐφαρμόζωνται καὶ ὡς πρὸς τοὺς ταμίας τούτους ἅπαντες οἱ περὶ ταμιῶν νόμοι, ἀλλὰ καὶ μείζων νὰ δίδωται προσοχὴ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ταμιῶν τούτων, προκειμένου περὶ ὑπηρεσίας αὐτῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ἐν τούτοις, ἐνῷ, ὡς εἶναι γνωστὸν, διὰ νὰ διορισθῇ τις γραμματεὺς ταμείου αʹ τάξεως, ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ δίπλωμα τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς, διὰ νὰ διορισθῇ δὲ ταμίας αʹ τάξεως, πρέπει νὰ διετέλεσεν ἐπὶ τετραετίαν ταμίας βʹ τάξεως, ἢ γραμματεὺς αʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ εἰς ἄλλην ἀνάλογον θέσιν, καὶ νὰ ἔχῃ πρὸς τούτοις δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου, ἐν τούτοις, διὰ νὰ διορισθῇ τις ταμίας τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Προξενείου, ἀπαιτεῖται ἁπλῶς νὰ ὑπηρέτησεν ἐπὶ ἓν τοὐλάχιστον ἔτος παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἢ παρὰ τινι ἐπαρχιακῷ ταμείῳ. Ἑπομένως καὶ ἐν ἀντινομίᾳ πρὸς τοὺς περὶ ἐπαρχιακῶν ταμείων νόμους διατελοῦσιν αἱ ῥηθεῖσαι διατάξεις τοῦ ΧΝϚʹ νόμου, καὶ πολυειδῶς διὰ τῶν διατάξεων τούτων δύναται νὰ καταστρατηγηθῇ καὶ ὁ νόμος ΧΝϚʹ καὶ ὁ νόμος περὶ ἐπαρχιακῶν ταμείων, ἀφοῦ ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐξαρτᾶται νὰ διορίσῃ εἰς τὰ ταμεῖα τῶν ῥηθέντων Προξενείων πρόσωπα ὑπηρετήσαντα ἐπὶ ἓν ἔτος μόνον ὡς γραφεῖς ταμείων ἢ ὡς γραφεῖς γʹ τάξεως παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἤτοι νὰ διορίσῃ αὐτοὺς εἰς θέσεις ἐχούσας βαθμὸν ἐπαρχιακοῦ ταμίου αʹ τάξεως, διὰ τῆς θύρας δὲ ταύτης νὰ μετατεθῶσι κατόπιν αὐτοὶ ἐνταῦθα, ὡς ἐπαρχιακοὶ ταμίαι αʹ τάξεως. Καὶ εἶναι μὲν βέβαιον, ὡς παρετήρησέ μοι ἐν ἰδιαιτέρᾳ ὁμιλίᾳ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν κατεστρατηγήθη ὁ νόμος, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε λάβει τὴν πρόνοιαν καὶ ἔστειλεν ἄλλοτε διακεκριμένον ταμίαν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ὡς καὶ ὁ διάδοχος αὐτοῦ ἦτο ἐπίσης διακεκριμένος, ἀλλὰ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἢ Ἐξωτερικῶν εἶναι νὰ διορίσῃ ὅντινα θέλῃ, καὶ γραφέα ἑπομένως νὰ διορίσῃ εἰς θέσιν ἀπαιτοῦσαν πλείονα προσόντα ἢ ὁ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἐπαρχιακὸς ταμίας, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ οἱ νομικοὶ σύμβουλοι ἀλλοίαν ἔδωκαν ἑρμηνείαν εἰς τὰ ἄρθρα 8 καὶ 36 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου· εἶπον δηλαδὴ, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ ἐδάφ. ζʹ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ ͵ΧΝϚʹ νόμου λέγει, ὅτι «ὁ ταμίας τοῦ Προξεν. Γραφείου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας ἔχει βαθμὸν ἐπαρχιακοῦ ταμίου αʹ τάξεως», καὶ ἐπειδὴ τὸ ἐδάφ. δʹ τοῦ ἄρθρου 36 λέγει, ὅτι, «ἵνα διορισθῇ τις ταμίας τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Προξενικοῦ Γραφείου, πρέπει νὰ ὑπηρέτησεν ἐπὶ ἓν τοὐλάχιστον ἔτος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ κλπ.» καὶ ἑπομένως καὶ γραφεὺς δύναται νὰ διορισθῇ ταμίας ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐνῷ διὰ νὰ διορισθῇ τις ἐπαρχιακὸς ταμίας τοσαῦτα ἄλλα ἀπαιτοῦνται προσόντα, διὰ πάντα ταῦτα οἱ ταμίαι τῶν Προξενείων δὲν εἶναι οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι, ἔχοντες μόνον βαθμὸν ἐπαρχιακοῦ ταμίου αʹ ἢ βʹ τάξεως. Ἑπομένως οἱ διορισθέντες ἐκεῖ ταμίαι, παρακληθέντες νὰ δεχθῶσι τὰς θέσεις ἐκείνας καὶ ἔχοντες πρότερον ἀνώτερον βαθμὸν, ἀπώλεσαν, δεχθέντες τὴν θέσιν, πᾶν δικαίωμα, καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπανέλθωσι κατόπιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἰς ἀνωτέρας οἰκονομικὰς θέσεις, ἂν καὶ ἦσαν λίαν διακεκριμένοι ὑπάλληλοι, καὶ θὰ ἦτο εὐτυχὴς ἡ οἰκονομικὴ ὑπηρεσία, ἂν ἐκέκτητο τοιούτους. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα τροποποιηθῶσιν αἱ σχετικαὶ διατάξεις περὶ ταμιῶν διὰ τοῦ νόμου τούτου. Περὶ τούτου παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, νὰ δεχθῇ τὴν ἑξῆς τροποποίησιν (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 1. Τὸ ἐδάφ. ζʹ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Οἱ ταμίαι τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας καὶ τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Γεν. Προξενείου εἰσὶν οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι, ὑπαγόμενοι εἰς ἁπάσας τὰς περὶ ἐπαρχιακῶν ταμιῶν διατάξεις τῶν σχετικῶν νόμων καὶ ἀπολαμβάνοντες ἁπάντων τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν, καὶ ἔχοντες βαθμὸν, ὁ μὲν τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας ἐπαρχιακοῦ ταμίου αʹ τάξεως, ὁ δὲ τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Γενικοῦ Προξενείου, βʹ τάξεως.» «Ἄρθρον 2. Τὸ ἐδάφ. βʹ τοῦ ἄρθρου 36 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Οὐδεὶς διορίζεται ταμίας παρὰ τῷ Προξενικῷ Γραφείῳ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, ἢ παρὰ τῷ Γεν. Προξενείῳ Ἀλεξανδρείας, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἅπαντα τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα διὰ τὸν διορισμὸν ἐπαρχιακοῦ ταμίου αʹ ἢ βʹ τάξεως. Οἱ ὑπάρχοντες ταμίαι παρὰ τοῖς ἀνωτέρω Γραφείοις δύνανται νὰ διατηρηθῶσιν ὡς τοιοῦτοι, ἐὰν διωρίσθησαν καὶ ὑπηρετοῦσι πρὸ πενταετίας ἐν τοῖς ταμείοις ἐκείνοις, ἢ καὶ ἂν παρέσχον ἐγγύησιν κατὰ τὰ ἄρθρ. 24 καὶ 25 τοῦ περὶ συστάσεως ταμείων νόμου.» Ὡς ἄρθρον δὲ 3 νὰ τεθῇ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσθήκης ταμίου εἰς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Σμύρνης κλπ.», ἀντικαθιστωμένων μόνον τῶν ἐν τέλει τῆς αʹ παραγράφου λέξεων «ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν ΑΦΛΔʹ καὶ ΑϠΟΕʹ νόμων» διὰ τῶν ἑξῆς: «ὡς τροποποιεῖται διὰ τοῦ παρόντος νόμου.»