1896.02.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

Τῆς 28 Φεβρουαρίου 1896.

(Τετάρτη).

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἡγουμενοσυμβούλιον τῆς Μονῆς Μεγάλου Σπηλαίου δι’ ἀναφορᾶς του ἐξαιτεῖται νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ Μονὴ ἐκ τῆς εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὁ δήμαρχος Φύλλου τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης διὰ τηλεγραφήματός του ἀναφέρει, ὅτι ὁ ἐπόπτης τῶν Ζαππείων κτημάτων, συνεπείᾳ διαταγῶν τοῦ Ὑπουργείου, κατέλαβεν ἐκκλησιαστικὰ οἰκήματα τοῦ χωρίου Τεκελῆ τοῦ εἰρημένου δήμου. Ὁ ἀπόστρατος ἐπιλοχίας τοῦ πεζικοῦ Πέτρος Παπαθανασιάδης, κάτοικος Ἀγρινίου, δι’ ἀναφορᾶς του ζητεῖ αὔξησιν τῆς συντάξεώς του. Ὁ ἐκ Πάλλης βουλευτὴς κ. Σπ. Τυπάλδος Φορέστης ἀποτείνει τὰς ἑξῆς τρεῖς ἐρωτήσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ: 1ον) Ἐὰν αἱ ἀνοργάνωτοι Μοναὶ ὑπάγωνται εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν 8% ἐπὶ τοῦ ἀνεκκαθαρίστου εἰσοδήματος αὐτῶν. 2ον) Ἐὰν εἰς τὰς ἐνοριακὰς ἐκκλησίας ὑπάγωνται καὶ αἱ ἰδιόκτητοι, εἴτε εἰς ἕνα ἀνήκουσιν, εἴτε εἰς πολλοὺς, ὡς εἶναι τὰ ἀδελφάτα, ὀνομαζόμεναι συναδελφικαὶ ἐκκλησίαι. 3ον) Πόθεν θὰ ἐκλέγωνται τὰ ἐκκλησιαστικὰ συμβούλια τῶν συναδελφικῶν ἐκκλησιῶν ἐν Κεφαλληνίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, ἔνθα ὑπάρχουσι τοιαῦται.»

§3ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ δοθῶσιν ἐγκαίρως αἱ ζητούμεναι πληροφορίαι, διότι θέλουσι χρησιμεύσει κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν νομοσχεδίων.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ραζέλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§5ΡΑΖΕΛΟΣ. Γινώσκει ἡ Βουλή, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς βουλευτὴς κ. Παπαμιχαλόπουλος κατὰ παρελθοῦσαν συνεδρίαν τῆς Βουλῆς διὰ μακρῶν ἀπησχόλησεν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος. Εἰς τὴν ὁμιλίαν του ἐκείνην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπήντησε λακωνικώτατα καὶ ἀορίστως, ἀλλ’ ἐνθαῤῥυντικῶς, ὡς πρὸς τὴν προστασίαν τῶν κινδυνευόντων συμφερόντων καὶ προνομιῶν τῆς νήσου. Ἤδη γεγονὸς σοβαρὸν ἀνηγγέλθη, ὅτι ἔλαβε χώραν, τὸ ὁποῖον προανήγγειλεν ἔκτοτε ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος. Ἐπὶ τούτου ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπερώτησιν, ὑπογεγραμμένην παρὰ τῶν κ. κ. Παπαμιχαλοπούλου, Φιλαρέτου, Μαστραπᾶ καὶ ἐμοῦ. Ἡ ἐπερώτησις ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι παραιτηθέντος τοῦ χριστιανοῦ γενικοῦ διοικητοῦ τῆς Κρήτης Καραθεοδωρῆ–πασσᾶ, διωρίσθη ἀντ’ αὐτοῦ ὑπὸ τῆς Πύλης ὁ Ὀθωμανὸς τὸ θρήσκευμα Τουρχὰν–πασσᾶς, κατ’ ἐπανειλημμένην παράβασιν τῆς ἐκ διεθνοῦς συνθήκης ἀποῤῥευσάσης συμβάσεως τῆς Χαλέπας. Ποίαν δὲ ἔλαβεν ἢ λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις πρόνοιαν πρὸς ἀποσόβησιν τῆς ἐπικειμένης δεινῆς ἐκρήξεως, ὡς ἐκ τοῦ ἐπικρατοῦντος ἔν τε τῇ Κρήτῃ καὶ παρὰ τοῖς ἐνταῦθα Κρησὶν ἀναβρασμοῦ.»

§6Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἐπίστευον, ὅτι ἠδύνατο νὰ σιγήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐζήτησα ἀμέσως τὸν λόγον. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἐπρόσεξεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς, διότι ἄλλως δὲν ἠδύνατο νὰ μὴ δώσῃ ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν, καθόσον εἶναι ἀτυχῶς ἀληθὴς ἡ εἴδησις· δὲν δύναται δὲ νὰ ὑποστηρίξῃ κἄν, ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεως, διὰ ν’ ἀπαντήσῃ, ὄχι μόνον διὰ τὴν σπουδαιότητα τῆς ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ καὶ διότι πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συναδέλφου πρὸ 28 ἡμερῶν καὶ ἐπανελήφθη τελευταῖον ὑπὸ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος.

§7ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὡς πρὸς τὸ γεγονὸς, εἶναι βεβαίως ἀληθές· γεν. διοικητὴς διωρίσθη ὁ Τουρχὰν–πασσᾶς, καὶ ὑποδιοικητὴς χριστιανὸς, ὁ Βυθηνὸς ἐφέντης. Ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ, ἐπιφυλάσσομαι.

§8Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ ἐπιφύλαξις αὕτη μόνον ὑπὸ τὰ ἐπιδοτήρια θὰ ἠδύνατο νὰ τεθῇ, διότι δὲν πρόκειται περὶ γεγονότος ἀγνώστου, τὸ ὁποῖον ἴσως θὰ περιμένῃ μετὰ προθεσμίαν νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων, ἥτις εἶναι παροῦσα. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπερωτηθεὶς κατὰ τὴν 1 Φεβρουαρίου 1896, ἔλαβε τὸν λόγον καὶ λέξιν πρὸς λέξιν ἀπήγγειλε τὴν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία καὶ διὰ στοιχείων τῶν 12 στιγμῶν ἐτυπώθη εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, εἶναι δὲ συντομωτάτη. Ἰδοὺ αὕτη (ἀναγινώσκει): «Ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα συναίσθησιν τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἡ περὶ τῶν ἐν ἑκάστῃ γωνίᾳ τῆς γῆς εὑρισκομένων Ἑλλήνων μέριμνα ἐπιβάλλει αὐτῇ, δὲν ἔλειψε διὰ συμβουλῶν, διὰ παραστάσεων καὶ παντὸς ἄλλου ἐν τῇ διαθέσει αὐτῆς μέσου νὰ φροντίσῃ νὰ προασπίσῃ τὰ πραγματικὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους». Λέξεις πομπώδεις, εὐέλπιδες, αἱ ὁποῖαι καταλήγουν εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα: «Ἔχει δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐν τοῖς ἐπ’ ἐσχάτων στάσις τοῦ ἀνδρείου λαοῦ τῆς μεγαλονήσου δεόντως ἐξετιμήθη παρὰ πάντων τῶν κεκλημένων νὰ κρίνωσιν.» Ὡμίλησε διὰ διπλωματικῆς γλώσσης καὶ λακωνικώτατα. Ἐν τῇ ἀοριστίᾳ, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶπε πολλὰ, καὶ δὲν εἶπε τίποτε. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἠρκέσθη· σεβασθεῖσα τὸ ζήτημα, ἐσίγησε, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνέμενε ν’ ἀκούσῃ καὶ διὰ πραγμάτων τὰς ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἡμέραν τινὰ ὁ ἐκ Λοκρίδος κ. συνάδελφος ἀνήγγειλεν, ὅτι ἐδόθη ἡ παραίτησις τοῦ τέως γενικοῦ διοικητοῦ τῆς Κρήτης καὶ ἀναμένεται ὁ διορισμὸς Ὀθωμανοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι καὶ αὐτὸς ἔχει τὰς πληροφορίας αὐτὰς, ἀλλὰ δὲν εἶναι βέβαιος καὶ περὶ τοῦ διορισμοῦ Ὀθωμανοῦ. Ἰδοὺ αἱ πληροφορίαι· ὁ ὑπουργὸς μᾶς εἶπε πρὸ μικροῦ, ὅτι τὸ ἔμαθε, καὶ θ’ ἀπαντήσῃ! Κύριοι συνάδελφοι, καθ’ ὃν χρόνον ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία πέραν τοῦ μεσονυκτείου συζητεῖ περὶ τῶν προνομίων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἔχωσιν ἢ νὰ μὴ ἔχωσιν οἱ δημόται Νυμφασίας, ὑποσκάπτονται τὰ θεμέλια τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀπειλητικῶς, ἐπικινδύνως· δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ ἐπαναπαυθῶμεν εἰς τὰς διπλωματικὰς ἀοριστίας. Ἤδη εἶναι καιρὸς νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως. Φοβοῦμαι ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ἄγαν φιλοπόλεμος κατὰ τὸ 1885, ἐγένετο ὑπὲρ τὸ δέον εἰρηνικὸς κατὰ τὸ 1896. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ ἀδελφοποίησις τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν Τούρκων, γενομένη ἄνευ ἀνταλλάγματος, ἀλλὰ πρὸς διευκόλυνσιν τῶν τουρκικῶν σχεδίων, μᾶς παρασκευάζει μεγάλους κινδύνους. Τί περιμένομεν; ν’ ἀκούσωμεν τοὺς Κρῆτας ἐν ἀπογνώσει δράττοντας τὰ ὅπλα μίαν ἔτι φορὰν, διὰ νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τῶν αἱματηρῶν σφαγῶν; Καὶ ποῦ εἶναι ἡ ἐπαγγελία, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἐξετιμήθη ἡ στάσις τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ καὶ αἱ συμβουλαὶ, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἂν σπουδαιολογῶμεν, εἶναι καιρὸς νὰ μάθωμεν ἐπὶ τέλους ποῦ εὑρισκόμεθα.

§9Χ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Νὰ καταλήξητε εἰς ἓν συμπέρασμα.

§10Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἂς ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ὅταν ἀπαντήσῃ, θὰ μάθωμεν ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὸν Κρητικὸν λαὸν ἀπὸ τοὺς κινδύνους.

§11ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Διετάχθη ἓν σύνταγμα ἐκ Χαλκίδος νὰ ἔλθῃ εἰς Ἀθήνας, καὶ ὑποθέτω ὅτι εἶναι κήρυξις πολέμου.

§12Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἀναγνωρίζω πληρεξουσίους τῶν Ὑπουργῶν, οἵτινες ὀφείλουσι ν’ ἀπαντῶσιν ἀπ’ εὐθείας.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στάϊκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§14ΔΙΟΝ. ΣΤΑΙΚΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ συμπληρώσῃ τὴν δύναμιν τοῦ Λιμεναρχείου Πειραιῶς, ὅπερ εἶναι τὸ κυριώτερον Λιμεναρχεῖον, διότι ἡ σήμερον ὑπάρχουσα δύναμις εἶναι ἀνεπαρκής, προκειμένου μάλιστα κατ’ αὐτὰς νὰ καταπλεύσουν εἰς τὸν λιμένα Πειραιῶς πολλὰ πλοῖα καὶ στόλοι μεγάλοι. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ συμπληρώσῃ τὴν δύναμιν αὐτοῦ, διότι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ λάβῃ ἀνάγκην νὰ ὑπάγῃ μὲ βάρκαν εἰς τὰ πλοῖα. Παρακαλῶ δὲ συνάμα νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τοὺς 60 ὑπαξιωματικούς, τοὺς ὁποίους ἐγκατέλειψε διαθεσίμους. Οἱ ἄνδρες αὐτοὶ ὑπηρέτησαν καὶ ὑπηρετοῦσιν ἀκόμη, εἶναι δὲ ἄδικον νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς δρόμους, διότι εἶναι πτωχοὶ καὶ οἰκογενειάρχαι. Παρακαλῶ, ἂν ἦναι δυνατόν, νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς μικρὰ βοήθεια. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ φροντίσητε.

§15Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Πρὸ ἱκανοῦ χρόνου ἐν Πειραιεῖ, χάριν τῆς ἀστυνομίας τοῦ λιμένος, σταθμεύει ἡ ἡμιολία «Αὔρα». Αὕτη ἐδωρήθη ὑπὸ τοῦ Βαρβάκη.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἠγοράσθη.

§17Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὡς ἐκ τῆς παλαιότητος αὐτῆς εἶναι εἰς ἐντελῆ ἀχρηστίαν· διὰ τοῦτο ἡ ὑπηρεσία ἐνόμισεν, ὅτι εἷς καὶ μόνον ναύτης εἶναι ἐπαρκὴς πρὸς φρούρησιν τοῦ σκάφους. Ἐπειδὴ ὅμως ἐν Πειραιεῖ εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχωσι ναῦταί τινες, καὶ ἕνεκα τῆς ἀστυνομίας τοῦ λιμένος καὶ δι’ ἄλλους λόγους, διὰ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἐκδοθείσης, ἀπεφασίσθη νὰ καταπλεύσῃ ἐκ Ναυστάθμου εἰς Πειραιᾶ τὸ «Ἄκτιον», οὗτινος ἡ δύναμις νομίζομεν ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς διὰ τὸν λιμένα Πειραιῶς καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας, ἃς ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπέδειξεν. Ὡς πρὸς τοὺς διαθεσίμους ὑπαξιωματικούς, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, συντάσσουσα τὸν προϋπολογισμὸν, ἐνόμισεν ἀναγκαῖον, ἀκολουθοῦσα κατὰ τοῦτο καὶ τὴν γνώμην τῶν προκατόχων Ὑπουργῶν, νὰ φέρῃ εἰς ἐφαρμογὴν τοὺς ὀργανισμοὺς τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου, οὓς εἶχε καταρτίσει ὁ Γάλλος ναύαρχος Λεζέν. Εὐθὺς ὅμως, ὡς ἐτέθησαν οἱ ὀργανισμοὶ οὗτοι εἰς ἐνέργειαν, εὑρέθη ὅτι ὑπῆρχον ἐν τῷ στόλῳ 70 καὶ ἐπέκεινα ὑπεράριθμοι ὑπαξιωματικοί. Πῶς ἐγένετο, ὥστε νὰ ἔχωμεν τοσούτους ὑπεραρίθμους ὑπαξιωματικούς; Ἡ ἀπάντησις εἶναι εὐχερής. Ἐπίεζον οἱ ἔχοντες συμφέρον τοὺς κατὰ καιρὸν Ὑπουργοὺς τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἐπ’ ἐσχάτων μάλιστα ἐνομίσθη ἀναγκαῖον, ἵνα γένωνται ἀθρόοι προβιβασμοὶ ὑπαξιωματικῶν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης. Ἐγὼ οὐδένα προεβίβασα εἰς ὑπαξιωματικόν.

§18ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς ποίαν ἐποχήν;

§19Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κατὰ Ἀπρίλιον ἢ Μάϊον τοῦ προηγουμένου ἔτους· ἀλλὰ ὑπῆρχον καὶ προηγουμένως ὑπεράριθμοι, προσέθεσαν ὅμως καὶ ἄλλους, διότι ὑπεχώρουν εἰς τὰς πιέσεις τῶν διόπων, οἵτινες βεβαίως ἐζήτουν νὰ γένωνται ὑπαξιωματικοί. Ἐνῷ δὲ ἴσχυον οἱ ὀργανισμοὶ τοῦ Λεζὲν καὶ τότε, δὲν ἐκωλύθησαν νὰ προαγάγωσι διόπους εἰς ὑπαξιωματικούς. Εὑρέθημεν λοιπὸν πρὸ τοῦ ἑξῆς διλήμματος: ἢ νὰ μεταβάλωμεν τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ ναυάρχου Λεζὲν καὶ νὰ ἔχωμεν πλείονας ὑπαξιωματικούς, ἀχρήστους ὅμως, ἤ, ἐπειδὴ αὐτοὶ κατέστησαν ἑαυτοὺς ὑπεραρίθμους, ἐξ ἰδίας ὑπαιτιότητος, πιέσαντες τοὺς Ὑπουργοὺς, νὰ θέσωμεν αὐτοὺς εἰς διαθεσιμότητα. Ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ διλήμματος ἐνόμισα, ὅτι δὲν εἶχον, ἢ νὰ προτιμήσω τὴν δευτέραν γνώμην, τουτέστι τοὺς ὄντας πράγματι ὑπεραρίθμους νὰ θέσω ἐν διαθεσιμότητι. Τὸ μέτρον τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐπιδοκιμασθῇ παρὰ παντὸς εὖ φρονοῦντος. Ἐὰν βεβαίως ἠθέλομεν νὰ φέρωμεν αὐτοὺς εἰς ἐνέργειαν, τοῦτο εἶναι εὐκολώτατον· θέλομεν αὐξήσει ὅμως τὰς δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ 80 χιλιάδας δραχμῶν ἐτησίως. Ἐκτὸς δὲ τῆς ζημίας ταύτης, ἥτις εἶναι χρηματικὴ, θέλομεν φέρει καὶ τὴν ἀταξίαν εἰς τὰ πληρώματα τοῦ στόλου, καθόσον βεβαίως οἱ ὑπεράριθμοι ὑπαξιωματικοὶ δὲν συντελοῦσιν εἰς τὴν εὐκοσμίαν τοῦ στόλου, εἰσὶ πρόσωπα ὑπεράριθμα, φέροντα τὴν ἀταξίαν, εἴτε πρόκειται περὶ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, εἴτε πρόκειται περὶ τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης. Οὐχ ἧττον γίνεται σκέψις, ὅπως κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον χρησιμοποιηθῶσιν οἱ ὑπεράριθμοι οὗτοι ὑπαξιωματικοὶ, καὶ μελετᾶται σύστημά τι, καθ’ ὃ, ἐὰν ἦναι δυνατὸν ἐν τῷ μέλλοντι, νὰ τοποθετηθῶσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν φάρων καὶ φανῶν οἱ ὑπεράριθμοι οὗτοι ὑπαξιωματικοί· ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἐντελῶς ὥριμον, καὶ μέχρις ὅτου τοιοῦτον μέτρον ληφθῇ, βεβαίως αὐτοὶ θέλουσιν ἐξακολουθήσει ὄντες ὑπεράριθμοι. Ἐφ’ ὅσον εἴτε ἀποστρατεύονται οἱ ἐν ἐνεργείᾳ ὑπαξιωματικοὶ, εἴτε δι’ ἄλλους λόγους ἀποχωροῦσιν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης, θέλουσι βεβαίως ἀναπληροῦσθαι οὗτοι ἐκ τῶν ἤδη τεθέντων ἐν διαθεσιμότητι.

§20Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι πνεῦμα νομιμοφροσύνης ὑπέδειξεν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν, ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο βεβαίως εἶναι ἄστοχον, διότι 76 ὑπαξιωματικοὶ τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ ἐῤῥίφθησαν εἰς τὰς ἀγυιὰς, διατί; Ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ του ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐδίστασε νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν, καὶ τοῦτο βεβαίως ἔπαινον πρέπει νὰ ἐπισύρῃ εἰς αὐτόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἐγένοντο πιέσεις εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, καὶ τούτου ἕνεκα ἐγένοντο ὑπερβάσεις. Ἠρώτησα καθ’ ἣν στιγμὴν ὡμίλει, ἐκεῖνος δὲ μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι αἱ μεγαλείτεραι ὑπερβάσεις ἐγένοντο κατὰ μῆνα Ἀπρίλιον ἢ Μάϊον τοῦ 1895, δηλαδὴ κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Βασιλικοῦ Ὑπουργείου. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξετασθῇ εὐρύτερον ἡ εὐθύνη τῶν ὑπευθύνων. Θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ, ὅτε δὲν θὰ ὑπάρξῃ δύναμίς τις ἀνθρωπίνη, οἱαδήποτε, ἥτις νὰ ἐμποδίσῃ τὴν Βουλὴν τῶν ἀντιπροσώπων νὰ ζητήσῃ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν εὐθύνην τῶν ὑπευθύνων, εἰ καὶ οἱ ἀνεύθυνοι διατελοῦσι πάντοτε ἠθικῶς ὑπεύθυνοι ἐνώπιον τῆς τε Βουλῆς καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἱστορίας. Ἀλλὰ εἴτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ὑπουργείου, εἴτε καὶ οἱ πρὸ αὐτοῦ, πιεζόμενοι ἢ μὴ πιεζόμενοι, ὑπερέβησαν τὸν νόμιμον ἀριθμὸν, νομίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι θέλομεν πράξει ἔργον δικαιοσύνης, ἐὰν θέσωμεν τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ὑπαξιωματικοὺς εἰς τὸ δίλημμα τῆς αὐτοκτονίας ἢ τοῦ ἐγκλήματος; Δύο ὁδοὶ μόνον μένουσιν εἰς αὐτοὺς, ἄνδρας συνδέσαντας τὸ ἐνεστὼς καὶ τὸ μέλλον αὐτῶν μὲ ὡρισμένον κλάδον ἐθνικὸν καὶ οἱ ὁποῖοι ἤδη αἰφνηδίως βλέπουσι διὰ μιᾶς διαψευδομένας τὰς ἐλπίδας αὐτῶν καὶ ἑαυτοὺς εὑρισκομένους εἰς χάος. Τί μένει εἰς αὐτούς; Ἢ νὰ αὐτοκτονήσωσιν, ἢ νὰ γείνωσι λῃστοπειραταί! Πῶς θὰ ζήσωσιν αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των; Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν βεβαίως εὑρέθη εἰς μεγάλην δυσχέρειαν, διότι ἀφ’ ἑνὸς εἶχε νόμον ὀργανικὸν, εἶχεν ἐνώπιον αὐτοῦ ὡρισμένον ἀριθμὸν, καὶ δὲν ἤθελε νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθησαν οἱ πρὸ αὐτοῦ· ἤθελε νὰ λάβῃ μέτρον· ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ λάβῃ; Νομοθετικῶς αὐξανομένου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαξιωματικῶν προσωρινῶς, καὶ ἐφ’ ὅσον κενοῦνται αἱ θέσεις, νὰ μὴ γίνωνται προβιβασμοὶ, οὐδέποτε ὅμως νὰ ῥίψῃ εἰς τὴν ἔκτακτον ταύτην δυσχέρειαν 76 ὑπαξιωματικοὺς, διὰ νὰ πληρώσωσι τὰς ἁμαρτίας τῶν ὑπευθύνων. Τὸ ἄδικον εἶναι τόσον μέγα, ὥστε δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι τόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἐνδιαφέρηται ὀλιγώτερον ἐμοῦ, ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀναθεωροῦσα τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, θὰ λάβῃ ἐγκαίρως δικαιότερόν τι μέτρον.

§21Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἴπετε, ὅτι διὰ νόμου ἔπρεπε νὰ αὐξήσωμεν τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ὑπαξιωματικῶν· ἀλλ’ ὡς γνωρίζετε, οἱ ὀργανισμοὶ, οἱ ἀφορῶντες τὴν διοίκησιν τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου, ὡς καὶ τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων τῆς ξηρᾶς, ἀκολουθοῦσιν ὡρισμένους κανόνας. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ συγκροτήσητε τὰ πληρώματα λόγῳ ὑπαξιωματικῶν κατὰ τὸ δοκοῦν, διότι τότε διατὶ νὰ μὴ ὁρίσητε ἀκόμη ἄλλους 70 ὑπαξιωματικούς; Δὲν ἔγκειται εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, τὸ αὐθαίρετον, νὰ αὐξάνῃ ἢ νὰ ἐλαττώνῃ τοὺς ὑπαξιωματικούς. Οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἀναλογοῦσιν εἰς ὡρισμένον ἀριθμὸν ναυτῶν, τὰ δὲ πληρώματα συντάσσονται κατὰ τρόπον ἐπιστημονικὸν, χάριν τοῦ Ναυτικοῦ. Διότι εὑρέθησαν ὑπεράριθμοι ὑπαξιωματικοὶ, οἵτινες ἐξήγησα ὑμῖν πῶς ἐγένοντο τοιοῦτοι, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι λόγος δικαιολογητικὸς τοῦτο, ἵνα εἴπωμεν «ἂς αὐξήσωμεν τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ὑπαξιωματικῶν»· διότι, αὐξάνοντες τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ὑπαξιωματικῶν, δὲν ἀκολουθεῖτε κανένα ἐκ τῶν κανόνων, οἵτινες διέπουσι τὸ σύστημα τοῦ καταρτισμοῦ τῶν πληρωμάτων. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, ἄλλο τι μέτρον, ἂν ἦτο δυνατὸν, νὰ εὕρητε. Ἀλλ’ ἄλλο μέτρον δὲν ὑπάρχει, ἐκτὸς ἐκείνου, ὅπερ ὑπέδειξα ὑμῖν, καὶ περὶ οὗ εἶχε γείνῃ μακρὰ μελέτη, ὅπερ δὲ δὲν κατωρθώθη νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἕνεκα πολλῶν καὶ ποικίλων λόγων. Ἐγὼ πέποιθα, ὅτι θέλει ἔλθει ἐποχὴ, ἥτις δὲν ἀπέχει πολὺ, καθ’ ἣν οἱ ὑπαξιωματικοὶ, οἱ τεθέντες εἰς διαθεσιμότητα, βεβαίως θέλουσι χρησιμοποιηθῆ. Θέλουσι χρησιμοποιηθῆ εἰς τοὺς Φάρους; Θέλουσι χρησιμοποιηθῆ εἰς τὰ Λιμεναρχεῖα; Θέλουσι χρησιμοποιηθῆ ἀλλαχοῦ; Βεβαίως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ἀπὸ τοῦδε νὰ δηλώσω πρὸς ὑμᾶς. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, ὅπερ προτείνετε, βεβαίως δὲν βασίζεται εἰς τὸ συμφέρον τοῦ στόλου· διότι εἶναι γνώμη λίαν μὲν φιλάνθρωπος, ἥκιστα ὅμως στρατιωτική.

§22ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Χθὲς ὁ κύριος Ὑπουργὸς ὑπέβαλε τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον κατά τινα τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων εἶχον ζητήσει παρ’ αὐτοῦ. Ἐν τῷ πίνακι ὅμως τῷ κατατεθέντι δὲν ὑπάρχει ἡ συμπλήρωσις τῶν ἐρωτημάτων μου, διότι ἐκτὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τεθέντων ἐν διαθεσιμότητι, ἐκτὸς τοῦ κλάδου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκουσιν, ἐζήτησα καὶ τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας ἑνὸς ἑκάστου ἐξ αὐτῶν. Ὁ πίναξ ὁ κατατεθεὶς δὲν περιλαμβάνει τοιοῦτόν τι.

§23Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἰδοὺ διατί δὲν περιλαμβάνει τοῦτο, διότι, ὡς θέλετε παρατηρήσει, ὁ πίναξ αὐτὸς εἶχε τυπωθῆ πρὸ τῆς ὑμετέρας ἐπερωτήσεως. Τώρα, ὅτε ὑπεβάλετε τὴν ἐπερώτησιν ὑμῶν, θέλω ὑποβάλει συμπληρωτικὸν πίνακα, ὅστις θέλει περιέχει ὅ,τι ζητεῖτε· ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μαντεύσω, ὅτι ἠθέλατε ζητήσει μετά τινας ἡμέρας ἐκεῖνο, ὅπερ ζητεῖτε ἤδη.

§24ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν ἀνεγίνωσκε τὴν ἐπερώτησίν μου, βεβαίως δὲν θὰ ὑπέβαλλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ νέου τὸν παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ὑποβληθέντα ἄλλοτε πίνακα, ἀλλὰ βεβαίως θὰ ὑπέβαλλε πίνακα σύμφωνον τῇ ἐπερωτήσει μου, καὶ συνεπῶς δὲν θὰ εὑρισκόμεθα καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσωμεν συμπληρωτικὸν πίνακα. Ἤδη θὰ παρακαλέσω αὐτὸν, ἂν δύναται, νὰ δώσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, ἂν οἱ παρὰ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ προβιβασθέντες ὑπαξιωματικοὶ καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ὀργανισμοῦ ἐπροβιβάσθησαν τοὐλάχιστον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ὀργανισμοῦ, συνεπείᾳ προτάσεων τῶν κυβερνητῶν τῶν πλοίων καὶ προτάσεως τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου.

§25Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τοῦτο βεβαίως δὲν πιστεύω νὰ νομίζητε, ὅτι εὐθύνει ἐμέ.

§26ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Εἶπον ἀκριβῶς, ὅτι τοῦτο εὐθύνει τὸν προκάτοχον ὑμῶν. Ἀλλὰ δύνασθε νὰ μοὶ δώσητε τὴν τοιαύτην πληροφορίαν;

§27Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν δύναμαι ἀμέσως ταύτην τὴν στιγμὴν, νὰ δώσω ὑμῖν τοιαύτην τινὰ πληροφορίαν, διότι δὲν κατέγεινα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἵνα μάθω, ἐὰν ὑπάρχωσι προτάσεις. Ἐὰν ὅμως οἱ προβιβασμοὶ οὗτοι τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐγένοντο καὶ ἄνευ προτάσεων τῶν κυβερνητῶν τῶν πλοίων, τότε τὸ πρᾶγμα εἶναι πολὺ χειρότερον.

§28ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐγένοντο οἱ προβιβασμοὶ καθ’ ὑπέρβασιν;

§29Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§30ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Τὸ εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργός. Ἐγένετο ὑπέρβασις τῶν θέσεων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ ὀργανισμῷ τῶν πλοίων, ὡς καὶ ἐν τῷ ὀργανισμῷ τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ.

§31Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ, πρὶν ἢ ἀποδεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ νὰ τεθῶσιν εἰς ἐνέργειαν οἱ ὀργανισμοὶ τοῦ ναυάρχου Lejeune, εὗρον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου μελέτην λίαν σπουδαίαν, ὡς λέγουσιν οἱ ἁρμόδιοι,—διότι ὁμολογῶ, ὅτι ἐγὼ δὲν ἔχω τόσῳ μεγάλην περὶ ταῦτα εἰδικότητα,—ἐξ ἧς φαίνεται, ὅτι ἄλλοτέ ποτε εἶχε συσταθῆ τριμελής τις ἐπιτροπὴ, ἀποτελουμένη ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, ἧς τὰ δύο μέλη, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ἦσαν ὁ μακαρίτης Βότσαρης καὶ ὁ κ. Βατσαξῆς, πλοίαρχος τοῦ βασιλικοῦ ναυτικοῦ, καὶ τρίτος τις, οὗτινος τὸ ὄνομα κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην λησμονῶ. Ἐὰν λοιπὸν ἠκολούθουν τὸν ὀργανισμὸν τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου, ὃν ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη εἶχε συντάξει, δὲν ἠθέλομεν ἔχει 74 μόνον ὑπεραρίθμους ὑπαξιωματικοὺς, ἀλλ’ ἴσως 130 ἢ 125, διότι αἱ βάσεις, ἃς ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη τῶν τριῶν ἀξιωματικῶν εἶχεν ἀκολουθήσει, ἦσαν τοιαῦται, ὥστε ἠλάττουν κατὰ πολὺ τὸν ἀριθμὸν τῶν βαθμοφόρων. Συνεπείᾳ ὅμως μελετῶν καὶ συζητήσεων τῶν ἁρμοδίων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀκολουθήσωμεν μᾶλλον τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ ναυάρχου Lejeune. Καὶ διότι ἠκολουθήσαμεν τοὺς ὀργανισμοὺς τούτους, εὑρέθησαν σήμερον, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη ὡς πρὸς τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἀριθμοῦ, 65 ἕως 70 ὑπεράριθμοι ὑπαξιωματικοί.

§32ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. 72.

§33Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐὰν ἠκολουθοῦμεν τὴν γνώμην τῶν τριῶν ἐγχωρίων ἀξιωματικῶν, βεβαίως οἱ ὑπεράριθμοι σήμερον ὑπαξιωματικοὶ θὰ ἦσαν 120 ἕως 130.

§34ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Βεβαίως. Ἀλλοίμονον, ἐὰν πάντες οἱ Ὑπουργοὶ ἔπραττον ὅ,τι ἔπραξεν ὁ προκάτοχος ὑμῶν! Καὶ ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ, πῶς δὲν προέβητε μέχρι τοῦδε εἰς πρότασιν περὶ παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς εἰδικὸν δικαστήριον, ἐκτὸς ἐὰν νομίζητε ὅτι ἐπῆλθε πλήρης ἡ ἱκανοποίησις τοῦ νόμου, διότι ἐθέσατε εἰς διαθεσιμότητα τοὺς παρὰ τὸν νόμον προβιβασθέντας. Καὶ εἶναι δίκαιον, ἐρωτῶ, νὰ τιμωρῶνται οἱ μηδὲν πταίσαντες ὑπαξιωματικοὶ, ὁ δὲ παρανομήσας Ὑπουργὸς νὰ μένῃ ἀτιμώρητος; Καὶ τότε πῶς θὰ διατηρηθῇ τὸ κράτος τῶν νόμων, ὅταν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀναγνωρίζωμεν ὅτι ἐπῆλθε παράβασις τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου δὲν ἔχωμεν τὸ θάῤῥος νὰ καταδιώξωμεν τὸν παρανομήσαντα Ὑπουργόν; Καὶ ὅταν αὐτοὶ οἱ ἐκτελεσταὶ τῶν νόμων παραβαίνωσι τούτους, δυνάμεθα νὰ θεωρηθῶμεν ὡς εὐνομούμενον Κράτος; Καὶ συμφέρει εἰς ἡμᾶς τοῦτο; Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἔχομεν τὸ θάῤῥος νὰ καταδιώξωμεν τὸν παρανομήσαντα Ὑπουργόν, τότε δέον νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν τούτων, οἵτινες βεβαίως, μὴ δυνάμενοι ὡς ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἀναλάβωσιν ἐργασίαν εἰς ἐμπορικὰ πλοῖα, θὰ στερηθῶσι καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Ἔμαθον—καὶ ἐπαινῶ ὑμᾶς διὰ τοῦτο—ὅτι τινὰς ἐκ τῶν εἰς τὸν κλάδον τῶν ξυλουργῶν ἀνηκόντων ὑπαξιωματικῶν ἀπεστείλατε εἰς τὸν Ναύσταθμον, ὡς ἡμερομισθίους ξυλουργούς· περὶ τῶν ἄλλων ὅμως οὐδὲ κἂν σκέψις ἐγένετο, δι’ ὃ καὶ κακίζω ὑμᾶς. Δὲν γνωρίζω ποῖον μέτρον ἐλάβετε κατὰ τὴν ἐνέργειαν ταύτην, ἤτοι ἐὰν ἐθέσατε εἰς διαθεσιμότητα τοὺς καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ὀργανισμοῦ προβιβασθέντας ὑπαξιωματικούς, ἤ, μὴ θέσαντες τούτους, ἂν ἐθέσατε ἐξ ὅλων τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἐὰν περιελάβετε εἰς τὸ μέτρον τοῦτο πάντας τοὺς ὑπαξιωματικοὺς, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, ἐθέσατε τούτους συνεπείᾳ προτάσεων τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου καὶ τῶν κυβερνητῶν τῶν πλοίων, ἢ προέβητε ἄνευ προτάσεων;

§35Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Προσεπάθησα νὰ εὕρω σύστημά τι, καθ’ ὃ οὐδεὶς τῶν ὑπαξιωματικῶν νὰ δύνηται νὰ παραπονεθῇ, τιθέμενος εἰς διαθεσιμότητα. Εὗρον λοιπὸν, ὅτι δικαιότατον σύστημα ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἐλάμβανε τοὺς ἐπ’ ἐσχάτων προβιβασθέντας, διότι αὐτοὶ κατέστησαν ἑαυτοὺς ὑπεραρίθμους. Ἐὰν ἠκολούθουν τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων, δηλαδὴ τῶν ἀξιωματικῶν κυβερνητῶν πλοίων, ἢ τῶν διοικητῶν οἱουδήποτε ναυτικοῦ καταστήματος, φοβοῦμαι, ὅτι ἤθελον ἐπέλθει ἀδικήματα, διότι πιθανὸν οἱ κυβερνῆται τῶν πλοίων, ἢ οἱ διοικηταὶ ναυτικῶν καταστημάτων, νὰ ἔκρινον, ὅτι ἔπρεπε νὰ γένωνται διαθέσιμοι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἤθελον θεωρηθῆ ὑπεράριθμοι, ἐνῷ ὑπεράριθμοί εἰσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἕνεκα τῶν παρανόμων προβιβασμῶν ἐγένοντο τοιοῦτοι. Διὰ τοῦτο ἐπίστευσα, ὅτι νομιμώτερον καὶ δικαιότερον ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν ἠρχόμην ἐκ τοῦ τέλους καὶ προεχώρουν εἰς τὴν ἀρχὴν, δηλαδὴ ἐκεῖνοι, οἵτινες σήμερον προεβιβάσθησαν, αὐτοὶ νὰ ἦναι οἱ πρῶτοι ὑπεράριθμοι, καὶ νὰ τίθενται εἰς διαθεσιμότητα, καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Ἀνερχόμεθα οὕτω βαθμηδὸν εἰς τὸ παρελθὸν, καὶ εὑρίσκομεν τοὺς ὑπεραρίθμους. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα, ὅπερ εὑρίσκω, πιστεύω δὲ ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ εὑρίσκει, ὡς τὸ νομιμώτερον καὶ τὸ δικαιότερον.

§36ΑΛΕΞ. Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Μεταξὺ τῶν τεθέντων εἰς διαθεσιμότητα εἶναι ὑπαξιωματικοὶ ἀρίστης ἱκανότητος.

§37Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δύνανται νὰ ἦναι ἀρίστης ἱκανότητος, καὶ εἶναι, ἀλλ’ οὐδεὶς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προβιβάσῃ αὐτοὺς, ὑφισταμένου ὀργανισμοῦ, διαμαρτυρομένου κατὰ τῶν τοιούτων προβιβασμῶν. Τοῦτο δὲ δὲν ἐγένετο μόνον περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἐγένετο καὶ περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ὡς ἠκούσατε πέρυσιν, ὅτι ἐπροβίβασαν πέραν τῶν ἀριθμῶν ἀξιωματικούς, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ κατεπατήθη ἡ ἀρχαιότης ἄλλων, οἵτινες σήμερον λαμβάνουσι τοὺς βαθμοὺς διὰ τῶν δικαστηρίων. Εἴμεθα δὲ τὸ μόνον Κράτος τῆς Εὐρώπης, οὗτινος ἀξιωματικοὶ λαμβάνουσι τοὺς βαθμοὺς καὶ διὰ τῶν δικαστηρίων, καὶ δικαίως, ὡς καταπατηθείσης τῆς ἀρχαιότητος αὐτῶν.

§38Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ὀνομάσητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπροβιβάσθησαν παρανόμως. Αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχουσι πάντοτε τὴν ἀξίαν των.

§39Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὴν ἀξίαν αὐτῶν· πρόκειται, ὅτι ἐγένοντο προβιβασμοὶ ἐναντίον τοῦ νόμου περὶ ἀριθμῶν. Ὡς πρὸς τὴν ἄλλην ἐρώτησιν δὲ, ἣν ἐν ἀρχῇ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτοῦ ἐποιήσατο ὁ κ. Βουλευτὴς Ν. Ψαρῶν, ὅτι τουτέστι τέσσαρες ἢ πέντε ὑπαξιωματικοὶ ἐτοποθετήθησαν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, ὡς ξυλουργοὶ, ἢ δὲν ἠξεύρω εἰς ποῖα ἄλλα ἔργα, κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν δύναμαι νὰ δώσω ὑμῖν πληροφορίαν τινὰ, καθόσον δὲν ἐνθυμοῦμαι... Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὡμιλήσατε εἰρωνικῶς.

§40ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ δὲν χωρεῖ εἰρωνεία. Τοιαύτας πληροφορίας ἔχω ἐγώ.

§41Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν οἱ ὑπεράριθμοι ὑπαξιωματικοὶ, τουτέστιν οἱ εἰς διαθεσιμότητα τεθέντες, νὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς ἄλλας ἐργασίας τοῦ στόλου, ἐν τῷ Ναυστάθμῳ π. χ., νομίζω ὅτι τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι λίαν φιλάνθρωπον καὶ λίαν δίκαιον.

§42ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς βεβαίως εἶπε πολλὰ κατὰ τοῦ προκατόχου αὐτοῦ...

§43Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν κατηγόρησα κανένα.

§44ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. .. ὅτι παρέβη τὸν νόμον. Ἀλλὰ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν οἱ προβιβασθέντες ὑπαξιωματικοὶ εἶχον ἀναγραφῆ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐμισθοδοτήθησαν, διότι ἄλλως ὑπάρχει μία παράβασις, καθόσον ἐμισθοδότησεν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον δικαίωμα, διότι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν εἶχον ἀναγραφῆ.

§45ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἓν ἐκ τῶν μέτρων, τῶν ληπτέων περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν τούτων, εἶναι, φρονῶ, καὶ τοῦτο, ν’ ἀποσταλῶσιν οὗτοι εἰς τὰς διαφόρους ἐργασίας τοῦ Ναυστάθμου, ὡς ἡμερομίσθιοι ἐργάται, μέχρις οὗ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἐξεύρῃ τρόπον, ἵνα ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ σῶμα αὐτῶν.

§46ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ Ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας κατὰ τὴν ἀποδημίαν τοῦ Βασιλέως ἐκτὸς τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἔτος 1896.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 185).

§48Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν ἀφορώντων τὴν ἀνέγερσιν νέων οἰκοδομῶν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 186).

§50Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἐγὼ καταθέτω δύο νομοσχέδια, ἓν «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 144 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ», καὶ ἕτερον περὶ συστάσεως δύο συνεργείων, ἀσχοληθησομένων εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν τιμημάτων τῶν παραχωρηθεισῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν κατὰ τὸν νόμον περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 187–188). Ὁ κ. Τσαμαδὸς ἔχει τὸν λόγον.

§52ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἀπαντῶν εἰς ἐπερώτησίν μου κατὰ παρελθοῦσαν συνεδρίαν, ἐποιήσατο ἀποστροφὴν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Ἂν τολμήσητε, προσέλθετε νὰ ὑπερασπίσητε αὐτόν!» δηλαδὴ τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅστις διενήργησε τὴν προμήθειαν τῶν ῥινῶν. Ἀληθῶς ὁ τόνος τῆς φωνῆς, ὡς καὶ ἡ ἄνευ ἀμφιβολίας διαβεβαίωσις, μοὶ ἐκλόνησαν τὴν πεποίθησιν, καὶ μολονότι ἤμην πεπεισμένος, ὅτι ἡ προμήθεια ἐγένετο καθ’ ὅλους τοὺς τύπους τῆς νομιμότητος, οὐχ ἧττον εἶπον κατ’ ἐμαυτόν: «δυνατὸν νὰ ἐπλανήθη, καὶ νὰ συνέβη ἄτοπόν τι ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν»· ἀλλὰ ὅτε ὁ φάκελλος κατετέθη, τὸ μυστήριον ἀπεκαλύφθη, καὶ πάντες ἐγενόμεθα γνῶσται τοῦ ἐμπεριεχομένου. Λυποῦμαι διότι δὲν δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ ποιήσωμαι τὴν αὐτὴν ἀποστροφὴν, καὶ ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κ. Ὑπουργὸν νὰ εἴπω πρὸς αὐτὸν «ἂν τολμήσητε, προσέλθετε νὰ ὑπερασπισθῆτε τὴν ὑπόθεσίν σας», διότι δυστυχῶς ὁ ἀριθμὸς καλύπτει αὐτόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς βεβαίως, τοιαύτην ποιούμενος ἀποστροφὴν, ὑπηνίσσετο κατάχρησιν, διὸ καὶ κατηγορίαν ἀπηύθυνε κατὰ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ, ὡς ἀφειδῶς δαπανήσαντος τὸ χρῆμα, ὅπως προμηθευθῇ ἀντικείμενα μὲν τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ οὐχὶ τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης, οὐχὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους ἐκείνου, ἀλλὰ πολλῷ μεταγενεστέρας χρήσεως, πολλῷ μεταγενεστέρων ἐτῶν. Ἔδει λοιπὸν νὰ ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις καὶ νὰ ἀποδειχθῇ, ἐὰν ἀληθῶς οὕτως ἔχῃ αὕτη, τουτέστιν ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος προέβη εἰς τὴν προμήθειαν ἀχρήστων ὑλικῶν, τό γε νῦν ἔχον, χρησίμων μετὰ δεκαετίαν. Ἀλλ’ ἡ ὑπόθεσις, δυστυχῶς διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, δὲν συνηγορεῖ ὑπὲρ αὐτοῦ· διότι τί βλέπομεν ἐνταῦθα; Τὸ πρῶτον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, εἶναι ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀπευθυνόμενον πρὸς τὸ Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου καὶ διαλαμβάνον ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Ὑποβάλλετε εἰς Ὑπουργεῖον ταχέως πίνακα ἐμφαίνοντα ποσότητα, ποιότητα, διαστάσεις κτλ. ἀναγκαιουσῶν κατὰ τὸ 1895 ἔτος ῥινῶν πρὸς ἐφοδιασμὸν ἀποθηκῶν, συνοδευόμενον μετὰ σχεδιαγραμμάτων. Ὅμοιον πίνακα μετὰ σχεδιαγραμμάτων θέλετε διατάξει νὰ ὑποβάλῃ διὰ τοῦ Διευθυντηρίου καὶ ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα δι’ ἀναγκαιούσας αὐτῇ ῥίνας κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο», τὸ 1895...

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποίας χρονολογίας εἶναι τὸ ἔγγραφον;

§54ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τῆς 11 Νοεμβρίου 1895.

§55ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ Μπούμπουλη;

§56ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα... Ἀπευθύνεται λοιπὸν πρὸς τὸ Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου, πρὸς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχὴν, καὶ τί ζητεῖ παρ’ αὐτῆς; κατάλογον τῶν ῥινῶν, τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1895. Τί ἄλλο ἠδύνατο νὰ πράξῃ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, καὶ τί ἤθελε πράξει ὁ νῦν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς διὰ τὰς ῥίνας τοῦ 1896 ἢ 1897; Ὁ ἀληθὴς κατάλογος ὑπεβλήθη, συμφώνως ταῖς διαταγαῖς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὑπό τε τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης καὶ τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου, τουτέστι τῶν δύο ἀρχηγῶν τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων, εὐτυχῶς δὲ ὁ κατάλογος εἶναι πλήρης. Τί παρουσιάζει ὁ κατάλογος αὐτός; 180 δωδεκάδας ἐπὶ πλέον ἐκείνων, τὰ ὁποίας ἐπρομηθεύθη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Πῶς δὲ ἐγένετο ἡ προμήθεια; ἡ προμήθεια ἐγένετο κατὰ τοὺς κεκανονισμένους τύπους. Ἀπετάθη τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ εἰς τὰ καταστήματα ἐκεῖνα, ἅτινα προμηθεύουσι τὸ Ἀγγλικὸν, τὸ Γαλλικὸν τὸ Ἱσπανικὸν ναυτικὸν, καὶ τὰ καταστήματα ὑπέβαλον τὸν τιμοκατάλογον, καὶ ἐκ τούτου ἐγένοντο αἱ παραγγελίαι, συμφώνως πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου, αἱ δὲ τιμαὶ, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐνεκρίθη ἡ προμήθεια, εἶναι κατὰ 45% ἐπὶ ἔλαττον τοῦ τιμοκαταλόγου, ὅπως δίδονται καὶ εἰς τὰ λοιπὰ ναυτικὰ τῆς Εὐρώπης. Ἐνταῦθα λήγει τὸ στάδιον τῆς ἐνεργείας τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Μπούμπουλη, περὶ τοῦ ὁποίου τοσοῦτος ἐγένετο λόγος καὶ τοσαῦται ἀπηγγέλθησαν μομφαὶ καὶ κατηγορίαι. Ἔρχεται ἤδη τὸ δεύτερον στάδιον, διὰ τὸ ὁποῖον ποσῶς δὲν εὐθύνεται ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἅμα τῇ ἀφίξει τῶν ῥινῶν εἰς τὴν ἡμεδαπὴν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διέταξε κατὰ τὰ κεκανονισμένα τὸν Ναύσταθμον νὰ συστήσῃ ἐπιτροπὴν πρὸς παραλαβὴν αὐτῶν, καὶ ἀληθῶς τὸ Διευθυντήριον συνέστησε τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις καὶ προέβη εἰς τὴν παραλαβὴν αὐτῶν, ἢ μᾶλλον δὲν παρέλαβεν αὐτὰς, ἀλλὰ συνέταξε πρωτόκολλον ἀνικανότητος, πρωτόκολλον ἀποδοκιμασίας, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι αἱ ῥῖναι αὗται, ὑποβληθεῖσαι ὑπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν δοκιμὴν, εὑρέθησαν ἀκατάλληλοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν συνεργείων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διευθυνόμενον τότε ὑπὸ Ὑπουργοῦ τῆς ὑπηρεσίας, ἐνεργοῦν ἀμερολήπτως καὶ ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ Δημοσίου,—τοὐλάχιστον οὕτω δέον νὰ θεωρηθῇ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην — ὁ Ὑπουργὸς, λέγω, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὁ ὁποῖος οὐδὲν συμφέρον εἶχεν οὔτε νὰ κατηγορήσῃ οὔτε νὰ ὑπερασπίσῃ τὰς πράξεις τῶν προκατόχων του...

§57ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ποῖος ἦτο;

§58ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ 1895 μέχρι τῆς συγκροτήσεως τῆς παρούσης Κυβερνήσεως... Ὁ Ὑπουργὸς οὗτος λοιπὸν, γινώσκων τὰ τοῦ Ναυτικοῦ, διότι εἶναι ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ, ὑπηρετήσας ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν εἰς τὸ Ναυτικὸν, καὶ νῦν Μοίραρχος τῆς Θωρηκτῆς Μοίρας, δὲν ἐπείσθη εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ πολὺ ὀρθῶς, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἀπετελεῖτο ἀπὸ ἀξιωματικοὺς κατὰ τὸ πλεῖστον τοῦ μαχίμου καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ βεβαίως αὐτοὶ δὲν ἦσαν οἱ ἁρμόδιοι νὰ ἐξελέγξωσι τὴν ποιότητα καὶ τὴν στερεότητα τῶν ἐργαλείων αὐτῶν. Προσέφυγε λοιπὸν εἰς τὸν ἀληθῆ ἔλεγχον, εἰς τὴν ἰδιωτικὴν βιομηχανίαν, καὶ ἀπέστειλεν ἐκ τῶν ῥινῶν αὐτῶν ἱκανὸν ἀριθμὸν πρὸς δοκιμὴν εἰς τὸ κατάστημα τοῦ Τζὼν–Μὰκ–Δουὰλ, ὅπερ χαίρει φήμην ἀρίστου καταστήματος, ὡς εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσιν ἐν Ἑλλάδι, εἰς τὸ κατάστημα Ἀργυρίου τινὸς, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω, ἀλλ’ ὡς πληροφοροῦμαι, καὶ τοῦτο ἀπολαύει κοινῆς ὑπολήψεως, καὶ εἰς τὸ κατάστημα τοῦ Μόσνερ, ὁ ὁποῖος ἐπίσης χαίρει φήμην ἀξιολόγου τεχνίτου. Ἡ ἔκθεσις αὐτῶν τῶν καταστηματαρχῶν, κατὰ τὸ κείμενον τοῦ ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸ Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου, μαρτυρεῖ τὴν ἐξαίρετον ποιότητα τῶν ῥινῶν, καὶ ὅτι (ἀναγινώσκει): «αἱ ῥῖναι, δοκιμασθεῖσαι ἐπισταμένως καὶ διὰ πεπειραμένων καὶ εἰδικῶν τεχνιτῶν, ἐκρίθησαν ἀρίστης ποιότητος, ὡς οὖσαι ἐκ χάλυβος πρωτίστης ποιότητος, καὶ ὅτι οἱ ὀδόντες αὐτῶν οὐδαμῶς ἐθραύσθησαν κατὰ τὴν δοκιμὴν ταύτην.» Τὸ Ὑπουργεῖον λοιπὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐρειδόμενον ἐπὶ τῆς γνωματεύσεως τῶν εἰδικῶν τούτων καταστημάτων, διέταξε τὸ Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου νὰ παραλάβῃ, καὶ τοῦτο παρέλαβε τὰς ῥίνας ταύτας.

§59ΣΤΑΗΣ. Ὑπάρχει τὸ ἔγγραφον τῶν καταστηματαρχῶν αὐτῶν;

§60ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αὐτὸ σᾶς ἀνέγνωσα.

§61ΣΤΑΗΣ. Ἀνεγνώσατε τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου.

§62ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀνέγνωσα τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον μνημονεύει τὰς ἐκθέσεις τῶν καταστημάτων.

§63ΣΤΑΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐν τῷ φακέλλῳ ὑπάρχει καὶ τὸ ἔγγραφον τῶν καταστηματαρχῶν.

§64ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὑπάρχει, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, ἀναγινώσκων τὰς ἐκθέσεις ἑκάστου τῶν καταστημάτων τούτων· συλλήβδην σᾶς ἀνέγνωσα τὸ περιεχόμενον αὐτῶν, ὡς τὸ διετύπωσε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν πρὸς τὸ Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου.

§65ΚΟΡΠΑΣ. Τίς συνέστησε τὴν ἐπιτροπὴν ἐξ ἀξιωματικῶν μαχίμων καὶ οἰκονομικῶν; Τὸ Ὑπουργεῖον ἢ τὸ Διευθυντήριον;

§66ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὸ Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου.

§67Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν περιελαμβάνοντο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐργοστασιάρχαι καὶ μηχανικοὶ τοῦ Ναυστάθμου;

§68ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τῶν ἐργοστασίων τεχνῖται ἦσαν μέλη τῆς ἐπιτροπῆς.

§69ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Προέβη εἰς δοκιμασίας ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη;

§70ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Προέβη καὶ ἀπεφάνθη, ὅτι οἱ ὀδόντες τῶν ῥινῶν θραύονται· ἀλλὰ τὰ εἰδικὰ καταστήματα ἀποφαίνονται ὅτι δὲν ἐθραύσθησαν οἱ ὀδόντες. Εἶναι ζήτητα ἱκανότητος τεχνιτῶν, διότι ὅλοι οἱ τεχνῖται δὲν χειρίζονται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον τὰς ῥίνας, οἱ ἐπιδέξιοι τεχνῖται χειρίζονται πολὺ καλλίτερον τὴν ῥίνην, παρὰ οἱ ἀδέξιοι. Καὶ ἐνταῦθα πρέπει σπουδαίως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅταν πρόκειται νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοιούτου ἀντικειμένου, διότι τὰ καταστήματα τοῦ Τζὼν–Μὰκ–Δουὰλ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶσιν ἀμαθεῖς τεχνίτας καὶ ἀνικάνους, διότι δὲν συμφέρει εἰς αὐτὰ νὰ ἔχωσι τοιούτους, ἐνῷ εἰς τὸν Ναύσταθμον εἶναι δυνατὸν νὰ παρεισδύσωσι καὶ ἀνίκανοι τεχνῖται. Μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ λήγει ἡ ὑπόθεσις τῶν ῥινῶν, ἥτις, ὡς βλέπετε, οὐδεμίαν ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἀφορμὴν, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προσάψῃ τοιαύτην μομφὴν καὶ δὴ κατηγορητήριον ν’ ἀπαγγείλῃ κατὰ τοῦ πρώην ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ.

§71Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν ἦσαν ἀκατάλληλοι αἱ ῥῖναι, θὰ ηὐθύνετο ὁ Ὑπουργός;

§72ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι· θὰ ηὐθύνοντο ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρέλαβον τὰς ῥίνας, διότι αἱ συμφωνίαι, ὑποθέτω, θὰ ἦσαν μετὰ προηγουμένην δοκιμὴν, καὶ δι’ αὐτὸ τὸ Διευθυντήριον τοῦ Ναυστάθμου, γινῶσκον τὸν ὅρον αὐτὸν, συνέστησε τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν καὶ παραλαβὴν τῶν ῥινῶν.

§73ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν, ὅτι ἠγοράσθησαν τόσαι ῥῖναι, ὅσαι θὰ ἤρκουν διὰ τοὺς Ναυστάθμους πάντας τῆς Εὐρώπης.

§74ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μὴ σπεύδετε, παρακαλῶ· ἀκριβῶς περὶ τούτου πρόκειται ἤδη. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς, καταγγέλλων τὴν πρᾶξιν, κατήγγειλε συγχρόνως, ὅτι ἡ προμήθεια ὑπῆρξε δυσανάλογος πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ἡ προμήθεια ἐγένετο ὄχι δι’ ἓν ἔτος, ὅπως ἔδει νὰ γείνῃ, ἀλλ’ ἐγένετο διὰ δεκαετίαν...

§75Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Διὰ 14 ἔτη.

§76ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἔστω διὰ 14 ἔτη· συμφωνῶ μεθ’ ὑμῶν... Τοῦτο πρέπει ἀληθῶς νὰ ἐξετάσωμεν, καὶ εἰς τοῦτο θέλω ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν ὑμῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅπως πεισθῇ περὶ τοῦ ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ, τί ἔπραξεν; ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν Ναύσταθμον νὰ πληροφορήσῃ αὐτὸν, πόσαι ῥῖναι ἐδαπανήθησαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς παραλαβῆς αὐτῶν μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου, ἔλαβε δὲ τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ἐξήχθησαν ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ πολεμικοῦ Ναυστάθμου 2,500 διὰ μίαν ἑξαμηνίαν, διότι τοσοῦτος χρόνος περίπου,—ὑποθέτω, διότι δὲν φαίνεται ἐκ τῶν ἐγγράφων,—ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ὑλικοῦ τούτου ἐκ τῶν ἀποθηκῶν μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1895 παρῆλθε, καὶ συμπεραίνει ὅτι, ἀφοῦ 2,500 καὶ 2,500 κάμνουν 5,000 δι’ ὅλον τὸ ἔτος, ἄρα μέχρι τῶν 32 χιλιάδων τῆς προμηθείας ἡ διάρκεια θὰ ἦναι ἓξ ἐτῶν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐνταῦθα καὶ ἐγὼ θὰ ποιήσωμαι τὴν παρατήρησιν, τί ἐνήργησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅπως περιστείλῃ τῶν ἀρχηγῶν τὰς ψευδεῖς διαβεβαιώσεις; — διότι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων, ὁ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης καὶ ὁ τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου, εἶναι οἱ βεβαιώσαντες τὸν ἀριθμὸν τοῦτον· διότι, ὡς ἀνέγνωσα, τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, προκειμένου λόγου περὶ τῆς παραγγελίας, διελάμβανε νὰ ἀναφέρωσι πρὸς αὐτὸ πόσος ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1895. Ἐὰν λοιπὸν αὐτοὶ ἀνέφεραν ψευδῆ ἀριθμὸν, ἐὰν ὑπελόγισαν κακῶς, εὐθύνεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν; Καὶ πῶς ἄλλως ἤθελεν ἐνεργήσει ὁ νῦν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς, καὶ πῶς ἄλλως θὰ ἐνήργει σήμερον, εἰμὴ στηριζόμενος ἐπὶ τῶν ἐκθέσεων τῶν ἀρχηγῶν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ; Ἐὰν λοιπὸν οἱ ἀρχηγοὶ οὗτοι κακῶς ὑπελόγισαν τὸν ἀριθμὸν, καὶ ψευδῶς ἀνέφερον πρὸς τὴν προϊσταμένην ἀρχὴν, ὅτι 32 χιλιάδων ῥινῶν ἔχει ἀνάγκην ὁ Ναύσταθμος διὰ τὸ 1895, τί ἐπὶ τούτῳ ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργός; κατήγγειλε τούτους; ἐτιμώρησεν αὐτοὺς πρὸς παραδειγματισμόν; Οὐδὲν τούτων ἔπραξεν, ἀλλὰ ἀπήγγειλε κατηγορητήριον κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης! Περαίνων τὸν λόγον, συνιστῶ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ προβῇ εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς ὑποθέσεως καὶ νὰ ποιήσηται τὴν καταγγελίαν κατὰ τῶν ὑπολόγων, τότε δὲ θὰ μάθῃ διὰ τίνα λόγον — ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος — οἱ ἀρχηγοὶ οὗτοι τῶν ὑπηρεσιῶν ἀνέφερον ψευδῶς ἀριθμὸν τετραπλάσιον ἢ πενταπλάσιον ἐκείνου, ὅστις ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1895.

§77Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἄπορον εἶναι ἀληθῶς, πῶς ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, ἐνῷ ἔχει ἐνώπιον αὐτοῦ ἔγγραφα ἐπίσημα καὶ ποιεῖται λόγον περὶ αὐτῶν, ἀποκρύπτει, βεβαίως ἐκ πλάνης, πράγματα γεγραμμένα καὶ ὑπογεγραμμένα μάλιστα. Ἔλεγε πρὸ μικροῦ καὶ ἠκούσατε ὅλοι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἣν συνέστησεν ὁ κύριος Διευθυντὴς τοῦ Β. Ναυστάθμου, δὲν εἶχεν εἰδικότητα, διότι ἀπηρτίζετο ἐκ μαχίμων ἀξιωματικῶν καὶ οἰκονομικῶν. Ἄπορον εἶναι, πῶς δὲν προσέθηκεν ὁ προαγορεύσας, ὅτι μετεῖχον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὑγειονομικοὶ ἀξιωματικοί! Ἀκούσατε τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀπέῤῥιψε τὰς ῥίνας ἐκείνας: «Ἐν Σαλαμῖνι, σήμερον κλπ. Ἡμεῖς, Θρ. Κανάρης, ἀντιπλοίαρχος, ὑποδιευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου, ὡς πρόεδρος, Λ. Ζάκας, φροντιστὴς, ἔφορος τοῦ ὑλικοῦ, Δ. Τσαμαδὸς, ὑποφροντιστὴς, ἐπιστάτης τῶν ἀποθηκῶν, Δ. Λαζαρίμος, μηχανικὸς Αʹ τάξεως, Γ. Σουρῆς, μηχανικὸς Βʹ τάξεως, διοικητὴς τῶν συνεργείων, Χ. Κωνσταντινίδης, ὑπομηχανικὸς Αʹ τάξεως κλπ.» Ἐκτὸς ὅμως τούτων, ὡς ἔλεγον, ἔλαβον μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ὁ Μέμητσας, ἀρχικελευστὴς καὶ μηχανικὸς, Νόνης, ἀρχιεργοστασιάρχης λεβητοποιείου, Χασάφης, ἐργοστασιάρχης ἐφαρμογείου, πάντες ὑπηρετοῦντες ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ. Τὸ δὲ πρωτόκολλον τῶν ἀνωτέρω ἔλεγε τὰς ῥίνας ταύτας τεθραυσμένας κατὰ τοὺς ὀδόντας, ἐστομωμένας «... ἐν γένει δὲ ἡ ἀντοχὴ αὐτῶν εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ μικροτέρα τῶν ἐν τοῖς συνεργείοις μεταχειριζομένων, συνεπῶς κρίνομεν αὐτὰς οὐχὶ καλῆς ποιότητος.» Ἔχομεν λοιπὸν τρεῖς εἰδικοὺς ἄνδρας καὶ εἰδικωτάτους ἀξιωματικοὺς, ἐκ τῶν ἱκανωτέρων, οὓς ἔχει ὁ στόλος. Πρόκειται λοιπὸν περὶ μὴ εἰδημόνων ἀνδρῶν; Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν εἰρημένων ἀξιωματικῶν, ἐκλήθησαν καὶ οἱ ὡς ἐκ τῆς πείρας αὐτῶν εἰδικώτατοι, ὁ ἀρχικελευστὴς καὶ μηχανικὸς, ὁ ἀρχιεργοστασιάρχης λεβητοποιὸς, καὶ ὁ ἐργοστασιάρχης τοῦ ἐφαρμογείου. Ἀλλὰ περὶ τούτου τώρα πλέον δὲν πρόκειται, διότι εἶναι καθαρώτερον καὶ τοῦ φωτὸς, ὅτι πρόκειται περὶ ἐπιτροπῆς, ἀποτελεσθείσης ἐκ παντὸς ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ἔχῃ μία ἐπιτροπὴ, ἐκ μαχίμων ἀξιωματικῶν, οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες καὶ αὐτοὶ ἔχουσιν εἰδικότητα, ὡς ἐκ τῆς ἐμπειρίας καὶ τῆς πολυχρονίου ὑπηρεσίας αὐτῶν παρὰ τοῖς ὑλικοῖς τοῦ Ναυστάθμου, καὶ ἐκ μηχανικῶν τοῦ στόλου. Κύριοι, ζῶμεν ὅλοι ἐνταῦθα, καὶ γνωρίζομεν, ὅτι εὐθὺς ὡς θελήσῃ τις νὰ συγκεντρώσῃ ὑπογραφὰς ἐργοστασιαρχῶν, ἵνα ἀναιρέσῃ ἐπίσημα ἔγγραφα, τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι καὶ πολὺ δύσκολον. Ἐπειδὴ δὲ χθὲς ἐλέγετο, ὅτι οἱ ἐμπειροτέχναι ἐκεῖνοί εἰσι καὶ ἐπιστήμονες, ἐγὼ ἀπαντῶ, ὅτι οὐδένα τίτλον ἐπιστήμονος εὗρον εἰς αὐτοὺς, δὲν εὗρον, ἂν ὁ κ. Mosner ἔχῃ δίπλωμα οἱασδήποτε μηχανικῆς Σχολῆς, ἢ ὁ κ. Ἀργυρίου, ὁ φίλος ἐργοστασιάρχης, οἷον ἔχουσιν ὁ κ. Λαζαρίμος καὶ οἱ ἄλλοι μηχανικοὶ τοῦ στόλου. Ἄπορον δὲ, πῶς ἀνέλαβε νὰ ὑπερασπισθῇ τόσῳ σαθρὰν ὑπόθεσιν, ἧς ἄλλως ἐγὼ δὲν ἤμην εἰσηγητὴς ἐν τῇ Βουλῇ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου συνάδελφος δι’ ἐπερωτήσεως ἐζήτησε νὰ προσαγάγω τὸν φάκελλον. Προσήγαγον αὐτὸν, καὶ ἵνα εὐκολύνω τὴν μελέτην, ἐποιησάμην τὰς παρατηρήσεις, ἃς προχθὲς ἠκούσατε. Λοιπὸν περὶ τῆς ποιότητος τῶν ῥινῶν οὐδεμία συζήτησις δύναται νὰ γένηται. Τίς εὐθύνεται; Ἐὰν εὐθύνηται ὁ παραγγείλας Ὑπουργὸς, ἢ ὁ παραλαβὼν, ἐγὼ οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα ἔχω νὰ ἀποφανθῶ. Ἡ Βουλὴ ἂς πράξῃ ὅ,τι θέλει. Ἀλλ’ ἐνόμισεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, ὅτι ἤρατο θρίαμβον, ὅταν ἔλεγεν: «ἰδοὺ, ὅτι εἰς ἓξ μῆνας κατηναλώθησαν 2,500 ῥῖναι· ἄρα εἰς δώδεκα μῆνας θέλομεν 5,000». Πρῶτον παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἓξ μῆνες, ἀλλὰ ὀκτώ. Ἀλλὰ τί ἀποδεικνύει τοῦτο; Ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παραληφθῶσι· διότι, ἵνα ἐπέλθῃ τοσαύτη κατανάλωσις ἐντὸς ἓξ μηνῶν, σημαίνει, ὅτι αἱ ῥῖναι ἦσαν κακῆς ποιότητος, ὡς ἀπεφάνθη καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ἐξ ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἐπειδὴ ὁ κύριος συνάδελφος ἐπιμένει, παρατηρῶ καὶ τὰ ἑξῆς. Ἀνέγνω ἔγγραφον τοῦ Ναυστάθμου, καθ’ ὃ φαίνεται ἀκριβῶς, ὅτι ὁ Ναύσταθμος ἐζήτησε τὴν ὑπερβολικὴν ἐκείνην προμήθειαν τῶν ῥινῶν· ἀλλὰ μήπως ἐγὼ δὲν ἔκαμα μνείαν τούτων, καὶ δὲν ἀνέγνων τὸ ἔγγραφον; Ἀλλὰ πρέπει νὰ σημειώσητε τὸ ἑξῆς· ὅτι ὁ Ναύσταθμος ἀνέκαθεν παρὰ τῶν Ὑπουργῶν ζητεῖ μεγάλας προμηθείας, διότι ἔχει τὴν ἰδέαν, τὴν ὀρθήν, ὅτι αἱ ἀποθῆκαι τοῦ Ναυστάθμου πρέπει νὰ ὦσιν ὅσον τὸ δυνατὸν πλήρεις. Ὁ Διευθυντὴς εἶναι ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ἔχων πεῖραν αὐτῶν τῶν πραγμάτων, καὶ φρονῶν ἐν πεποιθήσει, ὅτι αἱ ἀποθῆκαι τοῦ Ναυστάθμου εἰς τὰ Κράτη τὰ πλούσια πρέπει νὰ ὦσι πεπληρωμέναι. Ἐὰν μεταβῆτε εἰς ἄλλους Ναυστάθμους, θέλετε ἴδει, ὅτι πᾶσαι αἱ ἀποθῆκαι τῶν Ναυστάθμων εἰσὶ πλήρεις, ἑκάστοτε δὲ χρησιμοποιοῦνται τὰ ὑλικὰ, καὶ ἀντικαθίστανται, καταναλισκόμενα, δι’ ἄλλων. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἵτινες διοικοῦσι τὰ πράγματα τοῦ Κράτους, ὡς τὸ κατήντησαν, βεβαίως πρέπει νὰ λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς πιστώσεις, ἃς ὁ Προϋπολογισμὸς δύναται νὰ διαθέσῃ κατ’ ἀναλογίαν· Διότι, ὅταν δαπανᾶτε 104,000 δραχμὰς διὰ προμήθειαν ῥινῶν, δὲν γνωρίζω πόσον θὰ δαπανήσητε διὰ χρώματα, διὰ λινέλαιον, δι’ ἄνθρακας, σχοινία καὶ δι’ ἄλλα ὑλικὰ, ὧν ἔχουσιν ἀνάγκην τὰ πλοῖα τοῦ στόλου. Ἀλλὰ, παρακαλῶ, ὅταν βλέπωμεν, ὅτι κατὰ τὸ 1890 ἔτος ἐγένετο προμήθεια 512 τεμαχίων ῥινῶν, κατὰ τὸ 1891 προμήθεια τεμαχίων 6,779, κατὰ τὸ 1892 μόνον 826 τεμαχίων, διότι ὑπῆρχε περίσσευμα ἀπὸ τοῦ 1891 ἔτους, ὅταν τὸ 1893 γίνεται προμήθεια 100 τεμαχίων, ὅταν κατὰ τὸ 1894 γίνεται προμήθεια 2,512 ῥινῶν, τίς δύναται νὰ δικαιολογήσῃ ἐκείνους, οἵτινες ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἐκόμισαν ἀχρήστους ῥίνας 32,000 τεμαχίων; Ἰδοὺ διατὶ ὕψωσα τὴν φωνήν μου ἀπέναντι τοιαύτης τερατώδους προμηθείας διὰ Κράτος, ὅπερ καὶ τότε ἀκόμη εὑρίσκετο ἐν πτωχεύσει. Ποία εἶναι ἡ ἀναλογία, ἡ κατ’ ἔτος ἀπαιτουμένη διὰ ῥίνας ἐν τῷ στόλῳ; Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου λέγει τοῦτο «Ἐκ τοῦ πίνακος τούτου ἐξάγεται, ὅτι ἐδαπανήθησαν κατὰ μέσον ὅρον κατ’ ἔτος ῥῖναι 2,287». Διὰ πόσα λοιπὸν ἔτη ἐγένετο ἡ προμήθεια; Διὰ 14! Ἄρα κατὰ τὸ 1895 ἔτος εἴχομεν φθάσει εἰς τηλικαύτας ἐλπίδας, ὥστε νὰ πληρῶμεν τὰς ἀποθήκας μὲ προμήθειαν ῥινῶν διὰ 14 ἔτη! Τὸ γεγονὸς εἶναι εὐχάριστον, δύναταί τις ὅμως νὰ μειδιᾷ, ἂν οὐχὶ ἄλλο, ἀπέναντι τοιούτων πραγμάτων.

§78ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Παράδοξον μοὶ φαίνεται, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένει, ὅτι δικαίως κατήγγειλε πάντα ταῦτα, καὶ ἠθέλητε δι’ ἀριθμῶν καὶ ἐπισήμων ἐγγράφων ν’ ἀποδείξῃ τὰ ἀντίθετα τῶν ὅσων εἶπον. Δὲν ἠθέλησα βεβαίως νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας, τὰς ὁποίας ἔθιξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀλλ’ ἐὰν ἤθελον συζητήσει ἐπὶ τούτων, δὲν θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα ὑπὲρ αὐτοῦ. Καὶ πρῶτον παραδέχεται μέσον ὅρον ῥινῶν κατ’ ἔτος, τοῦθ’ ὅπερ εἶναι ζήτημα ἐργασίας, καὶ ἰδίως εἴδους ἐργασίας, καὶ δύνανται τὰ συνεργεῖα κατὰ τὴν διάρκειαν ἑνὸς ἔτους νὰ ἔχωσι πλειοτέραν ἐργασίαν ἢ κατὰ τὴν διάρκειαν ἄλλου ἔτους καὶ συνεπῶς νὰ καταναλώσωσι πλειοτέρας ῥίνας· πῶς ἑπομένως εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ μέσος ὅρος καταναλώσεως ῥινῶν ἑνὸς ἔτους;

§79Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Αἱ ἀνάγκαι εἶναι πάντοτε αἱ αὐταί.

§80ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξετάσωμεν τὸ πρᾶγμα ὑπὸ ἔποψιν ὅλως τεχνικὴν, βεβαίως θὰ φθάσωμεν εἰς ἄλλα συμπεράσματα, διότι θὰ ἐξετάσωμεν, πόσας ῥίνας ἕκαστος τεχνίτης καταναλίσκει τὸ ἔτος, τότε δὲ θὰ φθάσωμεν εἰς τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ νὰ μάθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζει.

§81Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ἐπαγγέλλομαι τὸν εἰδικόν.

§82ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πολὺ ὀρθῶς πράττετε, ἀλλὰ ὁμιλεῖτε ἐναντίον τῶν ἐπαγγελιῶν σας, καὶ ἀποφαίνεσθε κατ’ αὐτῶν.

§83Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ἀποφαίνομαι· ἐγὼ ἀνέγνωσα τὴν ἔκθεσιν τῶν εἰδικῶν, θὰ ηὐχόμην δὲ καὶ ἄλλοι νὰ εἶχον τοιαύτην εἰδικότητα, οἵαν οἱ ἀποῤῥίψαντες τὰς ῥίνας ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἀξιωματικοί.

§84ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Λέγετε ὅτι ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου ἔχει τὴν μεγαλομανίαν νὰ πληρώνῃ τὰς ἀποθήκας δι’ ὑλικοῦ, ἔστω καὶ ἀχρήστου· ἀλλὰ τοῦτο, νομίζω, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγηται παρὰ Ὑπουργοῦ περὶ τοῦ ἀμέσως μετὰ τὸν Ὑπουργὸν προϊσταμένου τῆς ὑπηρεσίας.

§85Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ ἀνώτερος οὗτος ἀξιωματικὸς νομίζει ὅτι πρέπει νὰ πληροῖ τὰς ἀποθήκας ὅπως δήποτε τελείως. Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἐξετάζῃ καὶ τὸ βαλάντιον τοῦ Κράτους. Μὴ ἐμβάζετε εἰς τὸ στόμα μου λέξεις, τὰς ὁποίας δὲν εἶπον.

§86ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς ὥρισεν εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου νὰ προμηθευθῇ ῥίνας διὰ τὸ ἔτος 1895. Τί ἠδύνατο νὰ πράξῃ ὁ Διευθυντὴς, παρὰ νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ; Λέγει ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο ἔργον τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, διότι ὁ Διευθυντὴς ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἰδέας ἄλλας περὶ ἀποθηκῶν, ὅπως πληρώσῃ ταύτας, ἀλλ’ ὀφείλει ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐξετάσῃ, λέγει. Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει καθῆκον νὰ ἐξετάσῃ ποῖαι ῥῖναι ἀπαιτοῦνται διὰ τὸ δεῖνα συνεργεῖον καὶ πόσας ἕκαστος ἐργάτης ὀφείλει νὰ καταναλώσῃ κατὰ μῆνα ἢ κατ’ ἔτος, διότι τότε ἦτο περιττὸν νὰ ἄρχῃ ὁ Διευθυντὴς, ἠδύνατο ὁ Ὑπουργὸς νὰ διευθύνῃ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τὸν Ναύσταθμον. Τὸ ἔργον τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι ὑψηλότερον. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δὲν ἔπρεπε νὰ καταναλωθῇ εἰς μίαν μόνον προμήθειαν. Τοῦτο εἶναι ἄσχετον ἐντελῶς, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἔχων τὴν σύστασιν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην, ἂν ἄλλως ἤθελεν ἐνεργήσει, ἔχων δὲ καὶ τὰς πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνεργεῖ ἐντὸς τῶν πιστώσεων. Ἀλλὰ λέγει, ὅτι ἐγὼ ἀπέκρυψα τὸ πρωτόκολλον. Δὲν τὸ ἀπέκρυψα. Εἶπον ἐκ τίνων ἀπετελεῖτο ἡ ἐπιτροπὴ, εἶπον ὅτι αὕτη ἀπετελεῖτο ἐξ ἀξιωματικῶν τοῦ μαχίμου καὶ οἰκονομικοῦ κλάδου καὶ ἐκ τεχνιτῶν. Οὐδὲν ἐνδιαφέρον εἶχον εἰς τὸ νὰ ἀποκρύψω τὸ πρωτόκολλον. Ἀλλὰ τὸ πρωτόκολλον δὲν ἐνδιαφέρει ἐμὲ, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὴν κατηγορίαν κατὰ τοῦ ὑπευθύνου. Σήμερον ἐξεφράσθη καθαρῶς καὶ εἶπεν ὅτι ὑπόλογος εἶναι ὁ παραλήπτης Ὑπουργός. Ἐναντίον τούτου λοιπὸν ὀφείλει νὰ κάμῃ τὴν κατηγορίαν, καὶ οὐχὶ κατὰ τοῦ προκατόχου. Ὥστε δὲν πιστεύω νὰ εἴπόν τι διάφορον ἐξ ὅσων ἀνέγνωσα. Πιστῶς ἐξέθεσα τὴν ὑπόθεσιν, παραπονοῦμαι δὲ μόνον, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀδίκως κατεφέρθη κατὰ πρώην συναδέλφου, ὅστις πιστῶς ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του καὶ ὅστις ἐντίμως ὑπηρέτησε τὴν πατρίδα εἰς πολλὰς καὶ διαφόρους περιστάσεις, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κάλλιστα γινώσκει τὸν ἄνδρα, διότι ἐπὶ μακρὸν χρόνον μετ’ αὐτοῦ συνειργάσθη καὶ ἐν κρισίμοις τῆς πατρίδος στιγμαῖς.

§87Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν περὶ ῥινῶν καὶ καουτσοὺκ συζήτησιν, καθόσον ἐγὼ εἶμαι ὁ ἐπερωτήσας· ἐπηρώτησα δὲ, ὁρμηθεὶς ἐκ τῶν ἐν τοῖς καφενείοις λεγομένων, τὰ ὁποῖα ἤκουσα, κατελθὼν ἡμέραν τινὰ εἰς Πειραιᾶ. Δὲν ἐπετρέπετο εἰς ἐμὲ, ὄντα ἀξιωματικὸν, ν’ ἀφήσω κυκλοφοροῦντα θρυλήματα κατὰ ἀξιωματικοῦ, ὅστις προϋπηρέτησεν ἐν τῷ στρατῷ τῆς θαλάσσης, καὶ ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ ὅ,τι κατέθεσεν. Ἑπομένως μετὰ τὴν γενομένην κατάθεσιν ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα. Αἱ προμήθειαι τοῦ Ναυστάθμου εἶναι ἀνάλογοι δι’ ὅλα τὰ εἴδη· ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξαντλήσωμεν δοθεῖσαν πίστωσιν ἐτησίαν δι’ ἓν εἶδος, ὅλα δὲ τὰ ἄλλα εἴδη, τὰ χρειαζόμεθα ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, νὰ τὰ ἐγκαταλείψωμεν. Ἔναυλοι εἶναι εἰς τὰς ἀκοάς μου οἱ λόγοι τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, δηλώσαντος ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου, ὅτι καλώδια ὡς καὶ ἐμπύρια διὰ τορπίλλας δὲν ὑπῆρχον, διότι αἱ τορπίλλαι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσι, καθόσον καὶ πλεῖσται ἄλλαι ἐλλείψεις ἐπίσης ἐπαρουσιάζοντο ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, αἵτινες ἐξετίθεντο καὶ εἰς ἐπίσημον ἔκθεσιν τοῦ διευθύνοντος τὴν Ὑποβρύχιον Ἄμυναν κ. ἀξιωματικοῦ. Ἐννοῶ καλῶς, ὅτι ὁ Ναύσταθμος ὀφείλει νὰ ἔχῃ πλήρεις τὰς ἀποθήκας του, ἀλλὰ ὀφείλει νὰ τὰς ἔχῃ πλήρης ἐκ τῶν εἰδῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ ἐμπορίῳ δὲν δύνανται νὰ εὑρεθῶσι. Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα. Ἐὰν ἔχωμεν ἀνάγκην προμηθειῶν καὶ ἀποθηκεύσεως, ἔχομεν ἀνάγκην τῶν εἰδῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἐν τῷ τόπῳ. Ἀλλὰ ῥίνας, Κύριοι, ἔχομεν πανταχοῦ· ὅλα τὰ σιδηροπωλεῖα ἔχουσι ῥίνας, καὶ ἀποθήκας ῥινῶν, καὶ ῥίνας πάσης ποιότητος, διότι ταῦτα προμηθεύονται σήμερον ἔκ τε Γερμανίας καὶ ἐκ Γαλλίας, καὶ ἐξ Ἀγγλίας ἔτι. Φημίζεται ὁ ἀγγλικὸς χάλυψ καὶ προτιμᾶται, ἀλλὰ βεβαίως τὰ καταστήματα ἔχουσι καὶ διαφόρου ποιότητος ῥίνας. Τὸ τῶν ῥινῶν κεφάλαιον εἶναι τὸ λεπτότερον ὡς πρὸς τὰ προμηθευόμενα ἐκ τῶν σιδηροπωλείων, λέγω τὸ μᾶλλον λεπτὸν, καὶ τόσον λεπτὸν, Κύριοι, ὥστε, ἂν ῥίψητε τὸ βλέμμα σας ἐπὶ τῶν προτάσεων τοῦ καταστήματος, θέλετε ἴδει, ὅτι ἐπὶ τῶν τιμῶν, τὰς ὁποίας ἀναγράφουσι, κάμνουσιν ἔκπτωσιν ὑπερβαίνουσαν τὰ 40%, δύναμαι δὲ νὰ σᾶς εἴπω καὶ σᾶς διαβεβαιώσω καὶ διὰ τοῦ λόγου τῆς τιμῆς μου, (διότι γνωρίζω καλῶς) ὅτι καὶ μέχρι τῶν 52½% κάμνουσιν ἔκπτωσιν τὰ καταστήματα τὰ Ἀγγλικὰ πολλάκις ἐπὶ τῶν τιμῶν, τὰς ὁποίας ἀναγράφουσιν. Οὐδεὶς, Κύριοι, μὴ ὢν ἔμπορος, δύναται νὰ προμηθευθῇ τι ἐκ τῆς Ἑσπερίας εἰς συμφερωτέρας τιμὰς ἐκείνων, εἰς ἃς δύναται οἱοσδήποτε ἔμπορος νὰ προμηθευθῇ. Ἀλλὰ θὰ προσθέσω καὶ ἓν ἄλλο. Εἰς τὸν ἔμπορον, τὸν δίδοντα παραγγελίαν δέκα, δεκαπέντε ἢ καὶ τριάκοντα πέντε χιλιάδων δραχμῶν, γίνεται ἔκπτωσις 50%, ἂν ὅμως ὁ αὐτὸς ἔμπορος παραγγείλῃ εἰς τὸ ἴδιον κατάστημα ποσότητα τετραπλασίαν, πενταπλασίαν, δεκαπλασίαν, ἡ ἔκπτωσις βεβαίως θὰ ἦναι μεγαλειτέρα. Ἡ παρεχομένη ἔκπτωσις παρὰ τῶν βιομηχανικῶν καταστημάτων σήμερον γίνεται ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τῆς παραγγελίας. Ὅσον μεγαλείτερον ποσὸν παραγγείλητε, τόσον μεγαλειτέραν ἔκπτωσιν θέλετε ἔχει. Ἑπομένως ἡ ἐπιζητηθεῖσα, οὕτως εἰπεῖν, οἰκονομία δὲν εἶναι ἡ πραγματικὴ, διότι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἐκέρδησεν ἴσως,—καὶ θὰ φανῇ ἐν κέρδος—εἶναι, ὅτι δὲν ἐπλήρωσεν εἰς τὸ Δημόσιον τὸν φόρον τῶν 50 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ὁ ὁποῖος μὲ τὰ πρόσθετα τέλη ἀνέρχεται εἰς λεπ. 70. Ἂν τὰ ἔφερεν ἔμπορος, θὰ ἐπλήρονε τὰ τέλη εἰς τὸ τελωνεῖον, τοῦτο δὲ ἤθελεν εἰσαγάγει αὐτὰ εἰς τὸ ταμεῖον· ὥστε αὐτὸ οὐδόλως μᾶς ὠφελεῖ. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἡ γενομένη μεγάλη παραγγελία ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ καὶ μεγάλην ἔκπτωσιν τιμῶν, μεγαλειτέραν δὲ πάντως τῶν τιμῶν τῶν ἐκπτώσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας προμηθεύονται οἱ διάφοροι ἔμποροι. Τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς προμηθείας εἶναι λίαν δυσανάλογον μὲ τὴν ἐτησίαν κατανάλωσιν. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἐὰν ῥίψωμεν, Κύριοι, τὸ βλέμμα εἰς τὴν σελίδα 17 τοῦ προυπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τοῦ 1896, θέλομεν ἴδει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐργαζομένων ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, καὶ πόσοι εἶναι τεχνῖται αʹ, βʹ, γʹ καὶ δʹ τάξεως· ἐὰν δὲ εἶχον ἀκριβῆ λογαριασμὸν, πόσοι ἐργάζονται ἐν τοῖς συνεργείοις τοῦ Ναυστάθμου καὶ κυρίως εἰς τὸν πάγκον, καὶ πόσοι ἐπὶ τῆς καμίνου, ἤθελον σᾶς εἴπει ἀκριβῶς, ὅτι ἕκαστος ἐργαζόμενος, ὅπως ὁ ἰδιώτης τεχνίτης, ὁ κάλλιστος τεχνίτης, ὁ μᾶλλον φίλεργος, δὲν δύναται νὰ καταναλώσῃ κατ’ ἔτος ἀριθμὸν πλείονα τῶν 80 ἢ 100 ῥινῶν. Ἑπομένως, ἐὰν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἔχωμεν 30 τεχνίτας, ὅσον καὶ ἂν ἐργασθῶσιν οὗτοι, δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσι τὰς 3,000 ῥίνας· ἐὰν δ’ ἔχωμεν 40, δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσι τὰς 4,000.

§88ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶναι τὰ θωρηκτά.

§89Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Πάντων περιλαμβανομένων, κύριε συνάδελφε. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν—καὶ τὸν παρεκάλεσα καὶ χθὲς—νὰ φέρῃ σημείωμα ἀκριβὲς τῶν ἐργαζομένων σιδηρουργῶν εἰς τὸν πάγκον, καὶ θὰ ἴδητε ὅτι οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὸν πάγκον διαρκῶς δὲν ὑπερβαίνουσι τοὺς 25 ἢ 30. Ἑπομένως τὸ ποσὸν τῆς καταναλώσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰς 4,000. Συνεπῶς αἱ ῥῖναι, ἃς ἐπρομηθεύθησαν, 32,000, ἀρκοῦσι διὰ μίαν ὀκταετίαν ἢ δωδεκαετίαν. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸ ἄλλο σπουδαῖον ζήτημα. Συνέστη, ὡς γνωστὸν, ἐπιτροπὴ ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ μηχανικῶν πρὸς παραλαβὴν, ἀνέμενον δὲ ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον καὶ πρώην Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους Κυρίους, τοὺς ἐκ τῶν ναυτικῶν νήσων καταγομένους, ἀνέμενον νὰ διαμαρτυρηθῶσι, διότι ἀντετάχθη εἰς τὴν γνώμην ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ μηχανικῶν καὶ τεχνιτῶν αʹ τάξεως δεδοκιμασμένων ἡ γνώμη τριῶν ἐργοστασιαρχῶν. Σέβομαι ὅλους τοὺς τεχνίτας, ὅλην τὴν εἰδικότητα, ἀλλ’ ἂν πρόκειται νὰ φέρῃ τις εἰς ἀντιπαράστασιν τοὺς τρεῖς τεχνίτας ἐν ἀγνοίᾳ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν θὰ τὸ ἔκαμνεν ὁ κ. συνάδελφος, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἄλλοτε, κύριοι συνάδελφοι, ἐπῆλθεν ἔνστασίς τις ὡς πρὸς τὴν ποιότητα τῶν ὅπλων, τὰ ὁποῖα εἶχε προμηθευθῆ ὁ στρατὸς πρὸ 15–20 ἐτῶν, καὶ ἡ τότε συστᾶσα ἐπιτροπὴ, ἐν ὁλομελείᾳ, παραλαβοῦσα τὰ ὅπλα, διῆλθε πάντα τὰ ἐνταῦθα εἰδικὰ κατατήματα, καὶ μέχρι τοῦ Λαυρίου ἔφερε τά βήματά της. Ἀλλὰ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἔκαμε τὰς δοκιμὰς ἐνώπιον μηχανικῶν, καὶ ἐν Λαυρίῳ ἔτι, διότι ἐκεῖ ἦτο εἰδικός τις τεχνίτης. Μέλη δὲ αὐτῆς ἦσαν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, οἱ μακαρίται Βουγιούκας, Ἰσχόμαχος καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Μετέβησαν ἐκεῖ, καὶ παρουσίᾳ αὐτῶν ἐγένοντο ὅλαι αἱ δοκιμαί. Ἐγὼ, ἐὰν ἤμην μέλος τῆς πρὸς παραλαβὴν τῶν ῥινῶν ἐπιτροπῆς, ἤθελον διαμαρτυρηθῆ ἐντόνως, τασσόμενος μετ’ ἄλλων ἀπέναντι τριῶν ἐργοστασιαρχῶν τεχνιτῶν. Ἀλλὰ ἡ γνώμη ὁλοκλήρου ἐπιτροπῆς καὶ ἐμοῦ ἔπρεπε νὰ σαρωθῇ, ὅπως ἐσαρώθη ἡ ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Τί εἶμαι; Ἐὰν ἐκφέρω γνώμην τινὰ, φέρω τὴν εὐθύνην, ἂν ἦναι καλὴ ἢ κακή. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἔρχομαι καὶ εἰς ἄλλο. Ἀποφεύγω πᾶσαν παρεξήγησιν, καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ παρεξηγήσητε. Εἶσθε βέβαιοι, ὅτι αἱ παρουσιασθεῖσαι ῥῖναι εἰς τοὺς ἐργοστασιάρχας ἐκείνους ἦταν αἱ ῥῖναι τοῦ Ναυστάθμου; καὶ ὅτι ἦσαν πάσης ποιότητος; Παραδέχομαι ὅτι τὰς παρέλαβον ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Ναυστάθμου καὶ ὅτι ἦσαν τοῦ Ναυστάθμου, ἀλλ’ ὅταν πρόκειται νὰ ποιήσητε δοκιμήν τινα, ὀφείλετε νὰ παραλάβητε οὐχὶ ἐξ ἑνὸς κιβωτίου, ἀλλὰ ἐκ πολλῶν καὶ ἐξ ἑκάστου δέματος, διότι αὐταὶ εἶναι κατὰ δέματα καὶ κατὰ βάρος. Εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ἦσαν ἐκ πάντων τῶν κιβωτίων καὶ παντὸς εἴδους; Ποῖος σᾶς τὸ βεβαιοῖ; Αὐτὸ εἶναι ζήτημα μέγα, διότι ἀντιτάσσονται τρεῖς ἐργοστασιάρχαι—τίμιοι ὁμολογουμένως, διότι τοὺς περισσοτέρους γνωρίζω,—ἀπέναντι ἀξιωματικῶν· ἀλλὰ διατὶ δὲν καλοῦνται οἱ καλοὶ οὗτοι ἐργοστασιάρχαι ἐνώπιον τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα ἐξετάσωσι τὰς ῥίνας; διατὶ δὲν συνιστᾶτε ἑτέραν ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ ἴδητε ἂν ἡ γνώμη αὐτῆς θὰ ἦναι ἡ αὐτὴ πρὸς τὴν τῆς πρώτης; Παρουσιάζεται ποτὲ ὅμοιόν τι εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, τῆς ξηρᾶς; ἐρωτῶ τὸν κ. συνάδελφον ἐξ Ὕδρας. Ἂν ἐπιτροπή τις ἀπέῤῥιψε προμήθειάν τινα, ἢ ἐκ κακῆς ἐκτιμήσεως ἢ ἐξ αὐστηροτάτης ἐκτιμήσεως, δὲν ἐκλήθη κατόπιν ἰδιαιτέρως ὁ Α ἢ ὁ Β, διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ, ἀλλὰ παρεπέμφθη τὸ ἀντικείμενον εἰς ἰδιαιτέραν ἐπιτροπὴν, εἰς ἄλλο, οὕτως εἰπεῖν, δικαστήριον.

§90ΚΟΡΠΑΣ. Νὰ κάμουν ἄλλην ἐπιτροπήν.

§91Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Βεβαίως· καὶ τὸ ἐπιτάσσει ὁ νόμος. Ὅταν, Κύριοι, ἐπιτροπαὶ μετέβησαν εἰς Γαλλίαν πρὸς παραλαβὴν τοῦ ἱματισμοῦ τοῦ στρατοῦ, προσέλαβον ἐμπειροτέχνην, καὶ ἀφοῦ ὁ εἰδικὸς οὗτος ἐμπειροτέχνης, ἐξετάσας τὰ εἴδη, παρούσης τῆς ἐπιτροπῆς, ἐγνωμάτευσεν ὅτι εἶναι καλὰ, τότε παρέλαβον τὰς ἐρέας, ἐπὶ τῇ βεβαιότητι ὅτι ἦσαν καλαὶ, διότι βεβαίως ἕκαστος εἰδικότητα δὲν δύναται νὰ ἔχῃ. Ἤδη, Κύριοι, μεταβαίνω εἰς τὴν ἐξέτασιν ἄλλου ζητήματος. Εἶχον ζητήσει καὶ μίαν ἄλλην κατάστασιν, ἀφορῶσαν προμήθειαν διαφόρων εἰδῶν καουτσούκ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς κατέθεσε τὸν σχετικὸν φάκελλον. Ἐν τῷ φακέλλῳ τούτῳ ὑπάρχει καὶ ἡ κατάστασις τοῦ προμηθευθέντος ὑλικοῦ κατὰ τὰ ἔτη 1890–1894, ἀλλὰ τὴν κατάστασιν ταύτην δὲν συνοδεύουσι τὰ πρωτόκολλα τῆς παραδόσεως καὶ παραλαβῆς ἑκάστου εἴδους, ἐφ’ ἑκάστης προμηθείας καὶ ἀποστολῆς. Ἔπρεπεν ἑκάστη παράδοσις καουτσοὺκ ἀφικνουμένη, πρὶν ἢ εἰσέλθῃ εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Ναυστάθμου, νὰ τύχῃ ἐπιθεωρήσεως παρ’ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ, παρόντος καὶ τοῦ χορηγητοῦ ἢ ἀντιπροσώπου αὐτοῦ, ἤθελον ἀποφανθῆ, ὅτι ἡ ποιότης εἶναι καλὴ καὶ ἀνάλογος πρὸς τὴν γενομένην παραγγελίαν καὶ τὸ δεῖγμα, τότε μόνον νὰ γείνῃ δεκτή, ἄλλως εἶναι ἀποῤῥιπτέα. Ἀλλὰ τί ἐπισυνάπτεται ἐνταῦθα; Ἐπισυνάπτεται ἓν πρωτόκολλον, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ συστήσῃ ἐπιτροπὴν πρὸς ἀπόκρουσιν, καὶ συνέστησε τὴν ἐπιτροπὴν τὴν 23 Φεβρουαρίου 1896, τὰ δὲ ἄλλα πρωτόκολλα τῶν διαδόχων παρέλαβε. Δὲν γνωρίζομεν οὔτε τί ποσὸν παρελήφθη, οὔτε τί ποσὸν εἰσήχθη εἰς τὰς ἀποθήκας, οὔτε τίποτε. Σημειοῦνται ἐν τῇ καταστάσει, ἀλλὰ δὲν ἐπισυνάπτεται, ἐπαναλαμβάνω, τίποτε σχετικόν. Ἀλλά, Κύριοι, ἂς ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας καὶ ἐπὶ τοῦ ἀκολούθου...

§92Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τὸ πρωτόκολλον, τὸ ἔγγραφον τοῦ Ναυστάθμου, ὁμιλεῖ περὶ τῶν παραγγελθέντων ἐλαστικῶν, ὅτι εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν τώρα. Ὥστε ἀφοῦ εἶναι εἰς καλὴν κατάστασιν τώρα, εἰς καλλιτέραν θὰ ἦσαν, ὑποθέτω, ὅταν παρελήφθησαν.

§93Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ἠξεύρω.

§94Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Οὕτω λέγει.

§95Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ πρωτόκολλον τῆς παραλαβῆς ἐπεθύμουν νὰ ἔχω... Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὸν θαυμασμόν μου, εἶναι τὸ ἀκόλουθον· καὶ σᾶς ἀναφέρω τὰς γενομένας προμηθείας, ἐπικαλούμενος τὴν προσοχὴν ὑμῶν. Εἰς τὰ 1890 ἐπρομηθεύθησαν καουτσοὺκ ἀξίας 26,229 δρ. Εἰς τὰ 1891 οὐδεμία προμήθεια ἐγένετο. Εἰς τὰ 1892 ἐπίσης οὐδεμία προμήθεια ἐγένετο. Εἰς τὰ 1893 προμήθεια ἐγένετο μόνον ἀξίας 4,707 δραχ. Εἰς τὰ 1894 πρώτη προμήθεια ἀξίας δραχ. 4,441 καὶ 10/00, δευτέρα προμήθεια ἀξίας δραχ. 82,100.86, τρίτη προμήθεια ἀξίας δραχμῶν 35,338 καὶ 38/00, τετάρτη προμήθεια ἀξίας δραχ. 575 καὶ 25/00· ἑπομένως τὸ ὅλον τῆς ἀξίας τοῦ προμηθευθέντος καουτσοὺκ κατὰ τὸ 1894 ἀνέρχεται εἰς τὸ οὐκ εὐκαταφρόνητον καὶ σεβαστὸν ποσὸν τῶν δραχμῶν 122,455 καὶ 59/00. Τοῦτο ἂν ἦναι χρήσιμον, ἢ ἂν θὰ καταστραφῇ, ὅπως κατεστράφησαν καὶ καλώδια καὶ λοιπά, ἀγνοῶ· γνωρίζω μόνον, ὅτι ἐν γένει ἅπαντα τὰ κατασκευάσματα ἀπὸ καουτσοὺκ ἔχουσιν ἀνάγκην μεγίστης ἐπιτηρήσεως, προφυλάξεως, καὶ ἰδίᾳ συντηρήσεως. Αὐτὰ εἶναι, Κύριοι, τὰ ὁποῖα συνάγω ἐκ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου μεταβαίνω εἰς μίαν ἄλλην ἐπίσης σπουδαίαν ὑπόθεσιν. Τὰ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου ἐλειτούργουν καλῶς, ἀνταπεκρίνοντο δὲ κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον εἰς ὅλας τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ στόλου. Ἐργοστασιάρχης τις ἐν Πειραιεῖ εἶχε μηχανήματά τινα πρὸς κατασκευὴν κοχλιῶν καὶ περικοχλίων· τὰ μηχανήματα ταῦτα προσεφέρθη ὁ ἐργοστασιάρχης νὰ πωλήσῃ μὲ ἐκπεσμένας, ὡς ἐσημείου αὐτὸς οὗτος, τιμὰς εἰς τὸν Ναύσταθμον. Ἐξ ἐπισήμου ἀντιγράφου, τὸ ὁποῖον ἔχω εἰς χεῖράς μου, ἐμφαίνεται ὅτι προσφέρεται νὰ πωλήσῃ τὰ μηχανήματα ταῦτα μεθ’ ὅλων τῶν ἐξαρτημάτων, δηλαδὴ μὲ ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων δύνανται τὰ μηχανήματα, τιθέμενα ἐν λειτουργίᾳ, νὰ παραγάγωσι τὰ ἀπαιτούμενα, ἤτοι κοχλίας, περικόχλια κτλ.

§96Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τοὺς ἱμάντας τοὺς βάζετε;

§97Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὄχι. Δὲν ἀποτελοῦσιν ἀναπόσπαστον μέρος οἱ ἱμάντες. Μόνον αἱ μῆτραι τὰ σφυρία καί τινα ἄλλα ἀποτελοῦσιν ἀναπόσπαστον μέρος τῶν μηχανημάτων· διότι ἱμάντας δύνασθε νὰ δέσητε ἢ μακροὺς ἢ κοντούς, ἀναλόγως τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν τοποθετηθήσεται ἀπὸ τοῦ ἄξονος τὸ μηχάνημα. Ἑπομένως τὰ ἀναποσπάστως συνδεδεμένα μὲ τὰ μηχανήματα ἐξαρτήματα (καὶ δι’ αὐτὸ καλοῦνται ἐξαρτήματα) δὲν παρεδόθησαν. Ἐτοποθετήθησαν, ὡς ἀναφέρει ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου, παρακειμένως τοῦ σιδηρουργείου. Τίνες τὰ παρέλαβον; Τίνες οἱ ὑπόλογοι τῆς παραλαβῆς; Ὁπόταν, Κύριοι, κάμνωμεν προμήθειάν τινα ἢ παραλαβὴν μηχανήματος, ὀφείλομεν νὰ συστήσωμεν ἐπιτροπὴν, ἐν ᾗ θέλουσι συμπεριληφθῆ καὶ εἰδικοί. Μετέβη ἐπιτροπή τις εἰς Πειραιᾶ, ἡ ὁποία ἐξήτασε τὰ μηχανήματα καὶ ἀπεφάνθη ὅτι δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι καὶ νὰ ὠφελήσωσι τὰ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου, παρέχοντα διάφορα εἴδη κοχλιῶν καὶ ἀμφιδετῶν, τὰ ὁποῖα χρειάζονται κυρίως διὰ τοὺς λέβητας τῶν πλοίων καὶ δι’ αὐτὰ τὰ πλοῖα; Ὅτε δὲ τὰ μηχανήματα ταῦτα μετεφέρθησαν ἐκ Πειραιῶς εἰς τὸν Ναύσταθμον, χωρὶς νὰ παραλάβῃ τις ταῦτα, οὐδὲ συνεπῶς νὰ συνταχθῇ πρωτόκολλον, ἐτοποθετήθησαν ἐκεῖ...

§98ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἡ τοποθέτησις δὲν εἶναι παραλαβή;

§99Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄν παρελήφθησαν καὶ ἐτοποθετήθησαν, ζητῶ τοὺς ἐνόχους, διότι δὲν παρέλαβον συμφώνως μὲ τὰς προτάσεις τοῦ ἐργοστασιάρχου τὰ ἐξαρτήματα. Ἄν ὑπῆρξεν ἐπιτροπὴ, παραλαβοῦσα τὰ μηχανήματα, οἱαδήποτε καὶ ἄν ἦναι αὕτη, εἶναι ὑπεύθυνος.

§100ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν συνετάχθη πρωτόκολλον;

§101Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὄχι. Δι’ αὐτὸ ἀπορῶ, Κύριοι. Τὰ μηχανήματα, μεταφερθέντα εἰς τὸν Ναύσταθμον, ἔπρεπε νὰ παραληφθῶσιν ἢ ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἢ ἐν Πειραιεῖ, νὰ τεθῶσιν ἐν λειτουργίᾳ, καὶ τότε θὰ ἦσαν πλήρη. Ἀλλ’ ἄς ἴδωμεν, τί ἀναφέρει αὐτὸς ὁ κ. Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1864 τοῦ 1896 τηλεγραφήματος. Παραλείπω τὰ ἄλλα (ἀναγινώσκει): «Ταῦτα τὰ μηχανήματα, ἕνεκα ἐλλείψεως ἐξαρτημάτων, μὴ παραδοθέντων παρὰ τοῦ ἀνωτέρω πωλητοῦ (Seyn) δὲν λειτουργοῦσιν». Ἔχομεν τὰ μηχανήματα, ἀλλὰ πάντα τὰ μηχανήματα, ὡς γνωστὸν, ἔχουσιν ἀνάγκην ἐπιτηρήσεως. Δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ χορηγητὴς ἐπληρώθη ἢ δὲν ἐπληρώθη, διότι δὲν εἶχον καιρὸν νὰ μελετήσω τοῦτο· ἀλλὰ καὶ ἂν ἐπληρώθησαν τὰ μηχανήματα ταῦτα, φθάνομεν εἰς τὸ αὐτό. Δυνάμεθα νὰ τὰ ἀφήσωμεν νὰ φθαρῶσιν; Ἔχουσι λοιπὸν ἀνάγκην διαρκοῦς συντηρήσεως ἀφ’ ὅτου τὰ παρελάβομεν.

§102ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τοῦ κ. Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου ποίαν ἡμερομηνίαν φέρει;

§103Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν φαίνεται τίποτε.

§104Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Θέλετε νὰ μάθητε πότε παρελήφθησαν; Ἐπὶ τοῦ προκατόχου, Κύριε.

§105Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Βεβαιότατα, τὸ γνωρίζω αὐτό· ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ διατὶ κατὰ τὴν παραλαβὴν δὲν συνεστήθη ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ τὰ παραλάβῃ, νὰ ἀναθέσῃ εἰς εἰδικοὺς ἄνδρας νὰ τὰ τοποθετήσωσι, νὰ παραμένῃ ἐκεῖ, νὰ τὰ ἴδῃ λειτουργοῦντα καὶ κατασκευάζοντα ὅ,τι κατασκευάζεται καὶ ἐν Πειραιεῖ, καὶ τότε νὰ βεβαιώσῃ τὴν καλὴν λειτουργίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, Κύριοι. Λυποῦμαι δὲ, διότι ἐκ τῶν λεγομένων ἐν τοῖς καφενείοις ἠναγκάσθην νὰ φέρω τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, ἐκ τῆς ὁποίας ὅμως διεχύθη μικρόν τι φῶς εἰς τὰ σκοτεινὰ τῶν ἐν τῷ Ναυτικῷ προμηθειῶν.

§106ΣΠ. ΣΤΑΗΣ. Τὰ τῆς ὑποθέσεως τῶν ῥινῶν, κύριε Πρόεδρε, εἰς δύο κυρίως στάδια, ὡς ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀντελήφθην, διαιροῦνται, εἰς τὸ στάδιον τῆς καταπληκτικῆς ταύτης προμηθείας τῶν 32,000 τεμαχίων ῥινῶν καὶ εἰς τὸ στάδιον τῆς παραλαβῆς αὐτῶν. Ἑπομένως πρέπει νὰ ἐξετασθῇ διακεκριμένως τὸ ἓν ἀπὸ τὸ ἄλλο, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, τίς εἶναι ὁ ὑπόλογος διὰ τὴν καταπληκτικὴν ταύτην παραγγελίαν τῶν 32,000 τεμαχίων ῥινῶν, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, ἂν ἐκ τῆς πρωτοβουλίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὸ 1894 ἐγένετο ἡ καταπληκτικὴ αὕτη προμήθεια, καὶ ἂν ἀληθῶς ἐγένετο ἐκ τῆς πρωτοβουλίας τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκείνου, βεβαίως ἡ Βουλὴ πρέπει ταχέως νὰ ζητήσῃ εὐθύνας. Ἀλλ’ ἵνα μάθωμεν, τίς ὁ ὑπόλογος διὰ τὴν μεγάλην ταύτην προμήθειαν, πρέπει νὰ ἀναγνώσωμεν τὸ ἑξῆς ἐπίσημον ἔγγραφον, ὑπὸ ἡμερομηνίαν 15 Νοεμβρίου 1894, τοῦ Βασιλικοῦ Ναυστάθμου, ἀπευθυνόμενον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, τοῦ τότε καὶ νῦν καὶ εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα (ἀναγινώσκει): «Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τμῆμα ὑλικοῦ.—Συμφώνως τῇ ὑπ’ ἀριθ. 25447 τηλεγραφικῇ διαταγῇ, ὑποβάλλομεν σὺν τῇ παρούσῃ δύο πίνακας, ἐμφαίνοντας τὴν ποσότητα, ποιότητα καὶ διαστάσεις τῶν κατὰ τὸ ἐλευσόμενον ἔτος 1895 ἀναγκαιουσῶν τῇ ναυτικῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν τορπιλλοφόρων σκαφῶν ῥινῶν». Ἐξεταστέον ἑπομένως τοὺς πίνακας. Οἱ πίνακες εἶναι ἐπίσημοι· ὁ μὲν πρῶτος ἐκ τῶν πινάκων δεικνύει ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον κατὰ τὸ 1895 διὰ τὰ συνεργεῖα τοῦ Ναυστάθμου, ὁ δὲ δεύτερος, ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τῶν ῥινῶν, τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν τορπιλλοβόλων σκαφῶν πάλιν κατὰ τὸ 1895. Ὁ πίναξ ὡς ἐπικεφαλίδα ἔχει τὰ ἑξῆς: «Πίναξ ἐμφαίνων τὴν ποσότητα, ποιότητα καὶ διαστάσεις τῶν κατὰ τὸ ἐλευσόμενον ἔτος 1895 ἀναγκαιουσῶν τῇ ναυτικῇ ὑπηρεσίᾳ ῥινῶν.» Ὁ πίναξ δὲν εἶναι μακρὸς, ἔχει πολλὰς στήλας, καὶ ἴσως, φαίνεται, ὁ συντάκτης ἐπεθύμει ν’ ἀποφύγῃ τὴν μεγάλην ἐντύπωσιν, διὸ κατὰ δωδεκάδας ἀναφέρει τὸ ποσὸν τῶν ῥινῶν· ἐγὼ ὅμως ἔλαβον κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀθροίσω ταύτας ἁπάσας...

§107Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Οὕτω πωλοῦνται, κατὰ δωδεκάδας.

§108ΣΤΑΗΣ. Μάλιστα... Καὶ τὸ μὲν ποσὸν τῶν ῥινῶν τῶν ἐν τῷ πρώτῳ πίνακι εἶναι ἐν ὅλῳ 29,242...

§109ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τεμάχια.

§110ΣΤΑΗΣ. Τεμάχια, μάλιστα... Ὁ δεύτερος πίναξ, ἐπίσης, ὁ ἐξερχόμενος ἐκ τοῦ ἐπισήμου γραφείου τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, φέρων δὲ καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἁρμοδίου, περιέχει 2160 ῥίνας, ἑπομένως τὸ σύνολον 31,402. Τὸ ἔγγραφον ἄρα τοῦ Ναυστάθμου, τὸ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀποσταλὲν συνεπείᾳ αἰτήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὁρίζει ἀκριβῶς καὶ τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαιοῦν τῇ ναυτικῇ ὑπηρεσίᾳ ῥινῶν διὰ τὸ ἔτος 1895. Ἄρα ὁ Ὑπουργὸς ὤφειλεν ἀκριβῶς τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ προμηθευθῇ, ἐὰν δὲν εἶχε λόγους νὰ δυσπιστῇ πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ μάλιστα τοῦ Ναυστάθμου καὶ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης. Σεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε σήμερον Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, βεβαίως δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι ἔχετε πάσας τὰς ἀπαιτουμένας ἐκείνας εἰδικὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἵνα ἐξελέγξῃ πάσας τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ μάλιστα τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ναυστάθμου, ἡ ὁποία εἶναι ὅλως ἀνεξάρτητος, ὡς καὶ σεῖς ὁ ἴδιος ὡμολογήσατε, καὶ ὑπεσχέθητε μάλιστα ὅτι θὰ φέρητε σχετικὸν νομοσχέδιον πρὸς θεραπείαν τῆς καταστάσεως ταύτης. Ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τοῦ 1894 οὐδὲν εἶχε δικαίωμα νὰ εἴπῃ πρὸς τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ναυστάθμου...

§111Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ εἴπω δύο λέξεις;

§112ΣΤΑΗΣ. Μάλιστα.

§113Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς, νομίζω ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ προμηθείας ποσοῦ τινος ἀντικειμένων, θέλει ἐρωτήσει ἀμέσως τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην, πόσα εἶναι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ καταβληθῶσι διὰ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην προμήθειαν. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἐρωτήσῃ συγχρόνως ποῖος εἶναι συνήθως ὁ μέσος ὅρος τῆς καταναλώσεως, καὶ ποῖον ποσὸν ἐπρομηθεύετο καὶ κατηναλίσκετο κατὰ τὸ παρελθόν.

§114ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω σήμερον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἂν γινώσκῃ τὰ πραγματικῶς καταναλισκόμενα ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, ποῖα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πράγματι χρησιμοποιοῦνται, δωροῦνται, πωλοῦνται ἢ καίονται, τὰ ὁποῖα ἐγὼ γινώσκω, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα συνεδρίασιν μυστικὴν, ἵνα ὁμιλήσωμεν περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ λεχθῶσι δημοσίᾳ, διότι, Κύριοι, πλησιάζει ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ δράσωμεν, καὶ θὰ εὑρεθῶμεν ἀνέτοιμοι.

§115Δ. ΣΤΑΪΚΟΣ. Ἀφοῦ θέτετε ἐκεῖ τὸ ζήτημα, ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι τὸ ναυτικόν μας εἶναι εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε δύναται νὰ δράσῃ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἂν θελήσωμεν.

§116ΣΤΑΗΣ. Εἴθε! Λοιπὸν ἔχομεν τὸν Ὑπουργὸν, λαμβάνοντα τὰς πληροφορίας αὐτοῦ ἐκ τοῦ Ναυστάθμου, σώματος ἀνεξαρτήτου ὅλως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, συνεπείᾳ δὲ τῶν πληροφοριῶν τούτων ὤφειλεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ προμηθευθῇ τὸ αἰτηθὲν ποσὸν, ἑπομένως οὐδεμίαν ὑπέχει εὐθύνην ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πρὶν ἴδω καὶ μελετήσω τὰ ἔγγραφα ταῦτα, καθ’ ἣν ἡμέραν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου εἰσηγεῖτο τῶν ναυτικῶν του νομοσχεδίων, καὶ ἔλεγεν, ὅτι ἐγένετο προμήθεια 32,000 τεμαχίων ῥινῶν, καὶ ὅτι καταχρήσεις καταπληκτικαὶ ἐγένοντο, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ζητήσωμεν τοὺς ἐνόχους, καὶ ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ θάῤῥος νὰ ὁμιλήσωμεν ἡμεῖς, οἱ ὑποστηρίξαντες τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1894,—διότι καὶ ἐγὼ ἤμην ἐκ τῶν ὑποστηριξάντων τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην—σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐκλονίσθην, καὶ πρὸς στιγμὴν ἐπίστευσα, ὅτι ἐγένοντο καταχρήσεις, πρῶτος δὲ ἐγὼ ἐσκόπουν νὰ ζητήσω τὴν εἰς δίκην παραπομπὴν τῶν ἐνόχων. Ἀλλ’ εὐτυχῶς αἱ ὑποψίαι μου διεσκεδάσθησαν μετὰ τὴν ἐπισταμένην μελέτην τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων. Τοιαῦται κατηγορίαι δὲν πρέπει νὰ ῥίπτωνται οὑτωσὶν ἐπιπολαίως καὶ ἀμελετήτως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλ’ ἀκούσατε τώρα καὶ ἄλλο τι, πολὺ παράδοξον καὶ σχεδὸν ἀπίστευτον. Αὐτοὶ οὗτοι οἱ βεβαιώσαντες ὅτι ἀπητοῦντο 32,000 ῥῖναι διὰ τὸ ἔτος 1895, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι μετὰ ταῦτα ἐβεβαίωσαν τὰ ἐναντία! Καὶ ἀληθῶς, Κύριοι, ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων αὐτῶν τούτων τῶν ἀρχῶν, διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῶν Διευθυντῶν ἐπικεκυρωμένων, ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῶν ἀπαιτουμένων κατ’ ἔτος ῥινῶν εἶναι 2287! Πῶς, ἐνῷ σεῖς κατὰ τὴν 26 Φεβρουαρίου 1896 βεβαιοῦτε ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῶν κατ’ ἔτος ἀναγκαίων ῥινῶν εἶναι 2287, ζητεῖτε μόνον διὰ τὸ ἔτος 1895 τεμάχια ῥινῶν 32,000; Πῶς βεβαιοῦτε σεῖς διὰ τῆς ὑπογραφῆς σας, δι’ ἄλλων ἐγγράφων παρομοίων, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ καταναλωθὲν ἐπὶ ἑξαετίαν ὁλόκληρον ἀνῆλθεν εἰς 13,722, καὶ πρὸ ἔτους μόλις ἐβεβαιώσατε διὰ τῆς ὑπογραφῆς σας, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον κατὰ τὸ ἐλευσόμενον ἔτος 1895, οὐχὶ διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ διὰ τὸ ἔτος 1895, εἶναι 32,000; Καὶ πῶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, δὲν τοὺς συλλαμβάνετε ἐκ τοῦ ὠτὸς τοὺς ἐνόχους τοιαύτης πλαστογραφίας; πῶς δὲν προφυλακίζετε αὐτούς; πῶς δὲν παραπέμπετε αὐτοὺς—οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦναι—εἰς τὸ Ναυτοδικεῖον, ἀλλὰ κατηγορεῖτε ἐρήμην ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀθῷοι, καὶ δὲν καταδιώκετε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπεύθυνοι; Ἔπρεπεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκόν των, νὰ διδάξητε διὰ τῆς τιμωρίας των, νὰ ἐπιτελῶσιν αὐτό. Σεῖς δὲ, ὁ καθ’ ἑκάστην καυχώμενος ὅτι ἐπιτελεῖτε τὸ καθῆκόν σας, δὲν ἐκτελεῖτε αὐτό. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ δεύτερον στάδιον, τὸ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ῥινῶν. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ τὴν προμήθειαν ποιησάμενος, δὲν εἶναι ὁ Ὑπουργὸς ὁ παραλαβὼν τὴν προμήθειαν, εἶναι ἄλλος Ὑπουργὸς, εἶναι Ὑπουργὸς ἀξιότιμος καὶ ἔντιμος, ἀλλ’ ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον, προκειμένου περὶ συμφερόντων τοῦ Κράτους, πρέπει νὰ λέγωμεν τὰ σῦκα σῦκα καὶ τὴν σκάφην σκάφην, ἀδιαφοροῦντες ποίαν ἰδέαν θὰ σχηματίσῃ ὁ εἷς ἢ ὁ ἄλλος, καὶ ἀδιαφοροῦντες, ἂν θὰ διαγραφῶμεν ἐκ τοῦ καταλόγου ἐν ἐνδεχομένῃ τινὶ περιπτώσει. Πῶς ἆρά γε νὰ ἐγένετο ἡ παραλαβὴ τῶν ῥινῶν; διετηρήθησαν αἱ νόμιμοι διατυπώσεις πρὸς περιφρούρησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου; Ἐκεῖ δὲ ἔπρεπε νὰ στραφῶσιν αἱ ἀποστροφαὶ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμε πρὸ ἡμερῶν κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ 1894, ὁ ὁποῖος πράγματι ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν του. Ἂν δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου συνάδελφος δὲν ἐζήτει τὸν φάκελλον καὶ δὲν ἐξηναγκάζεσθε σήμερον νὰ εἴπητε πάντα, ὅσα εἴπετε,—καὶ σᾶς ἐπαινῶ διὰ τοῦτο—ἤθελεν ἡ Βουλὴ διατελεῖ ἐν τῷ σκότει καὶ θὰ ἐνόμιζεν ὡς ἐνόχους τοὺς πράγματι ἀθώους· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπράξετε σήμερον, ὠφείλατε νὰ πράξητε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἵνα μὴ ἀποδοθῇ εἰς ὑμᾶς πρόθεσις διαστροφῆς τῆς ἀληθείας τῶν πραγμάτων πρὸς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν. Ἰδοὺ λοιπὸν, πῶς ἔχουν τὰ τοῦ δευτέρου ζητήματος. Κατὰ τὸν νόμον, εὐθὺς ὡς ἔλθῃ ἐν τῷ τελωνείῳ Πειραιῶς ἡ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ γενομένη προμήθεια εἰδῶν τῆς στρατιωτικῆς ἐν γένει ὑπηρεσίας, καταρτίζεται ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν ἀξιωματικῶν πρὸς παραλαβήν. Πράγματι δὲ κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ ἐξ ἑπτὰ ἀξιωματικῶν πρὸς παραλαβὴν τῶν ῥινῶν, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἑπτὰ τούτων μόνον οἱ δύο εἶχον εἰδικότητα, ἵνα γνωματεύσωσιν ἐν ἐπιγνώσει, ἂν αἱ ῥῖναι ἦσαν καλῆς ποιότητος καὶ ὡς ὡρίζετο ἐν τῷ συμβολαίῳ, οἱ δὲ ἄλλοι πέντε οὐδεμίαν εἶχον πεῖραν τοιούτων ζητημάτων, τουτέστιν ἂν αἱ ῥῖναι ἔχωσι τὴν ἀντοχὴν, τὸ ἀπαιτούμενον μῆκος καὶ τὰ προτερήματα διὰ τὴν ἐργασίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ναύσταθμος εἶχε ζητήσει τὴν προμήθειαν αὐτῶν. Ἐκ τῶν ἑπτὰ λοιπὸν ἀξιωματικῶν οἱ πέντε ἦσαν ὅλως ἀναρμόδιοι, ὅπως ἀποφανθῶσι περὶ τῆς παραδοχῆς ἢ μὴ τῶν ῥινῶν...

§117ΔΙΟΝ. ΣΤΑΙΚΟΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἦσαν καὶ οἱ δύο ἀρχιμηχανικοὶ τοῦ Ναυστάθμου.

§118ΣΤΑΗΣ. Περὶ ἄλλων πραγμάτων ἦσαν ἁρμόδιοι νὰ ἐκφέρωσι γνώμην οἱ ἱκανώτατοι ἄλλως ἀξιωματικοί, περὶ ὧν ὁμιλεῖτε, ἀλλ’ ἂν αἱ ῥῖναι ἦσαν καλῆς ἢ κακῆς ποιότητος, οὐδεμίαν εἶχον ἁρμοδιότητα ν’ ἀποφανθῶσι. Καὶ ἐν τούτοις ἀπεφήναντο, ὅτι αἱ ῥῖναι δὲν ἦσαν καλῆς ποιότητος, καὶ ἑπομένως ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ παραληφθῶσιν. Ἐν τούτοις ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, μέλος τοῦ ἀχρόου Ὑπουργείου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, παρὰ τὴν γνώμην τῆς ῥηθείσης ἐπιτροπῆς ἐζήτησε τὴν γνώμην ἐμπειρογνωμόνων, εἰδικῶν ἐργοστασιαρχῶν ἐν Πειραιεῖ, καλῶς πράξας κατ’ ἐμὲ, περὶ τῆς ποιότητος τῶν ῥινῶν, συμφώνως πρὸ τοὺς ἐν τῷ συμβολαίῳ ὅρους. Οἱ εἰδικοὶ οὗτοι πραγματογνώμονες, δι’ ἐγγράφου αὐτῶν, εὑρισκομένου ἐν τῷ ἀνὰ χεῖράς μου φακέλλῳ, ἐγνωμάτευσαν ὅτι αἱ ῥῖναι, δοκιμασθεῖσαι ἐπανειλημμένως, εὑρέθησαν ἀρίστης ποιότητος. Ἑπομένως τὸ Ὑπουργεῖον, λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὴν γνωμοδότησιν ταύτην τῶν εἰδικῶν πραγματογνωμόνων, διέταξε τὸν Ναύσταθμον νὰ παραλάβῃ αὐτάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὅλη ἱστορία, ἡ ὁποία δυστυχῶς ἔπεσεν εἰς βάρος ἀνθρώπων ὅλως ἀθώων, καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ εἰς βάρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξον τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1894, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶμαι καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε καὶ διὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ διὰ τὰς ἄλλας σκανδαλώδεις ἱστορίας, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κ. Ὑπουργὸς, πρέπει νὰ συστηθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, ἵνα ἐξετασθῶσι τὰ πράγματα, ἵνα ἴδωμεν πράγματι, πῶς ἐδαπανήθησαν τὰ τόσα ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον κατ’ ἔτος δαπανᾷ διὰ τὴν ναυτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας, ἐνῷ δυστυχῶς τὰ πλοῖα ἡμῶν μένουσιν ἠγκυροβολημένα καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἔτους, ἐνῷ γνωρίζομεν, ὅτι ἤδη ἤρξατο, ἔστω καὶ κατὰ κλάσμα χιλιοστοῦ, ἡ φθορὰ τοῦ θώρακος τῶν θωρηκτῶν ἡμῶν, ἐνῷ γνωρίζομεν, ὅτι ἀξιωματικοὶ καὶ ναῦται τῶν θωρηκτῶν καὶ τῶν ἄλλων ἡμῶν πλοίων διατρίβουσι τὸ πλεῖστον εἰς τὴν ξηράν, γυμναζόμενοι εἰς τὰς οἰκίας αὐτῶν, ἰδίᾳ οἱ ναῦται, ἐξασκούμενοι εἰς τὸ ὑπηρετικὸν ἐπάγγελμα, ἐνῷ γινώσκομεν πάντες, ὅτι ἀτμόπλοια πλήρη γαιανθράκων ἔρχονται τακτικώτατα ἐξ Ἀγγλίας ἐπὶ λογαριασμῷ τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς προμήθειαν τῶν ὁποίων κατ’ ἔτος ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν καταβάλλει τὸ Δημόσιον, χωρὶς ἐν τούτοις ὁ στόλος ἡμῶν νὰ ἐξασκῆται εἰς γυμνάσια ἐν τῷ ἀνοικτῷ πελάγει. Ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, τῆς ὁποίας τὴν σύστασιν πρὸ πάντων ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν, ἴσως ἤθελε μάθει μεταξὺ τῶν ἄλλων, ὅτι καὶ οἱ γαιάνθρακες καταναλίσκονται, διότι κάῤῥα ἰδιωτικὰ μεταφέρουσιν αὐτοὺς ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου εἰς ἰδιωτικὰς οἰκίας, ὡς ἐγένετο πρό τινων ἡμερῶν ἔν τινι γαιανθρακαποθήκῃ τοῦ Δημοσίου ἐν Πειραιεῖ.

§119Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω πρὸς τὸν κύριον συνάδελφον. Ἐν πρώτοις θεωρῶ τὸν ἔλεγχον τῶν κυβερνητικῶν πράξεων πρώτιστον καθῆκον τῆς Βουλῆς, καὶ τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διετύπωσε προχθές. Τὸ ψηφίζειν εἶναι εὔκολον, τὸ ἐλέγχειν δυσχερέστατον, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐκάλεσεν ἡμᾶς καὶ ἐν τῷ εἰσηγητηρίῳ τοῦ προϋπολογισμοῦ λόγῳ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Μετὰ λύπης λέγω, ὅτι οἱ ἀπολογισμοὶ οὐδόλως ἠλέγχθησαν, οἱ γενικοὶ λογαριασμοὶ ἐξικνοῦνται μέχρι τοῦ 1879, καὶ ἐν τοσούτῳ ἔλεγχος αὐτῶν δὲν ἐγένετο. Ἐὰν ἀναμείνωμεν συμπλήρωσιν τοῦ 1880, 1881 καὶ 1882, ἵνα ἀρχίσωμεν τὰς ἐργασίας μας, πιστεύω ὅτι πολὺ βραδέως θὰ ἐργασθῶμεν καὶ ἡμεῖς, ὡς ὁ Ἄρειος Πάγος, ὁ ὁποῖος καθυστερεῖ ἐπὶ ὀκτὼ ἔτη. Ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι δὲν φέρομεν εὐθύνην διὰ πράξεις, τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν, φέρομεν εὐθύνην ἐπὶ τῶν πράξεων, τὰς ὁποίας γνωρίζομεν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ ὑπηρεσίᾳ πράξῃ τι, φέρει εὐθύνην αὐτὸς, οὐχὶ ἐγὼ, καὶ εἰς αὐτὸν ἐναπόκειται νὰ ἐκτελέσῃ, συμφώνως πρὸς τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν φέρει ὁ ἴδιος.

§120ΣΤΑΗΣ. Ἔχομεν ἠθικὴν εὐθύνην· δὲν πρόκειται περὶ νομικῆς εὐθύνης. Ἀφοῦ δ’ ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει νομικὴ εὐθύνη, οὐδὲν ἄλλο ὑφίσταται, παρὰ μόνον ἡ ἠθικὴ εὐθύνη.

§121Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος μέγα ἀδίκημα ἔπραξε πρὸς τὸν κ. Μπούμπουλην. Δὲν πιστεύω νὰ μὴ τὸν γνωρίζῃ. Ὁ κ. Μπούμπουλης εἶναι ἄνθρωπος ἐνεργῶν, τρέχων πανταχοῦ, ἐγκατέλειψε τὰς τάξεις τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, καὶ μετέβη εἰς τὸ νεώριον τῆς Ἀτμοπλοίας, ἐγνώρισε δὲ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τοὺς ἐργαζομένους. Ἐὰν ὁ κ. Λεβίδης καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς οἱοσδήποτε καλούμενος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἠδύνατο νὰ σφάλῃ περὶ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀπαιτουμένων ῥινῶν, ὁ κ. Μπούμπουλης δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σφάλῃ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι ἔσφαλε, διότι δὲν ἐγνώριζε, θὰ ἀδικήσωμεν αὐτόν.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κυθήρων. Εἶπεν ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ διορίσῃ ἐξεταστικὴν ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ὑπάρχει πρότασις, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν ταύτην, τότε θὰ ἐκλέξῃ τὴν ἐπιτροπήν. Τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην δὲν διορίζει ὁ Πρόεδρος.

§123ΧΡ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§124ΣΠ. ΣΤΑΗΣ. Λυποῦμαι ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Βόλου δὲν εἶναι παρὼν, ἵνα τὸν παραπέμψω εἰς τὸ ἄρθρον 15 τοῦ βασιλικοῦ διατάγματος τῆς 12 Μαΐου 1889 περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Βασιλικοῦ Ναυστάθμου, τὸ ὁποῖον βεβαίως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς, ὡς εἰδικώτατος περὶ τὰ νομικὰ, κάλλιστα γνωρίζει. Τὸ ἄρθρον τοῦτο κελεύει, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου συντάσσει καὶ ὑποβάλλει ἐν δέοντι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν τοὺς πίνακας τῶν διὰ τὸν Ναύσταθμον καὶ τὸν στόλον ἀναγκαιουσῶν προμηθειῶν. Ἑπομένως οἱ πίνακες οἱ ἀποσταλέντες κατὰ τὸ 1894 ὑπὸ τοῦ Ναυστάθμου καὶ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἦσαν ὑποχρεωτικοὶ διὰ τὸν τότε Ὑπουργόν. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπον πρὸ μικροῦ, ὅτι ὀρθῶς ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν ἔχει παρὰ τοῦ νόμου δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἐν τῷ Ναυστάθμῳ λαμβάνοντα χώραν. Τούτου δ’ ἕνεκα ὑπέβαλεν ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλπίζει νὰ ἐπιτύχῃ τὸν πλήρη ἔλεγχον τῶν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ λαμβανόντων χώραν. Ἐὰν δ’ οὕτως ἔχῃ, βεβαίως πρέπει τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ ταχέως, ἵνα τέλος πάντων ἐγείρωμεν τὸ παραπέτασμα, ὅπως ἴδωμεν ὄπισθεν αὐτοῦ ὁποῖά τινα λαμβάνουσι χώραν.

§125ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ δώσω ἀπάντησίν τινα εἰς τὸν κ. Βότσαρην. Ὁ κ. ἐξ Ἄρτης συνάδελφος, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐχαρακτήρισε τοὺς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν λόγους μου ὡς ἐπίθεσιν. Δικαίωμα αὐτοῦ εἶναι νὰ χαρακτηρίζῃ ὅπως ἂν θέλῃ τοὺς λόγους τῶν ἄλλων, ὡς καὶ ἐμὸν δικαίωμα εἶναι ν’ ἀντεπεξέλθω κατ’ ἀνθρώπου, καὶ μάλιστα κατὰ Ὑπουργοῦ, ὑβρίζοντος ὁλόκληρον σῶμα ἀξιωματικῶν, τῶν ὁποίων δυστυχῶς προΐσταται. (θόρυβος). Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἐμοῦ ἔπρεπε νὰ προηγηθῶσι, λαμβάνοντες τὸν λόγον, οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὄντες ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βότσαρης, ἀλλὰ ἀφοῦ οἱ Κύριοι οὗτοι δὲν ἔπραξαν τοῦτο δυστυχῶς, ἦτο πρέπον νὰ ἀφήσωμεν νὰ παρέρχωνται ἀσυζητητεὶ οἱ λόγοι οὗτοι, οἱ δυσφημοῦντες τοὺς ἀξιωματικούς; Καὶ δὲν ἐπεβάλλετο εἰς ἐμὲ, καίτοι δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω εἰς τὸ Ναυτικὸν, ἀνήκω ὅμως εἰς οἰκογένειαν, τῆς ὁποίας τὸ ὄνομα στενῶς συνδέεται πρὸς τὴν ναυτικὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου, δὲν ἐπεβάλλετο, ἐρωτῶ, εἰς ἐμὲ νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς τοιαύτης δυσφημήσεως; — ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ. Βότσαρης τοὺς λόγους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν θεωρῇ ὡς συντελοῦντας εἰς τὴν μείωσιν τῆς ὑπολήψεως τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ αὐτὸν καὶ ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς ἔλεγεν, ὅτι καλώδιον ἀξίας μεγίστης ἐχάθη ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Ναυτικοῦ, τί ἄλλο ἐνόει ἢ ὅτι ἐγένετο κατάχρησις; Καὶ ὅταν ἔλεγεν, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ πληροφορίας περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ ὑλικοῦ, καθόσον διὰ νόμου ἐφρόντισεν, ὥστε ὁ Ναύσταθμος νὰ ἦναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, καὶ νὰ μὴ ὑπόκειται εἰς οὐδένα ἔλεγχον ὑπὸ τούτου, τί ἄλλο ἐνόει ἢ ὅτι τὸ ὑλικὸν κατεχρῶντο οἱ τοῦτο διαχειριζόμενοι ἀξιωματικοί; Καὶ ὅταν προσέτι ἔλεγεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν συνετάσσετο κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ καταφαίνηται ἐν αὐτῷ ποῦ δαπανῶνται αἱ διάφοροι πιστώσεις, αἱ πρὸς ἀγορὰν τοῦ ὑλικοῦ, δὲν ἐνόει ὅτι καὶ τοῦτο συνέτρεχεν εἰς τὰς καταχρήσεις; Παράδειγμα ἔστω ἡ προμήθεια τῶν ῥινῶν, ἣν μετὰ τόσου στόμφου ἀνέφερε, καὶ πλεῖστα ἄλλα, ἅτινα περιττὸν ἤδη θεωρῶ νὰ ἀναφέρω. Καὶ δὲν ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅταν ὑπέβαλε τὰ κατ’ αὐτὸν μὲν ἀναμορφωτικὰ νομοσχέδια, κατ’ ἐμὲ δὲ ὅλως τοὐναντίον, ὅτι, θέλων νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ὑποβολὴν ἑνὸς ἐξ αὐτῶν, μετεχειρίσθη φράσεις ἥκιστα ἁρμοζούσας εἰς στόμα Ὑπουργοῦ, ὅτι οἱ γενικοὶ ἀξιωματικοὶ δὲν ὠσφράνθησαν τὴν πυρίτιδα τοῦ πολέμου, ἀλλὰ μόνον τὴν τοῦ χαιρετισμοῦ;—ὡς εἰ οὗτοι εὐθύνονται ἐπὶ τούτῳ, καὶ οὐχὶ τὸ ἔθνος, τὸ μὴ θελῆσαν νὰ πολεμήσῃ.—Καὶ ἐπετρέπετο εἰς αὐτὸν, Ὑπουργὸν ὄντα, νὰ ὑβρίσῃ τὸ ἔθνος; Καὶ βεβαίως ὕβρις εἶναι, ὅταν ὑβρίζωνται οἱ ἀξιωματικοὶ ὡς μὴ πολεμήσαντες. Δὲν ἐπολέμησαν οἱ ἀξιωματικοὶ, διότι δὲν ἠθέλησε τὸ ἔθνος, καὶ δὲν ἠθέλησε τὸ ἔθνος, διότι δὲν ἐπέτρεπον αὐτῷ τὰ συμφέροντά του. Ἔπρεπεν ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ νὰ ἐγερθῇ σύσσωμος καὶ ἀποδοκιμάσῃ τὸν ὑβρίσαντα τὸ ἔθνος, ἰδίᾳ δὲ οἱ ἐκ τῶν Βουλευτῶν ἀξιωματικοί. Μεθ’ ὅλα ταῦτα, ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης συνάδελφον, δὲν εἶχον δίκαιον νὰ διαμαρτυρηθῶ; Καὶ δὲν ἐπεβάλλετο νὰ χαρακτηρίσω τοὺς λόγους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὡς προσβάλλοντας τοὺς ἀξιωματικούς; Διότι δύναταί τις νὰ φαντασθῇ, ὅτι Ὑπουργὸς ἀποκαλύπτων καταχρήσεις δὲν θὰ θελήσῃ νὰ καταδιώξῃ τοὺς καταχραστὰς, ἢ πιστεύων ὅτι γίνονται καταχρήσεις δὲν θὰ προβῇ εἰς ἀποστολὴν ἀνακριτοῦ πρὸς ἀνακάλυψιν τούτων, καθ’ ὃ ἔχει καθῆκον; Καὶ μήπως καὶ ἡμεῖς, ἀξιότιμε συνάδελφε, ἐκ τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ὡρμήθητε εἰς τὸ νὰ ὑποβάλητε τὴν πρότασιν περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ἣν πρότασιν μέχρι σήμερον δὲν ἀνέγραψαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ δι’ ἣν παράλειψιν ἐνόμιζον ὅτι ἠθέλετε προκαλέσει συζήτησιν, συζήτησιν ἐπιβαλλομένην ὑπὸ τῶν πραγμάτων; Πιστεύω ὅμως, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ ἔθνους καὶ τοῦ Ναυτικοῦ τῆς πατρίδος ἡμῶν, θὰ θελήσῃ ὥστε νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τῆς προτάσεως ταύτης.

§126ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγένετο μία πρότασις, νὰ προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει πρότασις, διότι δύο μόνον Βουλευταὶ τὸ ἐζήτησαν. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ἀπαιτοῦνται ἕνδεκα. Ἐὰν ἕνδεκα Βουλευταὶ ζητήσωσι τοῦτο, θὰ ἐρωτήσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§128ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι τοσαῦτα ἐλέχθησαν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῶν προμηθειῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὥστε θὰ ἦτο ἀληθῶς θλιβερὸν διὰ τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ἐπεδείκνυεν αὕτη τελείαν ὀλιγωρίαν πρὸς τὸ ὑπέρτατον καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπέναντι τῆς Πολιτείας, ἂν ἡ συζήτησις αὕτη κατέληγεν ἄνευ θετικοῦ πορίσματος. Τὸ πόρισμα, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει ἀναγκαίως νὰ καταλήξῃ ἡ συζήτησις αὕτη, ἀνεγράφη ἤδη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, παραδόξως ὅμως τὸ πόρισμα τοῦτο τίθεται τὸ ἔσχατον μεταξὺ ὅλων τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς προτάσεως δίκαιον εἶχον νὰ ζητήσωσιν, ὅπως ἡ ἡμερησία διάταξις μεταῤῥυθμισθῇ, ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Πῶς εἶναι δυνατὸν, ὅταν ἐξετυλίχθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πάντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠκούσαμεν, περὶ τῶν γενομένων προμηθειῶν κατὰ τὸ παρελθὸν, ἀδιαφόρως τίνα αὗται εὐθύνουσι, πῶς εἶναι, λέγω, δυνατὸν νὰ βύσῃ τὰ ὦτα ἡ Βουλὴ καὶ νὰ μὴ ζητήσῃ ἀμέσως, ὅπως ἐξετασθῇ, τί συμβαίνει ἐν τῷ Ναυτικῷ; Καὶ μὴ τάχα πρῶτον ἤδη τὸ ζήτημα τῶν προμηθειῶν τοῦ Ναυτικοῦ ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Μὴ πρῶτον ἤδη ἐρωτᾶται ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, τί δαπανῶμεν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, καὶ τί ἔχομεν ἀπέναντι τῆς δαπάνης ταύτης; Καὶ τίς ἐξ ἡμῶν, εἴτε Ὑπουργὸς εἶναι, εἴτε Βουλευτὴς, εἴτε διηύθυνεν εἴτε δὲν διηύθυνε τὰ ναυτικὰ τοῦ τόπου ἡμῶν, δύναται νὰ φέρῃ ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τῶν τελουμένων ἐκεῖ; Ὁ φάκελλος, ὁ ἀφορῶν τὴν προμήθειαν τῶν ῥινῶν, τί ἀποδεικνύει; Ἀποδεικνύει ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ ὑπέρτατον καθῆκον, οἱ ὁποῖοι ὑπέχουσι τὴν εὐθύνην διὰ πάσας τὰς προμηθείας τὰς γινομένας ὑπὲρ τοῦ Ναυστάθμου καὶ τοῦ στόλου, δὲν γνωρίζουσι τίνες εἰσὶν αἱ ἀνάγκαι καὶ τούτου καὶ ἐκείνου, καὶ ἐνῷ ἀποφαίνονται δι’ ἐγγράφων ὑπογεγραμμένων καὶ ἐπισήμων, ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην 32,000 τεμαχίων ῥινῶν διὰ τὸ 1895, ἔρχονται μετὰ τρεῖς μῆνας ἢ μετὰ ἕξ μῆνας ἀπὸ τοῦ ἐγγράφου ἐκείνου, τοῦ ἀπευθυνομένου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 15 τοῦ διατάγματος περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ναυστάθμου, καὶ διαψεύδουσιν ἑαυτοὺς, διαψεύδουσι δ’ ἑαυτοὺς διὰ στατιστικῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ὑπογράφουσι! Καὶ θέλετε νὰ βύσητε τὰ ὦτα ὑμῶν καὶ νὰ κλείσητε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν! Καὶ οἱ ἄλλοι φάκελλοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου, δὲν πρέπει τέλος πάντων νὰ ἐξυπνήσωσι τὴν Βουλὴν; δὲν πρέπει νὰ ἐρευνήσωμεν ἐπὶ τέλους, μέχρι τίνος ἐξικνεῖται αὐτὴ ἡ καταβόθρα, ἐν τῇ ὁποία 5 ἑκατομμύρια ἢ 6 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος ῥίπτονται, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν κἂν πῶς σπαταλῶνται; Κύριοι, ἐθέσαμεν ἀπὸ πέρυσι τὸν δάκτυλον ἐπὶ τῆς πληγῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θ’ ἀποδειχθῇ ἡ βρωμερωτέρα τῶν πληγῶν, ἐκ τῶν ὁποίων πάσχει ἡ Πολιτεία ἡ Ἑλληνικὴ, καὶ δὲν πρέπει νὰ θελήσωμεν, πρὶν ἢ εἰσέλθῃ ἡ σμίλη ἐν τῇ πληγῇ ταύτῃ, νὰ καλύψωμεν αὐτήν· διότι θέλοντες οὕτω νὰ καλύψωμεν αὐτὴν, θὰ τὴν καταστήσωμεν ἔτι δεινοτέραν, καὶ θὰ ἐξυπνήσωμεν μίαν ἡμέραν πρὸ μιᾶς κακοήθους πλέον ἀσθενείας, ἡ ὁποία θὰ μᾶς κατατρύχῃ εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν θὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐνεργήσωμεν, καὶ ἥτις θὰ κατατρώγῃ τὸ σῶμα τῆς Πολιτείας, καθιστῶσα αὐτὴν ἀνίκανον πρὸς δρᾶσιν.

§129Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης προέβαλε πρὸ ἡμερῶν πρότασιν περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι μία ἐκ τῶν πολλῶν προτάσεων, αἵτινες μέχρι τοῦδε ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην, διότι πλὴν τῆς προτάσεως τοῦ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτοῦ ὑπάρχουσι προτάσεις νομοσχεδίων, καὶ ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν προταθέντων καὶ ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν, τεινόντων πρὸς διαῤῥύθμισιν καὶ κανονισμὸν πάντων σχεδὸν τῶν κλάδων τῆν δημοσίας διοικήσεως. Ὑπάρχουσι προτεταμένα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδια, κανονίζοντα καὶ τὰ τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως καὶ τὰ τῆς ἐκκλησίας καὶ τὰ τοῦ στρατοῦ καὶ τὰ τοῦ ναυτικοῦ καὶ τὰ τῆς διοικήσεως, καὶ πάντας ἐν γένει τοὺς κλάδους, ἐνῷ δὲ καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ πάντων τούτων τῶν θεμάτων, δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὁ χρόνος τῆς συνόδου θέλῃ ἐπαρκέσει, ἵνα ἐπιληφθῇ πάντων αὐτῶν. Ἡμεῖς σπεύδομεν καθ’ ἡμέραν, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πάντα, ὅσα κρίνομεν ὅτι εἶναι τὰ μᾶλλον ἐπείγοντα, ἵνα ψηφίσῃ αὐτὰ, ὅπως μετὰ τοῦτο προβῶμεν νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ κατὰ δεύτερον λόγον ἐπείγοντα καὶ εἶτα τὰ κατὰ τρίτον λόγον, καταστήσωμεν δ’ οὕτω τὴν Βουλὴν ἐπαρκῆ πρὸς ὅλας ταύτας τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην καλεῖται, ἵνα πληρώσῃ. Διὰ τοῦτο οὔτε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης θέλομεν παραλίπει νὰ ἀναγράψωμεν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιλάβηται τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐπείγουσιν. Εὐθὺς ὡς πλησιάσωμεν πρὸς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἡ πρότασις αὕτη θέλει ἀναγραφῆ, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπιλάβηται καὶ ταύτης καὶ ἀποφασίσῃ, ἐὰν ἐγκρίνῃ ἢ δὲν ἐγκρίνῃ νὰ συστήσῃ ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν. Ἤθελεν εἶναι τῷ ὄντι αἰσθητὴ λήθη τῶν ἡμετέρων καθηκόντων, ἐὰν παραλείποντες νὰ κρίνωμεν περὶ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀναποφεύκτως πρέπει νὰ ἐρευνηθῶσι καὶ μελετηθῶσι καὶ κανονισθῶσι κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην, παρενεβάλλομεν ἄλλα ἐν τῷ μέσῳ, ἴσως ἀναγκαῖα, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν εἶναι οὔτε τόσον κατεπείγοντα, οὔτε τόσον ἀπολύτως ἐπιβαλλόμενα.

§130ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει ἀληθῶς ἀντιστρόφως νὰ ἀντιλαμβάνηταί τις τῶν πραγμάτων, ἵνα ἐκφέρῃ γνώμην, οἵαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸν Προϋπολογισμὸν ψηφίζομεν κατ’ ἔτος, ἀδιάφορον ἐὰν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔτους ἢ μετὰ τὴν ἔναρξιν αὐτοῦ, καὶ τὰς πιστώσεις δίδομεν τακτικῶς, καὶ ἐφέτος δὲ οὐδεὶς εἶναι φόβος, ὅτι θὰ μείνῃ ἄνευ Προϋπολογισμοῦ τὸ Κράτος, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐγνωρίσαμεν καὶ οὐδέποτε ἠδυνήθημεν νὰ ἐξετάσωμεν, πῶς διατίθενται αὐταὶ αἱ ποικίλαι καὶ μεγάλαι πιστώσεις. Ἀκριβῶς δὲ, ὅταν καλῆται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτελέσῃ αὐτὸ τὸ ὑπέρτατον καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς λέγει: «ἀφήσατέ το, δὲν εἶναι τὸ μᾶλλον ἐπεῖγον· ἔχομεν ἄλλα μᾶλλον ἐπεῖγοντα ζητήματα, ἔχομεν ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ τοῦ ἐὰν οἱ δημόται τοῦ δήμου Νυμφασίας θὰ ἔχωσι κατὰ προτίμησιν τὸ δικαίωμα νὰ διορίζωνται δασοφύλακες ἢ ἀρχιφύλακες, ἔχομεν ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ ὅλων ἐκείνων τῶν 54 νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει». Κύριοι, πρόκειται περὶ ζητήματος, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ ὕπαρξις τοῦ Κράτους τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, διότι ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν στηρίζεται αὕτη, ὅταν δὲ τοιαῦται πληγαὶ ἀποκαλύπτωνται, ἤθελεν εἶναι ὀλιγωρία πρὸς τὸ ὑπέρτατον καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλή, ἐὰν ἀμέσως δὲν προέβαινεν εἰς τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ἐὰν δὲν ἀπέδιδε τοὐλάχιστον δίκαιον εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους κατ’ ἐπίφασιν βαρύνει ἡ εὐθύνη τῶν ἀποκαλυφθέντων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Θ’ ἀπεδεικνύομεν ἡμᾶς μὴ σοβαρούς, εἰσακούοντες τῶν γνωμῶν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀπεδείκνυεν ἐπιμονὴν εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν, ὅτι ἔχει, δι’ ἕνα ἢ δι’ ἄλλον λόγον, συμφέρον, ὅπως μὴ ἡ Βουλὴ ἐξετάσῃ τί συμβαίνει εἰς τὰ ναυτικὰ ἡμῶν πράγματα.

§131Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ βελτιώσω κανενὸς τὴν περὶ ἐμοῦ γνώμην, καὶ ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ κρίνῃ, ἐὰν ἔχω συμφέρον νὰ ἐξακολουθῶσι τὰ κακῶς ἔχοντα, ἢ ἂν ἔχω συμφέρον νὰ διορθωθῶσι. Περὶ τούτου δὲν μεριμνῶ εὐτυχῶς, μὲ ἐδίδαξε δὲ ἡ μέχρι τοῦδε πεῖρα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεριμνῶ. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, εἶναι, ὅτι τὸ ζήτημα, ἐὰν οἱ Νυμφάσιοι πρέπῃ νὰ προτιμῶνται μεταξὺ τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸ δασοκομικὸν τμῆμα τῆς Σχολῆς τῆς Βυτίνης, βεβαίως εἶναι ζήτημα ἀνάξιον προσοχῆς, βεβαίως εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον μάτην ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐὰν πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ δασοκομικὴ Σχολή, ἐὰν πρέπῃ ἐκ τῆς δασοκομικῆς ταύτης Σχολῆς νὰ προσδοκῶμεν ὅτι δυνάμεθα νὰ σχηματίσωμεν δασοφυλακὴν, ἐὰν πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ ἐξωτερικὴ ὑπηρεσία τῶν δασῶν, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ μορφώσωμεν δασοκόμους, ἐὰν πρέπῃ νὰ βελτιώσωμεν τὴν διοίκησιν τῶν δασῶν, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ ἀφήσωμεν ταύτην ὡς νῦν ἔχει, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς, ὡς εἶναι πάντα τὰ διάφορα ζητήματα, περὶ τῶν ὁποίων διαλαμβάνουσι τὰ νομοσχέδια τὰ ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Διατὶ ὅσα εἶπον δυσηρέστησάν τινας; Εἶπον, ὅτι πρὶν ἢ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θέλει ἀναγραφῆ ἡ πρότασις περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Ποίαν ἄλλην προτίμησιν θέλετε; Μήπως σᾶς ἐπρότεινα νὰ τὴν ἀναγράψητε μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ εἴπητε, διὰ νὰ ἰσχυρισθῆτε, ἢ διὰ νὰ παραστήσητε, ὅτι ἡμεῖς σκοποῦμεν νὰ καταλίπωμεν τὴν περὶ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς πρότασιν; Ἀπορῶ διατὶ εἰς τοιαύτας καταφεύγετε παρεξηγήσεις κατὰ τὰς συζητήσεις, καὶ μὲ ἀναγκάζετε νὰ ἀσχολῶμαι, ἵνα αἴρω αὐτάς.

§132Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρὸ μικροῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρέστησεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀρκετὰ εὐγλώττως, ὅτι ἡ Βουλὴ καλεῖται νὰ συζητήσῃ δεκάδας νόμων...

§133ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἑκατοντάδα.

§134Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σχεδὸν ἑκατοντάδα... καὶ πρέπει νὰ κοιμηθῇ ὁ ἔλεγχος, καὶ πρέπει νὰ σταματήσῃ ἡ εὐθύνη, διότι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν συνεζητήθη, διότι τὸ Πάσχα πλησιάζει, καὶ τὸ μὲν ἔργον μακρὸν, ὁ δὲ χρόνος βραχύτατος. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλοι οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ ἐρωτήσω: Τίς πταίει; Δὲν πταίει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν συνεμορφώθη μὲ τὸ Σύνταγμα καὶ δὲν ἐκάλεσε τὴν Βουλὴν ἐγκαίρως; Τίς εἶπεν εἰς αὐτὴν νὰ καλέσῃ τὴν Βουλὴν τὴν 8 Ἰανουαρίου 1896, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀρχίσῃ τὰς ἐργασίας της τὴν 27 Ἰανουαρίου, ἤτοι ὀλίγας πρὸ τοῦ Πάσχα ἡμέρας; Ἡμεῖς συνεβουλεύσαμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ φέρομεν τὴν εὐθύνην ταύτην; Ἕνεκεν ἀσθενείας, κύριοι Βουλευταὶ, ἀπουσίασα χθὲς, σήμερον δὲ ἀνέγνων εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπεράτωσε τὴν χθεσινὴν ἐργασίαν της μετὰ τὴν ἡμίσειαν μετὰ τὸ μεσονύκτιον, καὶ ἐνεθυμήθην ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ὑποβάλει πρό τινων ἡμερῶν τὴν πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἄρχηται τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς τὴν 3ην ὥραν μ. μ., νὰ ἐργάζηται ἡ Βουλὴ μέχρι τῶν 7½, νὰ γίνηται διακοπὴ, ὄχι ὁποία τώρα, ἀλλὰ τριῶν τετάρτων, νὰ ἐξακολουθῇ ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της καὶ νὰ περατοῖ αὐτὰς τὴν 11½· ὅτε δ’ ἀνέγνων, ὅτι ἡ Βουλὴ ηὐτύχησε νὰ ἀκούσῃ οἱονεὶ ἀνάγνωσιν ἑκατοντάδων ἄρθρων, μεταβαλλόντων ῥιζικῶς τοὺς κλάδους τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας, ἐθαύμασα, διότι εἶχε τόσην ἱκανότητα, ὥστε νὰ ἀντιληφθῇ τὴν συζήτησιν ὅλων αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων! Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ ὑπομνήσω, ὅτι ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος καὶ πολιτευτὴς, ὅστις ἠκολούθησε τὸ σύστημα τοῦτο τῆς τοιαύτης ψηφίσεως τῶν νόμων, εἶχεν ἐκλεγῆ ἐκ νέου Βουλευτὴς καὶ διηύθυνε τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ γνωρίζετε τὴν πρὸς αὐτὸν πανδήμως ὑπὸ τοῦ λαοῦ γενομένην ἀποδοκιμασίαν· ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, διότι δὲν εὑρίσκω καταλληλοτέραν λέξιν, ὅταν ἡ Βουλὴ πιέζηται τοιουτοτρόπως, ἵνα ψηφίσῃ ἑκατοντάδα νομοσχεδίων, χωρὶς νὰ συζητήσῃ· καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς ἀπροκαλύπτως πάντας, μηδενὸς ἐξαιρουμένου, καὶ τοὺς πλείστους τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ἀνέγνωσαν τὰ νομοσχέδια τὰ συζητηθέντα; καὶ ἐὰν τὰ ἀνέγνωσαν, τὰ ἐμελέτησαν; Πρέπει, Κύριοι, νὰ τεθῇ ἓν τέρμα καὶ πρέπει νὰ γνωσθῇ, τίς θὰ ἀναλάβῃ αὐτὴν τὴν εὐθύνην. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τρεῖς συνεκρότησε μάχας γενναιοτάτας, τὸ 1885, τὸ 1890, τὸ 1895, καὶ τὰς μάχας ταύτας τὰς συνεκρότησε πρὸς μεταβολὴν καὶ βελτίωσιν τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, ἐὰν σπουδαίως δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ τοῦτο, καθ’ ἣν ἐποχὴν καταγγέλλονται ὡρισμέναι πράξεις τῶν Ὑπουργῶν ὑπ’ εὐθύνην τῶν καταγγελλόντων αὐτάς. Ὅταν ἔρχηται ἓν μέλος τῆς πλειοψηφίας, ὁ ἐξ Ἄρτης ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ ὑποβάλλῃ ὑπευθύνως πρότασιν περὶ ἐλέγχου, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, «ἂς κοιμηθῇ ὁ ἔλεγχος, ἵνα ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια, καὶ ὅταν φθάσῃ ἡ σειρά, θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως»; Δὲν εἶναι σπουδαία ἡ ἀντίῤῥησις, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ παραλίπῃ τὸ καθῆκον αὐτῆς, ἐὰν μὴ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως, ὅπως προταχθῇ. Οὐδεμίαν ἐκ τῶν γενομένων αἰτιάσεων υἱοθετῶ, διότι δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ ὑλικόν, ἵνα ἀποφανθῶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν αἰτιάσεων, ἀλλ’ ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, τὴν ὁποίαν πρὸ καιροῦ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τοῦ τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου τὴν ἀπέκρουσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι πολὺ ὑψηλότερον τὸ καθῆκον νὰ ἐξακολουθήσωμεν συζητοῦντες τὰ νομοσχέδια, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐντονώτερον περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἡγεῖται τῆς πλειοψηφίας, νὰ συζητήσῃ τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Ἀναλαμβάνοντες, κύριοι Βουλευταί, εὐθύνην βαρυτάτην διὰ τὰ ψηφιζόμενα νομοσχέδια, ἔχομεν καθῆκον νὰ ψηφοφορήσωμεν ἐν ἐπιγνώσει αὐτῶν, εἶναι ὅμως τῶν ἀδυνάτων ἀδύνατον, εἶναι ὑπεράνθρωπον, εἶναι ὑπερφυσικόν, νὰ ἔχωμεν γνώμην εὐσυνείδητον, ἐργαζόμενοι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ πρότασις πρέπει νὰ συζητηθῇ, καὶ μέτρα πρέπει νὰ ληφθῶσιν, ἀνάλογα πρὸς τὸν κίνδυνον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀπειλούμεθα, μὴ ἀναγκάζοντες τὸν λαὸν νὰ συγκροτήσῃ καὶ τετάρτην μάχην, διότι δὲν γνωρίζω ὑπὸ ποίας συνθήκας θὰ τὴν συγκροτήσῃ.

§135Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Λυποῦμαι, διότι λαμβάνω τὸν λόγον περὶ ὑποθέσεως ἀφορώσης τὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου χρήματος, καὶ λυποῦμαι, διότι γνωρίζω πῶς οἰκονομεῖται αὐτὸ τὸ δημόσιον χρῆμα, καὶ τί ὑποφέρει αὐτὸς ὁ δυστυχὴς λαός. Καὶ ὅμως οἱ κύριοι Ὑπουργοί, ἀνακαλύπτοντες καταχρήσεις τοῦ δημοσίου χρήματος, ἀδιαφοροῦσι! Καὶ ἀδιαφορίαν θεωρῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς ἐν τῇ Βουλῇ ὑποδεικνύῃ κατάχρησιν τοῦ δημοσίου χρήματος καὶ δὲν πράττῃ ὅ,τι ἔπρεπε νὰ πράξῃ· ἀδιαφορίαν, Κύριε Πρόεδρε, ἐννοῶ, ὅταν οἱ Ὑπουργοὶ τὰ θεωροῦν ὡς πάρεργον αὐτὸ τὸ σπουδαῖον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν περιουσίαν τοῦ Δημοσίου. Ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκτοτε νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα, καὶ τὰ δέοντα ἐννοῶ νὰ καταγγείλῃ τὴν πρᾶξιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν τιμωρίαν τοῦ παραβάντος τὸ καθῆκον του, τοῦ συντελέσαντος εἰς τὴν κατάχρησιν τοῦ δημοσίου χρήματος, διότι κατάχρησιν τὴν ἐννοῶ, κ. Πρόεδρε. Ἐὰν τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἐνέχονται, προστατεύωνται ὑπὸ τοῦ ἑνὸς ἢ ὑπὸ τοῦ ἄλλου, δὲν πρέπει τοῦτο νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀλλὰ ὀφείλει οὗτος νὰ προχωρήσῃ ἀμέσως εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς ὑποθέσεως, ἵνα ἀνακαλυφθῇ ὁ ἔνοχος καὶ τιμωρηθῇ, καὶ ὄχι νὰ ζητῶμεν τὴν ἀναβολὴν, χάριν ἄλλων ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι τὴν σημασίαν, ἣν ἔχει τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικείμενον. Εἶναι βέβαιον, ὅτι αὐταὶ αἱ παραβλέψεις συνετέλεσαν εἰς τὴν κατάπτωσιν τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, συνετέλεσαν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐπαχθῶν φόρων, δι’ ὧν βασανίζεται καὶ τιμωρεῖται ὁ δυστυχὴς λαός· καὶ ὅμως οἱ ἁρμόδιοι, ἀνακαλύπτοντες τὰ ἐγκλήματα, τὰ παρορῶσι, καὶ τὰ παρορῶσι, διότι, φαίνεται, δὲν τοῖς κάμνουσιν αἴσθησιν οἱ ὑπερβολικοὶ φόροι, τοὺς ὁποίους πληρόνει ὁ δυστυχὴς λαός. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι ἄλλως θὰ προκαλέσῃ συνεπείας φοβερὰς διὰ τὸν τόπον.

§136ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ψηφιζόμενα γίνονται νόμοι τοῦ Κράτους, σκοποῦσιν ὅπως εὐημερήσῃ ὁ τόπος, καὶ διὰ τῆς εὐημερίας προσπορίσῃ περισσότερον χρῆμα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλ’ ὅταν ἐνώπιον τοῦ Σώματος τούτου καταγγέλλωνται κλοπαὶ καὶ καταχρήσεις, διαπραττόμεναι ὑπὸ δημοσίων ὑπαλλήλων, ἡ δὲ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει τὸ καθῆκον νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ἀποκάλυψιν αὐτῶν, οὐ μόνον, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας, ἀδιαφορεῖ, ἀλλὰ ἐγκληματεῖ, μὴ προτάσσουσα τὴν τοιαύτην κατηγορίαν παντὸς ἄλλου θέματος, πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀνεχθῇ ἐπὶ πλέον τὴν κατάστασιν αὐτὴν, ἀφοῦ διαβλέπει, ὅτι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ καταγγέλλονται καταχρήσεις, καὶ ἡμεῖς ἀδιαφοροῦμεν, μὴ ἐξετάζοντες, ποῖοι εἶναι οἱ καταχρασταὶ οὗτοι, καὶ μὴ φροντίζοντες περὶ τῆς τιμωρίας αὐτῶν, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ὦσιν, ἀλλ’ ἐξακολουθοῦμεν ἐπιβάλλοντες ἐπὶ τῆς ῥάχεώς του φόρους νέους; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρώτιστον καθῆκον ἡ Κυβέρνησις ἔχει νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βότσαρη, ἵνα συστηθῇ ἐπιτροπὴ καὶ ἐξακριβώσῃ, ἐὰν τῷ ὄντι ὑπάρχωσιν ἔνοχοι ἢ οὔ. Καὶ οὐ μόνον εἰς τὸ Ναυτικὸν, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ, ἐὰν παρουσιασθῇ τοιαύτη ὑπόνοια καταχρήσεων, ὡς πιστεύω ὅτι ὑπάρχουσι πολλαὶ ὑπόνοιαι, καὶ ἐκεῖ πρέπει νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ, ἵνα τεθῇ τέλος πάντων τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν, καὶ οὕτω πεισθῇ ὁ τόπος, ὅτι ἀπηλλάγημεν πλέον τῆς κακοδαιμονίας ταύτης.

§137ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι διετέλουν ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ καὶ τῇ ναυτικῇ ὑπηρεσίᾳ· λαβὼν ὅμως ἀφορμὴν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, εἰπόντος, ὅτι ἐκεῖ συμβαίνουσι καταχρήσεις, ἐζήτησα δὶς ἔκτοτε, ἵνα προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἅπαντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν κατασκευὴν τῆς θαλαμηγοῦ «Μπουμπουλίνας». Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως ἰσχυρίσθη τότε, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἀνάλογος ὑλικὸς καιρὸς, ὅπως προσαγάγῃ ταῦτα, καθόσον αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἔληγον, καὶ ἐγὼ, μὴ ἐπιμείνας εἰς τὴν πρότασίν μου ἕνεκα τούτου, ἀνεχώρησα διὰ τὴν Μεσσήνην, ἰδιαιτέραν πατρίδα μου. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν παροῦσαν σύνοδον τρὶς ἐπανεζήτησα ταῦτα, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀρνεῖται σκοπίμως, ἵνα μὴ γείνῃ ὁ ἔλεγχος, διότι, ἂν καὶ ψηφίζεται κατ’ ἔτος εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἓν μέγα ποσὸν πρὸς ἐξοπλισμὸν καὶ ἐπισκευὴν τῶν πολεμικῶν πλοίων, ὁλόκληρον καταδαπανᾶται εἰς ἐπισκευὴν τῆς θαλαμηγοῦ «Μπουμπουλίνας», ὡς καὶ ὁ ἐκ Βόλου ἀξιότιμος Βουλευτὴς εἶπε, καὶ ὡς τοῦτο θέλει ἀποδειχθῆ, ἐὰν προσαγάγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὰ σχετικά. Ἐὰν, Κύριοι, προσεκομίζοντο ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἠθέλετε ἴδει, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Λεβίδου κατηναλώθησαν περὶ τὰς 500,000 δραχ. ἐκ τῶν χρημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ ἐψήφισε πρὸς παρασκευὴν τοῦ στόλου. Ἂν καὶ πολλάκις ταῦτα ἐζητήθησαν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, σιωπᾷ· εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι ἡ ἐπιθυμία πάντων τῶν Βουλευτῶν εἶναι ν’ ἀποδειχθῇ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον καὶ λαμβάνουσι τὰ χρήματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς παρασκευῆς καὶ τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ στόλου, καὶ διαθέτουσιν εἰς ἄλλον σκοπὸν, ἐγκαταλείψαντες τὸν στόλον ἐντελῶς ἀπαράσκευον. Πλὴν τούτων θέλετε βεβαιωθῆ, ὅτι αἱ ἐργασίαι, τὰς ὁποίας ἔκαμαν οἱ ἐργάται ἐπὶ τῆς «Μπουμπουλίνας», δὶς καὶ τρὶς κατεστράφησαν καὶ ἐπανελήφθησαν, διότι ἀπήρεσκον εἰς τοὺς ἁρμοδίους καὶ κατεστράφη ὁλόκληρον τὸ ὑλικὸν ἀσκόπως, ἐδαπανήθησαν δὲ παρὰ τὸν Λογιστικὸν νόμον ποσὰ χρημάτων διὰ ὑλικὰ, διὰ τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ προκηρυχθῶσι καὶ γείνωσι δημοπρασίαι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει, ὅτι προπαρεσκεύασε τὸν στόλον διὰ 164,000 δραχμῶν, ἀποφεύγει ὅμως τὸν ἔλεγχον. Ἐπιμένω λοιπὸν εἰς τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων, ἵνα βεβαιωθῇ ἡ Βουλή, ἂν τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἐψήφισε διὰ τὴν προπαρασκευὴν καὶ τὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ στόλου, ἐχρησίμευσαν δι’ αὐτὸν, ἢ δι’ ἑτέρους σκοπούς· διότι πάντες βεβαίως πονοῦμεν τὸ ἐθνικὸν χρῆμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως φρονεῖ, ὅτι δύναται ν’ ἀποφύγῃ τὸ σκόπελον, ἀρνούμενος τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, ἐνῷ ὁ ἴδιος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἔφερε καταγγελίας, ὅτι εἰς τὸν Ναύσταθμον διεπράχθησαν καὶ διαπράττονται καταχρήσεις, χωρὶς νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἀνακαλύψεως αὐτῶν καὶ τιμωρίας τῶν ἐνόχων. Ἄλλως δὲ πρέπει νὰ συστηθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή, ἵνα μεταβῇ εἰς τὸν Ναύσταθμον καὶ ἀφοῦ ἐξετάσῃ καὶ μελετήσῃ πάντα ταῦτα, νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πόρισμα τῶν ἐργασιῶν καὶ σκέψεων αὐτῆς· διότι, ἐὰν τὸ ἔθνος ἤθελε κληθῆ, ἵνα δράσῃ, βεβαίως ὁ στόλος ἤθελεν εὑρεθῆ ἀπαράσκευος, καὶ τότε πάντες ἠθέλομεν ζητήσει τοὺς ὑπαιτίους, ἀλλὰ ἤθελεν εἶναι πολὺ ἀργά, διότι δὲν θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν, ἵνα τιμωρήσωμεν αὐτούς.

§138ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Δὲν συμφωνῶ, ὅτι ὅσα κατηγγέλθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος ἔχονται ἀληθείας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς προεκάλεσαν διαμαρτυρίας, προσβαλλομένης τῆς ὑπολήψεως τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν, πρέπει νὰ προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ πρότασις περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ὑπὲρ τοῦ ἐναντίου, ὅπως προχθές.

§139Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Συνεχῶς ἐπαναλαμβάνετε, ὅτι διασύρεται ἡ ὑπόληψις τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐὰν ἐννοῆτε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διασύρει τὴν ὑπόληψιν τῶν ἀξιωματικῶν εἴτε τῆς ξηρᾶς εἴτε τῆς θαλάσσης, ἀπαντῶσιν ὑμῖν αἱ ἑκατοντάδες τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς, ὧν αἱ ψῆφοι ἔπεσαν εἰς τὴν κάλπην αὐτοῦ, καὶ εἰς οὓς ὀφείλει τὴν ἐπιτυχίαν αὐτοῦ. Ἐὰν ἐννοῆτε τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ, διαβεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι οὐδεὶς ἐπροστάτευσε πλειότερον ἐμοῦ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὑπόληψιν αὐτῶν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Ναυτικοῦ. Οὐδεὶς ἐμέμφθη τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἐὰν ἐγένετο κατηγορία ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἐγένετο κατὰ τῶν ὑπευθύνων Ὑπουργῶν. Εἰς τί δύναται νὰ ἐνέχωνται οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ; Αὐτοὶ εἶναι οἱ προμηθευταὶ κατὰ τὸ τριπλάσιον, ἐὰν μὴ κατὰ τὸ τετραπλάσιον, τῶν τροφῶν; Ποῖοι εἶναι οἱ προμηθευταί; Εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅστις διὰ τῆς ὑπογραφῆς αὐτοῦ ἐγκρίνει τὰς μειοδοσίας. Ἂν καὶ ἐγὼ ἔκλειον τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ ἐδεικνυόμην ἐπιεικής, ὅλαι αἱ τροφαὶ τοῦ στόλου ἐφέτος ἤθελον τιμᾶσθαι περισσότερον κατὰ 200,000 δραχμὰς ἢ πέρυσιν ἢ προπέρυσιν. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἔμαθε καὶ ἐνόησεν, ὅτι κρυφοὶ συνεταιρισμοὶ ἐτεκταίνοντο ἐν Πειραιεῖ παρὰ τῶν μειοδοτῶν. Τοὺς συνεταιρισμοὺς τούτους διέσπασεν ὁ σήμερον διευθύνων τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἐγένετο ἐργασία παρὰ τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου, ὅπως διασπασθῶσιν οἱ συνεταιρισμοί; ἢ εὐθὺς ὡς ὁ τμηματάρχης ὑπέβαλλε τὰ ἔγγραφα, ὁ Ὑπουργὸς ὑπέγραφεν; Ἀλλ’ εἰς τοῦτο τί εὐθύνονται οἱ ἀξιωματικοί; Ἀναγνωρίζω τὴν ὑπηρεσίαν τῶν πατέρων ὑμῶν ἐν τῷ Ναυτικῷ, καὶ ἀναγνωρίζει αὐτὰς ὅλος ὁ τόπος. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Μὴ νομίζετε, ὅτι δύνασθε νὰ γίνητε συνήγορος τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τοῦ σώματος αὐτῶν ἐν οὐ δέοντι, διότι οὐδεὶς διενοήθη νὰ γείνῃ κατήγορος αὐτῶν. Ἂν ὑπάρχῃ κατηγορία, ἢ ἂν ὑπάρχῃ ἀφορμὴ πρὸς ἐξέτασιν τῶν πράξεων τῶν προκατόχων Ὑπουργῶν, ἤ τινος ἐξ αὐτῶν, αὕτη θέλει περιορισθῆ ἁπλῶς κατὰ τοῦ ὑπευθύνου. Εἰσηγούμενος τὴν ὑπόθεσιν τῶν ῥινῶν, εἶπον, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ εἶχον τὸ θάῤῥος καὶ τὴν εἰλικρίνειαν νὰ ἀποῤῥίψωσι τὰς ῥίνας ταύτας. Καὶ ἂν συνετελέσθη ἡ πρᾶξις τῶν ῥινῶν, περὶ ἧς ἐγὼ δὲν ἐκφέρω γνώμην, βεβαίως δὲν εὐθύνονται οἱ ἀξιωματικοί, ἀλλὰ οἱ Ὑπουργοί.

§140ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ναύαρχος Κανάρης δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἀρκεῖ, Κύριοι, ὅτι οὗτος ἔσχε τὴν τόλμην νὰ θέση αὐτὸν εἰς διαθεσιμότητα...

§141ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Εἶναι προσωπικὸν αὐτό.

§142ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Δὲν εἶναι διόλου προσωπικόν. Ἡ πρᾶξις αὐτὴ ἀποτελεῖ αἶσχος διὰ μίαν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν!

§143ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ ἐνόμισε πρέπον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ἀναμίξῃ εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν τὸ ὄνομα τοῦ ναυάρχου Κανάρη, καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτὸς σέβεται τοῦτον καὶ τὴν οἰκογένειάν του, καὶ ἀναγνωρίζει τὰς ἐκδουλεύσεις των πρὸς τὸ ἔθνος, ἔδωκεν οὕτω εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκρούσωμεν τοὺς λόγους τούτους, ὡς οἰκτρὰν εἰρωνείαν. Πῶς δὲ ἄλλως δυνάμεθα νὰ ἐκλάβωμεν τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν ναύαρχον καὶ πρὸς τὴν οἰκογένειάν του, ὅτε εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας, ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔθεσεν ἤδη εἰς διαθεσιμότητα τὸν κ. Κανάρην, ὑπέβαλε δὲ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας, δι’ οὗ ἀποστρατεύεται αὐτὸς αὐτεπαγγέλτως; Καὶ ἀπετόλμησε ταῦτα κατὰ τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου, ὅστις φέρει ἓν τῶν ἐνδοξοτέρων ὀνομάτων τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν ἱστορίας, ὅστις εἶναι ὁ υἱὸς ἑνὸς τῶν πρώτων δημιουργῶν τοῦ βασιλείου τούτου,—ἐν ᾧ ἐπέπρωτο νὰ ἦναι τὴν σήμερον Ὑπουργὸς ὁ κ. Λεβίδης—ὅστις εἶναι αὐτὸς οὗτος κόσμημα τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν, πολλὰς καὶ παντοίας πρὸς τὴν πατρίδα παρασχὼν ἐκδουλεύσεις καθ’ ὅλον τὸν μακρὸν αὐτοῦ βίον ἐν τῇ ναυτικῇ ὑπηρεσίᾳ. Καὶ ἡ οἰκογένεια λοιπὸν τοῦ ναυάρχου Κανάρη καὶ αὐτὸς οὗτος ἵστανται τόσον ὑψηλὰ ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ ἔθνους, ὥστε μετὰ περιφρονήσεως νὰ προσβλέπωσι καὶ τὰς ταπεινὰς καὶ εὐτελεῖς καθ’ ἑαυτῶν ἐπιθέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸν δῆθεν σεβασμὸν καὶ τὴν ἀναγνώρισίν του. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ προσωπικὸν ζήτημα τοῦ ναυάρχου Κανάρη. Ὡς πρὸς δὲ τὸ ἀπασχολοῦν τὴν Βουλὴν ζήτημα τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, παρατηρῶ τὰ ἑξῆς. Ἰσχυρίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι δὲν κατηγόρησεν αὐτὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, ὅτι οἱ λόγοι του οὐδεμίαν ἐνεῖχον κατ’ αὐτῶν μομφήν. Ἀλλ’ ὅλη ἡ μακρὰ εἰσήγησις τῶν ναυτικῶν νομοσχεδίων, ἡ ὑπ’ αὐτοῦ γενομένη, τί ἄλλο κυρίως ἐνεῖχεν; Ὅτε ἔλεγεν ὅτι εὗρε πάντα ἐν ἀθλίᾳ καταστάσει, καὶ τὰ πλοῖα καὶ τὸ ὑλικὸν, ὅτε ἔλεγεν ὅτι ἐξ ὀλιγωρίας τῶν ἐπιτετραμμένων ἀπωλέσθησαν καλώδια ἀξίας ἑκατομμυρίων ὅλων, δὲν ἦσαν ταῦτα μομφὴ καὶ μομφὴ βαρεῖα κατὰ τῶν ἁρμοδίων ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ; Καὶ ὅτε προσῆγεν ἔγγραφα τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου καὶ τοῦ διοικητοῦ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, τόσον ἀντιφατικὰ πρὸς ἄλληλα, ὥστε διὰ τῶν μὲν νὰ πιστοποιῆται ὅτι εἶναι ἀνάγκη δι’ ἓν ἔτος προμηθείας 32,000 ῥινῶν καὶ διὰ τῶν δὲ νὰ βεβαιῶται ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἀξιωματικῶν, ὅτι ἡ ἐτησία κατανάλωσις ῥινῶν ἐν τῷ ναυτικῷ ἀνέρχεται κατὰ μέσον ὅρον μόλις εἰς 2,000, ὅταν, λέγω, τοιαῦτα ἔγγραφα ῥίπτωνται εἰς τὸ μέσον, ἔγγραφα δυνάμενα νὰ θίξωσιν εἰς τὰ καίρια τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγους ἀξιωματικούς, ἤτοι τὸν διευθυντὴ, τοῦ Ναυστάθμου καὶ τὸν διοικητὴν τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, πῶς θέλετε νὰ τοὺς ἀφήσωμεν ἐκτεθειμένους ἀπέναντι τῶν ὑπονοιῶν, αἵτινες ἐγείρονται κατ’ αὐτῶν συνεπείᾳ τοῦ διαβήματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ; Καὶ πρέπει οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, οἱ φέροντες τὸ στέμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ ναυτικοῦ, νὰ παραμένωσιν ὑπὸ τὰς ἐντυπώσεις τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθέντων ἐγγράφων; Δὲν νομίζετε, Κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ αὐτοὶ εἶναι ἀπόντες, ἔχει τὸ δικαίωμα πᾶς Βουλευτὴς νὰ ζητήσῃ τὴν ἄμεσον σύστασιν ἐπιτροπῆς, ὅπως ἐξακριβωθῇ ἡ ἀλήθεια, ἂν οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἀξιωματικοὶ ἦναι ἀθῶοι ἢ ἔνοχοι; Τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ τιμὴ καὶ ἀξιοπρέπεια αὐτῶν τῶν οὑτωσὶ διασυρομένων ἀξιωματικῶν, τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ τιμὴ καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια ὅλου τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν. Καὶ ὅταν ἐν ταὐτῷ γίνηται λόγος περὶ σπατάλης ἑκατὸν καὶ ἐπέκεινα χιλιάδων δρ. ἐκ τοῦ χρήματος, ὅπερ οὐχὶ ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου του, ἀλλ’ ἐν τῷ αἵματί του καταβάλλει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, δὲν ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ θεωρήσῃ ὡς πρώτιστον ἔργον τῆς ὑπὲρ πᾶν νομοσχέδιον νὰ προβῇ εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦτον; Καὶ ὅταν ἐπανειλημμένως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καταγγέλλῃ τὸν προκάτοχόν του, ὅτι παρὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ναυτικοῦ προέβη εἰς ὑπεραρίθμους προβιβασμοὺς ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, ἐπιτρέπεται τῇ Βουλῇ νὰ μὴ ζητήσῃ τὴν ἄμεσον σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἵνα μάθῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ τῷ ὄντι τοιαύτη ἀξιόποινος πρᾶξις; Ὅταν δὲ συμπίπτῃ ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ἦναι ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ, πῶς δύναται νὰ ἐπιβληθῇ ἐν τῇ πειθαρχίᾳ ἀπέναντι τῶν κατωτέρων του, ἀφοῦ καταγγέλλεται ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου του Ὑπουργοῦ, ὅτι ἠθέτησε τοὺς νόμους τῆς πατρίδος του; Καὶ ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καταγγέλλῃ τὸν προκάτοχόν του, ὅτι, ἐνῷ ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν, ἐξ ἀξιωματικῶν μαχίμων καὶ τοῦ μηχανικοῦ καὶ τεχνιτῶν, ἀπέῤῥιψεν ὅλην τὴν μεγάλην προμήθειαν τῶν ῥινῶν, ὡς ἀχρήστων, αὐτὸς δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὸ πρωτόκολλον αὐτῆς, ἀλλὰ προεκάλεσε τὴν γνωμοδότησιν ἰδιωτῶν ἐργοστασιαρχῶν, ἵνα καταδολιευθῇ οὕτω τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ ὑποβάλῃ αὐτὸ εἰς ματαίαν δαπάνην ἑκατὸν καὶ ἐπέκεινα χιλιάδων δραχμῶν· ὅταν, λέγω, ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τόσον βαρεῖα ἐγείρηται κατηγορία καθ’ ἑνὸς ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ, τοῦ νῦν διοικητοῦ τῆς θωρηκτῆς μοίρας, πῶς δὲν ἐξεγείρεται ἡ συνείδησίς του καὶ δὲν ἀπαιτεῖ, ἵνα συσταθῇ ἐπιτροπὴ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων, ἥτις νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν, παρέχουσα οὕτω τὴν εὐκαιρίαν καὶ εἰς τὸν οὕτως ἐρήμην κατηγορούμενον καὶ διασυρόμενον ἀνώτερον ἀξιωματικόν, ἵνα ἀμυνθῇ ὑπὲρ τῆς τιμῆς καὶ ὑπολήψεώς του; Καὶ ἡ τιμὴ τοῦ ναυτικοῦ, ἡ τιμὴ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτοῦ ἀπαιτεῖ πρὸ πάσης ἐργασίας νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς σχετικῆς προτάσεως περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Εἰς τοῦτο πρέπει πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ ἐπιμείνωσιν αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ἂν δὲν θέλωσι τὰ ἐνταῦθα καταγγελθέντα νὰ θεωρηθῶσιν ὡς καθαρὰ συκοφαντία κατὰ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ.

§144ΣΠ. ΣΤΑΗΣ. Χαίρω πολύ, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ἀνῄρεσε πάνθ’ ὅσα πρὸ πολλῶν ἡμερῶν εἶπε κατὰ τοῦ Ναυτικοῦ τῆς πατρίδος μας (θόρυβος).

§145Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ὡμίλησα ἐγὼ κατὰ τοῦ Ναυτικοῦ.

§146ΣΤΑΗΣ. Δὲν εἴπατε ὅτι δὲν ὑπάρχουσι μηχανικοὶ νὰ διευθύνωσι τὰ πλοῖα τὰ πολεμικά, καὶ ὑπεβάλατε μάλιστα νομοσχέδιον πρὸς ἵδρυσιν Σχολῆς μηχανικῶν; Γνωρίζετε δὲ, ὅτι ἡ ψυχὴ τοῦ Ναυτικοῦ εἶναι οἱ μηχανικοί. Εἴπατε μάλιστα, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι μηχανικοὶ οὐδὲ εἰς τὰ ἐμπορικὰ ἡμῶν πλοῖα.

§147Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§148ΣΤΑΗΣ. Καὶ ὑπάρχει μεγαλειτέρα ὕβρις κατὰ τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν;

§149Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταβάλλετε τοὺς λόγους τοῦ Ὑπουργοῦ.

§150ΣΤΑΗΣ. Εἶναι δημοσιευμένοι.

§151Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει Σχολὴ μηχανικῶν, τουτέστι φυτώριον μαθητευομένων μηχανικῶν, ἵνα ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στόλῳ. Τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι οἱ ὑπηρετοῦντές εἰσιν ἀνίκανοι. Ἐξ ἐναντίας ἐγὼ εἶπον καὶ λέγω, ὅτι οἱ μηχανικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ εἰσιν ἄριστα μεμορφωμένοι. Πολλοὶ τούτων ἐξεπαιδεύθησαν ἐν εὐρωπαϊκαῖς Σχολαῖς, διακρίνονται δὲ διὰ τὴν ἐμπειρίαν αὐτῶν καὶ τὰς ἐπιστημονικὰς γνώσεις. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ ἱδρύσεως Σχολῆς εἰδικῶν μαθητευομένων μηχανικῶν, καὶ πρὸς τοῦτο λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ εἰσαχθέντος νομοσχεδίου. Ὥστε μὴ λέγετε πράγματα, ἅτινα δὲν εἶπον.

§152ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔλαβε χιλιάδας ψήφων ἕνεκα τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν κατὰ τὰς ἄρτι γενομένας ἐκλογὰς, τὸν διαβεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ τὰς λάβῃ πλέον, μὲ ὅλην τὴν—κατόπιν ὅμως ἑορτῆς—ἀναίρεσιν τῶν ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντων. Καὶ δὲν ἦτο μομφὴ καὶ καταδίκη σύμπαντος τοῦ μηχανικοῦ κλάδου τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν ἡ ἔκθεσις τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, δι’ ἧς κατεδείκνυεν ὅτι ἦτο ἄχρηστος ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα; Σχετικῶς δὲ πρὸς τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅτι δὲν ἦσαν ἀκριβῆ τὰ περὶ αὐτῆς λεχθέντα· διότι ἡ ἔκθεσις ἐκείνη προεκλήθη ὑπὸ τοῦ τότε ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος μάλιστα κατὰ τὴν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου ἀποχώρησίν του παρέδωκεν αὐτὴν εἰς τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην, ἵνα τὴν παραδώσῃ εἰς τὸν διάδοχον Ὑπουργὸν, χωρὶς νὰ πρωτοκολλήσῃ αὐτὴν, ἵνα μὴ ἕκαστος δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν πληροφοριῶν ἢ γνωμῶν περὶ τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν, αἱ ὁποῖαι κάκιστα ἠδύναντο νὰ ἐπιδράσωσιν ἐπὶ τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Καὶ μετὰ τὴν ἐπίσημον ταύτην καταγγελίαν κατὰ τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν ἠθέλατε νὰ μὴ ζητήσωμεν τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας! Ἐπιμένω λοιπὸν μετὰ τῶν λοιπῶν συναδέλφων νὰ προταχθῇ τὸ θέμα τοῦτο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§153Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄπορον μοὶ φαίνεται, πῶς μετετράπη τὸ ζήτημα καὶ καταφέρονται κατὰ τοῦ νῦν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, ὡς ὑβρίσαντος τὸν προκάτοχον αὐτοῦ, καὶ δὲν καταφέρονται κατ’ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὸ πρωτόκολλον τῶν ἀξιωματικῶν περὶ τῶν ῥινῶν εἰς τοὺς δρόμους καὶ τὰ καφενεῖα! Οἱ κύριοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ, ἀκούοντες τὰ λεγόμενα σήμερον ἐν τῇ Βουλῇ, χαίρουσι καὶ ἀγάλλονται, εὐχαριστεῖται δὲ οἱοσδήποτε στρατιώτης, οἱοσδήποτε ὑπηρετῶν τὴν πατρίδα τιμίως καὶ εὐόρκως, νὰ τιμωρῆται ἢ νὰ κάθηται ἐκεῖ, ὅπου πρέπει νὰ καθίσῃ ὁ ἔνοχος, οἱοσδήποτε παρέλειψε τὸ καθῆκόν του. Αὐτὸ τιμᾷ τὸν στρατὸν, αὐτὸ τιμᾷ τὸ Ναυτικόν· ὅστις δὲ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ ἤθελε δυσαρεστηθῇ διὰ τὰ σήμερον γενόμενα ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν θὰ ἦναι πιστὸς ἀξιωματικός· ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ τοιοῦτος ἀξιωματικός, διότι οἱ γονεῖς τῶν πλείστων ἐξ αὐτῶν ἐπολέμησαν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ τόπου. Ἀλλὰ, Κύριοι, διατὶ κατακόπτεσθε σήμερον; Ὅταν ἐγὼ ἀπὸ τοῦ 1890 ἐπεκαλούμην ἐδῶ οὐχὶ τὸν συνταγματικὸν χάρτην, ἀλλὰ τὸν λογιστικὸν νόμον, διατὶ κανεὶς δὲν μὲ παρηκολούθει; διατὶ δὲν μὲ ἐνίσχυεν; Ἀπεμονώθην καὶ ἔμεινα μόνος, ἐπικαλούμενος τὰ ἄρθρα τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου. Ἄν, Κύριοι, ἤλθομεν ἐδῶ διὰ νὰ ἐλέγξωμεν, ὀφείλομεν τὸν ἔλεγχον νὰ τὸν ἐνασκῶμεν πάντοτε, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐλέγχομεν τὸν ἀπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἀνέφερον προχθὲς, ἔχομεν καὶ ἄλλον ἔλεγχον, ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 113 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου. Καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω, διὰ νὰ ἴδητε, πῶς προνοεῖ ὁ νομοθέτης. Δὲν ἀναμένει τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἀπολογισμῶν τῶν δύο ἢ τριῶν ἐτῶν, ὅταν κλείῃ ἡ χρῆσις, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἄρθρου 113 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου ὁρίζει τάδε (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ τέλος ἑκάστου ἔτους διορίζεται παρὰ τοῦ Βασιλέως, κατὰ πρότασιν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ἐπιτροπὴ ἐκ δύο μελῶν τῆς Γερουσίας, δύο τῆς Βουλῆς τῶν ἀντιπροσώπων καὶ ἑνὸς τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ καθημερινὸν καὶ τὸ καθολικὸν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου, καὶ νὰ βεβαιώσῃ ὅτι οἱ λογαριασμοὶ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων συμφωνοῦν κατὰ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν μὲ τὰς ἐγγραφὰς τοῦ Λογιστηρίου. Τῆς ἐργασίας ταύτης συντάσσεται τακτικὸν πρωτόκολλον, καὶ διὰ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ὑποβάλλεται εἰς τὰς Βουλάς.» Ἄν, Κύριοι, ἡ διάταξις αὕτη ἐζητεῖτο νὰ ἐφαρμοσθῇ, τροποποιουμένη καταλλήλως, μετὰ τὸ 1864, ἠθέλομεν ἔχει σήμερον τὸν ἔλεγχον, καὶ δὲν ἠθέλομεν χάνει τόσον πολυτίμους ὥρας, συζητοῦντες περὶ τούτου. Καταλήγων τὸν λόγον, συμμερίζομαι τὴν γνώμην τῶν προλαλησάντων, καὶ φρονῶ ὅτι τὸ συμφέρον τῶν κυρίων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ ἀπαιτεῖ νὰ ἀνασηκωθῇ πᾶς πέπλος καὶ καταδειχθῇ ἡ ἀληθὴς τῶν πραγμάτων ὄψις.

§154ΒΑΛΕΤΑΣ. Μετὰ τὴν τόσῳ μακρὰν καὶ ζωηρὰν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ ἤδη τὴν Βουλήν, νομίζω ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ προβάλω ἐπιχειρήματα, ὅπως ὑποστηρίξω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ πρότασις τοῦ ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ κ. Βότσαρη. Ἠπόρησα δὲ, ἀκούσας τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ζητήσαντα νὰ μὴ προταχθῇ αὕτη, ἀλλὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία τῆς Βουλῆς. Ἐλπίζω ἡ ἀπορία αὕτη νὰ μὴ μεταβληθῇ καὶ εἰς ἔκπληξιν, ὅπως θὰ συμβῇ, ἂν ἀκούσω αὐτὸν ἐπιμένοντα εἰς τὴν γνώμην του ταύτην. Καὶ βεβαίως, πῶς νὰ μὴ παραγάγῃ ἔκπληξιν ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀφοῦ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἡ δοῦσα τὴν ἀφορμὴν, ἡ παρασχοῦσα ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, ὅπως ἡ πρότασις αὕτη ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Ἡ Βουλὴ σήμερον δὲν πράττει τι ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας· τὸ πράττει ἐκ τῶν ἀποκαλύψεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως ἐκ τῶν ἀποκαλύψεων τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ· φίλος δὲ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀνήκων εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, ὁ κύριος ἐξ Ἄρτης Βουλευτής, ὑπέβαλε τὴν πρότασιν περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Νομίζω ὅτι ἡ φιλοτιμία τῆς Βουλῆς, τὸ καθῆκον αὐτῆς πρὸς ἐκείνους, περὶ ὧν ὑπόνοιαι ἐξηνέχθησαν καὶ ὑπόνοιαι ἐγεννήθησαν, ὅτι κακῶς διαχειρίσθησαν τὰ τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλει, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ καὶ ἐξενεχθῇ ἀπόφασις περὶ τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, — καὶ ἐπὶ τούτου βεβαίως θὰ ἔχω συμφώνους καὶ ἄλλους συναδέλφους — ὅπως θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον.

§156ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, διότι ἀκριβῶς ἤθελον νὰ εἴπω ὅσα εἶπε καὶ ὁ κ. ἐκ Θήρας Βουλευτὴς, ἐπανελθὼν εἰς τὸ ζήτημα, ἐκ τοῦ ὁποίου εἶχον ἐξέλθει οἱ πρὸ αὐτοῦ ἀγορεύσαντες. Νομίζω ὅτι οὐχὶ τὰ εἰδικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν καὶ ἀπόψε καὶ εἰς ἄλλας συνεδριάσεις, ἀλλὰ ἡ τιμὴ αὐτὴ τοῦ Ναυτικοῦ ἡμῶν ἐπιβάλλει, ὅπως ὅσον τάχιστα προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐξετάσεως τῶν λεχθέντων οὐχὶ εἰς μίαν, ἢ εἰς δύο, ἀλλ’ εἰς τὸ πλεῖστον τῶν συνεδριάσεων αὐτῆς. Τὸ Ναυτικὸν ἀναμφισβητήτως διασύρεται· διασύρεται παρὰ τῶν πλείστων, οἵτινες ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διασύρεται καὶ παρὰ τῶν ὑποβληθέντων ἀκόμη ἐπισήμως ἐγγράφων εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ Ναυτικὸν ποίαν σημασίαν ἔχει, πάντες γνωρίζομεν. Δὲν ἐπιτρέπεται ἑπομένως δι’ οἱονδήποτε λόγον ἀναβολὴ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται ἐνώπιόν μας· δὲν πρόκειται δὲ νὰ κερδήσωμεν καιρόν· ἀπεναντίας, ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν ὁ Πρόεδρος αὐτῆς, συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ ἀπολέσωμεν καιρὸν, ἀντὶ νὰ κερδήσωμεν τοιοῦτον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ἄνευ πολλῆς συζητήσεως, ἄνευ χρονοτριβῆς, ὅπως, ἂν ὄχι ἀπόψε, ἀλλὰ τοὐλάχιστον αὔριον, τεθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον...

§157ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τώρα, τώρα.

§158ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. νὰ τεθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ νὰ παύσῃ πλέον ἡ συζήτησις αὕτη, ἥτις, ἐπαναλαμβανομένη ἐν ἑκάστῃ συνεδριάσει, εἰς οὐδὲν ἄλλο συντελεῖ, εἰμὴ εἰς τὸ νὰ διασύρῃ τὸ Ναυτικὸν ἡμῶν, νὰ διασύρῃ καὶ ἀξιωματικοὺς ἀνωτέρους καὶ ὑπαλλήλους ἀνωτέρους τοῦ Κράτους.

§159Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν.

§160Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς βλέπω, πόρισμα τῆς συζητήσεως εἶναι δύο γνῶμαι, ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν οἱ ἀγορεύσαντες προέβαλον, ὅτι πρέπει ἀμέσως νὰ ἀναγραφῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν προέβαλον ἐγὼ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰ ἔργα της, νὰ ἀναγραφῇ δὲ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ εἰρημένη πρότασις πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ...

§161ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἤδη ἀναγεγραμμένη.

§162Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ βάλῃ εἰς τάξιν τοὺς Κυρίους... Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν προέβαλον ἐγὼ, εἶναι ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς ἐργασίας της, πρὸ δὲ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν δύο γνωμῶν πρόκειται νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή. Ἐπειδὴ δὲ οἱ Κύριοι ἐπιθυμοῦσιν, ὡς ἤκουσα, νὰ γένηται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, προτείνω τὴν ἑξῆς πρότασιν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς: «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§163ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς ῥητῆς προτάσεως μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§164ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν ἀποδεχόμεθα.

§165ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναγκαίως λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, θὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν περὶ τοῦ ἂν ἡ Βουλὴ δέχηται τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§166Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν λίαν δυσάρεστον θέσιν νὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως καὶ ἐκ δευτέρου λάβω τὸν λόγον, διότι ἡ πρότασις, ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑποβληθεῖσα, εἶναι λίαν ἔκρυθμος καὶ—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω—ἀντικανονική. Μήπως πρόκειται περὶ ζητήματος ἐμπιστοσύνης, καὶ ἔσπευσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἴδῃ, ἂν ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Κοινοβουλίου; Περὶ τούτου πρόκειται; Ἴσως ἐγὼ ἠτύχησα εἰς τὴν συζήτησιν καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ. Ἂς μὲ βοηθήσωσιν οἱ ἄλλοι κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ ἐξέλθω τῆς πλάνης ταύτης. Τί λέγει τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Κανονισμοῦ, κύριε Πρόεδρε; Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μετὰ τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἠδύνατο νὰ εὑρεθῇ τις εἰς δυσχέρειαν, ἵνα ἀνακαλύψῃ, τίς ὁ ἰσχύων Κανονισμὸς, διότι πιθανὸν, ἐὰν ἐτυπώθη ὁ νέος, νὰ ἰσχύῃ ὁ νέος. Εὐτυχῶς τὸ ἄρθρον 29 ὡς πρὸς τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, οὐδόλως διαφέρει ὡς πρὸς τὸ πρὶν ἰσχύον μὲ τὸ νῦν.

§167ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἰσχύει ὁ νέος Κανονισμὸς ἀκόμη· ἀπεφάνθη ἡ Βουλή.

§168Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ γνωρίζω καλῶς. Τὸ ἄρθρον 29 εἰς ἀμφοτέρους αὐτοὺς τοὺς Κανονισμοὺς λέγει, ὅτι «ὁσάκις ἰσχυρίζεταί τις ὅτι δὲν τηρεῖται ἡ ἡμερησία διάταξις, ἢ ὅτι παραβιάζονται αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος Κανονισμοῦ, ἢ ὅτι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἄλλων ἀντικειμένων, ἢ ὅταν προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἐὰν τὰς προτάσεις ταύτας ὑποστηρίζωσι καὶ δέκα ἄλλοι Βουλευταὶ, ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει πρῶτον περὶ τῶν παρεμπιπτόντων ζητημάτων, εἶτα δὲ περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου.» Ἔχομεν ζήτημα Κανονισμοῦ καὶ ἡμερησίας διατάξεως. Ποίαν δὲ σχέσιν ἔχει ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Ἠκούσατε. Ὄχι δέκα ἢ εἴκοσι Βουλευταὶ, τριάκοντα σᾶς ζητοῦσι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τί λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Ὅτι ἡ Βουλὴ καλεῖται ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ δύο προτάσεων. Δὲν εἶναι δύο αἱ προτάσεις, ὡς διετυπώθησαν. Ἡ πρότασις, ἥτις ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, εἶναι νὰ προτιμηθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεώς του ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἢ ἄλλη δὲ, ἡ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συζητηθῇ πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς ἀπροσδιόριστον ἡμέραν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ συμπληρώσω τὴν γενομένην πρότασιν, τὴν ὑποστηριχθεῖσαν ὑπὸ ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅτι ἡ Βουλὴ σήμερον θὰ κληθῇ, τῇ προτάσει Βουλευτῶν πλειόνων τῶν 10, νὰ ἀποφανθῇ, ὅπως προτιμηθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, ἐν τῇ αὐριανῇ συνεδριάσει, ἵνα καὶ οἱ Βουλευταὶ γνωρίζωσι πότε θὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρακτικὸν, αὐτὸ εἶναι τὸ κανονικόν. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ παραδρομὴν ὑπέβαλε τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε, διότι βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ τοὐλάχιστον σπουδαίως.

§169Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ ἀγορεύσω περὶ ζητήματος ἐμπιστοσύνης. Ὁ κ. ἐκ Βόλου Βουλευτὴς δίδει τὴν ἑρμηνείαν ταύτην εἰς τὴν πρότασιν. Ἀλλ’ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἀγορεύσω περὶ ζητήματος ἐμπιστοσύνης, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιώσω κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἀποφαίνηται ἡ Βουλὴ περὶ τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν μεταδίδει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§170Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τίς τὸ ἀρνεῖται;

§171Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Πρόκειται περὶ δύο γνωμῶν, αἱ ὁποῖαι συζητοῦνται. Ἡ μία εἶναι, τὸ πρῶτον ἀντικείμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νὰ ἦναι αὔριον ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς· ἡ ἑτέρα γνώμη εἶναι, νὰ μὴ ἀναγραφῇ διὰ τὴν αὔριον, ἀλλὰ νὰ συζητηθῇ ὅταν ἤθελε συζητηθῆ ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ποία εἶναι ἡ ἀπωτέρα; Λογικῶς ἐπρότεινα τὴν πρότασιν ταύτην ὡς ἀπωτέραν, ἂν δὲ ἀναφέρῃ ἡ πρότασις «μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου», εἶναι διὰ νὰ μάθῃ ἡ Βουλή, ὅτι θεωροῦμεν ζήτημα πολιτικὸν τὴν ἀπώλειαν τοῦ χρόνου, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ ἀντιπολιτευόμενοι προσπαθοῦσι νὰ παρασύρωσι τὴν Βουλὴν διὰ τῶν τοιούτων προτάσεών των. Ἀλλὰ καὶ τίς ἠδύνατο νὰ ἐμποδίσῃ ἡμᾶς, ἂν ἐσκοποῦμεν τοιοῦτόν τι, ἐὰν παρεκαλοῦμεν τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ δηλώσῃ, ἂν ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον; Καὶ τίς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ προβάλῃ ἀντίῤῥησιν, ἂν τοιοῦτον τι ἤθελον προβάλει; Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀκολουθήσω πάσας τὰς στροφὰς τῆς συζητήσεως ταύτης, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ συντελέσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀπώλειαν τοῦ χρόνου, ἀλλ’ ὁμιλοῦσι περὶ λαῶν, καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης ὅτι οἱ λαοὶ θέλουσι καταφύγει δὲν ἠξεύρω εἰς ποῖα μέσα, περὶ τῶν κινδύνων, οἱ ὁποῖοι ἀπειλοῦσιν, ἀγνοῶ τίνας, περὶ Ὑπουργείων, τὰ ὁποῖα δὲν ἵστανται πλέον ἐπὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ, διότι ὁ λαὸς πλέον δὲν ὑποφέρει τὴν κατάστασιν ταύτην, καὶ συγχρόνως ἀποροῦσιν, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον ἤθελε προκαλέσει ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Καὶ ἐγώ, ὁ ὁποῖος δὲν θέλω νὰ καταχρῶμαι τῆς εὐνοίας τῆς Βουλῆς, ἔταξα ζήτημα ἁπλοῦν, ζήτημα ἡμερησίας διατάξεως, καὶ ἐπρότεινα νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἀπωτέρα.

§172ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς δύναται νὰ παρακωλύσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν τοιαύτην περὶ ἐμπιστοσύνης καὶ πρότασιν καθαρῶς περὶ ἐμπιστοσύνης. Καὶ βεβαίως ἡ πλειοψηφία θέλει ψηφίσει τὴν πρότασιν ἐκείνην, ἡμεῖς δὲ θὰ τὴν καταψηφίσωμεν. Περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ἂν διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἦναι δυνατὸν νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ πρότασις ἡ ἄλλη, ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης καὶ παρ’ ἡμῶν προταθεῖσα. Ψηφίσατέ την, ἂν θέλετε, τὴν μετάβασιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλ’ ἀμέσως, αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅταν πρόκειται νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἡμεῖς θὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν πρότασιν περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Δὲν πρόκειται περὶ ἄλλου τινός. Ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζῃ, ὅτι συντελεῖ εἰς τὴν φειδὼ τοῦ χρόνου διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν προέβαλεν, ἂς ἐπιμείνῃ εἰς αὐτήν. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι οὐδόλως θέλει παρεμποδίσει ἡ ψήφισις τῆς προτάσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ νὰ ὑποβάλωμεν ἡμεῖς τὴν πρότασιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν στηρίζομεν εἰς ῥητὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ μόνον ἐκ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θέλει ἐπέλθει ἀπώλεια χρόνου. Ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεώς του, βεβαίως αὐτὸ θὰ γείνῃ, θὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις, ἀλλὰ κατόπιν θὰ ἔλθῃ καὶ ἡ ἰδική μας σειρά.

§173Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τινὰ τῶν Βουλευτῶν νὰ ὑποβάλῃ οἱανδήποτε πρότασιν. Ἡ πρότασις ἡ τιθεμένη εἰς ψηφοφορίαν, ἔχει τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἐγώ, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐξέθηκα, ἤτοι ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Οἱ ψηφίζοντες τὴν πρότασιν ταύτην ἀποφαίνονται τὴν γνώμην, ὅτι παραδέχονται τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ προέβαλον.

§174ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπανειλημμένως ὑπεστήριξεν ὅτι προτείνει νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ πρότασις περὶ διορισμοῦ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι παρεῖδε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἡ ὁποία κατὰ τὰς εἰσηγήσεις αὐτοῦ εἶναι συντεταγμένη, καὶ ὑπ’ ἀριθ. 39 τῆς ἡμερησίας διατάξεως εὑρίσκομεν: «Συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ σχηματισμοῦ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς». Ἡμεῖς τί προτείνομεν σήμερον; Ζητοῦμεν ἀκριβῶς, ἀντὶ νὰ κατέχῃ τὸν ἀριθμὸν 39 ἡ πρότασις αὕτη, νὰ καθέξῃ τὸν ἀριθμὸν 1. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει: «ὄχι· νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ». Εἶναι ἀναγεγραμμένη ὅμως, ἀλλὰ ἐννοεῖ ἴσως δι’ αὐτῆς τῆς ἐκφράσεως νὰ συζητηθῇ πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§175Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως, νὰ συζητηθῇ πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§176ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ τότε ἡ πρότασίς σας εἶναι ἄρνησις τῆς ἰδικῆς μας προτάσεως· δὲν ἀποτελεῖ πρότασιν αὐτοτελῆ. Ἡ πρότασις ἡ αὐτοτελὴς ἡ ἰδική μας εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι πρέπει ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως — περὶ αὐτοῦ πρόκειται — νὰ ἀναγραφῇ ἡ πρότασις ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 39, ὑμεῖς δὲ λέγετε: «ὄχι, δὲν πρέπει». Σεῖς θέλετε νὰ καθαρίσητε ἓν κατόπιν χρέος δι’ αὐτῆς τῆς προτάσεως· δύνασθε νὰ τὸ πράξητε· ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ ζητήσωμεν, στηριζόμενοι εἰς τὸν Κανονισμόν, νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἡ πρότασίς μας περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις περὶ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς σήμερον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ νὰ καταστῇ ἑπομένως τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως.

§177Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ ἔχωμεν δύο ψηφοφορίας, κύριε Πρόεδρε.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν κ. Ράλλην). Τὸ δικαίωμά σας εἶναι ἀναμφισβήτητον. Λοιπὸν ἡ ψηφοφορία θὰ γείνῃ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ: «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Γ. Μελισσηνοῦ καὶ Ν. Τριανταφυλλάκου, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 150. Ἐκ τούτων 118 εἶπον Ναὶ καὶ 32 εἶπον Ὄχι. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν...

§180ΡΑΛΛΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ψηφοφορηθῇ καὶ ἡ ἄλλη πρότασις.

§181Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ Κύριοι ἐπιθυμοῦσι νὰ ψηφοφορηθῇ καὶ ἡ πρότασίς των. Ἡμεῖς δὲν ἀντιλέγομεν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ἵνα ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως τοῦ ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ κ. Βότσαρη περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς προταχθῇ πάσης ἄλλης λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Γεωργίου Μελισσηνοῦ καὶ Σπ. Ε. Στάη, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 142. Ἐκ τούτων 34 εἶπον Ναί, 107 εἶπον Ὄχι, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν πρότασιν περὶ προτάξεως τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς σήμερον. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Εὐταξίας. Δηλῶ ὅμως, ὅτι τὸ γενόμενον ἄρτι εἶναι ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ὁ Κανονισμὸς δὲν ἐπιτρέπει ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ προτάσεως περὶ προτάξεως ἀντικειμένου τινὸς ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, πρὶν ἢ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τὸ γενόμενον λοιπὸν σήμερον δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς προηγούμενον. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 10′ μ. μ.).

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§185ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μεθ’ ὅσα εἶχε τὴν καλωσύνην ἡ Βουλὴ ν’ ἀκούσῃ χθὲς παρὰ τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου καὶ ἐμοῦ, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω μίαν πρότασιν νόμου, σκοποῦσαν τὴν πρόληψιν τοῦ ἐπαπειλουμένου κακοῦ κατὰ ὑπερεξακοσίων συμπολιτῶν μου, οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν μὲν τὰ ἀροτριῶντα κτήνη των, ἀλλὰ δὲν τὰ ἐδήλωσαν ἐνώπιον τοῦ δημάρχου ἢ τοῦ εἰρηνοδίκου. Διὰ τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ νόμου παρατείνεται ἡ προθεσμία δι’ αὐτοὺς καὶ μόνον, νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσωσι μέχρι τῆς 15 Ἀπριλίου.

§186Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ ἐζήτησα τὸν σχετικὸν φάκελλον, ὅπως μελετήσω τὴν ὑπόθεσιν.

§187ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νομοθετικῆς παρεμβάσεως, παρακαλῶ, ὅπως ἡ πρότασις αὕτη τοῦ νόμου ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§188ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, διανεμηθῇ καὶ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Συνιστῶ δὲ καὶ ἐγὼ νὰ ἀρθῇ τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσεγένετο εἴτε ἐξ ἐλλείψεως τῶν φορολογουμένων, εἴτε ἐξ ἄλλης τινὸς αἰτίας. Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν προτίθεμαι νὰ συζητήσω περὶ τούτου, συνιστῶ ὅμως εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Βουλὴν, ὅπως περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ληφθῇ ἓν μέτρον, ἵνα ἀπαλλαγῶσιν οἱ φορολογούμενοι τοῦ δήμου Μαντινείας μεγίστων ζημιῶν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 189).

§190ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρεμφερῆ παράκλησιν καὶ σύστασιν εἶχον ὑποβάλει πρὸ ἑβδομάδων πολλῶν καὶ ἐγὼ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος, οἵτινες κατεστράφησαν ἐκ τοῦ σεισμοῦ τοῦ 1894. Εἶπον τότε, ὅτι ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἐν τῷ μεταξὺ ἐπελθοῦσαν καταστροφὴν, ἀντέγραψεν ἁπλούστατα τὸν κατάλογον τοῦ φόρου οἰκοδομῶν τοῦ 1893· οἱ κάτοικοι οὐδέποτε ἐσκέφθησαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς φόρον περὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον εἴτε ἐξέλιπεν ὁλοσχερῶς, ὡς ἐν Λαρύμνῃ καὶ Δαφνησίῳ, εἴτε κατέστη ἄχρηστον, ὡς ἐν Ἀταλάντῃ, διὸ δὲν ἔκαμον ἐγκαίρως τὰς ἐνστάσεις των, καὶ τώρα ἀπαιτοῦνται φόροι παρ’ αὐτῶν...

§191Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ φόρος τοῦ 1895;

§192ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα... Ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος συνάδελφος μοὶ εἶχεν ὑπενθυμίσει κατὰ τὴν πρώτην ἐπερώτησίν μου τὸ συμβὰν ἄλλοτε εἰς τοὺς Αἰγιεῖς συνεπείᾳ τοῦ σεισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐνσκήψει τότε, καὶ κατεστράφησαν πολλὰ μέρη. Τότε ὁ αὐτοκράτωρ τῶν Ῥωμαίων ἐσκέφθη νὰ χαρίσῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς φόρους. Δὲν εἶναι δὲ δίκαιον, ὑπὸ ὁμογενῆ Κυβέρνησιν νῦν καὶ ἐπὶ παρομοίας καταστροφῆς, ἡ ὁποία συνέβη εἰς τὴν Λοκρίδα, ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ χαρίσωμεν ὅλους τοὺς φόρους, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ φανῶμεν ἐπιεικεῖς ὡς πρὸς τὸν φόρον, τοῦ ὁποίου τὸ ἀντικείμενον εἴτε ἐξέλιπεν, εἴτε εἶναι ἄχρηστον;

§193Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Γράψατε τὴν ἐπερώτησίν σας, καὶ θέλω φροντίσει νὰ τὴν ἐξετάσω.

§194ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχει διατυπωθῆ εἰς τὰ πρακτικὰ πρὸ ἑβδομάδων. Θὰ παρακαλέσω νὰ λάβῃ πρόνοιαν τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ὅπως σταλῇ ἀντίγραφον εἰς τὸν κ. Πρόδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπεθύμουν νὰ ἦτο ἐνταῦθα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἤθελον ζητήσει παρ’ αὐτοῦ συμπληρωτικὰς τινας πληροφορίας. Εἶχον ὑποβάλει πρὸ ἡμερῶν ἐπερώτησιν περὶ τῆς γενομένης προμηθείας ἐρεῶν διὰ τὸν στρατὸν καὶ ὀθόνης λινῆς διὰ περισκελίδας θερινὰς, ζητήσας νὰ ὑποβληθῶσιν ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀντὶ τούτου ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν σχεδὸν πᾶσαν τὴν καταχώρησιν, τὴν ἀναφερομένην εἰς τὸ τμῆμα τῶν προμηθειῶν, καὶ ἐνῷ ὑπέβαλε τόσα πολλὰ περιττὰ ἔγγραφα καὶ ἄσχετα πρὸς τὴν ἐπερώτησίν μου, ἐλλείπουσι τὰ σπουδαιότερα τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐζήτησα. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τῆς ἑξῆς ὑποθέσεως. Παρὰ πολλῶν γνωστῶν ἐμπόρων ἐνταῦθα, γνωστῶν ἰδίως προκειμένου περὶ διαγωνισμοῦ διὰ προμήθειαν τοῦ ὑλικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐγένοντο τὰ ἑξῆς παράπονα, τὰ ὁποῖα ἤθελον νὰ ἐξακριβώσω, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα αὐτὰ τὰ ἔγγραφα. Ἐν πρώτοις, ὡς πρὸς τὴν προμήθειαν τῶν ἐρεῶν, μοὶ εἶπον ὅτι, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἡ δημοπρασία ἐν Παρισίοις καὶ ἐν Ἀθήναις συγχρόνως, ἐγένετο αὕτη ἐν Παρισίοις μόνον, οὐχὶ δὲ καὶ ἐν Ἀθήναις, καὶ ἀφοῦ ἐγένετο μία προσφορὰ ἐν Παρισίοις, αἴφνης παρουσιάζεται εἷς ἐνταῦθα καὶ προσφέρει 10 λεπτὰ τὸ μέτρον ἐπὶ ἔλαττον τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν εἶχε προσφέρει γνωστὸς βιομήχανος ἐν Παρισίοις, χωρὶς δὲ νὰ γένηται νέα δημοπρασία, ὅπως ὁ νόμος διατάσσει, ἐγένετο ἡ κατακύρωσις εἰς αὐτὸν, τὸν ἐνταῦθα ἔμπορον, καὶ συνωμολογήθη τὸ οἰκεῖον συμβόλαιον, καὶ ἀνετέθη εἰς αὐτὸν ἡ προμήθεια. Ἀλλὰ συγχρόνως μοὶ παρετήρησαν, ὅτι, ἐνῷ εἰς τὴν προκήρυξιν ὑπῆρχεν ὁ ὅρος ὁ σαφὴς, ὅτι αἱ διάφοροι ἐρέαι, αἵτινες μέλλουσι νὰ παραδοθῶσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν, ἔπρεπε νὰ ἦναι λόγῳ ποιότητος ἀπαράλλακτοι πρὸς τὰς ἐρέας, τῶν ὁποίων ποιεῖται χρῆσιν ὁ Γαλλικὸς στρατὸς, ἐν τούτοις παραδίδονται ἐρέαι, αἵτινες δὲν εἶναι παρόμοιαι πρὸς ἐκείνας τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ, οὐδὲ προέρχονται κἂν ἐκ Γαλλικῶν ἐργοστασίων, ἀλλ’ ἐπρομηθεύθησαν ἐξ Ἀγγλίας. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ παραλαμβάνουσα τὴν ἐρέαν ταύτην, λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν μόνον τὸ βάρος, ἀλλὰ δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλα συστατικὰ, ὡς τὴν ἀντοχὴν, τὸν ἀριθμὸν τῶν κλωστῶν κλπ., τὰ ὁποῖα εἶχον τεθῆ εἰς τοὺς ὅρους τῆς προκηρύξεως, ἰδίως τὸν χρωματισμόν· καὶ πρέπει νὰ ἠξεύρητε, ὅτι ἐκ τοῦ χρωματισμοῦ προκύπτει μεγάλη διαφορά. Ἐὰν λ. χ. ὁ χρωματισμὸς ἦναι ἐξ ἰνδικοῦ ὁλοσχερῶς, ἔχει 50 λεπτὰ τὸ μέτρον περιπλέον ἀξίαν, ἐὰν ἦναι κατὰ τὸ ἥμισυ ἐξ ἰνδικοῦ, ἔχει 25 λεπτὰ ἐπὶ ἔλαττον, καὶ ἂν δὲν ἔχῃ ἰνδικὸν, ἀλλ’ ἔχῃ ἄλλο τι χημικὸν χρῶμα, 50 λεπτὰ ἐπὶ ἔλαττον. Μὲ διεβεβαίωσαν λοιπὸν, ὅτι ἡ ἐρέα ἡ παραδιδομένη ἔχει κατὰ τὸ ἥμισυ ἰνδικὸν, αἱ κλωσταὶ δὲ δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὸν ἀριθμὸν τὸν τεθέντα εἰς τὴν προκήρυξιν. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ παράσχω πίστιν εἰς ταῦτα, καὶ ἐζήτησα νὰ προσαχθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, καὶ ταῦτα εἶναι τὰ ἑξῆς: πρῶτον ἡ προκήρυξις, δεύτερον ἐὰν ἐγένετο δημοπρασία καὶ ἐν Παρισίοις καὶ ἐνταῦθα, τρίτον τὰ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας ταύτης, τέταρτον ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον ἠρκέσθη τῷ ὄντι εἰς τὴν ἐπὶ ἔλαττον προσφορὰν, τὴν κατ’ ἰδίαν γενομένην ἐνταῦθα, καὶ δὲν ἐνόμισεν ὅτι ὑπεχρεοῦτο συνεπείᾳ τούτου νὰ προβῇ εἰς νέαν δημοπρασίαν, πέμπτον τὸ συμβόλαιον μετὰ τοῦ μειοδότου, καὶ τελευταῖον τὸ πρωτόκολλον τῆς παραλαβῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω, ἐὰν τῷ ὄντι παρεδόθησαν ἐρέαι τῆς ποιότητος τῆς καθοριζομένης ἐν τῇ προκηρύξει τοῦ διαγωνισμοῦ, προερχόμεναι δηλαδὴ ἐκ τῶν ἐργοστασίων, ἐκ τῶν ὁποίων προμηθεύεται καὶ ὁ Γαλλικὸς στρατὸς, ἐν ἄλλαις λέξεσιν, ἐὰν ἔχωσι τὰ συστατικὰ, τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ ἡ ἐρέα τοῦ Γαλλικοῦ στρατοῦ. Ἐπίσης, προκειμένου καὶ περὶ τῆς προμηθείας ὀθόνης λινῆς διὰ θερινὰς περισκελίδας τοῦ στρατοῦ, μοὶ παρεπονέθησαν ὅτι ἐγένετο ἡ δημοπρασία ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ παραδοθῶσι περὶ τὰ 60,000 μέτρα λινῆς ὀθόνης ἐντὸς δύο μηνῶν. Πολλοὶ τῶν ἐνταῦθα γνωστῶν ἐμπόρων, τῶν δυναμένων νὰ συναγωνισθῶσιν, ἐπαρουσιάσθησαν καὶ εἶπον: «Εἶναι ἀδύνατον ἐντὸς 2 μηνῶν νὰ παραδώσωμεν αὐτὴν τὴν ποσότητα· πρέπει νὰ ὁρισθῇ τρίμηνος προθεσμία» Τὸ Ὑπουργεῖον ὅμως ἐφάνη ἀνένδοτον, καὶ τότε ἐπαρουσιάσθη εἷς μόνος, ὅστις ἀνελάμβανεν ἐντὸς δύο μηνῶν νὰ παραδώσῃ τὰ 60,000 μέτρα ὀθόνης λινῆς, καὶ ἐγένετο εἰς αὐτὸν ἡ κατακύρωσις. Ἀλλὰ τί συμβαίνει; Τὸ συμβόλαιον δὲν συνωμολογήθη ἀμέσως, παρὰ μόνον μετὰ 4 ἑβδομάδας, ὅ ἐστὶ τὴν προθεσμίαν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησαν οἱ ἄλλοι τῶν τριῶν μηνῶν, ἵνα συναγωνισθῶσι, τὴν ἔλαβεν αὐτὸς μόνος, καὶ συνεπῶς ἦτο ἀδύνατον οἱ ἄλλοι νὰ συναγωνισθῶσι. Παραπονοῦνται συγχρόνως, ὅτι, ἐνῷ ἐζήτησαν δεῖγμα μὲ τὴν σφραγῖδα τοῦ Ὑπουργείου, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ συναγωνισθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τούτου, καὶ τοῦτο δὲν ἐγένετο. Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι αὐτὰ εἶναι παράπονα ἁπλᾶ, καὶ ἴσως δὲν εἶναι ἀληθῆ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγένοντο ἅπαξ, πρέπει νὰ ἐξακριβωθῶσι, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προσαχθῶσιν ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς λινῆς ὀθόνης. Εἰς τοὺς φακέλλους αὐτοὺς ἀνεὗρον μόνον τὴν προκήρυξιν τῆς δημοπρασίας, δὲν ἀνεὗρον ὅμως οὔτε τὴν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἄλλοι τινὲς ἔμποροι, ζητοῦντες νὰ αὐξηθῇ ἡ προθεσμία, οὔτε τὸ συμβόλαιον, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἐγίνετο κατάδηλον, ἐὰν τῷ ὄντι, προκειμένου περὶ τοῦ μόνου παρουσιασθέντος μειοδότου, ἡ ὑπηρεσία ἐνόμισε καλὸν νὰ συνομολογήσῃ τὸ συμβόλαιον ὄχι ἀμέσως, ἀλλὰ μετὰ 4 ἑβδομάδας. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἀρκετὰ ἐνδιαφέρον, καὶ πρέπει νὰ προσαχθῶσι τὰ ἔγγραφα, ἵνα καθησυχάσωμεν τὰς συνειδήσεις αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι μοὶ ὑπέβαλον τὰ παράπονα ταῦτα. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι θέλει ἀποδειχθῆ ἐκ τῶν ἐγγράφων, ὅτι δὲν ἔχουσι δίκαιον οἱ παραπονούμενοι, καὶ ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ συνεμορφώθη μὲ ὅ,τι ἡ τιμὴ καὶ τὸ καθῆκον ἐπέβαλλον εἰς αὐτήν.

§195Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ μικροῦ ἀνεφέρατε ἓν πρὸς ἓν τὰ ἔγγραφα, τῶν ὁποίων ἔχετε ἀνάγκην. Παρακαλῶ νὰ τὰ σημειώσητε, ἵνα ἀποστείλωμεν τὴν σημείωσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει ταύτην τὴν στιγμὴν ἐντεῦθεν.

§196ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἄνευ σημειώσεως εἶναι εὔκολον. Ζητῶ νὰ προσαχθῇ πᾶν ἔγγραφον ἀναγόμενον εἰς τὴν προμήθειαν ἐρέας καὶ ὀθόνης λινῆς διὰ τὸν στρατόν.

§197Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καταθέτω πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν ἐζήτησε κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 15 Φεβρουαρίου. Αἱ πληροφορίαι αὗται παριστῶσιν ἐπ’ ὀνόματι τίνων καὶ ἀντὶ πόσου ποσοῦ κατεκυρώθησαν οἱ φόροι τῶν ἀδηλώτων οἴνων τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν, Μεσσήνης καὶ Μεγαλοπόλεως, καὶ τὰ ποσὰ τοῦ διὰ δηλώσεων βεβαιωθέντος φόρου τῶν οἴνων τῶν εἰρημένων ἐπαρχιῶν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου τοῦ 1887. Ὁ κ. Φιλάρετος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§199Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὐχάριστον εἶναι, ὅτι προετάχθησαν τὰ νομοσχέδια περὶ χαρτοσήμου, εὐκτέον δὲ θὰ ἦτο, νομοσχέδια τοιαύτης σημασίας καὶ σπουδαιότητος, εἰ δυνατὸν, νὰ προετάσσοντο εἰς μίαν ἐκ τῶν τριῶν συζητήσεων, ὥστε νὰ δύναται καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν τῆς πραγματικὴν συζήτησιν εἰς μίαν ἐκ τῶν τριῶν τουλάχιστον. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὄντως ἔχουσι μεγάλην σπουδαιότητα, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ διαλάθῃ τὴν προσοχὴν ὅλων ἡμῶν. Ζητεῖται ἡ τροποποίησις τοῦ νόμου τοῦ 1887 περὶ τελῶν χαρτοσήμου, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω διατὶ ὑπεβλήθησαν δύο νομοσχέδια καὶ δὲν ὑπεβλήθη ἕν. Πρόκειται περὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου τοῦ 1887, τοῦ ὀργανικοῦ νόμου περὶ τελῶν χαρτοσήμου. Διὰ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ τροποποίησις τοῦ ἄρθρου 17, διὰ τοῦ ἄλλου ἡ τροποποίησις ἄλλων ἄρθρων. Δὲν ὑποθέτω ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ἐπιθυμία νὰ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν νόμων, καὶ θὰ ὑπεδείκνυον εἰς τὸν εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ συγχωνευθῶσι τὰ δύο νομοσχέδια, ἀλλὰ καὶ ἂν τοῦτο δὲν δεχθῇ, θὰ γείνῃ κατ’ ἀνάγκην ἡ συζήτησις ταὐτοχρόνως ἐπ’ ἀμφοτέρων, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον διὰ τοῦ πρώτου ἀναγεγραμμένου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχεδίου δύο ζητοῦνται, ἡ μεταβολὴ τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, σιδηροδρομικῶν καὶ καθ’ ἑξῆς, καὶ ἡ πληρωμὴ τοῦ τέλους εἰς τὸ νόμισμα, τὸ ὁποῖον εἰσπράττεται, ἄλλαις λέξεσιν εἰς χρυσὸν, ἐὰν ἡ σύμβασις ἀφορᾷ εἰς πληρωμὴν εἰς χρυσόν. Αὕτη εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ ἑνὸς τῶν νομοσχεδίων, τὸ δὲ ἄλλο νομοσχέδιον προτίθεται τὰ ἑξῆς. Τὰς τέσσαρας κατηγορίας τῶν πληρωμῶν. Δηλ. (ἀναγινώσκει): «Αἱ συναλλαγματικαὶ, καὶ τὰ εἰς διαταγὴν γραμμάτια, αἱ ἐπιταγαὶ ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, αἱ ὁμολογίαι καὶ ἐν γένει πάντα τὰ ἔγγραφα, τὰ περιέχοντα ὑποσχέσεις καὶ διαταγὰς πληρωμῶν δι’ ὡρισμένας ποσότητας καὶ κυκλοφοροῦντα ἐν τῷ Βασιλείῳ, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἔξωθεν εἰσερχομένων συναλλαγματικῶν ἢ γραμματίων, τῶν πληρωτέων ὑπὸ κατοίκων τοῦ Βασιλείου.» Αὕτη εἶναι ἡ μία κατηγορία. Ἡ δευτέρα εἶναι τὰ συμβόλαια, ἡ τρίτη εἶναι τὰ πρόστιμα, καὶ ἡ τετάρτη τὰ κληρονομικὰ τέλη. Ὅλων αὐτῶν τῶν τεσσάρων κατηγοριῶν τὰ τέλη πρόκειται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ πληρόνωνται εἰς χρυσόν. Γίνεται ὅμως καὶ μία προσθήκη εἰς τὸ ἄρθρον 15, ἐπιβάλλεται τέλος χαρτοσήμου, κατὰ πρῶτον ἤδη, εἰς τὰς ὑπὸ τῶν Τραπεζῶν ἢ τραπεζομεσιτικῶν γραφείων ἐκδιδομένας ἀποδείξεις, δηλούσας τὴν πώλησιν ὁμολογιῶν οἱωνδήποτε, τοῦ τέλους ὑπολογιζομένου ἐπὶ τοῦ ὀνοματικοῦ ποσοῦ τῶν πωλουμένων ὁμολογιῶν, καὶ καταβαλλομένου εἰς τὸ εἶδος τῶν ἐν αὐταῖς μνημονευομένων νομισμάτων. Ἡ καινοτομία λοιπὸν εἶναι αὐτὴ καὶ μόνη. Ὥστε ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ταμιευτικὸς, εἶναι αὔξησις τοῦ ἐπιβαλλομένου τέλους· διότι, ἐνῷ σήμερον ὁ ἰσχύων νόμος ἐπιβάλλει εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τὴν πληρωμὴν, ἤδη αὕτη θὰ γίνεται εἰς χρυσόν. Εἶναι λυπηρὸν, διότι ὁσάκις ἔρχεται ἡ συζήτησις νόμου περὶ τελῶν χαρτοσήμου, οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχει, εἰμὴ τὸν ταμιευτικόν· τεντώνεται, καὶ παρατεντώνεται τὸ σχοινίον, ἕως ὅτου σπάσῃ. Ἐὰν εἴχομεν στατιστικὴν, ἵνα ἴδωμεν δι’ ἀριθμῶν τὴν ἱστορίαν τοῦ θεσμοῦ τοῦ χαρτοσήμου, ἠθέλομεν πραγματικῶς φρίξει διὰ τὸ θάῤῥος ὅλων τῶν Κυβερνήσεων ἀνεξαρτήτως· εἶναι ὁ πακτωλὸς, πάντων τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ὃν ἁπλώνοντες τὴν χεῖρα, εἰσπράττουσιν εὐκόλως χρήματα. Χρημάτων ἔχουσιν ἀνάγκην αἱ Κυβερνήσεις· τὸ χαρτόσημον καὶ πάλιν τὸ χαρτόσημον. Μόνον μία Κυβέρνησις, κατὰ τὸ 1865, ἐμερίμνησεν περὶ μειώσεως τῶν δικαστικῶν τελῶν εἰς τὸ ἥμισυ, ἀλλ’ ἐκεῖνος ὁ νόμος ἔζησε μόνον ἓν ἔτος, ὅσον τὰ ῥόδα τοῦ Μαΐου. Ὅλη ἡ ἄλλη ἱστορία τοῦ θεσμοῦ τοῦ χαρτοσήμου ὁμοιάζει μὲ τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι ἐκείνου, ὁ ὁποῖος κόπτει τὸν καϊμὲν, καὶ ἀληθῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ χαρτόσημον εἶναι εἷς καϊμές. Καὶ πῶς ἐξυπηρετοῦνται τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας διὰ τοῦ τοιούτου τρόπου τοῦ σκέπτεσθαι; Ὅλοι γνωρίζομεν· αἱ μὲν συναλλαγαὶ καταπιέζονται δεινότατα, τὸ δὲ ἐμπόριον εἶναι βεβαρυμένον φρικωδῶς. Ἡ ἐπιστρατεία τοῦ 1885 εἰσήγαγε καὶ μίαν διάταξιν δημευτικὴν περὶ στερήσεως τῆς ἀποδεικτικῆς ἰσχύος τῶν ἐγγράφων ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν καὶ ποινικῶν δικαστηρίων, ἀκολούθως δὲ, κατὰ συγκατάβασιν, ἡ ἄλλη Κυβέρνησις περιώρισε τὴν στέρησιν τῆς ἀποδεικτικῆς ἰσχύος μόνον ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ διάταξις εἶναι καθαρῶς δημευτική. Δὲν θέλω ν’ ἀκούσητε τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου, ἀκούσατε ὅμως τὸν Leroy-Beaulieu, ὁ ὁποῖος αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμὸν δίδει εἰς τὴν διάταξιν ταύτην. Τελευταῖον ἀκόμη ἐδημοσίευσεν ἄλλος δημοσιολόγος μίαν ἀρίστην διατριβὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου εἰς τὴν «Revue Politique et Parlementaire», ὅπου ἀναπτύσσεται ἐν πλάτει τὸ ζήτημα, καὶ ἀποδεικνύεται, ὅτι μία τοιαύτη διάταξις οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ δήμευσις, διότι δύνασθε νὰ ἐπιβάλητε εἰς τὸν παραβιάζοντα τὰς διατάξεις τοῦ νόμου οἷον ἂν θέλητε πρόστιμον, καὶ ἐὰν δὲν σᾶς ἀρκῇ τὸ πενταπλοῦν, νὰ ἐπιβάλητε τὸ δεκαπλοῦν, ὅσον θέλετε τέλος, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὸν στερήσητε τὴν περιουσίαν του, καὶ τὸν στερεῖτε τὴν περιουσίαν του, ὅταν τὸν στερῆτε τὴν ἀποδεικτικὴν ἰσχὺν τοῦ ἐγγράφου. Ἐν τούτοις ἤθελε προταχθῆ, ὅτι οὕτως εἰσπράττεται καλλίτερον τὸ χαρτόσημον. Εἶναι τὸ ταμιευτικὸν σύστημα· ἀλλὰ δὲν ὑπολογίζομεν τὰς ζημίας. Ἐδῶ εἶναι καὶ σειρὰ παραλογισμῶν. Σᾶς ἀναφέρω τὰς ἐπιστολὰς καὶ τὰς σαφεῖς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος. Αἱ ἐπιστολαὶ πρέπει νὰ γίνωνται ἐπὶ χαρτοσήμου· ὑπάρχει δὲ καὶ προθεσμία τεταγμένη πρὸς τοῦτο. Τὸ δεινότερον ὅμως εἶναι τὰ δικαστικὰ τέλη. Καὶ ἄλλοτε εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ εἴπω λέξεις τινὰς περὶ τούτου, καὶ ὁσάκις ἤρχετο νομοσχέδιον περὶ χαρτοσήμου, ὅπως διακόπτω, οὕτως εἰπεῖν, τὴν παραγραφὴν διὰ τῆς διαμαρτυρίας: πῶς αὐξάνετε τὸ χαρτόσημον, ἐν ὅσῳ δὲν δίδετε εἰς τὴν κοινωνίαν δικαιοσύνην! Τοῦτο εἶναι καθαρὰ ἀρνησιδικία· ἔχετε ἀπαίτησιν 40 δραχμῶν; χάρις εἰς τὸν σοφὸν νόμον περὶ χαρτοσήμου, πρέπει νὰ δαπανήσητε 150! Τοῦτο δὲν εἶναι ἀρνησιδικία; Δὲν ἀρκεῖ ὅτι ὁ φόρος τοῦ χαρτοσήμου εἶναι ἐπαχθέστατος καὶ ἡ δικονομία πολυτελεστάτη εἰς τύπον, ἔρχεται καὶ ἡ ἐφαρμογή· πίπτετε εἰς τὰς χεῖρας τῶν κυρίων ταμιῶν, τῶν κυρίων γραμματέων τῶν δικαστηρίων καὶ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι διὰ τὸ ἁπλούστερον ζητοῦσι πάντοτε τὰ περισσότερα! Ἐπιδεικνύουσι στοργὴν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου διὰ τῆς παρανόμου ἁρπαγῆς τῆς περιουσίας τῶν πολιτῶν! Ἐὰν θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς μελέτην, θέλει εὕρει παρανόμους εἰσπράξεις φόρων πολλῶν, ἀλλ’ ἰδίᾳ τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου. Δὲν ἀρκεῖ ὅτι εἰς τὸν Πακτωλὸν τοῦ χαρτοσήμου εὐκόλως αἱ Κυβερνήσεις καταφεύγουν, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἐκ τῆς ἐκτελέσεως διπλασιασμὸν καὶ τριπλασιασμὸν τῶν φόρων! Κατὰ τὴν προηγουμένην σύνοδον, ὅτε ἔλαβον τιμὴν νὰ ὑποβάλω τοιαύτας παρατηρήσεις, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου συνωμολόγησε πάντα, ἀλλ’ ἐνόμισεν, ὅτι, ἐν ὅσῳ ὑφίστατο ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις τοῦ συμβιβασμοῦ, ὤφειλε νὰ μὴ θίξῃ τίποτε. Τότε εἶπον ἐγώ, ὅτι ἡ εὐκαιρία αὕτη εἶναι ἡ καταλληλοτέρα, ἵνα θεραπεύσῃ ὅ,τι κακὸν ὑπάρχει, καὶ πρὶν ἀναλάβωμεν ὑποχρεώσεις πρὸς τρίτους. Αὐτὸ ὑπαγορεύει ἡ καλὴ πίστις καὶ τὸ ὕψιστον συμφέρον τῆς Πολιτείας· διότι, ὅταν ἦναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ θύρα εἶναι κεκλεισμένη εἰς τοὺς ἀδικουμένους, καὶ ὅτι μόνον ἡ ἀναγραφὴ ποσοῦ τινος εἰς τὸν ἐτήσιον οἰκιακὸν προϋπολογισμὸν ἑκάστου ἅρπαγος ἀρκεῖ ν’ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν ὑπέρογκον δαπάνην τοῦ χαρτοσήμου, ἡ δὲ δικαιοσύνη ὡς ἐκ τῆς ἀκριβείας εἶναι ἀπροσπέλαστος εἰς τὸν ἔντιμον καὶ μὴ πλούσιον πολίτην, βεβαίως δὲν εἶναι σπουδαία ἀντίῤῥησις, ὅτι θὰ κάμωμεν κακὴν φιγούραν εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν κατόχων ἐθνικῶν ὁμολογιῶν. Ταύτας τὰς ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοσοῦτον σπουδαίου ζητήματος θεωρῶ ἀρκετὰς, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἦναι εὐδιάθετος νὰ ὠφεληθῇ ἐξ αὐτῶν. Ἂς γείνῃ μία ἀναθεώρησις ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν, ὅπως μὴ εἰσπράττωσιν οἱ ὑπάλληλοι πλείονα τῶν νομίμων, διότι ὁ Ἀθηναῖος π. χ. πληρόνει ὀλιγώτερα, ὁ Χαλκιδεὺς περισσότερα, ὁ Σπαρτιάτης ἄλλα, ἀναλόγως τῆς ἑρμηνείας, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ ἐκτελῶν τὸν νόμον ὑπάλληλος! Ἤδη ἔρχομαι νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀρχικῶς ὑπέβαλε νομοσχέδιον κατὰ τρόπον οὐχὶ κανονικόν, διότι ἀναμφισβητήτως παραβιάζεται ὁ νόμος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ τὰ κεκτημένα τῆς Τραπέζης δικαιώματα. Τοῦτο εὐτυχῶς ἐνόησεν ἐγκαίρως, καὶ ὑπέβαλε τροπολογίαν· παρεβιάζετο δὲ, διότι ὑπεχρεοῦντο οἱ φορολογούμενοι νὰ πληρόνωσιν εἰς αὐτούσιον χρυσὸν ὅλα τὰ τέλη· ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι, ἐνῷ παρέκαμψε τὸν σκόπελον τοῦ νόμου ἐκείνου, εὑρίσκεται πρὸ ἄλλου σκοπέλου, πρὸ τοῦ νόμου τῆς 10 Ἀπριλίου 1867 περὶ νομισματικοῦ συστήματος, κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ὁποίου, ὡς πρὸς τὰ Κράτη πρὸς τὰ ὁποῖα εἴμεθα εἰς νομισματικὴν ἕνωσιν, δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ χαρακτηρίσωμεν τὸ ἰσότιμον τοῦ φράγκου τοῦ χρυσοῦ μὲ τὸ κυκλοφοροῦν νόμισμα, τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι τὸ τραπεζικόν. Τοιαύτην ἔννοιαν εἶχεν ἡ ἐγκύκλιος, τὴν ὁποίαν ἀντὶ ἐκτελεστικοῦ διατάγματος εἶχεν ἐκδώσει ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1887 πρὸς τοὺς συμβολαιογράφους τῆς Θεσσαλίας. Ἔλεγεν, ὅτι τὰ νομίσματα τῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ὑπήγοντο εἰς τὴν νομισματικὴν ἕνωσιν, εἶναι ἰσότιμα μὲ τὸ νόμισμα τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ τραπεζικόν. Νύξιν δίδω διὰ τῆς παρατηρήσεώς μου ταύτης εἰς τοὺς πλειότερον ἀσχολουμένους περὶ τὰ οἰκονομικά. Ἀλλ’ ἤδη ἔρχομαι νὰ παρατηρήσω περὶ τῶν μεγάλων ἀνωμαλιῶν, αἵτινες θέλουσι προκύψει ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ἑνὸς τῶν νομοσχεδίων λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ παράγραφος τρίτη τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ περὶ τελῶν χαρτοσήμου ΑΧΚΕʹ νόμου τῆς 30 Δεκεμβρίου 1887 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· «Αἱ συναλλαγματικαὶ καὶ τὰ εἰς διαταγὴν γραμμάτια, αἱ ἐπιταγαὶ ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, αἱ ὁμολογίαι καὶ ἐν γένει πάντα τὰ ἔγγραφα, τὰ περιέχοντα ὑποσχέσεις καὶ διαταγὰς πληρωμῶν δι’ ὡρισμένας ποσότητας καὶ κυκλοφοροῦντα ἐν τῷ Βασιλείῳ, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἔξωθεν εἰσερχομένων συναλλαγματικῶν ἢ γραμματίων, τῶν πληρωτέων ὑπὸ κατοίκων τοῦ Βασιλείου. Τὸ τέλος τῶν τοιούτων συναλλαγμάτων καὶ γραμματίων, ὡς καὶ τῶν ἐπιταγῶν ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καταβάλλεται εἰς τὸ εἶδος τῶν ἐν αὐτοῖς μνημονευομένων νομισμάτων. Δὲν ὑποβάλλονται δ’ εἰς τέλος τὰ εἰς λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως ἐκδιδόμενα τοιαῦτα ἔγγραφα. Ὅταν αἱ συναλλαγματικαὶ καὶ τὰ ἄλλα εἰς διαταγὴν ἔγγραφα ἐκδίδωνται πολλαπλᾶ, ἕκαστον ἀντίτυπον ὑπόκειται εἰς τὸ αὐτὸ τέλος, ἐκτὸς ἐὰν αἱ συναλαγματικαὶ καὶ τὰ ἄλλα εἰς διαταγὴν ἔγγραφα, τὰ ἐκδιδόμενα πολλαπλᾶ, ὑπεβλήθησαν κατὰ τὴν ἔκδοσίν των εἰς εἰδικὴν ἐπισφράγισιν, ὅτε, ἀφοῦ καταβληθῇ τὸ τέλος τοῦ χαρτοσήμου, καὶ σφραγισθῇ τὸ ἓν τῶν ἀντιτύπων, τὰ λοιπὰ ἀντίτυπα ὑποβάλλονται εἰς τὸ τέλος μιᾶς δραχμῆς. Αἱ ὀπισθογραφήσεις, αἱ ἀποδοχαί, εἰς οὐδὲν ὑπόκεινται τέλος, σημανθεισῶν τῶν κυρίων ὁμολογιῶν. Ἐξαιροῦνται ὡσαύτως τοῦ τέλους τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια τῆς τε Ἐθνικῆς, τῆς Ἰονικῆς καὶ τῆς Ἠπειροθεσσαλικῆς Τραπέζης.» Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ποῖος θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον; Ἐκδίδεται συναλλαγματικὴ εἰς χρυσὸν 1000 φράγκων· σήμερον θὰ πληρώσῃ μίαν δραχμήν, αὔριον πρέπει νὰ πληρώσῃ ἓν φράγκον χρυσοῦν. Προσετέθη ἄλλη διάταξις ἐν ἄρθρῳ ὀγδόῳ διὰ τῆς τροπολογίας (ἀναγινώσκει): «Τὰ τέλη, περὶ ὧν αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 1, 2, 5 καὶ 6, καὶ τὸ πρόστιμον, περὶ οὗ ἡ § βʹ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ παρόντος νόμου, δύνανται νὰ καταβληθῶσι καὶ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐπὶ τῇ τρεχούσῃ τιμῇ τῶν νομισμάτων, τῶν ἀναφερομένων εἰς τὰ ἐν ταῖς ἀνωτέρω διατάξεσιν ἀναφερόμενα συναλλάγματα, γραμμάτια καὶ λοιπὰ ἔγγραφα. Ἐὰν κατὰ τὴν ἀναγωγὴν τῶν χρυσῶν ἢ ἀργυρῶν νομισμάτων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια προκύψωσι κλάσματα δραχμῆς ἐλάσσω τῶν λεπτῶν πεντήκοντα, ταῦτα δὲν εἰσπράττονται, τὰ πλέον δὲ τῶν λεπτῶν πεντήκοντα λογίζονται ὡς ἀκεραία δραχμή...» Ἀλλὰ τίς θὰ ἐκτιμήσῃ τοῦτο; Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐκδίδει συναλλαγματικήν; Ἀλλ’ ἐὰν γείνῃ ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τὴν τρέχουσαν;—διότι ὁ χρυσὸς μεταβάλλεται ἀνὰ πᾶσαν ὥραν.— Ἀλλὰ μήπως ἔχει σημασίαν μόνον διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ τέλους; Μικρὸν τὸ κακόν· ἔχομεν τὸ ἄρθρον 19, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὰς συνεπείας, ἐὰν δὲν ἦναι ἐπὶ τοῦ ἀναλόγου χαρτοσήμου...

§200Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐρώτησις ὑμῶν εἶναι αὕτη· τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ μεταλλικοῦ νομίσματος, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκδεδομένον τὸ συνάλλαγμα, καὶ τῆς τιμῆς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, τίς θέλει προσδιορίσει; Ἔχετε δίκαιον νὰ ἀπορῆτε, διότι δὲν ἐπρόφθασα νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν προτείνω περὶ τούτου καὶ τὴν ὁποίαν παρέλαβον ἐκ τοῦ νόμου περὶ ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν, μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι ἐκεῖ προσδιορίζεται ἡ τρέχουσα τιμὴ κατὰ τρίμηνον, ἐνταῦθα δὲ κατὰ μῆνα. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἑξῆς προσθήκην. Εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης περιόδου τοῦ ἄρθρου 8, στιχ. Ϛʹ, μετὰ τὴν λέξιν «ἔγγραφα», προστίθεται: «ὁριζομένη διὰ Β. Διατάγματος, προκαλουμένου κατὰ μῆνα ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῶν κατὰ τὸ δεύτερον δεκαήμερον τοῦ ἀμέσως προηγουμένου μηνὸς διατιμήσεων.»

§201Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι ἐπρόκειτο διὰ μακρῶν νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τοῦτο· διότι ἄλλως ἐν ἀμφιβολίᾳ θὰ ἐπρόκειτο νὰ γίνωνται πραγματογνωμοσύναι, καὶ θὰ ἐπεβάλλοντο δαπάναι, καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Τώρα μίαν μικρὰν παρατήρησιν ἔχω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῶσι μετὰ τὰς λέξεις «15 ἄρθρον» τὰ ἀκόλουθα: «τοῦ νόμου ᾼΧΚΕʹ τῆς 30 Δεκεμβρίου 1887, ὡς συνεπληρώθη διὰ τοῦ νόμου ᾼΨϞΒʹ τῆς 29 Δεκεμβρίου 1889.» Ταῦτα εἶχον νὰ ὑποβάλω ἐπὶ τοῦ παρόντος, προτιθέμενος νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Τελευταῖον δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας σχετικὰς ὡς πρὸς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Ζητεῖται ἡ πληρωμὴ εἰς χρυσὸν, καὶ ἐκ τούτου ἕπεται, ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρχε νόμος· ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ μάθω, εἰσεπράχθη τέλος εἰς χρυσὸν ἐκ τῶν εἰσιτηρίων τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν ἢ ἄλλων περιστάσεων; καὶ ἐὰν εἰσεπράχθη, δυνάμει τίνος νόμου εἰσεπράχθη; Διότι ἔχω πληροφορίας, ὅτι καὶ ἤδη εἰσπράττεται τοιοῦτον τέλος.

§202Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ γνωρίζω.

§203Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Προτίθεμαι νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ τὰς πληροφορίας περὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§205Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνω ἐν τέλει τῆς βʹ παραγράφου τὴν ἑξῆς προσθήκην, ἥτις θ’ ἀποτελέσῃ περίοδον κεχωρισμένην: «Ἐξαιροῦνται μόνον τὰ εἰσιτήρια τιμῆς ἐλάσσονος τῶν 20 λεπτῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 15, 30, 43 καὶ 53 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου ᾼΧΚΕʹ.

§207Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἑνωθῶσι τὰ δύο νομοσχέδια, διότι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἦναι χωριστά.

§208Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ἐμπειρίκου, ἔχουσα οὕτω: «Νὰ ἀπαλειφθῶσιν ἐκ τῆς § αʹ αἱ λέξεις «καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπιταγαί».

§210ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε προσθήκην τινὰ περὶ τοῦ τρόπου τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς τιμῆς.

§211Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὕτη ἀνάγεται εἰς τὸ ἄρθρον 8. Ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον 8, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἄρτης, ἂν θέλητε νὰ μὲ ἀκολουθήσητε, διὰ νὰ ἴδητε ποῦ γίνεται ἡ προσθήκη (ἀναγινώσκει): «Τὰ τέλη, περὶ ὧν αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 1, 2, 5 καὶ 6, καὶ τὸ πρόστιμον, περὶ οὗ ἡ § βʹ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ παρόντος νόμου, δύνανται νὰ καταβληθῶσι καὶ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐπὶ τῇ τρεχούσῃ τιμῇ τῶν νομισμάτων, τῶν ἀναφερομένων εἰς τὰ ἐν ταῖς ἀνωτέρω διατάξεσιν ἀναφερόμενα συναλλάγματα, γραμμάτια καὶ λοιπὰ ἔγγραφα.» Ἰδοὺ ἡ προσθήκη: «ὁριζομένῃ διὰ Β. Διατάγματος, προσκαλουμένου κατὰ μῆνα ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῶν κατὰ τὸ δεύτερον δεκαήμερον τοῦ ἀμέσως προηγουμένου μηνὸς διατιμήσεων.»

§212ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν τροποποίησιν αὐτὴν πρέπει νὰ τὴν συζητήσωμεν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα ἐτέθη καὶ ἦλθεν ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν, πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν διάκρισιν μεταξὺ συναλλαγματικῶν καὶ ἐπιταγῶν ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Οὐχὶ μόνον ἡ δικαιοσύνη ἡ ἀπόλυτος, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ταμιευτικὸν συμφέρον τοῦ Δημοσίου ἐπιβάλλει τὴν διάκρισιν ταύτην. Ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν συναλλαγματικῶν εἶναι φορολογία ἐπιβαλλομένη ἐπὶ διπλῆς πράξεως, ἐπὶ τῆς πράξεως τῆς μεταφορᾶς χρημάτων καὶ ἐπὶ τῆς πράξεως τῆς χρησιμοποιήσεως πιστώσεως, διὰ τῆς ὁποίας ὁ σύρων συνάλλαγμα τρίμηνον ἢ δίμηνον ὠφελεῖται, ἀπολαμβάνων καὶ χρησιμοποιῶν ἐπὶ δύο ἢ τρεῖς μῆνας τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα σύρει ἐπὶ τοῦ ἀνταποκριτοῦ του εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τοῦτο δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τῶν ἐπιταγῶν, διότι ὁ ὑπογράφων ἐπιταγὴν ἢ σύρων ἐπιταγὴν δὲν ἐπωφελεῖται πιστώσεώς τινος, ἀλλὰ λαμβάνει χρήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει κατατεθειμένα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐν τῇ ἐπιταγῇ ὑπάρχει μόνον ἡ πρᾶξις τῆς μεταφορᾶς χρημάτων ἐκ τοῦ τόπου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου σύρεται ἡ ἐπιταγή, εἰς τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον σύρεται καὶ ὅπου εἰσπράττεται τὸ ἀντίτιμον αὐτῆς, οὐχὶ δὲ καὶ ἡ χρησιμοποίησις πιστώσεως, ἥτις ὑπάρχει εἰς τὰ συναλλάγματα. Τοιαύτη εἶναι ἡ βάσις ἡ δικαιολογικὴ, ἡ γεννῶσα τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν δύο πιστωτικῶν τούτων ἐγγράφων. Νομίζω ὅτι φορολογοῦντες ἐπὶ ὡρισμένῃ τινὶ βάσει τὰ συναλλάγματα, δὲν πρέπει ἐπὶ τῇ αὐτῇ βάσει νὰ φορολογῶμεν καὶ τὰς ἐπιταγάς. Ἐκτὸς τῆς δικαιολογικῆς ταύτης βάσεως, εἶπον ὅτι ὑπάρχει καὶ ταμιευτικὸν συμφέρον, διότι φορολογοῦντες τὰς ἐπιταγὰς ἐπὶ τῇ αὐτῇ βάσει, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ καὶ τὰ συναλλάγματα, ἐξαναγκάζομεν καὶ τοὺς τραπεζίτας καὶ τοὺς ἰδιώτας, τοὺς ποιουμένους χρῆσιν ἐπιταγῶν, νὰ ὑπεκφεύγωσι τὴν πληρωμὴν τοῦ τέλους, ὑπεκφεύγουσι δὲ αὐτὴν, μὴ ἐκδίδοντες ἐπιταγὰς ὑπαγομένας εἰς φορολογίαν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐπιστολὰς, διὰ τῶν ὁποίων παραγγέλλουσι τὸν ἀνταποκριτήν των, τὸν κατέχοντα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὰ χρήματα τοῦ ἐν Ἑλλάδι κεφαλαιούχου ἢ τραπεζίτου, ἵνα πληρώσῃ εἰς ὡρισμένον πρόσωπον ὡρισμένον ποσόν. Αἱ τοιαῦται δ’ ἐπιστολαὶ δὲν φορολογοῦνται. Ἐκτὸς δὲ τούτου, πλεῖστοι μάλιστα ἰδιῶται, μὴ ὑπαγόμενοι εἰς τὸν ἔλεγχον, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάγονται αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρίαι καὶ αἱ Τράπεζαι, τὰς ἐπιταγὰς τὰς λαμβάνουσι συνήθως ἄνευ χαρτοσήμου καὶ δὲν τρέχουσι κανένα κίνδυνον, διότι ἡ ἐπιταγὴ δὲν κυκλοφορεῖ συνήθως ἐν τῷ τόπῳ, διὰ νὰ κινδυνεύσωσι νὰ φωραθῶσι καὶ ὑποστῶσι τὴν ποινὴν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ νόμος, ἀλλ’ ἀγοραζομένη παρ’ οἱουδήποτε τραπεζιτικοῦ καταστήματος, ἀμέσως ἀποστέλλεται εἰς τὴν Εὐρώπην. Οὕτω δὲ δὲν τρέχουν τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους τρέχει ὁ ἐκδίδων συνάλλαγμα κυκλοφοροῦν ἐπὶ δύο ἢ τρεῖς μῆνας ἐντὸς ἢ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοὺς δύο τούτους λόγους, τὸν λόγον τῆς ἀπολύτου δικαιοσύνης καὶ τὸν λόγον τοῦ ταμιευτικοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ φορολογίας χαρτοσήμου μεταξὺ τῶν συναλλαγμάτων καὶ τῶν ἐπιταγῶν. Ἡ διαφορὰ αὕτη δὲν θὰ ἦναι νέον τι, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαγάγωμεν ἡμεῖς πρῶτοι ἐδῶ. Αὕτη ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ εὐρωπαϊκὰ Κράτη. Οὐδαμοῦ τῆς Εὐρώπης φορολογοῦσι τὴν ἐπιταγὴν— ἐννοῶ τὴν ἐπιταγὴν ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ—διὰ τοῦ αὐτοῦ τέλους, διὰ τοῦ ὁποίου φορολογεῖται τὸ συνάλλαγμα. Πανταχοῦ, καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ—καὶ ἀναφέρω αὐτὴν, διότι αὕτη εἶναι κυρίως τὸ κέντρον τῶν τραπεζιτικῶν πράξεων καὶ τῆς κινήσεως τῶν κεφαλαίων ὅλου τοῦ κόσμου,—καὶ ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ, αἱ ἐπιταγαὶ φορολογοῦνται κατὰ διάφορον τρόπον. Φορολογοῦνται δὲ συνήθως διὰ τέλους παγίου καὶ οὐχὶ ἀναλογικοῦ, ὅπως φορολογοῦνται τὰ συναλλάγματα. Ἴσως παρ’ ἡμῖν ἤθελεν ἐπέλθει ἐλάττωσις τῆς προσόδου τοῦ Δημοσίου, ἂν ἠθέλομεν παραδεχθῆ τὸ σύστημα τοῦτο τῆς διὰ χαρτοσήμου παγίου φορολογίας τῶν ἐπιταγῶν, ἀλλὰ πρέπει, ὡς εἶπον, καὶ διὰ τὸν δικαιολογικὸν καὶ διὰ τὸν ταμιευτικὸν λόγον, νὰ παραδεχθῶμεν διαφοράν, καὶ διαφορὰν σπουδαίαν, μεταξὺ τῶν δύο διαφόρων εἰδῶν μεταφορᾶς χρημάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν θέλω νὰ προτείνω κατὰ τί ποσοστὸν πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡ διαφορὰ αὕτη, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω, ἂν ἡ Κυβέρνησις δέχεται κατ’ ἀρχὴν αὐτήν· τότε εὐκόλως δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τὴν ἀναλογίαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τῶν συναλλαγμάτων τῶν πληρωτέων μετὰ ὡρισμένην προθεσμίαν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιταγῶν τῶν πληρωτέων εἰς τὴν ἐμφάνισιν αὐτῶν.

§213ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ ἔρχομαι καὶ ἐγὼ νὰ ὑποστηρίξω. Δυστυχῶς ἐν τῇ ἡμετέρᾳ νομοθεσίᾳ δὲν ὑπάρχει ἡ διάκρισις μεταξὺ ἐπιταγῶν καὶ συναλλαγμάτων, καὶ τοῦτο, διότι καθ’ ὃν χρόνον ὁ ἡμέτερος ἐμπορικὸς νόμος μετεφράσθη ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ, οὔτε ἐν τῷ Γαλλικῷ ἐμπορικῷ νόμῳ ὑπῆρχεν ἡ διάκρισις. Ἡ διάκρισις μεταξὺ ἐπιταγῶν καὶ συναλλαγμάτων καθιερώθη ἐν Γαλλίᾳ ἀπὸ τοῦ 1865, ἔκτοτε δὲ ὑπέστη ὑπὸ ἔποψιν φορολογικὴν μεταβολάς τινας ἡ σχετικὴ νομοθεσία, καὶ τὴν σήμερον ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἐπιταγῶν, αἵτινες θεωροῦνται κυρίως ἐν Γαλλίᾳ ὡς ἀπόδειξις ἐξοφλήσεως, ὑπάρχει διάκρισις αὐτῶν πρὸς τὰς ἐξωτερικὰς ἐπιταγάς. Θέλω ὁμιλήσει καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὸ 3ον ἄρθρον. Ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ἐπιταγῶν ἔχει καθιερωθῆ τὸ σταθερὸν τέλος τῶν δέκα λεπτῶν, ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ἐπιταγῶν ἔχει καθιερωθῆ τὸ σταθερὸν τέλος εἴκοσι λεπτῶν. Ἐν Ἀγγλίᾳ ὑπάρχει γενικὸν σταθερὸν τέλος καὶ διὰ τὰς ἐσωτερικὰς καὶ διὰ τὰς ἐξωτερικὰς ἐπιταγὰς τὸ δεκάλεπτον. Εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ τὸ Βέλγιον οὐδὲν τέλος ἐπιβάλλεται, διότι ἐκεῖ θεωρεῖται, οὕτως εἰπεῖν, μία διάθεσις τῆς ἰδίας περιουσίας ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐκδίδει τὴν ἐπιταγὴν ταύτην. Εἰς ἄλλα Κράτη ὑπάρχουσι πέντε λεπτὰ ἢ δέκα λεπτὰ, ἀλλὰ πάντοτε σταθερὸν τέλος. Ὡς παρατηρεῖτε, ἐπικρατεῖ ἡ ἀρχὴ τῆς ἐξοφλήσεως τῆς ἀποδείξεως, τῆς ἐξοφλήσεως ἐπὶ τῶν ἐπιταγῶν. Ἦτο φυσικὸν βεβαίως, ἀφοῦ μέχρι τοῦδε ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν δὲν ἔχει γείνῃ διάκρισις μεταξὺ ἐπιταγῶν καὶ συναλλαγματικῶν, ὁ εἰσηγητὴς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου νὰ θέλῃ νὰ ὑπαγάγῃ αὐτὰ εἰς τὴν ἰδίαν κατηγορίαν καὶ ἑπομένως εἰς τὸ αὐτὸ τέλος.

§214Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ πρώτη παράγραφος εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ νόμου τοῦ 1887.

§215ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἤδη ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διάκρισις πανταχοῦ, πρέπει καὶ παρ’ ἡμῖν νὰ ἐπέλθῃ ἡ διάκρισις αὕτη. Νομίζω δὲ καλὸν νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄνδρου Βουλευτὴς ὑπέβαλεν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι παρὼν τὴν στιγμὴν ταύτην, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασίν του καὶ ὡς πρὸς τὸ 1ον ἄρθρον καὶ ὡς πρὸς τὸ 3ον, καὶ κατὰ τοῦτο νὰ ἐξομοιωθῶμεν καὶ ἡμεῖς πρὸς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἀντίῤῥησιν, ὡς πρὸς τὴν δικαιοτάτην ταύτην πρότασιν.

§216Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, δὲν εἰσήγαγεν αὐτὴν τὴν ἀφομοίωσιν τῶν συναλλαγμάτων πρὸς τὰς ἐπιταγάς. Τὴν ἀφομοίωσιν κατέστησαν οἱ περὶ χαρτοσήμου νόμοι, οἱ μέχρι τοῦδε. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἄλλον εἶχε σκοπόν. Εἶχε σκοπὸν στηριζόμενον ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης, διότι ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ νὰ φορολογῆται ἡ διαφορὰ τοῦ μεταλλικοῦ νομίσματος πρὸς τὸ νόμισμα τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου. Ἀλλ’ ἂν ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν κατ’ οὐσίαν, δὲν μὲ πείθουσιν αἱ παραστάσεις τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης οὐδὲ τοῦ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτοῦ, ἵνα μεταβάλω γνώμην, ἵνα καταργήσω τὴν μέχρι τοῦδε ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, ἥτις ἀφωμοίωσε τὰς συναλλαγματικὰς μὲ τὰ γραμμάτια εἰς διαταγήν...

§217ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι μὲ τὰ γραμμάτια εἰς διαταγήν· μὲ τὰς ἐπιταγάς.

§218Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ τὰς ἐπιταγάς... Δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐπηρεάζωσι τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ γινόμενα, τὰ ὁποῖα τελευταῖον ἐπεξετάθησαν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἐκεῖ οὐδεὶς ἔχει χρήματα ἐν τῷ γραφείῳ του, ἔχει καταθέσει αὐτὰ ἐν τῇ Τραπέζῃ, ἔνθα ἔχει ἀντιπρόσωπον, ἔχει δ’ ἓν γραμμάτιον ἐν τῷ θυλακίῳ του, καὶ παραγγέλλει πληρωμάς. Αἱ πληρωμαὶ γίνονται διὰ chèques, διὰ γραμματίου εἰς διαταγήν...

§219ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δι’ ἐπιταγῆς.

§220Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δι’ ἐπιταγῆς... Διὰ τοῦτο βεβαίως ἡ φορολογία εἶναι μικρά. Ἐνταῦθα ὅμως, ἂν θελήσωμεν νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ συναλλαγματικῶν καὶ γραμματίων εἰς διαταγήν, θέλομεν περιπέσει εἰς τὸ ἑξῆς ἄτοπον. Πάντες θέλουσι μεταβιβάζει τὰ χρήματά των διὰ τοῦ εἴδους ἐκείνου, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπόκειται εἰς φορολογίαν· ἑπομένως, ἂν ἠθέλομεν ἀπαλλάξει ἢ μειώσει τὰ τέλη τῶν εἰς διαταγὴν γραμματίων, πάντες θέλουσι μεταβιβάζει τὰ χρήματά των διὰ τοιούτων γραμματίων. Ἐγένετο λόγος, ὅτι πολλοὶ στέλλουσιν ἐντὸς γραμμάτων, δι’ ἐπιστολῆς, καὶ παραγγέλλουσι πληρωμὰς, καὶ τοιουτοτρόπως ἀποφεύγουσι τὴν φορολογίαν· ἀλλὰ τοῦτο γίνεται καὶ νῦν, γνωρίζω μάλιστα, ὅτι καὶ συναλλάγματα ἀποφεύγουσι παρά τισι τὸ τέλος. Ὅταν πρόκειται περὶ παραβάσεως, δὲν πρέπει τις νὰ ἐπικαλῆται τὴν παράβασιν διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὸ κῦρος τοῦ νόμου, ἢ νὰ ζητήσῃ τὴν μεταβολήν. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἤθελεν εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία ἤθελε καταλήξει εἰς ἀδικίαν, διότι εἶναι μὲν ἐν τῇ συναλλαγματικῇ καὶ ἡ πρᾶξις τῆς πιστώσεως, ἥτις φορολογεῖται, ἀλλὰ κυρίως φορολογεῖται ἡ μεταφορὰ τῶν χρημάτων, διότι τοῦτο τὸ εἶδος ἐπέστησε περισσότερον τὴν προσοχὴν τοῦ νομοθέτου, ἡ δὲ μεταφορὰ τῶν χρημάτων γίγνεται διὰ τῶν γραμματίων εἰς διαταγήν. Ἑπομένως, ἂν ἤθελέ τις μειώσει τὸ τέλος τῶν γραμματίων εἰς διαταγήν, πρέπει νὰ μειώσῃ καὶ τὸ τέλος τῶν συναλλαγματικῶν, διὰ νὰ ὑπάρχῃ τὸ αὐτό.

§221ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ποιεῖται μίαν μικρὰν σύγχυσιν μεταξὺ τῆς ἁπλῆς ἐπιταγῆς πρὸς πληρωμὴν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἑκάστου Κράτους, καὶ τῆς ἐπιταγῆς ἀπὸ Κράτους εἰς Κράτος. Τὸ παράδειγμα, τὸ λίαν ὀρθὸν, ὅπερ ἀνέφερεν, ὅτι ἐν Εὐρώπῃ τὸ σύστημα τῆς δι’ ἐπιταγῶν κινήσεως χρημάτων ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ καὶ τῶν χρηματικῶν συναλλαγῶν ἐν γένει καὶ πληρωμῶν εἶναι πολὺ πλέον διαδεδομένον, παρὰ παρ’ ἡμῖν, εἶναι ἀληθές. Ἐν Εὐρώπῃ οἱ πλεῖστοι τῶν διατιθέντων κεφάλαια δὲν κρατοῦσιν αὐτὰ ἐν τῷ κιβωτίῳ των ἢ ἐν τῷ θυλακίῳ των, ἀλλὰ καταθέτουσιν αὐτὰ εἰς Τραπέζας, καὶ δι’ ἐπιταγῶν πληρόνουσι συνήθως καὶ τοὺς προμηθευτάς των καὶ τοὺς ἐμπόρους, παρ’ ὧν ἀγοράζουσι, καὶ ἐνίοτε καὶ τοὺς ὑπηρέτας των. Τὸ σύστημα τοῦτο δὲν εἶναι παρ’ ἡμῖν τόσον διαδεδομένον, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ παρ’ ἡμῖν· δὲν πληρόνομεν τοὺς ὑπηρέτας μας καὶ τοὺς προμηθευτάς μας δι’ ἐπιταγῶν, ἀλλ’ ὅσοι διαθέτουσι χρήματα, συνήθως τὰ καταθέτουσιν εἰς τὰς Τραπέζας, καὶ πληρωμὰς σπουδαίας ποιοῦνται δι’ ἐπιταγῶν. Τοῦτο ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία παρ’ ἡμῖν τὸ ἀνεγνώρισε, καὶ τὸ ἐξωμοίωσε καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὴν νομοθεσίαν, ἡ ὁποία ἰσχύει εἰς ὅλα τὰ Κράτη τῆς Εὐρώπης, διότι καὶ ἐνταῦθα αἱ τοιαῦται ἐπιταγαί, αἱ ἐκδιδόμεναι ἐν τῷ ἐσωτερικῷ παρ’ ἰδιωτῶν ἢ παρὰ τραπεζιτῶν ἐπὶ Τραπεζῶν ἢ τραπεζικῶν καταστημάτων, φορολογοῦνται διὰ σταθερᾶς καὶ παγίας φορολογίας 50 λεπτῶν. Οἱονδήποτε καὶ ἂν ἦναι τὸ ποσὸν μιᾶς ἐπιταγῆς ἐσωτερικῆς, τὴν ὁποίαν ἰδιώτης ἢ τραπεζίτης ἢ ἔμπορος ἐκδίδει ἐπὶ Τραπέζης ἢ ἐπὶ τραπεζίτου, οἱονδήποτε καὶ ἂν ἦναι τὸ ποσὸν, εἴτε ἑνὸς ἑκατομμυρίου, εἴτε ἑκατὸν δραχμῶν, ἡ ἐπιταγὴ θὰ πληρώσῃ τέλος χαρτοσήμου 50 λεπτῶν. Ὥστε εἰς τοῦτο ἡ νομοθεσία ἡμῶν εἶναι ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ μὲ τὰς παραδεδεγμένας ἀρχὰς εἰς ὅλα τὰ εὐρωπαϊκὰ Κράτη. Ἡ διαφορὰ παρ’ ἡμῖν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὰς πανταχοῦ παραδεδεγμένας ἀρχὰς, εἶναι ἐπὶ τῶν ἐπιταγῶν ἀπὸ Κράτους εἰς Κράτος, ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ἐπιταγῶν. Τὸ ζήτημα τοῦτο συνεζητήθη πολλάκις καὶ διὰ μακρῶν ἐν Εὐρώπῃ καὶ παρὰ τῶν ἐπιστημόνων καὶ παρὰ τῶν δημοσιολόγων. Συνεζητήθη καὶ ἐν ταῖς Βουλαῖς πολλάκις. Οὐδέποτε ἐλύθη ἄλλως πως, παρὰ κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξα πρὸ ὀλίγου, ὅτι δηλ. ἡ ἐπιταγὴ δὲν εἶναι πιστωτικὸν ἁπλοῦν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πίστεως τοῦ ἐκδίδοντος χορηγεῖ εἰς αὐτὸν ἓν ὡρισμένον κεφάλαιον ἐπὶ ὡρισμένῃ προθεσμίᾳ, τὸ ὁποῖον οὗτος νέμεται, προσποριζόμενος ὠφελείας, ἀναλόγως τῶν ὁποίων πρέπει νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὸ Δημόσιον δι’ ἀναλογικῆς φορολογίας. Τοῦτο ὑπάρχει, ὡς εἶπον ἤδη, εἰς τὰς συναλλαγματικάς, οὐχὶ ὅμως καὶ εἰς τὰς ἐπιταγάς. Αἱ ἐπιταγαὶ δὲν παρέχουσιν εὐκολίαν πιστωτικὴν εἰς τὸν μεταφέροντα τὰ χρήματά του ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ἡ ἐπιταγὴ εἶναι ἁπλούστατα ἡ ἀντικατάστασις τῆς μεταφορᾶς διὰ χρηματοδέματος ἀπὸ τοῦ μέρους, ὅπου εὑρίσκονται τὰ χρήματα τοῦ σύροντος τὴν ἐπιταγὴν, εἰς τὸ μέρος, ὅπου οὗτος μένει· εἶναι ὁ εὔκολος τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ἐν Ἑλλάδι διαμένων τραπεζίτης ἢ ἔμπορος, ὅστις ἔχει χρήματα εἰς Παρισίους ἢ Λονδῖνον, τὰ μεταφέρει ἐνταῦθα. Δὲν ὠφελεῖται τίποτε ἐκ τῆς πίστεώς του, διότι ἡ πίστις του δὲν τῷ παρέχει τὰ χρήματα ταῦτα· τὰ χρήματα αὐτὰ τὰ ἔχει οὗτος κατατεθειμένα ἐν μιᾷ οἱαδήποτε Τραπέζῃ ἐν Εὐρώπῃ, καὶ τὰ μεταφέρει διὰ τῆς ἐπιταγῆς. Δὲν εἶναι ἑπομένως δίκαιον, ἐκεῖνος, ὅστις ὠφελεῖται ἐκ τοῦ προσπορισμοῦ χρημάτων διὰ τῆς πίστεώς του, τὰ ὁποῖα ἐπιτυγχάνει διὰ τοῦ συναλλάγματος τοῦ διμήνου ἢ τοῦ τριμήνου, νὰ πληρόνῃ τὸν ἴδιον ἀναλογικὸν φόρον, τὸν ὁποῖον πληρόνει ὁ δι’ ἐπιταγῆς ἁπλῶς μεταφέρων τὰ χρήματά του ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν συζητεῖται τοὐλάχιστον ἐν Εὐρώπῃ, διότι οὐδαμοῦ θέλετε εὕρει ἐπιταγὴν ἐκδιδομένην ἀπὸ ἑνὸς Κράτους εὐρωπαϊκοῦ εἰς ἄλλο, πληρόνουσαν ἀναλογικὸν τέλος. Ἡ ἐπιταγὴ πληρόνει πανταχοῦ ὡρισμένον πάγιον χαρτόσημον, τὸ συνάλλαγμα ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐκδίδεται ἀπὸ Γαλλίας π. χ. ἐπὶ Ἀγγλίας, πληρόνει ἀναλογικὸν τέλος. Ἂν ἐκδώσῃ συναλλαγματικὴν 100 χιλιάδων φράγκων ὁ Ἄγγλος ἐπὶ Παρισίων, θὰ πληρώσῃ ἀναλογικὸν τέλος ἓν ἐπὶ τοῖς χιλίοις ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος τούτου· ἂν ὅμως ἐκδώσῃ ἐπιταγὴν 100 χιλιάδων φράγκων, δὲν θέλει πληρώσει παρὰ μίαν πένναν. Εἰς ἡμᾶς, ἕνεκα κακῶς ἐννοουμένου ταμιευτικοῦ πνεύματος, παρεγνωρίσθη ἡ θεμελιώδης αὕτη ἰδέα· λέγω δ’ ἕνεκα κακῶς ἐννοουμένου ταμιευτικοῦ πνεύματος, διότι βεβαίως ἡ ἀδικία τοῦ φόρου τούτου καὶ ἡ εὐκολία τῆς μὴ πληρωμῆς αὐτοῦ βλάπτει, ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ, τὰ ταμιευτικὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Δὲν δύνασθε νὰ ἐπικρίνητε ἕνα τραπεζίτην, ὁ ὁποῖος ἐν πλήρει δικαιώματι, χωρὶς νὰ ἀπαγορεύηται αὐτῷ παρὰ τοῦ νόμου, δίδει ἐπιστολήν τινα εἰς ὡρισμένον πρόσωπον, ὅπως τὸ πρόσωπον τοῦτο παραλάβῃ ἐν Εὐρώπῃ ὡρισμένον ποσὸν χρημάτων. Τοῦτο πράττων, δὲν παραβιάζει τὸν νόμον, καὶ διὰ τοῦτο συνεχῶς βλέπομεν τοιαύτας μεταφορὰς χρημάτων, βλέπομεν τὰς μεταφορὰς ταύτας ἐνεργουμένας καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου. Δὲν δύνασθε δὲ ἐπίσης νὰ ἐπικρίνητε τοὺς τραπεζίτας, διότι τὰς ἐπιταγὰς, τὰς ὁποίας ἀγοράζουσιν ἐνταῦθα, τὰς λαμβάνουσιν ἄνευ χαρτοσήμου, καὶ τὴν ἰδίαν ἡμέραν, καθ’ ἣν τὰς λαμβάνουσι, τὰς ἀποστέλλουσιν εἰς τὴν Εὐρώπην. Εἶναι ἄδικος τοσοῦτον ἡ φορολογία, ὥστε δικαιολογοῦνται οἱ παραβιάζοντες τὸν νόμον. Ἀλλ’ εἴτε δικαιολογοῦνται εἴτε δὲν δικαιολογοῦνται οὗτοι, ἡμεῖς, σκεπτόμενοι ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι νομοθετοῦντες δὲν πράττομεν ἔργον θεωρητικὸν, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν πρακτικὸν, καὶ πρέπει νὰ φροντίζωμεν, ὅπως αἱ διατάξεις τῶν νόμων στηρίζωνται ἐπὶ τῶν πραγμάτων, καὶ ὅπως, χωρὶς νὰ καταπιέζωσι τὴν κοινωνίαν, ἐξασφαλίζωσι καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Βεβαίως εἶναι κακὸν τὸ λαθρεμπόριον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει τὸν κηδόμενον ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου νὰ ἀποφεύγῃ τὴν ὑπερβολικὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τῶν εἰδῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εὐκόλως λαθρεμπορεύονται. Πᾶσα Κυβέρνησις φροντίζει νὰ μὴ αὐξήσῃ ὑπερβολικῶς τὸν δασμὸν ἐπὶ τῶν εἰδῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἰσέρχονται εὐκόλως εἰς τὸν τόπον, διότι ἄλλως ἐνθαῤῥύνει τὸ λαθρεμπόριον. Οὕτω καὶ ἐνταῦθα, δὲν πρέπει νὰ αὐξάνωμεν ἐπὶ τῶν ἐπιταγῶν τὴν φορολογίαν εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν τοὺς θέλοντας νὰ ἀποφύγωσιν αὐτὴν κατὰ τρόπον λίαν εὔκολον καὶ χωρὶς νὰ ὑφίστανται τιμωρίαν τινά. Ἡ διάταξις, ἡ ὁποία σήμερον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ, δὲν εἶναι νέα, εἶναι διάταξις ἰσχύουσα, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἔρχεται ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς ἀπέδειξε τὸ ἐπιβλαβὲς αὐτῆς εἰς τὰ συμφέροντα καὶ τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπωφεληθῶμεν τῆς περιστάσεως ταύτης, ὅπως βελτιώσωμεν αὐτὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν ταμιευτικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀνάγκης, ἵνα διευκολύνωμεν, ὅσῳ τὸ δυνατὸν πλειότερον, τὴν μεταφορὰν τῶν χρημάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν, διότι βεβαίως οὕτως ὑπηρετοῦμεν καὶ διευκολύνομεν τὴν εἰσαγωγὴν χρήματος εἰς τὸν τόπον. Στερούμεθα χρυσοῦ, καὶ ἡ ἔλλειψις χρυσοῦ γεννᾷ πολλὰς δυσκολίας εἰς τὴν νομισματικὴν ἡμῶν κυκλοφορίαν καὶ εἰς τὰ ἐν γένει συμφέροντα τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ Δημοσίου. Πᾶσα λοιπὸν διάταξις, γεννῶσα τὴν ἐλαχίστην δυσκολίαν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν χρυσοῦ ἐν τῷ τόπῳ, πρέπει νὰ ἀποκρούηται, ἐπειδὴ δὲ καὶ ἡ συζητουμένη διάταξις συντελεῖ εἰς τοῦτο, εἰς τὸ νὰ γεννᾷ δηλ. θετικὴν δυσκολίαν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν χρυσοῦ ἐν τῷ τόπῳ, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ τὴν διορθώσωμεν. Τρεῖς ἑπομένως λόγοι εἶναι οἱ ἀπαιτοῦντες τὴν διόρθωσιν αὐτῆς, ὁ λόγος ὁ δικαιολογικὸς, ὁ λόγος ὁ ταμιευτικὸς καὶ ὁ λόγος ὁ νομισματικός. Οὐδένα δὲ λόγον εὑρίσκω δικαιολογοῦντα τὴν διατήρησιν τῆς διατάξεως ταύτης, διότι ὁ λόγος ὁ ταμιευτικὸς, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἡ ἀφορμὴ τῆς παραδοχῆς αὐτῆς παρ’ ἡμῶν, ἀπεδείχθη ἀβάσιμος, διότι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι τὸ ἓν δέκατον τῶν ἐπιταγῶν δὲν φορολογεῖται σήμερον. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω, ἐφιστῶν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς μεταῤῥυθμίσεως τῆς διατάξεως ταύτης, διότι ἡ μεταῤῥύθμισις αὐτῆς θὰ ὠφελήσῃ καὶ τὴν χώραν καὶ τὸ Δημόσιον.

§222ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κατ’ ἀρχὴν ἀποδέχομαι τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐπέφερον ὡς πρὸς τὴν διαφορὰν μεταξὺ συναλλαγματικῶν καὶ ἐπιταγῶν (chèques) καὶ ἂν ἦτο στιγμὴ νὰ μειώσωμεν τὰς εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου, ἐλαττώνοντες κατά τι τοὺς φόρους, ἤθελον συνηγορήσει ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς. Ἀλλὰ μοί φαίνεται ὅτι ὁ ἐξ Ἄρτης κ. συνάδελφος ἔσφαλεν εἰς τὸν σπουδαιότερον λόγον, εἰς τὸν ὁποῖον ἐβάσισε τὸ ἐπιχείρημά του. Εἶπεν ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἐπιταγῶν (chèques) καὶ τῶν συναλλαγμάτων ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι τὰ μὲν φορολογοῦνται, διότι ὁ ἐκδίδων συνάλλαγμα δύο ἢ τριῶν μηνῶν καρποῦται ἐπὶ τὸν χρόνον αὐτοῦ τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν, ὠφελούμενος τὸν τόκον, καὶ ἑπομένως δίκαιον νὰ ὑποβάλληται εἰς τὸ τέλος τοῦ χαρτοσήμου. Μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εἶναι ἐσφαλμένον, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Δὲν φορολογεῖται, διότι ὠφελεῖται τὸν τόκον τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἀντὶ τῆς συναλλαγματικῆς τὴν ὁποίαν ἐξέδωκεν. Ἡ βάσις ἡ δικαιολογικὴ εἶναι ἡ συναλλαγή, ἡ ἐμπορικὴ ἐργασία, καὶ δι’ αὐτὸ ὑποβάλλεται εἰς φορολογίαν τοῦ χαρτοσήμου ἐπὶ τῆς συναλλαγῆς...

§223ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί ἐννοεῖτε συναλλαγήν;

§224ΣΚΟΥΖΕΣ. Πρᾶξιν ἐμπορικὴν οἱανδήποτε... Καὶ ὅτι τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἵνα πεισθῆτε, δὲν ἔχετε, παρὰ νὰ συλλογισθῆτε, ὅτι τόσον ἡ συναλλαγματικὴ τριῶν μηνῶν, ὅσον καὶ ἡ τριῶν ἡμερῶν ὄψεως, καὶ αὐτὴ θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν φορολογικὸν ὅρον τοῦ χαρτοσήμου. Ἑπομένως δὲν εἶναι ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον εἴπατε· ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος, ὅτι φορολογεῖται πᾶσα πρᾶξις συναλλαγῆς. Καὶ τοσοῦτον εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω, ὥστε καὶ τὰ συμβόλαια τὰ ἑτεροβαρῆ, ὡς π. χ. ἡ δωρεὰ μεταξὺ ζώντων, ὑποβάλλονται εἰς χαρτόσημον. Ὥστε δὲν εἶναι ἡ ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν καρποῦταί τις ἐπὶ δύο ἢ τρεῖς μῆνας, ἕνεκα τῆς ὁποίας φορολογεῖται. Ὁ λόγος ὁ δικαιολογητικὸς τοῦ νομοθέτου εἶναι, ὅτι ἐννοεῖ πᾶσαν πρᾶξιν ἐμπορικὴν νὰ τὴν ὑποβάλλῃ εἰς χαρτόσημον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ νῦν φορολογοῦνται αἱ ἐπιταγαὶ ὡς τὰ συναλλάγματα, κατὰ τὸν ἀπὸ ἐτῶν ἰσχύοντα νόμον. Ὥστε δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, οἵτινες εἰσάγομεν τὴν φορολογίαν τῶν ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ἐπιταγῶν, ἐνῷ ἀπ’ ἐναντίας, ὡς θὰ εἴδατε εἰς ἄλλα ἄρθρα, φέρομεν τροποποιήσεις, διευκολυνούσας τὴν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ κυκλοφορίαν τῶν ἐπιταγῶν. Ὡς δὲ ἐν ἀρχῇ εἶπον, ἂν ἦτο κατάλληλος ἡ στιγμὴ νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον τῶν συναλαγματικῶν, ἐγὼ ὁ ἴδιος ἤθελον προτείνει τοῦτο, διότι ἀναγνωρίζω τὴν διαφορὰν μεταξὺ ἐπιταγῶν καὶ συναλλαγματικῶν.

§225ΒΟΤΣΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, δὲν εἰσάγει ἤδη φορολογίαν ἐπὶ τῶν ἐπιταγῶν· πρόκειται περὶ τοῦ ἰδίου νόμου τοῦ 1887, ὁ ὁποῖος ἐφορολόγησεν ἐπίσης τὰς συναλλαγματικὰς καὶ τὰ εἰς διαταγὴν γραμμάτια, ὡς καὶ τὰς ἐπιταγὰς ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ· ὁ ἴδιος νόμος ἀντεγράφη καὶ ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, προσετέθη δὲ μόνον, ὅτι, ἂν δὲν πρόκειται περὶ δραχμῶν, ἀλλὰ περὶ χρυσοῦ νομίσματος, ἡ φορολογία νὰ γίνεται εἰς χρυσοῦν νόμισμα. Ἀπὸ τοῦ 1887 δὲ, Κύριοι, μέχρι σήμερον οὐδεὶς ἔφερε πρότασιν τροποποιήσεως αὐτοῦ τοῦ νόμου. Ἔχουσι δὲ καὶ ἄδικον οἱ ζητοῦντες ὡς πρὸς τὰς ἐπιταγὰς διάκρισιν, διότι, ἂν θελήσωμεν τοιαύτας τροποποιήσεις νὰ ἐπιφέρωμεν, οὐδὲν πλέον ὄφελος θ’ ἀπολαμβάνῃ τὸ Δημόσιον, διότι οὐδεὶς ἔμπορος θὰ ᾖναι, ὅστις νὰ μὴ συναλλάσσηται δι’ ἐπιταγῶν, νὰ μὴ κάμνῃ τὰς συναλλαγματικὰς ἢ τὰ γραμμάτια ὑπὸ τὸν τύπον τῶν ἐπιταγῶν. Ὅλοι, ὅσοι ἔχουν νὰ λάβουν χρήματα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀντὶ νὰ ἐκδίδουν συναλλαγματικὰς, θὰ ἐκδίδουν ἐπιταγὰς, καὶ οὕτω εἰς οὐδεμίαν θὰ ὑποβάλλωνται φορολογίαν, θὰ συνεννοῶνται δὲ διὰ προηγουμένης ἐπιστολῆς μετ’ ἐκείνου, εἰς βάρος τοῦ ὁποίου θὰ σύρωσι τὰς συναλλαγματικὰς ὑπὸ τὸν τύπον ἐπιταγῶν. Ἂν θελήσωμεν λοιπὸν νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ ἐπιταγῶν καὶ συναλλαγματικῶν, καὶ ὑποβάλωμεν εἰς ἄλλο χαρτόσημον τὰς μὲν καὶ εἰς ἄλλο χαρτόσημον τὰς δὲ, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ χρημάτων θὰ γίνεται δι’ ἐπιταγῶν, καὶ τότε τὸ Δημόσιον θὰ ζημιῶται πλεῖστα ὅσα.

§226ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἀπορῶ καὶ μὲ τοὺς δύο ἀξιοτίμους προλαλήσαντας, μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις ἐπὶ πολὺ διευθύνει Τράπεζαν, καὶ μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν Πατρῶν, ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς πόλιν ἐμπορικήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εὗρε πραγματικῶς, ὅτι εἶναι λογικὸν τὸ νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ μεταξὺ ἐπιταγῆς καὶ συναλλάγματος, ἀλλὰ ἐφοβήθη, ὅτι σήμερον ἡ διαφορὰ αὕτη, ἂν γείνῃ δεκτὴ κατ’ ἀρχήν, δύναται νὰ βλάψῃ τὰ ταμιευτικὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, καὶ δὲν τὴν ὑποστηρίζει. Ἀλλὰ καίτοι παραδεχόμενος τὴν διαφορὰν αὐτήν, ἀνέπτυξε θεωρίαν, δι’ ἧς ἤθελε νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἐπιταγῆς καὶ συναλλαγματικῆς.

§227ΣΚΟΥΖΕΣ. Μὲ συγχωρεῖτε!

§228ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἴπατε, ὅτι δὲν παραδέχεσθε τὴν διαφορὰν· διὰ νὰ ἀποδείξητε δὲ, ὅτι δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἐπιταγῆς καὶ συναλλαγματικῆς, καὶ ὅτι ἡ αὐτὴ συναλλαγματικὴ πρᾶξις γίνεται καὶ διὰ τοῦ ἑνὸς ἐγγράφου καὶ διὰ τοῦ ἑτέρου, καὶ ὅτι τὴν συναλλαγὴν αὐτὴν φορολογεῖ τὸ Δημόσιον, ἠρωτήσατε: «πῶς θέλετε νὰ φορολογῆτε δι’ ἀναλογικοῦ χαρτοσήμου τὴν συναλλαγματικὴν τὴν πληρωτέαν μετὰ τρεῖς ἡμέρας ὄψεως, καὶ δὲν θέλετε νὰ φορολογῆτε τὴν ἐπιταγὴν τὴν ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει;»

§229ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§230ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂν παραδεχθῆτε ὡς δικαιολογικὴν βάσιν τὴν ὑφισταμένην διαφορὰν μεταξὺ ἐπιταγῆς καὶ συναλλαγματικῆς, πρέπει νὰ ἦσθε συνεπεῖς.

§231ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἶπον, ὅτι ἡ συναλλαγματικὴ δὲν φορολογεῖται χάριν τοῦ τόκου.

§232ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπόν, ἂν φορολογῆται χάριν τῆς μεταφορᾶς τῶν χρημάτων, τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἐπιταγῆς καὶ συναλλαγματικῆς. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ τρόπου τῆς συντάξεως τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου ἐγγράφου· ἐδῶ συζητοῦμεν περὶ τῆς φορολογικῆς βάσεως. Λοιπὸν, ὅταν φορολογῆται ἡ συναλλαγματικὴ διὰ τὸν ἁπλοῦν λόγον, ὅτι περιέχει μεταφορὰν χρημάτων, καὶ ἡ ἐπιταγὴ ἐπίσης, ἕπεται, ὅτι ὑπὸ ἔποψιν φορολογικὴν δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἐγγράφων· καὶ τοῦτο ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλ’ ὑπάρχει διαφορὰ μεταξύ των, καὶ διαφορὰ θεμελιώδης, διότι δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ πρᾶξις διὰ τῆς συναλλαγματικῆς, ὁποία εἶναι ἡ διὰ τῆς ἐπιταγῆς. Ἄν δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς νομίζῃ, ὅτι δύναται πᾶς τις νὰ σύρῃ ἐπιταγὴν εἰς Εὐρώπην, χωρὶς νὰ ἔχῃ κατατεθειμένα τὰ χρήματα εἰς μετρητὰ παρὰ τῷ ἀνταποκριτῇ αὐτοῦ, πλανᾶται, διότι οὐδεὶς τραπεζίτης ἐν Εὐρώπῃ θέλει ἐξαγάγει ἐκ τοῦ ταμείου του μετρητὰ χρήματα, ἵνα πληρώσῃ ἐπιταγὴν καὶ χρεώσῃ τὸν ἔμπορον εἰς τρεχούμενον λογαριασμόν. Ἄν δὲ πράξῃ τοῦτο, θὰ τὸν ἐπιφορτίσῃ διὰ τόκου πολὺ ἀνωτέρου ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἤθελεν ὑποστῆ, σύρων τρίμηνον συναλλαγματικήν.

§233ΒΟΤΣΗΣ. Ἄν ἔχῃ ἀντίτιμον προϊόντων εἰς χεῖράς του.

§234ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε ἔχει χρήματα πλέον ὁ ἀνταποκριτής του, εἴτε ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῶν προϊόντων, εἴτε ἐκ τῆς ἀποστολῆς συναλλαγματικῆς, συρομένης ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἐκτοκιζομένης.

§235ΒΟΤΣΗΣ. Τότε εἶναι περίπτωσις ἐπιταγῆς.

§236ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν Ἑλλάδι σύρουν συναλλάγματα ἐπὶ τῇ βάσει ἀποσταλέντων προϊόντων, ἢ ἐπιταγὰς ἐπὶ τῇ βάσει πωληθέντων ἤδη προϊόντων. Ὁ ἔμπορος σύρει τρίμηνον συνάλλαγμα ἢ δίμηνον, ἢ καὶ ἐννεάμηνον ἐνίοτε, ὅπερ πληρόνεται μετὰ τὴν πώλησιν τοῦ ἀποσταλέντος ἐμπορεύματος. Δύναται δὲ νὰ στείλῃ τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα, εἴτε μόνον αὐτὸ, ἄν ὁ ἀνταποκριτής του ἔχῃ εἰς αὐτὸν ἐμπιστοσύνην, ἢ συνοδευόμενον μετὰ τῆς φορτωτικῆς, ἄν δὲν ἔχῃ τοιαύτην, ὁ δὲ ἀνταποκριτής του, ἐκτοκίζων αὐτὸ, τῷ ἐπιτρέπει νὰ σύρῃ ἐπιταγήν. Ἡ διαφορὰ δὲ μεταξὺ ἐπιταγῆς καὶ συναλλαγματικῆς εἶναι, ὅτι ἡ ἐπιταγὴ σύρεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πληρωμῆς ἐκ χρημάτων, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται παρὰ τῷ ἀνταποκριτῇ τοῦ ἐν Ἑλλάδι ἐμπόρου ἢ τραπεζίτου. Ὅταν ἔχῃ τὰ χρήματά του ἕτοιμα ἐν Εὐρώπῃ, σύρει ἐπιταγήν. Ὅταν ὅμως πρόκειται νὰ ἔχῃ αὐτὰ μετὰ τὴν πώλησιν τοῦ ἐμπορεύματος, θὰ σύρῃ τρίμηνον συνάλλαγμα, ὅπερ θ’ ἀνανεώσῃ, ἄν δὲν πωληθῇ ἐγκαίρως τὸ ἐμπόρευμά του. Συνήθως εἰς τὴν καλὴν ἐποχὴν ἐγίνετο καὶ παρ’ ἡμῖν, ἃς εὐχηθῶμεν δὲ νὰ γείνῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον, τὸ ἑξῆς. Οἱ τραπεζῖται καὶ οἱ ἔμποροι ἔχουσι πιστώσεις ἐν Εὐρώπῃ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων σύρουσι τρίμηνα συναλλάγματα, εἰς τὴν λῆξιν δὲ τῶν τριμήνων συναλλαγμάτων, ἐὰν δὲν ἔχωσι τὰ χρήματα νὰ ἐμβάσωσιν, ἀνανεοῦσιν αὐτὰ, καὶ ἐντεῦθεν γεννᾶται ἡ πιστωτικὴ ἰδιότης καὶ ὁ καθαρὸς πιστωτικὸς χαρακτὴρ τοῦ συναλλάγματος, ὁ ὁποῖος πιστωτικὸς χαρακτὴρ δὲν εἶναι θεωρητικὸς, ἀλλ’ ἐργασία θετικὴ καὶ ἐπωφελής, ἥτις εἰς τοὺς τραπεζίτας καὶ τοὺς ἐμπόρους παρέχει κέρδη. Ἡ ἰδιότης αὕτη τῆς συναλλαγματικῆς, εἰς ἄλλας περιστάσεις—διότι σήμερον δυστυχῶς περιωρίσθη τοῦτο σχεδὸν μέχρις ἐξαλείψεως, ἕνεκα τῶν ἀτυχῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων,— ἐπέτρεπεν εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὰς Τραπέζας νὰ εὑρίσκωσι χρήματα ἐν Εὐρώπῃ, τὰ ὁποῖα ἐπλήρονον δύο ἢ τρία ἢ τὸ πολὺ τέσσαρα τοῖς ἑκατὸν κατ’ ἔτος, καὶ τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίουν ἐνταῦθα. Τὸ κέρδος δ’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον παρ’ ἡμῖν καὶ παρ’ ἅπασι τοῖς ἔθνεσι παρέχεται ἐκ τῆς συναλλαγματικῆς, φορολογεῖ τὸ Δημόσιον πανταχοῦ διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ χαρτοσήμου. Ἡ ἐπιταγὴ ὅμως εἶναι ἁπλῆ μεταφορὰ χρημάτων, καὶ ἡ ἁπλῆ μεταφορὰ χρημάτων δὲν φορολογεῖται ἐπὶ τῇ αὐτῇ βάσει, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ φορολογεῖται καὶ ἡ ἄλλη μεταφορὰ χρημάτων, ἡ ὁποία ἐμπεριέχει συνάμα καὶ δάνεια. Καὶ ἠπόρησα, ὅταν ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Πατρῶν, ὁ ὁποῖος, ἂν καὶ δὲν εἶναι ἔμπορος, ἀνήκει εἰς ἐμπορικὴν πόλιν, νὰ μὴ θέλωσι νὰ δώσωσι σημασίαν εἰς τὴν θεμελιώδη καὶ εὐνόητον ταύτην διαφοράν. Τὴν διαφορὰν δὲ ταύτην παρεγνώρισεν ἡ νομοθεσία ἡμῶν τοῦ 1887. Δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω εἰς ὅσα εἶπον περὶ τῆς βλάβης καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου ταμείου, διότι ἐκ τῶν ἐπιταγῶν μόλις τὸ ⅒ πιστεύω ὅτι φορολογεῖται ἐν Ἑλλάδι, τὰ δὲ 9|10 δὲν φορολογοῦνται, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα πρὸ ὀλίγου. Ἡ Βουλὴ ὅμως δύναται νὰ ᾖ βεβαία, ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν ἐφαρμόζοντες τὸ αὐτὸ σύστημα, θὰ ἔχωμεν τὰς αὐτὰς καταχρήσεις. Γνωρίζω τραπεζιτικὰ καταστήματα ἐκ τῶν πρωτίστων, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε πληρόνουσι χαρτόσημα δι’ ἐπιταγάς. Ὑπάρχουσι μάλιστα παράπονα ἐκ μέρους τῶν Τραπεζῶν, αἱ ὁποῖαι, ὑποκείμεναι εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ Δημοσίου, πληρόνουσι χαρτόσημον, ὅτι δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τοὺς ἰδιώτας τραπεζίτας, οἱ ὁποῖοι, ὡς μὴ ὑποκείμενοι εἰς τὸν αὐτὸν ἔλεγχον, δὲν πληρόνουσι χαρτόσημον ἐπὶ τῶν ἐπιταγῶν. Ὑπάρχει συνάμα μία ἀδικία διὰ τὰς Τραπέζας, ἡ ὁποία ἴσως δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ἀμέσως, ἀλλὰ πρέπει νὰ μᾶς ἐνδιαφέρῃ ἐμμέσως, διότι ἐκτὸς τῆς βλάβης, ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, αὕτη συντελεῖ καὶ εἰς τὴν μὴ εἰλικρινῆ κυκλοφορίαν τῶν ἐπιταγῶν ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Διὰ ταῦτα, θεωρῶν τὴν τροποποίησιν τῆς διατάξεως ταύτης ἐπιβαλλομένην καὶ ὑπὸ κοινωνικὴν καὶ ὑπὸ ταμιευτικὴν καὶ ὑπὸ νομισματικὴν ἔποψιν, ἐπέμεινα εἰς αὐτὴν καὶ ἔλαβον τρὶς τὸν λόγον. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδίως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομίζῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεχθῇ αὐτὴν, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ἡ διάταξις ὡς ἔχει, ἐγὼ ἀρκοῦμαι εἰς τὸ ὅτι ἐξετέλεσα τὸ καθῆκόν μου.

§237Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι ὀλίγον θεωρητικὴ ἡ συζήτησις, διότι, ὡς βλέπω, τὸ ἀποτέλεσμα δὲν θὰ ἐπέλθῃ, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν θεωρεῖ τοῦτο δίκαιον. Ἐν τούτοις πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, διότι τοῦτο πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸ μέλλον. Δὲν βλέπω διαφωνίαν μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν κ. Βουλευτῶν ἐξ Ἄρτης καὶ Λοκρίδος ἢ μόνον ὡς πρὸς τὸ θεωρητικὸν μέρος. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει δίκαιον, διότι δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Πατρῶν, ὅτι εἰς τὰς συναλλαγματικὰς ὑπάρχει μία ἀγοραπωλησία μεθ’ ἑνὸς δανείου διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν χρημάτων, ἐνῷ εἰς τὰς ἐπιταγὰς ὑπάρχει καθαρὰ μεταφορὰ χρημάτων...

§238ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὕτη εἶναι ἡ διαφωνία μας.

§239Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τοῦτο ὑποστηρίζει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§240ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι.

§241Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλ’ ὑποστηρίζει ὅτι δὲν πρέπει νὰ στηριχθῶμεν ἐπὶ τοῦ τόκου, καὶ σᾶς ἀνέφερε...

§242ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἐξαίρεσις δὲν ἀποτελεῖ κανόνα.

§243Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Λέγω θεωρητικὴν τὴν συζήτησιν, διότι, ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παραδέχεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ διάκρισις, τὴν διάκρισιν τὴν ἀναγράφει αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, προκειμένου περὶ τῶν ἐπιταγῶν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, διὰ τὰς ὁποίας παραδέχεται δεκάλεπτον χαρτόσημον. Ὥστε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀντικρούων τὴν πρότασιν κατ’ ἀρχὴν, νομίζω ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, διότι εἰς τὸ ἄρθρον 3 παραδέχεται τὴν διάκρισιν ταύτην.

§244Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν ἔχει παραδεχθῆ ὁ νόμος.

§245Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὄχι· εἶναι προσθήκη, τὴν ὁποίαν κάμνετε εἰς τὸ ἄρθρον 18, καὶ ἐὰν ἀκόμη τὴν παρελάβετε ἐκ προηγουμένου νόμου.

§246Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν μετέβαλον τὰς βάσεις τοῦ νόμου τοῦ 1887; μόνον περιωρίσθην, ἵνα ζητήσω νὰ ἐπιβληθῇ τέλος ἐπὶ τῆς διαφορᾶς τῆς ὑπαρχούσης μεταξὺ τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου καὶ τοῦ μεταλλικοῦ νομίσματος· τὰς βάσεις τοῦ νόμου ἐτήρησα τὰς αὐτάς. Ἐὰν ἤθελον ἀρχίσει νὰ μελετήσω τὸν νόμον, ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ πράξω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς συνεβουλεύσατε, νὰ ἐλαττώσω ἐν πρώτοις τὰ δικαστικὰ τέλη, διότι τοῦτο εἶναι τὸ μέγα προσὸν, ἡ μεγάλη ἀρετὴ τῆς ἀπονομῆς τῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης, νὰ ἦναι εὐθηνὴ καὶ βραχυχρόνιος, ὁμολογῶ δὲ, ὅτι τὰ δικαστικὰ τέλη εἶναι βαρύτατα καὶ καθιστῶσι δυσπρόσιτον τὴν δικαιοσύνην. Ἀλλ’ ἡ ὥρα, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, ἡ περίοδος ἡ χρονικὴ, τὴν ὁποίαν διανύομεν, δὲν μοὶ ἐπέτρεπε νὰ προβῶ εἰς τοιοῦτόν τι, καὶ διὰ τοῦτο ἀφῆκα τὰς βάσεις τοῦ νόμου ὡς ἔχουσι. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ πληρόνῃ τὸ αὐτὸ τέλος ὁ μεταφέρων χρήματα εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια καὶ ὁ μεταφέρων χρήματα εἰς χρυσὸν, καὶ νὰ ὠφελῆται ὁ τελευταῖος οὗτος τὴν διαφοράν.

§247ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο εἶναι λογικὸν καὶ δίκαιον.

§248ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνομολογεῖ τὸ βαρὺ καὶ δυσβάστακτον τῶν τελῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ὑποβάλλεται σήμερον ἡ Ἑλλάς, ἀλλὰ λέγει, κατὰ περίεργον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι: «Ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἕνεκα τῆς καθόλου οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους, νὰ προβῶμεν εἰς ἐλαττώσεις τῶν τελῶν τούτων, διὰ τοῦτο ἐπιβάλλομεν αὔξησιν αὐτῶν.»

§249ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιβάλλει καμμίαν αὔξησιν, φορολογεῖ τὸν χρυσὸν διὰ τοῦ χρυσοῦ.

§250ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τότε δὲν γινώσκετε βεβαίως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναγινώσκετε· διότι, ὅταν, ἀντὶ νὰ εἰσπράττητε τὰ τέλη εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, εἰσπράττητε αὐτὰ εἰς χρυσὸν, νομίζω ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ χρυσοῦ καὶ τραπεζικοῦ γραμματίου, ὑπάρχει διαφορὰ 75%.

§251ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπανορθοῖ τὸ γινόμενον ἀδίκημα.

§252ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν αὔξησις τῆς φορολογίας ἢ ὄχι; Καὶ ἡ αὔξησις αὕτη τῆς φορολογίας δὲν ἐπιπίπτει βεβαίως ἐπὶ τῆς Τραπέζης καὶ τῶν τραπεζιτῶν, δὲν ἐπιπίπτει οὐδ’ ἐπὶ τῶν ἐμπόρων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ κάμωσι πληρωμὰς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ μεταφέρωσι χρυσόν· θὰ ἐπιπέσῃ ἐπὶ τὸν φορολογούμενον λαόν. Ὁ τραπεζίτης θὰ καταλογίζῃ εἰς τὸν ἔμπορον τὸ τέλος κατὰ τὸν ἀνώτερον ὅρον, καὶ ὁ ἔμπορος θὰ φροντίζῃ νὰ καταλογίζῃ τὴν διαφορὰν εἰς τὰ ἐμπορεύματα μὲ τὸ παραπάνω. Ὥστε δὲν πρόκειται περὶ ἄλλου τινὸς, Κύριοι, ἢ περὶ μιᾶς ἐπιβολῆς νέας φορολογίας, ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι ἐρχόμεθα νὰ τακτοποιήσωμεν τὰς τοιαύτας πληρωμάς. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν συνάδελφος ἠπόρησε, πῶς γίνεται νῦν λόγος περὶ τοιαύτης διακρίσεως μεταξὺ συναλλαγματικῆς καὶ ἐπιταγῆς, ἀφοῦ τοιαύτη διάκρισις δὲν ἐγένετο ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1887, ἀφοῦ εἰς οὐδενὸς τὴν κεφαλὴν ἀπὸ τοῦ 1887 μέχρι τοῦδε ἐπῆλθεν, ἵνα ποιήσηται τοιαύτην τροποποίησιν. Ἀλλ’ ἐὰν ἦναι λόγος οὗτος, ὅπως ἀποκρουσθῇ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης συνάδελφος καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζομεν, ὁ αὐτὸς λόγος πρέπει νὰ πείσῃ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Πατρῶν νὰ ἀποῤῥίψῃ ὁλόκληρον τὴν τροπολογίαν τοῦ ὑφισταμένου νόμου, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν νομίζῃ ὅτι, ἐπειδὴ ἀπὸ τοῦ 1887 οὐδέποτε ἐπροτάθη τοιαύτη τροποποίησις τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, διὰ τούτου δύναται ν’ ἀποκρούσῃ τὴν τροπολογίαν τὴν ἰδικήν μας, πρέπει νὰ ἀποκρούσῃ καὶ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν ἐξ ἀρχῆς, ὅτι πρόκειται περὶ τροπολογίας, τὴν ὁποίαν προτείνομεν εἰς τὸν ὑφιστάμενον νόμον, περὶ τροπολογίας, διὰ τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν ζητοῦμεν προνόμιον εὑρεσιτεχνίας. Πρόκειται περὶ μιᾶς διακρίσεως, τὴν ὁποίαν πάντα τὰ ἔθνη, καὶ τὰ πεπολιτισμένα καὶ τὰ ἡμιπολίτιστα καὶ τὰ ἡμιβάρβαρα, ποιοῦνται τὴν σήμερον, μόνον δὲ ἡ Ἑλλὰς, τὸ πρότυπον αὐτὸ Βασίλειον, ἐννοεῖ νὰ μένῃ εἰς αὐτὴν τὴν σύγχυσιν ἀκόμη!

§253ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ Ἀβυσσηνία;

§254ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἡ Ἀβυσσηνία βεβαίως ἐννοεῖ ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ συναλλαγματικῆς καὶ ἐπιταγῆς· μόνον ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ ἐννοήσωμεν τὴν διάκρισιν. Καὶ ἡ διάκρισις, Κύριοι, εἶναι ἁπλουστάτη. Ἡ ἐπιταγὴ εἶναι ἐντολὴ πρὸς πληρωμήν. Ἔχω διαθέσιμον κεφάλαιον ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἐκδίδω ἐπιταγὴν πρὸς πληρωμὴν ἢ τοῦ ὅλου ἢ μέρους τοῦ διαθεσίμου αὐτοῦ κεφαλαίου. Ὑπὸ τὴν ἐπιταγὴν κυρίως δύναταί τις νὰ ἐννοήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνόησαν καὶ οἱ Γάλλοι, κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν, ἤτοι ἀπόδειξιν ἐξοφλήσεως. Ὅπως λοιπὸν πᾶσαι αἱ ἀποδείξεις ἐξοφλήσεως, εἰς οἱονδήποτε ποσὸν καὶ ἂν ἀνέρχωνται αὗται, ὑποβάλλονται εἰς σταθερὸν τέλος, οὕτω πως καὶ αἱ ἐπιταγαὶ εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὸν κόσμον ὑποβάλλονται εἰς σταθερὸν τέλος· ἐν Γαλλίᾳ εἰς δεκάλεπτον ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἢ εἰκοσάλεπτον ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἐν Ἰταλίᾳ εἰς πεντάλεπτον, ἐν Ἀγγλίᾳ εἰς μίαν πένναν, εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ τὸ Βέλγιον εἶναι ὅλως διόλου ἀπηλλαγμέναι παντὸς τέλους. Καὶ ἡ Σερβία καὶ ἡ Ρωμουνία καὶ ἡ Τουρκία καὶ πάντα τὰ Κράτη ἀδιακρίτως τὰς ἐπιταγὰς ὑποβάλλουσιν εἰς σταθερὸν τέλος, διότι διαβλέπουσιν εἰς αὐτὰς κυρίως μίαν ἀπόδειξιν ἐξοφλήσεως. Ἡ συναλλαγματικὴ τοὐναντίον εἶναι τίτλος πιστωτικὸς, καὶ ὡς τοιοῦτος δὲν δύναται, παρὰ νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἀναλογικὸν τέλος. Εἶναι ὅλως διόλου διάφορον τὸ ἓν τοῦ ἄλλου. Λοιπὸν ἡμεῖς τί ζητοῦμεν, Κύριοι; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς ὅλα τὰ Κράτη, εἰς τὰ πεπολιτισμένα καὶ τὰ ἡμιπολίτιστα, νὰ γείνῃ καὶ παρ’ ἡμῖν, παρ’ ἡμῖν ὅπου ὑπάρχει κατ’ ἐξοχὴν σήμερον ἀνάγκη, ὅτε διατελοῦμεν εἰς αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν καὶ τὴν νομισματικὴν ἀνωμαλίαν, νὰ παρέχωμεν ὅλα τὰ μέσα πρὸς διευκόλυνσιν τῆς μεταφορᾶς χρήματος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ἡ μεταφορὰ τῶν χρημάτων οὐδαμοῦ οὐδέποτε φορολογεῖται. Πρώτην φορὰν ἤκουσα τὴν γνώμην ταύτην, ὑποστηριζομένην παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Φαντασθῆτε, Κύριοι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ θέλητε νὰ ὑπάγητε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, νὰ συμπαραλάβητε μεθ’ ὑμῶν ὀλίγα ναπολεόνια, τὰ ὁποῖα ἐξηργυρώσατε ἐνταῦθα θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, κατὰ τὴν θεωρίαν ταύτην, ὕστερον ὁ τελωνοφύλαξ νὰ κάμῃ ἔρευναν ἐπὶ τοῦ σώματός σας, καὶ ὅταν εὕρῃ τὰ χρήματα, νὰ σᾶς εἴπῃ: «μεταφέρετε χρήματα, θὰ σᾶς φορολογήσω.» Ἔρχεσθε ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀποκομίζετε χρυσὸν ἐκ τῆς ἐργασίας σας, καὶ ἐνῷ θέλετε νὰ εἰσέλθητε εἰς αὐτὸ τὸ εὐτυχὲς Βασίλειον, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ θέσῃ ἕνα τελωνοφύλακα, νὰ κάμῃ ἔρευναν ἐπὶ τοῦ σώματός σας, καὶ αὐτὸν τὸν χρυσὸν, διὰ τὸν ὁποῖον διψᾷ ὁ τόπος καὶ σᾶς περιμένει ὡς εὐεργέτην, νὰ σᾶς εἴπῃ «θὰ τὸν φορολογήσω».

§255ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει ὁ νόμος αὐτό;

§256ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὕτη εἶναι ἡ θεωρία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Φορολογοῦμεν τὴν μεταφορὰν τῶν χρημάτων, καὶ φορολογία τῆς μεταφορᾶς τῶν χρημάτων οὐδέποτε ἐπιτρέπεται, οὐδὲ ἐφαντάσθη τίς ποτε τοιαύτην μέχρι τοῦδε. Λοιπὸν τίποτε ἄλλο δὲν ζητοῦμεν, παρὰ ἓν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν, καὶ ὑπάρχει κατὰ πρωτοφανῆ τρόπον, ἐνῷ αὐτὸ τὴν σήμερον οὐδαμοῦ ἀλλαχοῦ ἀπαντᾷ, νὰ τὸ διορθώσωμεν, νὰ κάμωμεν τὴν διάκρισιν, τὴν ὑφισταμένην εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου μεταξὺ συναλλαγματικῆς καὶ ἐπιταγῆς, διάκρισιν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλουσι κατ’ ἐξοχὴν αἱ σημεριναὶ περιστάσεις ἡμῶν. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν, ὅτι ἐπιβάλλουσιν αὐτὴν καὶ ἡ λογικὴ καὶ τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον ἡμῶν. Ὑμεῖς, ἐὰν θέλητε, ἐπιμείνατε εἰς τὸ ἄτοπον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐπικρατεῖ, τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον θὰ ᾖναι τόσον πολὺ μεγαλείτερον, ἀφοῦ ἐπέρχεται αὔξησις τῆς φορολογίας διὰ τῆς εἰς χρυσὸν πληρωμῆς.

§257ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μετὰ τῶν προλαλησάντων. Ἡ διάκρισις μεταξὺ συναλλαγματικῆς καὶ ἐπιταγῆς εἶναι τοιαύτη, ὥστε οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἔπρεπε νὰ συζητῆται, ἂν ἡ μὲν πρώτη πρέπῃ νὰ ὑποβάλληται εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν συναλλαγματικῶν, κατὰ τὸ σύστημα τὸ ἐπικρατῆσαν ἐν τῷ νόμῳ ἡμῶν, ἡ δὲ ἐπιταγὴ δὲν ἔπρεπε νὰ ὑποβάλληται ἢ εἰς τὸν φόρον, εἰς ὃν ὑποβάλλονται αἱ ἐξοφλήσεις. Ἡ ἐπιταγὴ δὲν εἶναι συνήθως ἢ ἐξόφλησις χρέους. Ὁ ἔχων χρήματα εἰς χεῖράς τινος ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας, ἐξ ἀντιτίμου ἢ εἰσπράξεων, θέλει ἢ ὅλον τὸ ποσὸν ἢ μέρος τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ νὰ ἀναλάβῃ, ἐκδίδων ἐπιταγὴν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐξαλείφει ἑπομένως ἓν χρέος. Ἀλλ’ ἡ συναλλαγματικὴ εἶναι ὅλως διαφόρου φύσεως. Ἡ συναλλαγματικὴ δημιουργεῖ ἀξίαν, ἐνῷ ἡ ἐπιταγὴ εἶναι ἐξόφλησις ἀξίας, διάλυσις δοσοληψίας μεταξὺ ὀφειλέτου πρὸς δανειστὴν, ἀξίας, ἥτις πιθανώτατα ἐφορολογήθη ἤδη. Τοὐναντίον ἡ συναλλαγματικὴ ὑποθέτει ἐμπορικὴν πρᾶξιν, ἧς τὸ ἀντίτιμον παριστᾷ. Ἡ ἀξία, ἣν παριστᾷ καὶ ἐφ’ ὅσον χρόνον τὴν παριστᾷ ἡ συναλλαγματικὴ, εἴτε ἐπὶ 3 μῆνας, εἴτε ἐπὶ 30 ἡμέρας, εἶναι ἀξία ἔχουσα τὴν αὐτὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ τὸ ἐμπόρευμα, οὗτινος τὴν ἀξίαν παριστᾷ καὶ μεταβιβάζει. Τὴν συναλλαγματικὴν αὐτὴν λαμβάνοντες εἰς χεῖρας καὶ προσθέτοντες τὴν ὑπογραφήν σας, δύνασθε, παρουσιαζόμενοι εἰς οἰανδήποτε Τράπεζαν ἢ τραπεζίτην, νὰ τὴν προεξοφλήσητε καὶ λάβητε τὸ ἀντίτιμον. Ἐπίσης ὁ λαβὼν τὴν συναλλαγματικὴν, θέτων τὴν ὑπογραφήν του, δύναται νὰ τὴν μεταβιβάσῃ εἰς ἄλλον καὶ λάβῃ τὸ ἀντίτιμον, καὶ οὕτω καθεξῆς, μέχρι τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας καὶ τῆς ἐξοφλήσεως τῆς συναλλαγματικῆς. Ἡ συναλλαγματικὴ κυκλοφορεῖ τὴν ἀξίαν μιᾶς ἐμπορικῆς πράξεως, ἡ ἐπιταγὴ δὲν κυκλοφορεῖ τὴν ἀξίαν ἐμπορικῆς πράξεως, ἀλλ’ ἐπαναφέρει τὰ κεφάλαια εἰς τὸν κύριον, εἰς τὸν δικαιοῦχον αὐτῶν. Φορολογοῦντες τὴν συναλλαγματικήν, φορολογεῖτε τὰς ἐμπορικὰς πράξεις, φορολογοῦντες τὰς ἐπιταγάς, φορολογεῖτε ἁπλῶς τὰ χρηματικὰ κεφάλαια καὶ τὰ φορολογεῖτε οὐχὶ ἐν τῇ ἐμπορικῇ αὐτῶν ἐργασίᾳ, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐν τῇ μετακινήσει ἀπὸ τοῦ κατέχοντος αὐτὰ πρὸς τὸν δικαιοῦχον. Ἐπειδὴ ὁ νόμος ὑποθέτει ὅτι πᾶσα ἐμπορικὴ πρᾶξις γίνεται ἐπὶ κέρδει καὶ καταλείπει κέρδος, φορολογεῖ τὴν συναλλαγματικήν, ἥτις ἀντιπροσωπεύει ἐμπορικὴν πρᾶξιν. Ἡ πρόληψις τοῦ νόμου εἶναι μᾶλλον ἢ ἧττον εὔλογος. Δὲν πρέπει ὅμως τὴν αὐτὴν ἀρχὴν καὶ ἑπομένως τὸν αὐτὸν φόρον τὸν ἀναλογικὸν νὰ ἀπαιτῶμεν καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιταγήν, διότι ἡ ἐπιταγή, εἴτε ἐν τῷ ἐσωτερικῷ πρόκειται νὰ ἐξοφλήσῃ ἓν χρέος, εἴτε ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, εἶναι τῶν ἰδίων ἡμῶν χρημάτων ἡ μεταφορά, καὶ οὐδόλως ἀντιπροσωπεύει ἐμπορικὴν πρᾶξιν. Ἡ ἐξόφλησις δοσοληψίας μεταξὺ ὀφειλέτου καὶ δανειστοῦ, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ πρὸς ὃν ἀπευθύνεται ἡ ἐπιταγή, δὲν εἶναι ἐμπορικὴ πρᾶξις. Ἡ ἀναλογία τῶν δύο περιπτώσεων εἶναι ἀδύνατος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δίκαιον εἶναι, καίτοι ὑπάρχει ὁ νόμος τοῦ 1887, ὁ ὁποῖος πραγματικῶς καθιέρωσεν αὐτὴν σύγχυσιν, δίκαιον εἶναι τὴν σύγχυσιν ταύτην νὰ ἄρωμεν, πράττοντες καὶ ἡμεῖς ὅ,τι ἔπραξαν καὶ πράττουσιν ὅλα τὰ ἔθνη ἐπὶ τῶν ἐπιταγῶν, δηλ. μὴ ἐξομοιοῦντες αὐτὰς πρὸς τὰς συναλλαγματικάς, οὐδὲ φορολογοῦντες ἐξ ἴσου.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦ κ. Ἐμπειρίκου ἀπόντος, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς τροπολογίας του.

§259ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκει): «Προστίθεται εἰς τὸ εἰρημένον 15 ἄρθρον τοῦ ἄνω μνημονευθέντος νόμου καὶ παράγραφος δεκάτη, ἡ ἑπομένη: «Αἱ ὑπὸ τῶν Τραπεζῶν, ἢ τραπεζομεσιτικῶν γραφείων ἐκδιδόμεναι ἀποδείξεις, δηλοῦσαι τὴν πώλησιν ὁμολογιῶν οἱωνδήποτε, τοῦ τέλους ὑπολογιζομένου ἐπὶ τοῦ ὀνοματικοῦ ποσοῦ τῶν πωλουμένων ὁμολογιῶν, καὶ καταβαλλομένου εἰς τὸ εἶδος τῶν ἐν αὐταῖς μνημονευομένων νομισμάτων.»

§261ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον ὑπάρχει αὔξησις φορολογίας, ἥτις ἔχει τὴν δικαιολογητικήν της βάσιν ἴσως, ἥτις ὅμως βεβαίως δὲν ἔχει τὴν πολιτικὴν βάσιν της· διότι, ἐὰν παραδεχώμεθα ὅτι ὁ τόπος οὗτος φορολογεῖται βαρέως, δὲν ἔπρεπεν ἄνευ τοὐλάχιστον ἀντισηκώματός τινος νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ ἄρθρου 1. Ἀλλ’ ἂν αὕτη ἔχῃ δικαιολογητικὴν βάσιν, ἡ φορολογία ὅμως, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει τὸ ἄρθρον 2, οὐδεμίαν, νομίζω, ἔχει δικαιολογητικὴν βάσιν. Αἱ ὁμολογίαι, τὰς ὁποίας ζητεῖ νὰ φορολογήσῃ, φορολογοῦνται ἤδη διὰ χαρτοσήμου, ὅταν αὗται κατασκευάζωνται, φορολογοῦνται δὲ καὶ διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ φόρου, ὅστις πληρόνεται ἐπὶ τῶν τοκομεριδίων αὐτῶν. Ἐπιπροσθέτως εἰς τὴν φορολογίαν ταύτην ἔρχεται τὸ ἄρθρον 2, ὡσεὶ ἐπρόκειτο νὰ νομοθετήσωμεν περὶ εὐτυχοῦς καὶ πλουσίας τινὸς ἀγορᾶς, καὶ ἐπιβάλλει νέον φόρον, ἀρκετὰ βαρὺν, ἐκ 50 λεπτῶν ἐπὶ ἑκάστης πωλουμένης ὁμολογίας οἱασδήποτε ἀξίας.

§262Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. «Ὁμολογιῶν οἱωνδήποτε» λέγει. Ἀλλὰ ἐννοεῖ καὶ τὰς μετοχάς;

§263ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἐννοῇ καὶ τὰς μετοχάς. Ὁμολογίαι δὲν εἶναι μετοχαί. Ἀλλ’ ἐὰν ἐννοῇ καὶ τὰς μετοχάς, τότε ἡ παρατήρησίς μου εἶναι ἔτι ἰσχυροτέρα. Καὶ ἐγὼ εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀναφέρονται καὶ αἱ μετοχαί, ἀλλὰ δὲν ἀναφέρονται. Ὁ φόρος οὗτος ἐπὶ ὁμολογιῶν ἀξίας 100 δραχμῶν, ὑποθέσωμεν, καὶ αἱ ὁποῖαι ἴσως πωλοῦνται κάτω τῶν 100 δραχ. σήμερον, ὑπερβαίνει τὸ ½% ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου, καὶ τοῦτο ἐπανειλημμένως καὶ ὁσάκις ὁμολογία τοιαύτη πωλῆται ἐν τῷ χρηματιστηρίῳ. Ὁσάκις τις ἔχῃ ὁμολογίαν οἱανδήποτε, εἴτε τοῦ Δημοσίου, εἴτε Τραπέζης τινὸς, εἴτε Σιδηροδρόμου, εἴτε οἱασδήποτε ἄλλης ἐπιχειρήσεως, καὶ θέλει νὰ πωλήσῃ αὐτὴν, θὰ πληρόνῃ 50 λεπτὰ φόρον διὰ τῆς ἀποδείξεως, τὴν ὁποίαν ὁ πωλῶν μεσίτης ἢ τραπεζίτης θέλει παρουσιάσει εἰς τὸν ἀγοραστήν. Ἐὰν δὲ δεκάκις πωληθῇ ἐντὸς τοῦ ἔτους ἡ ὁμολογία, δεκάκις θὰ πληρώσῃ τὸν φόρον. Ἡ ἰδέα τῆς φορολογίας τῶν χρεωγράφων, τῶν πωλουμένων ἐν τοῖς χρηματιστηρίοις, εἶναι ἰδέα, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται τελευταῖον εἰς τὰ χρηματιστήρια τῆς Εὐρώπης, ἐφαρμόζεται δὲ ὑπὸ τὸ πνεῦμα, δύναμαι νὰ εἴπω, τὸ ῥιζοσπαστικὸν, ἵνα μὴ εἴπω τὸ κοινωνιστικόν. Εἶναι ἐχθρικὴ τις πρᾶξις τῶν ῥιζοσπαστῶν κατὰ τῶν κινητῶν κεφαλαίων. Ἀλλ’ ἐφαρμόζεται ποῦ; εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως ἔχουσι μεγάλα πλούτη. Δύο δὲ εἶναι τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα τελευταῖον ἐφήρμοσαν αὐτὴν, ἡ Γαλλία καὶ ἡ Γερμανία. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἤρχισαν νὰ αἰσθάνωνται μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοιούτου φόρου τὰ δυσάρεστα ἀποτελέσματα αὐτοῦ, διότι κατὰ στατιστικὰς ἀναμφισβητήτους ἀποδεικνύεται ὅτι κατ’ ἔτος τουλάχιστον 10% ἐλάττωσις ἐπῆλθεν ἐπὶ τῆς κινήσεως τῶν κεφαλαίων τῶν δύο τούτων Κρατῶν πρὸς ὄφελος τῆς κινήσεως τῶν κεφαλαίων ἐν Ἀγγλίᾳ, ἥτις τείνει νὰ ἀποῤῥοφήσῃ, ἐν ᾧ συνεκέντρωνεν ἁπλῶς, τὸ ὅλον τῆς παγκοσμίου κινήσεως τοῦ κεφαλαίου. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι τὰ Κράτη ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶπον ἐκ τίνων ἰδεῶν ἐμπνεόμενα παρεδέχθησαν τὴν ἀρχὴν ταύτην, τάχιστα θὰ τὴν καταργήσουν. Ἡμεῖς ὅμως ἐδῶ εὑρισκόμεθα ἀπέναντι μιᾶς δυστυχεστάτης καταστάσεως χρηματιστικῆς. Ἡμεῖς ἔχομεν τοὺς κατόχους τῶν διαφόρων χρεωγράφων εἰς κατάστασιν, δὲν θέλω νὰ εἴπω πτωχεύσεως, ἀλλὰ μεγίστης στενοχωρίας. Ἡ κατάστασις δ’ αὕτη τῆς μεγίστης στενοχωρίας εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἐφαρμογῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἥτις ἐπτώχευσε τὸ Κράτος, καὶ μετὰ τοῦ Κράτους ἐπτώχευσε καὶ τὰς πλείστας τῶν τοπικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἐν ᾧ δ’ αἱ ἐπιχειρήσεις ἡμῶν εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην στενοχωρίαν, ἐν ᾧ εὑρίσκονται σχεδὸν εἰς κατάπτωσιν, ἐρχόμεθα σήμερον νὰ ἐπιβάλωμεν ἐπ’ αὐτῶν ἕνα νέον φόρον, ἵνα χάριν εἰσπράξεως ἀσημάντου ποσοῦ, παρακωλύσωμεν τὴν κυκλοφορίαν καὶ τὰς συναλλαγὰς ἐπὶ τῶν χρεωγράφων των καὶ καταστήσωμεν τοὺς ἀτυχεῖς κατόχους τῶν χρεωγράφων τούτων ἔτι μᾶλλον ἀτυχεστέρους. Νομίζω ὅτι ὑπὸ οὐδεμίαν ἔποψιν, μήτε ταμιευτικὴν, μήτε κοινωνικὴν, δικαιολογεῖται ἡ φορολογικὴ αὕτη αὔξησις. Συνιστῶ δὲ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ πιστεύσωσιν, ὅτι ὁ τόπος αὐτὸς εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην εὐτυχίαν, ὥστε πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν πάλιν, ἀναζητοῦντες πῶς θὰ εὕρωμεν τρόπον αὐξήσεως τῆς φορολογίας ἡμῶν. Εἴχομεν ἄλλοτε μίαν δικαιολογίαν, ἡ ὁποία δὲν ἦτο βάσιμος, ὅτι πρόκειται νὰ σώσωμεν τὴν χώραν ἐκ τῆς πτωχεύσεως καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ τὴν φορολογήσωμεν, ὁπουδήποτε καὶ ὁπωσδήποτε δυνάμεθα. Ἦτο ἐσφαλμένη καὶ τότε ἡ ἰδέα αὕτη, καὶ δὲν ἐσώσαμεν μήτε τὴν χώραν μήτε τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς πτωχεύσεως, ἐπιέσαμεν ὅμως αὐτὴν, καὶ κατεστενοχωρήσαμεν τὴν παραγωγικὴν αὐτῆς δρᾶσιν. Σήμερον, ὅτε δὲν ἔχομεν πλέον τὴν αὐτὴν δικαιολογίαν, σήμερον ὅτε δ’ ἄλλων οἰκονομικῶν μέτρων καὶ δι’ ἄλλης οἰκονομικῆς πορείας ἔχομεν καθῆκον νὰ ἀνασηκώσωμεν τὸν τόπον ἐκ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται, δὲν πρέπει νὰ βαδίσωμεν τὴν αὐτὴν ὁδὸν τῆς ἐπιτάσεως τῆς φορολογίας ἡμῶν, ἥτις ἀναφαίνεται ἐν μικρῷ μὲν, ἀλλὰ ἐνδεικτικῶς ἐν τῷ συνόλῳ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἰδιαιτέρως δὲ ἐν τῷ ἄρθρῳ 2. Noμίζω ἑπομένως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου τούτου.

§264Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τῆς προτεινομένης φορολογίας, καὶ νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται σήμερον νὰ ἐπιβάλωμεν αὐτὸν τὸν φόρον. Τὸ παράπονόν μου εἶναι ἄλλο, ὅτι, ἐνῷ ἔρχεται αὐτὸ τὸ βάρος, δὲν ἔρχεται μία ἀνακούφισις. Ἐννοῶ νὰ ἐπιβληθῇ αὐτὸς ὁ φόρος, καὶ κατ’ ἀρχὴν τὸν θεωρῶ πολὺ δίκαιον, ἀλλὰ τὸν θεωρῶ ὀλίγον βαρὺν ὡς πρὸς τὸ ποσὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται, διότι ἐπιβάλεται 1 ἐπὶ τοῖς χιλίοις εἶναι πολύ...

§265ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι 50 λεπτὰ καὶ μέχρι 500 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ μέχρις 100.

§266ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀναλογικὸς φόρος.

§267ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι διόλου ἀναλογικὸς, ἀλλὰ πάγιος· τὸ ἀναλογικὸν τοῦ φόρου τούτου εἶναι φαινομενικὸν, διότι αἱ ὁμολογίαι συνήθως φέρουσι κεφάλαιον ὀνομαστικὸν 500 δραχμῶν κατ’ ἀνώτατον ὅρον· σπάνιαί εἰσιν αἱ ὁμολογίαι, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουσι κεφάλαιον 1000 δραχμῶν, συνηθέστεραι δὲ αἱ ὁμολογίαι, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουσι κεφάλαιον 100 καὶ 200 δραχμῶν, αὗται δὲ δὲν θὰ φορολογηθοῦν ἀναλογικῶς διὰ 10 ἢ 20 λεπτῶν, ἀλλὰ παγίως διὰ 50 λεπτῶν.

§268Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶμαι, λέγω, ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἔλθῃ ἓν ἀντισήκωμα, καὶ τοιοῦτον ἀντισήκωμα θὰ ἦτο βεβαίως ἐπὶ τῶν εἰρηνοδικειακῶν ὑποθέσεων, περὶ ὧν εἶναι, πιστεύω, καιρὸς νὰ ληφθῇ πρόνοια τέλος πάντων. Καλὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ αὕτη, ἀλλ’ ἂς λάβωσι καὶ οἱ πολῖται ἓν ἀντάλλαγμα. Εἰς τὴν Γαλλίαν ἐψηφίσθη, νομίζω, κατὰ τὸ 1892, καὶ ὁ φόρος ἐν Γαλλίᾳ εἶναι μικρότερος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶναι ½ τοῖς χιλίοις. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ φέρω ὡρισμένως τὴν πληροφορίαν αὐτήν. Εἰς τὴν Αὐστρίαν ἐπεβλήθη διὰ τοῦ νόμου τῆς 18 Ἰουλίου 1892 ἡ χαρτοσήμανσις τῶν ἀλλοδαπῶν χρεωγράφων καὶ τῶν μετοχῶν ἑταιριῶν. Ἐκεῖ, βλέπετε, ὑπάρχει ὁ ἑξῆς δικαιολογητικὸς σκοπὸς, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ χαρτοσήμανσις αὕτη εἰς τὰ χρεώγραφα καὶ τὰς μετοχὰς καὶ ἐπὶ τῶν μετοχῶν τῶν ἑταιριῶν, ἵνα ἐνισχυθῶσι τὰ χρεώγραφα τὰ ἐθνικὰ τῆς Αὐτρίας καὶ αἱ μετοχαὶ τῶν ἑταιριῶν. Ὥστε κατ’ ἀρχὴν δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι κακῶς διατετυπωμένον τὸ νομοσχέδιον. Πρῶτον διότι, ὡς καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης παρετήρησε, δὲν ἐξηγεῖ, ἐὰν ἐννοῇ νὰ περιορίσῃ τὴν φορολογίαν μόνον εἰς τὰς ὁμολογίας...

§269Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι εἰς μετοχὰς, ὁμολογίας ἐννοεῖ.

§270Ν. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Obligations, ὡς ἔχει ὁ σιδηρόδρομος Πελοποννήσου, ἡ Τράπεζα τὰς λαχειοφόρους.

§271ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τοῦ Δημοσίου;

§272Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§273Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰς ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ ὀνοματικοῦ ποσοῦ τῶν πωλουμένων ὁμολογιῶν. Ἐδῶ θὰ ὑπάρχῃ μία ἀδικία. Φαντασθῆτε ὁμολογίαν, ἔχουσαν ἀρχικὴν ἀξίαν 500 δραχμῶν, καὶ ἡ ὁποία ἐνδέχεται νὰ τιμᾶται μόνον 100 δραχμάς. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὑπενθυμίζω καὶ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον πρὸ μικροῦ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διορθωθῇ ἡ διάταξις, διότι δὲν τροποποιεῖται μόνον τὸ ἄρθρον 15 τοῦ μνημονευθέντος νόμου, ἀλλὰ καὶ τοῦ μεταγενεστέρου, τοῦ νόμου τοῦ 1889.

§274Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα· νὰ τεθῇ «τοῦ νόμου ᾼΧΚΕʹ, ὡς συνεπληρώθη διὰ τοῦ νόμου ᾼΨϞΒʹ τῆς 29 Δεκεμβρίου 1889».

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3.

§276ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ αὐτοῦ νόμου ἀντικαθίστανται διὰ τῶν ἑπομένων. «Εἰς τέλος δεκάλεπτον ὑποβάλλεται κατ’ ἐξαίρεσιν πᾶς λογαριασμὸς ἢ ἀπόδειξις, ἐκδιδόμενος ὑπὸ ἐμπορικῶν ἢ βιομηχανικῶν καταστημάτων ἢ ἑταιριῶν ἢ οἱουδήποτε ἐπιτηδευματίου πρὸς ἐξόφλησιν μὴ ἐμπορικῆς ὀφειλῆς. Εἰς τὸ αὐτὸ τέλος ὑπόκεινται, ἄνευ διακρίσεως ποσοῦ: αʹ) αἱ δι’ ἀτόκους ἐν γένει καταθέσεις ἀποδείξεις τῶν ἐν Ἑλλάδι ἀνωνύμων ἑταιριῶν ἢ ἐξ ἐπαγγέλματος τραπεζιτῶν, ἡ ἐπὶ τῶν ἀποδείξεων τούτων γραφομένη ἐξόφλησις δι’ ἀπόδοσιν μέρους ἢ ὅλου τοῦ καταταθέντος ποσοῦ, καὶ αἱ ἐπιταγαὶ ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει (chèques), αἱ πληρωτέαι ἐν Ἑλλάδι, κατά τε τὴν ἔκδοσιν καὶ κατὰ τὴν ἐξόφλησιν αὐτῶν, εἴτε ὑπὸ ἀνωνύμων ἑταιριῶν, εἴτε ἐξ ἐπαγγέλματος τραπεζιτῶν, ἢ καὶ ὑπὸ ἰδιωτῶν ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἀνωτέρω ἐκδιδόμεναι· βʹ) αἱ εἰς τοὺς ἐπιβάτας ἀτμοπλοίων ἢ σιδηροδρομικῶν ἁμαξῶν διδόμεναι ἀποδείξεις πληρωμῆς ἀγωγίου ἢ ναύλου διὰ τὸ ὑπερβάλλον βάρος τῶν κιβωτίων, ἐπίπλων ἢ ἄλλων αὐτῶν πραγμάτων. Εἰς τὸ αὐτὸ τέλος ὑπόκεινται καὶ αἱ δι’ ἐντόκους καταθέσεις ποσοῦ ἐλάσσονος τῶν δραχμῶν χιλίων, ἐπὶ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ καὶ ἄνευ προθεσμίας ἀποδόσεως, ἀποδείξεις τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν καὶ τῶν ἐξ ἐπαγγέλματος τραπεζιτῶν, καὶ ἡ ἐπὶ τῶν ἀποδείξεων τούτων γραφομένη ἐξόφλησις μέρους ἢ ὁλοκλήρου τοῦ κατατεθέντος ποσοῦ.»

§277Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τῇ ὀγδόῃ καὶ ἐννάτῃ γραμμῇ τοῦ ἐδαφίου βʹ ὑπάρχει λάθος τυπογραφικόν· ἀντὶ «εἴτε ἐξ ἐπαγγέλματος τραπεζιτῶν, ἢ καὶ ὑπὸ ἰδιωτῶν» πρέπει νὰ τεθῇ «εἴτε ὑπὸ ἐξ ἐπαγγέλματος τραπεζιτῶν, εἴτε καὶ ὑπὸ ἰδιωτῶν».

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθῇ.

§279ΤΡΑΚΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἔχομεν φορολογικοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι βαρύτατα φορολογοῦσι τὸν λαὸν, καὶ μάλιστα τὴν κατωτέραν τάξιν, δὲν πρόκειται ὅμως ἤδη νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν νόμων τούτων πάντων, ἀλλὰ ἐπὶ μιᾶς διατάξεως μόνον θὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις. Ὅταν πρόκειται νὰ ἐξοφληθῇ ἓν χρέος, τὸ ὁποῖον ἐδανείσθη τις, διὰ τὸ ὁποῖον, ἐὰν τὸ δάνειον ἔλαβεν οὐχὶ παρὰ Τραπέζης, ἀλλὰ παρ’ ἰδιώτου τοκογλύφου, πληρόνει βαρὺν τόκον, ὁ συμβολαιογράφος δὲν κάμνει τὴν ἐξόφλησιν, ἐὰν δὲν πληρωθῇ καὶ τὸ χαρτόσημον ἐπὶ τοῦ ποσοῦ ὅλων τῶν πληρωθέντων τόκων, οἵτινες, ἐὰν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἐγένετο τὸ δάνειον, παρῆλθον 5 ἢ καὶ 10 ἔτη, ἀνέρχονται εἰς ὑπερβολικὸν ποσόν· τὸ χαρτόσημον δὲ αὐτὸ ἀναγκάζεται καὶ τὸ πληρόνει ὁ δυστυχὴς ὁ ὀφειλέτης, διότι ὁ δανειστὴς δὲν δέχεται νὰ τὸ πληρώσῃ. Ἔχω λοιπὸν μίαν τροπολογίαν...

§280Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τούτου ἐν τῷ ἄρθρῳ.

§281ΤΡΑΚΑΣ. Σχετικὸν εἶναι.

§282Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀτόκου καταθέσεως.

§283ΤΡΑΚΑΣ. Θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι πολὺ σχετικόν. Προσθέτω μίαν διάταξιν πέμπτην ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3. (Ἀναγινώσκει αὐτήν).

§284ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅμα εἰς τὸν συμβολαιογράφον προσαχθῶσιν αἱ ἀποδείξεις τῆς πληρωμῆς τῶν τόκων χαρτοσημασμέναι, δὲν πληρόνεται ὁ φόρος.

§285ΤΡΑΚΑΣ. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἀποδείξεις εἶναι ἐπὶ χαρτοσήμου. Ἐγὼ προτείνω νὰ μὴ πληρώνηται διόλου φόρος, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν καὶ ἐνδεχομένας μεγίστας ζημίας εἰς τοὺς πτωχοὺς ὀφειλέτας· διότι, μὴ συναινοῦντος τοῦ δανειστοῦ νὰ πληρώσῃ τὸ τέλος, πολλάκις οἱ ὀφειλέται, μὴ ὄντες εἰς κατάστασιν νὰ πληρώσωσι τοὺς τόκους, — ὄχι νὰ πληρώσουν καὶ τὸ τέλος διὰ τὴν ἀπόδειξιν — δὲν λαμβάνουν ἀποδείξεις, καὶ δύναται νὰ συμβῇ οἱ κληρονόμοι τοῦ δανειστοῦ νὰ ἀμφισβητήσουν ὅτι ἐπληρώθησαν οἱ τόκοι, καὶ οὕτω νὰ ζημιωθῇ ὁ ὀφειλέτης. Πρέπει λοιπὸν νὰ τακτοποιήσωμεν τὴν διάταξιν ταύτην, ὅπως μὴ καταστρέφωνται συμφέροντα τῶν πολιτῶν, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῶσι τὴν τροπολογίαν μου.

§286Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τούτου ἐνταῦθα· δὲν μεταβάλλομεν τὸν νόμον ἢ κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐπεκτείνομεν τὴν φορολογίαν καὶ ἐπὶ τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ μεταλλικοῦ νομίσματος καὶ τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου.

§287ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτὴς ὑπέβαλε καὶ τὴν ὁποίαν εὑρίσκω δικαιοτάτην, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ Δημόσιον δὲν εἰσπράττει τίποτε· ἡ ὑπάρχουσα διάταξις χρησιμεύει μόνον εἰς τὸ νὰ παρέχῃ ἀφορμὰς εἰς καταχρήσεις, ἔργον δὲ τοῦ νομοθέτου εἶναι, ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ἀποφεύγῃ τοιαύτας ἀφορμάς.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἄρθρου 3 τίθεται τὸ προηγουμένως ψηφισθὲν «ἄρθρον μόνον» τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου τοῦ 1887», τὸ δὲ ἄρθρον 3 τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου γίνεται ἄρθρον 4. (Γίνονται δεκτὰ τὰ κατὰ τὴν νέαν τάξιν ἄρθρα 3 καὶ 4, ὡς ἐτροποποιήθησαν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 τοῦ νομοσχεδίου, ἤτοι 5 καὶ 6 κατὰ τὴν νέαν τάξιν).

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου, ἤτοι 7 κατὰ τὴν νέαν τάξιν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχει τροπολογίαν ὁ κ. Μερλόπουλος, τὴν ἑξῆς.

§290ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 43 τοῦ αὐτοῦ νόμου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Κληρονόμοι καὶ κληροδόχοι κατὰ τὸ ἄρθρον 27, ἤ, ἐν περιπτώσει ἀνικανότητος, οἱ ἐπίτροποι ἢ ἄλλοι νόμιμοι ἀντιπρόσωποι αὐτῶν, προσωπικῶς εὐθυνόμενοι, ὀφείλουσι νὰ ἐπιδώσωσιν εἰς τὸν ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Πρωτοδικείου, εἰς ὃ ὑπάγεται ἡ τελευταία κατοικία ἢ διαμονὴ τοῦ κληρονομουμένου, οἰκονομικὸν ἔφορον, ἐντὸς ἓξ μὲν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐπαγωγῆς τῆς κληρονομίας ἢ κληροδοσίας, ἐὰν ὁ θάνατος τοῦ κληρονομουμένου συνέβη ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, ἢ ἐὰν ὁ κληρονόμος ἢ κληροδόχος κατοικῇ ἐν Ἑλλάδι, ἐντὸς δ’ ἔτους, ὅτε ἢ ὁ θάνατος συνέβη ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἢ οὗτοι διαμένουσιν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ δύο ἐτῶν, ὅτε ἐν Ἀσίᾳ, Ἀφρικῇ, πλὴν τῶν Ἰνδικῶν τῆς Ἀσίας κτήσεων, τῆς Ἀσιατικῆς Τουρκίας καὶ τῆς Αἰγύπτου, τῆς Ἀλγερίας καὶ τῆς Τύνιδος, καὶ Αὐστραλίας, δήλωσιν περιέχουσαν τὴν περιγραφὴν τῶν πραγμάτων τῆς κληρονομίας ἢ τῆς κληροδοσίας, τὴν ἀξίαν ἑκάστου, τὰ χρέη καὶ τὰ βάρη, τὴν πρὸς τὸν ἀποβιώσαντα συγγενικὴν σχέσιν τοῦ δηλοῦντος καὶ διορισμὸν ἀντικλήτου ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Πρωτοδικείου, ἂν κατοικῶσιν ἐκτὸς αὐτῆς. Ἐν ταῖς ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 28 προβλεπομέναις περιπτώσεσιν ἁρμόδιος ἔφορος θεωρεῖται ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Ἀττικῆς, εἰς ὃν ἐπιδίδεται ἡ δήλωσις, ἁρμόδιον δὲ Πρωτοδικεῖον τὸ ἐν Ἀθήναις.»

§291ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία ἡ παρ’ ἐμοῦ προβαλλομένη ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου δὲν ὑπηγορεύθη ἀπὸ τὴν πρόθεσιν, ἥτις ὑπηγόρευσε τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, οὗ σκοπὸς ἦτο νὰ κανονίσῃ τὴν φορολογίαν τῶν ἐμπορικῶν πράξεων. Ἡ ἰδική μου τροπολογία ὁρμᾶται ἐξ ἄλλης ἀφορμῆς, ἐκ τῆς ἀφορμῆς, ὅπως προστατευθῶσιν οἱ φορολογούμενοι ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ δικαίου, καὶ ἴσως ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου θὰ ἐθεωρεῖτο ἄστοχον τὸ παρέμβλημα τοῦτο εἰς νόμον, ὁ ὁποῖος ἄλλον προέθετο σκοπόν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καθῆκον ἔχομεν, ὅπως, μεριμνῶντες περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν πόρων τοῦ Δημοσίου, μετὰ τῆς αὐτῆς μερίμνης φροντίζωμεν καὶ περὶ τῆς προστασίας τῶν ἀτομικῶν δικαιωμάτων τῶν φορολογουμένων. Κατὰ τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον περὶ χαρτοσήμου, εἰς τὸ ἄρθρον 27 ἀναγράφεται: «Περιουσίαι ὑπερβαίνουσαι τὴν ἀξίαν δραχμῶν δισχιλίων, ἐν Ἑλλάδι κείμεναι καὶ περιερχόμεναι εἴτε κατὰ κληρονομίαν ἐξ ἀδιαθέτου ἢ ἐκ διαθήκης, εἴτε κατὰ κληροδοσίαν, εἴτε ἐκ δωρεᾶς αἰτίᾳ θανάτου εἰς ἡμεδαποὺς ἢ ἀλλοδαποὺς, ἐὰν οὗτοι μὴ ὦσιν ἀπηλλαγμένοι τέλους ὑπὸ τῶν συνθηκῶν, ὑπόκεινται εἰς τέλος χαρτοσήμου.» Μετὰ τοῦτο ἀκολουθεῖ κλῖμαξ φορολογικὴ, ἀναλόγως τῆς συγγενείας τοῦ κληρονόμου πρὸς τὸν κληρονομούμενον. Ἐν ἄρθρῳ δὲ 43 ὁρίζεται: «Κληρονόμος καὶ κληροδόχος κατὰ τὸ ἄρθρον 27, ἤ, ἐν περιπτώσει ἀνικανότητος, οἱ ἐπίτροποι ἢ ἄλλοι νόμιμοι ἀντιπρόσωποι αὐτῶν, προσωπικῶς εὐθυνόμενοι, ὀφείλουσι νὰ ἐπιδώσωσιν εἰς τὸν ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Πρωτοδικείου, εἰς ὃ ὑπάγεται ἡ τελευταία κατοικία ἢ διαμονὴ τοῦ κληρονομουμένου, οἰκονομικὸν ἔφορον, ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τοῦ θανάτου αὐτοῦ, ἂν συνέβη ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ἢ οὗτοι κατοικοῦσιν ἐν Ἑλλάδι, ἐντὸς δ’ ἔτους, ἂν ὁ θάνατος συνέβη ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἢ οὗτοι διαμένουσιν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, δήλωσιν περιέχουσαν τὴν περιγραφὴν κλπ.» Ἡ τροπολογία ἡ ἰδική μου ἀποβλέπει εἰς τὴν μεταβολὴν τῶν τῆς φορολογίας ταύτης κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ ἑξάμηνος ἢ ἐνιαυσία προθεσμία πρὸς δήλωσιν δὲν ἄρχεται ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ κληρονομουμένου, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐπαγωγῆς τῆς κληρονομίας ἢ κληροδοσίας. Διότι ὑπέλαβον, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ θεωρῇ ὁ νόμος τρέχουσαν τὴν προθεσμίαν ταύτην προτοῦ ὁ ὑπόχρεως νὰ ἐνεργήσῃ τι λάβῃ γνῶσιν τοῦ γεγονότος τοῦ συνεπάγοντος τὴν ὑποχρέωσιν. Τοῦτο δὲ ἀκριβῶς συμβαίνει ἤδη ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Διότι, ὅπως γνωρίζετε οἱ περὶ τὰ νομικὰ ἀσχολούμενοι, πολλάκις δὲν συμπίπτει ὁ θάνατος τοῦ κληρονομουμένου μὲ τὴν ἐπαγωγὴν τῆς κληρονομίας, ἀλλ’ αὕτη λαμβάνει χώραν ἐνίοτε καὶ μετὰ ἓξ καὶ μετὰ δώδεκα μῆνας ἀπὸ τοῦ θανάτου, ὅτε δὲν εἶναι δίκαιον νὰ καταλογίσωμεν εἰς τὸν κληρονόμον τὴν παρέλευσιν τῆς προθεσμίας καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν τὰς ποινὰς τοῦ ἄρθρου 27.

§292Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν σας.

§293ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν ἔχω ἄλλο τι νὰ προσθέσω.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μερλοπούλου λαμβάνει τὴν θέσιν ἄρθρου 7. Τὸ δὲ κατὰ τὴν μέχρι τοῦδε νέαν τάξιν ἄρθρον 7 γίνεται ἤδη ἄρθρον 8. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μερλοπούλου, ὡς ἄρθρον 7, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 τοῦ νομοσχεδίου, λαβόντα τὴν τάξιν ἄρθρων 8 καὶ 9, καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 τοῦ νομοσχεδίου, ἤτοι 10 κατὰ τὴν νέαν τάξιν (ἀναγινώσκεται).

§296Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνταῦθα προτείνω τὴν ἑξῆς προσθήκην. Μετὰ τὰς λέξεις «συναλλάγματα, γραμμάτια καὶ λοιπὰ ἔγγραφα», τὰς ἐν τῷ ἕκτῳ στίχῳ τοῦ ἄρθρου νὰ προστεθῇ: «ὁριζομένη διὰ Β. Διατάγματος, προκαλουμένου κατὰ μῆνα ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ ἐντὸς τοῦ δευτέρου δεκαημέρου τοῦ ἀμέσως προηγουμένου μηνὸς, ἐπὶ τῷ μέσῳ ὅρῳ τῶν κατὰ τὰ χρηματιστικὰ δελτία διατιμήσεων τῶν πρώτων δέκα ἡμερῶν τοῦ μηνὸς ἐκείνου.»

§297ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ διάταγμα θὰ ἐκδίδηται κατὰ μῆνα;

§298Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος περὶ ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν ἀναγράφει κατὰ τριμηνίαν. Ἀλλὰ ἐπειδὴ αἱ διαφοραὶ τοῦ συναλλάγματος εἶναι κατὰ μῆνα ἀδιάκοποι, καὶ ἐνίοτε ἀπότομοι...

§299ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ διάταγμα πρέπει νὰ ἐκδίδηται ἡμέρας τινὰς πρότερον.

§300Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. θέλει ἐκδίδοσθαι τὸν προηγούμενον μῆνα, ἵνα ἰσχύῃ τὸν ἑπόμενον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ κατὰ τὴν νέαν τάξιν ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει ἀνατυπωθῆ, ὡς ἐτροποποιήθη. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 190).

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 34 § αʹ τοῦ νόμου περὶ ὁδοποιΐας.

§303ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ διὰ μακρῶν, ἡ ὥρα δὲ εἶναι προκεχωρημένη καὶ εἴμεθα κεκμηκότες. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§304Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἑπόμενον.

§305ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐργαζόμεθα ἀπὸ τῆς 3½ μέχρι τῆς 12. Εἶναι, νομίζω, ἀρκετόν.

§306Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μόλις δύο νομοσχέδια ἐψηφίσαμεν.

§307ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι καλὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα τῆς διὰ πιέσεως ἐργασίας. Οὕτω δὲν θὰ τελειώσητε ποτέ. Διότι γνωρίζομεν καὶ ἐξ ἄλλων περιστάσεων, ὅτι, ὁσάκις ἡ πλειοψηφία οὕτως ἠθέλησε νὰ διαξαγάγῃ τὰς ἐργασίας, δὲν τὸ κατώρθωσε.

§308Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπιχείρημα, καὶ δύνασθε νὰ θεωρήσητε τὴν πίστωσιν τοῦ κυρίου Σινανιώτου ὡς Σπαρταλικήν. Ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ λάβῃ ἀφορμὴν ἡ Βουλή, ἵνα μετέλθῃ τὴν πολιτείαν, τὴν ὁποίαν μετήλθομεν τότε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς πιστώσεως Σπάρταλη. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζομεν ἡμεῖς, εἶναι, ὅτι ὁ ὑπολειπόμενος χρόνος πρὸς ἐργασίαν εἶναι βραχύτατος, καὶ ὅτι πλὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀναποφεύκτως πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ὑπάρχουσι νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι φύσεως ἐπειγούσης, καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει καὶ ταῦτα νὰ ψηφισθῶσι πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν. Δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ὅσον θέλετε περὶ τῆς ἀναβολῆς, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν θὰ στέρξωμεν εἰς τὴν ἀναβολήν.

§309ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν θέλησίν μας, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν ἐπιβάλωμεν. Δὲν πρόκειται ἐπίσης νὰ φέρωμεν ἡμεῖς δυσκολίαν εἰς τὸ νὰ ψηφισθῶσι πάντα τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ψηφισθῶσι. Δὲν ἠξεύρω δὲ διατὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ ἀναμνησθῇ πιστώσεώς τινος, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη φέτος,— δὲν ἠξεύρω ἂν καλῶς ἢ κακῶς, κακῶς δὲ κατ’ ἐμὲ,—καὶ παραβάλῃ αὐτὴν μὲ ἄλλην πίστωσιν, ἡ ὁποία ἐχρησίμευσεν ἄλλοτε ὡς ἀφορμὴ εὐρείας συζητήσεως καὶ χάριν τῆς ὁποίας ἐπεβλήθη καὶ πίεσίς τις τῆς πλειοψηφίας ἐπὶ τῆς μειοψηφίας.

§310Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλετε μίαν ἐξήγησιν; Εἴπετε, ὅτι «ἂν ὑπάρξῃ πίεσις, δὲν θὰ τελειώσητε ποτέ». Διὰ τοῦτο ἀπήντησα.

§311ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἠξεύρω διατὶ ἔχετε τὴν συνήθειαν...

§312Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐξ ἀνατροφῆς.

§313ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι... διατὶ ἔχετε τὴν συνήθειαν νὰ ἑρμηνεύητε κἄπως ὑπερβολικῶς τὰς ἰδέας τῶν ἄλλων. Ἐγὼ δὲν ἐσκέφθην κἄν,—καὶ ὁμολογῶ ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ,—δὲν μοὶ ἦλθεν εἰς τὴν διάνοιάν μου τὸ ζήτημα τοῦ Σπάρταλη, ἀλλὰ μοὶ ἦλθεν εἰς τὴν διάνοιάν μου ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἀπὸ κοινοῦ ἐκάμνομεν, συζητοῦντες πολυειδῆ καὶ διάφορα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐθεωροῦμεν τότε ὡς μὴ λογικὰ καὶ τὰ ὁποῖα ἄλλοι μᾶς ἐπίεζον νὰ ψηφίσωμεν μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἰδέα μου, καὶ τοιοῦτόν τι ὑπηνίχθην. Δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ παράπονον ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας, ὅτι ὑπῆρξεν ἡ παραμικρὰ παρεμβολὴ δυσκολίας εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀπὸ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν ὑπῆρξε χρονοτριβὴ καὶ ἀπώλεια χρόνου, ἀναμφιβόλως αὕτη δὲν προῆλθεν ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§314Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπεβάρυνα κανένα, οὐδ’ ἐνεκάλεσά τινα.

§315ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι, ὅταν θελήσωμεν νὰ καθαρίσωμεν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ψηφισθῶσιν ἀφεύκτως, ὡς ἀναγκαῖα, ὁ χρόνος ὁ ὑπολειπόμενος, καίτοι στενός, θέλει ἀρκέσει νὰ τὰ ψηφίσωμεν, ἐνῷ, ἂν θελήσωμεν νὰ πιέσωμεν ἡμᾶς αὐτούς,—δὲν θέλω νὰ εἴπω ἡμᾶς ὅλους—νὰ πιέσωμεν ἡμᾶς αὐτούς, διὰ νὰ κάμωμεν μίαν ὑπερβολικὴν ἐργασίαν ἄνευ τῆς προσηκούσης μελέτης, διότι ἡ μελέτη δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀρκετή, ἐπεκτεινομένη εἰς τὴν σωρείαν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐνώπιόν μας, βεβαίως περισσοτέρα χρονοτριβὴ θὰ ἐπέλθῃ. Ἐργαζόμεθα μέχρι μεσονυκτίου, καὶ ἐὰν τυγχάνῃ εἰς συνεδριάσεις τινὰς αἱ ἐπερωτήσεις ἢ ἄλλα ζητήματα νὰ ἀποῤῥοφῶσιν ὀλίγον χρόνον, εἰς τὰς πλείστας τῶν συνεδριάσεων δὲν συμβαίνει τοῦτο. Χθὲς π. χ. ἠρξάμεθα τῆς ἐργασίας μας τῆς νομοθετικῆς πρὸ τῆς 5ης ὥρας μ. μ. Ἂν συμβαίνῃ, λέγω, ζητήματα ἐξαιρετικὰ νὰ ἀπασχολῶσι τὴν Βουλήν, συνήθως ὅμως ἡ νομοθετικὴ ἐργασία βαδίζει ὁμαλῶς καὶ τακτικῶς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι κατὰ τὸ μεσονύκτιον πρέπει νὰ διακόπτωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§316Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρὰ δέκα ἠρχίσαμεν τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων.

§317ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διότι ἠρχίσαμεν εἰς τὰς 9. Τίς πταίει; διατὶ ἠθέλατε δύο ψηφοφορίας; Ἐὰν ἐγίνετο μία μόνον ψηφοφορία, θὰ ἐκερδίζομεν μίαν ὥραν.

§318ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπῆρχε λόγος διὰ τὰς δύο;

§319ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Περὶ κωλυσιεργίας ἐκ μέρους ἡμῶν οὐδεὶς λόγος δύναται νὰ γείνῃ. Βεβαίως ἡμεῖς, ὄχι διότι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ διότι δὲν θέλομεν νὰ μιμηθῶμεν τὸ παράδειγμα ἄλλων προηγουμένων Ἀντιπολιτεύσεων, δὲν ἐννοοῦμεν κωλυσιεργίαν. Ἐννοοῦμεν, καθ’ ὅσον εἰς ἡμᾶς εἶναι τοῦτο ἀνθρωπίνως ἐφικτὸν, νὰ προσερχώμεθα εἰς τὰς συνεδριάσεις καὶ νὰ συμμετέχωμεν τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνώσωμεν καὶ νὰ μελετήσωμεν. Ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμείνῃ εἰς τὸ σύστημα τῆς ἐπιψηφίσεως δι’ ἁπλῆς ἀναγνώσεως σωρείας νομοσχεδίων, καὶ νομοσχεδίων μάλιστα ἀφορώντων εἰς ῥιζικὰς μεταῤῥυθμίσεις παντὸς κλάδου τῆς Πολιτείας, ἂν νομίζῃ ὅτι οὕτω συντελεῖ εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν κοινῶν, βεβαίως, διαθέτων τοιαύτην πλειονοψηφίαν, οἵαν ἔχει, δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἡμεῖς τὸν διαβεβαιοῦμεν, ὅτι οὐδὲν κώλυμα θέλομεν παράσχει εἰς τοῦτο. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μήλου ἀπέβλεπεν εἰς τοῦτο· προκειμένου νὰ γείνῃ ἀληθὴς συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ ἐπέλθῃ οὕτω πως βελτίωσις εἰς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα πρόκεινται ὑπὸ συζήτησιν, πρέπει βεβαίως νὰ γείνῃ αὕτη ἐν ἀνέσει. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι, ἂν καθ’ ἑκάστην ψηφίζωμεν δύο μόνον νομοσχέδια, βεβαίως δὲν θὰ ἀγάγωμεν εἰς πέρας τὴν ἐργασίαν ἡμῶν. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ὑπάρχωσι πολλὰ Κοινοβούλια τοῦ κόσμου, εἰς τὰ ὁποῖα ἐντὸς μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἡμέρας ψηφίζονται νομοσχέδια, ὅπως παρ’ ἡμῖν, ὄχι μόνον τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἤδη ἐψηφίσαμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ τὰ ὁποῖα βεβαίως ἅπτονται πολλῶν καὶ ποικίλων συμφερόντων τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ καὶ ἄλλα νομοσχέδια σπουδαιότατα, ὁποῖα τὸ περὶ ἀστυνομίας, τὸ περὶ μεταλλείων καὶ τόσα ἄλλα. Ἐντὸς μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἐπιψηφίζονται νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλα Κοινοβούλια θὰ ἀπήτουν 2 καὶ 3 καὶ 4 συνεδριάσεις. Λοιπὸν δὲν δύναται νὰ ἐπιῤῥίψῃ ἀπροθυμίαν εἰς τὴν Βουλήν, ἢ τάσιν πρὸς κωλυσιεργίαν, ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§320ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Ὅταν τελειώνουν αἱ ἐπερωτήσεις εἰς τὰς 7 καὶ 8, δὲν μένει ὥρα.

§321ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ αἱ ἐπερωτήσεις αὐταὶ προέρχονται ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως. Συνεζητήσαμεν σήμερον ἐπὶ προτάσεως προερχομένης ἐκ συμπολιτευομένου Βουλευτοῦ, ἐπὶ πληροφορίας παρασχεθείσης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις ἐκείνη ἦτο ἀξία λόγου, καὶ ἔπρεπε νὰ γείνῃ. Καὶ μετὰ ταῦτα εἴχομεν νομοθετικὴν ἐργασίαν ἐπὶ τρεῖς ὥρας ὁλοκλήρους. Τὰ νομοσχέδια, Κύριοι, ὅλα, ὅσα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν, δὲν εἶναι δυνατόν, καθ’ ἃ ὑπολογίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συζητηθῶσι καὶ ψηφισθῶσι μέχρι τοῦ Πάσχα. Δὲν λέγω ὅτι θὰ παράσχωμεν ἡμεῖς πρὸς τοῦτο προσκόμματα, ὄχι. Ἐπὶ τῷ συμφέροντι τῆς Πολιτείας ἐπὶ τέλους καὶ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῆς τῆς Βουλῆς δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῶσιν οὕτω πως τὰ νομοσχέδια αὐτά. Πρέπει νὰ διασωθῶσι τοὐλάχιστον αἱ apparences, ἡ ἐπίφασις ἡ κοινοβουλευτική. Ἐγὼ δὲ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν ἐνώπιόν μας μόνον τρεῖς ἑβδομάδας. Κατὰ Σύνταγμα, ἑκάστη βουλευτικὴ σύνοδος δύναται νὰ παραταθῇ ἐπὶ ἓξ μῆνας, καὶ μέχρι τοῦδε δὲν διῆλθον ἢ δύο μῆνες, ὑπολείπονται δηλ. ἔτι τέσσαρες μῆνες. Ἔχομεν λοιπὸν ἐνώπιόν μας τεσσάρων μηνῶν διάστημα ἐργασίας.

§322ΒΟΤΣΗΣ. Κατοικεῖτε ἐδῶ πέρα σεῖς, καὶ δι’ αὐτό...

§323ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἂν δὲν κατῴκουν ἐδῶ, θὰ προετίμων μᾶλλον νὰ ὑποβάλω τὴν παραίτησίν μου ἐκ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος ἢ νὰ συντελέσω εἰς τὴν νῦν παρῳδίαν τοῦ πολιτεύματος, καθ’ ἣν παραμένων τις ἐδῶ, ὀφείλει ἀβασανίστως ὅλως νὰ ψηφίζῃ νομοσχέδια 20 καὶ 30 καθ’ ἑκάστην, τὰ ὁποῖα οὐδ’ ἀνέγνω κἄν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τοῦτο ἀντίκειται πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν ἡμῶν αὐτῶν τῶν βουληφόρων τοῦ ἔθνους (Θόρυβος). Μὴ θορυβεῖσθε· αὐτὴ εἶναι ἡ πικρὰ ἀλήθεια. Ἐγὼ σᾶς διαβεβαιῶ καὶ πάλιν, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν κανὲν πρόσκομμα νὰ παρεμβάλωμεν. Ἂν θέλετε, μείνατε ἐνταῦθα μέχρι τῆς πρωΐας δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας, καὶ ψηφίσατέ τα ὅλα τὰ νομοσχέδια. Ἂν νομίζητε ὅτι τοῦτο συντελεῖ εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν κοινῶν συμφερόντων, εἰς προαγωγὴν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἀξιώματος, πράξατέ το. Ἂν θέλετε ὅμως νὰ συμπράξωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν συζήτησιν, ὁμολογοῦμεν ὅτι εἰς ἡμᾶς εἶναι ἀδύνατον πέραν τῆς δωδεκάτης νὰ μένωμεν ἐδῶ καὶ νὰ συζητῶμεν, προκειμένου μάλιστα περὶ τοσοῦτον σοβαρῶν νομοσχεδίων, ὁποῖα τὰ ἤδη ψηφισθέντα καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὅσον οὔπω καλούμεθα νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν, τὰ νομοσχέδια περὶ στρατοῦ καὶ ναυτικοῦ, τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἐκκλησίας καὶ τόσα ἄλλα. Καθ’ ἣν ἡμεῖς ἔχομεν γνώμην, τοιαῦτα νομοσχέδια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητῶνται ἐν μεσονυκτίοις ποθ’ ὥραις. Δύνανται αὐτὰ μόνον ἀσυνειδήτως νὰ ψηφίζωνται, καὶ λέγω «ἀσυνειδήτως» ἐν τῇ ἀρχαίᾳ ἐννοίᾳ τῆς λέξεως, ἤτοι χωρὶς νὰ ἔχῃ τις ἐπίγνωσιν τῶν ψηφιζομένων. Ἂς μὴ κρυπτώμεθα δὲ, Κύριοι, ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας. Εἶναι αὐτὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη ἐπεκρίνομεν ἡμεῖς, ὅταν προΐστατο τῶν κοινῶν ὁ κύριος Τρικούπης· τὸ σύστημα αὐτὸ ἐφαρμόζεται καὶ νῦν, εἰς πολὺ μάλιστα μεγαλείτερον βαθμόν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον οὐδέποτε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Τρικούπη εἶδον νὰ ψηφισθῶσι...

§324Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδια φέρετε τροπολογίας καὶ τὰς συζητοῦμεν.

§325ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τῶν πλείστων νομοσχεδίων, κύριε Ὑπουργὲ, ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν τοῦτο· ἀλλὰ πῶς εἶναι τοῦτο ἀνθρωπίνως δυνατὸν ὑπὸ τὴν παροῦσαν κατάστασιν; Ἐγὼ καυχῶμαι, ὅτι εἶμαι εἷς τῶν Βουλευτῶν ἐκείνων, οἵτινες τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα ἔχουσιν ὡς κύριον καὶ ἀποκλειστικὸν ἔργον· δὲν μετέρχομαι ἄλλο τι ἔργον. Ἐν τούτοις σᾶς βεβαιῶ, ὅτι, ἐνῷ ἔχω ὅλας τὰς ὥρας μου διαθεσίμους χάριν τῶν καθηκόντων μου τούτων, μόλις ἐλάχιστα νομοσχέδια ἠδυνήθην νὰ μελετήσω. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω νῦν, ἐὰν οἱ ἄλλοι κύριοι Βουλευταὶ, οἵτινες ἔχουσι καὶ ἄλλην ἐργασίαν, οἱ ἄλλοι Βουλευταὶ, οἵτινες εἶναι ἠναγκασμένοι χάριν τῶν φίλων των τῶν πολιτικῶν νὰ τρέχωσιν ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα καὶ τὰ διάφορα δημόσια γραφεῖα, ἐὰν αὐτοὶ ἔχωσι καιρὸν, οἱονδήποτε νομοσχέδιον νὰ ἀναγνώσωσιν, ὄχι νὰ μελετήσωσιν, ἀλλὰ νὰ τὸ ἀναγνώσωσι μόνον.

§326ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἡμεῖς νὰ ἀναγνώσωμεν.

§327ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ διακόπτων με Βουλευτὴς προέρχεται ἐξ ἐπαρχίας, ἥτις πρὸ δεκαεξαετίας ἀνῆκεν εἰς τὴν ὅμορον ἐπικράτειαν. Ἐν Τουρκίᾳ ἀπαντῶσι, Κύριοι, τὰ λεγόμενα μεζλίσια, ἤτοι Συμβούλια τῶν διαφόρων διοικήσεων. Περιοδεύων πάλαι ποτὲ ἐγὼ αὐτὴν, ἐπεσκέφθην τὸν καϊμακάμην (διοικητὴν) ἔν τινι πόλει, εὗρον δὲ αὐτὸν καθήμενον ὀκλαδὸν ἐπὶ διβανίου καὶ ἔχοντα ὑπεράνω τῆς κεφαλῆς του ἀνηρτημένας ἐπὶ τοῦ τοίχου πολλὰς σφραγῖδας. Ἠρώτησα τότε αὐτὸν, εἰς τί ἐχρησίμευον αἱ σφραγῖδες αὗται, καὶ μοὶ ἀπήντησεν ἐν ὅλῃ τῇ ἀφελείᾳ: Αὐταὶ ἀνήκουσιν εἰς τοὺς ἀζάδες (συμβούλους), οἵτινες, μὴ δυνάμενοι νὰ προσέρχωνται τακτικῶς εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Συμβουλίου διὰ τὰς ἰδιαιτέρας ἀσχολίας των, ἔχοντες δ’ ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτὸν, τὸν καϊμακάμην, τῷ παρέδωκαν τὰς σφραγῖδάς των, ὅπως οὗτος καταρτίζῃ οἱανδήποτε ἤθελεν ἀπόφασιν ἐν ὀνόματι τοῦ Συμβουλίου καὶ τὴν σφραγίζῃ μὲ τὰς σφραγῖδας τῶν συμβούλων (ἱλαρότης). Ἰδοὺ τὸ πρότυπον, εἰς ὃ θὰ ἐπεθύμει ἴσως νὰ προαγάγῃ ὁ διακόψας με κ. Βουλευτὴς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον! Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, Κύριοι, θὰ ἦτο περιττὴ ὅλως ἡ Βουλή. Θὰ ἦτο προτιμότερον, ἀντὶ τῶν 207 Βουλευτῶν, νὰ γίνηται ἀνὰ πᾶσαν τετραετίαν ἐκλογὴ ἑνὸς μόνον δικτάτορος Πρωθυπουργοῦ, νὰ τίθενται δηλαδὴ εἰς τὴν ψῆφον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δύο μόνον κάλπαι, ἡ τοῦ κ. Τρικούπη καὶ ἡ τοῦ κ. Δηλιγιάννη, καὶ ὅστις δήποτε τούτων θὰ ἐτύγχανε τῆς πλειονοψηφίας, νὰ συντάττῃ καὶ δημοσιεύῃ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους ἐπὶ τετραετίαν. Οὕτω πως θὰ ἀπηλλάσσετο τοὐλάχιστον τὸ Κράτος τῆς δαπάνης διὰ τὴν Βουλὴν, δὲν θὰ εἴχομεν τοιαύτην ὑπουργικὴν πλειονοψηφίαν Βουλευτῶν ῥουσφετιολογούντων, δὲν θὰ ἐπαίζομεν τὴν νῦν κοινοβουλευτικὴν κωμῳδίαν (θόρυβος).

§328ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν διδάσκαλον θὰ μᾶς κάμητε;

§329ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως, ὅταν τολμᾷ Βουλευτὴς νὰ λέγῃ ἐνταῦθα, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην ν’ ἀναγινώσκῃ τὰ ψηφιζόμενα νομοσχέδια, δικαιοῦμαι, νομίζω, νὰ εἴπω ὅσα εἶπον.

§330Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν καὶ ἕκαστος ἐξ ὑμῶν ὀφείλει εὐθύνας, καὶ τὰς ὀφείλει τὰς εὐθύνας πρὸς τὸ ἔθνος καὶ πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς του. Ἑπομένως ἡμεῖς δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ κρίνωμεν περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐκπληροῦσι τὰ καθήκοντά των οἱ ἄλλοι Βουλευταί. Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν πρέπει νὰ προνοῇ περὶ ἑαυτοῦ. Ἡμεῖς λοιπὸν, προνοοῦντες περὶ ἡμῶν αὐτῶν καὶ τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἔχομεν πρὸς τὸν λαὸν καὶ τοὺς ἐκλογεῖς ἡμῶν, πειθόμεθα ὅτι ἐκπληροῦμεν τὸ καθῆκόν μας εὐσυνειδήτως. Ἐὰν ἄλλοι φρονοῦσιν, ὅτι δὲν ἐκπληροῦμεν τὸ καθῆκόν μας εὐσυνειδήτως, εἶναι δικαίωμα αὐτῶν νὰ φρονῶσιν ὡς θέλουσιν. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι τὸ ἐκπληροῦμεν εὐσυνειδήτως. Φρονοῦμεν μάλιστα, ὅτι ἡμεῖς οὐδέποτε ἐνεπαίξαμεν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, οὐδέποτε διεκωμῳδήσαμεν αὐτό· ἐὰν δὲ ἄλλοι διακωμῳδοῦσι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἃς μὴ λησμονῶσιν ὅτι ὀφείλουσι νὰ εὐλαβῶνται τὴν πλειοψηφίαν, ὅταν ὁμιλῶσι πρὸς αὐτὴν καὶ τὴν ἐγκαλῶσιν ὡς διακωμῳδοῦσαν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Ἐὰν δὲ δὲν εὐλαβοῦνται τὴν πλειοψηφίαν, βεβαίως καθιστῶσιν ἀδύνατον τὴν συνεργασίαν των μετὰ τῶν συναδέλφων αὐτῶν, διότι ὁ πρῶτος ὅρος τῆς συνεργασίας μετ’ ἄλλων εἶναι νὰ μὴ ὑβρίζωμεν ἀλλήλους.

§331ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ συνεργασία, πρέπει νὰ μένωμεν ἐντὸς τοῦ ἐδάφους τοῦ συνταγματικοῦ, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ νομίσῃ τις ὅτι μένομεν ἐντὸς τοῦ ἐδάφους τοῦ συνταγματικοῦ, ὅταν οἱ κύριοι συνάδελφοι σᾶς λέγουν: «θέλομεν νὰ φύγωμεν ἡμεῖς τὸ Πάσχα· μᾶς εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, ἐὰν τὸ Σύνταγμα καθιστᾷ μίαν τριμηνίαν ὡς ἐλάχιστον ὅριον», καὶ ὅταν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγῃ: «μὰ τέλος πάντων ἕως τὸ Πάσχα δὲν μᾶς μένει πολὺς καιρὸς», πρέπει εἰς τὸ ἑξῆς αἱ συνεδριάσεις νὰ περιορίζωνται εἰς 15 ἡμέρας! Παρουσιάζονται νομοσχέδια, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ξηροχωρίου δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ τὰ διαβάζῃ, καὶ οὕτω πῶς περιπίπτομεν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πάντοτε εἶπον, δηλαδὴ νομοθετεῖ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, σεῖς δὲ διοικεῖτε. Ἐὰν δὲ νομίζητε ὅτι μετεβλήθη τὸ σύστημα, διότι κατελάβετε τὰς ἕδρας τῆς πλειοψηφίας, εἶσθε πολὺ ἠπατημένοι. Ἐφαρμόζετε τὸ ἴδιον σύστημα, καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ τὸ ἴδητε.

§332ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀττικῆς, διότι μὲ ἔφερεν ὡς παράδειγμα, καὶ διότι πάντοτε δὲν μὲ λησμονεῖ καὶ εἰς τὴν ἐφημερίδα, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει τὰς ἰδέας αὐτοῦ...

§333ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἐφημερίδα, ἡ ὁποία νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὰς ἰδέας μου, δὲν ἔχω καμμίαν ἐφημερίδα, ἐπὶ τῆς ὁποίας δύναμαι νὰ ἐπιδράσω. Ὑπάρχουσιν ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι γράφουσιν ἐναντίον μου, καὶ ὑπάρχουσιν ἄλλαι ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι γράφουσιν ὑπὲρ ἐμοῦ, ἀλλ’ οὐδεμιᾶς τῆς συντάξεως τὴν εὐθύνην φέρω, διότι εἶμαι ἐντελῶς ἀλλότριος. Τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ νῦν. Ἑπομένως, ἐὰν ἔχετε λογαριασμοὺς μὲ τοὺς δημοσιογράφους, κάμετε τοὺς λογαριασμούς σας μὲ ἐκείνους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω ἐγὼ νὰ εἴπω, τὸ λέγω ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅταν δὲ θέλω νὰ γράψω τι, τὸ γράφω μὲ τὴν ὑπογραφήν μου. Κανεὶς δὲν ἀντιπροσωπεύει ἐν τῷ τύπῳ τὰς ἰδέας μου.

§334ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τότε διατὶ μὲ ἐφέρατε ὡς παράδειγμα; Νομίζετε ὅτι ἐγὼ δὲν ἀναγινώσκω τὰ νομοσχέδια; Ἐὰν θέλετε, ἁμιλλώμεθα, καὶ σᾶς καταδεικνύω ὅτι ἐγὼ ἀναγινώσκων αὐτὰ τὰ ἐνθυμοῦμαι, ἐνῷ σεῖς, ἀναγινώσκοντες αὐτὰ, δὲν τὰ ἐνθυμεῖσθε.

§335ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ ὀλίγου, ἐν ᾧ ἐλάλει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος καὶ ἔλεγεν ὅτι πρέπει νὰ ἀναγινώσκωνται τὰ νομοσχέδια, διὰ νὰ γνωρίζωμεν τί ψηφίζομεν καὶ τί συζητοῦμεν, εἰπέ τις, ὅτι «δὲν ἔχομεν ἡμεῖς ἀνάγκην νὰ τὰ ἀναγινώσκωμεν».

§336ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι ἐγώ.

§337ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον.

§338ΡΑΛΛΗΣ. Ἐθαύμασα· διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ξηροχωρίου, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ παραδόσεις κοινοβουλευτικὰς ἐκ τοῦ πατρός του, δὲν ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ τοιοῦτόν τι.

§339ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν τὸ εἶπον ἐγώ, οὔτε ἔχω τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ Κύριος, καὶ οὔτε τὰς ἀσπάζομαι. Ἐγὼ ὅμως ἐννοῶ νὰ ἀναγινώσκω τὰ νομοσχέδια καὶ νὰ συζητῶ, πάντοτε ὅμως μετὰ συνειδήσεως.

§340ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, τὸ ἤκουσα, καὶ δὲν ἤκουσα καμμίαν διαμαρτυρίαν κατὰ ἑνὸς σολοικισμοῦ τόσον χονδροειδοῦς.

§341ΤΑΡΜΠΑΖΗΣ. Ἐγὼ εἶπον νὰ ἀναγινώσκωνται τὰ νομοσχέδια, νὰ συζητῶνται, ἀλλὰ νὰ μὴ διαιωνίζηται ἡ συζήτησις.

§342ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ δύο λέξεων θὰ ἀπαντήσω. Ἐγὼ ἐξέφρασα τὴν ἰδίαν ἡμῶν γνώμην. Εἶπον ὅτι ἡμεῖς ἀδυνατοῦμεν νὰ παρακολουθῶμεν τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, καὶ δὴ εἰς τόσον προκεχωρηκυῖαν ὥραν τῆς νυκτός. Εἶπον ὅτι θεωρῶ τοῦτο ἀνθρωπίνως ἀδύνατον, καὶ ἐκεῖνος, ὅστις νομίζει ὅτι δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, ἐννοεῖ νὰ παρῳδήσῃ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα.

§343ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Θὰ εἶχον θέσιν αἱ παρατηρήσεις αἱ ὀρθαὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἐὰν ἡ νομοθετικὴ ἐργασία τῆς Βουλῆς παρετείνετο ἀπὸ τῆς τρίτης ὥρας μέχρι τοῦ μεσονυκτίου, διότι θὰ ἦτο τότε ἀληθῶς ὑπέρμετρος. Ἀλλ’ ὅταν ἀληθῶς νομοθετικὴν ἐργασίαν δὲν ἔχωμεν, παρὰ δίωρον μόλις, δὲν ἔχουσι, νομίζω, δίκαιον νὰ παραπονῶνται, ἀφοῦ ἐξαντλοῦνται τὰ ¾ τῆς συνεδριάσεως διὰ τῶν ἐπερωτήσεων. Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι νομοθετικὴ ἐργασία. Ἐννοῶ νομοθετικὴν ἐργασίαν καθαρῶς τὴν μελέτην καὶ τὴν ἐπεξεργασίαν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων. Βεβαίως εἶναι δικαίωμα καὶ ὁ ἔλεγχος.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἑρμηνείας τοῦ περὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν τῶν δήμων νόμου τῆς 24 Ἰανουαρίου 1852.

§345ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἐργασίας, ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπέ τις ἐκεῖθεν (δεικνύει τὴν δεξιὰν), ὅτι δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην μελέτης. Ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν 2, 3, 4, 5 νομοσχέδια, ἀλλ’ ἂν πρόκειται νὰ πηδήσωμεν 5 ἕως 10 νομοσχέδια, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἑνδέκατον ἢ τὸ ὄγδοον, τότε οὐχὶ μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ μελετήσωσιν, ἀλλὰ καὶ οἷος δήποτε ἄλλος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ συζητήσῃ, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ συζητήσῃ.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τρίτον νομοσχέδιον ἀνεβλήθη. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεώς της· ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀναβολή.

§347ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τοῦ φέροντος ἀριθμὸν 3 ἐγένετο ἡ συζήτησις ὅλη.

§348ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προκειμένου ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 4 νομοσχέδιον ἐφέρατε τὴν παρατήρησιν. (Γίνεται δεκτὴ εἰς βʹ συζήτησιν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἑρμηνείας τοῦ περὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν τῶν δήμων νόμου τῆς 24 Ἰανουαρίου 1852).

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἔννοια τοῦ τρίτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ἀπὸ 24 Ἰανουαρίου 1852 νόμου περὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν τῶν δήμων, συνδυαζομένου πρὸς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ αὐτοῦ νόμου καὶ πρὸς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου τῆς 23 Ἰουνίου 1837, εἶναι, ὅτι κατάσχεσις ἐπιτρέπεται εἰς χεῖρας τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος ἐπὶ τῶν πεμπτημορίων τῶν εἰσπράξεων.»

§351Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ πέμπτῳ στίχῳ, μετὰ τὴν λέξιν «χεῖρας», νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «μόνου», μετὰ δὲ τὴν λέξιν «εἰσπράξεων» ἐν τῷ ἑπομένῳ στίχῳ νὰ προστεθοῦν τὰ ἑξῆς «τοῦ δήμου διὰ ποσοστὸν ἀνάλογον πρὸς τὴν κατὰ τοῦ δήμου ἀπαίτησίν του, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος πίνακος τῶν κατατάξεων ἐπὶ τοῦ πεμπτημορίου, ὡς ἂν ἦτο καὶ ἡ ἀπαίτησις αὐτοῦ κατατεταγμένη ἐν τῷ πίνακι». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς βʹ συζήτησιν).

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει ἀνατυπωθῆ, ὡς ἐτροποποιήθη. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 191). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μηχανημάτων κατασκευῆς σιγάρων καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν σιγαροφύλλων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς καπνοπώλας πλὴν τῶν πρὸς κοπὴν καπνοῦ μηχανημάτων νὰ εἰσάγωσιν ἐν τοῖς δημοσίοις ὡς καὶ εἰδικοῖς καπνοκοπτηρίοις, ἰδίαις αὐτῶν δαπάναις καὶ ἐπὶ τοῖς ὅροις τοῦ νόμου ᾼΡΙΑʹ ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1892, καὶ μηχανήματα, δι’ ὧν νὰ παράγωνται τέλεια σιγαρέτα, ἀπαγορευομένης αὐτοῖς τῆς χρήσεως μηχανημάτων, δι’ ὧν παράγονται σωλῆνες μόνον ἐκ σιγαροχάρτου.»

§353Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Προτείνω τὴν προσθήκην τοῦ ἑξῆς, ὡς παραγράφου δευτέρας: «Εἰς τοὺς κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου ͵ΒΡΙΑʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1892 ἔχοντας ἄδειαν ἐπιτρέπεται νὰ διατηρήσωσι τὰ τοιαῦτα μηχανήματα μέχρι τῆς λήξεως τῆς διαρκείας αὐτῆς.»

§354ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ κατασκευὴ σιγαροσωλήνων. Θ’ ἀπαγορευθῇ ἀπολύτως ἡ κατασκευὴ τούτων;

§355Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλουσι κατασκευάζεσθαι ἐν Κερκύρᾳ.

§356ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ πῶς θὰ πωλῶνται;

§357Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τοὺς καπνοπώλας. Ἐξεδόθη διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψεν εἰς τοὺς πωλητὰς τὴν κατασκευὴν σιγαροσωλήνων, ἀλλὰ τὸ διάταγμα τοῦτο δὲν ἦτο σύμφωνον μὲ τὸν νόμον, καὶ ἐπαναφέρομεν τὰ πράγματα εἰς τὴν νόμιμον κατάστασιν.

§358ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ διάταγμα ἠμπορεῖ νὰ ἦναι παράνομον, ἀλλ’ ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα κατ’ οὐσίαν, τὸ ζήτημα, ἂν ἡ κατασκευὴ τῶν σιγαροσωλήνων ἔχῃ τι τὸ ἐπιζήμιον διὰ τὸ Δημόσιον...

§359Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ζημιοῦται τὸ Δημόσιον κατὰ 18 δραχμὰς καὶ 15 λεπτὰ καθ’ ἕκαστον κύλινδρον.

§360ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διότι καθιστῶμεν ἓν μονοπώλιον.

§361Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ μονοπώλιον ὑπάρχει.

§362ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλ’ ἡ κατασκευὴ τῶν σιγαροσωλήνων προσθέτει μίαν τροποποίησιν τῆς πωλήσεως.

§363Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παντάπασι. Διότι, διὰ νὰ κατασκευάσῃ τις σιγαροσωλῆνας, πρέπει νὰ κατέχῃ σιγαρόχαρτον, τὸ ὁποῖον ἀγοράζει κατὰ τρόπον ἴδιον. Εἶναι κύλινδροι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τόσα ἑκατοστὰ τοῦ μέτρου μῆκος, διὰ νὰ κατασκευασθῶσι σιγαροσωλῆνες.

§364ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἔχω τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας.

§365Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά.

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 μετὰ τῆς προσθήκης τῆς δευτέρας παραγράφου, τῆς προταθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκει): «Τὰ σιγαρόφυλλα τῶν φυλλαδίων τῶν δεκαπέντε περιορίζονται εἰς δώδεκα, τῶν δὲ φυλλαδίων τῶν τριάκοντα εἰς εἴκοσι καὶ τέσσαρα σιγαρόφυλλα. Ὁ δὲ εἰσκομίζων εἰς τὰ ἐργοστάσια τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως καπνὸν πρὸς κοπὴν ὑποχρεοῦται νὰ λαμβάνῃ σὺν τούτῳ καὶ χίλια σιγαρόφυλλα ἐπὶ ἑκάστης ὀκᾶς ἀντὶ τῶν χιλίων διακοσίων, ἐπὶ τῇ πληρωμῇ τοῦ αὐτοῦ δικαιώματος, ὅπερ ἐπληρόνετο καὶ πρότερον.»

§367Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐδῶ, ἐν τῷ πέμπτῳ στίχῳ, ἀντὶ τῆς λέξεως «χίλια», νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «ἐννεακόσια ἑξήκοντα.»

§368ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἡ διάταξις αὕτη ἔχει τι τὸ πιεστικόν, διότι ἐκ μιᾶς ὀκᾶς καπνοῦ βεβαίως δὲν θὰ κατασκευασθῶσιν 960 σιγαρέτα, εἰμὴ εἰς ὄγκον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ὁ συνήθης. Ἐγὼ καὶ ἐξ ἰδίας πείρας γινώσκω, ὡς καὶ πολλοὶ ἄλλοι συνάδελφοι, ὅτι σιγαρέτα συνήθως ἐκ μιᾶς ὀκᾶς καπνοῦ κατασκευάζονται ἄνω τῶν χιλίων. Γνωρίζω μάλιστα πολλούς, οἱ ὁποῖοι ποιοῦνται χρῆσιν σιγαρέτων, ἅτινα ἀνέρχονται εἰς 1200 κατ’ ὀκᾶν. Σήμερον, παραδεχόμενοι τὴν διάταξιν ταύτην, ἐνεργοῦμεν πίεσίν τινα ἐπὶ τοῦ κοινοῦ, καὶ ὑποχρεοῦμεν αὐτὸ νὰ καπνίζῃ χονδρὰ σιγαρέτα. Τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκω ἐν τῇ ἐκθέσει, δὲν μοὶ φαίνεται πειστικόν, ὅπως ἐξασκήσωμεν τὴν πίεσιν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ κοινοῦ. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο εἶναι, ὅτι περισσεύει εἰς τοὺς καπνοπώλας ποσὸν σιγαροχάρτου, τὸ ὁποῖον πωλούμενον διευκολύνει τὸ λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ. Δὲν μοὶ φαίνεται τοῦτο βάσιμον, διότι ὁ λαθρεμπορευόμενος τὸν καπνὸν θὰ κάμῃ τρόπον νὰ εὕρῃ καὶ σιγαρόχαρτον, καὶ φύλλα ἀραβοσίτου ἀκόμη θὰ χρησιμοποιήσῃ διὰ νὰ καπνίσῃ τὸν λαθρεμπορευόμενον καπνόν. Εἶναι ἐκ τῶν τεχνικῶν μέτρων πρὸς πρόληψιν τοῦ λαθρεμπορίου, τῶν λίαν ἀσθενῶν, εἶναι ὅμως ἀφ’ ἑτέρου πιεστικὸν διὰ τὸ κοινὸν, τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦμεν νὰ καπνίσῃ ὡρισμένον ἀριθμὸν σιγαρέτων. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ἡ οἰκονομία ἡ ἐκ τοῦ σιγαροχάρτου ἀξίζει τὴν πίεσιν τοῦ κοινοῦ.

§369ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ᾼϠϞΘʹ τοῦ 1892 περὶ μεταβολῆς διατάξεων τοῦ τελωνειακοῦ ὀργανισμοῦ.

§371ΒΑΛΕΤΑΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον τροποποιεῖ κατά τι, ἀλλὰ κυρίως συμπληροῖ, τὸν νόμον τοῦ 1892. Ὁ νόμος τοῦ 1892 ἀνέτρεψεν ἄρδην τὰς ἐν τῷ ποινικῷ νόμῳ διατάξεις περὶ λαθρεμπορίας, καὶ καθιέρωσε νέον σύστημα καὶ ὡς πρὸς τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς πράξεως τοῦ λαθρεμπορίου καὶ ὡς πρὸς τὰς συνεπείας τῆς καταδίκης τῶν ἐπὶ τούτῳ καταδιωκομένων· πλὴν δὲ τούτων ἀκόμη ἐδημιούργησε δικαίωμα τοῦ Δημοσίου, τίποτε ὀλιγώτερον ἢ δημεύσεως ἐπὶ περιουσίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον συλληφθῆ διαπράττοντες λαθρεμπορίαν. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἔρχεται νὰ ἐπαυξήσῃ τὴν αὐστηρότητα τοῦ νόμου ἐκείνου, καὶ νὰ συμπληρώσῃ οὕτω σύστημα, τὸ ὁποῖον, ὁμολογῶ, εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου ὑπάρχει. Φρονῶ καὶ ἐγώ, ὡς πάντες ὑμεῖς, ὅτι τὸ λαθρεμπόριον εἶναι ἀξιόποινος πρᾶξις, ζημιοῦσα τὸ Δημόσιον, κατὰ τῆς ὁποίας πρέπει τὸ Δημόσιον νὰ ἀμύνηται δι’ ὅλων τῶν μέσων, ἀλλὰ τῶν μέσων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουσιν αἱ ἀληθεῖς ἀρχαὶ τοῦ δικαίου, χωρὶς νὰ ἐκτρέπηται ἐκ τούτου εἰς καταδιώξεις αὐστηροτέρας, αἵτινες οὐ μόνον δὲν θέλουσιν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν περιστολὴν τῶν ἀξιοποίνων τούτων πράξεων, ἀλλὰ τοὐναντίον ἕνεκα τῆς μεγάλης αὐτῶν αὐστηρότητος συντελοῦσιν εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν πολλῶν ἐνόχων ἀπὸ τῆς καταδίκης. Καθ’ ὅσον γνωρίζω, ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τοῦ 1892 κατ’ οὐδὲν τὰ λαθρεμπόρια ἠλαττώθησαν, οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ αἱ καταδίκαι δὲν ηὔξησαν. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, προκειμένου νὰ μεταβληθῶσιν ἰδίως διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου, ὑπάρχουσιν ὡς ὁδηγοὶ αἱ στατιστικαί. Παρ’ ἡμῖν, οὐ μόνον τοῦτο δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ καὶ ἐπιπόλαιός τις ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον κρίσις ὑπαλλήλου δίδει ἀφορμὴν εἰς σύνταξιν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον, δὲν ἐπιτυγχάνουσι τὸν ἐπιδιωκόμενον πρακτικὸν σκοπὸν, προσκρούοντα συνάμα εἰς αὐτὰς τὰς βάσεις τοῦ δικαίου. Κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον τοῦτο συμπληροῖ, τὸ λαθρεμπόριον ἐξομοιοῦται πρὸς τὴν κλοπήν. Ἡ ἐξομοίωσις αὕτη εἶναι ἐναντία ὅλων τῶν κανόνων τοῦ δικαίου. Ἡ κλοπὴ εἶναι πρᾶξις ἀτιμωτική, εἶναι ἴσως μετὰ τῆς πλαστογραφίας καί τινων παραλλαγῶν αὐτῆς ἡ ἀτιμωτικωτέρα τῶν ἀξιοποίνων πράξεων. Τὸ λαθρεμπόριον βεβαίως εἶναι ἀνήθικος πρᾶξις, ἀλλ’ ἄν τὴν ἀναλύσητε, ὡς πρέπει νὰ τὴν ἀναλύσητε, θὰ ἴδητε ὅτι πολὺ ἀφίσταται τῆς κλοπῆς. Οἱ διαπράττοντες λαθρεμπόριον προσπαθοῦσι νὰ μὴ πληρώσωσι τὸν νενομισμένον δασμὸν εἰς τὸ Δημόσιον, προσπαθοῦσι νὰ ἀποφύγωσι τὴν πληρωμὴν φόρου. Ἀλλ’ ἄν ἡ ἀρχὴ αὕτη ἐπεκταθῆ, τότε πρέπει νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς κλέπται καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ ἀρνηθῶσιν ἄλλους φόρους· αὐτὸ θὰ ἀπήτει ἡ ἰσότης ἡ νομική. Αὐτοὶ εἶναι ὀφειλέται, διότι τοὺς ἀναγνωρίζετε ὀφειλέτας, ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν ἀναγνωρίζουσιν ἑαυτοὺς ὀφειλέτας, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν πληρόνουν ἐπὶ ἔτη. Ἄλλοι φεύγουσιν, ὅπως μὴ ἐκπληρώσωσι τοιαύτας ὑποχρεώσεις πρὸς τὸ Δημόσιον. Ὅπως δὲ εἶναι ὁ φόρος τοῦ χρήματος, εἶναι καὶ ὁ λεγόμενος φόρος τοῦ αἵματος, καὶ ἐξ αὐτῶν πολλοὶ φεύγουσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, διὰ νὰ μὴ ὑπακούσωσιν εἰς τὸ κέλευσμα τοῦ νόμου· καὶ ὅμως οὐ μόνον δὲν καταδιώκονται ἐπὶ ἀξιοποίνῳ πράξει, καὶ δὴ ἀτιμωτικῇ, ἀλλὰ τοὐναντίον ἔρχονται κατόπιν νόμοι εὐεργετικοὶ, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἀπαλλάττουσι τῆς ὑποχρεώσεως ἀντὶ μικρᾶς χρηματικῆς καταβολῆς. Ἡ ἀπόκρυψις τοῦ ἐπιτηδεύματος, τοῦ πραγματικοῦ εἰσοδήματος τῶν οἰκιῶν, καὶ ἑπομένως ἡ προσπάθεια πρὸς μείωσιν τοῦ φόρου, ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις ἔχουσι περίπου τὸν αὐτὸν χαρακτῆρα τοῦ λαθρεμπορίου. Τὸ λαθρεμπόριον οὐδὲν ἄλλο εἶναι—χωρὶς, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἐλαττώσω τὸν ἀνήθικον χαρακτῆρα—ἡ πρᾶξις, δι’ ἧς προσπαθεῖ ν’ ἀποφύγῃ τις τὴν πληρωμὴν νομίμου φόρου εἰς τὸ Δημόσιον. Αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι κλοπή· καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι οὐδεμία νομοθεσία τοῦ κόσμου χαρακτηρίζει τὸ λαθρεμπόριον ὡς κλοπήν. Αὐτὸς εἶναι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ λαθρεμπορίου. Ἀλλ’ ἄν ἀναγνώσητε τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν, θὰ ἴδητε ὅτι λαθρεμπόριον χαρακτηρίζεται τί νομίζετε; (ἀναγινώσκει): «... δʹ) ἄν εὑρεθῇ ὅ,τι δήποτε ὑποκείμενον εἰς τελώνιον, κεκρυμμένον εἰς τὰ ἐνδύματά τινος ἐξερχομένου ἀπὸ πλοῖον ἢ εἰσερχομένου εἰς αὐτό· εʹ) ἐπὶ τῇ χρήσει πλαστῶν τελωνειακῶν, ὑγειονομικῶν, ναυτιλιακῶν κλπ. ἐγγράφων πρὸς ἀποπλάνησιν τῆς ἀρχῆς· καὶ Ϛʹ) ἐπὶ τῇ περιπτώσει τῆς καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, μὴ ὁριζόμενον ἐν τῷ παρόντι, δολίας στερήσεως τοῦ Δημοσίου τῶν δικαιωμάτων του.» Ἡ λέξις «δολίας» εἶναι τεθειμένη ὑπὸ ἀνθρώπου ἀμαθοῦς περὶ τοὺς νόμους, ἵνα χαρακτηρίσῃ δῆθεν μόνον τὴν δολίαν προαίρεσιν, καὶ ταύτην ὑπαγάγῃ εἰς τὴν δρακόντειον διάταξιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἀλλὰ ἐν τῇ πράξει, ὅ,τι δήποτε προσπαθεῖ τις νὰ ἀποκρύψῃ, ὅπως στερήσῃ τὸ Δημόσιον τοῦ τέλους, τοῦτο χαρακτηρίζεται ὡς ἐκ δόλου γινόμενον. Ἄρα εἰς πᾶσαν τοιαύτην περίστασιν ἡ πρᾶξις θὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἐκ δόλου γενομένη, οὔτε θὰ δύναται ὁ καταδιωκόμενος νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐξ ἀμελείας ἢ ἐκ λάθους ἔπραξεν ὅ,τι κατηγορεῖται ὅτι, ἔπραξε. Λοιπὸν συλλογισθῆτε τὸ ἑξῆς. Ἔρχεταί τις ἐξ Εὐρώπης π. χ. καὶ ἔχει ἐντὸς τοῦ θυλακίου του πολύτιμον ὁπωσοῦν σιγαροθήκην, δῶρον φίλου, ἡ ὁποία δὲν διακρίνεται ἂν ἦναι ὅλως καινουργὴς, ἐνῷ πράγματι εἶναι μεταχειρισμένη. Τὸν συλλαμβάνει εἰς τὸ τελωνεῖον ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος, ὅστις ἰσχυρίζεται ὅτι αὕτη εἶναι καινουργὴς, τὸν καταδικάζει εἰς τὸ ὀκταπλοῦν, καὶ τὸν καταγγέλλει ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ! Ἐπειδὴ δὲ ἡ σιγαροθήκη ἔχει ἀξίαν τοιαύτην, ὥστε τὸ τέλος αὐτῆς νὰ ἦναι πλέον τῶν 20 δραχμῶν, θὰ δικασθῇ οὗτος ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου καὶ θὰ καταδικασθῇ ἐπὶ κλοπῇ· διότι, ὅταν ὁ νόμος λέγῃ, ὅτι ἐξομοιοῖ τὸ λαθρεμπόριον πρὸς τὴν κλοπὴν, ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ τοῦ τέλους, τὸ ὁποῖον ἐπεζήτησέ τις νὰ στερήσῃ τὸ Δημόσιον, καταδικάζεται εἰς φυλάκισιν ἢ εἰς εἱρκτήν. Ἐννοεῖται ὅτι θὰ καταδικασθῇ εἰς ἑνὸς ἢ καὶ δύο ἢ καὶ τριῶν ἐτῶν φυλάκισιν καὶ θὰ ἔχῃ εἰς τὴν ράχιν του μίαν ἀτιμωτικὴν ἀπόφασιν.

§372ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ στερήσεων.

§373ΒΑΛΕΤΑΣ. Μετὰ στερήσεως, ἐννοεῖται, ὅλων τῶν δικαιωμάτων, τὴν ὁποίαν συνεπάγεται κατὰ τὸν νόμον ἡ τοιαύτη καταδίκη. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἀπαριθμήσω μυρία παραδείγματα τοιαύτης τινὸς ἐφαρμογῆς, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ὁ νόμος οὗτος, καὶ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἀληθῶς εἶναι νόμος πλέον ἢ δρακόντειος, νόμος, ὁ ὁποῖος δύναται μὲν, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἀποδεικνύῃ τὸν μέγαν πόθον, τὸν ὁποῖον ἔχει ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ πρὸς καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου, ἀλλὰ συνάμα ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῶν ἀρχῶν ἐκείνων τοῦ δικαίου, ἐπὶ τῶν δικαιολογητικῶν ἐκείνων βάσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὁ ποινικὸς ἡμῶν νόμος. Σημειωτέον δὲ, ὅτι ὁ ποινικὸς νόμος, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἔχομεν, εἶναι ἐκ τῶν αὐστηροτέρων τῆς Εὐρώπης. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον λοιπὸν, ἐνῷ συμπληροῖ τὴν τοιαύτην δρακόντειον διάταξιν τοῦ παλαιοῦ νόμου, προσθέτει ἀκόμη καὶ νέαν, πλέον ἢ δρακόντειον, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν κατάσχεσιν τῶν μέσων τῶν μεταγωγικῶν, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς τὸ λαθρεμπόριον. Δύναται δηλ. ὁ τελωνειακὸς ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος συνέλαβέ τινα, καθ’ οὗ νομίζει ἢ θέλει νὰ νομίζῃ ὅτι εἶναι λαθρέμπορος, δύναται νὰ κατάσχῃ πλοῖον μέχρις 6 τόννων καὶ νὰ τὸ πωλῇ διὰ διαδικασίας, τῆς ὁποίας τὰς λεπτομερείας ὅταν ἀναγνώσητε, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν, παρὰ νὰ ἐκπλαγῆτε. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα τοιαύτη, ὥστε ἐν λεπτομερείᾳ νὰ ἀναλύσω τὴν νέαν ταύτην διάταξιν· ἤθελον μόνον γενικῶς ὡς πρὸς τὰ δύο ταῦτα μέρη τοῦ νομοσχεδίου καὶ τοὺς συμπληρουμένους ὑπὸ τούτου νόμους νὰ εἴπω ὀλίγα, καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως, εἰ δυνατὸν, ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἐπιζητήσῃ δὲ τὴν σύνταξιν ἑτέρου, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ διατάξεις τροποποιοῦσαι τὰς τῶν προηγουμένων νόμων, ἃς ἐμνημόνευσα καὶ ἀπέδειξα πλημμελεῖς. Τοιοῦτο νομοσχέδιον, ἐὰν γείνῃ νόμος, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι πολὺ περισσότερον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καταπολέμησιν τοῦ λαθρεμπορίου, παρὰ ὁ νόμος ὁ ἰσχύων σήμερον καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν. Εἶναι γενικὸς κανὼν, τὸν ὁποῖον βεβαιοῖ ἡ πεῖρα ὅλων τῶν ποινικῶν νομοθεσιῶν καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ποινικῶν νόμων, ὅτι ἡ αὐστηρότης τῶν ποινῶν δὲν συντελεῖ εἰς ἄλλο τι ἢ εἰς τὸ νὰ διαφεύγωσιν ἔνοχοι πλεῖστοι τὴν καταδίκην. Ὅταν ἐνώπιον τακτικῶν δικαστῶν εἰσάγωνται τοιαῦται πράξεις, τοιαύτην ποινὴν ἐπαγόμεναι, σᾶς βεβαιῶ ὅτι οἱ τακτικοὶ δικασταὶ κατὰ τὸ πλεῖστον θὰ ἀπαλλάττωσι τοὺς ἐπὶ ταύταις κατηγορουμένους. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλωσι τὰς ποινὰς, τὰς ὁποίας ἀπειλεῖτε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ὅταν δὲ ἡ δικαιοσύνη δὲν ἐφαρμόζῃ τὸν νόμον σας, διότι δὲν εἶναι ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, ὅταν οἱ πλείονες τῶν κατηγορουμένων ἀπαλλάσσωνται, νομίζω ὅτι ὄχι μόνον ματαιοῦται ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε, ἀλλ’ ἐνθαῤῥύνονται καὶ οἱ ῥέποντες πρὸς τοιαῦτα ἀδικήματα, διότι ἔχουσι μείζονα ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἀπαλλαχθῶσιν, ἐὰν καταδιωχθῶσιν. Εἰς τὰς παρατηρήσεις ταύτας μὲ ὤθησεν ὁ λόγος, ὅπως ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν ἐξελεγχθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι καὶ ἄλλοτε ποτε, ὅτε τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ἐγένετο νόμος κατὰ τὸ 1892, συνετάσσετο, ἐζητήθη ἡ γνώμη μου περί τινων διατάξεων αὐτοῦ, καὶ ἐξέφρασα αὐτὴν, οἵαν καὶ σήμερον, κατακρίνας αὐτὰς δριμέως. Σημειωτέον δὲ, ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὅπως καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν, εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν χωρὶς νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν μελέτην νομικῶν προσώπων. Εἶναι ἔργα τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν θέλω νὰ εἴπω διὰ τούτου, ἀφοῦ υἱοθετεῖται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπόλλυσι τὴν ἀξίαν αὐτοῦ· ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, τοσαύτην ἔχων ἐργασίαν καὶ ἐπιθεωρῶν τόσα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐντολὴν αὐτοῦ συντάσσονται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ πάντοτε καὶ τὴν ἀντίληψιν καὶ τὴν προσοχὴν τόσον σύντονον, ὥστε νὰ διακρίνῃ ὅλα τὰ ἐλαττώματα καὶ τὰ μειονεκτήματα αὐτῶν.

§374Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτι δύναμαι νὰ ὁμολογήσω, εἶναι, ὅτι τὸ λαθρεμπόριον ἀκμάζει ἐν Ἑλλάδι. Δὲν παραγνωρίζω τὴν αἰτίαν τῆς τοσαύτης ἐπαυξήσεως τοῦ λαθρεμπορίου. Ἡ αἰτία εἶναι οἱ βαρεῖς δασμοὶ, καὶ βεβαίως, ὅσον βαρύτεροι εἶναι οἱ δασμοὶ, τόσον μεγαλείτερον εἶναι τὸ κέρδος τῆς ἀποφυγῆς τῆς πληρωμῆς αὐτῶν. Δὲν εἶναι ὅμως καὶ μόνη ἡ αἰτία αὕτη. Αἰτία εἶναι καὶ ὁ γεωγραφικὸς σχηματισμὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος συνετέλεσεν ἵνα σχηματισθῇ τάξις ἀνθρώπων λαθρεμπόρων κατ’ ἐπάγγελμα. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον μελέτης, εἶναι, ὅτι ὁ Ἀμβρακικὸς καὶ πᾶσα ἡ παραλία τῆς Ἠπείρου, καὶ αἱ ἀπέναντι τοῦ Ἰονίου πελάγους νῆσοι, καὶ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος, ἰδίως τὰ μέρη τὰ ἀπόκεντρα τοῦ Αἰγαίου πελάγους, ἡ νῆσος Κρήτη καὶ ἡ νῆσος Σάμος, χρησιμεύουσιν ὡς ἀποθῆκαι, τὸ δὲ λαθρεμπόριον εἶναι ἐν πλήρει ἀκμῇ. Βεβαίως εἶναι δύσκολος ἡ καταστολὴ αὐτοῦ, διότι ἀπαιτοῦνται πολλὰ συγχρόνως πράγματα. Πρῶτον ἀπαιτεῖται νὰ μορφώσωμεν ὑπαλλήλους ἐντίμους, ἱκανούς· καὶ λέγων ἱκανοὺς, ἐννοῶ νοήμονας, δραστηρίους καὶ ταχεῖς περὶ τὴν ἐργασίαν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὀργανώσωμεν καὶ μέσα καταδιώξεως, διότι τὰ μέσα καταδιώξεως, ὅσα ἔχομεν ἐν χρήσει, εἰσὶν ὅλως ἀνεπαρκῆ. Ἔχομεν ἀτμοτελωνίδας, αἱ ὁποῖαι διανύουσι 4 μίλια τὴν ὥραν.

§375Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μὲ οὔριον ἄνεμον.

§376Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὰ μέσα τῆς καταδιώξεως, καὶ νὰ ἔχωμεν ἀτμοτελωνίδας ἢ μεγάλας ἀτμακάτους, αἱ ὁποῖαι νὰ διανύωσι 15 μίλια τὴν ὥραν. Πρέπει ἀκόμη νὰ μετέλθωμεν αὐστηρότητα περὶ τὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Ἡ αὐστηρότης περὶ τὴν καταδίωξιν τῶν ἐγκλημάτων δὲν εἶναι καινοφανὴς ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν· ἄλλοτε ἡ ναυταπάτη καὶ ἡ πειρατεία ἐχρησίμευον, ἵνα στιγματίζωσι τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, ἀλλ’ ὁ νόμος περὶ ναυταπάτης καὶ πειρατείας τοῦ 1845, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ συνετέλεσεν, ἵνα κατασταλῇ τὸ ἔγκλημα τῆς πειρατείας καὶ ναυταπάτης. Ὁ νόμος περὶ ζωοκλοπείας τιμωρεῖ πολὺ βαρύτερον τὴν ζωοκλοπείαν ἀπὸ τὰ ἄλλα πλημμελήματα, ἦτο δ’ ἀναγκαῖον νὰ ἐπιβληθῶσι βαρεῖαι ποιναί. Ὁ νόμος περὶ καταδιώξεως τῶν ἀνομημάτων τῶν δασῶν εἶναι δρακόντειος νόμος. Ἡ ὑπερβολὴ λοιπὸν τοῦ ἐγκλήματος πολλάκις ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τοῦ τόπου μας τὴν ἐπιβολὴν βαρειῶν ποινῶν. Τὸ νομοσχέδιον δὲ, τὸ ὁποῖον εἰσηγάγομεν, δὲν ἔχει μεγάλας καινοτομίας, ἀλλ’ ἀναφέρεται εἰς τὸν νόμον τοῦ 1892, ὁμολογῶ δὲ, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1892 δὲν ἔφερε τὰ δεινὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Θήρας ἐμνημόνευσεν, ἐξ ἐναντίας ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ἐπέφερεν εὐχάριστα ἀποτελέσματα. Καὶ μόνον τοῦτο τὸ μέσον ἔχομεν ἀκέραιον διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς λαθρεμπορίας, διότι οὐδὲ ὑπαλλήλους ἐμορφώσαμεν ἀκόμη, οὐδὲ καταδιωκτικὰ μέσα ἔχομεν πλήρη. Ἡ ἐπέκτασις τῆς ἐκποιήσεως τῶν μεταγωγικῶν μέσων ἀπὸ λέμβων εἰς πλοιάρια ἕξ τόννων ἐγένετο, διότι ταῦτα εἶναι ἰδίως τὰ λαθρεμπορικὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα μαστίζουσι τὰς παραλίας ἡμῶν. Ἐγὼ τελευταῖον εἶχον πληροφορίας ἀπὸ μεγάλην καὶ ὡραίαν νῆσον, ἐν τῇ ὁποίᾳ τὸ λαθρεμπόριον ἀκμάζει, καὶ ἠναγκάσθην νὰ παρακαλέσω τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ καὶ αὐτὸς πληρέστερα ἀστυνομικὰ μέτρα πρὸς περιστολὴν τῆς λαθρεμπορίας. Ἔν τινι μεγαλοπόλει οἱ λαθρέμποροι πωλοῦσιν ἐλευθέρως τὴν ζάκχαριν καὶ ἄλλα ἀντικείμενα, εἰς βαρέα τελωνειακὰ τέλη ὑποκείμενα, σήμερον δὲ φίλος μου, τοῦ ὁποίου παραλείπω τὸ ὄνομα, ἐξ εὐλαβείας πρὸς αὐτὸν, μοὶ ἔλεγεν, ὅτι ἔβλεπε τὸν λαθρέμπορον μεταφέροντα εἴδη ἐμπορίου, ὅταν δ’ ἠρώτα, τί εἶναι αὐτὰ, ἀφελῶς ἀπεκρίνοντο οἱ παρατυγχάνοντες, ὅτι ἦτο λαθρεμπόριον, καὶ ἠρώτων αὐτὸν, ἂν θέλῃ καὶ αὐτὸς νὰ ἀγοράσῃ, καὶ προσέφερον αὐτῷ νὰ ἀγοράσῃ. Νομίζω ὅτι ἡ αὐστηρότης ἐπιβάλλεται. Ἐὰν εὐτυχήσωμεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ὁμαλοὺς χρόνους, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ μειώσωμεν τὰ τελωνειακὰ τέλη, βεβαίως ἡ μείωσις αὕτη θέλει ἐπιφέρει τὴν ἀραίωσιν τῶν τάξεων τῶν λαθρεμπορικῶν. Ἀλλὰ, τό γε νῦν ἔχον, δυστυχῶς δὲν εἴμεθα σήμερον εἰς τοιαύτην κατάστασιν, πρέπει δὲ νὰ ὁπλισθῶμεν, ὅσον τὸ δυνατὸν πληρέστερον, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ καταστείλωμε, ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μόνον ἀφαίρεσις τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐπιτρέπει εἰς τὸ Δημόσιον νὰ εἰσπράττῃ, ἀλλ’ εἶναι διατάραξις καὶ καταστροφὴ καὶ τοῦ ἐμπορίου, διότι τὸ λαθρεμπόριον εἰσάγει ἀνισότητας, ἐνώπιον τῶν ὁποίων εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνθέξῃ τὸ ἐμπόριον. Πρέπει δὲ νὰ προστατεύσωμεν τὸ ἐμπόριον, διότι εἶναι εἷς τῶν κυριωτέρων καὶ ἰσχυροτέρων παραγόντων τῆς κοινωνικῆς εὐημερίας.

§377ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ καταδιώξωμεν τὸ λαθρεμπόριον, καὶ ἓν βεβαίως τῶν μέσων εἶναι ἡ αὐστηροτέρα τιμωρία. Πλὴν νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ἡ αὐστηρότης νὰ προβῇ μέχρι τοῦ σημείου, πέραν τοῦ ὁποίου ἀνατρέπονται οἱ κανόνες καὶ αἱ ἀρχαὶ τῶν κοινῶν νόμων, οἱ διέποντες τὰ ἐγκλήματα. Τοῦτο λέγω, διότι, ἂν ἐννοῶ ὀρθῶς τὸ ἄρθρον 1, διὰ τῆς παραγράφου αʹ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀνατρέπονται ἐντελῶς τὰ στοιχεῖα τοῦ ἐγκλήματος τῆς λαθρεμπορίας. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσέξῃ, ἐὰν οὕτως ἔχῃ τὸ ἄρθρον, ὡς ἐγὼ τὸ ἑρμηνεύω. Κατὰ τὸ πρῶτον αὐτὸ ἐδάφιον τοῦ νομοσχεδίου, «τὸ λαθρεμπόριον τιμωρεῖται, ὅταν ἀνακαλυφθῇ ἐπ’ αὐτοφώρῳ, εἴτε διὰ θαλάσσης εἴτε διὰ ξηρᾶς μεταφερόμενον, κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ ἄρθρου 168 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας.» Τὸ «εἴτε διὰ θαλάσσης εἴτε διὰ ξηρᾶς μεταφερόμενον» δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ ἰσχύοντι ἤδη νόμῳ, ἤδη δὲ τὸ πρῶτον προσετέθη. Διατὶ προσετέθη; Ἆρά γε προσετέθη, ὅπως ἐξηγήσῃ, ὅτι τὸ λαθρεμπόριον δύναται νὰ μεταφέρηται εἴτε διὰ ξηρᾶς εἴτε διὰ θαλάσσης; Τοῦτο θὰ ἦτο περιττὸν, διότι οὐδεὶς ἀγνοεῖ, ὅτι τὸ λαθρεμπόριον διὰ τῶν δύο τούτων ὁδῶν πάντοτε τελεῖται, Λαθρεμπόριον ὑπάρχει, ὁσάκις ἐμπόρευμά τι μεταφέρηται εἴτε διὰ θαλάσσης εἰς μὴ ὡρισμένα πρὸς ἐκφόρτωσιν μέρη, ἐκτὸς τῶν λιμένων, εἴτε διὰ ξηρᾶς ἐκτὸς τῶν ζωνῶν, διὰ τῶν ὁποίων ὁ νόμος ὥρισεν, ὅπως εἰσέρχωνται τὰ ἐμπορεύματα. Ἑπομένως οὐδεμία ὑπῆρχεν ἔλλειψις ἐν τῷ νόμῳ κατὰ τοῦτο, καὶ οὐδεμία ἀνάγκη νὰ διασαφισθῇ διὰ τροποποιήσεως, ὅτι διὰ τῶν δύο τούτων μέσων τελεῖται τὸ λαθρεμπόριον. Ἀκόμη λαθρεμπόρια δι’ ἀεροστάτων δὲν ἀπετολμήθησαν, ὥστε δὲν μένουσιν ἢ αἱ δύο αὗται ὁδοί. Ἐὰν λοιπὸν τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1 δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν, ἐὰν δὲν ἠθέλησε νὰ σαφηνίσῃ πασίγνωστον καὶ ἀναμφισβήτητον γεγονὸς, τὸν διττὸν δηλονότι τρόπον τῆς συντελέσεως τῆς λαθρεμπορίας, πρόδηλον ὅτι ἔχει ἄλλον σκοπὸν, καὶ ὁ σκοπὸς αὐτὸς τῆς προσθήκης τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἄλλος ἢ νὰ παραστήσῃ ὑπάρχον τὸ ἔγκλημα τῆς λαθρεμπορίας, καὶ ὅταν τὸ λαθρεμπόριον δὲν ἐκομίσθη ἔτι μέχρι τῶν συνόρων διὰ ξηρᾶς, εἴτε ἐπὶ τῆς παραλίας διὰ θαλάσσης, ἀλλὰ μεταφέρεται ἀκόμη, εἶναι δηλονότι ἐν τῷ μεταφέρεσθαι, διότι δὲν ἔφθασεν ἀκόμη εἴτε εἰς τὸν κεκανονισμένον εἴτε εἰς τὸν μὴ κεκανονισμένον τόπον εἰσαγωγῆς. Δηλαδὴ φοβοῦμαι μὴ τὸ ἄρθρον ἐννοεῖ νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως τὸ λαθρεμπόριον θεωρῆται ὑπάρχον καὶ πρὶν ἢ ἄρξηται ἡ τέλεσις αὐτοῦ. Κατὰ τὸν κείμενον νόμον, τὸ ἔγκλημα τῆς λαθρεμπορίας ὑπάρχει, ὅταν συλλαμβάνηται ἐπ’ αὐτοφώρῳ, ἐφαρμόζεται δὲ ὡς πρὸς τὸ ἐπ’ αὐτοφώρῳ τὸ ἄρθρον 168 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Ὅλοι γνωρίζομεν πότε ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἔγκλημα. Τὸ ἔγκλημα ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοφώρῳ, ὅταν ἦναι ἐν τῷ γίγνεσθαι, ἢ ἀρτίως ἐγένετο, ἢ ὅταν ὁ κατηγορούμενος συνελήφθη κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς πράξεως ἐν τῷ τόπῳ, ἐν ᾧ ἐτελέσθη ἡ πρᾶξις, φέρων ὅπλα ἢ ἐργαλεῖα ἢ ἄλλα πειστήρια, ἢ ὅταν κατεδιώχθη διὰ τῆς κοινῆς κραυγῆς. Οὗτοι εἶναι οἱ τρόποι, τοὺς ὁποίους ἡ ποινικὴ νομοθεσία ἡμῶν δέχεται ὡς ἀποτελοῦντας τὸ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἔγκλημα. Ποία δ’ ὑπῆρξε μέχρι τοῦδε ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως ταύτης; Δὲν θεωρεῖται ὑπάρχον λαθρεμπόριον ἢ ὅταν διὰ θαλάσσης ἢ διὰ ξηρᾶς ἔφθασεν εἴτε τὸ πλοῖον τὸ κομίζον τὰ ἐμπορεύματα, εἴτε τὸ φορτηγὸν ἢ ἡ ἅμαξα, ἡ φέρουσα τὰ ἐμπορεύματα, εἰς σημεῖόν τι τῶν κατὰ ξηρὰν συνόρων ἢ τῆς παραλίας, διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ εἰσέλθῃ, καὶ ἤρξατο ἡ ἀποβίβασις, ἤρξατο ἡ ἐκτέλεσις τῆς σκοπουμένης πράξεως, ὅπως διὰ μὴ νενομισμένων μερῶν ἢ διὰ τῶν νενομισμένων μερῶν, ἀλλὰ κρυφίως, ἤτοι παρανόμως, εἰσέλθωσι τὰ ἐμπορεύματα ἐντὸς τοῦ Κράτους. Ὅσον καὶ ἂν τὰ τῆς λαθρεμπορίας κατέστησαν ἐπιζήμια εἴς τε τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ καινοτομία, ἀλλ’ ὅτι πρέπει ὁ νόμος νὰ ἀναγνωρίζῃ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, ὅτι στοιχεῖον τοῦ ἐγκλήματος τῆς λαθρεμπορίας εἶναι ἡ ἐπ’ αὐτοφώρῳ σύλληψις, αὐτοῦ, δηλαδὴ ἡ ἔναρξις τῆς ἐκτελέσεως, ἡ ἔναρξις, ἡ παρασκευὴ τοὐλάχιστον ἀποβιβάσεως, ἐξαγωγῆς τοῦ πράγματος. Ἀληθῶς ὑπάρχουν περιστάσεις, καὶ τοιαῦται καθ’ ἡμέραν καὶ παρ’ ἡμῖν παρουσιάζονται, καθ’ ἃς βεβαιοῦται, ὅτι λαθρεμπόριον σκοπεῖται, ὅτι λαθρεμπόρευμα μεταφέρεται διὰ ξηρᾶς ἢ διὰ θαλάσσης, ἀλλὰ πρὸς τῆς ἐνάρξεως ἐκτελέσεως ἡ ἐμφάνισις τῆς Ἀρχῆς ἐσταμάτησεν αὐτό. Οὐδεμία ὑπολείπεται ἀμφιβουλία περὶ τούτου, καὶ λόγῳ τοῦ τόπου, πρὸς ὃν διευθύνεται τὸ πλοῖον ἢ ὁ ἀγωγιάτης, καὶ λόγῳ τῶν προσώπων, ἅτινα πολλάκις εἶναι γνωστοὶ λαθρέμποροι. Ἀλλὰ μέχρι τῆς ἀποπείρας, μέχρι τῆς ἐνάρξεως ἐκτελέσεως δύναται νὰ μεταβάλῃ τις γνώμην, καὶ ὅσον ἀπίθανον καὶ ἂν ἦναι τοῦτο ἐν δεδομένῃ περιστάσει, ἡ ποινὴ καὶ αἱ συνέπειαι τῆς ποινῆς δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιπέσωσι κατ’ ἀνθρώπου, ὅστις δὲν ἀπέδειξε διὰ τῆς πράξεώς του, ὅτι ἐνέμεινε μέχρι τέλους, ὅπως ἄρξηται τῆς ἐκτελέσεως τοῦ λαθρεμπορίου. Ἀλλ’ ὁ μεγαλείτερος κίνδυνος τοιαύτης διατάξεως θὰ ἦσαν αἱ καταχρήσεις τῶν ἐπὶ τῆς καταδιώξεως. Ἀτμάκατος ἢ ἀπόσπασμα, ἐὰν συνελάμβανον ἐν τῷ ἀνοικτῷ πελάγει ἢ μακρὰν τῶν συνόρων πλοῖον ἢ φορτώματα, θὰ τὰ κατήγγελλον ὡς λαθρεμπόρια, ἢ θὰ τὰ ἐφορολόγουν, ἵνα μὴ τὰ καταγγείλουν. Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι διὰ τῆς διατάξεως τοῦ αʹ ἐδαφίου θὰ δοθῇ λαβὴ εἰς τοιαύτην ἑρμηνείαν, διότι λέγει τὸ ἄρθρον «εἴτε διὰ θαλάσσης εἴτε διὰ ξηρᾶς μεταφερόμενον». Ἐὰν ἔχῃ τὴν πρώτην ἔννοιαν, εἶναι περιττὸν, ὡς ὅλως ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως γεγονὸς, ἐμπεριλαμβανόμενον ἐν τῷ ὁρισμῷ τῆς λαθρεμπορίας, διότι πρέπει διὰ ξηρᾶς ἢ διὰ θαλάσσης νὰ μεταφέρηται. Ὁπωσδήποτε δὲν εἶναι ἡ βλάβη μεγάλη. Ἀλλ’ ἂν σκοπὸς τοῦ ἄρθρου ἦναι νὰ καθιερώσῃ περίπτωσιν λαθρεμπορίας, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἤρξατο ἀκόμη ἡ ἀποβίβασις τοῦ ἐμπορεύματος, ἀλλ’ εὑρίσκεται καθ’ ὁδὸν μόνον, διὰ ξηρᾶς ἢ διὰ θαλάσσης μεταφερόμενον, ἔστω καὶ ὑπόπτως, νομίζω ὅτι ἡ αὐστηρότης ὑπερβαίνει τὰ ὅρια, ὅτι ἀνατρέπονται τὰ στοιχεῖα, ἐξ ὧν παρ’ ἡμῖν καὶ ἀλλαχοῦ ἐθεωρήθη ὅτι ἀποτελεῖται τὸ ἔγκλημα τῆς λαθρεμπορίας, καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν, ὅπως νομικῶς θεωρηθῇ, ὅτι ὑπάρχει λαθρεμπόριον. Ἐὰν τοιαύτη δὲν ἦναι ἡ ἔννοια, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὸ βεβαιώσῃ, ὅπως τοὐλάχιστον ὑπάρχῃ ἐν τῇ ἐξηγήσει, ἡ ὁποία ἐδόθη κατὰ τὴν συζήτησιν, καθαρωτέρα ἡ ἔννοια καὶ μὴ δύνηται ν’ ἀποπλανηθῇ ὁ δικαστὴς, ὅτι ἐσκόπει ὁ νέος νομοθέτης νὰ εἰσαγάγῃ τοιαύτην τροποποίησιν, τοιαύτην προσθήκην νέου στοιχείου εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ ἐγκλήματος. Ἡ ἔκθεσις δὲν εἶναι οὔτε λεπτομερὴς οὔτε σαφής. Ἐν ἀρχῇ λέγει: «Διὰ τοῦ 1 ἄρθρου αὐτοῦ συμπληροῦται μὲν ὁ ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 τοῦ μνημονευθέντος νόμου τῆς 29 Φεβρουαρίου 1892 ποινικὸς χαρακτηρισμὸς τῆς λαθρεμπορικῆς πράξεως...» Τοῦτο ἐμβάλλει τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι δὲν εἶναι σκοπὸς τῶν ἑπτὰ αὐτῶν λέξεων ἡ προσθήκη περιττοῦ τινος ὅρου, ἀλλὰ σκοπὸς εἶναι νὰ καταστήσῃ τιμωρητέον τὸ ἔγκλημα τῆς λαθρεμπορίας, καὶ ὅταν οὐδεμία ἐβεβαιώθη ἀρχὴ ἐκτελέσεως, ὅπως ὁ ὑπάρχων νόμος ἀπαιτεῖ καὶ ὡς πάντες οἱ νόμοι διατάσσουν. Διότι ἐν οὐδεμιᾷ νομοθεσίᾳ θεωρεῖται τὸ ἔγκλημα τῆς λαθρεμπορίας ὑπάρχον, πρὶν ἢ εἴτε διὰ ξηρᾶς μεταφερόμενον τὸ ἐμπόρευμα, εἴτε διὰ θαλάσσης, φθάσῃ εἰς τὴν ἀκτὴν ἢ εἰς τὰ σύνορα καὶ ζητήσῃ δι’ αὐτοῦ νὰ εἰσέλθῃ ἐντὸς αὐτῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον φοβοῦμαι, ὅτι μᾶλλον αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐὰν τοιαύτη ἦναι, ὑπερβαίνει πᾶν ὅριον αὐστηρότητος. Ἀλλ’ ἴσως δὲν εἶναι καὶ ἀναγκαία, διότι καὶ ἄλλα μέσα, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπάρχουσι, π. χ. περισσότεραι ἀτμάκατοι, ταχύτεραι ἀτμάκατοι, περισσοτέρα σύμπραξις τῶν προξενικῶν ἀρχῶν εἰς τὴν καταγγελίαν καὶ τὴν καταδίωξιν τῶν ἐγκλημάτων λαθρεμπορίας, ὅπως καὶ προλαμβάνωνται καὶ συλλαμβάνωνται εὐκολώτερον.

§378Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 δὲν ἐσκόπει νὰ περιλάβῃ τὰ συμβεβηκότα, τὰ ὁποῖα ὑπεδείξατε. Ἡ ῥῆσις τοῦ νομοσχεδίου «τὸ λαθρεμπόριον μεταφερόμενον διὰ θαλάσσης ἢ διὰ ξηρᾶς» ἐννοεῖ πρᾶξιν τελεσθεῖσαν, ἡ ὁποία πρᾶξις χαρακτηρίζεται ὑπὸ τοῦ νόμου ὡς λαθρεμπορία, δὲν ἐννοεῖ τὴν προπαρασκευὴν πρὸς τὸ λαθρεμπορεῖν ἢ τὴν ἀπόπειραν πρὸς τὸ λαθρεμπορεῖν. Ὑμεῖς ὑπελάβετε, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ περιλάβῃ τὴν ἀπόπειραν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς λαθρεμπόρευμα ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐλαθρεμπορεύθη εἰσέτι.

§379ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὔτε ἀπόπειρα δὲν εἶναι αὐτό.

§380Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ προαίρεσις, ἡ μελέτη δὲν δύναται νὰ καταδιωχθῇ. Ὑπάρχουν ὅμως λαθρεμπόρια, τὰ ὁποῖα δύνανται κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ συλληφθῶσι. Συμβαίνουσιν ἰδίως εἰς τὴν παραλίαν τοῦ Φαλήρου· διαβαίνουσι πλοῖα, εἴτε καταπλέοντα εἴτε ἀποπλέοντα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐμπορεύματα, ἀκολουθοῦσι λέμβοι, μετ’ ὀλίγον δὲ λέμβος ἔρχεται εἰς τὸ Φάληρον, κομίζουσα δέσμας μεταξωτῶν ἢ δαντελῶν. Ἄν τις συλλάβῃ τὰς λέμβους ταύτας, συλλαμβάνει λαθρεμπόριον. Ἀλλ’ ὅταν πλοῖον πλέῃ εἰς τὴν θάλασαν, καὶ ἡ ἀτμοτελωνὶς τὸ σταματᾷ καὶ παρατηρῇ τὰ ἐμπορεύματά του, καὶ βλέπῃ ὅτι ἔχει ζάκχαριν, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ λαθρεμπόριον· ἐὰν ὅμως μεταβῇ τὸ πλοῖον εἴς τινα λιμένα καὶ ἀποβιβάσῃ τὴν ζάκχαριν, βεβαίως εἶναι λαθρεμπόριον, ἀλλὰ πρὶν ἢ τελεσθῇ, δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς λαθρεμπόριον.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§382ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Ὁ Ἄρειος Πάγος ἐσχάτως ἐξέδωκεν ἀπόφασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων ἐν τῇ Βουλῇ παρὰ τῶν εἰσηγητῶν Ὑπουργῶν περὶ τῆς ἐννοίας τῶν ἐν αὐτοῖς διατάξεων, τότε μόνον λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὰ δικαστήρια, ὅταν αὗται καταχωρισθῶσιν εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Ἐὰν δὲ τοιαύτη δήλωσις γενομένη καταχωρισθῇ μόνον εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τὰ ἐπίσημα, οὐδαμῶς δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν παρὰ τῶν δικαστηρίων. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει, ὅπως ἡ δήλωσις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμεν ἐπὶ τοῦ 3 ἄρθρου, καὶ τὴν ὁποίαν θεωρῶ σοβαρὰν καὶ σπουδαίαν, σημειωθῇ καὶ καταχωρισθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§383ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§384Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει νέαν ποινήν, τὴν κατάσχεσιν τοῦ μεταγωγικοῦ μέσου· ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι δι’ οἱονδήποτε ποσόν, καὶ διὰ τὸ ἐλάχιστον, ἔστω καὶ διὰ λαθρεμπόριον μιᾶς δραχμῆς, ἐπιτρέπεται ἡ κατάσχεσις τοῦ πλοίου, ἤτοι τοῦ μεταγωγικοῦ μέσου.

§385Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Λαθρεμπόριον μιᾶς δραχμῆς!

§386Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διατὶ ὄχι; Ὅταν εἰς πλοῖόν τι ἀνακαλυφθῇ π. χ. μία ὀκᾶ ζαχάρεως ἐκ λαθρεμπορίας προερχομένης, δὲν συντάσσουν πρωτόκολλον οἱ τελωνοφύλακες; δὲν εἶναι λαθρεμπόριον μιᾶς δραχμῆς;

§387Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ αὐτὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ τελώνου ἐπικυροῦται ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν;

§388Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα, ἢ μᾶλλον γεγονός, τὸ ὁποῖον συνέβη πρὸ ἐτῶν εἰς τὴν Σκόπελον. Εἴς τινα οἰκίαν εὑρέθη εἷς σάκκος μὲ ὀλίγον σιγαρόχαρτον, ἡ σύζυγος δὲ ἑνὸς τελωνοφύλακος κατήγγειλεν ὅτι τὸ λαθρεμπόριον τὸ ἔκαμεν ἡ σύζυγος ἑνὸς ἀσβεστᾶ. Τί δὲ συνέβη κατόπιν; καταδικάζεται αὐτὸς ὁ ἀσβεστᾶς, ὀνομαζόμενος Θλιβερὸς, ὡς λαθρέμπορος, ὁ ὁποῖος δὲν ἤξευρε διόλου ἀπὸ θάλασσαν, οὔτε ἀπὸ λαθρεμπόριον, κατάσχουν τὰ ζῶά του, φυλακίζεται, καὶ ἀκόμη καταδιώκεται! Ἄλλο· εἰς πλοίαρχος παρέλειψε νὰ δηλώσῃ εἰς τὸ δηλωτικὸν μίαν κάσαν πετρελαίου, ὁ τελώνης κατέσχε τὸ πλοῖόν του, ἀξίας 6,000 δραχμῶν, καὶ δὲν ἠδύνατο ν’ ἀναχωρήσῃ· ἐπὶ τούτῳ δ’ ἐγένοντο παραστάσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Νὰ ὁρισθῇ λοιπὸν εἷς ὅρος, ὅτι, ὅταν τὸ λαθρεμπόριον ᾖναι πλέον τῶν 100 ἢ 50 δραχμῶν, τότε νὰ κατάσχηται τὸ μεταγωγικὸν μέσον. Διότι δὲν εἶναι δίκαιον, ἐὰν εἰς ἕνα ἀγωγιάτην π. χ. ἔχοντα μόνην περιουσίαν τὸ μουλάρι του, ἀξίας 500 δραχμῶν, ἐκ τῆς ἐργασίας τοῦ ὁποίου ἀποζῇ αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του, ἐὰν εὕρωσι μίαν ὀκᾶν καπνοῦ, νὰ κατάσχηται καὶ νὰ πωλῆται τὸ μουλάρι του. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. Ὑπάρχει προσθήκη, προτεινομένη ὑπὸ τῶν κ. κ. Α. Τόμαν, Κ. Ν. Πεταλᾶ, Ι. Ἀντωνοπούλου, Σπ. Τσιτσάρα καὶ Δ. Σταΐκου, ὡς ἄρθρον 3, καὶ ἔχουσα ὡς ἑξῆς:

§390ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἄρθρον 14 τοῦ προμνησθέντος νόμου ΑϠϞΘʹ μεταῤῥυθμίζεται ὡς ἑξῆς: «Κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς γίνεται ἔφεσις ἐπὶ χαρτοσήμου δραχμῆς, ἐπιδιδομένη διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἢ τὴν ἐκδοῦσαν τὴν ἀπόφασιν τελωνειακὴν ἀρχήν, ἐντὸς τριακονθημέρου διορίας ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως, ἀποφαίνεται δὲ ἐπὶ τῆς ἐφέσεως ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς ἀνωτέρω προθεσμίας τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ ΑΚΑʹ νόμου τοῦ 1882 Νομικὸν Συμβούλιον ὁριστικῶς καὶ ἀνεκκλήτως, οὐδενὸς ἐπιτρεπομένου ἐνδίκου μέσου. Αἱ ἀποφάσεις αὗται, ὡς καὶ αἱ ἀναθεωρηθεῖσαι τοῦ ἑπομένου ἄρθρου 15, ἀναθεωροῦνται, μόνον ἐὰν πρόκειται περὶ διορθώσεως λογιστικοῦ τινος λάθους, ἢ ἐὰν συντρέχωσι σπουδαῖοι λόγοι, πείθοντες τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ὅτι χρήζει ἀναθεωρήσεως ἡ ὑπὸ τοῦ τριμελοῦς Νομικοῦ Συμβουλίου προεκδοθεῖσα ἀπόφασις. Ἐν ἀμφοτέραις ταῖς περιστάσεσι προηγεῖται ἀποχρώντως ἠτιολογημένη αἴτησις τοῦ ἐγκαλουμένου, μεθ’ ἣν, γινομένην δεκτὴν ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἀποφαίνεται τοῦτο κατ’ οὐσίαν διὰ νέας ἀποφάσεως, ἐπικυρούσης ἢ μεταῤῥυθμιζούσης τὴν εἰς ἀναθεώρησιν ἑκάστοτε ὑποβαλλομένην. Ἡ ἀπόφασις καταρτίζεται δι’ ἀπολύτου πλειοψηφίας. Οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διατρίβοντες, οἱ ἀγνώστου διαμονῆς καὶ οἱ μὴ γινόμενοι γνωστοὶ ὑπαίτιοι τῆς παραβάσεως καὶ πᾶς ἔχων ἔννομον συμφέρον, ἐπιδίδουσιν, ὡς ἀνωτέρω, ἔφεσιν ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καταχωρήσεως τῆς ἀποφάσεως. Ἐὰν δὲ δὲν ἐπιδοθῇ ἔφεσις, ὀφείλει ἡ τελωνειακὴ ἀρχὴ νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν καὶ τὰς τοιαύτας ἀποφάσεις.»

§391Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀποδέχομαι τὴν προσθήκην ταύτην. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀνωτέρω προσθήκη, ὡς ἄρθρον 5. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5 καὶ 4 τοῦ νομοσχεδίου, λαβόντα τὴν θέσιν ἄρθρων 4 καὶ 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 4 καὶ 20′ π. μ. τῆς ἐπιούσης.