1896.02.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20

Τῆς 19 Φεβρουαρίου 1896.

(Δευτέρα)

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ἀλεξ. Σπ. Κ. Ρώμα).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετ’ ἐγκαρδίου λύπης ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν θάνατον ἐπιφανοῦς πολίτου, τοῦ Ἰωάννου Μεσηνέζη. Ὁ μεταστὰς πολιτευτὴς μεγάλας παρέσχεν εἰς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας καὶ ἀνῆλθεν εἰς τὰ ὕπατα τῆς Πολιτείας ἀξιώματα. Ἔγκριτον μέλος τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, εἰς ἐποχὰς ἀνωμάλους ἐξελέγη Πρόεδρος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, καὶ διευθύνων τὰς ἐργασίας τοῦ κυριαρχικοῦ σώματος, παρέσχεν ὑπηρεσίας ὑπερόχους, εἶτα δὲ ἔγκριτον μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, συνέχισε τὰς ὑπηρεσίας του ταύτας. Διὰ τὰς ὑπηρεσίας του ταύτας προτείνω, ἵνα ἡ Βουλὴ ἐκφράσῃ εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ τὰ συλλυπητήριά της.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ νὰ κατατεθῇ καὶ στέφανος.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν δυστυχῶς, διότι ἐγένετο ἤδη ἡ κηδεία, δὲν εἴχομεν δὲ εἰδοποιηθῆ ἐγκαίρως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§5ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Ἐπειδὴ εἴς τινας δήμους τοῦ Κράτους, ἕνεκα τοῦ βαρυτάτου χειμῶνος, δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου οὔτε ὁ εἰρηνοδίκης οὔτε ὁ ἀναπληρωτὴς αὐτοῦ, ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δι’ οὗ παρατείνεται ἡ προθεσμία ἀπὸ τοῦ τέλους Φεβρουαρίου εἰς τὸ τέλος Μαρτίου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 136).

§7Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀπουσίας τῆς Βουλῆς κατηγγέλθη ὁ ἀστυνόμος Σκιάθου, ὅτι ἐπετέθη κατὰ διαφόρων πολιτῶν. Τοῦτο ἐγένετο γνωστὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξεν ἀνακρίσεις· ἐστάλη ἀνακριτὴς στρατιωτικός, ἐνήργησεν ἀνακρίσεις, ὁ ἀστυνόμος ὅμως αὐτὸς, καίτοι ἐβεβαιώθη τὸ ἔγκλημά του, ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ ἀκόμη ὡς ἀστυνόμος. Ἀλλ’ ὁ ἀστυνόμος αὐτὸς, φαίνεται, ἐστάλη εἰς τὴν Σκίαθον, ὡς εἰδικὸς περὶ τὴν διάγνωσιν τοῦ γένους τῶν ἰχθύων. Ὅτε ἦτο ἀστυνόμος Μαραθῶνος ἢ Ἐλευσῖνος, ὁ κύριος οὗτος ἐξέδωκεν ἀστυνομικὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἀπηγόρευε τὴν ἁλιείαν τῶν θηλέων ἰχθύων (γέλωτες). Οἱ συμπολῖταί μου, ἅμα ἔμαθον τοῦτο, εὑρέθησαν εἰς ἀπορίαν, διότι δυνατὸν εἰς τὴν ξηρὰν νὰ τὰ γνωρίζουν τὰ ψάρια τὰ θηλυκὰ, ἀλλὰ μέσα εἰς τὴν θάλασσαν πῶς νὰ τὰ γνωρίσουν; Εὑρέθησαν λοιπὸν εἰς ἀπορίαν καὶ δὲν πηγαίνουν οἱ ἄνθρωποι νὰ ἁλιεύσουν.

§8ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Φέρετε τὸν νόμον περὶ καταργήσεως τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, νὰ ἀπαλλάξητε τὸ στράτευμα ἀπὸ τοιαῦτα καθ’ ἡμέραν.

§9ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Πῶς ὀνομάζεται ὁ ἀστυνόμος;

§10Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παναγιωτόπουλος.

§11ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Δύνασθε νὰ μᾶς προσαγάγητε τὴν ἐγκύκλιον, διὰ τῆς ὁποίας ἀπηγόρευσε τὴν ἁλιείαν τῶν θηλέων ἰχθύων;

§12Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς φέρω καὶ ἄλλην, ἀκόμη βαρυτέραν. Ἐπαύθησαν δύο ἀγροφύλακες, ὁ ἀστυνόμος ἐκάλεσε τοὺς πολίτας, περὶ τοὺς χιλίους, νὰ συνέλθουν, νὰ συντάξουν πρωτόκολλον, καὶ τὸ πρωτόκολλον νὰ διαβιβασθῇ πρὸς αὐτὸν, ἵνα διορισθῶσιν οἱ ἀγροφύλακες. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὴν δικογραφίαν διὰ τὴν ἐπίθεσιν κατὰ πολιτῶν καὶ νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ ἀστυνόμου τούτου.

§13Γ. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διερμηνεύων τὰ αἰσθήματα τῆς πόλεως Πατρῶν, ἔρχομαι νὰ εὐχαριστήσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας διὰ τὸ ὑποβληθὲν παρ’ αὐτοῦ νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, καθόσον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀνακόπτεται ἡ πρὸς τὰς θεωρητικὰς ἐπιστήμας τάσις τῶν νέων. Ἡ πόλις τῶν Πατρῶν, ὡς γνωρίζετε, κατέχει τὰ πρωτεῖα μεταξὺ τῶν ἐμπορικῶν πόλεων τῆς Ἑλλάδος, καὶ διὰ τοῦτο οἱ πλεῖστοι τῶν νέων, ἀκολουθοῦντες τὸ στάδιον τῶν πατέρων αὐτῶν, ἐπιδίδονται εἰς τὸ ἐμπόριον, ἀλλ’ εἰσέρχονται ἐν αὐτῷ ἐντελῶς ἀδαεῖς καὶ τῶν στοιχειωδεστέρων γνώσεων αὐτοῦ, ἕνεκεν ἐλλείψεως εἰδικῆς διδασκαλίας, καὶ διὰ τοῦτο μετὰ τὴν ἀποφοίτησίν των ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ Γυμνασίων, ἐν οἷς ἐλάχιστα ὠφελήθησαν, μεταβαίνουσιν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν εἰς τὰ ἐμπορικὰ γραφεῖα, ὅπως διὰ τῆς πείρας ἀποκτήσωσι κατὰ τὸ ἐνὸν τὰς γνώσεις τοῦ ἐμπορίου. Διὰ τοῦτο οἱ κάτοικοι τῶν Πατρῶν ηὐχαριστήθησαν ὑπὲρ πάντα ἄλλον, ἰδόντες ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου μεταῤῥυθμίζεται τὸ ἓν τῶν δύο Γυμνασίων εἰς Πρακτικὸν Γυμνάσιον, πεποιθότες δὲ ἐπὶ τοῦ ἐνδιαφέροντος, τὸ ὁποῖον δεικνύει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδίας διὰ τὴν ἀληθῆ καὶ πρακτικὴν μόρφωσιν τῆς νεολαίας ἡμῶν, ἔρχονται νὰ παρακαλέσωσιν αὐτὸν, ἐπειδὴ δὲν δύναται πρὸς τὸ παρὸν νὰ σκεφθῇ περὶ συστάσεως Ἐμπορικῆς Σχολῆς, νὰ προσθέσῃ ἕδρας ἐμπορικῶν γνώσεων εἰς τὸ Γυμνάσιον τοῦτο. Ἔστω δὲ βέβαιος ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς, ὅτι, ἐὰν πράξῃ τοῦτο, θὰ ἀποκτήσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην ἁπάντων τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Πατρῶν. Ἐκ τούτου λαμβάνων ἀφορμὴν, καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ ἀναφορὰν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλουσιν οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων Καστριτσίου, Γουναργιάννικα, Δρεπάνου, Ἀραχωβίτικα, Πλατάνι, Μποζαΐτι, Μπερναδέϊκα, Ἅγιος Γεώργιος, Ζαϊμέϊκα, Πεταλέϊκα κλπ. τῆς περιφερείας τοῦ δήμου Πατρέων. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἐνεργήσῃ, ὅπως συστηθῇ πλῆρες ἑλληνικὸν σχολεῖον εἰς ἓν τῶν χωρίων τούτων, καθόσον τὰ χωρία ταῦτα, ἔχοντα περὶ τὰς 700 οἰκογενείας, ἕνεκα τῆς ἀπομεμακρυσμένης ἀποστάσεως αὐτῶν ἀπὸ τῶν Πατρῶν καὶ τῆς ἐλλείψεως ὑλικῶν μέσων, ἵνα ἀποστέλλωσι τὰ τέκνα των εἰς τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα Πατρῶν, μετὰ τὴν ἐκ τῶν δημοτικῶν σχολείων ἀποφοίτησίν των, κατ’ ἀνάγκην διακόπτουσι τὴν περαιτέρω ἐκπαίδευσιν αὐτῶν. Ἅμα ἔλαβον τὴν ἀναφορὰν ταύτην, ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω λόγον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως περὶ τούτου, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος μοὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι λίαν δύσκολος ἡ αἴτησις αὐτῶν, διότι καὶ ἀπὸ ἄλλας ἐπαρχίας ἔχουσιν ὑποβληθῆ τοιαῦται αἰτήσεις, ἐὰν δ’ ἐκπληρωθῶσιν αἱ εὐχαὶ ὅλων, ἡ δαπάνη θὰ ἀνέλθῃ εἰς 40,000 περίπου δραχμάς. Πεποιθὼς ὅμως ἐπὶ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον δεικνύει καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διὰ τὴν ἀρτίαν μόρφωσιν τῶν νέων, ἐλπίζω ὅτι θὰ προσπαθήσωσι νὰ ἐξεύρωσι καὶ τὴν δαπάνην ταύτην, ὅπως ἐκπληρωθῇ δικαία εὐχὴ τῶν κατοίκων τόσων χωρίων. Ἤδη ἔρχομαι εἰς ἕτερον ζήτημα. Εἷς τῶν πέντε δήμων, τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν ἐπαρχίαν Πατρῶν, ὁ δῆμος Τριταίας, ἀπέχων περὶ τὰς δώδεκα ὥρας τῶν Πατρῶν, εἶναι ἐγκαταλελειμμένος παρὰ πάντων, καὶ οἱ κάτοικοι αὐτοῦ ἐρωτῶσι δικαίως ἑαυτοὺς, ἐὰν ὁ δῆμός των ἀπαρτίζῃ ἀληθῶς μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Ἡ ζωοκλοπὴ ἔχει πρὸ πολλοῦ ἐγείρει τοσοῦτον θρασεῖαν κεφαλὴν, ὥστε δύναταί τις μᾶλλον νὰ ὀνομάσῃ αὐτὴν ζωαρπαγὴν, διότι ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ οἱ ζωοκλέπται, ἀφοῦ δέσωσι καλῶς καὶ δείρωσι τοὺς δυστυχεῖς ποιμένας καὶ χωρικοὺς, ἁρπάζουσιν ὑπὸ τὰ ὄμματα αὐτῶν καὶ τὰ ποίμνια καὶ τὰ ζῶά των. Αἱ ἀγροζημίαι ἐπίσης εἶναι εἰς τὸν ὑπέρτατον βαθμόν· πάντοτε καλλιεργοῦσι τὴν γῆν, καὶ οὐδέποτε ἀπολαμβάνουσί τι ἐκ τῶν κτημάτων των. Καὶ ποῖος νὰ προστατεύσῃ αὐτοὺς καὶ τὰς περιουσίας των; εἷς ἐνωμοτάρχης καὶ τρεῖς χωροφύλακες, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ὁλόκληρον τὸν ἀπέραντον αὐτὸν δῆμον; Ἀλλ’ ἀπατῶνται, νομίζοντες ὅτι δὲν ἀπαρτίζουσι μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, διότι τοῦτο κατανοοῦσι καθ’ ὡρισμένας περιστάσεις, ὅταν οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν ἀδηλώτων οἴνων μεταβαίνωσιν, ἵνα καταμετρήσωσι τὸν οἶνον αὐτῶν, ὅταν οἱ ἀπαριθμηταὶ τῶν ζώων μεταβαίνωσι καὶ κόπτωσι πρωτόκολλα διὰ ζῶα, τὰ ὁποῖα οὔτε κατ’ ὄναρ ἔχουσιν ἰδεῖ οἱ χωρικοὶ, καὶ ὅταν οἱ εἰσπράκτορες μεταβαίνωσι νὰ λάβωσι τὸν φόρον διὰ ζῶα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι πλέον, διότι τοῖς ἐκλάπησαν, καὶ διὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουσιν. Ἀλλὰ καὶ περὶ συγκοινωνίας τί νὰ εἴπω; Ὁ δῆμος Τριταίας, ὡς ἔλαβον τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ἀπέχει δώδεκα ὥρας τῶν Πατρῶν, καὶ ἀπὸ τὸν Ὀκτώβριον, ὅτε ἀρχίζουσιν αἱ πρῶται βροχαὶ, μέχρι τῆς ἀνοίξεως, σχεδὸν παύει πᾶσα συγκοινωνία μετὰ τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν. Ἐν τούτοις πρὸ ἐτῶν ἀπεφασίσθη νὰ κατασκευασθῇ καὶ ἡ ὁδὸς αὕτη, καὶ διῃρέθη εἰς τρία τμήματα παρὰ τῶν μηχανικῶν· τὸ πρῶτον τμῆμα κατεσκευάσθη πρὸ ἐτῶν, τοῦ δευτέρου τμήματος καὶ ἡ σχεδίασις καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ἐγένετο, ἐξετέθη δὲ τὸ ἔργον εἰς δημοπρασίαν, ἀλλὰ δὲν κατεκυρώθη, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω ἐνταῦθα. Κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον μετέβην εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Διευθυντὴν αὐτοῦ, ὅπως διατάξῃ τὴν εὕρεσιν τῶν σχετικῶν· πράγματι δ’ εὑρέθησαν, ἐξεσκονίσθησαν ἐκ τῆς κόνεως, ἥτις εἶχε καλύψει αὐτὰ, καὶ ἀφοῦ εὑρέθη ὅτι ὑπάρχει πρὸς τοῦτο πίστωσις περὶ τὰς 62,000 δραχμὰς, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς ἀνήρχετο εἰς 67,000, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν—εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλω χάριτας διὰ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔδειξεν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην,—ὑπέβαλε τὰ σχετικὰ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐνέκρινε τὴν πρότασιν, καὶ ἐδόθη διαταγὴ, ὅπως ἐκτεθῇ τὸ ἔργον εἰς δημοπρασίαν· δι’ ὃ καὶ ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν κατοίκων τῆς Τριταίας εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἰδίᾳ δὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν κατασκευὴν ταύτην μένει τὸ τρίτον τμῆμα, τοῦτο δ’ ἀκριβῶς εἶναι τὸ ἀποκλεῖον τὴν συγκοινωνίαν πρὸς τὴν πρωτεύουσαν. Διὰ τοῦτο ἔρχομαι νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως διατάξῃ τὸν νομομηχανικὸν Πατρῶν νὰ μελετήσῃ καὶ τὸ τμῆμα τοῦτο, καὶ καταρτίσῃ τὰ διαγράμματα καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἀναγκαίας δαπάνης, ὅπως ἐν καιρῷ ἐκτεθῇ εἰς δημοπρασίαν καὶ τὸ τμῆμα τοῦτο. Ἐλπίζω ἐπίσης, ὅτι θέλει διατάξει τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀστυνομικῆς δυνάμεως ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ, καὶ παραγγείλῃ τὰς ἀρχὰς, ὅπως λάβωσι σύντονα μέτρα ὑπὲρ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας τῶν κατοίκων τοῦ ἀτυχοῦς αὐτοῦ δήμου. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τοῦ Προεδρείου, δύο ἀναφορὰς τῶν κατοίκων τῆς ἄνω πόλεως Πατρῶν, ἑκατέρα τῶν ὁποίων ἔφερεν ἄνω τῶν 700 ὑπογραφῶν. Διὰ τῆς μιᾶς τῶν ἀναφορῶν τούτων οἱ κάτοικοι ἐζήτουν τὴν μετάθεσιν τοῦ ἑνὸς τῶν δύο αὐτόθι Γυμνασίων εἰς τὴν ἄνω πόλιν, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους καὶ ἐγὼ ἐξέθηκα τότε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἀνεγράφοντο οὗτοι. Διὰ τῆς ἑτέρας ἐζήτουν τὴν ἀπομάκρυνσιν τῆς ἀποθήκης τοῦ ὑλικοῦ πολέμου ἐκ τοῦ κεντρικωτέρου μέρους τῆς πόλεως, καὶ τὴν ἐπαναφορὰν τῆς ἕδρας τοῦ τάγματος τοῦ πεζικοῦ εἰς τὴν ἄνω πόλιν. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ οἰκεῖοι Ὑπουργοὶ ἔδειξαν μέγιστον ἐνδιαφέρον ἐπὶ τῶν δικαίων τούτων αἰτήσεων. Καὶ ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διέταξε τὴν μεταφορὰν τοῦ ἑνὸς τῶν Γυμνασίων εἰς τὴν ἄνω πόλιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἤδη εἶχεν ἀρχίσει τὸ σχολικὸν ἔτος, ἀνεκάλεσε τὴν διαταγήν του ταύτην, ἐπιφυλαττόμενος ἵνα κατὰ τὰς διακοπὰς τῶν μαθημάτων διατάξῃ τὴν ἐν τῇ ἄνω πόλει ἐνοικίασιν καταλλήλου οἰκίας διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ Γυμνασίου, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῆς ἀποθήκης τοῦ ὑλικοῦ πολέμου καὶ τὴν ἐπαναφορὰν τῆς ἕδρας τοῦ τάγματος εἰς τὴν ἄνω πόλιν, ἐπίσης διέταξε τὸν σχηματισμὸν ἐπιτροπῆς, ὅπως δι’ ἐκθέσεώς της γνωματεύσῃ περὶ τούτων πάντων, μανθάνω δὲ εὐχαρίστως, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν ἤδη τὴν ἔκθεσίν της, σύμφωνον μὲ τὰς εὐχὰς τῶν συμπολιτῶν μου. Θὰ παρακαλέσω δὲ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ὅπως ἐπισπεύσωσι τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν δικαίων τούτων αἰτήσεων. Διὰ πάσας τὰς δικαίας ταύτας αἰτήσεις τῶν συμπολιτῶν μου, μὴ θέλων νὰ ἐκληφθῶ ὅτι συνιστῶ ταύτας χάριν δημοκοπίας καὶ ἵνα ἀναγραφῇ αὔριον εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι εἶμαι ὁ μόνος ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων, ὅστις φροντίζει ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, καθόσον ἀπεναντίας πρεσβεύω, ὅτι ἅπαντες οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας μας ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰσθημάτων ἐμφοροῦνται καὶ ἔχουσι τὸν αὐτὸν πόνον καὶ τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τοῦ τόπου καὶ τῶν συμπολιτῶν των, θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους τούτους συναδέλφους, ὅπως, ἀφήνοντες πᾶσαν τοπικὴν διαμάχην, συνηγορήσωσιν ἐπίσης ὑπὲρ τῆς θεραπείας τῶν ἀναγκῶν τούτων τοῦ τόπου μας, καὶ ἀποδείξωσι καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς πάντας, ὅτι, ἂν διαιρούμεθα τοπικῶς, εἰς τὰ γενικὰ ὅμως συμφέροντα τοῦ τόπου μας εἴμεθα ἀδιαῤῥήκτως συνησπισμένοι.

§14ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς ὑπεβλήθη ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Πουλήθρων τοῦ δήμου Μαριοῦ τῆς ἐπαρχίας μας. Δυστυχῶς κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, ἕνεκα κακοδιαθεσίας, ἤμην ἀπὼν, ἔσπευσα δὲ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ παρελθόντος Σαββάτου, ὅπως λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Βόλου ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ μοὶ ἐπέτρεψε τοῦτο, ἰσχυριζόμενος, ὅτι ἐδήλωσεν, ὅπως ἀγορεύσῃ ἐπὶ τοῦ πολυθρυλήτου ζητήματος Χαμμερστάϊν κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ἂν καὶ οὐδόλως εἶχε δίκαιον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Βόλου, διότι διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Χαμμερστάϊν ὡρίσθη ἡμέρα συζητήσεως, καὶ ἠδύνατο ἡ συζήτησις αὕτη νὰ θεωρηθῇ μᾶλλον ὡς ἡμερησία διάταξις, καὶ ἔπρεπεν ἅπαντες οἱ μὴ ἔχοντες σχετικὸν μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ προηγηθῶσιν αὐτοῦ. Ἐν τούτοις ὑπεχώρησα, λυπούμενος, εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ἀδημονοῦντα πότε νὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ, ὅπως συζητηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἀναπαύσῃ τὴν συνείδησίν του, ὅτι οὐδὲν τὸ παράνομον συνέβη κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Σπεύδω λοιπὸν σήμερον, ὅπως παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ διατάξῃ τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαγορεύσεως ἀποστάξεως οἰνοπνεύματος ἐκ χαρουπίων, διότι διὰ τὸ χωρίον τοῦτο εἶναι ζήτημα ζωτικώτατον, εἶναι τὸ μόνον προϊόν, τὸ ὁποῖον παράγει. Προσέτι δὲ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐκ μέρους τῶν χωρίων Τυροῦ καὶ Μελάνων τοῦ δήμου Λιμναίων τῆς ἐπαρχίας μου, ὅπως ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην, διότι καὶ διὰ τὰ χωρία ταῦτα εἶναι τὸ μόνον προϊὸν, τὸ ὁποῖον ἔχουσι. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ἀξιεπαίνως φερόμενοι, οὐδόλως ἐζήτησαν, οὔτε παρεκάλεσαν τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῶν, οὔτε ἀναφορὰν ἔπεμψαν, ὅπως μὴ ἀπαγορευθῇ ἡ ἀπόσταξις ἐκ χαρουπίων, θέλοντες νὰ δώσωσι τὸ παράδειγμα, θυσιάζοντες τὸ προϊὸν τοῦτο χάριν τοῦ γενικοῦ συμφέροντος τῆς σταφίδος, ἀλλὰ τοῦτο μόνον δι’ ἓν ἔτος καὶ οὐχὶ ἐπ’ ἄπειρον· ἐὰν ἤθελεν ἐξακολουθήσει περισσότερον τοῦτο, τότε οἱ κάτοικοι οὗτοι καταστρέφονται, διότι, ὅπως εἶπον, εἶναι τὸ μόνον προϊὸν, τὸ ὁποῖον ἔχουσι. Σημειώσατε δὲ, ὅτι τὰ τρία ταῦτα χωρία παράγουσι τόσον ὀλίγον ποσὸν, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ οὐδὲν ἄλλο μέρος, ἐξαιρέσει χωρίου τινὸς τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, τὸ ὁποῖον ἐπίσης παράγει ἀνάξιον λόγου ποσόν· ἤτοι τὸ μὲν χωρίον Πουλήθρων δὲν παράγει περισσότερον τῶν 6 χιλιάδων στατήρων, τὰ δὲ χωρία Τυροῦ καὶ Μελάνων 8 χιλιάδας στατήρων τὸ πολὺ, τὸ δὲ χωρίον Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς περὶ τοὺς 5 χιλιάδας στατῆρας. Τὰ ποσὰ ταῦτα οὐδόλως δύνανται νὰ ἐπηρεάσωσι τὴν τύχην τῆς σταφίδος, ἐνῷ διὰ τὰ χωρία ταῦτα εἶναι ζήτημα ζωτικώτατον, διότι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι τὸ μόνον προϊὸν αὐτῶν, ὃ μέχρι σήμερον εὑρίσκεται εἰς τὰς ἀποθήκας, καὶ κατήντησεν ἄχρηστον. Ἑπομένως παρακαλῶ θερμῶς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ τὴν παράκλησιν, ἣν ἀπευθύνω ἐκ μέρους τῶν χωρίων Τυροῦ καὶ Μελάνων.

§15Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κατὰ τεκμήριον τῆς βουλευτικῆς ἀποφάσεως ὑπερβὰς τὸ 30ὸν ἔτος, νεαρώτατος δ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν ἡλικίαν, πολὺ ἐνωρὶς ἀνέλαβε νὰ διδάξῃ τοὺς συναδέλφους του. Τὸν εὐχαριστῶ διὰ τοῦτο· τὸν παρακαλῶ ὅμως νὰ συγκινῆται ὀλιγώτερον διὰ τὰ παθήματα τῶν ἄλλων. Φαίνεται ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐνδιαφέρεται περισσότερον διὰ τὰ χαρούπια τῆς ἐπαρχίας του, παρὰ διὰ τὸ Σύνταγμα τῆς πατρίδος μας, καὶ ἐθεώρησεν, ὅτι ἡ σύστασίς του ἔπρεπε νὰ προτιμηθῇ, ἐν τῷ ὑπερβολικῷ δὲ ζήλῳ του ἐνόμισεν, ὅτι κατεπάτησα τὸν ἀγρόν του, διότι δὲν τῷ ἐπέτρεψα νὰ ὁμιλήσῃ, καὶ σήμερον ἦλθε νὰ διεκδικήσῃ τὰ δικαιώματά του. Ἐνόμισε δὲ, ὅτι ἔπρεπε νὰ διδάξῃ καὶ τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία ἐδέχθη τὰς παρατηρήσεις μου, νομίσας ὅτι παρεβίασα ἀναφαίρετον δικαίωμά του, ἵνα ἐπαναλάβῃ τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν δύο συνάδελφοί του εὐφραδέστερον, ἢ τοὐλάχιστον ἐπίσης εὐγλώττως, ὑπέβαλον, ὁ κ. Πέῤῥος καὶ ὁ κ. ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. Καλὸν εἶναι νὰ μάθῃ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τὰς ἐπερωτήσεις, κατὰ τὰ παρ’ ἡμῖν κρατοῦντα μέχρι τοῦδε, οἱ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι καὶ συζητοῦσι μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἄρχεται ἡ ἡμερησία διάταξις. Εἶχεν ὑποβληθῆ πρότασις, καὶ ὡρίσθη νὰ γείνῃ συζήτησις τὴν ἡμέραν ἐκείνην, πρὸ πάσης ἄλλης ἐπερωτήσεως, καὶ εἶχε ζητηθῆ ὁ λόγος ἀπὸ τὸν κ. Καΐρην καὶ ἀπὸ ἐμὲ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ὥστε εὐχαριστῶ τὸν κ. συνάδελφον, διότι ἦλθεν αὐτόκλητος νὰ διδάξῃ καὶ ἐμὲ καὶ τὴν Βουλήν. Καλὸν ὅμως θὰ ἦτο νὰ ἀναγνώσῃ καὶ νὰ μελετήσῃ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ὃν φαίνεται πάντη ἀγνοῶν.

§16ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ἐξωδίκου παρεκβάσεως, περὶ χαρουπίων. Ἔχω νὰ ὑποβάλω ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος καὶ ἐγὼ ἀναφορὰν 87 συμπολιτῶν μου, κατοίκων τοῦ δήμου Ζάρακος τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, παρακαλούντων νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν χαρουπίων.

§17ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Πάλιν περὶ τῶν χαρουπίων!

§18ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δεικνύετε πολὺ ἐνδιαφέρον δι’ αὐτά. Θὰ σᾶς ἦναι προϊὸν ἀγαπητὸν, ὡς φαίνεται, κύριε συνάδελφε. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη καὶ τὸ ὁποῖον, ὅσον καὶ ἂν ἦναι μικρὸν καὶ ὅσον καὶ ἂν ἀφορᾷ εἰς μικρὰ συμφέροντα, θὰ εὐεργετήσῃ πολίτας πενιχρότατα ζῶντας.

§19ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κάμνω γνωστὸν εἰς τὸν διδάσκαλόν μου καὶ ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας (ἱλαρότης) ὅτι πλεῖστα σχολεῖα τῆς Μεσσήνης πρόκειται νὰ κλείσωσιν, ὡς ἐκ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐσχάτως ἐψηφίσαμεν, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, διότι τὸ κακὸν εἶναι μέγα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Μήλου κ. Κουλούρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 179 τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 157.) Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Ν. Σχινᾶς ὑποβάλλει ἐπερώτησιν πρὸς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ναυτικῶν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς.

§21ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὰς ἀκολούθους πληροφορίας περὶ τοῦ λοιμοκαθαρτηρίου Τρικκέρων: αʹ) Ὁποία ἡ γενομένη διὰ τὴν ἀνέγερσιν τούτου δαπάνη, καὶ ποῖαι δαπάναι πρὸς συντήρησιν τῶν παραπηγμάτων ἐγίνοντο κατ’ ἔτος. βʹ) Ὁποῖαι μισθοδοσίαι κλπ. ἐπληρώθησαν εἰς τὸ προσωπικὸν κατ’ ἔτος, ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεώς του μέχρι 1ης Ἰανουαρίου 1896. γʹ) Ὁποῖος ὁ ἀριθμὸς τῶν κατ’ ἔτος τελεσάντων κάθαρσιν πλοίων καὶ ἀτμοπλοίων, καὶ ποῖος ὁ τῶν ἀτόμων· καὶ δʹ) Πόσοι χωροφύλακες ἢ στρατιῶται παραμένουσιν ἐκεῖσε διαρκῶς πρὸς φύλαξιν.» «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν ὑφ’ ἑκάστου πλοίου τοῦ στόλου (τῶν ἀναφερομένων ἐν σελ. 22 τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1896) καταναλισκομένων: αʹ) Ἐν ἠρεμίᾳ (ἀγκυροβολίᾳ) ἐλαίου, λίπους, ἀνθράκων κλπ. βʹ) Ἐν προετοιμασίᾳ πλοῦ, πρὸς παρασκευὴν ἀτμοῦ, ἀνθράκων καὶ λιπωδῶν οὐσιῶν κλπ., καὶ τὸ χρονικὸν ἀπαιτούμενον διάστημα. γʹ) Τὸ ποσὸν τῶν καθ’ ὥραν πλοῦ καταναλισκομένων ἀνθράκων (σημειουμένης τῆς ποιότητος τῶν ἀνθράκων ἢ πλίνθων), ἐλαίου, λίπους, στυπίου κλπ., μὲ μεγάλην ταχύτητα, ὡς καὶ μὲ ἠλαττωμένην.»

§22ΔΑΓΡΕΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ παρελθόντος Σαββάτου, κατὰ παράκλησίν μου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπέβαλε σχέδιον νόμου περὶ συστάσεως τοῦ Κακουργιοδικείου Καλαμῶν, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς 1ης τοῦ ἔτους ἀργεῖ, πρὸς ζημίαν τῶν κατοίκων Καλαμῶν καὶ Πυλίας. Κατὰ τὸν νόμον, τὸ Πρωτοδικεῖον ἐκήρυξεν ἐκτελεστὸν τὸν κατάλογον τῶν ἐνόρκων, ὁ ὁποῖος ἴσχυε διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, ἀλλὰ τῇ ἀσυγγνώστῳ ἀμελείᾳ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν, ἰδίᾳ τοῦ νομάρχου, δὲν συνετάχθη κατάλογος ὁρκωτῶν, καὶ ἑπομένως τὸ Κακουργιοδικεῖον ἀργεῖ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἵνα μὴ ὑφίστανται ζημίας αἱ ἐπαρχίαι αὗται.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ὕδρας κ. Παντελῆς Γκίκας ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν.

§24ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλοῦνται οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐκκλησιαστικῶν νὰ καταθέσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν εἰσπραχθέντων κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν ἐξ εἰσφορῶν τοῦ δήμου Ὑδραίων διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ δήμου τούτου, ὡς καὶ τῶν γενομένων κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα δαπανῶν ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ ἐν λόγῳ δήμου, ἐπίσης δὲ καὶ τῶν ἐνοικίων, ἅτινα τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐπλήρωσε κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο διὰ καταστήματα δημοτικῶν σχολείων Ὕδρας, καὶ ποῖον ποσὸν περιελήφθη κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα εἰς τὰς εἰσφορὰς διὰ πληρωμὴν ἐνοικίων τῶν δημοτικῶν σχολείων Ὕδρας.»

§25ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρό τινων ἡμερῶν ἐδημοσιεύθησαν ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως διάφοροι διακηρύξεις περὶ ἐνοικιάσεως πενταετοῦς διαφόρων ἁλικῶν τοῦ Κράτους, ὡς τῆς Ἀναβύσσου, τῆς Λευκάδος, τοῦ Μεσολογγίου. Ἡ χθὲς εἶχεν ὁρισθῆ ὡς ἡμέρα ἐνεργείας τῆς δημοπρασίας. Πρώτην φορὰν μανθάνω, ὅτι ἐπιτρέπεται ἐνοικίασις πενταετὴς τῶν ἁλικῶν. Ἡ διακήρυξις τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Ἀττικῆς ἀναφέρει τὴν διάταξιν τοῦ διατάγματος τῆς 20 Αὐγούστου 1893. Τοῦτο ὅμως κανονίζει τὰς ἐνοικιάσεις διαφόρων ἀμέσων φόρων, οὐδεμίαν ἐχόντων σχέσιν πρὸς τὴν ἐνοικίασιν τῶν ἁλικῶν. Τὸ διάταγμα αὐτὸ ἐξεδόθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 138 ἐδαφ. δʹ. τοῦ νόμου ͵ΒΠʹ τῆς 5 Αὐγούστου 1892, ἔχοντος ὡς ἑξῆς: «Διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, θέλουσι κανονισθῆ διὰ πάντας τοὺς ἐν τῷ παρόντι νόμῳ ἀμέσους φόρους, τοὺς δι’ ἐνοικιάσεως διατιθεμένους, τὰ τῆς διεξαγωγῆς τῶν δημοπρασιῶν καὶ τὰ τῶν ὑποχρεώσεων ἐν γένει τοῦ ἐνοικιαστοῦ καὶ τῶν συνεπειῶν τῆς ἀθετήσεως τούτων.» Νομίζω ὅτι, ἂν αὐτὸς ὁ νόμος μόνον ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν πρὸς ἔκδοσιν εἰς πενταετῆ ἐνοικίασιν τῶν ἁλικῶν τοῦ Κράτους, τοιαύτη ἐνοικίασις δὲν εἶναι νόμιμος. Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχει νόμος, ἐπιτρέψας τὴν ἐπὶ ἓν ἔτος ἐνοικίασιν τῶν ἁλικῶν. Ἔκτοτε δὲν ἐξεδόθη ἕτερος νόμος, μεταβάλλων αὐτὸν, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ἐπιτραπῇ πολυετὴς ἐνοικίασις αὐτῶν. Ἀλλ’ ἂν ἀπατῶμαι, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ ὑποδείξῃ τὸν νόμον, ὅστις ἐπιτρέπει τὰς πολυετεῖς ἐνοικιάσεις τῶν ἁλικῶν.

§26Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου ἔχει βάσιν. Πρὶν ἢ ἐκδοθῇ ἡ διακήρυξις, ἐκρίθη ὠφέλιμον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ συνταχθῇ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιτρέπηται ἡ πενταετὴς ἐνοικίασις τῶν ἁλικῶν. Τὸ νομοσχέδιον συνετάχθη, ὁ ἔφορος δὲ, γνωρίζων ὅτι ἐπρόκειτο τοιοῦτο νομοσχέδιον νὰ ὑποβληθῇ, ἔσπευσε καὶ ἐδημοσίευσε τὴν διακήρυξιν. Σήμερον ἐπρόκειτο νὰ εἰσαγάγω τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς τελετῆς δὲν ἠδυνήθην. Ἑπομένως ἡ διακήρυξις τῆς δημοπρασίας, καὶ ἂν ἡ δημοπρασία γείνῃ πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, θέλει θεωρηθῆ ὡς μὴ γενομένη.

§27ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ πάταγος καὶ κατάκρισις σχετικὴ πρὸς τὴν ψηφισθεῖσαν πίστωσιν τῶν 24,000 δραχμῶν πρὸς δικαιοῦχον ἀξιότιμον ἡμῶν συνάδελφον. Ἡ κατάκρισις αὕτη, ὡς γίνεται, θίγει τὴν ὑπόληψιν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τοῦ στοιχειώδους ἠθικοῦ κύρους, τὸ ὁποῖον παρὰ τῇ κοινωνίᾳ αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἔχωσι. Καὶ δὲν λέγω ταῦτα διότι θεωρῶ ὅτι ὑπάρχει καθῆκον ἢ δικαίωμα, ὅπως δίδῃ ἀφορμὴν συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ πᾶν τὸ γραφόμενον ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ. Ἀπεναντίας ἐν Κοινοβουλίοις πεπολιτισμένων Κρατῶν ὑπῆρξε καὶ ἀμφισβήτησις, ἂν δύναται νὰ γίνηται ἀνάγνωσις γραφομένων ἐν ταῖς ἐφημερίσι. Κατὰ τὸ 1840 ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τῆς Ἀγγλίας, ἥτις εἶναι ἡ κοιτὶς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶχε διακόψει τινὰ, ὅστις ἀνεγίνωσκεν ἀγορεύων κἄτι τι, γραφὲν ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἀλλ’ ὁ πολὺς Πὴλ εἶχε παρατηρήσει, ὅτι ἡ τοιαύτη αὐστηρότης εἶναι ὑπέρμετρος· τοσαύτην ὅμως ἀφ’ ἑτέρου τὰ Ἀγγλικὰ κοινοβουλευτικὰ ἤθη ἀποδίδουσι σημασίαν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ τύπου, ὥστε κατὰ τὸ 1856 ἀνεκήρυξαν, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀνάγνωσις καὶ ἄρθρων ὁλοκλήρων ἐφημερίδων. Τοσαύτην τὸ Κοινοβούλιον, σχετικῶς πρὸς θέμα συζητούμενον, σημασίαν καὶ δύναμιν ἀπέδωκεν εἰς τὸν τύπον, τὸν κληθέντα παρὰ τῶν πολλῶν τετάρτην δύναμιν τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν εἶχε τὴν σημασίαν ταύτην μία ἐκστρατεία κατὰ τῶν πράξεων τῆς Βουλῆς, προσδίδει σημασίαν τὸ ὅτι ἡ μειονοψηφία ἀπῄτησε ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ ἐθεωρήθη, ὅτι διῃρέθημεν εἰς δύο στρατόπεδα, οἱ μὲν ἀποφασίσαντες χάριν Βουλευτοῦ νὰ ἁρπάσωμεν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον 24,000 δραχμὰς, οἱ δὲ ἀποκρούσαντες τοῦτο, καὶ οὕτω παριστάμεθα διαιρεθέντες εἰς δύο κοινοβουλευτικὰ κόμματα, ὑπὸ σημαίαν ὡραίων μὰ τὴν ἀλήθειαν ἀρχῶν! ποίων ἀρχῶν; ὅτι ἡ μία μερὶς, ἡ ὁποία συνέπεσε νὰ πλειονοψηφῇ κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, εἶναι ὑπὲρ τῆς διαρπαγῆς τοῦ δημοσίου ταμείου, ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ διανομῆς μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς, ἡ ἄλλη μερὶς ἀποκρούει τοῦτο! Καὶ γίνεται ὅμοιόν τι τῆς ὑποθέσεως τοῦ Σπάρταλη, ἐφ’ ἧς διὰ μακρῶν ἠγορεύσαμεν, καὶ ἐθεωρήθη, φαίνεται, ὅτι τότε μὲν ἠγορεύομεν, διότι ἐπρόκειτο περὶ τετρακοσίων χιλιάδων, ἀλλ’ ὅτι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς κλοπῆς, ὅταν πρόκειται περὶ διανομῆς 24 χιλιάδων. Δύναται οὕτω νὰ θεωρηθῇ, ὅτι διῃρέθημεν εἰς λωποδύτας εὐτελεστέρους καὶ ὀλιγώτερον εὐτελεῖς. Ἐῤῥήθη κατὰ τινα συνεδρίασιν, ὅτι ὑπῆρχε σχέσις τις τῆς ὑποθέσεως τοῦ βαρώνου Χαμμερστάϊν μὲ τοὺς Ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνας. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ἂν πρόκειται νὰ συσχετίζωμεν οὕτω τὰ πράγματα, σχέσις πρὸς τὴν εὐδοκίμησιν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων δύναται νὰ εὑρεθῇ καὶ εἰς τὴν πίστωσιν ταύτην, διότι οἱ ξένοι δύνανται νὰ φοβηθῶσιν, ὅτι πρόκειται νὰ ἔλθουν εἰς τόπον, ὅπου ἡ πλειονοψηφία τοῦ Κοινοβουλίου ἀποτελεῖται ἀπὸ λωποδύτας! Ἀλλ’ ἵνα σπουδαιολογήσωμεν, νομίζω ὅτι τὰ τοιαῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μένωσιν ἀπαρατήρητα· θὰ ἦτο ἄδικος ὀλιγωρία πρὸς τὴν δύναμιν τοῦ τύπου, νὰ ἐπετρέποντο τὰ τοιαῦτα καὶ νὰ δίδωται ἀφορμὴ παρεξηγήσεων κατὰ τοῦ Κοινοβουλίου, διότι ἐζητήθη ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Καὶ ναὶ μὲν, ὡς εἰδικῶς παρετήρησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὸ τεκμήριον τῆς ἀληθείας ὑπάρχει εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα ὑπὲρ τῆς πλειονότητος, ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς πλειονότητος ἐν τῷ ἔθνει, καὶ ἐνῷ ἡ πλειονοψηφία ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ἵσταται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς κοινῆς γνώμης,—καὶ τοῦτο εἶναι ἴσως ἡ οὐσία τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος—οὐδεὶς βεβαίως δύναται νὰ παρατρέχῃ ἐν σιγῇ τὰ παρατηρούμενα ἐν τῷ τύπῳ, προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων. Καὶ ἐνῷ ἐγράφησαν εἰς σοβαρὰς ἐφημερίδας ἐπανειλημμένως τὰ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην...

§28ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μία ἐφημερὶς εἶναι, ἢ ἐφημερίδες;

§29ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μία, ἐφημερίδες· καὶ ἡ «Ἀκρόπολις» καὶ τὸ «Ἄστυ» καὶ ἡ «Ἐφημερὶς» τοῦ Κορομηλᾶ. Ἐφημερίδες σοβαρώταται.

§30ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τί μᾶς ἐνδιαφέρει ἡμᾶς τί γράφουν; Δι’ ἐμὲ αὐταὶ εἶναι πατσαβοῦρες!

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§32ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τοῖς τὸ λέγω νὰ τὸ ἀκούσουν. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν οἱ δημοσιογράφοι ἔχουσιν ἀνατροφὴν, γνωρίζουσι ποίους νὰ σέβωνται καὶ ποίους νὰ ψέγωσιν. Ὅταν τὴν μόνην ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Ἑλλὰς, τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οἱ ἰδικοί μας δὲν σέβωνται, αὐτοὶ εἶναι ἄξιοι περιφρονήσεως. Αὐτὴν τὴν δήλωσιν κάμνω.

§33ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ διόλου δὲν ἐνοχλοῦμαι ἐκ τῆς διακοπῆς, ἣν μοὶ ἐκάματε· σᾶς εὐχαριστῶ μάλιστα, ἀλλὰ διαφωνῶ πάρα πολὺ πρὸς ὑμᾶς. Καὶ πᾶσα ἄλλη ἐλευθερία καὶ ἡ ἐλευθερία τῆς δημοσιογραφίας εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκέπτηταί τις, ἂν προσβάλληται ἐκ τῆς ἐλευθερίας ταύτης σήμερον ἢ αὔριον τὸ συμφέρον εἴτε ἀτόμων εἴτε σωματείων. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰς βλάβας τὰς προσωρινάς. Ἡ ἐλευθερία τῆς δημοσιογραφίας βαδίζει τὸν δρόμον της, συντρίβουσα πολλάκις, ἔστω καὶ ἀδίκως, ἄτομα ἢ σωματεῖα, ἀλλὰ βαδίζει τὸν δρόμον της, κατὰ αἰωνίους νόμους, χάριν πολὺ γενικωτέρων σκοπῶν. Ἡ ἐλευθερία τῆς δημοσιογραφίας δὲν εἶναι πολιτική τις ἐλευθερία ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς Πολιτείας· εἶναι ἡ ἐλευθερία τῆς ἀνθρωπότητος, διότι εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ πνεύματος. Ἡ ἐλευθερία τῆς δημοσιογραφίας, καὶ παρεκτρεπομένη, ὑπηρετεῖ τὴν κοινωνίαν. Ἡ ἐλευθερία τῆς δημοσιογραφίας δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ περισταλῇ, παρὰ δι’ αὐτῆς ταύτης τῆς ἐλευθερίας, καὶ ὑπηρετεῖται ἡ ἀλήθεια, ὅταν δίδῃ ἀφορμὴν ὁπωσδήποτε εἰς τὸν ἔλεγχον ἡ δημοσιογραφία. Ἄλλως δὲ καὶ οὐσιωδῶς φρονῶ, ὅτι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον δύναται, ἔστω καὶ ἀδίκως ἐπιτιθεμένη, νὰ προκαλῇ τὴν προσοχὴν τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων· καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἀπρονοησία τις πρὸς τὴν εὐκολίαν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχωσιν οἱ δημοσιογράφοι, ὅπως καλῶς ἀντιλαμβάνωνται τὰ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, δὲν πταίουσιν εἰς τοῦτο αὐτοί, διότι πολλάκις ταῦτα προέρχονται ἐκ τοῦ τυχαίου αὐτοῦ περιστατικοῦ περὶ τῆς διορθώσεως τοῦ ὁποίου, νομίζω, ἔχει ἤδη λάβει πρόνοιαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς· ἐννοῶ τὴν ἔλλειψιν τῆς ἀκουστικῆς ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ. Ὁπωσδήποτε δὲν πρέπει πολὺ νὰ σπεύδωμεν εἰς κατακρίσεις ἐναντίον τῆς δημοσιογραφίας. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἐλευθερία ἐν γένει καὶ ἡ ἐλευθερία τῆς δημοσιογραφίας. Καὶ ὁ πολιτευόμενος, ἀποφασίζων νὰ ῥιφθῇ εἰς τὸ στάδιον τὸ πολιτικόν, πρέπει νὰ συλλογίζηται, ὅτι πρὸ παντὸς εἶναι ὑπεύθυνος, πρὸ παντὸς ἔχει καθήκοντα, καὶ νὰ παραιτῇ τὰ δικαιώματά του κατὰ μέρος. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐλέγχηται, καὶ νὰ ἐλέγχηται αὐστηρῶς. Δὲν μὲ σκανδαλίζει λοιπὸν, ὅτι ἐγένετο λόγος καὶ πάταγος ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ περὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, διότι δὲν ἀποκλείεται ἡ ὑπεράσπισις καὶ ἡ διόρθωσις τοῦ λάθους, ἂν τυχὸν ὑπάρχῃ τοιοῦτόν τι· ἀλλοίμονον δὲ, ἐὰν περιστείλωμεν τὴν δύναμιν τοῦ τύπου, τὴν κυριωτέραν δύναμιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὰς ἀληθεῖς ἐγγυήσεις ἐν τοῖς ἐλευθέροις πολιτεύμασιν. Ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη βεβαίως νὰ ἐπιστήσωμεν ἁπλῶς τὴν προσοχὴν, διότι οἰκτρὰν παρανόησιν ἐποιήσατο ὁ τύπος ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς· καὶ εἶναι περίεργος ἡ παρανόησις, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον σήμερον σοβαρωτάτη ἐφημερὶς ἀναφέρει ἐν τῷ μέσῳ αὐτῆς τῆς ἐκστρατείας, τὴν ὁποίαν ποιεῖται κατὰ τῆς ἀποστάσεως τῆς Βουλῆς, τί; ἀναφέρει αὐτὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγὼ ἀπὸ της θέσεώς μου, προλαμβάνων καὶ ἀποκρούων μίαν αἴτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ περὶ προσαγωγῆς ἐγγράφων, ὅπως διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ πληρέστερον (ἀναγινώσκει): «... Τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην δὲν ἦτο ἁρμοδία νὰ ἐκτιμήσῃ ἡ Βουλή, ἐξετάζουσα τὸν φάκελλον τῆς ὑποθέσεως Σινανιώτου, καὶ ν’ ἀποφανθῇ ὡς δικαστήριον περὶ τοῦ βασίμου τῆς ἀπαιτήσεως αὐτῆς. Ἐκ τῆς συζητήσεως, τῆς ἐκ τοῦ νομοσχεδίου προκληθείσης, ἡ Κυβέρνησις, ἄν τὸ συμφέρον της δὲν ἦτο νὰ τυφλώττῃ, βεβαίως ἠδύνατο νὰ φωτισθῇ κλπ.» Ἀλλὰ πῶς ὑποτίθεται τότε, ὅτι ἡ Βουλή, ἀποφηναμένη περὶ τῆς πιστώσεως ταύτης, ἐδίκασεν ὡς δικαστήριον καὶ εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ πληρωθῶσι τὰ χρήματα αὐτὰ εἰς τὸν κ. Σινανιώτην διότι ὀφείλοντο; Ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ ἦτο λογικὴ, καὶ τοσοῦτον λογικὴ, ὥστε δὲν ἠδύνατο ἐκ πρώτης ὄψεως νὰ τὴν ἀποκρούσῃ τις. Τί εἶχε ζητήσει ὁ κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτής; Νὰ συμπληρωθῶσι τὰ ἔγγραφα, ὅπως ἐν γνώσει ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ βασίμου τῆς ἀπαιτήσεως. Ἦτο ἀπαίτησις, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται ποτὲ ἡ πλειοψηφία νὰ ἀποφύγῃ, διότι, ὡς καὶ ἄλλοτε, πρὸ ἐτῶν, εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, κατὰ τὸ στάδιον τῆς διασκέψεως δὲν ὑπάρχει πλειοψηφία καὶ μειοψηφία· ἡ πλειοψηφία ἐκδηλοῦται ἐν τῇ ἀποφάσει, οὔτε ὑποτίθεται ὑπάρχουσα γνωμῶν πλειοψηφία, ἐκφράζουσα ἔννοιαν λογικὴν, πρὶν γείνῃ συζήτησις, οὔτε ὑποτίθεται ὑπάρχουσα συζήτησις, πρὶν προταχθῶσι τὰ μέσα τοῦ φωτισμοῦ. Λοιπὸν τοιαύτη αἴτησις ἀπολύτως ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἠδύνατο νὰ ἀποκρουσθῇ ὡς ἡ αἴτησις τοῦ κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ. Ἀλλὰ τί εἶπον ἐγὼ κατ’ αὐτῆς τῆς αἰτήσεως; Ἀκριβῶς ἐφοβήθην τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ὑποδεικνύει καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ κατακρίνουσα ἐφημερίς· διότι, ἐὰν, προκειμένου περὶ τοιούτου εἴδους πιστώσεων, ἤθελον ὑποτεθῇ ὅτι ἡ Βουλὴ, ἐξαντλοῦσα τὴν συζήτησιν καὶ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν της ὅλα τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα, ἀποφαίνεται, βεβαίως νομικῶς μόνον, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἀποκλείεται ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν δύναταί τις νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι μειοῦται ἡ εὐθύνη της καὶ ὑποτίθεται ὑπέχουσα εὐθύνην, ἵνα πληρώσῃ· καὶ ἂν δὲν εἶχον τὴν ἐναντίαν προκατάληψιν περὶ τῶν μελῶν τῆς μειοψηφίας, ἠδυνάμην ἴσως νὰ εἴπω, ὅτι διὰ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ἐποιοῦντο, ἔτεινον, καὶ καλὰ, νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐν συναρπαγῇ, ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις ἐξάπαντος νὰ πληρώσῃ συνεπεία ἀποφάσεως οὐσιαστικῆς τῆς πλειοψηφίας. Ἐγὼ δὲ ἀκριβῶς—καὶ δὲν ἔτυχε καὶ ἄλλος τις νὰ λάβῃ τὸν λόγον—τί εἶπον; εἶπον ὅτι, ἂν τυχὸν χρησιμεύῃ ἡ γενομένη συζήτησις, ἤθελε χρησιμεύσει μόνον πρὸς ἐπίτασιν, εἰ δυνατὸν, τῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργείου. Ἀλλοίμονον, Κύριοι, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι περιέστημεν τῷ ὄντι εἰς τοιοῦτον σημεῖον καταπτώσεως, ὥστε παραδεχόμενοι μίαν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὀφείλει εἰς ἕνα ἰδιώτην 24,000 δραχμὰς, σπεύδομεν καὶ τῷ λέγομεν: «Κύριε Ὑπουργὲ, λέγετε ὅτι ὀφείλετε δυνάμει ἀποφάσεων καὶ συμβολαίων· παρακαλοῦμεν, τὰ συμβόλαια ἐδῶ καὶ τὰς ἀποφάσεις, διότι θὰ τὰ ἐξελέγξωμεν, μήπως δηλαδὴ συμβαίνῃ τι, μήπως σκέπτεσθε νὰ κλέψητε τὸ ποσὸν αὐτὸ, ἀδιαφοροῦντες ἀκόμη καὶ περὶ εἰδικοῦ δικαστηρίου». Εἰς τοιοῦτον λοιπὸν σημεῖον κατηντήσαμεν! Καὶ βεβαίως, πολιτευόμενοι ὅπως πολιτευόμεθα, παριστάμεθα καὶ εἰς τὸν ἔξω κόσμον, ὅτι δὲν ἔχομεν ἰδέαν πλέον οὔτε ἀξιοπρεπείας κἄν, προκειμένου περὶ ἡμῶν αὐτῶν. Τί ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τις, ὅταν ὑποτεθῇ ὅτι οἱ Βουλευταὶ προέβησαν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ ὑπομιμνήσκωσι τὴν ἐποχὴν τὴν ἐν τῇ Ἀγγλίᾳ, καθ’ ἣν ὑπῆρχε ταμεῖον, ὅπως ἀναφέρει ἡ ἐφημερὶς, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐπληρόνοντο οἱ Βουλευταὶ διὰ τὴν ψῆφόν των; Λοιπὸν, ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐκφρασθῇ τις δυσμενῶς περὶ τῆς ἀπαιτήσεως ταύτης, νομίζω ὅτι οὐδὲν δυσμενέστερον κατὰ τῆς ἀπαιτήσεως ἠδύνατο νὰ εἴπῃ, παρὰ ὅ,τι εἶπον ἐγὼ, οὐδενὸς ἀντιλέγοντος, μηδὲ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἰς ὃν ὑπεμίμνησκον ὡς ἐκ περισσοῦ καὶ τὴν εὐθύνην. Λοιπὸν διατὶ νὰ γίνωνται αὐταὶ αἱ παρανοήσεις καὶ νὰ ἀδικῆται οὐ μόνον ἡ πλειοψηφία, ἀλλὰ καὶ ἡ μειοψηφία; Ἐπειδὴ ὅμως, ἀνεξαρτήτως τούτου, τὸ ζήτημα βεβαίως μένει ἀκέραιον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἐλέγχου, ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ διατάξῃ τὴν ἐκ νέου προσαγωγὴν τοῦ φακέλλου, διότι οὐδὲν ἐδικάσθη. Ἐδώσαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν πίστωσιν 24,000 δραχ. ὅπως, ἄν, ὡς λέγει, ὀφείλῃ, πληρώσῃ· ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴ ἐξετάσωμεν τί συμβαίνει, ἐν ἠρεμίᾳ καὶ προσηκόντως, οὐχὶ ἐν τῇ συζητήσει περὶ τῆς πιστώσεως, ἀλλ’ ἐν τῷ ἐλέγχῳ τῆς ἀπαιτήσεως ταύτης; Καὶ δύναμαι, χωρὶς νὰ περιαυτολογήσω, νὰ εἴπω, ὅτι ἓν βλέμμα ἂν ῥίψω εἰς τὸν φάκελλον, δύναμαι νὰ ἐννοήσω, ἐὰν κατὰ τῆς ἀπαιτήσεως ταύτης ὑπάρχῃ ἔνδικόν τι μέσον ἢ οἱονδήποτε νόμιμον μέσον, διότι, ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ, ἠμπορεῖ μὲν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὴν θεωρῇ ἀδικωτάτην τὴν ἀπαίτησιν καὶ κακῶς παρασκευασθεῖσαν, ἀλλὰ θὰ τὴν πληρώσῃ. Καὶ σεῖς νομίζετε, ὅτι εἶναι ἀκίνδυνον, πρὶν ἢ ἐξετάσῃ τις τὴν ὑπόθεσιν, νὰ ἀποφαίνηται κατὰ τοῦ ἰδιώτου; Θεωρεῖτε τοῦτο ἀπολύτως ἠθικόν, καὶ τὸ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ θεωρεῖτε ἀνήθικον; Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ προσαχθῇ ἐκ νέου ὁ φάκελλος, ὅπως, εἰσηγουμένων τῶν ἁρμοδιωτέρων εἰς τὴν Βουλὴν,—τοιοῦτοι βεβαίως δὲν εἶναι οἱ πλειότεροι, διότι οἱ πλειότεροι δὲν ἀσχολοῦνται ἐξ ἐπαγγέλματος εἰς τὰ νομικὰ,—ἀνακοινωθῇ καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ἂν κατὰ τῆς ἀπαιτήσεως ταύτης, ἥτις δὲν ἐπληρώθη, ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ κανὲν μέσον ἀντιστάσεως ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§34ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὁ ἐκ Ξηροχωρίου κ. Βουλευτὴς πρὸ μικροῦ ἐξήνεγκε μομφὴν κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ τύπου. Δυστυχῶς δὲν ἤμην παρών, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐλέγοντο ταῦτα, καὶ δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς τὰ λεχθέντα. Παρ’ ἀξιοτίμων ὅμως συναδέλφων ἐπληροφορήθην, ὅτι ἀπεκάλεσε τὰς ἑλληνικὰς ἐφημερίδας...

§35ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι πάσας.

§36ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀδιάφορον... τὰς ἀπεκάλεσε πατσαβοῦρες, καὶ τοὺς συντάκτας αὐτῶν ἀνθρώπους στερουμένους ἀνατροφῆς. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ὁ κύριος οὗτος ἐξυβρίζει τὰς ἑλληνικὰς ἐφημερίδας, καὶ στρέφων τὸν λόγον περὶ τῶν εὐρωπαϊκῶν, θέλει νὰ φαίνηται ὡς γνωρίζων πῶς ἔχουσι τὰ τοῦ τύπου ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ Γαλλίᾳ. Φαίνεται ὅμως, ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς στενὰς σχέσεις καὶ γνωριμίας οὔτε μετὰ τῶν ἐφημερίδων τούτων, οὔτε ἔλαβε κἂν γνῶσιν τῶν συμβάντων ἐπ’ ἐσχάτων δημοσιογραφικῶν σκανδάλων ἐν Εὐρώπῃ. Δὲν ἀρκεῖται ὅμως εἰς τὰς συγκρίσεις ταύτας, οὔτε περιορίζεται λέγων ἀλλ’ ἀντ’ ἄλλων, ἀλλὰ νομίζει εὐπρεπὲς ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν νὰ ἐκτοξεύῃ ὕβρεις κατὰ τῶν ἐφημερίδων καὶ τῶν δημοσιογράφων. Ἐγὼ ἔχω καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς μομφῆς ταύτης. Ἐγώ, ὅστις γνωρίζω τοὺς Ἕλληνας δημοσιογράφους ἐκ τοῦ πλησίον καὶ συνειργάσθην μετ’ αὐτῶν ἐπὶ μακρόν, δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, τὰ 9/10, τῶν ἀληθῶς ὅμως συντακτῶν τῶν ἐφημερίδων—καὶ λόγῳ μορφώσεως καὶ λόγῳ ἀνατροφῆς, καὶ λόγῳ πνευματικῶν χαρισμάτων, εἶναι ἄξιοι οὐχὶ βεβαίως τῆς μομφῆς, ἡ ὁποία ἐῤῥίφθη ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλ’ ἄξιοι τιμῆς καὶ πολλάκις καὶ θαυμασμοῦ. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ ἐκ Ξηροχωρίου συνάδελφος, πληροφορούμενος πάντα ταῦτα καὶ μανθάνων τὰ αἴσχη τ’ ἀποκαλυφθέντα ἐν τῷ Γαλλικῷ τύπῳ καὶ ἀλλαχοῦ, καὶ τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἐμόλυναν τὸν Ἑλληνικὸν τύπον, τοῦ ὁποίου ἡ πορεία, παρ’ ὅλας τὰς ἀδικίας, τὰς γενομένας κἄποτε κατὰ προσώπων, ἕνεκεν τῆς ἐξάψεως τῶν κομματικῶν παθῶν, ὡς καὶ ἡ πραγματικὴ ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων ἐργασία, καὶ ἡ προσπάθεια ὑπὲρ τῆς διαπαιδαγωγήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τιμᾷ ἀληθῶς καὶ τοὺς ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἐργαζομένους καὶ τὸν τόπον, ἄν, λέγω, μάθῃ ὅλα ταῦτα, ἐλπίζω ὅτι θὰ ἀναιρέσῃ τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν τόσον τραχέως ἐξήνεγκεν ἀπὸ τῆς θέσεώς του πρὸ μικροῦ.

§37ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, χαίρω διὰ τὴν ὑπερευαισθησίαν τοῦ πρώην ῥέπορτερ διαφόρων ἐφημερίδων ἐν Ἑλλάδι (γέλωτες). Ὡς συντάκτην ἐφημερίδος οὐδέποτε εἶδον τὸν κ. συνάδελφον. Εἶμαι πολὺ μεγαλείτερος τὴν ἡλικίαν ἀπὸ τὸν προαγορεύσαντα κ. Βελλιανίτην, καὶ εἰς πολλὰς περιόδους ἀντιπρόσωπος, διὰ τοῦτο διακρίνω τοὺς δημοσιογράφους ἀπὸ τοὺς ῥέπορτερ, βεβαιῶ δὲ, ὅτι τὸν κύριον τοῦτον μόνον ὡς ῥέπορτερ τὸν γνωρίζω. Ἐν Γαλλίᾳ, ὡς γνωρίζετε, τὰ τοῦ τύπου ἔχουσιν ἄλλως, παρὰ ὡς ἐν Ἑλλάδι. Ἐν Γαλλίᾳ παρατηρεῖ τις τοὺς μεγαλειτέρους δημοσιολόγους καὶ περιωνύμους συγγραφεῖς ὡς ὑπευθύνους συντάκτας. Τοὺς τοιούτους συντάκτας τιμῶ καὶ σέβομαι, ἀλλ’ ὁμιλῶ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, εἴτε γινόμενοι ὄργανα φατριασμοῦ, εἴτε δι’ ἄλλους λόγους, προσπαθοῦσι νὰ καταβιβάσωσι τὸ γόητρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον διὰ τοσούτων θυσιῶν ἀπέκτησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὡς ἐγγύησιν δὲ τούτου ἔχει τὸ Κοινοβούλιον, οὗ τὴν ἀξίαν προσπαθοῦσι νὰ καταβιβάσωσιν, ἐξευτελίζοντες διὰ τοιούτων συζητήσεων τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους. Σκεφθῆτε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι προσεπάθησαν νὰ παραστήσωσι τούτους ὡς χαριζομένους, καὶ ὅτι ἐνδόσαντες εἰς ἀνωτέραν τινὰ ἐπιῤῥοὴν ἔδωκαν τὴν ψῆφόν των, ὅπως ἐγκριθῇ ἡ πίστωσις τῶν 24,000 ὑπὲρ συναδέλφου τινὸς, καὶ ὅτι δῆθεν οἱ κύριοι ἀντιπρόσωποι, χωρὶς νὰ ἀναγνώσωσι καὶ μελετήσωσι τὸ σχέδιον, τὸ ἐψήφισαν, καὶ ὅτι χάριν κομματικῶν λόγων καὶ ἐκ λόγων συναδελφότητος μόνον χαρίζουσι τὸ ποσὸν τοῦτο. Τὸ εὐτελὲς τοῦ ποσοῦ, κύριε Πρόεδρε, ἀρκεῖ ν’ ἀποστομώσῃ τοὺς ἀδίκους ὑβριστὰς τῆς πλειονοψηφίας, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζομεν τὴν Κυβέρνησιν, ὡς μέλη τῆς πλειονοψηφίας, ἔχομεν δὲ καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν ἡγέτην αὐτῆς, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι δυνάμεθα νὰ γινώμεθα παραίτιοι νὰ ἐπισύρωμεν κατ’ αὐτῆς ὑπονοίας καὶ ὅτι δὲν θέλομεν τὸ ἠθικὸν κῦρος αὐτῆς, δι’ οὗ καὶ μόνου ἰσχυροποιεῖται μία Κυβέρνησις. Τὸ καθῆκον ἡμῶν εἶναι νὰ κρατῶμεν τὴν Κυβέρνησιν ὑπεράνω πάσης ὑπονοίας. Δὲν ἠδυνάμεθα, κύριε Πρόεδρε, παρὰ νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας ὑπὲρ αὐτῆς τῆς πιστώσεως, διότι ἡ ἀνάγνωσις τῶν δικαιολογητικῶν μᾶς ὑπηγόρευε νὰ πράξωμεν τοῦτο. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, πῶς εἶναι δυνατὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀνεχθῶμεν ἐπὶ τοσοῦτον δημοσιογράφους μωροὺς,—ἵνα μὴ ὀνομάσω αὐτοὺς συκοφάντας—οἱ ὁποῖοι ἀδίκως μᾶς ὑβρίζουσι καὶ τοὺς ὁποίους τολμῶσι συνάδελφοι, ὡς ἔπραξεν ὁ προαγορεύσας, νὰ ὑπερασπίζωνται, καὶ διὰ ποῖον λόγον; διὰ ποίαν αἰτίαν; μόνον ὅπως δημοκοπήσωσι, χωρὶς νὰ αἰσθάνωνται ὅτι οὕτω πράττοντες καταῤῥίπτουσι καὶ ἐξευτελίζουσιν ἑαυτούς! Ἐὰν ἐμέμφθην δημοσιογράφων τινῶν, δὲν προετιθέμην νὰ καταβιβάσω τὴν ἀξίαν καὶ τὸ κῦρος τοῦ τύπου, διότι ἐγὼ μόνον ἐκείνους ὑπηνισσόμην, ὅσοι προσεπάθησαν νὰ περιυβρίσωσι τὸ ἔθνος ὅλον, τουτέστι τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ἵνα κολακεύσωσι τρίτους, οὓς καὶ νὰ ἀναφέρω κἂν ἀπαξιῶ. Ταῦτα ἀπαντῶ εἰς τὸν συνάδελφον, ὑπενθυμίζων αὐτῷ, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι μᾶλλον ζηλότυπος τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ ἔτυχε νὰ γείνῃ Βουλευτὴς, εἰς ἁπλοῦς ῥέπορτερ τὸ ἐπάγγελμα.

§38ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὁ ἐκλεκτὸς τοῦ Ξηροχωρίου ἐπανέφερεν αὖθις τὸ ζήτημα, καὶ ἠθέλησε νὰ φέρῃ κρίσεις καὶ γνώμας πῶς λειτουργεῖ ἐν Γαλλίᾳ ἰδίως ὁ τύπος, ἔνθα, φαίνεται, εὑρίσκεται εἰς πληρεστέραν γνῶσιν τῶν συμβαινόντων. Ἂν πράγματι ἐγνώριζεν ὅ,τι προσποιεῖται ὅτι γνωρίζει, δὲν θὰ ἠγνόει τὰ αἴσχη τοῦ γαλλικοῦ τύπου, ὧν ἡ φήμη ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἐπτερύγισε...

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἕν μέρος μόνον τοῦ τύπου τούτου, κύριε Βελλιανίτη, οὐχὶ ὅλος ὁ γαλλικὸς τύπος.

§40ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἕν μέρος βεβαίως, τὸ μεγαλείτερον ὅμως, διότι τὰ μᾶλλον ἐπίσημα ὄργανα αὐτοῦ κατεδείχθησαν ἀργυρώνητα, ἐφωράθησαν ἀναμεμιγμένα εἰς ῥυπαρὰς ὑποθέσεις (διαμαρτυρίαι ἐν τῇ ἀριστερᾷ). Εἶναι περιττὸς ὁ θόρυβος καὶ αἱ διαμαρτυρίαι· ὅ,τι ἀναφέρω ἐγώ, εἶναι γεγονότα, ἐκτυλιχθέντα ἐνώπιον τῶν Παρισινῶν δικαστηρίων. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸν κ. Πετσάλην. Ἐγὼ ἐγνώρισα τὸν κ. συνάδελφον πρὸ πολλῶν ἐτῶν, καὶ τὸν ἐγνώρισα ὑπὸ περιστάσεις, τὰς ὁποίας οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ ἀναφέρω. Ὡς δημοσιογράφος ὅμως οὐδέποτε ἐγνώρισα αὐτόν. Δὲν ἐπίστευον ἐν τούτοις, ὅτι ἡ γνωριμία μου ὑπῆρξεν αὐτῷ δυσάρεστος, διότι, ὡς εἶπεν αὐτὸς, διετέλεσα ῥέπορτερ ἐφημερίδων. Ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα ποτὲ ῥέπορτερ, διότι δὲν εἶχον τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς τὸν κλάδον τοῦτον τῆς δημοσιογραφίας ἰδιοφυΐαν. Ἀλλὰ θαυμάζω τοὺς ῥέπορτερ, διότι αὐτοί εἰσιν ἡ ψυχὴ ὅλων τῶν ἐφημερίδων τοῦ κόσμου, καὶ ἐπὶ τῆς ἐργασίας αὐτῶν βασίζεται ἡ ὕπαρξις καὶ ἡ πρόοδος τῶν ἰσχυροτέρων ὀργάνων τοῦ τύπου. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κύριος συνάδελφος εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ τὴν φιλολογικὴν καὶ δημοσιογραφικήν μου ἐργασίαν, ὡς ἐπίσης δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις δύναται νὰ μοῦ ὑποδείξῃ, ὅτι δέον νὰ τρέφω σεβασμὸν εἰς τὸ ἀξίωμα, δι’ οὗ μὲ ἐτίμησεν ἡ πατρίς. Ἐγὼ δὲν θεωρῶ ὅτι σεβασμὸς πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι τὸ ἀνευθύνως χλευάζειν καὶ ὑβρίζειν ἀπὸ τοῦ βήματος. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἐπάγγελμά μου, ἡ ἐποχὴ αὕτη συγκεντρώνει δι’ ἐμὲ τὰς θελκτικωτέρας ἀναμνήσεις, θεωρῶ δὲ τιμήν μου, ὅτι ἐδημοσιογράφησα ἐπὶ δεκαετίαν καὶ πλέον, οἱ δὲ ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ἀναμιχθέντες ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ γνωρίζουν ὅτι ἐδημοσιογράφησα ἐν τῇ πρώτῃ πάντοτε γραμμῇ, καὶ ὅτι ἐδημοσιογράφησα ὡς ἔντιμος δημοσιογράφος. Δὲν ἔστρεψα ποτὲ οὔτε δεξιᾷ, οὔτε ἀριστερᾷ· ἐβάδισα τὴν εὐθεῖαν πάντοτε ὁδὸν, ἐβάδισα ἀκολουθῶν τὴν ὁδὸν τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας. Αἱ ἀσθενεῖς μου δυνάμεις ἀφιερώθησαν μόνον εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος, οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει λόγος νὰ μετανοῶ διὰ τοῦτο. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅταν ὡμίλει περὶ ἐμοῦ ὁ ἐκ Ξηροχωρίου Βουλευτής. Ἂν θελήσω δὲ ἐγὼ νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ, ἠξεύρω νὰ τοῦ εἴπω ὅτι... Ἀλλὰ ἂς θέσω φυλακὴν τῷ στόματί μου. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο.

§41ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τί θὰ εἴπητε;

§42Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπιθυμία, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος, ἵνα κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ δευτέρου ὁ φάκελλος τῆς δικογραφίας τῶν δικῶν τοῦ κ. Σινανιώτου κατὰ τοῦ Δημοσίου, προήγαγε συζήτησιν περὶ τοῦ τύπου, ἐπειδὴ δὲ ἐν τῇ ὁμιλίᾳ τοῦ κ. ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτοῦ ἐγένετο λόγος περὶ αἰτιάσεων, ὑπὸ ἐφημερίδων ἐκτοξευθεισῶν κατὰ τῆς πλειοψηφίας, ἡ ἀλληλεγγύη, ἡ ὁποία μὲ συνδέει μετὰ τῆς πλειοψηφίας, μὲ ἀναγκάζει νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ παρατηρήσεως τὰ λεχθέντα κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἐν πρώτοις θέλω παρακαλέσει τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ διακρίνωσι τὰ πρόσωπα ἀπὸ τὴν δημοσιογραφίαν, νὰ διακρίνωσι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δημοσιογραφοῦσιν, ἀπὸ τὴν δημοσιογραφίαν. Τὰ ζητήματα περὶ προσώπων νομίζω ὅτι δὲν ἁρμόζουσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς, πρέπει δὲ νὰ ἦναι ἀλλότρια τῶν συζητήσεων αὐτῆς· καὶ δὲν συμβουλεύω οὔτε τὴν πλειοψηφίαν οὔτε τὴν Βουλὴν νὰ ἀσχοληθῇ ἐρευνῶσα τὰ περὶ προσώπων. Ἀλλὰ τὰ περὶ τοῦ τύπου εἶναι θέμα ἄξιον πάσης μερίμνης καὶ σπουδαιοτάτης συζητήσεως. Ἐπειδὴ δὲ μοὶ ἐφάνη, ὅτι τὰ λεχθέντα περιεῖχον καὶ παράπονόν τι, συνεπείᾳ τῶν γενομένων αἰτιάσεων, παράπονον, τὸ ὁποῖον εἶχε σκοπὸν νὰ ἐνδείξῃ, ὅτι αἱ αἰτιάσεις εἶναι βάσιμοι, ὀφείλω, ὡς πρεσβύτερος, νὰ δώσω συμβουλὴν εἰς τοὺς νεωτέρους, ὅτι ὅσοι ἀποφασίζουσι νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν μέριμναν τῶν ἀλλοτρίων — καὶ μέριμνα τῶν ἀλλοτρίων εἶναι τὸ πολιτεύεσθαι — αὐτοὶ πρέπει νὰ διατεθῶσιν, ἵνα ἀγογγύστως ὑποκύπτωσιν εἰς τὸν ἔλεγχον πάντων, καὶ τοῦ τύπου καὶ ἰδιωτῶν. Βεβαίως δυνατὸν νὰ συμβῶσιν ἀδικήματα, βεβαίως ἐνδέχεται νὰ λάβωσι χώραν παρεξηγήσεις ἀλλ’ ὀφείλουσι νὰ καρτερῶσι καὶ μετὰ μεγάλης ὑπομονῆς νὰ δέχωνται καὶ τὰ ἀδικήματα καὶ τὰς παρεξηγήσεις. Ἂς ἐνθυμῶνται τὸ γνωμικὸν τοῦ Καίσαρος καὶ πάντες ἂς ἁμιλλῶνται, ὅπως μὴ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κρύπτωσί τι, ἵνα ἔχωσιν ἥσυχον τὴν συνείδησίν των, ὅτι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των. Οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι κατορθώνουσι νὰ ἔχωσιν ἥσυχον τὴν συνείδησιν αὐτῶν, εἶναι πάντοτε ὑπέρτεροι καὶ τῶν ἐκ τοῦ τύπου προερχομένων ἀδικημάτων καὶ τῶν διαφόρων ἄλλων παρεξηγήσεων. Ἐν Ἑλλάδι ἡ ἐλευθεροτυπία καθιερώθη ὑπὸ τοῦ πολιτεύματος εὐτυχῶς, δὲν δύναται δὲ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία οὐδένα νὰ νομοθετήσῃ περιορισμὸν αὐτῆς. Εἶπον εὐτυχῶς, διότι ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀπολύτου ἐλευθεροτυπίας. Δὲν δύναμαι νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι εἶναι ἄξια μείζονος προσοχῆς τὰ δημοσιογραφικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουσι τὰ φρονήματα κόμματος, διότι δι’ αὐτῶν δημοσιεύονται περὶ τῶν κοινῶν πραγμάτων γνῶμαι, αἵτινες δὲν εἶναι γνῶμαι ἑνὸς μόνον ἀνθρώπου, ἀλλὰ πολλῶν, ὅσοι ἀποτελοῦσι τὸ κόμμα, τοῦ ὁποίου ἡ ἐφημερὶς διερμηνεύει τὸ φρόνημα. Ἀλλὰ καὶ τὰ δημοσιογραφικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα δὲν διερμηνεύουσιν, εἰμὴ μόνον τὸ φρόνημα τοῦ συντάκτου αὐτῶν, ἔστω καὶ ἂν ἦναι εἷς, καὶ ταῦτα ἐκπληροῦσι μίαν λειτουργίαν μεγάλην. Ἂν τὴν ἐκπληρώνωσι καλῶς ἢ κακῶς, ἂν εὐλόγως ἢ ἀδίκως χειρίζωνται τὴν γραφίδα, ἂν μετὰ εἰλικρινείας ἢ ὑστεροβουλίας, καὶ αὐτὰ κρίνονται ὑπὸ τοῦ δημοσίου φρονήματος, ὅπως κρινόμεθα πάντες. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δυσφορῶμεν διὰ τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει νὰ προσηλώμεθα εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος. Ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας ἐπιθυμεῖ νὰ καταθέσω τὸν φάκελλον, θέλω καταθέσει αὐτὸν, θὰ συνίστων ὅμως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ κανεὶς εἰς τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι δὲν προσήκει εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπὶ τῇ ἐπικρίσει τῆς πράξεως αὐτῆς ὑπὸ μιᾶς ἐφημερίδος, νὰ ἐπιδοθῇ εἰς μελέτας καὶ ἀναψηλαφήσεις, διὰ νὰ πείσῃ τὴν ἐφημερίδα, ὅτι ἀδίκως ἔκρινεν. Ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς διερμηνεύει τὴν γνώμην αὐτῆς, καὶ ὅσοι εἶχον τὴν γνώμην ταύτην, εἶχον πεποίθησιν, ὅτι ἐξεπλήρωσαν καθῆκον, διδόντες τὴν ψῆφον ταύτην. Εἰς οὐδένα ὀφείλουσι νὰ δώσωσι λόγον, εἰμὴ εἰς τὴν συνείδησιν αὐτῶν καὶ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς αὐτῶν.

§43ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ἐπειδὴ ἔγραψεν ὁ τύπος, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὰ ἔγγραφα· ἐγὼ προεἶπον, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσωμεν τὴν πίστωσιν ταύτην καὶ ὅταν ἀπέκρουον τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος, διατὶ εἶπον ὅτι ἀποκρούω τὴν πρότασιν, ἵνα ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ τούτου, ἀλλὰ θεωρῶ ὅτι, ὅταν γίνηται προσβολὴ τοιαύτης ἀπαιτήσεως ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ὑπὸ σοβαρωτάτων μελῶν αὐτοῦ, βεβαίως πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ὑπόθεσιν κατ’ οὐσίαν, νὰ μὴ τὴν ἐξετάσωμεν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς πιστώσεως, διότι τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι κινδυνωδέστατον, ν’ ἀποφαίνηται ἡ Βουλὴ, ὅτι εἰς τὸν μὲν πρέπει νὰ δοθοῦν τόσαι χιλιάδες καὶ εἰς τὸν δὲ τόσα ἑκατομμύρια. Ἀλλοίμονον, ἂν θεωρηθῇ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπιλαμβάνεται ἁρμοδίως τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας τῆς πιστώσεως! Ἐγὼ ζητῶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προεῖπον ὅτι θέλω ζητήσει, δηλαδὴ τὸν ἔλεγχον.

§44ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ συζήτησις τῆς πιστώσεως εἶναι νωπή, νωποτάτη. Ὅλοι ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἡ συζήτησις ἦτο κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν οὐσιαστικὴ, καὶ ὅσοι παρηκολούθησαν τὴν συζήτησιν ἐκείνην, ἔδωκαν κατὰ συνείδησιν τὴν ψῆφον αὑτῶν. Νῦν ἀνακινεῖται τὸ ζήτημα ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ. Νομίζω ὅτι, ὅστις νομίζει ὅτι πρέπει ν’ ἀντεπεξέλθῃ, ἔχει στάδιον ἀνοικτὸν ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, ἀλλὰ δὲν δύναται πλέον νὰ ἀναψηλαφήσῃ τὸ ζήτημα ἐν τῇ Βουλῇ, ἀφοῦ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ἐψηφίσθη εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις καὶ μετ’ οὐ πολὺ θὰ γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι πρέπει κατὰ συνείδησιν νὰ δίδωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν, χωρὶς νὰ φοβώμεθα τὰς ἐπικρίσεις τοῦ τύπου. Ἀλλὰ δὲν νομίζω τὸ βῆμα ἁρμόδιον, ἵνα ἀντεπεξέλθωμεν εἰς τὰς αἰτιάσεις τοῦ τύπου, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς Εὐρυτανίας εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀντεπεξέλθῃ διὰ τοῦ τύπου καὶ ὄχι νὰ ζητῇ ἀναψηλάφησιν.

§45ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὑποκρίνεται ὅτι δὲν μὲ ἐννοεῖ ὁ προλαλήσας, ἀλλ’ ἐγὼ χαίρω, διότι ἐκφράζει τὴν εὔνοιαν, τὴν ὁποίαν ἔχει πρὸς τὴν ἀπαίτησιν τοῦ Σινανιώτου, καὶ θεωρεῖ, ὅτι ἀπεφασίσθη παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ πληρωθῇ ὁ Σινανιώτης. Μάλιστα ὑπώπτευα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι δι’ αὐτὸ ἠθέλατε τὸν ἔλεγχον τῆς πιστώσεως, προβλέποντες κακὰ, καὶ φοβούμενοι μήπως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐξελέγξῃ πλειότερον τὴν ἀπαίτησιν, καὶ ἐπρολάβετε, ὅπως ἐξασφαλίσητε τὸν Σινανιώτην. Διὰ τοὺς ἄλλους κυρίους Βουλευτὰς εἶπον προηγουμένως, ὅτι δὲν ἔχω τοιαύτην ἰδέαν, ἀλλὰ σεῖς φαίνεσθε ὅτι θέλετε καὶ καλὰ νὰ πληρωθῇ ὁ Σινανιώτης ἐξάπαντος, καὶ τὸ ἐπιδιώκετε στρατηγικώτατα. Δὲν ἔχει οὕτω;

§46ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πάντες οἱ συνάδελφοι ἐψήφισαν κατὰ συνείδησιν· θὰ παραδεχθῇ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι καὶ ἐγὼ ἐψήφισα κατὰ συνείδησιν, ἐγὼ δὲ κατεψήφισα τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο.

§47ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἐν δημοσίᾳ ὁδῷ τῆς πρωτευούσης ἐφονεύθη ὁ συμπολίτης μου Δ. Ζάνης, καὶ μέχρι σήμερον δὲν ἀνεκαλύφθη ὁ φονεὺς αὐτοῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι δεῖ πρὸς ἀνεύρεσιν καὶ φυλάκισιν τοῦ δράστου.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καράπαυλος ἔχει τὸν λόγον.

§49ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Εἰς σύνοδον παρελθούσης περιόδου ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν ἱερὰν ὀφειλὴν, ὀφειλομένην εἰς τὴν στρατιὰν ἐκείνην, ἥτις ἔχυσε τὸ αἷμα αὑτῆς εἰς τὰς πεδιάδας τῆς Μεσσηνίας πρὸς ἐπισφράγισιν τῆς Ἑλληνικῆς ἀνεξαρτησίας. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην εἶχον τὴν τύχην νὰ ἔχω ἰσχυρὸν ἐπίκουρον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὁμολογῶ ὅτι ὁ ἴδιος μοὶ ὑπενθύμισε καὶ μοὶ ὑπέδειξε τὸ ψήφισμα τῆς Συνελεύσεως, ἥτις ῥητῶς διέταξε νὰ ἀνεγερθῇ ἀναθηματικὴ στήλη ἐν Μεσσηνίᾳ, πρὸς ἀνάμνησιν τῆς στρατιᾶς ἐκείνης καὶ τοῦ στρατηγοῦ Μαιζῶνος, τοῦ διευθύνοντος αὐτήν. Νομίζω ὅτι ἤδη εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ νὰ δηλωθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἔχει τὴν ἀνάμνησιν ἐκείνην ζωηρὰν, καὶ ὅτι, ἂν αἱ περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν μέχρι τοῦδε εἰς τὸ ἔθνος νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε παρὰ τῶν πατέρων του, δὲν ἐλησμόνησεν ὅμως τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς, καὶ θέλει τὴν ἐκτελέσει ἐν καιρῷ. Πρὸ πάντων δ’ ἐπεβάλλετο τὸ καθῆκον τοῦτο εἰς ἐμὲ, ὅστις ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπεφασίσθη ν’ ἀνεγερθῇ ἡ ἀναθηματικὴ στήλη. Προβαίνω δὲ ἐπὶ πλέον εἰς τὴν σύστασιν ταύτην, κύριε Πρόεδρε, διότι γνωρίζω πόσον ζωηρὰς διατηρεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰς ἀναμνήσεις τοῦ παρελθόντος, καὶ ἑπομένως τὸν παρακαλῶ καὶ συνιστῶ, ἵνα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους ἀναγραφῇ ἐπὶ τέλους πίστωσις πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ ἀναθηματικοῦ μνημείου. Ἡ δαπάνη δὲν θὰ ἦναι μεγάλη καὶ δὲν πρέπει νὰ ἦναι μεγάλη. Τὸ αἴσθημα τῆς εὐγνωμοσύνης δὲν μαρτυρεῖται διὰ τῆς δαπάνης, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐκδηλώσεως τῆς συναισθήσεως ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὀφείλει τὴν εὐγνωμοσύνην.

§50Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Γαλλικὴ ἐκστρατεία εἰς Πελοπόννησον κατὰ τὰ μέσα καὶ πρὸς τὸ τέλος τοῦ Ἑλληνικοῦ ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας ἀγῶνος, ἡ ἄφιξις εἰς τὴν χώραν τοῦ στρατηγοῦ Μαιζῶνος μετὰ τοῦ γαλλικοῦ στρατοῦ, εἶναι συμβεβηκὸς, μὲ τὸ ὁποῖον συνδέεται ἀῤῥήκτως ὁ Ἑλληνικὸς ἀγὼν καὶ ἡ ἀπελευθέρωσις τοῦ ἔθνους. Εἶναι ἀδύνατον νὰ λησμονηθῇ ἡ ἀξία τοῦ συμβεβηκότος ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἰδίως ἀπὸ τὸν λαὸν τῆς Πελοποννήσου, ὁ ὁποῖος μανθάνει, μεταδιδόμενον ἀπὸ τοῦ πατρὸς εἰς τὸν υἱὸν, ὅτι ὁ γαλλικὸς στρατὸς ἐδίωξε τοὺς Αἰγυπτίους καὶ Ἄραβας ἀπὸ τὰς κοιλάδας καὶ τὰ ὄρη τῆς Πελοποννήσου. Λυπηρὸν τῷ ὄντι, ὅτι τοσαῦτα παρῆλθον ἔτη, καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη αὕτη τοῦ ἔθνους δὲν ἐξωτερικεύθη δι’ ἀνεγέρσεως μνημείου, συμφώνως πρὸς τὰ ἐψηφισμένα ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως. Κατὰ τοῦτο ἴσως ἐν πολλοῖς καθυστέρησαν αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, ἀλλ’ ἄν τις ἤθελε κρίνει μετ’ αὐστηρότητος αὐτάς, ἴσως ἤθελε τὰς ἀδικήσει κατὰ τι, διότι προσήκει νὰ ἀναμνησθῶμεν τὰς διαφόρους πολιτικὰς καὶ οἰκονομικὰς περιπετείας, τὰς ὁποίας τὸ Κράτος διῆλθε καθ’ ὅλους τοὺς παρελθόντας χρόνους. Δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ἂν ἤμεθα εἰς θέσιν ν’ ἀναγράψωμεν σήμερον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσιν διὰ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν πρὸς ἀνέγερσιν ἀνδριάντος ἢ μνημείου, ἀναμιμνήσκοντος εἰς τοὺς ἐπιγενεστέρους τὸν φιλελληνισμὸν τῆς Γαλλικῆς στρατιᾶς, ἥτις κατῆλθεν εἰς Πελοπόννησον καὶ ἐκάθαρεν αὐτὴν ἀπὸ τῶν Αἰγυπτίων. Ἀλλὰ καὶ ἂν τοῦτο ἤθελεν ἀναβληθῆ ἐπὶ ἓν ἢ δύο ἔτη, ἕως ὅτου ῥυθμισθῶσιν αἱ οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι τῆς Ἑλλάδος, δὲν πρέπει νὰ ἀμφιβάλλῃ τις, οὔτε ἐν Εὐρώπῃ οὔτε ἐν τῷ κόσμῳ ὅλῳ, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι εἷς τῶν εὐγενῶν λαῶν τῆς ὑφηλίου, καὶ ὅτι πρώτιστον διακρίνει αὐτὸν χαρακτηριστικὸν ἡ εὐγνωμοσύνη πρὸς τοὺς εὐεργέτας αὐτοῦ.

§51ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Παρῆλθον τόσα ἔτη, ἀφ’ ὅτου, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Πύλου, ψήφισμα Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ὥρισε ν’ ἀνεγερθῇ ἀναθηματικὴ στήλη ἐπὶ τοῦ τόπου, ὅπου συνεδέθη τὸ ὄνομα τοῦ γαλλικοῦ στρατοῦ μετὰ τῆς ἀπελευθερώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ὥστε νομίζω ὅτι οὔτε οἰκονομικαὶ δυσχέρειαι οὔτε ἄλλαι δυσκολίαι δικαιολογοῦσι τὴν μέχρι σήμερον ἀναβολὴν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ. Ἡ ἀναβολὴ δ’ ἤδη κατέστη ἔτι μᾶλλον ἀδικαιολόγητος, διότι συχνὰ ἤδη βλέπομεν ἀνεγειρομένους ἀνδριάντας καὶ μνημεῖα εἰς διάφορα μέρη ὑπὸ ἰδιωτῶν, ἄλλους δ’ ἑτοίμους ν’ ἀνεγερθῶσι. Νομίζω ὅτι, ἐὰν δικαιοῦταί τις, ὅπως ἔχῃ ἀνδριάντα ἐν Ἑλλάδι, διὰ λόγους συνδεομένους μετὰ τῆς ἀναγεννήσεως τῆς ἡμετέρας πατρίδος, οὗτος εἶναι ὁ Μαιζὼν, ὁ ὁδηγήσας μετ’ ἐξόχου φιλλεληνισμοῦ τοὺς Γάλλους στρατιώτας εἰς τὴν κρισιμωτέραν ἐποχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀγῶνος καὶ συντελέσας εἰς τὴν ἐπίτευξιν τῆς Ἑλληνικῆς ἀνεξαρτησίας. Ἂν ἦναι ξένος, τόσον τὸ καλλίτερον. Ἄλλως ὑπάρχει ψήφισμα Συνελεύσεως ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ Συνελεύσεως ἐγγυτάτης εἰς τὸν ἀγῶνα. Ἀλλὰ τοῦτο μὲ φέρει εἰς ἄλλο τι ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπό τινος βλέπομεν συχνὰ ἀνεγειρομένους ἀνδριάντας, ἀκούω δ’ ὅτι ἑτοιμάζονται καὶ ἄλλοι ἀνδριάντες. Τίς εἶναι ὁ ἀποφασίζων τὴν ἀνέγερσιν τῶν ἀνδριάντων αὐτῶν εἰς δημοσίους τόπους; Εἶναι ἐλεύθερος πᾶς τις, εἴτε διὰ λόγους συγγενείας, εἴτε διὰ λόγους ἰδίας αὐτοῦ ἐκτιμήσεως, νὰ ἐκλέγῃ μεταξὺ τῶν στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν ἀνδρῶν τοῦ τόπου, ν’ ἀποφασίζῃ καὶ ἐγείρῃ ἀνδριάντας ἐν δημοσίοις τόποις; Δὲν θέλω νὰ ψέξω τὴν ἀνέγερσιν οὐδενὸς ὑπάρχοντος ἢ μέλλοντος, ἀλλὰ διεξάγονται τὰ κατὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν ἀνδριάντων κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νομίζω, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀσφάλεια ὅτι θέλουν ἐκλέγεσθαι πρὸς διαιώνισιν τῆς μνήμης ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν τὰ πρόσωπα, ὅσα διὰ τῶν πράξεών των ἐγένοντο ἄξια τοιαύτης τιμῆς καὶ διακρίσεως, καὶ ὅτι δὲν θέλουν παραλειφθῆ οἱ ἀνδριάντες ἄλλων καλλιτέρων. Τοιαῦται ἀνεγέρσεις ἀνδριάντων, διότι παρ’ ἰδιωτῶν γίνονται, προκαλοῦσι δυσαρεσκείας, καὶ τοιοῦτόν τι εἴδομεν ἐσχάτως ἐν τῷ γαλλικῷ τύπῳ. Ὁ γαλλικὸς τύπος ἔψεγεν ἡμᾶς, ὅτι ἐγείρομεν ἢ σκοποῦμεν ν’ ἀνεγείρωμεν ἀνδριάντας εἰς φιλέλληνας, ἐνῷ παραλείπομεν ἄλλους ἐργασθέντας περισσότερον ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας ἡμῶν, τοὺς ὁποίους κρίνουν ὡς πολὺ περισσότερον ἐκείνων δικαιουμένους ἀνδριάντος ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς αὐθαιρέτου αὐτῆς ἐκλογῆς, ἡ ὁποία ἀναγκαίως γίνεται ἀφορμὴ νὰ διασύρηται ἡ Ἑλληνικὴ εὐγνωμοσύνη, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι, δικαιολογοῦντες τὴν ἀνάμιξιν τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ ἔργῳ τούτῳ, τῷ τῆς ἀνεγέρσεως ἀνδριάντων. Πρῶτον εἶναι οἱ λόγοι καλαισθησίας. Κατασκευάζει τις διά τινος γλύπτου ἀνδριάντα, καὶ ἐπειδὴ ἐξώδευσεν, ἀξιοῖ νὰ ἐγερθῇ καὶ τὸν ἐγείρει ἐν δημοσίῳ τόπῳ, ὅπου πάντες, καὶ ἡμεδαποὶ καὶ ξένοι, ἐπὶ αἰῶνας διερχόμενοι θέλουσι βλέπει ἔργον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἄξιον οὐχὶ ἔθνους, ὡς τὸ Ἑλληνικὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει τοιαύτας λαμπρὰς παραδόσεις ἐν ταῖς τέχναις καὶ στολίζεται διὰ τόσων ὡραίων μνημείων τῆς ἀρχαιότητος, ἀλλ’ οὐδενὸς ἔθνους, ὅπερ ἔχει τὸ κοινὸν αἴσθημα τῆς καλαισθησίας. Ἐκτὸς τούτου, οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ στήνῃ μνημεῖα καὶ ἀνδριάντας ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ Κράτους, ἔστω καὶ ἐπὶ δημοτικῶν πλατειῶν ἢ τόπων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει ἡ ἐκλογὴ τοῦ προσώπου καὶ ἡ ἔγκρισις τοῦ ἔργου καὶ ὁ τόπος ν’ ἀφεθῶσιν εἰς τὴν ἀστυνομίαν ἢ τὸν δήμαρχον ἢ τὸν νομάρχην ἢ ἄλλην διοικητικὴν ἀρχήν. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐγκρίνῃ τὰ τῆς ἐκλογῆς καὶ τῆς ἀνεγέρσεως τῶν δημοσίων ἀνδριάντων, ἐγκρίνουσα διὰ καταλλήλου ἐπιτροπῆς τὸ μνημεῖον ἢ τὸν ἀνδριάντα, καὶ νὰ μὴ ἀφεθῇ εἰς οἱονδήποτε ἡ ἐλευθερία νὰ ἐκλέγῃ καὶ τὸ πρόσωπον καὶ τὸν τόπον καὶ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐννοεῖ ν’ ἀναστηλώσῃ εἰς δημοσίους τόπους.

§52Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ποιούμενος λόγον περὶ τῆς εὐγνωμοσύνης, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν καὶ τρέφομεν πρὸς τοὺς διαφόρους ὁμογενεῖς, τοὺς κληροδοτήσαντας τὴν περιουσίαν αὑτῶν εἴτε πρὸς ἐκπαίδευσιν νέων, εἴτε πρὸς ἐνθάῤῥυνσιν ἄλλων ἔργων, ἐπρότεινα, ἀφοῦ ἐλησμονήσαμεν τοὺς δόντας ἡμῖν ἐλευθέραν γῆν καὶ πατρίδα, νὰ ἐνθυμηθῶμεν τοὐλάχιστον τοὺς εὐεργετήσαντας ἡμᾶς διὰ τοῦ πλούτου αὑτῶν καὶ παραδόντας ἡμῖν τοὺς ἱδρῶτας τοῦ βίου αὑτῶν, οἵτινες δυστυχῶς περιέπεσαν εἰς χεῖρας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐσεβάσθησαν τὰς τελευταίας τῶν ἀειμνήστων κληροδοτῶν θελήσεις. Πρὸ ὀλίγου καιροῦ, εὑρισκόμενος ἐν αἰθούσῃ σεβαστοῦ προσώπου, καὶ γνωρίζων τὴν ἰσχὺν, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ἐνασκήσῃ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, προέβαλον τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἤδη προβάλλουσιν οἱ συνάδελφοι. Καὶ ἂν δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ ἀνεγείρωμεν ἀνδριάντας καὶ μνημεῖα, ἀντάξια ἐκείνων, ἂς ἀναγράψωμεν τοὐλάχιστον ἁπλῶς ἐπὶ ἰδίων ἀναθηματικῶν στηλῶν τὰ ὀνόματα τῶν στρατηγῶν καὶ στρατιωτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν εἰς ἡμᾶς τὴν ἐλευθερίαν, ἵνα οἱ παρερχόμενοι νέοι, οἱ μὴ διδασκόμενοι δυστυχῶς ὡς δεῖ τὴν ἱστορίαν καὶ γεωγραφίαν τῆς Ἑλλάδος, ἀναγινώσκωσι τοὐλάχιστον τὰ ὀνόματα ἐκείνων, καὶ οὕτω τοῖς ἐγερθῇ ἡ περιέργεια νὰ μανθάνωσι τίνες ἦσαν. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ σᾶς ἀναφέρω περιστατικόν τι, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐκίνησε πολὺ τὴν προσοχήν. Ὑπηρέτουν ἐν τῷ στρατῷ. Κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ Πάσχα, ὡς γνωστὸν, οἱ στρατιῶται, χάριν τῆς μεγάλης θρησκευτικῆς ἑορτῆς, φροντίζουσι νὰ διακοσμῶσι τοὺς στρατῶνας αὑτῶν. Οἱ ὑπαξιωματικοὶ λαμβάνουσι πανταχόθεν εἰκόνας, τὰς ὁποίας ἀναρτῶσι μετὰ κλάδων δάφνης καὶ μύρτων, σημαιῶν καὶ σημάτων. Μεταβὰς εἰς τὸν στρατῶνα, εἶδον μακρόθεν συνάθροισιν μεγάλην, πλησιάσας δὲ, εἶδον εἰκόνας τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως, τὰς ὁποίας οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν στρατιῶται, πρώτην ἴσως φορὰν βλέποντες, μετ’ ἀπορίας καὶ προσοχῆς παρετήρουν, ὑπαξιωματικὸς δέ τις, μᾶλλον ἀνεπτυγμένος, περιέγραφεν εἰς αὐτοὺς, κατὰ τὰς γνώσεις τὰς ὁποίας εἶχε, τί παρίστανον αἱ εἰκόνες. Ὅταν ἐν τοιαύτῃ ἀπορίᾳ βλέπωμεν εὑρισκομένους τοὺς πολίτας αὐτοὺς, πόσον δυνάμεθα διὰ καταλλήλου ἐργασίας νὰ ἀναπτύξωμεν τὸ αἴσθημα τῆς εὐγνωμοσύνης τοῦ λαοῦ! Ἀντὶ λοιπὸν μνημείων πολυδαπάνων, θὰ ζητήσω νὰ ἀνεγερθῶσιν ἐν καταλλήλῳ ἄλσει στῆλαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ν’ ἀναγραφῶσι τὰ ὀνόματα τῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν εἰς ἡμᾶς τὴν ἐλευθερίαν, ὡς καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας ἡμῶν εἰργάσθησαν. Ἐὰν μεταβῆτε εἰς Ναύπλιον καὶ εἰσέλθητε εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῶν Δυτικῶν, στρέψητε δὲ τὰ νῶτα πρὸς τὸ ἀνατολικὸν τοῦ ναοῦ, θέλετε εὑρεθῆ ἔναντι τετραστήλου, τὸ ὁποῖον ἀνήγειρεν ὁ φιλέλλην συνταγματάρχης γάλλος Τουρὲτ καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀναγράφονται τὰ ὀνόματα ἁπάντων τῶν φιλελλήνων. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα τῇ πρωτοβουλίᾳ αὐτοῦ ὁρισθῇ χῶρος, ἐν ᾧ νὰ τεθῶσι διαδοχικῶς αἱ προτομαὶ ἢ καὶ μνημεῖα τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν, τοιουτοτρόπως δὲ βαθμηδὸν ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διαδοχικῶς νὰ πλουτίσῃ τὸ ἡρῶον αὐτό.

§53ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ θελήσῃ, τῇ συγκαταθέσει τῆς Βουλῆς, νὰ ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὰ δύο μᾶλλον ἐπείγοντα στρατιωτικὰ νομοσχέδια, τὸ περὶ προβιβασμῶν καὶ τὸ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν.

§54ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑπομνήσω ἐπερώτησίν μού τινα, τὴν ὁποίαν πρὸ ἡμερῶν ἤδη ἀπηύθυνα πρὸς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρόκειται περὶ τῶν ἀποφοίτων τοῦ ἐνταῦθα Πρακτικοῦ Λυκείου, οἵτινες ὑπέστησαν μέχρι τοῦδε ἐξετάσεις, ὅπως καταταχθῶσιν εἰς τὰς Σχολὰς τῶν Εὐελπίδων καὶ τῶν Δοκίμων τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τῶν Βιομηχάνων τεχνῶν. Ἐζήτησα εἰδικὸν πίνακα, ἐμφαίνοντα, τίνες οἱ προσελθόντες πρὸς εἰσιτήριον ἐξέτασιν εἰς τὰς Σχολὰς ταύτας, καὶ τὴν προέλευσιν αὐτῶν, εἴτε ἐκ τοῦ Πρακτικοῦ Λυκείου, εἴτε ἐξ ἄλλων δημοσίων σχολείων, καὶ τίνες οἱ γενόμενοι δεκτοί. Αἱ πληροφορίαι αὗται δὲν εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ληφθῶσιν. Αἱ διάφοροι ἐξεταστικαὶ ἐπιτροπαὶ τῶν Σχολῶν τούτων ἔχουσι πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι κατατεθειμένα ἐν τοῖς οἰκείοις ἀρχείοις. Ἐκ τῶν πρακτικῶν τούτων δύναται νὰ ληφθῇ ἀντίγραφον τῶν σχετικῶν πληροφοριῶν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος ζητήσῃ, ἐὰν ὄχι παρ’ ὅλων τῶν Γυμνασίων τοῦ Κράτους, τοὐλάχιστον παρὰ τῶν ἐνταῦθα Γυμνασίων, πίνακα, ἐμφαίνοντα τίνες οἱ γενόμενοι δεκτοὶ πρὸς ἀπολυτήριον ἐξέτασιν κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους, νὰ γίνηται δὲ γνωστὴ εἰς τὸν πίνακα τοῦτον ἡ προέλευσις ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἐξετασθέντων μαθητῶν, ἐὰν δηλ. ἦναι ἀπόφοιτος τῆς τετάρτης τάξεως τοῦ Γυμνασίου ἢ προσελθὼν ἐγένετο δεκτὸς πρὸς ἐξέτασιν ἐπὶ παρουσιάσει ἀποδείξεως ἰδιωτικῶν διδασκάλων. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ εἴχομεν τοιοῦτον πίνακα γενικὸν ἐξ ὅλων τῶν Γυμνασίων τοῦ Κράτους· ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο δὲν ἦναι εὔκολον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, θὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸν πίνακα τῶν ἐνταῦθα Γυμνασίων.

§55Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Λοκρίδος, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔγραψεν εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, ζητοῦν τὴν ὑποβολὴν τῆς αἰτηθείσης καταστάσεως. Ἡ Σχολὴ τῶν Εὐελπίδων εἰσέτι δὲν ἀπήντησε.

§56ΣΤΑΗΣ. Παρακαλῶ θερμῶς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, νὰ λάβωσι πρόνοιαν ταχεῖαν περὶ τῶν ἀτυχῶν δημοδιδασκάλων καὶ δημοδιδασκαλισῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον ἔτι τὸν μισθὸν τοῦ Ἰανουαρίου ἐν μέσαις Ἀθήναις, ἐξ ἀτελείας τοῦ νόμου ͵ΒΤΜΘʹ, ἕνεκα τῆς ὁποίας ὄχι μόνον τὸν Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον δὲν θὰ λάβωσιν, ἀλλὰ δὲν θὰ κατορθώσωσι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἔτους νὰ λάβωσιν οὐδεμίαν μισθοδοσίαν. Δέον δὲ νὰ ληφθῇ ταχεῖα νομοθετικὴ πρόνοια, διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν εἶναι εὔποροι καὶ οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ γλίσχρου μισθοῦ αὐτῶν διατηροῦσι τὰς οἰκογενείας των.

§57ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀδίκημα τὸ προσγινόμενον εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὀφείλεται εἰς αἰτίαν, τῆς ὁποίας ἡ θεραπεία δὲν ἀνάγεται εἰς τὴν μέριμναν καὶ ἁρμοδιότητα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους, ὀφείλεται εἰς τὴν μὴ ψήφισιν τῶν προϋπολογισμῶν τῶν πλείστων δήμων τοῦ Κράτους, ἡ δὲ αἰτία αὕτη, εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι, ἀφιεμένων τῶν πραγμάτων εἰς τὴν τύχην των, δύναται ἐπὶ πολὺ ἔτι νὰ παραταθῇ. Ἀνάγεται λοιπὸν τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος φρονῶ ὅτι εἶναι καλὸν νὰ προκαλέσῃ τοὺς οἰκείους δημάρχους εἰς τὴν ψήφισιν τῶν προϋπολογισμῶν τῶν δήμων, οὓς ἀντιπροσωπεύουσι.

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν μετάβασιν ἀπὸ ἑνὸς συστήματος εἰς ἕτερον, ἰδίως κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νέου συστήματος, συμβαίνουσι κωλύματα ἀναπόφευκτα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ κώλυμα εἶναι αἰσθητότερον, διότι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος οἱ δημοτικοὶ προϋπολογισμοὶ δὲν εἶχον συνταχθῆ, ὡς ὡρίσθη ἀπὸ τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νὰ συνταχθῶσι κατὰ τὸ ἔτος 1896. Ἄν οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ 1895 ἦσαν συντεταγμένοι ὡς διετάχθη ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ συνταχθῶσιν οἱ τοῦ 1896, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἂν δὲν εἶχον ψηφισθῆ ἔτι οἱ τοῦ 1896, ἤθελον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ δημοτικοῦ νόμου ἐφαρμοσθῆ οἱ τοῦ 1895, καὶ ἑπομένως οὐδὲν ἤθελεν ὑπάρξει κώλυμα, διότι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1896 οἱ μισθοὶ τῶν δημοδιδασκάλων δὲν θὰ πληρόνωνται πλέον ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, οἱ δὲ προϋπολογισμοὶ τῶν δήμων πρέπει νὰ περιλαμβάνωσιν ἕκαστον ποσὸν εἰδικῶς, τὸ ὁποῖον θέλει πληρόνει ὁ δῆμος δι’ ἕκαστον σχολεῖον. Ἐντεῦθεν ἐπῆλθον τὰ κωλύματα καὶ αἱ βραδύτητες περὶ τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει λάβει σύντονα μέτρα, ὅπως καταστήσῃ εὔκολον τὴν πληρωμήν.

§59ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Φρονῶ ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως τῶν προϋπολογισμῶν τῶν δήμων δὲν θὰ ἐπέλθῃ ἡ ποθουμένη θεραπεία, διότι ὡς ἐκ τοῦ ἐπικρατήσαντος συστήματος ἐπολλαπλασιάσθησαν ἐπὶ τοσοῦτον τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, ὥστε τὰ ἔσοδα τῶν δήμων εἶναι ἀνεπαρκῆ πρὸς συντήρησιν αὐτῶν. Ἐκ τῶν προϋπολογισμῶν ὅθεν θέλει προκύψει μόνον ἡ ἀπόδειξις, ὅτι οἱ δῆμοι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς καὶ ἑπομένως δέον νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἅπασαι αἱ διατυπώσεις τοῦ νόμου, δι’ ὧν θέλει ἀποδειχθῆ ἡ ἀνεπάρκεια τῶν δήμων καὶ θέλει προκληθῆ ἡ ἐπικουρία τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ἐν τούτοις θὰ παρέλθωσι μῆνες πολλοί. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δύναται ἀπὸ τοῦδε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν, καὶ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ νόμου πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν, ἐκ δραχ. 1,500,000, νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων, προκαταβάλλουσα ὅ,τι μετὰ ταῦτα, ἤτοι μετὰ τὴν πλήρη λειτουργίαν τοῦ νόμου, ἤθελεν ὑποχρεωθῆ νὰ συνεισφέρῃ, καὶ λαμβάνουσα κατόπιν ὅ,τι τυχὸν ἤθελε καταβάλει ἐπὶ πλέον ὑπὲρ εὐπορούντων δήμων.

§60ΚΑΙΡΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὀφείλω νὰ καταγγείλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἐντελῆ ἀπραξίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἄνδρου, τὸ ὁποῖον εἰσέτι δὲν συνῆλθε, διὰ νὰ κάμῃ τὰς ἀρχαιρεσίας του. Δὲν γνωρίζω τίνες λόγοι παρακινοῦσι τὸν κ. δήμαρχον Ἄνδρου νὰ μὴ καλῇ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Ἀλλ’ ἡ μὴ σύγκλησις αὐτοῦ μέχρι σήμερον διὰ τὸν καταρτισμόν του εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἐπὶ πλέον, προκειμένου μάλιστα νὰ κανονισθῶσι διὰ τοῦ δημοτικοῦ προϋπολογισμοῦ αἱ δαπάναι τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ ἁρμοδίως, ὅπως συνέλθῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ προβῇ εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας του, ἐπιληφθῇ δὲ τῶν καθηκόντων του.

§61ΚΥΡ. Μ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, εἰς ἀπάντησιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄνδρου Βουλευτοῦ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἐπανειλημμένως ἤδη ἐποιήσατο παραστάσεις, ὅπως τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια συνέλθωσι πρὸς ψήφισιν τῶν προϋπολογισμῶν των, ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν ἔσπευσαν πάντα νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὰς παραγγελίας ἡμῶν ταύτας. Θέλω ἐξετάσει καὶ περὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, καὶ θέλω φέρει τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν.

§62ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κραναίας συνάδελφος ἀπηύθυνε τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅσον ἀφορᾷ τὸν νόμον τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, ἡμεῖς τὰ εἴχομεν ἐκ τῶν προτέρων καταγγείλει. Κατεδείξαμεν τότε, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ ἐπέλθῃ ἀληθὴς κυκεὼν, ἀληθὲς χάος ἐν τῇ στοιχειώδει ἡμῶν ἐκπαιδεύσει σὺν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου τούτου. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κραναίας Βουλευτὴς νομίζει, ὅτι δύναται νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία τις ἐκ τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν ὁ νόμος οὗτος, ἐὰν τὸ 1½ ἑκατομμύριον, τὴν εἰσφορὰν τοῦ Δημοσίου, διαθέσωμεν ἀδιακρίτως εἰς πληρωμὴν ὅλων τῶν δημοδιδασκάλων τοῦ Κράτους, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι, ἕως ὅτου ἐξαντληθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, θὰ λυθῶσι τὰ διάφορα ζητήματα τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν προϋπολογισμῶν τῶν δήμων καὶ θὰ καθαρισθῇ, τί ἔχουσι νὰ πληρώσωσιν οἱ δῆμοι καὶ τί ἔχει νὰ εἰσφέρῃ τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ τὸ χάος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπέλθει νῦν, δὲν πληροῦται διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, εἰμὴ μόνον ἐπί τινας μῆνας, διότι εὐθὺς ὡς ἐξαντληθῇ τὸ ποσὸν τοῦ 1,500,000 δραχμῶν καὶ τακτοποιηθῶσιν ἐν τῷ μεταξὺ τὰ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν δήμων, τί θὰ συμβῇ τότε; Τὸ Δημόσιον, μὴ ἔχον νὰ πληρώσῃ εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους τῶν ἀπόρων δήμων, δὲν θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν τῶν ἀπόρων δήμων, καὶ ὅλοι οἱ ἄποροι δῆμοι θὰ ἦναι ἠναγκασμένοι νὰ κλείσωσι τὰ σχολεῖά των. Ὅπως δήποτε, Κύριοι, καὶ ἂν ἐξετάσητε τὸ ζήτημα, ἐὰν δὲν ἐπείσθητε μέχρι τοῦδε, θὰ πεισθῆτε ὅμως βραδύτερον διὰ τῆς πείρας, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ θὰ ἔχῃ τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχει μέχρι τοῦδε, καὶ χειρότερα.

§63ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἐννοῶ πρὸς τί ἡ ἐπίσπευσις τοῦ νόμου, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς τὸ λεχθὲν—καὶ εἶναι ἀληθὲς—ὅτι οἱ δῆμοι δὲν ἔχουσιν ἀκόμη ὁρίσει τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ἔχουσι νὰ καταβάλωσι διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ δὲν ὑπάρχουσι πρόχειρα τὰ μέσα εἰς τὰ δημοτικὰ ταμεῖα, ἵνα πληρώσωσι τοὺς δημοδιδασκάλους. Δὲν ἐννοῶ διατὶ ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1896 νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἦτο ἐν πεποιθήσει ὅτι οἱ δημοδιδάσκαλοι δὲν ἤθελον πληρωθῆ, ὡς ἀνέβαλε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως μέχρι τῆς 1ης Ἰανουαρίου, ἠδύνατο νὰ τὴν ἀναβάλῃ ἀκόμη, ὅπως προετοιμασθῶσιν οἱ δῆμοι, ἵνα ὦσιν εἰς θέσιν νὰ καταβάλλωσι, καὶ ἵνα μάθῃ καὶ ὁ ἴδιος, τίνες δῆμοι καὶ κατὰ πόσον δύνανται νὰ καταβάλλωσι, καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν τὰς ἀμφιβολίας, τὰς ὁποίας ὑπέμνησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος. Κακίζω κατὰ συνέπειαν τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου.

§64ΣΤΑΗΣ. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου διετάχθη μάλιστα πολὺ βραδέως· ἔπρεπε νὰ διαταχθῇ πολὺ πρότερον, ἵνα λάβωσιν οἱ δῆμοι τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον πρὸς σύνταξιν τῶν προϋπολογισμῶν αὐτῶν. Ἀλλὰ καίτοι ἐγένετο ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου πρὸ πολλοῦ, εἶναι ἀναμφίβολον, ὅτι οἱ δημοδιδάσκαλοι δὲν θὰ λάβωσι τοὺς μισθοὺς αὐτῶν οὐ μόνον ἐπὶ δύο καὶ τρεῖς μῆνας, ἀλλὰ πιθανῶς κατὰ τὸ διάστημα τῶν ¾ τοῦ ἔτους εἰς τοὺς πλείστους τῶν δήμων τοῦ Κράτους. Εἶναι ταῦτα πράγματα πασιφανῆ. Ἀρκεῖ δὲ νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν δήμων καὶ τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν αὐτῶν, ἵνα δι’ ἁπλουστάτης λογιστικῆς πράξεως πεισθῇ, ὅτι οὐδὲ κατὰ τὸ ἥμισυ ἴσως δὲν θὰ ἐπαρκέσωσιν οἱ δῆμοι πρὸς πληρωμὴν τῶν μισθῶν τῶν λειτουργῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἂν αὐξηθῶσιν οἱ δημοτικοὶ φόροι, ὅπως ὁ νόμος ͵ΒΤΜΘʹ ὁρίζει. Εὐτυχῶς ἔχει δημοσιευθῆ ὁ πίναξ, ὁ ὁποῖος περιέχει τὴν δαπάνην τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δι’ ἕνα ἕκαστον δῆμον, ὡς καὶ τὰ ἔσοδα ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐὰν αὐξήσητε κατὰ ἓν τοῖς ἑκατὸν, ὡς ὁ τελευταῖος νόμος ͵ΒΤΜΘʹ ὁρίζει, πάλιν δὲν θὰ ἐπιτύχητε τὴν ὑπὸ τῶν δήμων καταβολὴν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν· διότι ὑπάρχει δῆμος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἔσοδα 2,000 δραχ. καὶ δαπάνην μόνον διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν 17,000 δραχ. Ὑπάρχει δῆμος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἔσοδα δραχ. 11,000, ἡ ὅλη δὲ δαπάνη τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως αὐτοῦ ἀνέρχεται εἰς 17,000 δραχμάς. Αὐξήσατε ὅσον θέλετε τὰ ἔσοδα τῶν δήμων τούτων ἐντὸς τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ͵ΒΤΜΘʹ ὁριζομένων ὁρίων, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς δαπάνας τῆς δημοτικῆς αὐτῶν ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἂν ἔτι ἠθέλατε χορηγήσει ὅλην τὴν συνδρομὴν τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένην καὶ ἀνερχομένην εἰς ἓν ἑκατομμύριον καὶ πεντακοσίας χιλιάδας δραχμάς. Οὕτω δὲ οἱ λειτουργοὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως θὰ παραπέμπωνται ἀπὸ τοῦ ταμίου εἰς τὸν δημοτικὸν εἰσπράκτορα, καὶ ἀπὸ τούτου εἰς τὸν δήμαρχον, χωρὶς νὰ δύνανται νὰ λάβωσι τοὺς μισθοὺς αὐτῶν. Ταῦτα εἶναι ἁπλούστατα πράγματα, εἶναι δὲ καὶ τόσον σαφῶς καθωρισμένα ἐν τῷ νόμῳ, ὥστε πᾶς τις δύναται νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ἢ τὸ νομοσχέδιον χωρὶς νὰ καταργηθῇ τὸ τρίτον τῶν ὑπαρχόντων δημοτικῶν σχολείων. Οἱ δημοδιδάσκαλοι θὰ πληρώνωνται οὐχί, ὡς ἐλέχθη πρὸ μικροῦ, παρὰ τῶν δήμων, ἀλλὰ παρὰ τῶν ταμιῶν τοῦ Κράτους, οὗτοι δὲ θὰ καταβάλλωσι τοὺς μισθοὺς τῶν δημοδιδασκάλων ἐπὶ λογαριασμῷ τῶν δήμων. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν ἔσοδα τῶν δήμων ὑπάρχουσι κατατεθειμένα ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ, ἡ πληρωμὴ θὰ γίγνηται τακτικῶς, εὐθὺς ὅμως ὡς δὲν θὰ ὑπάρχωσιν ἔσοδα τοῦ δήμου κατατεθειμένα ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ, ἡ πληρωμὴ τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων δὲν θὰ γίγνηται, ἀλλ’ ὁ ταμίας θὰ ζητῇ ἀπὸ τὸν εἰσπράκτορα τοῦ δήμου, ἐὰν ἔχῃ χρήματα διαθέσιμα, νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐπὶ λογαριασμῷ τῶν εἰσπράξεων τοῦ δήμου. Ἵνα ταῦτα γείνωσι, θὰ παρέλθωσι μῆνες πολλοὶ, καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο οἱ δημοδιδάσκαλοι θ’ ἀναγκασθῶσιν ἢ νὰ ἐξαργυρώσωσι τὰς ἀποδείξεις αὐτῶν, ἢ νὰ τραπῶσιν εἰς ἄλλα ἔργα, ἐγκαταλείποντες τὰ δημοτικὰ σχολεῖα. Εἶναι ἑπομένως ἐπάναγκες οὐχὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγε πρὸ μικροῦ συνάδελφός τις, νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ νὰ ληφθῇ μέριμνα, ἵνα συμπληρωθῶσι καὶ τροποποιηθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνεφάρμοστον.

§65ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὕτη εἶναι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου Πρέπει νὰ ἀναθεωρηθῇ ἡ βάσις αὐτοῦ. Ἐν τοῖς καθέκαστα δύνανται νὰ ἐπέλθωσι μεταβολαὶ, αἱ ὁποῖαι νὰ καταστήσωσι τὸν νόμον ἐφαρμόσιμον. Δὲν πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὰ καθέκαστα τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ νὰ ἐξετάσωμεν ἁπλῶς τὸ ζήτημα, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ πληρωθῶσιν οἱ δημοδιδάσκαλοι, ἢ ὄχι.

§66ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Ἀδύνατον!

§67ΣΤΑΗΣ. Ἀναγράψατε ἑπομένως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην 3,000,000, ἢ καταργήσατε τέλος πάντων τὰ σχολεῖα.

§68ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σιωπηλῶς θὰ καταργηθῶσι.

§69ΣΤΑΗΣ. Ἕως ὅτου δὲ ψηφισθῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ καθήκοντα τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων ἀνατίθενται εἰς τὸν νομάρχην, καὶ ἴδωμεν ἐὰν πάλιν ἦναι δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ Βουλευταὶ δὲν θὰ ἐπιτρέψωσιν εἰς τὸν νομάρχην νὰ ἐφαρμόσῃ πᾶν ὅ,τι τὸ Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον θὰ ἐπρότεινε, τουτέστι τὴν αὔξησιν τῶν ἀμέσων φόρων κατὰ ἓν τοῖς ἑκατὸν, ἢ τὴν κατάργησιν τῶν δημοτικῶν σχολείων, οἱ δημοδιδάσκαλοι βεβαίως θὰ ψοφήσωσι τῆς πείνης. Εἶναι δὲ τὸ νομοσχέδιον ἢ ὁ νόμος ἀνεφάρμοστος κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν Ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων, τὴν ὁποίαν οὐδόλως θέλει ἀναπληρώσει τὸ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πρῶτον ἀναγεγραμμένον νομοσχέδιον, διότι ὁ νομάρχης δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γινώσκῃ, ὡς οἱ τὸ Ἐπαρχιακὸν Συμβούλιον ἀποτελοῦντες, ἐὰν αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις τῶν κατοίκων δήμου τινὸς ἐπιτρέπωσι τὴν αὔξησιν τῶν φόρων ἔστω καὶ κατὰ 1%. Ἑπομένως καὶ τὸ νομοσχέδιον ψηφιζόμενον καὶ νόμος τοῦ Κράτους γενόμενον, εἰς οὐδὲν θέλει συμβάλει πρὸς νεκρανάστασιν τοῦ νεκροῦ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δῆθεν νόμου, οἱ πτωχοὶ δὲ λειτουργοὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως μάτην θὰ ἐπαιτῶσιν ἐπὶ μῆνας πολλοὺς τοὺς μισθοὺς αὐτῶν.

§70Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων ἐπελάβετο καὶ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν προέβαλε, περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον δύναται νὰ ἀναπληρωθῇ ἡ ἔλλειψις γνωμοδοτήσεως Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐκείναις, ἐν ταῖς ὁποίαις Ἐπαρχιακὰ Συμβούλια δὲν ἐξελέχθησαν, ἢ ἐκλεχθέντα δὲν συνῆλθον, ἢ συνελθόντα δὲν προέβησαν εἰς γνώμας ἐπὶ τῶν δημοτικῶν προϋπολογισμῶν. Ὑποθέτω ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλλίτερον νὰ ἀνέβαλλε τὴν ἐπιθυμίαν του, ἵνα ἀγορεύσῃ, ὅταν θέλῃ προταθῇ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, διότι, ἄν συζητῇ νῦν περὶ τούτου, ταράσσεται ἡ τάξις τῶν ἐργασιῶν μας καὶ χάνομεν καιρὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι πολύτιμος. Ἐννοῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι ἠγόρευσαν, ζητοῦντες νὰ παραστήσωσιν, ὅτι ὁ νόμος περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ. Ἐπεθύμησαν νὰ ἐπαναλάβωσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλεγον ὑμῖν κατὰ μῆνα Ἰούνιον, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος, καὶ ἐπαναλαμβάνουσι καὶ νῦν ταῦτα. Ὑποθέτω ὅμως, ὅτι τὸ μέχρι τοῦδε διαῤῥεῦσαν χρονικὸν διάστημα, ἀφ’ ἧς ἐτέθη ὁ νόμος εἰς ἐφαρμογὴν, εἶναι τοσοῦτον βραχὺ, ὥστε δὲν δύνανται νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὰ κωλύματα, τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὸ τέλος τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου, πρὸς ἀπόδειξιν ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀνεφάρμοστος. Τῷ ὄντι πρόκειται περὶ τοῦ πρώτου μηνὸς τοῦ ἔτους. Τὴν 31 Ἰανουαρίου ἐγεννήθη τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους νὰ λάβωσι μισθόν. Εἴμεθα εἰς τὴν 19 Φεβρουαρίου, ἑπομένως ὁ νόμος δὲν ἐφηρμόσθη. Καλλίτερον νὰ ἔχωμεν ὀλίγην ὑπομονήν, καὶ θέλομεν πεισθῆ, ἐὰν ἐφαρμόζωνται αἱ περὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων διατάξεις τοῦ νόμου ἢ δὲν ἐφαρμόζωνται. Ἐὰν δὲν ἐφαρμόζωνται, θέλομεν ζητήσει τὴν γνώμην καὶ τὴν σύμπραξιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἵνα κατορθώσωμεν νὰ ἐφαρμόζωνται. Ἀλλὰ διατὶ ἐπροτείναμεν τὸ σύστημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν; Τὸ ἐπροτείναμεν αὐθαιρέτως; ἐξ ἰδιοῤῥυθμίας; Τὸ ἐπροτείναμεν ἵνα καταργήσωμεν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Καὶ μὴ ἐκπλήσσεταί τις, ἐὰν ἰσχυρίζωμαι, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐκράτει μέχρι τοῦδε, ἦτο ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα διατάσσει, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι εἰς βάρος τῶν δήμων, συντρέχει δὲ μόνον τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλὰ κατὰ τὸ σύστημα τὸ μέχρι σήμερον κρατοῦν, τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἦσαν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου καὶ συνέτρεχον οἱ δῆμοι. Τὴν ἀνωμαλίαν ταύτην ἠθελήσαμεν νὰ ἄρωμεν...

§71ΣΤΑΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§72ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§73Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός)... Ἐὰν ἡ συνδρομή, τὴν ὁποίαν τὸ δημόσιον ταμεῖον ὑπεσχέθη νὰ δώσῃ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου, δὲν ἐπαρκῇ, θέλομεν αὐξήσει τὴν πίστωσιν εἰς δύο ἑκατομμύρια· ἐὰν καὶ ταῦτα δὲν ἐπαρκοῦσι, θέλομεν ζητήσει νὰ αὐξηθῇ ἡ πίστωσις εἰς δύο καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια· ἀλλ’ οὐδέποτε θέλομεν ἀφήσει τὰ δημοτικὰ σχολεῖα νὰ παραλύσωσι, καὶ τοὺς δημοδιδασκάλους νὰ μεταβληθῶσιν εἰς ἐπαίτας, ὡς εἶπόν τινες. Νομίζω ὅτι ἡ ὥρα δὲν εἶναι κατάλληλος πρὸς συζήτησιν τοῦ θέματος τούτου. Ἤκουσα συναδέλφων ζητούντων τὸν λόγον, ἀλλ’ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶπον περὶ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐκράτει μέχρι τοῦδε, δὲν εἶπον σήμερον πρώτην φορὰν εἰς τὴν Βουλήν, εἶπον αὐτὰ πολλάκις, ὅταν ἤμην ἐν ταῖς τάξεσι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὰ εἶπον ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου δύο εἶχε λόγους· τὸν λόγον τοῦ νὰ συναρμολογήσῃ τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων, τῶν προωρισμένων διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, καὶ τὸν λόγον νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς δημοδιδασκάλους κατὰ τὸν διορισμὸν καὶ τὴν παῦσιν ἀπὸ τὰς ἐπηρείας τῆς Διοικήσεως, καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ αὐτοὺς ἀπὸ τὰς ἐπιδρομὰς τῆς πολιτικῆς. Θέλει ἐπιτύχει ὁ νόμος κατὰ τὰς οἰκονομικὰς αὐτοῦ διατάξεις; Τὸ εὔχομαι, καὶ πρέπει νὰ τὸ εὔχησθε πάντες. Ἂν δὲν ἐπιτύχῃ, θέλομεν ζητήσει τὴν μεταβολὴν αὐτοῦ, ἵνα καταστήσωμεν τοιουτοτρόπως ἐκτελέσιμον τὸν δεύτερον σκοπὸν τοῦ νόμου· ἐλπίζω ὅμως, ὅτι καὶ οἱ δύο σκοποὶ αὐτοῦ θέλουσιν ἐπιτευχθῆ. Ἡ ἐπιθυμία καὶ ὁ σκοπὸς ἡμῶν εἶναι νὰ βελτιώσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁμολογεῖται ὑπὸ πάντων, ὅτι κακῶς ἐλειτούργει κατὰ τὸ παρελθόν.

§74ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ βεβαίως δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον νὰ λάβω τὴν εὐχαρίστησιν νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἀποφάσει τῆς Βουλῆς παρεπέμφθην, ἵνα καὶ πάλιν ἐπαναλάβω τοὺς ἐκλογικοὺς ἀγῶνας, διὰ τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐγὼ δὲν ἔχω λόγους νὰ παραπονῶμαι, ὅσους λόγους ἔχουσιν ἵνα μεταμέλωνται οἱ διὰ τῆς ἀδίκου αὐτῶν ψήφου ἀκυρώσαντες τὴν ἐκλογήν μου. Ἑπομένως πάντα ὅσα εἶπον πρὸ μικροῦ δὲν εἶναι ἐπανάληψις τῶν παρ’ ἐμοῦ ἢ παρ’ ἄλλου τινὸς λεχθέντων κατὰ Ἰούνιον. Ἀλλὰ πᾶς τις δύναται νὰ πεισθῇ δι’ ἁπλῆς ἀναγνώσεως τοῦ τραγελαφικοῦ νόμου περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως περὶ τοῦ ἀνεφαρμόστου αὐτοῦ. Βεβαίως πᾶν ἄλλο ἠδύνατό τις νὰ ἰσχυρισθῇ ἢ ὅτι τὸ πρώην καθεστὼς εἰς τὰ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ, διότι ἦτο ἀντισυνταγματικόν, ἐνῷ ἀκριβῶς τὸ σήμερον ὑπάρχον σύστημα εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικόν, διότι βεβαίως κατὰ παράβασιν τοῦ 16 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ὁρίζει τὰ τῆς καταβολῆς τῶν δαπανῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπὸ μόνων τῶν δήμων. Κατὰ τὸ πρώην καθεστὼς, βεβαίως τὸ Κράτος συνέτρεχεν εἰς τὴν καταβολὴν τῶν δαπανῶν κατὰ τὰς ἀνάγκας τῶν δήμων, ἐνῷ σήμερον δὲν ἐπέρχεται ἀρωγόν· σήμερον ἀπεῤῥοφήθησαν μόνον διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν πάντες οἱ πόροι τῶν δήμων, εὐπόρων καὶ ἀπόρων, σήμερον ἀκριβῶς ἀπηλλάγη τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς συνδρομῆς ταύτης, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑποχρέωσιν, κατὰ τὸ ἄρθρον 16 τοῦ Συντάγματος, νὰ προσφέρῃ εἰς τοὺς δήμους, τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην ταύτης. Κατὰ δὲ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ πρῶτος σκοπὸς τοῦ νόμου ͵ΒΤΜΘʹ ἦτο νὰ μὴ συντρέχῃ τὸ Κράτος τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην συνδρομῆς ἀπόρους δήμους διὰ τὰς δαπάνας τῆς δημοτικῆς αὐτῶν ἐκπαιδεύσεως, ὁ δὲ δεύτερος σκοπὸς εἶναι ἡ μονιμοποίησις τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ἡ ἀπαλλαγὴ αὐτῶν ἐκ τῆς πολιτικῆς πιέσεως. Καὶ ἀληθῶς, κύριε Πρόεδρε, ἐξεπλάγην καὶ κατ’ ἐπανάληψιν ἀνέγνωσα τὴν διάταξιν ἐκείνην τὴν σατανικὴν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τῆς ὁποίας παρεισέφρησαν πάντα τὰ ἀνίκανα στοιχεῖα τῆς δημοτικῆς ἡμῶν ἐκπαιδεύσεως εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, καὶ εἰσεχώρησαν οὕτως, ὥστε εἶναι ἀδύνατον ἐκεῖθεν πλέον νὰ ἐξέλθωσι, διότι ῥητὴ διάταξις τοῦ σήμερον ἐν ἰσχύϊ νόμου δὲν ἐπιτρέπει οὐδὲ τὴν μετάθεσιν, οὐδὲ τὴν ἀπόλυσιν, προτεινομένην ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Οὐδὲν τούτων τῶν δικαιωμάτων ἔχει τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Εἶναι φενάκη ἡ διατυμπανισθεῖσα χειραφέτησις τῶν δήμων. Τὸ ἤκουσα λεγόμενον, τὸ ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια θὰ προτείνωσι, θὰ διορίζωσι, θὰ παύωσι καὶ θὰ μεταθέτωσι τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν τῶν δημοτικῶν σχολείων, ἀλλ’ οὐδὲν τούτου ψευδέστερον. Οὐδὲν τούτων τῶν δικαιωμάτων ἔχουσι σήμερον τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, διότι ῥητῶς ὁ νόμος λέγει ἐν τῷ 24 ἄρθρῳ, ὅτι πρὸς πλήρωσιν χηρευούσης θέσεως ἢ σχολικῆς ἀνάγκης προτείνει τὸ ἁρμόδιον Δημοτικὸν Συμβούλιον τὸν διοριστέον. Τοὺς ἀνικάνους, τοὺς ἀμαθεῖς, τοὺς κακοήθεις, τοὺς ξένους, τοὺς μὴ καταγομένους τουτέστιν ἐκ τοῦ νομοῦ, εἰς ὃν ἀνήκει τὸ σχολεῖον, καὶ τοὺς ὁποίους κατὰ παράβασιν τοῦ 24 ἄρθρου διώρισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως εἰς τὰ πλεῖστα τῶν σχολείων τῶν δήμων, οὐδὲν Δημοτικὸν Συμβούλιον δύναται ν’ ἀπολύσῃ ἢ νὰ μεταθέσῃ, καίτοι καταβάλλει αὐτὸ τὰς δαπάνας τῆς συντηρήσεως τῶν σχολείων του! Αὐτὸς ἦτο ὁ δεύτερος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια νὰ ἐξασκήσωσι δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχωσι, τὸν καταρτισμὸν τουτέστι τῶν σχολείων αὑτῶν, ὡς αὐτὰ νομίζουν, ἀφοῦ οἱ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἀπαρτίζοντες εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καταβάλλουσι τὰς δαπάνας διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν· τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον τόσον ἐπιτηδείως ὁ κ. Ὑπουργὸς παρενέβαλεν, ὥστε νὰ μὴ γείνῃ καταληπτὸς παρὰ τῆς Βουλῆς, καὶ πράγματι δὲν ἐγένετο καταληπτός· διότι, ἐὰν ἐγίνετο καταληπτὴ τοιαύτη διάταξις, βεβαίως δὲν ἤθελεν ἡ Βουλὴ ψηφίσει αὐτὴν κατὰ Ἰούνιον. Ἀλλὰ ταῦτα, καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος· τοῦ παρόντος εἶναι, πῶς θὰ πληρωθῶσιν οἱ δημοδιδάσκαλοι, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ἵνα μὴ μετά τινας μῆνας ἐπανέλθωμεν καὶ ζητῶμεν τότε καὶ πάλιν νὰ εὕρωμεν τρόπον, δι’ οὗ νὰ νομιμοποιήσωμεν τὴν καταβολὴν τῶν μισθῶν τῶν λειτουργῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως.

§75ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς ἔδωκε νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι εἶναι πρόθυμος, ἐὰν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ εἴτε ὁ εἷς εἴτε ὁ ἄλλος τῶν σκοπῶν τοῦ νόμου ἀποτύχῃ, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀνατρέπηται εἴτε εἰς τὴν μίαν εἴτε εἰς τὴν ἄλλην βάσιν ὁ νόμος. Ἀλλὰ δὲν τῷ ἀρκεῖ ἡ μέχρι τοῦδε πεῖρα; παρῆλθεν ὁ εἷς μὴν, πλησιάζει ὁ δεύτερος, καθ’ ἃ δὲ ἀπέδειξεν ἄλλος συνάδελφος μου, εἶναι βέβαιον, ὅτι πολλοὶ ἀκόμη μῆνες θὰ παρέλθωσιν, ἕως ὅτου οἱ δυστυχεῖς δημοδιδάσκαλοι κατωρθώσωσι νὰ λάβωσιν τὸν μισθόν των, τὸν μόνον πόρον τῆς ζωῆς δι’ αὐτοὺς καὶ τὰς οἰκογενείας των. Ἀλλὰ δὲν τῷ ἀρκεῖ ἡ πεῖρα τῶν δύο τούτων πρώτων μηνῶν· δὲν τῷ ἀρκεῖ ἡ πεῖρα τῶν πρώτων δύο δεκαετηρίδων, μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, καθ’ ἃς τὸ αὐτὸ σύστημα εἶχεν ἐφαρμοσθῆ; διότι ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ πρώτου νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως μέχρι τοῦ ἔτους 1856 ἐφηρμόζετο ἀκριβῶς τὸ σύστημα αὐτὸ, οἱ δῆμοι δηλ. κατέβαλλον τὴν δαπάνην τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ δὲ Δημόσιον ἐπήρχετο ἐπίκουρον· ἀλλὰ ποῖα ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ συστήματος ἐκείνου; τὰ περιέγραψεν ἄλλοτε διὰ ζωηροτάτων χρωμάτων αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ὤν, ἀπέδειξε δὲ τότε, ὅτι τύπος καὶ σκιὰ μόνον στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ὑπῆρχε, τὰ πλεῖστα σχολεῖα ἦσαν ἄνευ διδασκάλων, καὶ ὅπου ὑπῆρχον διδάσκαλοι, οὗτοι πᾶν ἄλλο ἦσαν ἢ ἄνδρες δυνάμενοι ν’ ἀφοσιωθῶσιν εἰς τὸ κύριον καὶ ἀποκλειστικὸν αὑτῶν ἔργον, ἀπηλλαγμένοι πάσης μερίμνης περὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Μετὰ τὴν πεῖραν ἐκείνην, τὴν γενομένην μέχρι τοῦ 1856, ἠναγκάσθημεν νὰ μεταβάλωμεν σύστημα, καὶ τὸ Κράτος νὰ προκαταβάλλῃ αὐτὸ τοὺς μισθοὺς τῶν δημοδιδασκάλων καὶ νὰ εἰσπράττῃ ἀκολούθως παρὰ τῶν δήμων, καὶ τὸ σύστημα τοῦτο ἐξηκολούθησεν ἐφαρμοζόμενον μέχρι τῆς συστάσεως τοῦ ταμείου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὁπότε τὸ Κράτος, ἐννοοῦν νὰ πληρώσῃ πάσας τὰς ἀνάγκας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, ἀπεφάσισε νὰ ἀναλάβῃ τὴν πληρωμὴν τῶν δημοδιδασκάλων καὶ νὰ εἰσπράττῃ ἀπὸ τῶν δήμων ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ συνεισφέρωσιν οὗτοι. Μετὰ πεῖραν λοιπὸν πεντηκονταετηρίδος περίπου κατωρθώσαμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν σύστημα, καθ’ ὅ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ἁπανταχοῦ τοῦ Κράτους, ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικὴν λειτουργοῦσαν ἀπροσκόπτως. Ἐρχόμεθα νῦν καὶ ἀνατρέπομεν τὸ σύστημα τοῦτο, καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ πρώην ἐκεῖνο σύστημα, τὸ ἀποτυχὸν οἰκτρῶς, καὶ ἐπαναφέροντες ἐν ἰσχύϊ αὐτὸ τὸ σύστημα, βλέπομεν ὅτι προσκρούομεν εὐθὺς εἰς τὰ πρῶτα βήματα, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει: «ἔχετε ὑπομονὴν, περιμένετε.» Ἡμεῖς περιμένομεν, τί θὰ κάμωσιν ὅμως οἱ δυστυχεῖς δημοδιδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τοῦ ἐπιουσίου των ἄρτου καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξαναγκάζονται νὰ ἐγκαταλείπωσι τὰ σχολεῖα, νὰ συγκεντρώνωνται εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων καὶ τῶν ἐπαρχειῶν, καὶ νὰ ὑποβάλλωσι παραστάσεις, καὶ νὰ φωνάζωσι «πεινῶμεν»; Ἔχετε λοιπὸν τὰ ἀποτελέσματα, καὶ θὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐπὶ πολλοὺς μῆνας, ἕως ὅτου ἐφαρμόσητε τὸ σύστημά σας, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἐφαρμοσθῇ, θὰ ἐπανέλθητε εἰς τὸ πρῶτον ἀκριβῶς ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον σκιὰ μόνον δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπῆρχε. Ταῦτα ὡς πρὸς τὴν πρώτην βάσιν τοῦ νόμου. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν βάσιν, κρίνω περιττὸν νὰ εἴπω τι περὶ τῆς ἀντισυνταγματικότητος· τὸ ζήτημα τὸ ἀνέπτυξα ἄλλοτε διὰ μακρῶν, καὶ ἀπέδειξα ὅτι τὸ σύστημα ἐκεῖνο τὸ ἐφήρμοσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, οὐδέποτε ὅμως.

§76ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Περὶ τοῦ νόμου συζητοῦμεν, κύριε Πρόεδρε;

§77ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Προεκλήθην παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θέλω νὰ καταλήξω εἰς ἓν συμπέρασμα, παρεμφερὲς πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ ἐκ Κραναίας ἀξιότιμος συνάδελφος, δηλ. ὅτι οὐδὲν τὸ ἀντισυνταγματικὸν ἔχει τὸ τέως ἐν ἰσχύϊ σύστημα, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον νῦν ἐφαρμόζομεν, ἔχει ἐφαρμοσθῆ καὶ ἄλλοτε, καὶ εἴχετε ὀλέθρια ἀποτελέσματα, δηλ. παντελῆ παράλυσιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ὅτι εἰς τὴν παντελῆ παράλυσιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐρχόμεθα καὶ νῦν, καὶ νομίζω καλὸν ἀντὶ νὰ περιμένῃ 5 ἢ 6 μῆνας, ἕως ὅτου ἐπέλθωσι τοιαῦτα ἀποτελέσματα, προτιμότερον εἶναι ἀπὸ τοῦδε, ἔχων ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος, νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀνακαλέσῃ τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ πρώην καθεστώς.

§78Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κύριοι Βουλευταὶ, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα ὄντως εἶναι σοβαρὸν καὶ ἄξιον τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἤγειραν αὐτὸ ἄνευ ἀποχρῶντος λόγου, διότι, ἂν ἐπρόκειτο νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ ὅτι τὸ Κράτος ἔχει καθῆκον νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομὴν αὐτοῦ πρὸς συντήρησιν τῶν σχολείων του, βεβαίως ἡ φωνὴ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων θὰ εἶχε λόγον, ἂν μὴ ἀνεγνώριζε τὸ Κράτος τὸ καθῆκόν του· ἀλλ’ ἡμεῖς οὔτε προεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ νόμου τοῦ κυρωθέντος οὔτε εἴπομεν τὸ τοιοῦτον, ἐξ ἐναντίας ἀνεγνωρίσαμεν ὡς καθῆκον τοῦ Κράτους τὸ νὰ παρέχῃ πᾶσαν ἐκ τῶν ἐνόντων συνδρομὴν πρὸς ὑποστήριξιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν τοῖς ἀπόροις δήμοις· εἶναι δὲ γνωστὸν ἐκ τῶν πινάκων τῶν δημοσιευθέντων, τίνες δῆμοι εἶναι ἄποροι παντελῶς καὶ κατὰ πόσον αὐτοὶ χρῄζουσι τῆς ἐπικουρίας τοῦ Κράτους, ποῖοι εἶναι ἄποροι κατά τι καὶ ποῖοι εἶναι ἐντελῶς εὔποροι, ὥστε νὰ δύνανται νὰ συντηρῶσιν ἐξ ἰδίων πόρων τὰ δημοτικὰ σχολεῖα. Τί ἐπράξαμεν διὰ τοῦ νόμου; ἐκυρώσαμεν τοῦ Συντάγματος τὴν ῥήτραν, ὅτι τὰ δημοτικὰ σχολεῖα συντηροῦνται δαπάνῃ τῶν δήμων, παρέχει δὲ τὴν ἐπικουρίαν τὸ Κράτος εἰς τοὺς ἀπόρους ἐξ αὐτῶν. Τί συνέβαινεν ὅμως μέχρι τοῦδε; Μέχρι τοῦδε διὰ τοῦ νόμου τοῦ καταργηθέντος τὸ πλεῖστον μέρος τῆς δαπάνης τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐβάρυνε τὸ Κράτος, οἱ δὲ δῆμοι, οἱ ὑπόχρεοι ἐκ τοῦ Συντάγματος νὰ παρέχωσι τὴν δαπάνην, ἀπηλλάσσοντο κατὰ ἕνα ἢ ἄλλον τρόπον. Διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν, ἠξιώσαμεν αὐτὸ, νὰ πιστωθῇ ἐκ τῶν πραγμάτων τίνες δηλονότι δῆμοι εἶναι ὄντως ἄποροι καὶ κατὰ πόσον, τίνες κατά τι καὶ κατὰ πόσον, καὶ τίνες εἶναι ἐντελῶς εὔποροι. Ἀφήσατε νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, νὰ ψηφισθῶσιν οἱ δημοτικοὶ προϋπολογισμοὶ, νὰ ἔλθῃ ἡ αὔξησις τοῦ δημοτικοῦ φόρου, ἡ ὁποία ἐπίτηδες ἐτάχθη, ἵνα παρασχεθῇ ἡ δέουσα βοήθεια εἰς τοὺς ὁπωσδήποτε ἀπόρους δήμους, διὰ δὲ τὸ ὑπόλοιπον ἀνεγράφη πίστωσις 1,500,000. Ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, 2,500,000 δραχ. ἦσαν αἱ εἰσφοραὶ, αἱ ὁποῖαι εἰσεπράττοντο παρὰ τῶν δήμων ἀπὸ τὸ Δημόσιον, γίνονται ἤδη 4,000,000. Νομίζω ὅτι διὰ τῶν 4,000,000 θὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὴν δαπάνην τῶν δημοτικῶν σχολείων τοῦ Κράτους, καὶ τῶν ἀπορωτάτων καὶ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ὁ ἐκ Κυθήρων ἀξιότιμος συνάδελφος ἀνέφερε. Διότι τὸ Κράτος, εὐθὺς ὡς ἔχει τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ Βουλευταὶ πάντες πάσης ἀποχρώσεως παραδέξαντο, τοῦ νὰ μὴ καταργηθῇ κανὲν σχολεῖον, εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ αὐξήσωμεν, ὅπως καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, τὴν πίστωσιν ἀπὸ 1,500,000 εἰς 2, 3, 4, 5 καὶ 6 ἑκατομμύρια. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν οὐδεὶς ἠμφισβήτησεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὸ καθῆκον τοῦ Κράτους τοῦ νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν πρὸς συντήρησιν τῶν δημοτικῶν σχολείων τοῦ Κράτους, δὲν καταλαμβάνω διατὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι νὰ ἐξεγείρωνται ματαίως, προτοῦ ἀκόμη ἐξαντληθῶσιν ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαλαμβάνει ὁ νόμος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε καθαρῶς, ὅτι ἡ βραδύτης, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, θὰ ἐκλείψῃ τάχιστα, ἡ δὲ βραδύτης ἐπῆλθεν ἐκ τούτου, διότι συνέπεσε κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί· ἕως ὅτου δ’ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ καὶ ἀναλάβουν οἱ νέοι δήμαρχοι καὶ τὰ νέα Δημοτικὰ Συμβούλια τὸ καθῆκον αὐτῶν, βεβαίως παρενέπεσε χρόνος ἑνὸς καὶ δύο μηνῶν. Εἰς τοῦτο ὁμολογουμένως κατὰ τὸ πλεῖστον ὀφείλεται ἡ ἀναβολὴ τῆς ψηφίσεως τῶν προϋπολογισμῶν· ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τάχιστα, δὲν θὰ παρέλθῃ μὴν, καὶ θὰ ἦναι πάντες οἱ προϋπολογισμοὶ ἐψηφισμένοι, καὶ θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα καὶ ὁ νομάρχης, ἀπαλλασσόμενος πλέον τῆς ῥήτρας, τὴν ὁποίαν θέτει ὁ νόμος, νὰ προνοῇ ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου, ὅπως ἐπιβληθῇ τὸ 1% εἰς τοὺς δήμους, εἰς οὓς πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ, τὰ δὲ ὑπόλοιπα θὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον. Οὐδεὶς δημοδιδάσκαλος θὰ στερηθῇ τοῦ μισθοῦ του· ἐὰν δὲ ἐπέλθῃ ἀναβολὴ ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν μισθῶν, τοῦτο δὲν εἶναι σπουδαῖον, ὥστε νὰ ἐγείρῃ ἱερεμιάδας ἐκ μέρους ἀξιοτίμων συναδέλφων, τῶν ὁποίων ἐπαινῶ ἀπὸ καρδίας τὸν ζῆλον, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι πρόωρος ἀκόμη.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ Προεδρεῖον θὰ μεταβῇ εἰς τὰ Ἀνάκτορα, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 καὶ 50′ μ. μ.