1896.02.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19

Τῆς 17 Φεβρουαρίου 1896.

(Σάββατον).

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ἀλέξ. Σπ. Κ. Ρώμα).

Ὥρα 5 μ. μ.

Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καταθέτει δήλωσιν πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 151). Οἱ ἐν Πάτραις κηροπλάσται παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τοῦ κηροῦ. Πληρεξούσιοι ἰδιοκτητῶν γηπέδων ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ ἐκφέρουσι γνώμην ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου περὶ ἑρμηνείας τοῦ περὶ ὁδοποιΐας νόμου.

§2ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§3Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐξέφρασε χθὲς τὴν ἐπιθυμίαν, ἵνα κατατεθῶσι φάκελλοι δικογραφιῶν, ὑπάρχοντες ἐν τοῖς γραφείοις τοῦ Ὑπουργείου, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπῆλθε λύσις συμβιβαστικὴ, συνεπείᾳ γνωμοδοτήσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ τούτων νόμου. Τοὺς φακέλλους καταθέτω. Ἤτοι καταθέτω τὸν φάκελλον τὸν ἀφορῶντα τὴν δίκην μετὰ τῶν κληρονόμων Τσολάκη, τὸν φάκελλον τῆς δίκης Ἀνδρικοπούλου κατὰ Δημοσίου, τὸν φάκελλον τῆς δίκης Παναγιώτου Παμπούκη κατὰ Δημοσίου, τὸν φάκελλον τῆς δίκης Κομνᾶ Τράκα κατὰ Δημοσίου, τὸν φάκελλον τῆς δίκης Κωνστ. Παπαῤῥηγοπούλου κατὰ Δημοσίου, καὶ ἕτερον φάκελλον δίκης κατὰ Δημοσίου τοῦ αὐτοῦ Κωνστ. Παπαῤῥηγοπούλου. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιον, μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, περὶ προσθήκης διατάξεως ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1885, δι’ οὗ κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς παραχωρήσεως εἰς ἰδιώτας γηπέδων ἐθνικῶν ἢ ἐκκλησιαστικῶν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 152).

§5ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω διαφόρους πληροφορίας, ζητηθείσας παρ’ ἀξιοτίμων συναδέλφων· καὶ ἐν πρώτοις τὸν φάκελλον τὸν περιέχοντα τὰς ἐκθέσεις περὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐλαιοπυρήνων. Ἐπίσης πληροφορίας ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ διὰ τὴν μὴ ἔναρξιν τοῦ σιδηροδρόμου Διακοπτοῦ–Καλαβρύτων. Ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν ὡρίσθη διὰ τὴν 10 Μαρτίου.

§6Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν ἐμφαίνουσαν τοὺς καταταχθέντας κληρωτοὺς τῶν ἀπογραφῶν 1894 καὶ 1895, συμφώνως πρὸς ἐπερώτησιν τοῦ ἐξ Ὕδρας βουλευτοῦ κ. Τσαμαδοῦ. Ἐπίσης, πρὸς ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν ἑνὸς τῶν κ. Βουλευτῶν Μήλου, καταθέτω κατάστασιν τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, ἐμφαίνουσαν τοὺς κατ’ ἔτος λαβόντας χώραν θανάτους, ἀπὸ τοῦ 1891 μέχρι τοῦ 1895, εἰς ἀποστράτους καὶ ἐνεργοὺς ἀνωτέρους καὶ κατωτέρους ἀξιωματικούς.

§7ΦΙΛ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ ἰσχύος τοῦ ἐν ἔτει 1894 κηρυχθέντος ὁριστικοῦ καταλόγου τῶν ὁρκωτῶν διὰ τὸ ἐν Καλάμαις Κακουργιοδικεῖον καὶ διὰ τὸ ἔτος 1896». Ἐπίσης νομοσχέδιον «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 203, 204 καὶ 205 τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 153–154). Ὁ κ. Καΐρης ἔχει τὸν λόγον.

§9ΚΑΪΡΗΣ. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν, κατὰ τὰ προαγγελθέντα εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Δευτέρας, ὅτε ὑπέβαλον τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ τῆς ἐκδόσεως ἢ ἀπελάσεως τοῦ πρόσφυγος Χαμμερστάϊν, ἔσπευσαν τὴν προχθὲς Τετάρτην νὰ δώσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅσας ἐνόμισαν ἀναγκαίας πληροφορίας ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, καὶ νὰ καταθέσωσι καὶ σχετικά τινα ἔγγραφα, ἤτοι τὸ ἔνταλμα τῆς συλλήψεως κατὰ τοῦ βαρώνου Χαμμερστάϊν, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὸ Πλημμελειοδικεῖον Βερολίνου, καὶ δύο ἐκθέσεις τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν, ἀφορώσας εἰς τὴν ἀπέλασιν καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως αὐτῆς. Ἦτο εὔλογον, μετὰ τὴν ἀνακοίνωσιν τῶν πληροφοριῶν καὶ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Ἀλλ’ ἀφοῦ οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ Βόλου, Μεσσήνης καὶ Κυθήρων προέβαλον πρότασιν ἀναβολῆς, ὅπως λάβωσι γνῶσιν τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων, καὶ πληροφορίας συμπληρωτικὰς παρὰ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν, καλῶς ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις διὰ τὴν σήμερον. Ἤκουσα κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς Τετάρτης μετὰ πολλῆς τῆς προσοχῆς πάντα ὅσα οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν εἶπον περὶ τοῦ λόγου καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀπελάσεως τοῦ Χαμμερστάϊν, ὡς ἐπίσης καὶ ὅλους τοὺς δικαιολογητικοὺς λόγους, ἐφ’ ὧν βασισθεῖσα ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν ἄρσιν τῆς πρὸς τὸν Χαμμερστάϊν φιλοξενίας τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὴν ἄμεσον ἀποπομπὴν αὐτοῦ. Δὲν θὰ παρακολουθήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν θεωρητικὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐφ’ ὅσον ἥψατο θεμάτων, τουτέστι περὶ τοῦ ἂν δικαιοῦται καὶ ὑποχρεοῦται ἑκάστη Πολιτεία νὰ παρέχῃ ἑκάστοτε τὸ ἄσυλον, ἢ ἂν δύναται νὰ ἀρνηθῇ αὐτὸ, ἢ χορηγηθὲν νὰ τὸ ἀνακαλέσῃ, ἢ ἂν δύναται νὰ ἐκδώσῃ εἰς ἄλλην Πολιτείαν πρόσφυγα κακοῦργον ἢ κατάδικον, ἢ καὶ ἂν δὲν ὀφείλῃ νὰ ἐκδίδῃ τοιούτους. Πάντα ταῦτα τὰ θέματα ὁμολογουμένως εἶναι θέματα ἀμφισβητούμενα παρ’ ὅλων τῶν συγγραφέων, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ μᾶς ἀπαριθμήσῃ εἰς τὴν ἀγόρευσίν του. Ἐγὼ θέλω ἐξετάσει τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν οὐσιαστικὴν καὶ πραγματικὴν αὐτοῦ ἄποψιν, τουτέστιν, ἂν κατὰ τὴν ἰσχύουσαν παρ’ ἡμῖν νομοθεσίαν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσῃ πρόσφυγα ἐγκληματίαν εἰς τὴν αἰτοῦσαν αὐτὸν Πολιτείαν, καὶ ἂν δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις ἐν ὀνόματι τοῦ Κράτους νὰ ἀρνηθῇ εἰς οἰανδήποτε στιγμὴν τὴν φιλοξενίαν εἰς τὸν πρόσφυγα, ἄνευ τῆς τηρήσεως τῶν τύπων, τοὺς ὁποίους οἱ νόμοι ὁρίζουσι· καὶ πολὺ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπωφελούμενος τῆς ἀπαντήσεώς του εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν ἐξήτασε τὸ θέμα καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἐπραγματεύθη αὐτὸ, δηλώσας ὁποίαν ἔχει γνώμην καὶ προκαλέσας τοὺς ἀντιλέγοντας νὰ συζητήσωσι. Τὸ μάθημα, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο διδακτικὸν καὶ λίαν χρήσιμον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις, παραμένων ἐν τῇ θέσει του ἀκόμη, ἐλπίζω νὰ ἐπωφεληθῇ αὐτοῦ δι’ ἐνδεχομένην περίστασιν. Εἰ καὶ αἱ πληροφορίαι αἱ προσκομισθεῖσαι δὲν εἶναι καθ’ ὅλα ἐπαρκεῖς πρὸς τὴν ἐπερώτησίν μου, μὲ ἀρκοῦσιν ὅμως τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα καὶ αἱ ἐσχάτως γενόμεναι δηλώσεις ἐν τῷ Γερμανικῷ Κοινοβουλίῳ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Χαμμερστάϊν, δηλώσεις παρά τε τῶν ἐπερωτησάντων Βουλευτῶν καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γερμανίας. Ὡς ἐπερωτήσας, ὀφείλω νὰ συζητήσω ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, καὶ τοῦτο ἤδη πράττω, ὅσον δύναμαι συντόμως. Ὡς εἰ μὴ ἤρκουν, κύριοι Βουλευταὶ, τὰ τόσα θέματα, τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16 Ἀπριλίου, καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ εὐρύτατον ἔχει νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον εἰς τὴν κατ’ ἰδίαν συζήτησιν τῶν ὑποβληθέντων αὐτῇ θεμάτων, ἔπρεπε καὶ τὸ ζήτημα τοῦ Χαμμερστάϊν νὰ δώσῃ χώραν εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν, καὶ νὰ ἐπαυξήσῃ κατὰ ἕνα βαθμὸν τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον καὶ ἂν προσεπάθησαν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν νὰ παραστήσωσι τὸ πρᾶγμα ἁπλοῦν καὶ ἄσχετον πρὸς τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι καὶ ἐκ τῶν σοβαρωτέρων καὶ ἐκ τῶν μᾶλλον εὐθυνόντων αὐτὴν, διότι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν διεχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἂν δὲν ἐνδεικνύῃ ἄλλο τι, ἀποδεικνύει ὅμως παραγνώρισιν τῶν καθηκόντων της καὶ παράβασιν ῥητῶν νόμων τοῦ Κράτους. Γνωρίζω—καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ τὰ αὐτὰ περίπου ἐπιχειρήματα καὶ τὸ αὐτὸ γλωσσικὸν ἔνδυμα, μὲ τὸ ὁποῖον τὰ περιέβαλεν ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐλέγχων τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἤδη ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ἀττικῆς, καὶ ἐπὶ πεδίου μάλιστα λίαν ἀκροσφαλοῦς καὶ ἀστηρίκτου διὰ τὸν ἐλέγχοντα,—γνωρίζω, λέγω, ὅτι κατὰ τὰ σήμερον κρατοῦντα διεθνῆ νόμιμα μεταξὺ τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν, οὐδὲν αὐτοτελὲς Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ παρέχῃ φιλοξενίαν καὶ ἄσυλον εἰς τοὺς ξένους ἐγκληματίας πρόσφυγας, διότι ἠθικὴ ὑποχρέωσις ὑφίσταται μεταξὺ τῶν Κρατῶν νὰ συντρέχωσιν ἄλληλα εἰς τὴν ἐνάσκησιν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης πρὸς καταστολὴν τῶν ἀξιοποίνων πράξεων, ἀλλ’ ἅπαξ δεχθέντα αὐτούς, ἡ φιλανθρωπία ἀπαιτεῖ νὰ παρέχωσι καὶ διαμονὴν καὶ προστασίαν. Γνωρίζω ὅτι ἡ ἔκδοσις ξένων πρὸς ξένας ἀρχὰς εἶναι ἀντικείμενον διεθνῶν συμβάσεων, καθοριζουσῶν τὰς περιπτώσεις καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐκδόσεως ἐπ’ ἀμοιβαιότητι, καὶ ὅτι, καὶ ὅπου τοιαῦται συμβάσεις δὲν ὑπάρχουσιν, ἀπόκειται εἰς τὴν κρίσιν καὶ τὴν συνείδησιν τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας νὰ κρίνῃ τοὺς λόγους τῆς αἰτήσεως καὶ ν’ ἀποφασίζῃ τὴν ἔκδοσιν ἐπ’ ἀμοιβαιότητι. Γνωρίζω ὅτι εἶναι δικαίωμα τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας ἡ ἀπέλασις πέραν τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους τῶν ξένων προσφύγων, ὅταν ἡ ἐν τῷ Κράτει διαμονή των ἦναι ἐξόχως ἐπικίνδυνος εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ τὰ ἤθη. Ἀλλὰ γνωρίζω ἐπίσης, ὡς καὶ πάντες ὑμεῖς γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν (ἄρθρ. 4 τῆς Ποιν. Δικονομίας) «δι’ ἰδιαιτέρου νόμου θέλει ἀποφασισθῆ κατὰ ποίας περιπτώσεις καὶ τίνι τρόπῳ πρέπει νὰ γίνηται ἡ παράδοσις ξένων πρὸς ξένας ἀρχὰς ἕνεκα τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πραττομένων κακουργημάτων καὶ πλημμελημάτων». Τοιοῦτος νόμος μέχρι σήμερον δὲν ἐξεδόθη, οὔτε συνθήκη ὑπάρχει μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Γερμανίας περὶ ἐκδόσεως. Γνωρίζω, ὡς καὶ πάντες γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Ποιν. Νόμου, «εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἐγχώριοι τίθενται ὑπὸ ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν, ξένοι θέλουσιν ἀπελαύνεσθαι τῆς χώρας καὶ φέρεσθαι πέραν τῶν ὁρίων». Καὶ τί ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου, σύμφωνον πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους; Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσῃ τὸν Χαμμερστάϊν εἰς τὴν Γερμανίαν; Ὄχι, κατ’ ἐμέ· διότι τὸ ἄρθρον 4 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, εἰ καὶ καθιεροῖ τὴν ἀρχὴν τῆς παραδόσεως, ἐξαρτᾷ ὅμως αὐτὴν ἀπὸ τὴν ἔκδοσιν ἰδιαιτέρου νόμου, κανονίζοντος τὸν τρόπον καὶ τὰς περιπτώσεις τῆς ἐκδόσεως. Ἐφ’ ὅσον τοιοῦτος νόμος δὲν ἐκδοθῇ, ἡ διάταξις περὶ ἐκδόσεως ἀργεῖ παρ’ ἡμῖν. Θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσῃ τὸν Χαμμερστάϊν, ἐὰν ὑπῆρχε συνθήκη μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Γερμανίας, διότι τοιαύτη συνθήκη εἶναι εἰδικὸς νόμος· ἀλλὰ τοιαύτη συνθήκη δὲν ὑπάρχει, ὅπως ὑπάρχει μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Ἰταλίας, ἡ ὁποία ὁρίζει τὰς περιπτώσεις καὶ καθιεροῖ ὁλόκληρον σύστημα διαδικασίας διὰ τὴν παράδοσιν. Κατὰ τὴν νομοθεσίαν λοιπὸν ἡμῶν, καίτοι ἀναγνωρίζουσαν τὴν ἀρχὴν τῆς παραδόσεως, ἔκδοσις δὲν ἐπιτρέπεται· ἀλλ’ ἂν δεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν καί τινες τῶν παρ’ ἡμῖν νομομαθῶν παραδέχονται, ὅτι καὶ ἄνευ τοῦ ἰδιαιτέρου νόμου, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ τὸ ἄρθρον 4 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, καὶ ἄνευ ἰδιαιτέρας συνθήκης, εἰς τὴν κρίσιν καὶ τὴν συνείδησιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπόκειται ἡ ἐκτίμησις τῶν λόγων τῆς παραδόσεως τοῦ ἐγκληματίου καὶ ἡ παράδοσις, ἀφοῦ προηγουμένως βεβαιωθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸ συμφέρον καὶ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ συμπάσης τῆς κοινωνίας εἶναι νὰ τιμωρηθῇ ὁ πρόσφυξ ἐγκληματίας, καὶ ὅτι οὐδεὶς φόβος ἢ κίνδυνος θέλει ὑπάρξει περὶ ἀδικίας αὐτοῦ ἐκ μέρους τῆς ἀρχῆς, εἰς ἣν ἐκδίδεται, ἐνήσκησε τοιοῦτον δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Οἱ κύριοι ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοὶ εἶπον ὄχι, καὶ ὀφείλω νὰ πιστεύσω τοὺς Ὑπουργοὺς, ἀλλ’ ἀτυχῶς τὰ πράγματα ἀντίκεινται πρὸς τοὺς λόγους τῶν Ὑπουργῶν. Τὸ ὅτι τὴν παραμονὴν τῆς ἀπελάσεως τοῦ βαρώνου Χαμμερστάϊν ἐγένετο τὸ πρῶτον ἡ αἴτησις περὶ ἐκδόσεως αὐτοῦ, αὐτὸ καὶ μόνον τὸ περιστατικὸν, αὐτὴ ἡ κατάθεσις τοῦ ἐντάλματος τῆς συλλήψεως, τὸ ἐπιβεβαιοῖ. Διότι πῶς εὑρέθη εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τὸ ἔνταλμα τῆς συλλήψεως τοῦ Χαμμερστάϊν; Εὑρέθη βεβαίως, διότι παρεδόθη αὐτῷ μετὰ τῆς αἰτήσεως περὶ ἐκδόσεως παρὰ τῆς Γερμανικῆς Πρεσβείας, καὶ διὰ τοῦτο τὸ κατέθεσε, χωρὶς ὅμως νὰ καταθέσῃ καὶ τὴν αἴτησιν περὶ ἐκδόσεως. Πῶς δὲ ἐγένετο τὴν ἐπιοῦσαν ἡ λεγομένη ἀπέλασις; Δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν, τὴν ἐπίσημον, τοῦ ἐνεργήσαντος ταύτην ἀστυνόμου, διὰ νὰ διαβεβαιωθῆτε πῶς ἔγεινεν ἡ ἀπέλασις. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ ἀστυνόμος τοῦ Εʹ. τμήματος, λοχαγὸς Τσακίρης, ἐν ἐκθέσει ἀπευθυνομένῃ παρ’ αὐτοῦ πρὸς τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας (ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν).

§10Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τίνα χρονολογίαν ἔχει τὸ ἔγγραφον;

§11ΚΑΙΡΗΣ. 15 Δεκεμβρίου, ἡμέραν τῆς ἀπελάσεως. Τί προκύπτει ἐκ τῆς ἐκθέσεως ταύτης τοῦ κ. ἀστυνόμου; ὅτι πᾶν ἄλλο ἔλαβε χώραν ἢ ἀπέλασις· διότι γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀπέλασις προϋποθέτει καὶ προθεσμίαν ἀνάλογον, διὰ νὰ ἑτοιμασθῇ ὁ ἀποπεμπόμενος, καὶ ἐλευθερίαν νὰ ἐκλέξῃ καὶ τὸν τρόπον τῆς ἀναχωρήσεως καὶ τὸν τόπον, εἰς ὃν θὰ ὑπάγῃ, ἵνα ᾖ ἐν ἀσφαλείᾳ. Τί δὲ προκύπτει ἐκ τῆς ἐκθέσεως; ὅτι ὑπεχρεώθη, ἠναγκάσθη νὰ ἀναχωρήσῃ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ἄνευ ἀναβολῆς· τὴν ἡμέραν δ’ ἐκείνην τρία ἀτμόπλοια ἀνεχώρουν, δύο διὰ τὴν Ἰταλίαν καὶ ἓν διὰ τὴν Αἴγυπτον· καὶ γνωρίζετε, καθὼς γνωρίζει πολὺ καλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ Ἰταλία ἔχει συνθήκην μετὰ τῆς Γερμανίας, ἵνα ἐκδίδῃ τοὺς πρόσφυγας, ἡ δὲ Αἴγυπτος, ὡς Κράτος ὑποτελὲς, δὲν ἠδύνατο, ἐὰν μετέβαινεν ἐκεῖ, παρὰ νὰ τὸν συλλάβῃ καὶ τὸν ἐκδώσῃ. Ὁ ἐξαναγκασμὸς, ὁ ὁποῖος τῷ ἐπεβλήθη, νὰ ἀναχωρήσῃ τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἰς τόπον, ὅπου ἡ σύλληψίς του καὶ ἡ ἔκδοσίς του ἦτο ἀσφαλὴς, ἀσφαλεστάτη, καὶ νὰ συνοδεύηται μάλιστα παρὰ τοῦ διώκτου του Γερμανοῦ ἀστυνόμου Βὸλφ, μαρτυρεῖ ὅτι οὐχὶ ἀπέλασις, ἀλλ’ ἔμμεσος ἔκδοσις ἐγένετο.

§12ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχε διαδοθῆ ὅτι συνωδεύθη εἰς Πειραιᾶ ὑπὸ ἀστυνομικῶν ὀργάνων.

§13ΚΑΙΡΗΣ. Συνωδεύετο μόνον ὑπὸ τοῦ λοχαγοῦ ἀστυνόμου Τσακίρη. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ἐξηναγκάσθη νὰ ἀναχωρήσῃ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ὅτε δὲν ὑπῆρχεν ἄλλη εὐκαιρία δι’ ἄλλο μέρος ἢ εἰς μόνην τὴν Ἰταλίαν. Καὶ ὁ τρόπος οὗτος τῆς ἐκδόσεως εἶναι ὁ πλέον ἀξιοκατάκριτος· διότι, ἐὰν δὲν ἀποδεικνύῃ ἄλλο τι, ἀποδεικνύει ὅμως τὴν ἔλλειψιν τοῦ θάῤῥους τῆς εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ φανερᾷ παραδόσει. Καὶ εἶχε δίκαιον ὁ κ. Βέβελ, ὁμιλῶν εἰς τὸ Γερμανικὸν Κοινοβούλιον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Χαμμερστάϊν, νὰ εὐχηθῇ νὰ μὴ ἐπικρατήσῃ τοιοῦτος τρόπος παραδόσεως καὶ ἐπὶ τῶν πολιτικῶν προσφύγων. Ἀλλ’ ἐὰν, κ. Βουλευταὶ, δεχθῶμεν, ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν ἔκδοσις, ὑφ’ ἃς εἶπον περιστάσεις, τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις; Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἔπραξέ τι χειρότερον καὶ παρανομώτερον, διότι ἄνευ βασίμου λόγου καὶ ἀφορμῆς, καὶ ἐναντίον ῥητῆς διατάξεως τοῦ νόμου, ἀπήλασε τὸν πρόσφυγα Χαμμερστάϊν ὡς τὸν ἔσχατον τῶν ἐγκληματιῶν. Ἡ ἡμετέρα νομοθεσία ἐν ἄρθρῳ 37 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ἀναγνωρίζει τὴν ἀρχὴν τῆς ἀπελάσεως, ἀλλὰ λέγει, ὅτι οἱ ἀλλοδαποὶ ἀπελαύνονται, μόνον εἰς ὅσας περιπτώσεις οἱ ἡμεδαποὶ ὑπόκεινται εἰς ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν. Τὸ αὐστηρὸν τοῦτο καὶ βάρβαρον, δύναμαι νὰ εἴπω, μέτρον τῆς ξενηλασίας εὐτυχῶς ἡ ἡμετέρα νομοθεσία ἐφρόντισε, χάριν τῆς δημοσίας τάξεως, νὰ περικλείσῃ ἐντὸς κύκλου, πέραν τοῦ ὁποίου νὰ μὴ ἐπεκτείνηται, καὶ ὁ κύκλος οὗτος εἶναι αἱ περιπτώσεις, καθ’ ἃς οἱ ἡμεδαποὶ ὑπόκεινται εἰς ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν. Ἀλλ’ ὁ Χαμμερστάϊν ἦτο παρ’ ἡμῖν ὑπὸ ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν δι’ ἀποφάσεως ποινικοῦ τινος δικαστηρίου; τοιοῦτόν τι δὲν εἶπον οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, οὔτε ἠδύναντο βεβαίως νὰ εἴπωσι, διότι ὁ Χαμμερστάϊν δὲν ἀπέτισε παρ’ ἡμῖν ποινὴν ἐγκληματικὴν, διὰ νὰ ἦναι ἡ ἀστυνομικὴ ἐπιτήρησις συνέπεια τῆς ἐγκληματικότητος τῆς πράξεως. Ὁ Χαμμερστάϊν δὲν κατεδικάσθη παρ’ ἡμῖν οὔτε ἐπὶ πλημμελήματι, οὔτε καὶ ἐπὶ πταίσματι, συνεπάγοντι ὡς πρόσθετον ποινὴν τὴν ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν, διότι ὁμολογουμένως οὔτε στασιαστὴς ἦτο, οὔτε ἐκβιαστὴς, οὔτε ἐμπρηστὴς, οὔτε λωποδύτης, οὔτε ἀλήτης, οὔτε κατ’ ἐπάγγελμα ἐπαίτης, οὔτε ἦτο ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἐλαχίστην ἀστυνομικὴν παράβασιν, συνεπιφέρουσαν ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν.

§14ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἦτο ἀπατεών.

§15ΚΑΙΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐκτὸς τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ὑπάρχῃ νόμος ἄλλος, ὁ ὁποῖος νὰ διατάσσῃ τὰ ἐναντία, ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος αὐτὸς περὶ καθηκόντων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις εἶναι καὶ ὁ ἀνώτατος λειτουργὸς τῆς ἀστυνομίας τοῦ Κράτους, τοιοῦτόν τι δὲν διατάσσει. Καὶ οἱ νόμοι οἱ ἀστυνομικοὶ, καὶ ὁ κανονισμὸς τῆς χωροφυλακῆς, οὐδεὶς νόμος διατάσσει τι ἐναντίον τῆς διατάξεως τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Ἀλλ’ οἱ κ. Ὑπουργοὶ, καὶ ἰδίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν εὗρε στήριγμα καὶ ἔδαφος, ὡς εἶπε, διὰ νὰ στηρίξῃ τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως. Ποῖον δὲ εἶναι αὐτὸ τὸ στήριγμα; τὸ διάταγμα τοῦ 1835, τὸ ὁποῖον ἐπέχει θέσιν νόμου, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰ περὶ διαβατηρίων. Ἀφήνω ὅτι τὸ διάταγμα αὐτὸ ἀπὸ τῆς ἐκδόσεώς του περιέπεσεν εἰς πλήρη ἀχρηστίαν, ἀλλὰ πάντως ἀπὸ τῆς Μεταπολιτεύσεως καὶ ἐντεῦθεν οὐδέποτε ἐφηρμόσθη· τοὐναντίον μάλιστα αἱ περὶ διαβατηρίων διατάξεις ἐν τῷ ἐσωτερικῷ κατηργήθησαν διὰ νόμου· ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἐν ἰσχύϊ, τί λέγει ὁ νόμος αὐτός; Ἀληθῶς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νόμου περὶ διαβατηρίων τοῦ 1835 ἐπιτρέπει εἰς τὰς ἀρχὰς τὰς παραμεθορίους νὰ ἐμποδίζωσι τὴν εἴσοδον τῶν ξένων, ὅταν δὲν ἦναι ἐφωδιασμένοι μὲ διαβατήριον· ἀλλὰ ἐὰν οὗτοι εἰσέλθωσιν ἐν τῷ Κράτει, δὲν διατάσσει τὴν ἀπέλασίν των. Ἀληθῶς ὑποχρεοῦνται οἱ ξένοι, οἱ ἐρχόμενοι ἐν τῷ Κράτει, νὰ παρουσιάζωνται ἐντὸς 24 ὡρῶν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, νὰ παρουσιάζωνται καὶ εἰς τὸ Προξενεῖον αὐτῶν πρὸς ἐπιθεώρησιν τοῦ διαβατηρίου των, ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο δὲν πράξωσι, δὲν εἶναι ἔνοχοι ἀπελάσεως· θεωροῦνται μόνον ὡς ἔνοχοι παραβάσεως τῶν ἀστυνομικῶν διατάξεων, εἰσάγονται εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον, καὶ ὑποβάλλονται εἰς πρόστιμον· διατάσσεται δὲ ἡ ἀπέλασίς των, μόνον ἐν ὑποτροπῇ. Ἀλλ’ ἕτερον ἐπιχείρημα εὗρεν ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, μέγα ἔγκλημα διὰ τὸν Χαμμερστάϊν, ὅτι κατεχράσθη τῆς παρὰ τῆς χώρας φιλοξενίας, κατηγορήτας διὰ διατριβῶν του, δημοσιευθεισῶν ἐν ταῖς γερμανικαῖς ἐφημερίσι, τὴν διοίκησιν τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ νεποτισμῷ, καὶ ὑποστηρίξας ὅτι μόνον διὰ τοῦ ξενικοῦ ἐλέγχου δύνανται νὰ ἀνορθωθῶσι τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας. Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα δὲν ἐλέγχομεν τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ νεποτισμῶ; καὶ ὁ τύπος μας ποσάκις δὲν ἤλεγξε τὰς Κυβερνήσεις ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ καταχρήσει, καὶ ἰδίως τὴν παροῦσαν, διὰ τὰς ἀπειραρίθμους προσωπικὰς μεταβολὰς, διὰ τῶν ὁποίων παραλύεται ἡ διοίκησις; καὶ τί περισσότερον εἶπεν ὁ Χαμμερστάϊν διὰ τῶν διατριβῶν του περὶ τοῦ ξενικοῦ ἐλέγχου, ἀφ’ ὅσα ἀπὸ τῆς πτωχεύσεως καὶ ἐντεῦθεν εἶπεν ὅλος ὁ εὐρωπαϊκὸς τύπος; Εἶναι ταῦτα δικαιολογήματα σοβαρὰ, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔπρεπε νὰ στηρίξῃ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς πράξεως, τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσεν; Ἀλλ’ ἀφήνω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ θαυμάζῃ τὰ ἐπιχειρήματά του. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀπαντήσεώς του, ὡς προεῖπον, εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, ἐκ γενικωτέρας ἀπόψεως ἐξετάσας τὸ θέμα, ἐδικαιολόγησεν ἄλλως τὴν ἀπέλασιν τοῦ Χαμμερστάϊν· εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται ἐν ὀνόματι τοῦ Κράτους νὰ ἀπελαύνῃ εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν τὸν ξένον πρόσφυγα, ὅταν πείθηται, ὅτι ἡ διαμονή του δὲν εἶναι ὠφέλιμος εἰς τὴν χώραν, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶναι ἐπιβλαβής. Τῇ ἀληθείᾳ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, τί ἐννοεῖ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λέγων ὅτι δὲν εἶναι ὠφέλιμος εἰς τὴν χώραν. Μήπως ἐννοεῖ, ὅτι ἡ διαμονὴ τοῦ Χαμμερστάϊν ἐνταῦθα ἦτο πρόσκομμα εἰς τὰς διαπραγματεύσεις τοῦ διεξαγομένου συμβιβασμοῦ καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπελαθῇ ὁ Χαμμερστάϊν, διὰ νὰ διευκολύνῃ, ἢ μᾶλλον (κατὰ τὴν κυριολεκτικωτέραν ἔκφρασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν) νὰ μαλακύνῃ τὰς σχέσεις ἡμῶν μετὰ τῶν ὁμολογιούχων Γερμανῶν; Ἐὰν (ὅπερ δὲν πιστεύω) τοιαύτη ἦναι ἡ ἔννοια τῆς δικαιολογίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἀπάντησιν ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γερμανίας ἐν τῷ Γερμ. Κοινοβουλίῳ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῇ ἐκδόσει τοῦ Χαμμερστάϊν, εἰπὼν ὅτι ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις θέλει προστατεύσει ἀποτελεσματικῶς τὰ δίκαια τῶν ὁμολογιούχων ὑπηκόων τῆς Αὐτοκρατορίας. Ἡ λέξις «ἀποτελεσματικῶς» εἶναι λέξις βαρυσήμαντος, καὶ ἐμπεριέχει τὸ πᾶν. Δύναται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ λησμονῇ ὅσα ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατὰ τὸ 1883, ἔλεγεν ἐπὶ τῆς ἐξώσεως ἑνὸς διαβοήτου λῃστοῦ Πλευρίτου, καὶ νὰ ὑποστηρίζῃ σήμερον τὰ ἐναντία, δύναται, ἐρειδόμενος εἰς τὴν συμπαγῆ πλειονοψηφίαν, νὰ ἐντείνῃ εἰς τὴν διαπασῶν τὴν φωνήν του, καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι εἶναι ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκδιώκῃ εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν τὸν ξένον πρόσφυγα, ὅταν ἡ διαμονή του δὲν ἦναι ὠφέλιμος εἰς τὴν χώραν. Ἀλλ’ ἐγὼ ἀντιτάσσω εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ αὐτὸ τὸ κείμενον τὸ ἀδυσώπητον τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι οἱ ἀλλοδαποὶ δὲν ἀπελαύνονται τῆς χώρας, εἰμὴ εἰς ἃς περιστάσεις οἱ ἡμεδαποὶ τίθενται ὑπὸ ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν, ἥτις ἐπιτήρησις ἐπιβάλλεται διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Δικαστικὴ ἀπόφασις δὲν ἐξεδόθη ποτὲ κατὰ τοῦ Χαμμερστάϊν, θέτουσα αὐτὸν ὑπὸ ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν, καὶ ἑπομένως ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι πρᾶξις ἐναντία τῶν νόμων, αὐθαίρετος. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐὰν δεχθῶμεν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν τινὲς τῶν παρ’ ἡμῖν διαπρεπῶν ποινικολόγων ἔχουσιν, ὅτι τὰ περὶ ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως περιέπεσαν εἰς ἀχρηστίαν, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ κρίνῃ πότε ὑπάρχει ἀνάγκη ἀπελάσεως λόγῳ δημοσίας τάξεως, ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἑαυτὴν ἠδίκησε, καὶ τὸν βαρῶνον Χαμμερστάϊν ἀδίκως ἐστιγμάτισεν ὡς ἄνθρωπον κακοποιὸν, τοῦ ὁποίου ἡ διαμονὴ ἐν τῷ Κράτει ἦτο ἐξόχως ἐπικίνδυνος εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ εἰς τὰ ἤθη τῆς χώρας. Ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις, ἢ ἠδύνατο νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ὁ Χαμμερστάϊν εἶναι προσωπικότης ἐν Γερμανίᾳ· ἦτο Βουλευτὴς μέχρις ἐσχάτων, εἶναι ἀρχηγὸς πολιτικῆς μερίδος, εἶναι δεινὸς δημοσιολόγος. Ἄνθρωπος τοιοῦτος δὲν ἦτο πιθανὸν νὰ ἦτο ἐπικίνδυνος εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ τὰ ἤθη, διαμένων παρ’ ἡμῖν, οὐδ’ ἦτο ἄξιος ἀπελάσεως κατὰ τοιοῦτον τρόπον, οὐδὲ ἄξιος τῶν εὐγενῶν ἐπιθέτων, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔῤῥιψε κατ’ αὐτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς μὴ ὤφειλε, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω, ἵνα μὴ ἀκουσθῶσι καὶ πάλιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐὰν ὁ Χαμμερστάϊν ἐν Πρωσσίᾳ ὑπέπεσεν εἰς τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει τὸ ἔνταλμα τῆς συλλήψεως, εἰ καὶ ταῦτα, ὡς γινώσκομεν ἐκ τῆς δημοσιογραφίας, ἀμφισβητοῦνται παρ’ αὐτῶν τῶν παθόντων, περὶ τούτων δὲν ἀπεφάνθη ἀκόμη ἡ δικαιοσύνη τῆς πατρίδος του, εἶναι δὲ πολὺ πιθανὸν ἡ κατηγορία νὰ μετέχῃ τῆς ὑπερβολῆς, διότι εἶναι γνωστόν, μετὰ πόσης πικρίας καὶ μετὰ πόσης δριμύτητος ἡ πολιτικὴ ἐμπάθεια ἐστράφη κατ’ αὐτοῦ διὰ τοῦ τύπου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ ὅλον σχεδὸν εἶναι εἰς χεῖρας τῶν ἀντιθέτων του, καὶ εἶναι γνωστὸν, πόσον ὁ πολιτικὸς φανατισμὸς κλίνει εἰς τὴν ὑπερβολὴν καὶ τὴν συκοφαντίαν· καὶ ἀπόδειξιν τούτου ἔχομεν τὸ παρ’ ἡμῖν συμβὰν ἄλλοτε, ὅτι ἔξοχος πολιτικὸς ἀνήρ, μὴ ὑπάρχων πλέον εἰς τὴν ζωήν, ἐνθυμηθῆτε, κύριοι Βουλευταὶ, πόσον ἀδίκως καὶ ἐδυσφημίσθη καὶ ἐσυκοφαντήθη. Ἡ διεθνὴς ἁβρότης, κύριε Ὑπουργὲ, τῆς ὁποίας ἐποιήσατε κατάχρησιν, δὲν ἀπῄτει ἀβασανίστως τὴν ἀπέλασιν τοῦ Χαμμερστάϊν· τοὐναντίον ἀπῄτει τὴν πλέον λεπτολόγον ἔρευναν περὶ τοῦ ἤθους, περὶ τοῦ χαρακτῆρος, περὶ παντὸς γεγονότος, σχετιζομένου μὲ τὴν ἀτομικότητά του. Τοιαύτη δὲ ἔρευνα ἤθελεν εἶσθαι ἀσφαλὴς ὁδηγὸς εἰς τὴν κρίσιν καὶ τὴν ἀπόφασίν σας, καὶ τοιαύτην ἔρευναν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπῄτει ἡ διεθνὴς ἁβρότης. Τὸ ἀκατάλληλον τῆς ἐκζητήσεως ἐν νυκτὶ ἑσπερίδος, ἡ ἄμεσος ἀποδοχὴ τῆς αἰτήσεως, καὶ ἡ μετὰ τοσαύτης σπουδῆς καὶ βίας ἀποπομπὴ τοῦ βαρώνου Χαμμερστάϊν δὲν εἶναι, νομίζω, ἐκδήλωσις διεθνοῦς ἁβρότητος πρὸς φίλην καὶ μεγάλην Δύναμιν, ἀλλὰ — ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις — εἶναι ἐλαφρὰ καὶ μικρόφρων πολιτεία, μὴ ἁρμόζουσα οὔτε εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε εἰς τὴν αὐτοτέλειαν τοῦ Κράτους. Γνωρίζω ὅτι ἡ Βουλή, ὡς ἔχουσι τὰ κατ’ αὐτήν, θέλει ἐγκρίνει τὴν πολιτείαν τῶν ὑπευθύνων. Ἀλλ’ ὅσον καὶ ἂν ἡ ἔγκρισις αὕτη ἱκανοποιῇ πολιτικῶς τοὺς ὑπευθύνους, δὲν τοὺς ἀπαλλάσσει ὅμως καὶ τῆς ἠθικῆς εὐθύνης, ὅτι καὶ ἐλαφρῶς ἐπολιτεύθησαν, καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους παρέβησαν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλάρετος ἔχει τὸν λόγον.

§17Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τὶς ὁ ἀντιλέγων;

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐζήτησεν ἄλλος.

§19Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὥστε, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντιλέγων, ὑποθέτω ὅτι ἐπείσθη ἡ Βουλή, καὶ ἠδυνάμην νὰ παραδεχθῶ, ὅτι θὰ κάμω ματαίαν ἀντίστασιν, ἀφοῦ πάντες συναινοῦσι διὰ τῆς σιγῆς των.

§20ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Περιμένομεν νὰ συμπληρώσητε ὑμεῖς.

§21Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἔστω. Ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, ἵνα ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου, ἵνα διαψεύσω τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅστις ἀπηύθυνε πρὸς τὴν πτέρυγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὴν μομφὴν τῆς φυγομαχίας ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει, ὅτε ἐτήρησαν σιγὴν ἐπὶ πράξεως τόσον σοβαρᾶς, ὁμοίαν τῆς ὁποίας δὲν γνωρίζω. Δὲν ἐφυγομάχησαν ὅμως τὰ μέλη ἐκεῖνα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἤθελον, συμφώνως πρὸς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς κανόνας, νὰ κατέλθωσιν εἰς τὸν ἀγῶνα ὡς ἴσοι πρὸς ἴσους, μὲ τὰ αὐτὰ ὅπλα· τοὐναντίον δὲν ἦτο γενναῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νομίσας ὅτι ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου συζήτησις, χωρὶς νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα καὶ χωρὶς νὰ κατατεθῶσι τὰ πρὸς συμπλήρωσιν αἰτηθέντα· ἄοπλοι κατ’ ἀόπλων καὶ ἀπαράσκευοι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ κατέλθωμεν εἰς τὸν ἀγῶνα. Δὲν ἐφυγομαχήσαμεν, τοὐναντίον δειλὴ ἐφάνη ἡ Κυβέρνησις, προκαλέσασα πρὸ τῆς μελέτης τῶν ἐγγράφων συζήτησιν· ἀλλὰ χαίρω πολύ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐγκαίρως ἐνόησε τὸ προσῆκον, καὶ ἐδέχθη τὴν ἀναβολήν. Ἀλλὰ μὴ ἡ ἄλλη μομφή, ἡ ἐκτοξευθεῖσα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἦτο ἀκριβής; Πρὸς τί, εἶπεν, ἡ τόση συμπάθεια πρὸς τοιοῦτον ἐγκληματίαν; — δὲν ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγὼ τὰς ἰδίας του λέξεις, — πρὸς τί ἡ τόση ὑπερευαισθησία; καὶ ἴσως ἴσως ἀφῆκε νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι εἴμεθα καὶ εἰς προσωπικὰς σχέσεις μὲ τὸν κ. Χαμμερστάϊν, ἐνῷ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἔκαμε τὴν γνωριμίαν του. Ἡ συμπάθεια ἡμῶν, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ ὑπερευαισθησία ἡμῶν δὲν ἔχει ἐλατήριον προσωπικόν, ἀλλὰ εἶναι συμπάθεια ὑπὲρ τῶν θεσμῶν τῆς χώρας. Ἐτάχθημεν ἐνταῦθα φρουροὶ τοῦ πολιτεύματος καὶ τῶν νόμων, καὶ δικαίως ὀφείλομεν νὰ ἤμεθα ὑπερήφανοι ἐπὶ τοιαύτῃ ἐντολῇ, ἣν ἐπιστεύθη πρὸς ἡμᾶς ὁ Ἑλληνικὸς λαός· ἀλλ’ ἵνα ὦμεν ἄξιοι τοιαύτης ἐντολῆς, ὀφείλομεν νὰ ὦμεν λίαν εὐαίσθητοι, ὅταν πρόκειται νὰ κρίνωμεν ὅσα ἐτελέσθησαν τὴν 15 Δεκεμβρίου 1895 παρὰ τὴν Ἀκρόπολιν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσιν ἐπιχειρήματα, ἀλλ’ ἐπιχειρήματα οὐχὶ ἀριθμῶν, ἐπιχειρήματα πειστικά, στηριζόμενα ἐπὶ τῶν νόμων, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐξέλθωσι μὲ ὑψηλὸν τὸ μέτωπον, ὅτι ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον αὐτῶν, ἐγὼ θὰ ἐχαιρόμην πλειότερον παντὸς ἄλλου. Δὲν ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι, ὅσον καὶ ἂν παρασύρῃ ὁ πολιτικὸς ἀνταγωνισμὸς, οὐδεὶς θὰ παραβλέψῃ τὰς τοιαύτας ἀρχάς. Διότι δύνανται νὰ γείνωσι παρεκτροπαί, αἵτινες δὲν ἐξέρχονται τῶν Ἑλληνικῶν ὁρίων, ἀλλὰ ὅταν αὗται διαβαίνωσι τὰ Ἑλληνικὰ σύνορα καὶ διατυμπανίζωνται καθ’ ὅλην τὴν ὑφήλιον, δὲν γνωρίζω Ἕλληνα, ὅστις ἤθελεν εὐχαριστηθῆ ἐκ τῆς πιστοποιήσεως ὅτι πραγματικῶς ἔλαβον χώραν τοιαῦται ἀσχημίαι. Καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ ἐθνικὸν οἰκονομικὸν δυστύχημα ὑπῆρξεν ἡ ἀφορμὴ οὐχὶ ἐγκωμίων διὰ τὸν τόπον, καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν γίνεται ἡ ἀναβίωσις τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, μετὰ παρέλευσιν τόσων αἰώνων, βεβαίως εἰς οὐδένα Ἕλληνα εἶναι εὐχάριστον νὰ πιστεύῃ, ὅτι οἱ ἐρχόμενοι ἐν τόπῳ συνταγματικῷ, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπάρχουσιν ἐλευθερίαι, δὲν εἶναι ἀσφαλεῖς διὰ τὴν προσωπικήν των ἐλευθερίαν. Δὲν γνωρίζω ὁποία ἔσεται ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοσοῦτον σοβαροῦ ζητήματος, διότι θέλω νὰ παραδεχθῶ, ὅτι θέλει ἀνυψωθῆ ἡ Βουλὴ εἰς τὸ ὕψος αὑτῆς καὶ θέλει ἐκτελέσει, σφίγγουσα τὴν καρδίαν αὑτῆς πρὸς πᾶσαν προσωπικὴν συμπάθειαν, τὸ καθῆκόν της. Ὁπωσδήποτε ὅμως καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ Χαμμερστάϊν ἀπελάθη τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῇ ἐλλείψει διαβατηρίου, πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ νόμον περὶ διαβατηρίων, διότι οἱ ἐπισκεπτόμενοι τὴν Ἑλλάδα κινδυνεύουσι νὰ πάθωσι τὸ αὐτό. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἀπήντησαν· ἡ ἀπάντησίς των συνοψίζεται εἰς τοῦτο. Τοῦ μὲν Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ὑπῆρξε λακωνικώτατος, ἵνα ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν καταγωγὴν αὑτοῦ, καὶ ἴσως προσηκόντως, ἡ ἀπάντησις ἦτο αὕτη: «Ἐνησκήσαμεν δικαίωμα ἀναμφισβήτητον, τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως ἀνθρώπου, ὅστις ὑπὸ ψευδώνυμον ἐκρύπτετο ἐν Ἀθήναις καὶ ἔφερεν εἰς τὴν ῥάχιν αὑτοῦ ἔνταλμα συλλήψεως». Ἐν τῇ βραχυλογίᾳ ταύτῃ ὑπῆρξε σαφής· τὸν ἐνόησα. Ἐδυσκολεύθην ὅμως νὰ ἐννοήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν εἶμαι ἄξιος νὰ συμβουλεύσω τινά, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἐὰν περιωρίζετο ἡ ἀπάντησίς του εἰς τοῦτο μόνον, ἴσως ἡ ὑπόθεσις θὰ ἦτο εἰς καλλίτερον σημεῖον. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἀπέκρουσε μὲν τὴν γνώμην τοῦ συναδέλφου του, οὐχ ἧττον ὅμως εἶπεν, ὅτι «καὶ ἐκδόσεως δικαίωμα εἴχομεν»· ἀνέλαβε δὲ βαρύτατον ἔργον, νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς ἔκδοσιν, δυνάμει τῶν κειμένων νόμων. Καὶ ταῦτα ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις ἤρξατο τοῦ σταδίου αὑτοῦ ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὥστε δὲν ἔχει τὴν ἐλαφρυντικὴν περίπτωσιν, ὅτι ἀγνοεῖ τοὺς ἰσχύοντας νόμους! Ἐπεκαλέσθη δὲ προηγούμενα, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ἐλαφρύνει τὴν θέσιν του, ἐὰν ῥίψῃ εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ κ. Χαμμερστάϊν ὁλόκληρον τὸ ἔνταλμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἀπεφάνθη ἔτι ἡ δικαιοσύνη τῆς πατρίδος του, διότι δὲν ἐξεδόθη ἔτι βούλευμα. Ἦλθε κατόπιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἀπευθύνῃ τὰς παρατηρήσεις του. Ἡ ὑπόνοια, τὴν ὁποίαν ἀνέκαθεν εἶχον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μὴ ἦτο ἐν γνώσει τῶν λαβόντων χώραν, ἦτο, νομίζω, ἀληθὴς, διότι δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις μετέδωκεν εἰς πολλοὺς ἐξ ἡμῶν τὴν ὑπερευαισθησίαν ὑπὲρ τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, ἦτο δυνατὸν νὰ συμφωνήσῃ εἰς τὰ τελεσθέντα. Ἀλλὰ εὑρέθη κατόπιν τετελεσμένον τὸ γεγονὸς καὶ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ διέξοδος, κατὰ τὴν ἐμὴν δὲ γνώμην, οὐδεμίαν εὗρε διέξοδον, ἵνα σωθῇ ἐκ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπελάσεως. Αὕτη εἶναι ἡ ἀπάντησις τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Δὲν κατετέθησαν, κύριοι συνάδελφοι, ὅλαι αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι, κατετέθη μόνον ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀστυνόμου, διότι ἡ ἔκθεσις τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας ἐπαναλαμβάνει τὰ αὐτά. Τὸ ἔνταλμα τοῦ Γερμανοῦ ἀνακριτοῦ οὐδόλως φωτίζει ἡμᾶς. Ὀρθῶς δὲ παρετήρησεν ὁ προλαλήσας, ὅτι βεβαίως ἀπὸ τῆς στέγης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔπεσε τὸ ἔνταλμα τῆς συλλήψεως. Οὐ μόνον δὲ ἐξ ἁβρότητος, περὶ τῆς ὁποίας τόσα εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ καθήκοντος, συνωδεύετο καὶ ὑπὸ ἑτέρου ἐγγράφου. Ἀλλὰ ποῦ εἶναι τοῦτο; ποῦ εἶναι ἡ ἀλληλογραφία μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς Γερμανικῆς Πρεσβείας; Μὲ πολὴν ὑπερηφάνειαν, ἡ ὁποία μοὶ ἀρέσκει εἰς τοὺς Ἕλληνας Ὑπουργοὺς, εἶπεν, ὅτι «δὲν καταδέχομαι ἐγὼ, ὅπως ὁ ξένος πρέσβυς προσενεχθῇ ὅπως ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας». Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο· θέλομεν νὰ ἀποδειχθῇ. Ὑπάρχει ὅμως χάσμα ἐν τῷ φακέλλῳ· λείπει τὸ ἔγγραφων. Ὁμολογουμένως ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τῶν λόγων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀπαντήσεως, καὶ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι λίαν ἀκαίρως ἀνεπτύχθη ἡ ὑπόθεσις ἐκ μέρους ἐκείνου, ὅστις κατὰ πρῶτον ἀνεμίχθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἑτέρα διαφωνία, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν «ἀρκεσθῆτε εἰς τὰς πληροφορίας αὐτὰς», ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησε «δὲν σᾶς ἀρκοῦν τὰ δημοσιευθέντα ἐν ταῖς ἐφημερίσιν;» Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατηγόρησε πάντας, ὅσοι ἔδιδον τόσην πίστιν εἰς τὰς ἐφημερίδας. Δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω τινὰ, ἀλλ’ ἐγὼ παρεκάλεσα τοὺς κ. Ὑπουργοὺς νὰ καταθέσωσι πληροφορίας ὡρισμένας καὶ σαφεῖς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συλλήβδην ἀπήντησε: «Δὲν καταθέτομεν ἕτερα ἔγγραφα». Ὥστε, ἐὰν ἐγὼ συζητήσω ἐπὶ τῶν γεγονότων τούτων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δημοσιευθέντων, ἡ εὐθύνη ἂς ἐπιῤῥιφθῇ εἰς ἄλλους, διότι συζητῶ ἄνευ τῆς καταθέσεως τῶν ζητηθέντων ἐγγράφων. Ἠρώτητα «ὁ βαρῶνος Χαμμερστάϊν, καθ’ ὃν χρόνον διέμενεν ἐν Ἑλλάδι, ἐξετέλεσεν ἢ ἀπεπειράθη ἀξιόποινόν τινα πρᾶξιν; Ἐζητήθη ἡ ἀπέλασις ἢ καὶ ἡ ἔκδοσις ἄλλων ἀλλοδαπῶν παρὰ τῆς νῦν Κυβερνήσεως; διὰ τίνας λόγους; Καὶ ἐὰν ἐξετελέσθη τοιαύτη, κατὰ τίνων καὶ ὑπὸ τίνας περιστάσεις ἐξετελέσθη;» Δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν. Ἠρώτησα: «Ὁ περὶ διαβατηρίων θεσμὸς ἐφηρμόσθη κατ’ ἄλλου τινὸς, ἐκτὸς τοῦ βαρώνου Χαμμερστάϊν;» Δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν. Ὥστε θὰ συζητήσω στηριζόμενος εἰς τὰς ἰδικάς μου πληροφορίας. Ἠρώτησα: «ἐὰν ὁ φυγόδικος Ξύδης εἶχεν ἐκτελέσει μετὰ τὴν ἐξ Ἑλλάδος ἀναχώρησίν του εἰς Buenos-Ayres ἄλλας ἀξιοποίνους πράξεις, τίνας καὶ πότε; πρὶν ἢ μεταβῇ εἰς Τύνιδα; Τότε καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ ἠρώτησε: «Καὶ τί σᾶς χρησιμεύει ἡ τοιαύτη πληροφορία;» Ἐγὼ δὲ τῷ ἀπήντησα: «Ὅταν θὰ γείνῃ συζήτησις, θὰ σᾶς τὸ εἴπω.» Τὸν ἠρώτησα «ἐὰν ὁ ἐν Παρισίοις πρέσβυς τῆς Ἑλλάδος παρήγγειλε τὸν πρόξενον τῆς Ἑλλάδος νὰ μὴ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀπελάσεως Ξύδη, ἣν αὐθόρμητος ἠδύνατο ὁ Γάλλος τοποτηρητὴς ἐν Τύνιδι νὰ ἐκτελέσῃ, ἐὰν τὸν ἐθεώρει ἐπικίνδυνον εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν». Οὔτε ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως ταύτης εἶχον ἀπάντησιν, ἐνῷ τὸ σχετικὸν ἔγγραφον ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ζητηθέντων ὑπ’ ἐμοῦ, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσήνης συνάδελφος ἐζήτησε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἀπελάσεως.

§22ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τὴν ἐζήτησα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν εἶχε καταθέσει.

§23Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅταν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων συνάδελφος ἐζήτησεν ἀντίγραφον τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἰταλικοῦ δικαστηρίου περὶ τῆς ἐκδόσεως τοῦ κ. Χαμμερστάϊν, καὶ εἰς ἐμὲ ἐφάνη ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἀπαραίτητον· μ’ ὅλα ταῦτα θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι ἦτο ἀναγκαιοτάτη ἡ ἀπόφασις ἐκείνη, δυσχερὲς ὅμως ἦτο νὰ φθάσῃ ἐγκαίρως. Ἐν τούτοις ἃς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποθέσω, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ὑπάρχῃ περίληψις τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης. Ὑπάρχει ἐν Βάρῃ Ἕλλην πρόξενος· εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀπεστάλη ἔκθεσις ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως· ἐν τούτοις καὶ ἡ σπουδαία αὕτη πληροφορία ἐλλείπει. Εἶμαι ἠναγκασμένος, κύριοι συνάδελφοι, νὰ θεωρήσω τὰ παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως βεβαιωθέντα ὡς ἀκριβῆ, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ παραλίπω, ὅτι, μεθ’ ὅλην τὴν ἐπισημότητα, μὲ τὴν ὁποίαν περιβάλλεται ἡ κατάθεσις τῶν πληροφοριῶν, ὑπάρχουσιν ἀμφιβολίαι, ὅτι ἡ ἔκθεσις συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει ἴσως τῆς προσωπικῆς ἀντιλήψεως τοῦ κ. ἀστυνόμου, καὶ ὅτι πολλὰ ἐκ τῶν δημοσιευθέντων ἐν μέσαις Ἀθήναις, ὅτε δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἐξελέγξωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ γεγονότα, δὲν εἶναι σύμφωνα μὲ τὰ πράγματα. Ἡ ἔκθεσις ἀπέφυγε νὰ βεβαιώσῃ ὁποία ἐδόθη προθεσμία πρὸς ἀναχώρησιν εἰς τὸν Χαμμερστάϊν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην ὡρισμένως καὶ σαφῶς νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ἐμὲ, ὅτι ἐτάχθη προθεσμία μιᾶς ἡμέρας, ἐντὸς δηλαδὴ τῆς ἰδίας ἡμέρας, τῆς 15 Δεκεμβρίου 1895, ὄχι μιᾶς ἡμέρας, ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν. Ἠρώτησα, Κύριοι, καὶ εἶχον ἀληθῶς πολλὴν τὴν περιέργειαν νὰ βεβαιώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, τί ἐγένετο ἡ ἀλληλογραφία; διότι κατὰ τὰς πηγὰς, εἰς τὰς ὁποίας μὲ παρέπεμψεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἰς τὰς ἐφημερίδας δηλαδὴ, τὰς ἡμεδαπὰς καὶ τὰς ἀλλοδαπὰς, εἶχον ἀναγνώσει, ὅτι ἐν Γερμανίᾳ περισσότερον ἐνδιεφέροντο διὰ τὴν ἀλληλογραφίαν, παρὰ διὰ τὸ σῶμα τοῦ κ. Χαμμερστάϊν· ἔλαβον δὲ τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ὁ κ. Χαμμερστάϊν ἔλαβε τὴν ἀλληλογραφίαν του σύμπασαν. Μέχρις ἐναντίας ἀποδείξεως, ὀφείλω νὰ τὸ παραδεχθῶ ὡς ἀκριβὲς, εἰ καὶ εἰς ἐμὲ περιῆλθον ἐναντίαι διαβεβαιώσεις. Μὲ τὰς πληροφορίας ταύτας, Κύριοι, ἔστω τὰς ἀτελεῖς, κατέρχομαι εἰς τὸν ἀγῶνα, διὰ νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ ἱστορία πάντοτε κατέκρινε τὴν παράδοσιν τοῦ Σαμψῶντος ὑπὸ τῶν Ἰσραηλιτῶν εἰς τοὺς Φιλισταίους, ὡς ἐπίσης εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐπῃνέθη ἡ στάσις, ἣν ἔλαβον οἱ Μεσσήνιοι κατὰ τῶν Λακεδαιμονίων, ἀρνηθέντες τὴν παράδοσιν δολοφόνου καὶ κατελθόντες εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ πολέμου, ἵνα μὴ παραδώσωσι τὸν ὑπόδικον. Αὐτοὶ οἱ Σπαρτιᾶται, οἱ ἀπ’ εὐθείας πρόγονοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, προετίμησαν νὰ κινδυνεύσωσι τὴν διάῤῥηξιν τῆς συμμαχίας μετὰ τῶν Ἀχαιῶν ἢ νὰ παραδώσωσιν εἰς αὐτοὺς ὑπόδικον. Μὴ οἱ πρόγονοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐσέβοντο ὀλιγώτερον τὴν ἀσυλίαν; Ἐν Ἀθήναις τέσσαρες ναοὶ ἦσαν, οἱ ὁποῖοι ἐπροστάτευον πάντα καταδιωκόμενον. Ὁ Ξενοφῶν ἀναφέρει Προκλῆν τὸν Φλιασιέα λέγοντα (ἀναγινώσκει): «Ἐγὼ δὲ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, πρόσθεν μὲν ἀκούων ἐζήλουν τήνδε τὴν πόλιν ὅτι πάντας καὶ τοὺς ἀδικουμένους καὶ τοὺς φοβουμένους ἐνθάδε καταφεύγοντας ἐπικουρίας δεομένους ἤκουον τυγχάνειν...» Ἀνέκαθεν αἱ Ἀθῆναι ἐφημίζοντο δι’ ἣν παρεῖχον προστασίαν εἰς τοὺς πρόσφυγας. Τὸ εὑρίσκομεν εἰς τοὺς στίχους τοῦ Εὐριπίδου. «Ἀεὶ ποθ’ ἥδε γαῖα τοῖς ἀμηχάνοις σὺν τῷ δικαίῳ βούλεται προσωφελεῖν. Τοὶ γὰρ πόνους δὴ μυρίους ὑπὲρ φίλων ἤνεγκε καὶ νῦν τόνδ’ ἀγῶν’ ὁρῶ πέλας.»

§24ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ποῖος τὰ ἠρνήθη αὐτά;

§25Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐν Ῥώμῃ, Κύριοι, δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἔκδοσις, ἐὰν μὴ προηγεῖτο διαδικασία, οἵα γίνεται σήμερον π. χ. ἐν Ἑλλάδι, προκειμένου λόγου περὶ ἐκδόσεως Ἰταλοῦ. Οἱ recuperatores ἀπεφαίνοντο, ἂν ὑπῆρχεν ἡ περίπτωσις τῆς ἐκδόσεως, ἂν ἐβεβαιοῦτο ἡ ταυτότης καὶ ὅλα αὐτά. Μεμονωμένα εἶναι τὰ παραδείγματα τῆς ἐκδόσεως κατὰ τοὺς νεωτέρους χρόνους. Αἱ πηγαὶ τῆς ἀσυλίας τὸ πάλαι ἦσαν πολὺ ζωηρότεραι, ἀλλὰ κατὰ τοὺς νεωτέρους χρόνους τὸ κοινὸν τῶν Πολιτειῶν συμφέρον ὑπὲρ τῆς δημοσίας τάξεως, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἐνδιαφέρονται καὶ πρέπει νὰ ἐνδιαφέρωνται ὅλα τὰ Κράτη, ὑπηγόρευσε τὴν χαλάρωσιν τῆς τοιαύτης, οὕτως εἰπεῖν, ἀσυλίας. Ἠμφισβητήθη τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως ὡς μὴ στηριζόμενον εἰς τὴν ἠθικὴν, ὡς μὴ στηριζόμενον εἰς τὸ φυσικὸν δίκαιον, ὡς προσβάλλον αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν κυριαρχίαν. Ἀνέγνωσεν εἰς ἡμᾶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν συγγραφεῖς καταδικάζοντας αὐτό. Οἱ συγγραφεῖς οὗτοι ἀνάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν γνώμην ταύτην ἀλλὰ δὲν εἶναι οἱ μόνοι. Πλείονες εἶναι οἱ τὰ ἐναντία φρονοῦντες καὶ στηριζόμενοι ἐπὶ τῆς ἠθικῆς, ἐπὶ τοῦ φυσικοῦ δικαίου, ἐπὶ ὑγιεστέρων ἀρχῶν, Ἄγγλοι, Γερμανοὶ, Γάλλοι. Ἀναφέρω μόνον τρεῖς, οἱ ὁποῖοι ῥιζικῶς ἀνθίστανται κατὰ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως. Ἄγγλος δημοσιολόγος λέγει: «Τὰ ἐλεύθερα Κράτη εἶναι ναοὶ, βωμοὶ ἀσυλίας (Sanctuary) διὰ τοὺς φυγάδας ὑπηκόους ξένων Κρατῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπιζητοῦσιν ἐν αὐτοῖς ἀσυλίαν τῆς προσωπικῆς αὐτῶν ἐλευθερίας». Ἕτερος Ἄγγλος δημοσιολόγος οὕτω πως ἐκφράζει τὴν γνώμην του: «Ἡ ἔκδοσις εἶναι πρᾶξις ἀνήθικος καὶ παράνομος, διότι ἀποτελεῖ ἐνάσκησιν δικαιοδοσίας ἄνευ τῆς ὑπάρξεως δικαιοδοσίας, ἐνάσκησιν πράξεως κυριαρχικῆς, ἄνευ οὐδὲ σκιᾶς κυριαρχικοῦ δικαιώματος ἐπὶ τοῦ ἐκδιδομένου». Καὶ ὁ μακαρίτης Σαρίπολος, ὁ διδάσκαλός μου, λέγει: «Ἔκδοσιν ἐπὶ πολιτικῷ ἀδικήματι ἀπεχθάνονται τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη, ἐφ’ ᾧ οὔτε συνομολογοῦσι τοιαύτας συνθήκας». Ὑπάρχουσιν ὅμως ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἀπόλυτοι εἰς τὴν γνώμην των, οἱ ὁποῖοι δέχονται τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως, ἀλλ’ ὑποβάλλουσιν αὐτὸ εἰς ὡρισμένους κανονισμοὺς καὶ περιορισμούς. Τοιοῦτος εἶναι Γερμανὸς δημοσιολόγος, ὁ Κλώμπερ, ὅστις λέγει: «Ἄνευ συνθήκης ἐκδόσεως δὲν δύναται νομίμως τὸ Κράτος νὰ παραδώσῃ τὸν εἰς αὐτὸ καταφυγόντα ξένον εἰς τὰς ἀρχὰς ξένης Δυνάμεως». Ὁ Μάρτενς, τὸν ὁποῖον, νομίζω, ἀνέφερε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, λέγει: «Ἡ ἔκδοσις ἐξ οὗ ἐν ξένῃ ἀδικήσαντος πρὸς τὴν ἀρχὴν, τῆς ὁποίας εἶναι ὑπήκοος, ἀντιτίθεται εἰς τὸ φυσικὸν δίκαιον καὶ δὲν δικαιολογεῖται, εἰμὴ μόνον δυνάμει συνθηκῶν ἀμοιβαιότητος», — περὶ τῶν ὁποίων θέλω ὁμιλήσει. — Ἄλλος Ἄγγλος δημοσιολόγος λέγει: «Αἱ ἀρχαὶ Κράτους τινὸς δὲν δύνανται νὰ ἐκδώσουν ξένον ἐγκληματίαν, εἰμὴ μόνον δυνάμει συνθηκῶν εἰδικῶς ἐπιτρεπουσῶν τοῦτο». Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω, Κύριοι, περὶ τῶν ἐν Γαλλίᾳ ἰσχυόντων, ἅτινα ἐνδιαφέρουσιν ἡμᾶς, διότι πρόκειται νὰ ἀντικρούσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς πρὸς τὰ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε καὶ τὰ ὁποῖα ἔχουσι σχέσιν εἰς τὰς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας σχέσεις. Ἀνέφερεν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, τὸ προηγούμενον τοῦ Οἰκονόμου, ὅστις κατηγορεῖτο ἐπὶ κλοπῇ τοῦ συμβολαιογράφου κ. Γλυκοφρύδου, καὶ τὸ προηγούμενον ἑνὸς Ξύδη, ἐκ Τριπόλεως, ἂν δὲν ἀπατῶμαι· ἀνέφερε τὸν φόνον ἑνὸς Γερμανοῦ ἐν Γαλλίᾳ, τοῦ Σνέβελε, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος, φαίνεται, τὸ εἶχε λησμονήσει προχθές, ὅτι μεγάλη ἀπόστασις ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἐν Γαλλίᾳ ἰσχυόντων καὶ τῶν παρ’ ἡμῖν, διότι ἐν Γαλλίᾳ δύναται νὰ γείνῃ ἔκδοσις δυνάμει συνθηκῶν, ἀλλ’ οἱ κείμενοι νόμοι ἐπιτρέπουσιν εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς ἔκδοσιν ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀμοιβαιότητος, ἄνευ νόμου, ἄνευ συνθήκης. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω, Κύριοι, εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄνδρου συνάδελφος εἶπε περὶ τῶν παρ’ ἡμῖν ἰσχυόντων. Σᾶς ὑπέμνησε τὸ ἄρθρον 4 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Τί ἀπαντᾶτε, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν; — ἐρωτῶ ἀπ’ εὐθείας· δέχομαι καὶ διακοπάς. — Τί ἀπαντᾶτε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν; Τί ἀπαντᾶτε, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας; Τὰ ἄρθρα 2–4 κανονίζουσι τὰς περιπτώσεις τὰς σχετικὰς περὶ τῶν ἀλλοδαπῶν. Τὸ ἄρθρον 2 ὁρίζει εἰς ποίας περιπτώσεις τιμωροῦνται οἱ ξένοι ἐν τῇ ἡμεδαπῇ. Ἔρχεται τὸ ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ μὴ παραδόσεως Ἑλλήνων εἰς ξένας ἀρχὰς ἕνεκα τῶν ἀξιοποίνων πράξεών των. Θὰ ἀναγνώσω αὖθις τὸ ἄρθρον 4 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, διότι εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ τὸ μελετήσητε, ὅσοι δὲν εἴχετε ἀφορμὴν νὰ τὸ ἀναγνώσητε, ὡς μὴ ἀσχολούμενοι εἰς τὰ νομικά. Τὸ ἄρθρον 4 εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ (ἀναγινώσκει): «Δι’ ἰδιαιτέρου νόμου θέλει ἀποφασισθῆ κατὰ ποίας περιπτώσεις καὶ τίνι τρόπῳ πρέπει νὰ γίνεται ἡ παράδοσις ξένων εἰς ξένας ἀρχάς, ἕνεκα τῶν ἐν ἀλλοδαπῇ πραττομένων κακουργημάτων καὶ πλημμελημάτων». Ἐρωτῶ ὑμᾶς καὶ αὖθις — ἀπαντήσατέ μοι — ἰσχύει ἢ δὲν ἰσχύει τὸ ἄρθρον 4 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας; Ἂν ἰσχύῃ, τίς ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος σᾶς ἐπιτρέπει τὴν ἔκδοσιν; Ἀλλὰ... δὲν ἐγένετο ἔκδοσις! Θὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Ἄρχομαι ὅμως ἐγὼ ἐκ τῆς ἀληθείας τῶν πραγμάτων, ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο, διότι — διὰ νὰ ἐπαναλάβω τὴν ἔκφρασιν ἑνὸς διαπρεποῦς μέλους τοῦ Κοινοβουλίου, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω βραδύτερον, — οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο ἢ σιωπηλή, συγκεκαλυμμένη ἔκδοσις, καὶ πρέπει νὰ ἐξαντλήσω τὸ θέμα τῆς ἐκδόσεως, διὰ νὰ προχωρήσω εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως. Πρέπει νὰ μὴ μείνῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι οὐδὲν εἶχε δικαίωμα νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἔκδοσιν. Θὰ τὴν παρακολουθήσω ὅμως καὶ εἰς τὸ τελευταῖον ἔρεισμά της, εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως. Δὲν λαμβάνω ἀπάντησιν εἰς τὰς ἐρωτήσεις μου. Ὑποθέτω ὅτι ἢ ἐγὼ ἔχω δίκαιον, ἢ πρόκειται βραδύτερον νὰ ἀκούσω νόμον τινὰ, καταργήσαντα τὸ ἄρθρον 4 τῆς Ποιν. Δικονομίας· διότι, ἂν τοῦτο δὲν ἀποδειχθῇ, ἔκδοσις ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δύναται νὰ γείνῃ Ἐν ἐποχῇ ἀπολύτου μοναρχίας, Κύριοι, ὡς γινώσκετε ἄριστα, διετάχθησαν ταῦτα, ἐν ἐποχῇ ἀπολύτου μοναρχίας ἦλθε τὸ διάταγμα τοῦ 1834, ὅπερ ἐν ἄρθρῳ 3 διέταξε τὰ ἀκόλουθα (ἀναγινώσκει): «Ὁσάκις ζητηθῇ παρὰ τῶν Τουρκικῶν ἀρχῶν ἡ παράδοσις ὑπηκόων Ὀθωμανῶν, οἵτινες κατέφυγον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἑκάστη περίπτωσις θέλει μᾶς ἀναφέρεσθαι ἰδιαιτέρως, μέχρις ὅτου κανονισθῶσιν ἀκριβέστερον τὰ τοιαῦτα διὰ συνθηκῶν ἢ γενικῶν διαταγμάτων. Καὶ ἤδη δὲ θέλομεν λαμβάνει μόνον ἐκείνας τὰς περὶ παραδόσεως αἰτήσεις, αἵτινες, ἐπιστηριζόμεναι εἰς κατηγορίαν ῥητοῦ κακουργήματος καὶ ἐφοδιασμέναι μὲ ἀποχρώσας ἀποδείξεις, παρέχουν ἐν ταὐτῷ ἐχέγγυον τὴν ἀσφάλειαν περὶ τῆς διὰ τῶν τακτικῶν κριτηρίων δικάσεως τοῦ παραδοθησομένου.» Ἀνέγνων, Κύριοι, τὸ διάταγμα, διότι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀνέφερε τὸ προηγούμενον τοῦ Πλευρίτου. Δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τῆς πράξεως ἐκείνης. Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐστηρίχθη εἰς τοῦτο, καὶ εἶχε τέλος ἔδαφος, εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ σταθῇ κἄπως, ἔστω καὶ ἀσθενῶς. Καὶ τί ἀπήντα, Κύριοι, ἓν διαπρεπέστατον μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, εἰς τὸ ὁποῖον οἱ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν δὲν δύνανται νὰ μὴ ἔχωσιν ἀπεριόριστον ἐμπιστοσύνην διὰ τὰ φῶτά του, διὰ τὴν γνῶσιν τῶν νόμων, διὰ τὴν ἀγάπην του πρὸς τὴν πατρίδα; Λάβετε, παρακαλῶ, ὑπομονὴν νὰ σᾶς ἀναγνώσω, ὄχι ὅλην τὴν ἀγόρευσίν του κατὰ τὴν 22 Μαρτίου 1883, ἀλλὰ τοὐλάχιστον περικοπὰς (ἀναγινώσκει): «Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμεν ἰδίως ἐντύπωσιν, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὸν λόγον, εἶναι, ὅτι ἡ Ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ἐπεβίβασεν αὐτὸν εἰς τὸ Αὐστριακὸν ἀτμόπλοιον, καὶ ὅτι τὸν κατηύθυνεν εἰς χώραν ὑπὸ τὴν Τουρκικὴν δυναστείαν διατελοῦσαν, εἰς τὴν Κρήτην δηλαδή. Εἰς τὴν χώραν ἐκείνην ἑπόμενον ἦτο νὰ συλληφθῇ καὶ νὰ δικασθῇ κατὰ τοὺς νόμους τῆς χώρας ἐκείνης, ἀφοῦ ἡ πρᾶξις, δι’ ἣν θέλει δικασθῇ, ἐπράχθη ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς χώρας ἐκείνης. Μὲ ἐπληροφόρησαν μάλιστα, καὶ ἄλλο τι περισσότερον, ἤτοι ὅτι ἐγνωστοποιήθη εἰς τὴν Τουρκικὴν Πρεσβείαν, ὅτι οὗτος ὁ ἄνθρωπος ἀποστέλλεται διὰ τοῦ Αὐστριακοῦ ἀτμοπλοίου εἰς τὴν Κρήτην, ἥτις εἰδοποίησεν, ὡς εἴπετο, τὰς ἐν Κρήτῃ τουρκικὰς ἀρχὰς, ἵνα συλλάβωσι τὸν ἄνθρωπον.» Δὲν ἔχομεν ἤδη εἰδοποίησιν, ἂν δὲν εἰδοποιήθη ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἂν εἰδοποιήθη, θὰ εἰδοποιήθη βεβαίως ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν Πρεσβείαν. Ἀκούσατε, Κύριοι, τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρου 4 τῆς Ποιν. Δικονομίας, γενομένην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ διαπρεπεστάτου ἐκείνου μέλους τοῦ Κοινοβουλίου τὴν 22 Μαρτίου 1883 (ἀναγινώσκει): «Τοιαύτη πρᾶξις μοὶ ἐφάνη, ὅτι εἶναι σιωπηλή τις ἔκδοσις. Γνωρίζω ὅτι κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Ποιν. Δικονομίας, ἰδίως κατὰ τὸ ἄρθρον 4 αὐτῆς, «δι’ ἰδιαιτέρου νόμου θέλει ἀποφασισθῆ κατὰ ποίας περιπτώσεις καὶ τίνι τρόπῳ πρέπει νὰ γίνηται ἡ παράδοσις ξένου εἰς ξένας ἀρχὰς ἕνεκα τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πραττομένων κακουργημάτων καὶ πλημμελημάτων». Γνωρίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ νομοθέτου ἦτο νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ κατὰ κανόνα ὡς ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους νὰ ἐκδίδῃ τοὺς ἀλλοδαποὺς, τοὺς μὴ ὑπαγομένους εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην, καθ’ ὃ πράξαντας ἐγκλήματα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κατ’ ἀλλοδαπῶν, ἀλλὰ νὰ φροντίσῃ νὰ κανονίσῃ δι’ ἄλλων νόμων καὶ τὰς περιπτώσεις καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν τὸ Κράτος ἤθελεν ἀναλάβει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκδίδῃ αὐτοὺς εἰς ἄλλο Κράτος.» Δὲν σᾶς ἀναγινώσκω τὰ περιπλέον, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράζω. Ὑποθέτω, ὅτι πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἐμάντευσαν τὸν διδάξαντα εἰς τοὺς Βουλευτὰς—εἶχον δὲ καὶ ἐγὼ τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι τότε ἐνταῦθα—ὅτι μόνον διὰ νόμου ἠδύνατο νὰ κυρωθῇ συνθήκη περὶ ἐκδόσεως· ἐνοήσατε ὅτι ἦτο ὁ νῦν κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἐντριβέστατος περὶ τὰ νομικά! Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὲ φωτίσῃ—διότι εἶμαι ἐντὸς σκότους— τί ἔκτοτε ἔλαβε χώραν καθ’ ὅλον τὸ δεκατριετὲς διάστημα, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχε τὴν γνώμην ταύτην, ἵνα νομίζῃ τὸ ἐναντίον; Ἀλλ’ ἐγὼ δίδω τὴν ἀπάντησιν, ἣν ἑτοιμάζεται νὰ δώσῃ: «Δὲν ἐγένετο ἔκδοσις». Ἡμεῖς ἐν τούτοις θὰ κρίνωμεν, ἂν ἐγένετο ἔκδοσις ἢ οὔ, ἢ ἂν ἐγένετο ἀπέλασις. Ἀλλά, Κύριοι, καὶ κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις ἐν ἐποχῇ ἀπολύτου μοναρχίας ἠδύνατο νὰ συλληφθῇ ὁ πολίτης ἄνευ ἐντάλματος, ἄνευ τοὐλάχιστον ἐκθέσεως συλλήψεως, ἄνευ ἐκθέσεως ἁρμοδίας ἀρχῆς, ἐξηγούσης τὸν λόγον τῆς συλλήψεως; ἀμφιβάλλω. Ἀλλ’ ἐὰν ἀμφιβάλλω διὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀπολύτου μοναρχίας, βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀμφιβάλλω διὰ τὴν ἐποχὴν, ἀπὸ τῆς ὁποίας τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον ἔχει Σύνταγμα· διότι ἦλθε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1844 καὶ κατόπιν τὸ τοῦ 1864, τὸ ὁποῖον ἀνέγραψεν εἰς τὰ ἄρθρα 4, 5, 7 καὶ 32 ἄλλας διατάξεις, πρὸ τῶν ὁποίων τὰ πάντα παραμερίζουσιν. «Ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία εἶναι ἀπαραβίαστος»· οὐχὶ μόνον τῶν ἡμεδαπῶν, ἀλλὰ παντὸς πατοῦντος τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος. (Ἀναγινώσκει τὰ ἄρθρα 4, 5, 7 καὶ 52 τοῦ Συντάγματος). Ἡ Ἑλλὰς λοιπὸν, Κύριοι, δὲν ἔχει τὴν νομοθεσίαν τὴν Γαλλικὴν, ἔχει ἄλλην νομοθεσίαν, δυνάμει δὲ τῆς νομοθεσίας ταύτης κανονίζει τὸ ζήτημα τῆς ἐκδόσεως. Μετὰ τῆς Τουρκίας ὑπεγράφη ἡ σύμβασις τῆς 27 Μαΐου 1855 περὶ λιποτακτῶν ναυτῶν, ἀκολούθως ἡ ἀπὸ 8 Ἀπριλίου 1856 διὰ τὴν καταδίωξιν τῆς λῃστείας καὶ περὶ λιποτακτῶν τοῦ στρατοῦ· ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν λῃστείαν, δὲν ἰσχύει πλέον. Μετὰ τῆς Αὐστρίας ἐκυρώθη συνθήκη διὰ τοῦ νόμου ΦϚʹ τοῦ 1875 περὶ ἀποδόσεως τῶν λιποτακτῶν τοῦ ναυτικοῦ. Μετὰ τῆς Ἀγγλίας ἐπίσης, διὰ τοῦ νόμου ΦΟΕʹ τοῦ 1876, συνθήκη περὶ ἐκδόσεως ναυτῶν. Μετὰ τῆς Ἰταλίας τέλος, Κύριοι,—καὶ εἰς τοῦτο ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν ὑμετέραν προσοχὴν—ὑπεγράφη σύμβασις τῆς 5 Νοεμβρίου τοῦ 1877. Εἶναι ἡ μόνη εἰδικὴ σύμβασις περὶ ἀμοιβαίας ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν, κυρωθεῖσα διὰ τοῦ νόμου τῆς 10 Μαΐου 1878. Ἀλλ’ ὁποίας προφυλάξεις ἔλαβεν ἡ Ἑλλὰς διὰ τὴν ἔκδοσιν παντὸς ἀλλοδαποῦ; Δὲν θέλω νὰ καταχρασθῶ τὴν ὑμετέραν ὑπομονὴν, καὶ δὲν θέλω νὰ ἀναγνώσω εἰς ὑμᾶς τὰς σοφὰς ἀληθῶς διατάξεις, τὰς ὁποίας περιέχει ἡ σύμβασις αὕτη. Ἀπαιτεῖται αἴτησις ῥητὴ καὶ ἔγγραφος τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, διαβιβαζομένη ἁρμοδίως διὰ τῆς Πρεσβείας, ἀπαιτεῖται βούλευμα τῶν ἰταλικῶν δικαστηρίων, ἀπαιτεῖται διαδικασία ἐπιμελὴς, ὅπως βεβαιωθῇ ἡ ταυτότης, καὶ ἂν ὑπάρχῃ περίπτωσις ἐκδόσεως, ἐξαιροῦνται δ’ ὡρισμένα ἀδικήματα· ὁ κατηγορούμενος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραστῇ ἐνώπιον τῶν Ἐφετῶν μετὰ συνηγόρου, νὰ ἀντικρούσῃ τὴν κατηγορίαν· γίνεται ὁλόκληρος δίκη. Καὶ πῶς, Κύριοι, ἡ ἀνακολουθία αὕτη τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας; προκειμένου λόγου περὶ τοιαύτης ἐκδόσεως, νὰ γίνωνται τόσα καὶ τόσα, καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ὑπάρχῃ δῆθεν τὸ δικαίωμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐκσφενδονίζωνται οἱ ἀλλοδαποὶ, οἵτινες ἔρχονται ἐδῶ, ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, δι’ ἑνὸς ἀστυνομικοῦ κλητῆρος; Ἀλλά, Κύριοι, ἐματαιοπόνησα, διότι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ λέγουσιν, ὅτι δὲν προέβησαν εἰς ἔκδοσιν. Ἡμεῖς γνωρίζομεν, τί ἐγένετο, οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ὅμως δὲν τὸ παραδέχονται· εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς παρακολουθήσωμεν εἰς τὸ τελευταῖον ὀχύρωμά των, εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως. Δὲν ἀμφισβητεῖται σπουδαίως πλέον, ὅτι πᾶσα Πολιτεία ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως, διότι τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως εἶναι τὸ συμπλήρωμα τοῦ ἑτέρου δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει πᾶσα Πολιτεία, τοῦ νὰ τιμωρῇ τὰ ἀδικήματα. Ὁσάκις λοιπὸν ἕνεκα ἰδιαιτέρων περιπτώσεων δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ μέχρι ποινῆς, πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα τινὰ πρὸς ἰδίαν ἀσφάλειαν, καὶ ἐντεῦθεν ἐγεννήθη τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως. Ὑπάρχουσι συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν θέτουσι περιορισμόν τινα, ἀλλ’ οἱ ἔξοχοι, αἱ sommités τῆς ἐπιστήμης, βεβαίως δὲν παραδέχονται τοῦτο· ἰδίως οἱ νεώτεροι, ὁ Pasquale Fiore, ὁ Bluntschli (πρὸς τὸν ὁποῖον δικαίως ἐξέφρασε τὸν θαυμασμόν του προχθὲς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς) ὁ Pradier Fodéré, ὁ Ortolan, ὁ Heffter, πάντες αὐτοὶ, ἰδίως οἱ δύο πρῶτοι, παραδέχονται τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως, ἀλλὰ τὸ παραδέχονται ὑπὸ περιορισμούς· δὲν εἶναι τὸ δικαίωμα ἀπόλυτον, ὑποβάλλεται εἰς κανονισμοὺς καὶ διατυπώσεις· καὶ ὀρθότατα. Ἐκτὸς τοῦ Pasquale Fiore, τοῦ ὁποίου δὲν σᾶς ἀναγινώσκω τὴν γνώμην, διὰ νὰ συντομεύσω, ὁ Bluntschli λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὸ δικαίωμα τῆς ἐξώσεως τῶν ἀλλοδαπῶν δὲν εἶναι ἀπόλυτον δικαίωμα τοῦ Κράτους· ἡ παραδοχὴ αὐτοῦ ἤθελεν αὖθις παραβλάψει τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας τῶν διεθνῶν σχέσεων. Τὸ Κράτος δὲν εἶναι ὁ ἀπόλυτος κύριος οὔτε τοῦ ἐδάφους, οὔτε τῶν κατοίκων τῆς χώρας. Ἡ ἀρχαία θεωρία, στηριζομένη ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ μεσαιῶνος, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι κύριος τοῦ ἐδάφους, καταχρηστικῶς ἐξήγαγε τὴν ἰδέαν τῆς ἀπεριορίστου κυριαρχίας τοῦ Κράτους. Ἐν τούτοις ἀναγνωρίζουσι σχεδὸν πανταχοῦ εἰς τὸ Κράτος τὴν ἐξουσίαν νὰ ἀποπέμπῃ τοὺς ἀλλοδαποὺς ἕνεκεν ἁπλοῦ διοικητικοῦ μέτρου, καὶ χωρὶς τὰ ἐκ τοῦ μέτρου τούτου προσβαλλόμενα πρόσωπα νὰ δύνανται νὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια.» Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνέφερε παραδείγματα τῆς Ἰταλίας, ἀνέφερε παραδείγματα τῆς Γαλλίας, μὲ πόσην εὐκολίαν οἱ δημοσιογράφοι ἐκδιώκονται ἐκεῖθεν, ἁπλούστατα· ἀνέφερε προσέτι συγκεκριμένως δύο παραδείγματα, τὸ τοῦ Ξύδη, τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ἐκδοθέντα, καὶ τὸ τοῦ Οἰκονόμου. Συνέπεσε, Κύριοι, νὰ γνωρίζω τί συνέβη ὡς πρὸς τὸν Ξύδην. Ὁ Ξύδης, ὡς μὲ ἐπληροφόρησαν, ἐξετέλεσεν ἀξιόποινον πρᾶξιν ἐν Ἑλλάδι, ἐδραπέτευσε καὶ μετέβη εἰς τὴν Ἀμερικήν· εἰς τὸ Βουένος Ἄϋρες ὅμως διέπραξε δύο φόνους· συνέπεσε τότε νὰ ἦναι ἐκεῖ, ὡς Γάλλος πρόξενος, ὁ κύριος Ρουβιὲ, ὅστις κατόπιν ἐγένετο Γάλλος τοποτηρητὴς εἰς Τύνιδα· ἐκ συμπτώσεως ἐγίνωσκε τὸ ποιὸν τοῦ Ξύδη, τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἔχω ἄλλην ἀφορμὴν νὰ γνωρίζω ἢ ἐκ μόνης τῆς διηγήσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς ἐμὲ ἀπὸ πηγῆς, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἀμφιβολίαν. Ὁ Γάλλος τοποτηρητὴς λοιπὸν ἐν Τύνιδι, ἰδὼν τὸν Ξύδην καὶ ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν, ἠθέλησε νὰ τὸν ἐκδιώξῃ ἐκεῖθεν, καὶ ἀπετάθη, ἵνα τὸν προσφέρῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Δὲν βλέπω διατὶ νὰ μὴ τὸν δεχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅταν μία ξένη Κυβέρνησις τῆς παραδίδῃ αὐθορμήτως ἕνα ἔνοχον καταδιωκόμενον. Λοιπὸν ὁ Γάλλος τοποτηρητὴς ἐξεδίωξεν ἐκεῖθεν τὸν Ξύδην. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, ἐν Γαλλίᾳ ὑπάρχει ἄλλη νομοθεσία, ἄλλα δικαιώματα, ἰδίως δὲ ἐπ’ ἐσχάτων, κύριοι συνάδελφοι,—καὶ τοῦτο πρέπει νὰ μὴ λησμονῆτε—ἕνεκα τῶν κακουργημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα προέβησαν οἱ ἀναρχικοί, ἐγένοντο νόμοι ἔκτακτοι, οἱ ὁποῖοι δίδουσιν ἀπεριόριστον ἐξουσίαν εἰς τοὺς νομάρχας, δυναμένους νὰ ἐκδιώκωσι πολὺ εὐκόλως πάντα, κατὰ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ὑπόνοιά τις, ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνος. Ἐπ’ ἐσχάτων δὲ καὶ δι’ ἄλλον ἀκόμη λόγον ἐψηφίσθη ὁ νόμος τῆς 8 Αὐγούστου 1893, πρὸς προστασίαν κατὰ τῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας, ὑποχρεοῦνται δὲ πάντες οἱ ἐκεῖ μεταβαίνοντες νὰ ὑποβάλλωνται εἰς διατυπώσεις ἰδιαιτέρας, καὶ ἂν δὲν συμμορφωθῶσι πρὸς αὐτάς, ἐκδιώκονται. Τί συνέβη δὲ ὡς πρὸς τὸν κλέπτην τοῦ συμβολαιογραφείου τοῦ κ. Γλυκοφρύδου. Τὰ γεγονότα, ὡς τὰ ἐξέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι ἐντελῶς ἀκριβῆ κατὰ τὰ λοιπά, εἶναι ὅμως ἀνακριβῆ κατὰ τὸ οὐσιωδέστερον. Σπεύδω νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν δύναμαι ποτὲ νὰ ἀποδώσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι ἐκ προθέσεως ἔδωκε τὴν πληροφορίαν ταύτην, ἀλλὰ βεβαίως θὰ ὑπῆρξε κακὴ εἰσήγησις· Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι, ἀφοῦ ἐκρατήθη εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ πολὺν χρόνον ὁ Οἰκονόμου, ἐξεδιώχθη μέχρι τῶν ἰταλικῶν ὁρίων· ὥστε ἠδύνατό τις νὰ ἔχῃ ὡς συμπέρασμα, ὅτι, ἀφοῦ ἐξεδιώχθη μέχρι τῶν ἰταλικῶν ὁρίων, ὑπάρχει δὲ συνθήκη ἐκδόσεως μεταξὺ ἡμῶν καὶ Ἰταλίας, ἄρα ἐμμέσως ἐξεδόθη εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§26ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν τὸ εἶπον αὐτό.

§27Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν τὸ εἴπετε. Εἴπετε ὅτι ἐξεδιώχθη μέχρι τῶν ἰταλικῶν ὁρίων. Τὸ συμπέρασμα τὸ ἐξάγω ἐγώ, ὅτι, ἀφοῦ ἐξεδιώχθη μέχρι τῶν ἰταλικῶν ὁρίων, ὑπάρχει δὲ συνθήκη ἐκδόσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας, ἄρα ὑπάρχει μία ἔκδοσις κατὰ τὸ σύστημα Χαμμερστάϊν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο, κύριε Ὑπουργέ. Ἐζήτησα νὰ πληροφορηθῶ ἀκριβῶς, καὶ ἀπηύθυνα ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κύριον Καλογερόπουλον, τὸν πρώην συνάδελφόν μας, ὡς βουλευτὴν Χαλκίδος, ὅστις ἦτο πληρεξούσιος τοῦ κ. Γλυκοφρύδου καὶ ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους γινώσκει τὰ τῆς ὑποθέσεως, καὶ ὅστις δι’ ἐπιστολῆς του, τῆς ὁποίας μοὶ ἔδωκε τὴν ἄδειαν νὰ κάμω χρῆσιν, ἀφοῦ βεβαιοῖ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τὰ γεγονότα, συμφώνως πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, προσθέτει τὰ ἀκόλουθα. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐν συντόμῳ τὸ μέρος τοῦτο τῆς ἐπιστολῆς (ἀναγινώσκει): «Καταλιπὼν τὴν Μασσαλίαν ὁριστικῶς κατὰ τὰς ἀρχὰς Σεπτεμβρίου 1894, οὐδόλως παρηκολούθησα ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν τύχην τοῦ συλληφθέντος. Κατὰ τὸ παρελθὸν ὅμως θέρος μεταβὰς αὖθις εἰς Μασσαλίαν καὶ συναντήσας δύο ἐκ τῶν ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες εἶχον ἐκτελέσει τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος σύλληψιν, ἔμαθον παρ’ αὐτῶν, ὅτι λόγῳ τῶν διαπραγματεύσεων περὶ ἐκδόσεως ὁ συλληφθεὶς Β. Οἰκονόμου ἐκρατήθη ἐν ταῖς φυλακαῖς μέχρι τῶν ἀρχῶν Μαρτίου 1895, ὁπότε, διαταχθείσης τῆς ἀπελάσεώς του ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ ἐδάφους, ὡδηγήθη οὗτος τῇ αἰτήσει του εἰς τὰ πλησιέστερα Ἑλβετικὰ σύνορα, ὑπὸ συνοδίαν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν ὑπηρετούντων. «Μηδένα ἔχων λόγον νὰ ἀμφιβάλλω περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν ὡς ἀνωτέρω ἐκτιθεμένων, οὐδεμίαν αἰσθάνομαι δυσκολίαν, ὅπως ἀφήσω ὑμῖν πλήρη ἐλευθερίαν πρὸς ἀνακοίνωσιν αὐτῶν.» Ἐὰν λοιπὸν ὁ Οἰκονόμου ἔμεινεν εἰς τὰς φυλακάς, μὴ ὑπαρχούσης συνθήκης ἐκδόσεως, ἂς ἐνθυμηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἠδύνατο ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀμοιβαιότητος νὰ τὸν παραδώσῃ, βεβαίως τὸν εἶχε συλλάβει δυνάμει τῶν νόμων αὐτῶν, περὶ τῶν ὁποίων πρότερον ἔλεγον· ἠδύνατο νὰ τὸν παραδώσῃ, ὡς ὕποπτον εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, διότι βεβαίως οἱ ὑπόδικοι ἔχουσι περισσοτέραν συναναστροφὴν μετὰ τῶν ἀναρχικῶν, τὸν ἐκράτει, δ’ ἐκεῖ διὰ τὰς διαπραγματεύσεις. Ὅταν ὅμως ἡ Ἑλλην. Κυβέρνησις διὰ τοῦ πρώην συναδέλφου ἡμῶν κ. Δ. Στεφάνου ἐζήτησε τὴν παράδοσίν του, ἐδέχθη ἡ Γαλλική, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀμοιβαιότητος· τότε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπήντησεν ὅτι δὲν δύναται, ὡς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐβεβαίωσεν, ἕνεκα τῶν διατάξεων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Οὐδεμίαν λοιπὸν ἔχει ἀναλογίαν τὸ παράδειγμα τοῦ Ξύδη, οὔτε τὸ τοῦ Οἰκονόμου, οὔτε τὸ τῶν δημοσιογράφων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπελάθησαν, ὡς ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, πρὸς τὴν συγκεκριμένην περίστασιν. Κύριοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν διαβατηρίων τοῦ ἐν μακαρίᾳ τῇ λήξει διατάγματος.

§28Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔληξε;

§29Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρὸ πολλοῦ· πρῶτον κατηργήθη ῥητῶς διὰ μεταγενεστέρου νόμου, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἐσωτερικὰ διαβατήρια, εἶτα κατηργήθη, διότι οὐδεὶς τῶν συμπολιτῶν μας, κύριοι συνάδελφοι, ἠνωχλήθη, λόγῳ ὅτι δὲν ἐτήρησε τὸν νόμον περὶ διαβατηρίου. Πρὸ τούτου ὅμως, κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὰ ἄρθρα 36 καὶ 37 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἄνδρου σᾶς ἀνέφερεν, ἀλλὰ νὰ προσθέσω καὶ σᾶς ἀναγνώσω μάλιστα τὸ ἄρθρον 699 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, τὸ ὁποῖον εἶναι ad hoc, καὶ παρακαλῶ ὄχι μόνον τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ μὲ πληροφορήσωσι, τί σημαίνει τὸ ἄρθρον 699 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ὅταν λέγῃ τὰ ἑξῆς: «Μὲ κράτησιν μιᾶς μέχρις ἓξ ἑβδομάδων, ἢ μὲ πρόστιμον εἴκοσι μέχρις ἑκατὸν πεντήκοντα δραχμῶν, τιμωρεῖται ὅστις, διαταχθεὶς παρὰ τῆς ἀστυνομίας νὰ ἐγκαταλίπῃ ἐπαρχίας τινὰς ἢ τόπους, ἀντιβαίνει εἰς τὴν διαταγὴν ταύτην...» Περιττὸν νὰ σᾶς ἑρμηνεύσω τὸ ἄρθρον.

§30ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἐδῶ δὲν εἶναι ἡ περίπτωσις αὐτή.

§31Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι ἡ περίπτωσις αὐτή, διότι συνδυάζεται μὲ τὸ διάταγμα τοῦ 1835, τὸ ὁποῖον ἠθέλησαν διὰ νεκραναστάσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ φέρωσιν εἰς τὸ μέσον.

§32ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἰσχύει τὸ διάταγμα περὶ τῶν διαβατηρίων, ἔχει τι τὸ ἀντισυνταγματικὸν ἢ τὸ ἀντιβαῖνον εἰς τοὺς νόμους ἡ ἀπέλασις;

§33Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἀναγνωρίζω ὡς ὑπάρχον τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως. Ἐγὼ δὲν θεωρῶ κατηργημένον τὸ διάταγμα περὶ διαβατηρίων δι’ ἀχρηστίαν, διότι δὲν δύναται δι’ ἀχρηστίαν νὰ καταργηθῇ νόμος δημοσίας τάξεως, ἀλλ’ ἐρωτῶ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, πόσα μέτρα θέλουσι νὰ ἔχωσι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων; καὶ ἠρώτησα δι’ ὡρισμένων ἐρωτήσεών μου, εἰς ποίους ἄλλους ἐφαρμόσθη τὸ διάταγμα τοῦτο; εἰς ποίους ἄλλους ἐφαρμόσθη σήμερον, χθὲς, προχθὲς, ἀπὸ τῆς 15 Δεκεμβρίου μέχρι σήμερον; Καὶ θέλω ἔλθει, κύριε συνάδελφε, ἀκριβῶς εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ διατάγματος τοῦ 1835, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ μέσῳ τόσων ἄλλων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δὲν ἀνέπτυξεν εἰς τὰς λεπτομερείας του. Τὸ ἄρθρον 699 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τὸ διάταγμα τὸ μεταγενέστερον τῆς 28 Μαρτίου 1835, σᾶς λέγει ὅτι, ἵνα γείνῃ ἀπέλασις ἐν γένει,—διότι ὁ Ποινικὸς Νόμος ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶχε κανονίσει τὸ ζήτημα τῆς ἐφαρμογῆς ποινῆς διὰ τὴν παραβίασιν τῆς ἀπελάσεως, —πρέπει πρῶτον νὰ διαταχθῆτε, νὰ ἀπειθήσητε, νὰ εἰσαχθῆτε εἰς τὸ Πταισματοδικεῖον, νὰ δικασθῆτε, νὰ ἀπολογηθῆτε, καὶ τότε νὰ τιμωρηθῆτε. Ἀλλ’ ἂς ἑρμηνεύσωμεν τὸ διάταγμα περὶ διαβατηρίων, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου βλέπω ἰδιαιτέραν στοργὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ φίλον μου κ. Ἀγγελόπουλον...

§34Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν. Ἁπλῶς σᾶς ἠρώτησα, ἐὰν ζῇ.

§35Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κοιμᾶται.

§36Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ ποῖον τρόπον κοιμῶνται οἱ νόμοι;

§37Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Διὰ καταχρήσεως. Ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι ὅλοι εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ Ἕλληνες.

§39Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν γίνεται διάκρισις· τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ προσωπικῆς ἐλευθερίας. Σᾶς ἀνέγνωσα πρὸ μικροῦ τὰ σχετικὰ ἄρθρα. Τί λέγει λοιπὸν τὸ διάταγμα αὐτό; Ἐν ἄρθρῳ 17 λέγει (ἀναγινώσκει): «Οἱ εἰς τὸ Βασίλειόν μας ἐμβαίνοντες ἀλλοδαποὶ ὀφείλουν, ἅμα φθάνουν εἰς τὸν ἐν τοῖς μεθορίοις πρῶτον δῆμον, νὰ διενεργῶσι τὴν ἐπικύρωσιν τῶν διαβατηρίων των. Θέλει δὲ ἀπαγορεύεται ἡ εἴσοδος εἰς ἐκεῖνον, ὅστις δὲν εἶναι ἐφωδιασμένος μὲ τακτικὸν διαβατήριον.» Τὸ ἄρθρον 19 λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ μὴ μὲ διαβατήριον ἐφωδιασμένος ὁδοιπόρος ὁδηγεῖται ἐνώπιον τοῦ δημάρχου, ὅστις ἀκροάζεται καὶ ἐξετάζει αὐτὸν καὶ τὸν βάλλει ὑπὸ ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν, ἐὰν δὲν δυνηθῇ νὰ δώσῃ ἐγγυητὴν κάτοικόν τινα ἐκ τοῦ δήμου ἐκείνου, ἢ ἐὰν δὲν δυνηθῇ νὰ ἀποδείξῃ τὸν ἑαυτόν του κατ’ ἄλλον τρόπον ἀνύποπτον.» Ἐρωτῶ, ὁ Γερμανὸς αὐτὸς προσεκλήθη νὰ δώσῃ ἐγγύησιν καὶ ἠρνήθη; Δὲν ἤκουσα καμμίαν ἀπάντησιν. Ἑρμηνεύω, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ διάταγμα, τοῦ ὁποίου τὴν ἐφαρμογὴν ἐποπτεύετε ὑμεῖς, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἐστηρίχθητε, ἵνα ἀπαντήσητε.

§40ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἐφωράθη ἀποκρύπτων ἑαυτόν.

§41Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι ἤ. Ἀκούσατε καὶ κατωτέρω. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκει): «Ὁ δήμαρχος δύναται κατὰ τὰς περιστάσεις νὰ ἀπαιτῇ ἀπὸ τοὺς τοιούτους ὁδοιπόρους χρηματικὴν ἐγγύησιν, μέχρις ὅτου δώσουν ἐγγυητὴν, ἢ παρουσιάσουν ἀποχρώσας ἀποδείξεις ἢ ἐὰν ἤθελεν ὑπάρχει κατ’ αὐτῶν βάσιμός τις ὑποψία παραβάσεως νόμων, θέλει λαμβάνει μέτρα κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον αὐστηρότερα, σύμφωνα μὲ τοὺς περὶ τούτων ὅρους τῶν γενικῶν διαταγμάτων, ἢ μέτρα νομιζόμενα θεμιτά.» Ἄρθρ. 21—καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ διακόψητε, κύριε συνάδελφε ἐκ Μήλου—(ἀναγινώσκει): «Μετὰ τὴν ἐπὶ ματαίῳ παρέλευσιν τῆς προθεσμίας, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὤφειλεν ὁ ὁδοιπόρος νὰ δώσῃ ἐγγυητὴν ἢ χρηματικὸν ἐνέχυρον, ἢ νὰ παρουσιάσῃ τὰς ἀναγκαίας ἀποδείξεις, δύναται ὁ δήμαρχος, καὶ κατὰ τὰς περιστάσεις ὑποχρεοῦται, νὰ ἐκδώσῃ πρὸς αὐτὸν τὸ διαβατήριον, τὸ ὁποῖον θέλει διαλαμβάνει συντόμως τὰ διατρέξαντα, καὶ σημειώνει ὁριστικῶς τὴν τηρηθησομένην ἀπὸ τὸν ὁδοιπόρον ὁδὸν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν θέλει ἀπομακρυνθῆ ἐπὶ ποινῇ φυλακίσεως. «Εἰς περίπτωσιν δὲ, καθ’ ἣν ἤθελον ὑπάρχει ἐναντίον τοῦ ὁδοιπόρου ἰδιαίτεροι λόγοι ὑποψίας, τότε πρέπει νὰ ἐφαρμόζωνται κατ’ αὐτοῦ τὰ διοριζόμενα ἀσφαλιστικὰ μέτρα εἰς τοὺς γενικοὺς κανονισμοὺς καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὰς διατάξεις τῆς ὑπηρεσίας τῶν χωροφυλάκων.» Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἀπροκαλύπτως. Ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις ἔδωκε τὴν ἀφορμὴν εἰς τὴν παραβίασιν, παρασύρας καὶ Ὑπουργὸν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρωθυπουργὸν καὶ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, ἠναγκάσθη νὰ ἐνασκήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως, ὤφειλε νὰ ἀνέλθῃ τὸ βῆμα καὶ μὲ θάῤῥος νὰ εἴπῃ: «ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην· τὸν παρέδωκα, διότι τὸν ἐθεώρουν ὕποπτον».

§42Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸν παρέδωκε κανείς.

§43Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. «Τὸν παρέδωκα, διότι τὸν παρέδωκα». Δὲν εἶναι σπουδαῖον, κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι σπουδαῖον, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ λέγῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι «τὸν ἀφῆκα ἐλεύθερον, ἀλλὰ τοῦ ἔδειξα τρία στόματα λεόντων, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο νὰ καταβροχθισθῇ, διότι τῷ ὑπέδειξα ὅτι ὤφειλεν ἐντὸς ὀλιγίστων ὡρῶν νὰ ἐγκαταλίπῃ τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος, καὶ μόνον περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ τρόπου τοῦ θανάτου του ἠδύνατο νὰ ἐκλέξῃ, διότι δι’ οἱασδήποτε ὁδοῦ καὶ ἂν ἀνεχώρει ἐξ Ἀθηνῶν, θὰ εὑρίσκετο ἐν Βερολίνῳ». Δὲν εἶναι, Κύριοι, σπουδαῖα ταῦτα. Ἄνθρωποι εἴμεθα, ὑποκείμεθα εἰς πλάνας, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τὸ θάῤῥος νὰ λέγωμεν τὰ πράγματα μὲ τὴν ἀλήθειαν αὐτῶν. Τίς ἐξ ὑμῶν, Κύριοι, τίς ἐξ ὑμῶν, ἐρωτῶ, δύναται νὰ παραδεχθῇ ὅτι ἐνησκήθη τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως καὶ ὅτι δὲν ἐγένετο σιωπηλὴ ἔκδοσις,—ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε, προκειμένου περὶ τοῦ Πλευρίτου,—σιωπηλὴ ἔκδοσις, παρὰ τὸν ποινικὸν νόμον καὶ τὸ Σύνταγμα; Εἶναι λυπηρὸν, Κύριοι, νὰ συγκρίνῃ τὴν περίπτωσιν ταύτην, ἐν ἔτει 1896, μὲ ἄλλην περίστασιν, συμβᾶσαν ἐν ἔτει 1875. Τότε ἄλλοι ἄλλως ἐσκέπτοντο περὶ τῆς ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας. Κατέφυγεν ἐνταῦθα ὁ Βαζαὶν, ὅστις κατηγορεῖτο, ἂν καλῶς γινώσκω, ἐπὶ ἐγκλήματι ἐσχάτης προδοσίας,—δὲν γνωρίζω καλῶς, πάντοτε ὅμως ἐπὶ βαρυτάτῳ ἐγκλήματι —ἐκρύπτετο εἰς τὸ Ξενοδοχεῖον τῆς «Εὐρώπης,—καὶ τὰ διηγεῖται μάρτυς αὐτόπτης καὶ αὐτήκοος ἐν τῇ «Σάλπιγγι» τῆς Λαρίσης,—τότε ὅμως δὲν ἐγκατέλειψαν τὸν χορὸν οἱ Ὑπουργοὶ καὶ δὲν ἐπροθυμοποιήθησαν, ἵνα τὸν παραδώσουν εἰς τὴν Γαλλίαν, ἀλλ’ ἔπραξαν ἄλλο τι, ἔστειλαν τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας καὶ εἰδοποίησαν ἄλλον τινὰ, μεθ’ οὗ ἐθεάθη βαδίζων, καὶ εἰδοποίησαν δι’ ἐκείνου τὸν Βαζαὶν, νὰ ἐγκαταλείψῃ ἀμέσως τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος διὰ τῆς ταχυτέρας ὁδοῦ, ἀλλ’ αὐθόρμητος, καὶ νὰ μεταβῇ ὅπου ἤθελε, διότι ἡ Γαλλικὴ Πρεσβεία ἐζήτει τὴν ἔκδοσίν του. Ἄλλο παράδειγμα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ἀνέγνων προχθὲς εἰς τὰς ἐφημερίδας,—καὶ πάντοτε ἔχω τὰς πηγὰς, εἰς ἃς μὲ παρέπεμψεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.—Ὁ Γιάκομψων, Ρῶσσος διερμηνεὺς, κατεδιώκετο ὑπὸ τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἡ μικρὰ Σερβία εἶχε περισσοτέραν ἀπὸ ἡμᾶς ὑπερηφάνειαν, διότι δὲν τῷ εἶπεν «ἐντὸς τριῶν ἢ τεσσάρων ἢ πέντε ὡρῶν, ἢ ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας, νὰ ἐκλέξῃς οἱανδήποτε ὁδὸν, ἵνα διευθυνθῇς εἰς τὴν Πετρούπολιν», ἀλλὰ τῷ ἔδωκε προθεσμίαν δύο ἡμερῶν, ἵνα ἐκλέξῃ οἵαν ἐκεῖνος ἐθεώρει καλλιτέραν ὁδόν. Καταλήγων, Κύριοι, εἰς τὸ συμπέρασμά μου, νομίζω ὅτι δὲν ἀδικῶ τινα, ἐὰν ὑποστηρίξω ὅτι τὸ σύνολον τῶν γεγονότων, ἅτινα ἔλαβον χώραν, ἀποδεικνύει ἀτυχῶς, ὅτι ἐγένετο ἔκδοσις, ἐναντίον ῥητῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ῥητῶς ἐμνημόνευσα. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ μείνῃ εἰς τὸ ἕτερον ἐπιχείρημά της, ὅτι ἐνήσκησε τὸ δικαίωμα τῆς ἀπελάσεως, παρεβίασε τὰς διατάξεις τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη, τὸν ποινικὸν νόμον (ἄρθρον 699) καὶ τὸν νόμον περὶ διαβατηρίων, διότι δὲν ἔταξε προθεσμίαν· διότι ἡ ἀπείθεια τοῦ ἀλλοδαποῦ ἦτο πταῖσμα, καὶ μετὰ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῆς πταισματικῆς ἀποφάσεως ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, ἀλλὰ πάντοτε θὰ ἐμεσολάβει χρονικὸν διάστημα τοὐλάχιστον, ἵνα διὰ τῶν πραγμάτων καὶ ὄχι διὰ λόγων δοθῇ ἡ ἐλευθερία πρὸς ἀναχώρησιν. Λυποῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰλικρινῶς λυποῦμαι, διότι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ δὲν ἐφάνησαν ἀντάξιοι τῶν προγόνων των, καὶ δὲν ἐμιμήθησαν οὔτε τοὺς Σπαρτιάτας, οὔτε τοὺς ἀρχαίους Ἀθηναίους, ἀλλὰ μετὰ δειλίας παρέδωκαν τὸν Χαμμερστάϊν, ὡς παρεδόθη ὁ Σαμψὼν εἰς τοὺς Φιλισταίους. Ἤκουσα λεγόμενον καὶ πρὸ μικροῦ ἔτι, ὅτι ἡ παράδοσις δὲν εἶναι ἄσχετος μὲ τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ. Δὲν τολμῶ νὰ υἱοθετήσω τοιαύτην ὑπόνοιαν· ἐὰν ὅμως ἠδύνατό τις νὰ ὑποθέσῃ τοῦτο, βεβαίως θὰ παραδεχθῇ, ὅτι ἡ διπλωματία ἐνεδύθη ἔνδυμα Δαλιδᾶς, καὶ ἀναμένω νὰ ἴδω, ἐὰν τοὐλάχιστον ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀτυχῶς μέχρι τοῦδε οὐδὲν σχετικὸν εἶδον, ἀλλὰ ποτὲ δὲν πιστεύω νὰ συνεδέθη ἡ ὑπόθεσις ὑλικῶν συμφερόντων μὲ τὴν ἐθνικὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ μὲ τὸν πρὸς τοὺς νόμους ὀφειλόμενον σεβασμόν. Διὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἀναμφισβήτητα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρεβίασε ῥητὰς διατάξεις τῶν νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος, καὶ ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται νὰ ἀνυψωθῇ εἰς τὸ ὕψος, εἰς τὸ ὁποῖον τὴν ἔταξαν οἱ θεμελιώδεις νόμοι, νὰ ἐκτελέσῃ δὲ τὸ καθῆκόν της δεόντως.

§44Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν παλαιὰν, ὅσον καὶ ἔνδοξον, πόλιν τῶν Ἀβδήρων, διηγεῖται, κύριοι συνάδελφοι, ὁ χαριέστατος Λουκιανὸς, ὅτι ἐνέσκηψέ ποτε νόσημά τι τοιοῦτον. Μεσοῦντος τοῦ θέρους, καὶ πολλοῦ ὄντος τοῦ φλογμοῦ, τῆς ζέστης δηλαδὴ, πάντες πανδημεὶ οἱ ἀγαθοὶ Ἀβδηρῖται προσεβλήθησαν ὑπὸ ἐλαφρᾶς αἱμοῤῥαγίας τῆς ῥινός. Δύο ἡμέρας μετὰ ταῦτα κατελήφθησαν ὑπὸ σφοδροῦ πυρετοῦ, καὶ πυρέσσοντες—πρᾶγμα παράδοξον—ἐξῆλθον εἰς τὰς ὁδοὺς ὅλοι, καὶ οἰστρήλατοι ἀπήγγελλον μεγαλοφώνως τραγικοὺς στίχους τοῦ Εὐριπίδου καὶ τοῦ Σοφοκλέους, εἰς τρόπον ὥστε πᾶσα ἡ πόλις, λέγει ὁ Λουκιανὸς, ἀνάστατος ἦτο ἐκ κραυγῶν καὶ θορύβου, καὶ ἀνάπλεως αὐτοσχεδίων ὑποκριτῶν. Καὶ τίς μὲν ἐμιμεῖτο τὸν Τελαμώνιον Αἴαν...

§45ΡΑΛΛΗΣ. Αἴαντα.

§46Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ Αἴαντα, ἂν θέλετε... καὶ ἐκραύγαζε καὶ ἠπείλει ὡς ἐκεῖνος, ἄλλος ἔκλαιε καὶ ἐστέναζεν, ὡς ἡ τηκομένη ὑπὸ ἐρωτικῆς φλογὸς Φαίδρα, τρίτος ὠλοφύρετο ὡς Ἑκάβη, καὶ ἄλλος ἐφαντάζετο ἑαυτὸν ὡς δυστυχῆ Πρίαμον, καὶ ἄλλος ἄλλο ὑπεκρίνετο πρόσωπον τραγικόν. Τὸ κακὸν τοῦτο διήρκεσεν ἐπὶ ἡμέρας, ἐπὶ ἑβδομάδας, μέχρις οὗ εὐτυχῶς μέγα κρύος γενόμενον ἐδρόσισε τὸν ὑπερφλεγμαίνοντα ἐγκέφαλον αὐτῶν, καὶ ἡσύχους ἐπανέφερεν οἴκαδε. Ὁ Θεὸς νὰ μὲ συγχωρήσῃ πρῶτος, καὶ κατόπιν ὑμεῖς οἱ ἄλλοι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ τοῦ ἐπεισοδίου τούτου, περὶ οὗ τοσοῦτος γίνεται ἤδη ἀπὸ μηνὸς λόγος καὶ θόρυβος ἐν Ἀθήναις, εἰς τοιαύτην τινὰ ἀβδηριτικὴν ἔξαψιν, καίτοι εὑρισκόμεθα εἰς μέγα κρύος, πρέπει τις ν’ ἀναζητήσῃ τὴν αἰτίαν. Διότι, ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ ζήτημα Χαμμερστάϊν, δὲν δύναμαι ἢ νὰ θαυμάζω, ὅτι ἁπλούστατον καὶ ἀσήμαντον ἐπεισόδιον, περὶ τοῦ ὁποίου τὸ πολὺ δύνανται ν’ ἀπασχολῶνται σατυρικαί τινες ἐφημερίδες, ἀναβιβάζεται εἰς περιωπὴν ζητήματος, καὶ ἀναμοχλεύεται ὑπὸ σοβαρῶν ἀνδρῶν, καὶ συζητεῖται σπουδαίως. Θαυμάζω καὶ ἀπορῶ ἔτι μᾶλλον, ὅτι αἱ κραυγαὶ καὶ ὁ πλαστὸς θόρυβος, ὁ ἐν ταῖς στήλαις τῶν ἐφημερίδων, μετωχετεύθη καὶ εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, καὶ ὅτι Βουλὴ ἀντιπροσώπων ἑνὸς ἔθνους κρίνει τοῦ κόπου ἀντάξιον νὰ καταναλίσκῃ καιρὸν καὶ χρόνον εἰς συζήτησιν αὐτοῦ, καὶ δὴ μετὰ τοσαύτης σπουδαιότητος καὶ τραγικῆς ζωηρότητος. Ἀλλὰ περὶ τίνος πρόκειται ἀληθῶς, Κύριοι, καὶ ποίαν ἀφορμὴν ἔχει ὅλος ὁ θόρυβος οὗτος; Πρόκειται, καθὼς φαίνεται ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἀστυνόμου, τῆς ὑποβληθείσης εἰς τὴν Βουλὴν, περὶ μιᾶς ἁπλουστάτης διαταγῆς, ἣν ἔδωκεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς εἰς τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, ὅπως παρακαλέσῃ κύριόν τινα ξένον, Γερμανὸν, παρεπιδημοῦντα ἐνταῦθα ὑπὸ τὸ ψευδώνυμον Γουλιέλμος Χέρβερτ, νὰ ἐγκαταλίπῃ τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, εἶχεν ἢ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ τοιαύτην διαταγήν; ἔχει ἢ δὲν ἔχει ὁ προϊστάμενος τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους, ὁσάκις νομίζῃ, κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ κρίσιν, ὅτι δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους ἡ ἐν αὐτῷ διαμονὴ ξένου ὑπόπτου ποιότητος, νὰ παρακαλῇ ἢ προσκαλῇ τοῦτον νὰ ἐξέρχηται τῶν ὁρίων τῆς χώρας; Εἶναι, ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἢ δὲν εἶναι ἀνεξέλεγκτον τὸ δικαίωμα τοῦτο τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὴ ὑποκείμενον εἰς κανένα ἀπολύτως περιορισμόν; Τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι τὸ ἐξεταστέον εἰς τὴν προκειμένην περίστασιν, ἀλλ’ ἀκριβῶς τοῦτο οὐδεὶς τῶν προαγορευσάντων ἔκρινεν ἄξιον τοῦ κόπου νὰ ἐξετάσῃ. Ὑποθέτω, ὅτι ἀπέφυγον ἐπιμελῶς τὴν ἐξέτασιν ταύτην, καὶ οὐχὶ ἄνευ λόγου, καθόσον εἰς τοιαύτην, τὴν καὶ μόνην προσήκουσαν, ἔρευναν τοῦ ἁπλουστάτου ζητήματος δὲν ἤθελον εὕρει βάσιν νὰ στηρίξωσι τὰς ἐπικρίσεις αὐτῶν. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τῶν κυρίων συναδέλφων, οἵτινες προηγήθησαν ἐμοῦ εἰς τὸ βῆμα κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην, ἀλλ’ ὁμολογῶ ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, καίτοι προσεπάθησα, ὅσον ἦτο δυνατόν, κατὰ ποῖον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἤσκησεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπαγορεύσας τὴν διαμονὴν εἰς τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος τοῦ Γερμανοῦ ξένου, ὠνόμαζον διαρκῶς καὶ ἐπιμόνως ἔκδοσιν. Ἡ Διοίκησις ἡ Ἑλληνική, ὡς εἶπον, ἔχουσα ἐλευθερίαν πληρεστάτην νὰ κρίνῃ, ἐνόμισεν ὅτι βλαπτικὴ καὶ ἐπιζήμιος θὰ ἦτο ἡ παρουσία τοῦ Χαμμερστάϊν ἐν Ἀθήναις, καὶ τὸν παρεκάλεσε νὰ φύγῃ τὸ ταχύτερον· τοῦτο ἐγένετο, καὶ τοῦτο πιστοποιεῖται ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, τῶν κατατεθέντων εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄνδρου ὡμίλει εἰς ἡμᾶς ἐπὶ ὥραν περὶ ἐκδόσεως! Ἀλλ’ ἡ ἔκδοσις προϋποθέτει σύλληψιν, ἐγκάθειρξιν, παράδοσιν εἰς ξένας ἀρχὰς, καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐρωτῶ πάντας ὑμᾶς, ἐγένετο τοιοῦτόν τι; ὑπάρχει κανὲν ἔγγραφον, καμμία πληροφορία, οὐχὶ τῶν τριόδων καὶ τῶν ἀνευθύνων δημοσιογράφων, ἀλλ’ ἐπίσημος καὶ ἀξιόπιστος, ὅτι ἐγένετο τοιαύτη τις ἔκδοσις, παράδοσις εἰς ξένας ἀρχὰς, ὡς θέλει νὰ πιστεύσωμεν ὁ κ. Καΐρης; Οὐδὲν τοιοῦτο συνέβη. Ἀλλ’ εἶπόν τινες, καὶ εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου, ὅτι διετάχθη ὁ Χαμμερστάϊν νὰ ἐγκαταλίπῃ αὐθωρεὶ τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος, ἀλλὰ διετάχθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἀναγκαίως ὁ Χαμμερστάϊν δὲν εἶχεν ἄλλον τρόπον καὶ ἄλλην διέξοδον φυγῆς, εἰμὴ νὰ μεταβῇ εἰς Ἰταλίαν, καὶ ἐπειδὴ μετὰ τῆς Ἰταλίας ὑπάρχει συνθήκη ἐκδόσεως, παρεδόθη διὰ πλαγίου τρόπου εἰς τὴν Γερμανίαν. Ἀλλ’ ὡς ἠκούσατε ἐκ τῆς ἀναγνωσθείσης ἐκθέσεως, τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν διετάχθη ν’ ἀναχωρήσῃ ἐξ Ἑλλάδος ὁ Χαμμερστάϊν, ἀνεχώρει ἀτμόπλοιον καὶ διὰ τὴν Αἴγυπτον, ἠδύνατο ἑπομένως κάλλιστα ὁ βαρῶνος Χαμμερστάϊν νὰ ἐκλέξῃ τὴν ἄγουσαν εἰς Αἴγυπτον, χωρὶς νὰ διατρέξῃ τὸν παραμικρὸν κίνδυνον νὰ συλληφθῇ ἐκεῖ. Καὶ εἶπε μὲν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου, ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, ὡς ὑποτελὴς Κυβέρνησις τοῦ Σουλτάνου, θὰ ἐξέδιδεν αὐτὸν εἰς τὴν Γερμανίαν, ἀλλὰ παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄνδρου, ὅτι ἀπὸ μηνὸς, νομίζω, ἐν Αἰγύπτῳ, ἐν τῇ ὑποτελεῖ ταύτῃ χώρᾳ τῷ Σουλτάνῳ, διαμένει ὁ πολυθρύλητος Μουρὰτ βέης, καθ’ οὗ κατεγνώσθη ποινὴ θανάτου, τὸν ὁποῖον πάσῃ ἐπιμονῇ καὶ παντὶ σθένει ἐκζητεῖ ὁ Σουλτάνος, καὶ ἐν τούτοις ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις δὲν ἐξέδωκεν αὐτὸν ἔτι, οὔτε, φαίνεται, ἐννοεῖ νὰ ἐκδώσῃ, διότι ἐπὶ τέλους ὑπεράνω τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ἵσταται ἡ Ἀγγλικὴ δικαιοσύνη, καὶ ἡ Ἀγγλικὴ ἐλευθερία δὲν θὰ παραδώσῃ ποτὲ τοιοῦτον πολιτικὸν ἐγκληματίαν, ὡς ἐπιμένετε ὑμεῖς νὰ θεωρῆτε τὸν Χαμμερστάϊν. Διὰ ποῖον λόγον λοιπὸν ὁ Χαμμερστάϊν δὲν προετίμησε τὴν ἄγουσαν εἰς Ἀλεξάνδρειαν, ἀλλὰ ἐζήτησε νὰ μεταβῇ εἰς Ἰταλίαν; Τοῦτο, νομίζω, εἶναί πως φυσικὸν, διότι ὁ Χαμμερστάϊν, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ὑστέρων, εἶχεν ἐξαντλήσει πλέον πάντα τὰ οἰκονομικά του ἐφόδια εἰς τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὁ Χαμμερστάϊν, καὶ ἂν δὲν ἐξεβάλλετο τῆς Ἑλλάδος, μόνος θὰ μετέβαινεν εἰς Βερολῖνον, διότι δὲν εἶχε πλέον πόρους ζωῆς, διότι ὁ Χαμμερστάϊν, ἐγκαταλειφθεὶς παρ’ ὅλων τῶν φίλων του, δὲν ἠδύνατο νὰ μένῃ ἐν τῇ ξένῃ, καὶ λόγῳ ἀντεκδικήσεως κατὰ τῶν πρώην φίλων του, οἵτινες ἐγκατέλιπον αὐτὸν, καὶ καθ’ ὧν, φαίνεται ἐξ ἐπιστολῶν τῆς συζύγου του, πνέει μένεα, καὶ οὓς ἐννοεῖ νὰ ἐκθέσῃ, θὰ ἐλάμβανε τὴν ἄγουσαν εἰς Βερολῖνον μόνος του, διὰ τῆς Ἰταλίας, διότι, ἐπαναλαμβάνω, αὐτὸς οὗτος δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἄλλως ἢ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν τόπον του. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου ἐσχέτισε τὸ ζήτημα τῆς ἐκδόσεως τοῦ Χαμμερστάϊν, ὡς εἶπε, καὶ μὲ τὸ ζήτημα τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἦτο κατάλληλος ἡ εὐκαιρία, καθ’ ἣν ὥραν καλοῦμεν ἐνταῦθα τοὺς ξένους νὰ μετάσχωσι τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, νὰ παραδίδωμεν ἕνα ξένον, τὸν Χαμμερστάϊν. Ἀλλ’ ἡμεῖς, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Βόλου, δὲν ἐκαλέσαμεν ἐνταῦθα νὰ μετάσχωσι τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων τοὺς παραβάτας τῶν ποινικῶν νόμων τῆς Ἑσπερίας...

§47Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια διὰ τοὺς ἀλλοδαπούς. Ἐφαρμοζομένου τοῦ νόμου περὶ διαβατηρίων, πολλοὶ ξένοι πρέπει νὰ φύγουν.

§48Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλεῖτε παραδόξως καὶ πάλιν περὶ τοῦ νόμου περὶ ἐξωτερικῶν διαβατηρίων, καὶ νομίζετε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ἐλευθερίαν νὰ ζητῇ διαβατήρια παρ’ ὅλων τῶν ξένων, μόνον καθ’ ἣν στιγμὴν εἰσέρχονται εἰς τὰ σύνορα ἡμῶν. Φαντάζεσθε, φαίνεται, ὅτι ἐπὶ τῶν ἐρχομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα ξένων ἰσχύει ὅ,τι γίνεται ἐπὶ τῶν λαθρεμπορίων. Ὑμεῖς νομίζετε μετὰ τοῦ ἐξ Ἄνδρου κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ἡ εἰσαγωγή, ὡς ἔλεγεν οὗτος, ἡ εἰσαγωγὴ ξένων εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐμποδίζεται, καὶ μόνον τότε ἐμποδίζεται, καθ’ ἣν στιγμὴν διέρχονται τῶν συνόρων, εἴτε μετὰ διαβατηρίων εἴτε ἄνευ διαβατηρίων, εἴτε ὑπὸ ψευδώνυμον εἴτε ὑπὸ τὸ ἀληθὲς αὑτῶν ὄνομα, καὶ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς χάνει τὰ δικαιώματά του, δὲν ἔχει τὴν ἄδειαν νὰ τοὺς παρακαλέσῃ κατόπιν νὰ ἐξέλθωσιν, ὅπως ἦλθον, ὅταν νομίζῃ ὅτι δυσάρεστος εἰς τὴν χώραν θὰ ἦναι ἡ παρουσία αὐτῶν. Ἀλλ’ ἡ εἴσοδος ξένων δὲν σημαίνει εἰσαγωγὴν λαθρεμπορίου· δύναται ἡ ἀρχὴ καὶ κατόπιν, πολὺ κατόπιν, ἂν κρίνῃ ὅτι ἡ παρουσία τοῦ ξένου εἶναι ἐπιζήμιος εἰς αὐτὴν ἢ ὀχληρὰ, νὰ παρακαλέσῃ αὐτὸν νὰ ἐξέλθῃ. Ὁ κ. Φιλάρετος ἀνέγνωσεν εἰς ἡμᾶς καὶ διάφορα κείμενα νόμων, καὶ ἐσχέτισε τὰ κείμενα ταῦτα πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπασχολεῖ ἡμᾶς. Ὁμολογῶ ὅτι οὐδεμίαν ἀνεῦρον σχέσιν μεταξὺ τῶν κειμένων, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσε, καὶ τοῦ ζητήματος. Ἀνέγνωσε τὸ ἄρθρον 4 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. Τὸ ἄρθρον τοῦτο περὶ τίνος ὁμιλεῖ; ὁμιλεῖ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν βραδύτερον θὰ ἐκδοθῇ νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ κανονίζῃ τὸν τρόπον τῆς ἐκδόσεως. Ἀλλὰ, ἐπαναλαμβάνω, ἔχομεν ἔκδοσιν ἡμεῖς ἐνταῦθα, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην τοῦ ἄρθρου 4 τῆς Ποιν. Δικονομίας, ἢ τοῦ ἄρθρου 669 τοῦ Ποιν. Νόμου, περὶ ἄλλου ὅλως διόλου ἀσχέτου πρὸς τὴν περίπτωσιν ἀντικειμένου ὁμιλοῦντος; Ὑμεῖς αὐτοὶ δὲν ἠρνήθητε, οὔτε ἄλλος τις δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν διαμονὴν ξένου, εἶναι ἀπεριόριστον. Διὰ ποῖον λόγον λοιπὸν παρατάσσετε τὰ κείμενα ταῦτα, καὶ ἐπισείετε ἀπὸ τοῦ βήματος τὰ κείμενα ταῦτα, ζητοῦντες θριαμβευτικῶς ἀπαντήσεις εἰς ξένας πρὸς τὸ συζητούμενον ἐρωτήσεις; Ποίαν σχέσιν ἔχουσι πρὸς τὸ θέμα ἡμῶν ταῦτα; Ὁ κ. Φιλάρετος ἀνέτρεξε καὶ εἰς ἱστορικὴν ἐκδρομὴν εἰς τὴν ἀρχαιότητα, καὶ προὐχώρησε μέχρι τῶν Ἑβραίων, καὶ ἀνεκάλυψεν ἐκεῖ, ὅτι ὁ Σαμψὼν παρεδόθη ὑπὸ τῶν Ἰσραηλιτῶν εἰς τοὺς Φιλισταίους. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι τὸν Σαμψὼν παρέδωκεν εἰς τοὺς Φιλισταίους ἡ ἄπιστος γυνὴ ἡ Δαλιδά. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑποθέτω, ὅτι τοιαῦται ἱστορικαὶ ἐκδρομαὶ εἰς τὴν ἑβραϊκὴν ἀρχαιότητα δὲν ἔχουσι σημασίαν τινὰ ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος, οὔτε συντελοῦσι τὸ παράπαν εἰς διαφώτισιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐν γένει νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὡς εἶπον ἀρχόμενος, ὅτι ἡ ὅλη συζήτησις δὲν εἶναι προσήκουσα εἰς τὴν Βουλήν. Ζητήματα τοιαῦτα, ἀσήμαντα, προκαλοῦσι μὲν θόρυβον, ἀλλὰ οὐσίαν οὐδεμίαν ἐνέχουσιν, οὔτε εἶναι ἄξιον σοβαρῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ νὰ κατατρίβωσι τὸν καιρὸν καὶ τὴν ὥραν αὐτῶν εἰς ματαιοσχόλους ἐπιδείξεις περὶ φανταστικῶν κινδύνων, τοὺς ὁποίους διέτρεξε δῆθεν ἡ ἐλευθερία, τὸ Σύνταγμα, ἡ τιμὴ τοῦ Κράτους, ἐξώσαντος τῶν ὁρίων του ἕνα κοινὸν ἐγκληματίαν, καὶ ν’ ἀκούωσιν ὅτι εἶναι αἴσχη καὶ κακουργήματα, πράγματα τὰ ὁποῖα θεωροῦνται εἰς ὅλον τὸν πεπολιτισμένον κόσμον στοιχειώδη καθήκοντα τῆς Διοικήσεως. Τοιαῦται μικρόλογοι συζητήσεις ἴσως νὰ ἐγίνοντο εἰς τὴν παλαιὰν ἐκείνην Ἑλληνικὴν πόλιν τῆς ἐν Ἰταλίᾳ Ποσειδωνίας. Ἴσως οἱ κάτοικοι αὐτῆς, ὅμοιοι πρός τινας ἐν Ἀθήναις, κατέτριβον τὸν καιρὸν αὐτῶν εἰς τοιαύτας ἔριδας καὶ ἐπικρίσεις, ἀμελοῦντες τῶν ἀληθῶν συμφερόντων τῆς πόλεώς των. Ἀλλ’ ἦλθε στιγμή, καθ’ ἥν, ὑπὸ τῶν περιοίκων βαρβάρων καταβληθέντες, ἀπώλεσαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν αὐτῶν καὶ τὴν αὐτονομίαν, καὶ τὰ ἤθη αὐτῶν καὶ ἔθιμα. Διετήρησαν ὅμως μίαν τινὰ συνήθειαν· ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ συνήρχοντο εἰς ὡρισμένον μέρος ἄνδρες, γυναῖκες, παιδία, ἀνεμιμνήσκοντο μετὰ πόνου, ὅτι ἦσάν ποτε Ἕλληνες αὐτόνομοι, ἔτιλλον τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς των, ἐκόπτοντο, ὠλοφύροντο, καὶ ἐναγκαλιζόμενοι καὶ ἀσπαζόμενοι ἀλλήλους, ἔκλαιον, ἔκλαιον, ἔκλαιον. Νομίζω ὅτι, ἂν δὲν ἦναι στυγνὸν πνεῦμα μελαγχολίας, τὸ ὁποῖον διήκει ἐνίοτε τῆς ψυχῆς μου, καὶ συμπαρασύρει αἰχμάλωτον, συντετριμμένην, τὴν γλυκυτάτην τῆς ὑπάρξεως ἡμῶν θεὰν, τὴν Ἐλπίδα, νομίζω ὅτι, ἂν ἐξακολουθῶμεν πολιτευόμενοι ὡς οἱ κάτοικοι τῆς Ποσειδωνίας, τυρβάζοντες περὶ τὰ μικρὰ καὶ ὀλιγωροῦντες τῶν μεγάλων καὶ ἀληθῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, θὰ ἔλθῃ καὶ δι’ ἡμᾶς ἡ ὥρα, καὶ θὰ φθάσῃ ἡ μοιραία στιγμή, νὰ καταντήσωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον κατήντησαν ἐκεῖνοι, νὰ ἀναμιμνησκώμεθα καὶ ἡμεῖς μετὰ πικρίας καὶ πόνου, ὅτι ὑπήρξαμεν πάλαι ποτὲ Ἕλληνες, Ἕλληνες αὐτόνομοι καὶ ἐλεύθεροι, καὶ συνερχόμενοι ἴσως, τίς οἶδε, περὶ τὸν περίβολον τοῦτον, νὰ χύνωμεν δάκρυα μαῦρα, ἀλλ’ ἀνωφελῶς πλέον.

§49ΧΡ. ΒΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον;

§51ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόμιζον, Κύριοι, πρὸ ὀλίγου, ἀκούων τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης συνάδελφον λαλοῦντα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἀπαγγέλλει τὸν ἐπικήδειον δύο ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου (ἱλαρότης). Εὐτυχῶς δι’ ἡμᾶς, ἀλλὰ πρὸ πάντων διὰ τὰ μέλη ταῦτα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸ τέλος τοῦ λόγου τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μὲ ἔπεισεν ὅτι ἐπλανώμην. Οἱ κ. Ὑπουργοὶ ἔχουσιν ἄριστα, οὕτω δὲ δίδεται εἰς ἡμᾶς ἡ εὐκαιρία, ἵνα συζητήσωμεν ὡς πρέπει ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Τὸ θέμα ἀληθῶς ὁ πρὸ ὀλίγου λαλήσας ἀπὸ τοῦ βήματος ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀνάξιον λόγου καὶ μικρὸν καὶ εὐτελές, καὶ ἐτελείωσε μονονουχὶ χαρακτηρίσας ἡμᾶς ἅπαντας, τοὺς συζητοῦντας ἐνταῦθα, ὡς παθόντας τὸ πάθημα τῶν ἀρχαίων Ἀβδηριτῶν, διότι περὶ τοιούτου θέματος συζητοῦμεν, διότι δὲν ἐθεωρήσαμεν ἀνάξιον λόγου νὰ ἐπερωτήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν περὶ γεγονότος, τὸ ὁποῖον θίγει αὐτὴν τὴν κυριαρχίαν καὶ αὐτοτέλειαν τοῦ Κράτους, καὶ δὴ τὴν εὐγενεστέραν ἐκδήλωσιν αὐτῆς. Ἐγώ, Κύριοι, ἀντιθέτως πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτήν, φρονῶν ὅτι τὸ θέμα ἐνέχει πᾶσαν τὴν δυνατὴν ἐν ἑαυτῷ σπουδαιότητα, θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως καὶ ἡ σημερινὴ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἡ προλαβοῦσα, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν ἔδωκαν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης τὰς γνωστὰς πληροφορίας, ὅπως, λέγω, καὶ αἱ δύο αὗται συνεδριάσεις γένωνται ὑπὸ τὴν σκέπην, τὴν ὁποίαν χορηγεῖ ἐνίοτε κατ’ ἐξαίρεσιν τὸ Σύνταγμα ἡμῶν, δυνάμει τοῦ 55 ἄρθρου, καὶ μὴ ἐπιτραπῇ εἰς οὐδένα ἄλλον, πλὴν ἐκείνων, οἵτινες κατ’ ἐντολὴν τοῦ λαοῦ παρίστανται ἐνταῦθα, νὰ μὴ ἐπιτραπῇ εἰς οὐδένα ἄλλον, ὅπως παραστῇ ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ γείνῃ μάρτυς τοῦ ὀνείδους καὶ τοῦ ῥύπου, ὅστις ἐνεκολάφθη εἰς τὸ μέτωπον τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ῥύπου, τὸν ὁποῖον, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, οὐ μόνον δὲν κατώρθωσε τὸ παράπαν ν’ ἀποπλύνῃ, ἀλλ’ ἐνεκόλαψεν ἔτι βαθύτερον. Διότι πολλὰ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἰς πολλὰ ἐπιχειρήματα κατέφυγεν, ἀλλ’ αὐτὰ ἀκριβῶς τὰ ἐπιχειρήματα καὶ αἱ αἰτιολογίαι αὐτοῦ κατέστησαν δεινοτέραν τὴν πρᾶξιν καὶ βαρύτερον τὸ ἁμάρτημα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ καταγγελθὲν εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄνδρου συναδέλφου. Διότι καὶ τί δὲν εἶπεν εἰς ἡμᾶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, λαλῶν τὴν παρελθοῦσαν Τετάρτην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; Ὡμίλησε, κατὰ τὸ λατινικὸν λόγιον, περὶ πάντων τῶν πραγμάτων καὶ περί τινων ἄλλων ἀκόμη, ἀλλ’ οὐδὲν περὶ τοῦ θέματος εἶπεν, οὐδὲν περὶ τοῦ γεγονότος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐπηρωτήθη παρὰ τοῦ ἐξ Ἄνδρου κ. συναδέλφου. Μᾶς εἶπεν ὅτι καὶ περὶ ἐκδόσεως ἂν πρόκειται, καὶ ταύτην ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ, καὶ προσεπάθησεν, ὑπολαμβάνων τὸ βῆμα τοῦτο ὡς ἕδραν καθηγεσίας, νὰ πείσῃ ἡμᾶς, παραθέτων χωρία ξένων συγγραφέων, ὅτι εἰς πᾶν Κράτος ἀναγνωρίζεται τὸ δικαίωμα, καίτοι μὴ ὑπαρχούσης συνθήκης, νὰ ἐκδίδῃ πάντα ἀλλοδαπὸν, προσφυγόντα εἰς τὸ ἔδαφος αὐτοῦ καὶ ζητήσαντα ξενίαν· καὶ εἰς πίστωσιν τῆς θεωρίας ταύτης, ὁρμαθὸς ὁλόκληρος ὀνομάτων συγγραφέων παρήλαυνεν, ἐξερχόμενος τοῦ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Καὶ ἐνόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι τὰ ὀνόματα ταῦτα ἀπαγγέλλων, καὶ μεταδίδων εἰς τὴν Βουλὴν τὰς γνώμας τῶν συγγραφέων τούτων, τοσαῦτα ἐπήγνυε προχώματα, ὄπισθεν τῶν ὁποίων ὠχυροῦτο, ἵνα ἀσφαλίσῃ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ εὐθύνην. Ἐπλανᾶτο ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ ἐπλανᾶτο πλάνην οἰκτράν· διότι, ἂν ὑπάρχουν συγγραφεῖς τινες ἀναγνωρίζοντες εἰς τὰ Κράτη τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκδίδειν τοὺς εἰς αὐτὰ προσφεύγοντας ἀλλοδαποὺς, ὑπάρχει ὅμως μεγίστη πλειονότης ἐξοχωτέρων συγγραφέων, οἵτινες ἀρνοῦνται τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσι συνθῆκαι ἐπιτρέπουσαι καὶ προνοοῦσαι περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἐγὼ, Κύριοι, ἀντιθέτως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, μὴ φρονῶν ὅτι τὸ βῆμα τοῦτο εἶναι τὸ κατάλληλον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου δύναταί τις νὰ διδάσκῃ θεωρίας διεθνοῦς δικαίου, δὲν θέλω εἰσέλθει εἰς τὴν ἔρευναν τῶν ἐπιστημονικῶν τούτων θεωριῶν, μολονότι ἠδυνάμην νὰ παραθέτω ὑμῖν ὀνόματα συγγραφέων, τῶν ὁποίων ἡ γνώμη, ἐξαγγελλομένη ἐντεῦθεν, ἤθελε καταδικάσει τὴν πολιτείαν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αὐτοὺς δὲ τοὺς συγγραφεῖς, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπεκαλέσθη, πλανηθεὶς εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐννοίας αὐτῶν, δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἐγὼ, καὶ καταδείξω εἰς αὐτὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πᾶν τοὐναντίον φρονοῦσιν οὗτοι περὶ τοῦ συζητουμένου ζητήματος. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐπικαλεσθῶ αὐτοὺς τοὺς νομιζομένους συμμάχους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὸν Pufendorf, τὸν de Martens, τὸν Faustin-Hélie, τὸν Klüber, τὸν Mittermaier, τὸν πολὺν Bluntschli. Ἀλλὰ ἄκαιρον, ὡς εἶπον, καὶ ἐκτὸς τοῦ θέματος θεωρῶ τὴν ἔρευναν περὶ τῆς γνώμης αὐτῶν. Καὶ εἰς αὐτὸν δὲ τὸν ἡμέτερον Σαρίπολον ἂν προσέφευγεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἐναντίαν ἤθελεν εὕρει λύσιν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησεν αὐτόν. Καὶ εἰς αὐτὸν ἔτι τὸν καθηγητὴν ἐν τῷ ἡμετέρῳ Πανεπιστημίῳ κ. Στρέϊτ ἂν προσέφευγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐπίσης ἐναντίαν, ἀκραιφνῶς καὶ σαφῶς ἐναντίαν, θὰ εὕρισκε γνώμην, ἀνενδοιάστως ἐκφραζομένην. Θέλω σᾶς ἀναγνώσει δὲ τὸ σχετικὸν χωρίον τοῦ κειμένου τοῦ καθηγητοῦ κ. Στρέϊτ, ἵνα δι’ αὐτοῦ σταθμίσητε τὸ βάρος τοῦ ἁμαρτήματος τῆς Κυβερνήσεως. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ σύγγραμμα τοῦ ἡμετέρου καθηγητοῦ: «Τὰ ἄρθρα τὰ ἀφορῶντα τὴν σωματικὴν ἐλευθερίαν (ἄρθρον 4, ἐδάφ. βʹ, καὶ ἄρθρον 5) ἀφορῶσιν ὄχι μόνον τοὺς ἰθαγενεῖς Ἕλληνας, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐν Ἑλλάδι ἀλλοδαπούς. Καὶ περὶ ἀλλοδαποῦ λοιπὸν προκειμένου, καθόσον εἶναι ἀνάγκη νὰ συλληφθῇ καὶ ἀπελαθῇ τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος, ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ νόμος περὶ συλλήψεως καὶ κρατήσεως καὶ ἀπελάσεως αὐτοῦ. Ὅσον δ’ ἐνδιαφέρον εἶναι ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ δικαίου νὰ ὑπάρχῃ τοιοῦτος νόμος, τοσοῦτο μᾶλλον εἶναι ἀναγκαῖος εἰς πραγμάτωσιν τοῦ ἐκ τοῦ διεθνοῦς δικαίου δικαιώματος ἡμῶν τῆς ἀπελάσεως τῶν ἀλλοδαπῶν, ἐν τούτοις, ὡς καὶ ἄλλοτε εἴπομεν, τοιοῦτος νόμος δὲν ὑπάρχει μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Ἑπομένως ἡ σύλληψις καὶ ἀπέλασις ἀλλοδαποῦ παρὰ τὴν θέλησίν του, παραβιάζει διατάξεις θεμελιώδεις τοῦ ἡμετέρου Συντάγματος, καὶ πάλιν ἐκ νομοθετικοῦ κενοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ πλήρωσις εἶναι τοσοῦτον εὐχερής. «Εἰς μίαν μόνον περίπτωσιν ἔχομεν νόμον, καθιστῶντα δυνατὴν τὴν ἀπέλασιν τοῦ ἀλλοδαποῦ, τὴν ὁποίαν ἀνεφέραμεν ἀνωτέρω, ἐκείνην, καθ’ ἣν ὁ ἀλλοδαπὸς ἐξέτισε ποινὴν τοιαύτην, ἥτις διὰ τὸν ἰθαγενῆ θὰ ἐπέφερεν ὡς συνέπειαν τὴν ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν.» Ὡς βλέπετε, Κύριοι, ὁ καθηγητὴς κ. Στρέϊτ ἐξετάζει τὸ ζήτημα τῆς ἀπελάσεως καὶ τῆς ἐκδόσεως ἐν σχέσει πρὸς τοὺς κρατοῦντας παρ’ ἡμῖν νόμους καὶ πρὸς τὸ Σύνταγμα, καὶ ἀποφαίνεται ῥητῶς, ὅτι ἀπέλασις, γινομένη παρὰ τοὺς κρατοῦντας νόμους, παραβιάζει αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, διότι τὸ Σύνταγμα ἡμῶν ἐν ἄρθρῳ 4 καθιεροῖ τὸ δικαίωμα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, ἐν δὲ τῷ ἄρθρῳ 5 ἐπεξηγεῖ κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ γείνῃ ἡ καταδίωξις, εἴτε ἡ ἀφαίρεσις τῆς ἐλευθερίας. Ἐν τῇ προκειμένῃ ὅμως περιπτώσει, ἐρωτῶ, ἐτηρήθησαν αἱ ἀξιώσεις αὗται τῶν νόμων καὶ αἱ ἀρχαὶ τοῦ Συντάγματος; Θὰ ἦτο εἰς ὑπερβολὴν τολμηρὸς, ἢ ἄγευστος πάσης περὶ δικαίου στοιχειώδους γνώσεως, ὁ λέγων τὸ ἐναντίον. Ἀλλ’ ἐπιμένει ὁ κ. Ὑπουργὸς διαμαρτυρόμενος κατὰ τῆς κατηγορίας, ἥτις ἀποδίδεται εἰς αὐτὸν, ὅτι ἐξέδωκεν εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἐπικρατείας τὸν ἀλλοδαπὸν Χαμμερστάϊν, λέγων μετὰ θαυμαστῆς ἁπλότητος: «Ἡμεῖς οὐδένα ἐγκληματίαν ἐξεδώκαμεν ἡμεῖς, χρώμενοι τοῦ δικαιώματος ὅπερ ἔχομεν, ὡς Κυβέρνησις τοῦ τόπου, ἀπελάσαμεν ἐκ τοῦ τόπου ἡμῶν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐθεωροῦμεν ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν». Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Ὑπουργὸν, σοβαρῶς συζητοῦντα, τοιαῦτα νὰ προτείνῃ ἐπιχειρήματα, καὶ μὲ τοιαῦτα λογοπαίγνια Ἰουδαϊκῆς ἐπινοίας νὰ δικαιολογῆται, διότι τοιαῦτα προτείνων, οὐδὲν ἄλλο πράττει ἢ νὰ κρύπτηται ὄπισθεν τοῦ δακτύλου του. Ἐξετάσατε, Κύριοι, εἶναι ὄντως ἀπέλασις ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις, ἢ εἶναι καθαρὰ ἔκδοσις, καὶ μάλιστα τοῦ χειρίστου εἴδους; Πῶς δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ ἐνέργεια, καθ’ ἣν, ἅμα τῇ αὐγῇ ὑποφωσκούσῃ, συνελαμβάνετο εἷς ἀλλοδαπὸς ἐν τῷ δωματίῳ αὐτοῦ, μετεφέρετο, εἰς τὴν ἀστυνομίαν, ἔνθα τὸν ὑπεχρέουν, ἵνα ἐντὸς τῆς ἡμέρας ἐξέλθῃ τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους, μετεφέρετο εἰς Πειραιᾶ, καὶ ἐκεῖ ἐξηναγκάζετο νὰ λάβῃ αὐθημερὸν—τί λέγω! αὐθωρεὶ—μίαν τῶν δύο ὁδῶν, καὶ οὐχὶ τριῶν, ὡς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς, αἵτινες ὑπεδεικνύοντο εἰς αὐτόν;

§52Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει ἡ ἔκθεσις.

§53ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται νὰ τὸ λέγῃ· ἀλλὰ ἐγὼ τὸ διαψεύδω, καὶ τὸ διαψεύδω βασίμως, διότι κατὰ τὸ δρομολόγιον τῆς Ρωσσικῆς Ἑταιρίας, τὸ ῥωσσικὸν ἀτμόπλοιον ἀναχωρεῖ τὴν 9ην ὥραν τῆς πρωΐας. Δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν, ἀφοῦ τὴν 7ην ὥραν συνελήφθη ὑπὸ τοῦ ἀστυνόμου, νὰ ἀναχωρήσῃ διὰ τοῦ ἀτμοπλοίου τούτου. Καὶ ἵνα μὴ λείψῃ ἐν τῇ ἱστορίᾳ ταύτῃ, ἥτις ἐξευτελίζει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, καὶ τὸ οἰκτρῶς γελοῖον, καὶ ἡ σαρκαστικὴ διακωμῴδησις τῶν θεσμῶν ἡμῶν, ἀναφέρεται ἐν ταῖς ἐκθέσεσιν, ὡς ἀπαισία εἰρωνεία κατὰ παντὸς ἱεροῦ, ὅτι παρεσχέθη εἰς τὸν Χαμμερστάϊν ἡ ἐλευθερία πρὸς ἐκλογὴν τῆς ὁδοῦ, ἣν ὤφειλε νὰ λάβῃ!

§54Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀστυνόμος Τσακίρης λέγει εἰς τὴν ἔκθεσίν του, ὅτι τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀνεχώρουν τρία ἀτμόπλοια, τὸ ἓν διὰ τὴν Σικελίαν, τὸ ἕτερον διὰ Βρίνδιζι, τὸ τρίτον δ’ Ἀλεξάνδρειαν.

§55ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διαψεύδω τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀστυνόμου, διότι αὐτὴ ἡ ἔκθεσις μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα τοῦτο. Διότι λέγει, ὅτι τὴν 7ην πρωϊνὴν ὥραν ὁ ἀστυνόμος, συνοδευόμενος ὑπὸ τοῦ προξένου τῆς Γερμανίας, εἰσῆλθεν εἰς τὸ δωμάτιον τοῦ Χαμμερστάϊν, καὶ ἀφοῦ προηγήθησαν ὅσα ἀναφέρει, ἀφοῦ ἠρωτήθη περὶ τοῦ ὀνόματός του, ἀφοῦ ἐζητήθη τὸ διαβατήριόν του, ἀφοῦ τῷ ἀνηγγέλθη ἡ ἀπόφασις τῆς Ἀστυνομίας, ὅπως ἀπελάσῃ αὐτὸν, οὗτος δὲ παρεσκεύασε τὴν ἀποσκευήν του, συναινέσας νὰ ἀπέλθῃ, κατόπιν ὅλων τούτων, ἅτινα βεβαίως δὲν ἐγένοντο ἐντὸς πέντε ἢ δέκα λεπτῶν, ὡδηγήθη εἰς τὴν Ἀστυνομίαν. Ἐκεῖ δὲ ὁδηγηθεὶς, ἔλαβε παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ αὐτῆς τὰς αὐτὰς διαταγὰς, καὶ ἀφοῦ, μεθ’ ὅλας ταύτας τὰς χρονοτριβὰς καὶ τὰς περιπλανήσεις ἀπὸ τοῦ Ἄννα εἰς τὸν Καϊάφαν, κατῆλθεν εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἄγομαι εἰς τὸ ἀσφαλὲς συμπέρασμα, ὅτι, καθ’ ἣν ὥραν ὁ ἀπελαυνόμενος ἀλλοδαπὸς κατήρχετο εἰς Πειραιᾶ, τὸ εἰς Αἴγυπτον ἀναχωροῦν ἀτμόπλοιον εἶχεν ἤδη πρὸ πολλοῦ ἀποπλεύσει, ὥστε δὲν ὑπελείπετο ἢ ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ τῶν ἄλλων δύο ἀτμοπλοίων. Αὐτὸ λοιπὸν εἶναι ἡ ἀπέλασις; Καὶ δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἀπέλασις, ὅταν μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν πρὸς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς προέβη εἰς τὸ μέτρον, δι’ ὃ ἐγκαλεῖται; Δὲν δύναται δὲ νὰ ἀρνηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὑπῆρξε προηγουμένη συνεννόησις, μολονότι οὐδόλως ὡμίλησε περὶ τούτου, ἐντεῦθεν ἀγορεύσας. Διότι, ἂν ἀρνηθῇ τὴν συνεννόησιν, δυσκόλως ἤθελε λύσει τὴν ἀπορίαν ἡμῶν περὶ τοῦ πῶς εὑρέθη εἰς χεῖρας αὐτοῦ τὸ ἔνταλμα τοῦ ἀνακριτοῦ τοῦ Βερολίνου κατὰ τοῦ Χαμμερστάϊν. Καὶ εἶναι ἀπέλασις ἡ ἀποπομπὴ τοῦ ἀλλοδαποῦ Χαμμερστάϊν, ὅταν ἀποπέμπηται οὗτος κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐκλέξῃ ἢ μεταξὺ δύο ὁδῶν, αἵτινες ἀμφότεραι ἀσφαλῶς ἄγουσιν εἰς Βερολῖνον, ἐκεῖ δηλαδὴ, ἔνθα ἡ ἐπιζητήσασα αὐτὸν Γερμανικὴ ἐξουσία δύναται νὰ ἀσκήσῃ τὰ δικαιώματά της; Διότι καὶ τὰ δύο ἀτμόπλοια, τὰ ἀναχωροῦντα κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, γνωρίζετε ὅτι ἔπλεον πρὸς τὴν Ἰταλίαν, μεθ’ ἧς ἡ Γερμανία συνδέεται διὰ συνθήκης ἐκδόσεως. Καὶ δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἀπέλασις ἡ ἀποπομπὴ ἀλλοδαποῦ, ὅταν ὄπισθεν τούτου παρακολουθῇ ἄγρυπνος ὑπάλληλος τῆς Γερμανικῆς ἀστυνομίας; Τοῦτο εἶναι γεγονὸς, ἐφ’ οὗ δὲν εὐηρεστήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀπαντήσῃ...

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ διέψευσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§57ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθῶς· ἀλλ’ ἡ διάψευσίς του οὐδόλως δύναται νὰ κλονίσῃ τὴν βασιμότητα τοῦ γεγονότος τούτου, βεβαιωθέντος παρ’ ὅλου τοῦ εὐρωπαϊκοῦ τύπου, διότι ὑπεράνω τῆς μαρτυρίας ἑνὸς Ὑπουργοῦ ἵστανται αἱ μαρτυρίαι ὁλοκλήρων κοινωνιῶν, μαρτυρουσῶν τὸ γεγονός. Καὶ νομίζουσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, ὅτι μὲ τοιαύτας ὑπηρεσιακὰς καὶ τυπικὰς διαψεύσεις δύνανται ν’ ἀμφισβητήσουν πράγματα πασίδηλα! Ἀληθῶς θὰ ἦτο ἀξιοπρεπέστερον νὰ ἐσιώπων. Καὶ ἐπιμένουσι χαρακτηρίζοντες τὴν πρᾶξιν οὐχὶ ὡς ἔκδοσιν, ἀλλ’ ὡς ἀπέλασιν ἀνθρώπου ἐπιβλαβοῦς εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν!

§58ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἰσχυρίζεσθέ τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβές. Πρῶτον ὅτι τὸ ῥωσικὸν ἀτμόπλοιον ἀναχωρεῖ τὴν 9ην, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι οὐδέποτε ἀναχωρεῖ τὴν 9ην· ἀλλὰ καὶ τὴν 9ην ἂν ἀνεχώρει, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι πρὸ τῆς 9ης ὁ Χαμμερστάϊν ἦτο εἰς Πειραιᾶ, καὶ ἂν ἤθελεν, ἠδύνατο νὰ ἀναχωρήσῃ διὰ τοῦ ῥωσικοῦ· ὥστε εἶχε τρεῖς ὁδοὺς πρὸς ἀναχώρησιν.

§59ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀνόητος! Εἶχε τρεῖς ὁδοὺς νὰ ἐκλέξῃ, ἠδύνατο δηλαδὴ νὰ ἀπέλθῃ εἰς Ἀλεξάνδρειαν, ὅπου θὰ ἦτο ἀσφαλής, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἐπροτίμησε νὰ λάβῃ τὴν ἄγουσαν εἰς Βερολῖνον, τὴν ἄγουσαν εἰς τὰ δεσμά, τὰ ὁποῖα τῷ παρασκεύασαν οἱ διῶκταί του! Μ’ ὅλας ταύτας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ μεθ’ ὅσας ἔδωκε τὴν παρελθοῦσαν Τετάρτην, οὐδόλως ἡ πρᾶξις μεταβάλλει χαρακτῆρα, μένει κατ’ οὐσίαν ἔκδοσις, καὶ ἔκδοσις τοῦ χειρίστου εἴδους. Λέγω τοῦ χειρίστου εἴδους, διότι θὰ ἦτο προτιμότερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἢ μᾶλλον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸν φέροντα τὴν εὐθύνην, μετὰ παῤῥησίας νὰ ἐνήργει ἀπροκάλυπτον ἔκδοσιν, καὶ νὰ ὡμολόγει εἶτα τὴν πρᾶξίν του, ἀντὶ νὰ καταφεύγῃ εἰς σοφιστικὰς αἰτιολογίας, ἵνα ἀλλοιώσῃ τὴν φύσιν τοῦ πράγματος, αἰτιολογίας αἵτινες, εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδ’ αὐτὸν τὸν ἴδιον πείθουσιν. Ἂν δὲ εὑρέθη, προκαλούμενος ὑπὸ τοῦ πρέσβεως τῆς Γερμανίας, καὶ κατασκιαζόμενος ὑπὸ τοῦ ὄγκου τοῦ μεγάλου Κράτους, ὅπερ οὗτος ἀντιπροσωπεύει, εἰς στιγμὴν ἀδυναμίας καὶ ἐλιποψύχησε, προτιμότερον θὰ ἦτο καὶ δι’ αὐτὸν καὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν, νὰ ἐγκατέλειπε τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Προσεπάθησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι μένει ἐντελῶς εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τῆς Διοικήσεως, ὅπως ἐκδίδῃ ἢ μὴ τὸν καταφεύγοντα εἰς τὸ ἔδαφος τοῦ Κράτους ἀλλοδαπόν· προσεπάθησε νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι δύναται, καίπερ μὴ ὑπαρχούσης συνθήκης, νὰ ἐκδώσῃ τὸν ἀλλοδαπὸν par déférence, ὡς ἔλεγε, πρὸς τὸ Κράτος τὸ ἐπιζητοῦν αὐτόν. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἂν ἦτο ἀληθές, οὐδένα λόγον εἶχεν, ὅπως ἐξ ἁβροφροσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Γερμανίας ἐκδώσῃ τὸν ἀλλοδαπὸν Χαμμερστάϊν, καταφυγόντα παρ’ ἡμῖν καὶ ζητήσαντα παρ’ ἡμῶν ξενίαν. Ἡ ἁβροφροσύνη, κύριε Ὑπουργέ, ἐπιτρέπεται ἀπὸ τοῦ ἰσχυροτέρου πρὸς τὸ ἀσθενέστερον Κράτος, ὀλιγώτερον μεταξὺ ἰσοδυνάμων Κρατῶν, καὶ οὐδέποτε ἀπὸ τοῦ ἀσθενεστέρου πρὸς τὸ κραταιότερον, ὡς εἶναι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀπέναντι τῆς μεγάλης Γερμανίας. Διότι τότε, καὶ ἂν ἀκόμη ἡ ἁβροφροσύνη ὑπηγόρευσε τὰς πράξεις ἡμῶν, εἰκότως δύναταί τις νὰ παρεξηγήσῃ ἡμᾶς, ὅτι καμπτόμεθα ὑπὸ τὴν πίεσιν μεγάλης Δυνάμεως, ὅτι φοβίζει ἡμᾶς τοῦ ξένου μεγαλείου ὁ ὄγκος, καὶ ἐνδίδομεν, οὐχὶ ἐξ ἁβροφροσύνης, ἀλλὰ ἐκ φόβου καὶ πτήσσοντες εἰς τὰ ἄδικα προστάγματα τῶν μεγάλων καὶ ἰσχυρῶν. Τί δὲ τότε γίνεται ἡ ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια, κύριε Ὑπουργέ; Ἢ νομίζετε ὅτι τὸ τραῦμα, τὸ ὁποῖον ὑπέστη, καλύπτεται καὶ μένει ἀφανὲς ὑπὸ τὰ ἀνούσια αὐτὰ ἔγγραφα καὶ τὰς ἀστυνομικὰς ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας μᾶς ἐφέρετε καὶ μὲ τὰς ὁποίας προσεπαθήσατε μετὰ πάσης ἐπιμελείας ν’ ἀποτρίψητε ἀπὸ τοῦ μετώπου τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας τὸ ὄνειδος αὐτῆς; Ἀλλ’ ἂς παρακολουθήσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς τὰς σκέψεις του. Ἂν δὲν πρόκειται περὶ ἐκδόσεως, πρόκειται περὶ ἀπελάσεως κατὰ τὸν κ. Ὑπουργόν. Τοῦτο ἦτο τὸ τελευταῖον ὀχύρωμα, εἰς τὸ ὁποῖον κατέφυγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Δύναμαι δὲ νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς μοὶ ἔκαμε τὴν ἐντύπωσιν ἀνθρώπου ἐγκαταλείποντος τὸ τελευταῖόν του ὀχύρωμα ὅλως ἀνυπεράσπιστον, διότι δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἔθιξε κἂν τὸ θέμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν. Διότι τί εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν ἀπέλασιν, ἢ ἵνα πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι νομίμως ἐγένετο αὕτη; Οὐδέν. Περιέμενε νὰ ἔλθῃ ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος συνάδελφος, ἵνα συνηγορήσῃ ὑπὲρ τοῦ μέτρου τοῦ τούτου. Ἀρκετὰ, Κύριοι, κατέδειξαν οἱ ἀξιότιμοι ἐξ Ἄνδρου καὶ ἐκ Βόλου συνάδελφοι τὴν ἀστοχίαν τοῦ μέτρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν προφανῆ καὶ χειροπιαστὴν παρανομίαν, ἐν τῇ ὁποίᾳ περιέπεσεν ἡ Κυβέρνησις, οὕτως ἐνεργήσασα, καὶ τὴν παραβίασιν οὐ μόνον τῶν διατάξεων αὐτοῦ τοῦ θεμελιώδους ἡμῶν νόμου, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν στοιχειωδεστέρων ἀξιώσεων τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς εὐπρεπείας. Δὲν θέλω νὰ κουράσω ὑμᾶς, ἐπαναλαμβάνων ὅσα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, διότι ἡ παραβίασις τῶν ὅρων τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων εἶναι προφανὴς καὶ ἀναμφισβήτητος. Μόνον παρὰ τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἤκουσα πρὸ ὀλίγου θεωρίαν νομικὴν, ἐντελῶς νέαν, ὅτι τοὺς νόμους περὶ διαβατηρίων ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἑρμηνεύῃ ὡς θέλει, καὶ ὁπόταν θέλῃ...

§60Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐφαρμόζῃ.

§61ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔτι χειρότερον... Λυποῦμαι ὅτι συνάδελφος, ὡς ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, ἀνὴρ ἐντριβὴς περὶ τὰ νομικὰ καὶ δημοσιολόγος ἐκ τῶν κρατίστων, ὅπως ὑπερασπίσῃ τὸν μὴ δυνάμενον νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐξέφρασε τοιαύτας ἀσυστάτους καὶ πρωτοφανεῖς σκέψεις. Οἱ νόμοι, κύριε συνάδελφε, δὲν ἰσχύουν μόνον ἐφ’ ὅσον θέλουσιν οἱ Ὑπουργοί, ἀλλὰ πάντοτε ἀπολύτως καὶ ἀσχέτως πρὸς τὴν θέλησιν τῶν Ὑπουργῶν; ἂν δὲ ὑπάρχῃ νόμος περὶ διαβατηρίων, ὁ Ὑπουργὸς ὀφείλει πάντοτε νὰ ἐφαρμόζῃ αὐτόν. Ἀλλὰ ἐφήρμοσεν αὐτὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν; Ἀπέδειξαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξ Ἄνδρου καὶ Βόλου, ὅτι ἡ μόνη σπουδὴ καὶ ὁ μόνος πόθος τῶν Ὑπουργῶν ἦτο, πῶς νὰ ἱκανοποιήσωσι τὴν ἀξίωσιν τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Γερμανίας, εἰς μοῖραν Καρὸς τιθέμενοι καὶ τοὺς νόμους καὶ τὸ Σύνταγμα, καὶ περὶ οὐδενὸς ἄλλου μεριμνῶντες ἢ πῶς νὰ τύχωσι τῆς ὑψηλῆς εὐνοίας αὐτοῦ, ἢ τοὐλάχιστον νὰ μὴ περιπέσωσιν εἰς τὴν δυσμένειάν του. Οἱ κάτοικοι τῆς ἀρχαίας Ποσειδωνίας, ὡς ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος πρὸ ὀλίγου, μετὰ τὴν καινὴν αὐτῶν πολιτείαν, τὴν μικρολόγον καὶ εὐτελῆ, περιῆλθον εἰς τοιοῦτο σημεῖον, ὥστε νὰ συνέρχωνται καὶ νὰ κλαίωσιν ἐπὶ τοῖς δεινοπαθήμασιν αὐτῶν. Φοβεῖτε δὲ ὁ κ. συνάδελφος, μὴ τυχὸν τὸ πάθημα τῶν Ποσειδωνίων πάθωσι καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες μετὰ τόσους αἰῶνας ἀπομιμοῦνται αὐτούς. Ὁ φόβος δὲ τοῦ κ. συναδέλφου δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἀπέβλεπεν εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς, ὅτι ἀπέβλεπεν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν, διὰ τὴν ὁποίαν δεινὰ προοιωνίζετο ὁ κ. συνάδελφος.

§62ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλα εἰς τὸ μέλλον προοιωνίζομαι.

§63ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθῶς, κύριε συνάδελφε, ἐν μικρολογίαις κατατριβομένη, φόβος ὑπάρχει, μήπως πάθῃ τι καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία, ἀλλ’ ὑπάρχει μείζων ἔτι φόβος, δεινότερα νὰ πάθῃ καὶ νὰ περιστῇ εἰς χείρονα ἔτι θέσιν, ἂν οὐχὶ μικρολογοῦσα πλέον, ἀλλὰ παραμελοῦσα τὰ στοιχειωδέστερα καθήκοντα τῶν καλῶς συντεταγμένων Πολιτειῶν, καὶ ἐγκαταλείπουσα τὴν διοίκησιν ἕρμαιον εἰς χεῖρας Ὑπουργῶν μὴ σεβομένων οὔτε τοὺς νόμους τῆς Πατρίδος, οὔτε τὸν καταστατικὸν τῆς Πολιτείας νόμον, ἀλλ’ οὔτε καὶ αὐτὰς τὰς πρώτας ἀπαιτήσεις τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς εὐπρεπείας.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§65Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν μὲ προέλαβεν, ἀναβὰς ἐπὶ τὸ βῆμα πρὸ μικροῦ, ὁ ἔντιμος φίλος μου κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἐσκόπουν νὰ ἀναβῶ ἐγὼ ἀντ’ αὐτοῦ, καὶ νὰ παραπονεθῶ πρὸς αὐτόν, διότι παρέλιπε νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην τὴν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ δύο ἡμερῶν. Ἀληθῶς ἡ συζήτησις εὑρίσκεται ἐν παραπλανήσει ἐκ τῶν παραστάσεων καὶ τῶν μελετῶν, τὰς ὁποίας οἱ ἀγορεύσαντες μέχρι τοῦδε παρέσχον εἰς αὐτήν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς τὴν ἑσπέραν τῆς προχθὲς παρωμοίαζε τὴν Βουλὴν μὲ ἀκάτιον, τὸ ὁποῖον παρεδόθη εἰς τὰ κύματα τοῦ Ὠκεανοῦ χωρὶς πηδάλιον ἢ ὁδηγόν. Καὶ ἡμεῖς ἄνευ πηδαλίου συζητοῦμεν, καὶ ἐν πλήρει συγχύσει διετέθη τὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ θέλει κληθῆ ν’ ἀποφασίσῃ. Καὶ ἦτο ἑπόμενον νὰ συμβῇ ἡ παραπλάνησις αὕτη, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄνδρου Βουλευτής, θεράπων ὀτρηρὸς τοῦ Ἀσκληπιοῦ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαγνώσῃ...

§66ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νομικὸς εἶναι (γέλωτες).

§67Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λυποῦμαι. Ὄντως λυποῦμαι, διότι δὲν τυγχάνει ἰατρός. Ὑπελάμβανον αὐτὸν ἰατρόν, καὶ ἐπιεικῶς ἔκρινον τὰς πλάνας τῶν νομικῶν συλλογισμῶν του, ἀλλὰ νῦν ἀπορῶ, πῶς, νομικὸς τυγχάνων, δὲν ἠδυνήθη νὰ διαγνώσῃ, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, εἰς τὰς ὁποίας προσέφυγε, καὶ αἱ διατάξεις τῆς Ποιν. Δικονομίας, τὰς ὁποίας ἐπεκαλεῖτο, οὐδόλως οὐδεμίαν ἔχουσιν ἐφαρμογὴν ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἀνεγίνωσκεν ὁ κ. ἐξ Ἄνδρου Βουλευτὴς τὸ ἄρθρον 4 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, καὶ ἐνόμιζεν ὅτι ἐξ αὐτοῦ ἤντλει ἐπιχείρημα, διὰ νὰ ἀποδείξῃ σφαλλόμενον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Τί ἀναγράφεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 καὶ τοῖς πρὸ αὐτοῦ ἄρθροις τῆς Ποιν. Δικονομίας; Ἡ Ποινικὴ Δικονομία ἐν τοῖς ἄρθροις 2 καὶ 3 ἀναγράφει εἰς ποίας περιστάσεις οἱ ξένοι τιμωροῦνται ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ἕνεκα τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαπραχθέντων ὑπ’ αὐτῶν ἐγκλημάτων, ἀπαγορεύει δὲ, ἵνα οἱ Ἕλληνες παραδίδωνται εἰς ξένας ἀρχὰς, ἕνεκα τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀξιοποίνων πράξεών των. Ἀλλὰ περὶ τῶν ξένων τῶν καταδιωκομένων διὰ τὰ διαπραχθέντα ὑπ’ αὐτῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πλημμελήματα καὶ κακουργήματα οὐχὶ ὑπὸ τοὺς ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας ἀναγραφομένους ὅρους, οὐδὲν ἡ Ποινικὴ Δικονομία διέταξεν ἐν τῷ ἄρθρῳ 4, παρέπεμψε δὲ τὸν κανονισμὸν τῶν περὶ τούτου εἰς ἰδιαιτέρους νόμους. Οὕτως ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 ἐνδεικνύει εἰς πάντας, ὅτι οἱ ἰδιαίτεροι νόμοι, εἰς οὓς παραπέμπει, εἰσὶν οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιτηροῦσι τὰς συμβάσεις περὶ ἐκδόσεως. Ἐκ τούτων συνάγεται, ὅτι ἡ Ποινικὴ Δικονομία, ἡ οὕτω κανονίζουσα τὰ περὶ τούτου, ἀπηγόρευσε τὴν συνομολόγησιν συμβάσεων περὶ ἐκδόσεως, ἂν ῥητοὶ νόμοι δὲν ἤθελον κυρώσει αὐτάς. Ὁ κ. ἐξ Ἄνδρου Βουλευτὴς ἐπεκαλεῖτο τὴν διάταξιν ταύτην ὡς κανονίζουσαν τὸ δικαίωμα τῆς ἀρνήσεως ἢ τῆς παροχῆς ξενίας πρὸς τοὺς ἀλλοδαποὺς, συγχίζων οὕτω τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀλλοδαπῶν εἰς τὰς ξένας Κυβερνήσεις πρὸς τὴν ἄρνησιν τῆς χώρας νὰ παράσχῃ ξενίαν. Ὡσαύτως, ἐνῷ αἱ διατάξεις αἱ πραγματευόμεναι περὶ τῆς ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως κανονίζουσιν ὅτι ἡ ἀστυνομικὴ ἐπιτήρησις εἶναι ἀναγκαία συνέπεια τῆς ποινῆς τῆς ἐπιβληθείσης ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ἐπὶ κακουργήματι, ἐνίοτε δὲ ἐπὶ ὡρισμένων πλημμελημάτων καὶ συνέπεια τῆς ποινῆς ὡσαύτως τῆς καταγνωσθείσης ἐπὶ τοῖς πλημμελήμασι τούτοις, εἶναι δὲ ποινὴ αὐτοτελὴς καὶ οὐχὶ συνέπεια ποινῆς ἐπί τινων πταισμάτων, ἑπομένως ἐνῷ αἱ διατάξεις αὗται περὶ ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως ἀφορῶσι δικασθέντας καὶ καταδικασθέντας ὑπὸ τῶν δικαστηρίων, διατάσσει δὲ, ὅτι, ἂν οὗτοι, οἱ ὑποβληθέντες εἰς ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν, εἴτε ὡς εἰς συνέπειαν ποινῆς εἴτε ὡς εἰς αὐτοτελῆ ποινὴν, ἦναι ἀλλοδαποὶ, ἀπελαύνονται τῆς χώρας, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου ἐκάλει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς ἀπολογίαν, καὶ ἔλεγεν αὐτῷ: «εἰς ποίαν ποινὴν κατεδικάσθη ὁ κ. Χαμμερστάϊν, τὸν ὁποῖον ὑμεῖς διετάξατε νὰ ἀπελάσωσι;» Ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως, ἥτις εἶχεν ἐπιβληθῆ εἰς τὸν κ. Χαμμερστάϊν, καὶ ἑπομένως περὶ ἀπελάσεως τοῦ κ. Χαμμερστάϊν, ὡς ἀλλοδαποῦ ὑποβληθέντος εἰς ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν, ἵνα ἐρευνήσωμεν, ἂν ἐτηρήθησαν αἱ διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, αἱ ἀναγράφουσαι τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐφαρμόζεται ἡ ἀστυνομικὴ ἐπιτήρησις, ἢ πρόκειται περὶ ἁπλῆς ξενίας, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἠρνήθη εἰς τὸν κ. Χαμμερστάϊν, ὄντα ἀλλοδαπόν; Ἐγὼ ὑπελάμβανον, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου ἦτο θεράπων τοῦ Ἀσκληπιοῦ, καὶ ἔκρινα ἐπιεικῶς τὴν τοιαύτην τῶν νόμων σύγχυσιν. Ἐσκόπουν μόνον νὰ κρίνω αὐστηρότερον τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Βόλου, ὅστις εἶναι διαπρεπὴς τῶν νόμων ἑρμηνευτὴς, καὶ ὅστις, καὶ αὐτὸς, ἐκάλει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς λογοδοσίαν, καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς «διατὶ δὲν ἀνεγινώσκετε τὸ ἄρθρον 699 τοῦ Ποιν. Νόμου;» Καὶ ποία εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 699 τοῦ Ποιν. Νόμου; Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ὁ νομοθέτης ἀνέγραψε τὴν κύρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει τὸ Κράτος εἰς τοὺς ὑπὸ ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν καταδικασθέντας. Κατὰ τὸ ἄρθρον 699 τοῦ Ποιν. Νόμου, ὁ καταδικασθεὶς εἰς ποινὴν, τῆς ὁποίας συνέπεια εἶναι ἡ ἀστυνομικὴ ἐπιτήρησις, ἢ ὁ καταδικασθεὶς εἰς ποινὴν αὐτοτελῆ τῆς ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως, διότι οὕτως ἀναγράφεται ἡ ἀστυνομικὴ ἐπιτήρησις, ὡς αὐτοτελὴς ποινὴ εἴς τινα πταίσματα κατὰ ἀέργων καὶ φυγοπόνων καὶ ἀλητῶν, κατὰ τὸ ἄρθρον 699, λέγω, ὁ καταδικασθεὶς εἰς τὴν ποινὴν τῆς ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως, εἴτε ὡς συνέπειαν ποινῆς, εἴτε ὡς αὐτοτελῆ ποινὴν, ἂν δὲν συμμορφωθῇ καὶ δὲν ἐκτελέσῃ τὴν πρόσκλησιν τῆς ἀρχῆς νὰ ἐγκαταλίπῃ τὸ μέρος, ἐν ᾧ διαμένει, ἐντὸς τῆς προθεσμίας, ἥτις ἐτάχθη αὐτῷ, τιμωρεῖται, καὶ τὸ ἄρθρον 699 ἀναγράφει τὴν ποινὴν, ἥτις ἐπιβάλλεται αὐτῷ διὰ τὴν παρακοήν· ὡσαύτως, ἂν ὁ καταδικασθεὶς δι’ ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως ἐπὶ πταίσματι, τὸ ὁποῖον τιμωρεῖται διὰ τοῦ εἴδους τούτου τῆς ποινῆς, δὲν κατέλιπε τὸ μέρος, ἐν ᾧ ἀπηγορεύθη αὐτῷ νὰ διαμένῃ, κατὰ τὴν γενομένην ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας πρόσκλησιν, τιμωρεῖται καὶ οὗτος ὡσαύτως δι’ ἠπιωτέρας ποινῆς. Τὸ ἄρθρον 699 τοῦ Ποιν. Νόμου λοιπὸν ἀνέγραψε τὴν κύρωσιν τῆς ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως, ἵνα καταστήσῃ ἐφαρμοστὸν καὶ ἐκτελέσιμον τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἡ εἰς ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν ὑπαγωγὴ ἢ καταδίκη παρέχει εἰς τὸ Κράτος, νὰ προσκαλῇ τὸν ὑπὸ ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν διατελοῦντα, ἵνα ἐγκαταλίπῃ ὡρισμένον μέρος τοῦ Κράτους ἐντὸς τῆς προθεσμίας, τὴν ὁποίαν ἡ ἀστυνομία ἤθελε τάξει εἰς αὐτόν. Καὶ τὸ ἄρθρ. 699 τοῦ Ποιν. Νόμου ἐχρησίμευσεν εἰς τὸν κ. ἐκ Βόλου συνάδελφον διὰ νὰ ζητῇ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσωσιν αὐτὸν, διατὶ δὲν κατήγγειλαν τὸν κ. Χαμμερστάϊν δυνάμει τοῦ ἄρθρου 699 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, ὅπως τιμωρηθῇ μὲ τὴν ποινὴν τὴν ἐν αὐτῷ ἀναγραφομένην! Ἡ σύγχυσις τῆς συζητήσεως ἦτο, ὡς εἶπον, συνέπεια τῆς ἀπόψεως, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὁ κ. ἐξ Ἄνδρου Βουλευτὴς ἐξήτασε τὸ θέμα. Δὲν λέγω τι περὶ τοῦ κ. ἐκ Βόλου Βουλευτοῦ, διότι ἐκείνου ἡ σύγχυσις ἤθελεν εἶσθαι ἀναπόφευκτος, ἀφοῦ ἐνέκρινε νὰ ἀναδράμῃ εἰς τοὺς ἀρχαίους χρόνους, καὶ νὰ ἀναζητήσῃ τὴν παράδοσιν τοῦ Σαμψὼν εἰς τοὺς Φιλισταίους, καὶ τοὺς κανόνας, οἱ ὁποῖοι διεῖπον τὰ τῆς παραδόσεως τῶν καταδιωκομένων ἐν τῇ ἀρχαίᾳ Ῥώμῃ καὶ ἐν ταῖς Μεσσηνιακαῖς χώραις, καὶ ἐν γένει τὰς περὶ παραδόσεως ἰδέας τοῦ ἀρχαίου κόσμου. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τῆς παροχῆς ἢ τῆς ἀρνήσεως τῆς ξενίας δὲν ἦτο ἀνεγνωρισμένον ἐν τῷ ἀρχαίῳ κόσμῳ, διότι εἶναι δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀνέγραψαν αἱ νεώτεραι Πολιτεῖαι, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται—δὲν γνωρίζω ἂν εὐτυχῶς ἢ δυστυχῶς— ἐπὶ κανόνων ἄλλων καὶ διέπονται ὑπὸ ὅρους ἐντελῶς διαφόρους τῶν ὅρων, ὑφ’ οὓς διῆγον αἱ ἀρχαῖαι Πολιτεῖαι. Βεβαίως ἐν ταῖς ἀρχαίαις Πολιτείαις δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ζητῇ τις ἀπὸ χώραν τινὰ τὴν αὐτοθυσίαν, τὴν ἐγκατάλειψιν τῶν συμφερόντων αὐτῆς, τὴν ἀνοχὴν τῆς βλάβης ἢ τῆς ζημίας, ἥτις ἐπεγίνετο εἰς αὐτὴν, τὸ δὲ ἄτομον ἐθεωρεῖτο πάντοτε προωρισμένον εἰς θυσίας ὑπὲρ τοῦ ὅλου. Οἱ κανόνες οὗτοι δὲν κρατοῦσι πλέον εἰς τὰς νεωτέρας Πολιτείας, καὶ διεπόμεθα ὑπὸ κανόνων ἄλλων, οἵτινες τυγχάνουσι περισσότερον μεμακρυσμένοι ἀπὸ τοὺς ὅρους τῆς ἠθικῆς πολιτικῆς, περισσότερον τείνοντες πρὸς τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν προστασίαν τῶν συμφερόντων τοῦ ἀτόμου ἢ τοῦ Κράτους. Οὐδὲ πρέπει νὰ πλανᾶταί τις ἀπὸ τὰς ἱστορικὰς παραδόσεις, καὶ νὰ ζητῇ ὅπως ἀναγραφῶσιν, ἢ νὰ ἀπαιτῇ ὅπως ἐφαρμόζωνται οἱ πολιτικοὶ ὅροι, οἱ ὁποῖοι τότε ἐκανόνιζον τὰς σχέσεις τῶν ἀτόμων πρὸς τὰς Πολιτείας καὶ τὰς σχέσεις τῶν Πολιτειῶν πρὸς ἀλλήλας. Κατεκρίθημεν πρὸς τοῖς ἄλλοις ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων, ὅτι ἡμεῖς, ἐγὼ μὲν διὰ τρόπου αὐταρχικοῦ καὶ αὐθαιρέτου, ἥκιστα προσιδιάζοντος εἰς τὸν χαρακτῆρά μου, οἱ δὲ συνάδελφοί μου διὰ τρόπου ἀδικαιολογήτου, ἠρνήθημεν νὰ παράσχωμεν εἰς τοὺς κατακρίνοντας τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα οὗτοι ἀνέφερον. Ἀλλὰ ποῖα ἔγγραφα ὀφείλουσιν αἱ Κυβερνήσεις νὰ παρέχωσιν εἰς τὰς Βουλὰς, ὅταν ζητῶνται; Τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον αὗται, διότι ἀπηυθύνοντο εἰς αὐτὰς, ἢ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα αὗται ἐξέδωκαν πρὸς ἄλλους, ὡς ὄργανα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαιτήσῃ τις, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀναζητῇ ἐκτὸς τῶν δημοσίων ἀρχείων, ἐν ἄλλαις χώραις, ἔγγραφα ἀρχῶν ἀλλοδαπῶν εἴτε πρὸς ἀλλήλας εἴτε πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτῶν; Μήπως αἱ Κυβερνήσεις μετατρέπωνται ἀπὸ ὀργάνων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς ῥεπόρτερ ἐφημερίδων, ἵνα σπεύδωσι νὰ μάθωσι ποῖά τινα διέταξε τὸ Συμβούλιον τοῦ Πλημμελειοδικείου τῆς Βάρνης, ἢ ποῖά τινα διέταξε τὸ Συμβούλιον τοῦ Πλημμελειοδικείου τοῦ Βερολίνου, ἢ ποῖά τινα ἔγραψεν ὁ ἀντιπροσωπεύων τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν ἐν Τύνιδι κατ’ ἄλλον χρόνον, ἐπὶ ἄλλου ὑποδίκου ἢ καταδιωκομένου; Εἰ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατέθηκαν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐν τοῖς ἀρχείοις των, καὶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἰσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἠκούσατε ὅμως πρὸ μικροῦ τινος, δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι καὶ ἄλλοι, ἔχοντες τὸ θάῤῥος αὐτοῦ, ἀλλ’ ἤκουσα ἑνὸς ἀγορεύσαντος πρὸ μικροῦ, ὅστις διέψευσεν αὐτὰ, καὶ τὰ διέψευσε, διότι αἱ ἐφημερίδες τῶν Ἀθηνῶν εἶχον περιγράψει τὰ πράγματα καὶ ἀφηγήθησαν αὐτὰ ἄλλως καὶ οὐχὶ ὡς τὰ κατατεθέντα ἐπίσημα ἔγγραφα περιέγραψαν ἢ ἀφηγήθησαν αὐτὰ, διότι αἱ ἐφημερίδες τῆς Εὐρώπης ἀφηγήθησαν ἄλλως τὰ πράγματα, οὔτε εὐηρεστεῖτο ν’ ἀναζητήσῃ εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς Εὐρώπης τὰς ἐπισήμους δηλώσεις τῶν Ὑπουργῶν τῆς Γερμανικῆς Αὐτοκρατορίας, οἱ ὁποῖοι ἐβεβαίουν, ὅτι ὁ μὲν κ. πρέσβυς τῆς Γερμανίας ἐζήτησε τὴν ἔκδοσιν, ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἠρνήθη ν’ ἀποδεχθῇ τὴν αἴτησιν αὐτοῦ. Καὶ ἠρώτων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ποῦ εὗρε τὸ ἔνταλμα συλλήψεως κατὰ τοῦ κ. Χαμμερστάϊν, καὶ ποῦ εἶναι τὰ ἔγγραφα, διὰ τῶν ὁποίων ἐζητήθη παρὰ τοῦ κ. πρέσβεως τῆς Γερμανίας ἡ ἔκδοσις αὐτοῦ, ἐνῷ εἶχεν εἰπεῖ πρὸς τὴν Βουλὴν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἐζητήθη ἡ ἔκδοσις προφορικῶς, καὶ ἠρευνήθη διὰ τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου συνειθίζουσι νὰ φροντίζωσι νὰ πληροφορῶνται οἱ μέλλοντες ν’ ἀπευθύνωσιν αἴτησίν τινα, πρὶν ἢ ἀπευθύνωσιν αὐτὴν, ἂν ὑπάρχῃ πιθανότης, ὅτι ἡ αἴτησις αὐτῶν ἤθελε γείνῃ ἀποδεκτή, ἵνα μὴ προσκόψωσιν εἰς ἄρνησιν ἠτιολογημένην ἢ εὔλογον· ὅταν δ’ οὕτως ἠρευνᾶτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐν τῇ προφορικῇ μετὰ τοῦ κ. πρέσβεως τῆς Γερμανίας συνδιαλέξει του, τότε ἐδόθη αὐτῷ τὸ ἔνταλμα τῆς συλλήψεως κατὰ τοῦ Χαμμερστάϊν. Καὶ ἠρωτᾶτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν: «ἐξετέλεσεν ὁ κ. Χαμμερστάϊν, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐν Ἀθήναις διατριβῆς του, ἢ ἀπεπειράθη νὰ διαπράξῃ κολάσιμον πρᾶξιν ἐν Ἑλλάδι;» καὶ ἠρωτᾶτο, ἵνα ἀπαντήσῃ, ἂν ἐζητήθη κατὰ τὸ παρελθὸν παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀπέλασις ἢ καὶ ἡ ἔκδοσις ἄλλου ἀλλοδαποῦ καὶ διὰ τίνα λόγον, καὶ ἠρωτᾶτο ἂν ὁ περὶ διαβατηρίων θεσμὸς ἐφηρμόσθη καὶ εἰς ἄλλους, ἐκτὸς τοῦ Χαμμερστάϊν, καὶ ἠρωτᾶτο ἂν ὁ φυγόδικος Ξύδης ἔπραξεν εἰς Βουένος–Ἄϋρες ἐγκλήματα, ὡς ἂν ἡμεῖς ἐπετηροῦμεν ἀγρύπνῳ ὀφθαλμῷ τὰς περιστροφὰς τοῦ φυγοδίκου Ξύδη ἐν τῇ Εὐρώπῃ ἢ τῇ Ἀμερικῇ, διότι ἐποθοῦμεν νὰ μάθωμεν ποίαν διαγωγὴν ἤθελε μετέλθει εἴτε ἐν Ῥίῳ–Ἰανείρῳ, εἴτε ἐν Βουένος–Ἄϋρες, εἴτε ἐν ἄλλῃ τινὶ δημοκρατίᾳ τῆς Ἀμερικῆς· καὶ ἐπειδὴ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἀπεκρίνετο, ὠργίζετο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου καὶ ἀπηύθυνε προσωπικῶς εἰς ἡμᾶς τὴν ἐρώτησιν, καὶ ἐζήτει ν’ ἀπολογηθῶμεν, διατὶ δὲν ἀποκρινόμεθα εἰς αὐτόν! Πρέπει νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς συγχύσεως ταύτης, καὶ πρέπει νὰ ἀνεύρωμεν κύριον θέμα, νὰ ψαύσωμεν καὶ ἐρευνήσωμεν αὐτὸ, ὅσον δυνάμεθα καὶ μετὰ πάσης φροντίδος, ἵνα εἰσδύσωμεν εἰς τὰς τελευταίας λεπτομερείας αὐτοῦ, ὅπως σχηματίσῃ ἡ Βουλὴ γνώμην ὀρθὴν περὶ τῶν γενομένων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐμνημόνευσεν ἀληθῶς τῆς ἐκδόσεως, ὡς ἐμνημόνευσε καὶ τοῦ νόμου περὶ διαβατηρίων ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ δὲν ἐμνημόνευσε τούτων διότι ἐπρόκειτο ἡ ἐξέτασις, ἂν ὁ κ. Χαμμερστάϊν ἐξεδόθη εἰς τὴν Γερμανίαν, ἢ ἂν ὁ κ. Χαμμερστάϊν κατεδιώκετο διότι δὲν εἶχε διαβατήριον ἐξωτερικόν. Ἐν πρώτοις ὁ κ. Χαμμερστάϊν ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ οὐδεὶς ἤξευρεν ὅτι ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι ὁ κ. Χαμμερστάϊν ἦλθεν ὑπὸ ἄλλο ὄνομα· ὥστε, καὶ ἂν εἶχεν ἐξωτερικὸν διαβατήριον ὑπὸ τὸ ψευδὲς ὄνομα, καὶ ἤθελε τυχὸν συναντήσει εἰς τὰ ὅρια τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἀρχήν τινα, ἥτις ἤθελε ζητήσει παρ’ αὐτοῦ τὸ διαβατήριόν του, ἡ ἀρχὴ αὕτη δὲν ἤθελε μάθει ἐκ τῆς ἐπιδείξεως τοῦ διαβατηρίου του, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ κ. Χαμμερστάϊν. Ἐν Ἑλλάδι ἰσχύει μὲν ὁ περὶ ἐξωτερικῶν διαβατηρίων νόμος, ἀλλὰ οὐδείς ποτε ἐζήτησεν ἐν Ἑλλάδι ἐξωτερικὸν διαβατήριον ἀπὸ τοὺς ἐρχομένους εἰς τὸ Κράτος, διότι τὰ κρατοῦντα παρ’ ἡμῖν φιλελεύθερα φρονήματα παρῃτήθησαν τοῦ δικαιώματος νὰ ἐνασκῶσι διὰ τῶν ἐξωτερικῶν διαβατηρίων τὴν ἐπὶ τῶν εἰσερχομένων εἰς τὸ Κράτος ἀστυνομίαν. Ἀλλ’ ἐν ταῖς χώραις τῆς Εὐρώπης, τῶν ὁποίων ἰδίως ἐμνήσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν ὡμίλει περὶ τοῦ νόμου περὶ ἐξωτερικῶν διαβατηρίων, ἐν ταῖς χώραις τῆς Εὐρώπης πολλαχοῦ ζητοῦσιν ἐξωτερικὰ διαβατήρια, καὶ δὲν σᾶς ἐπιτρέπουσι νὰ εἰσέλθητε, ἐὰν δὲν ἔχητε ἐξωτερικὸν διαβατήριον. Καὶ λέγων ταῦτα, δὲν ἐννοῶ μόνον τὴν Ῥωσσίαν· ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα Κράτη ἐν Εὐρώπῃ, καὶ ἴσως τὴν αὐστηροτέραν ταύτην ἐπιτήρησιν τῶν εἰσερχομένων εἰς τὸ Κράτος ξένων, ἴσως ὑπαγορεύει καὶ τὸ μέγα δεινὸν, τὸ ὁποῖον ἐνέσκηψε τελευταῖον εἰς τὴν Εὐρώπην, τὸ δεινὸν τοῦ μηδενισμοῦ. Ἡμεῖς, οἵτινες εὐτυχῶς δὲν ἠπειλήθημεν μέχρι τοῦδε ὑπὸ τοιούτου δεινοῦ, ἔχομεν ἀναπεπταμένας τὰς θύρας, εἰσέρχεται δὲ πᾶς εἰς τὴν χώραν, οὕτω δ’ εἰσῆλθε καὶ ὁ κ. Χαμμερστάϊν, ὁ ὁποῖος ὅμως εἰσῆλθε διὰ τρόπου μὴ παριστῶντος τὴν εἰλικρίνειαν αὐτοῦ, διότι εἰσῆλθεν ὑπὸ ἄλλο ἔνδυμα, τοῦτο δὲ ἐδείκνυε τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ νὰ μὴ γνωσθῇ ἐν Ἑλλάδι, καὶ τὴν πρόθεσιν αὐτοῦ νὰ ἀπατήσῃ, ἵνα μὴ γνωσθῇ ἐν Ἑλλάδι ἡ ταυτότης αὐτοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐμνημόνευσε τῶν ἐξωτερικῶν διαβατηρίων, μόνον ἵνα ἀναφέρῃ ὑμῖν τὴν δυσπιστίαν, ἥτις κρατεῖ ἐν Εὐρώπῃ πρὸς τοὺς ξένους, ἧς ἕνεκα καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου ἐνασκεῖται ἡ ἀστυνομία ἐπ’ αὐτῶν, ἐσκόπει δὲ νὰ προτρέψῃ τοὺς ἀκούοντας νὰ μὴ ἐκπλήσσωνται, ἐὰν ἐν Ἑλλάδι ἡ ἀστυνομικὴ ἐνέργεια τοῦ Κράτους ἐπεξετάθη μέχρι τοῦ κ. Χαμμερστάϊν. Ἀλλ’ οἱ συγγράψαντες περὶ ἐκδόσεως καὶ οἱ συγγραφεῖς οἱ ἄλλοι, τῶν ὁποίων τὴν πληθὺν μᾶς ἀνέφερον οἱ προαγορεύσαντες, μικρὸν δύνανται νὰ καταλάβωσι κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην μέρος. Ἐὰν πρόκειται περὶ ἐκδόσεως, ἐν τῇ πατρίδι ἡμῶν ἦτο ἄγνωστον τὸ ἐξαιρετικὸν τοῦ θεσμοῦ τούτου, μετὰ τοσαύτης δὲ ἀποστροφῆς ἀπέβλεψαν αἱ Κυβερνήσεις πρὸς τὸν θεσμὸν τοῦτον, ὥστε οὔτε ὅταν ἡ ἀνάγκη τῆς καταστολῆς τῆς ληστείας, ἡ ὁποία ἐπίεζε τὴν χώραν, ἕνεκα τοῦ ἰδίου αὐτῆς συμφέροντος, ἡ ὁποία δὲ προεκάλει καὶ τὴν πίεσιν ἐπὶ τοῦ Κράτους Μεγάλων Δυνάμεων τῆς Εὐρώπης, ὅταν, λέγω, τοιαύτη ἀνάγκη ὑπηγόρευσε τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς συνωμολόγησε μετὰ τῆς ὁμόρου χώρας κατὰ τὸ 1856, διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης δὲν ἔστρεξε νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραδίδῃ εἰς τὰς Τουρκικὰς ἀρχὰς τοὺς λειποτακτοῦντας ὀθωμανοὺς στρατιώτας, προσφεύγοντας εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ μόνον νὰ ἀπειλήσῃ αὐτούς, ὅτι θέλει τοὺς παραδώσει, ἐὰν δὲν καταλίπωσι τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος. Ὡς γνωρίζουσιν οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν, πρὸ τοῦ 1856 ἡ ληστεία ἐν Τουρκίᾳ κατεδιώκετο οὐχὶ διὰ τακτικοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ διὰ τῶν Δερβεναγάδων, οἵτινες ἀνελάμβανον ἐργολαβικῶς τὴν καταδίωξιν τῶν ληστῶν· ἦσαν δὲ οἱ Δερβεναγάδες στρατιωτικοὶ ἀρχηγοὶ τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς. Οὗτοι ἀνελάμβανον τὴν καταδίωξιν τῆς ληστείας, πληρονόμενοι αὐτοὶ τοὺς μισθοὺς ἀριθμοῦ στρατιωτῶν, τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι ἦσαν ἀνύπαρκτοι. Τὸ σύστημα τοῦτο κατηργήθη διὰ τῆς συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, τῆς συνομολογηθείσης κατὰ τὸ 1856, δι’ ἧς ὑπεχρεώθη καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Τουρκία νὰ καταδιώκωσι τὴν ληστείαν διὰ τακτικοῦ στρατοῦ, ἐπειδὴ δὲ ἡ Τουρκία προέβαλλεν ἀντίῤῥησιν, ὅτι ἐνδεχόμενον ἦτο οἱ ἄνδρες τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ αὐτῆς, φρουροῦντες ἐπὶ τῶν γραμμῶν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ σύνορα, νὰ λιποτακτῶσι, καὶ ἐζήτησε νὰ ὑποσχεθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὅτι θέλει παραδίδει τοὺς λιποτακτοῦντας Ὀθωμανοὺς στρατιώτας, ἡ Ἑλλὰς οὐδὲ τὴν παράδοσιν τῶν Ὀθωμανῶν λιποτακτῶν εἰς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν ἔστερξεν, ἂν καὶ ἐπρόκειτο περὶ στρατιωτῶν τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ, οἱ ὁποῖοι ἦσαν πάντες Ὀθωμανοὶ καὶ Μουσουλμάνοι. Μετὰ τοσαύτης φειδοῦς προέβαινον αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, ἀποτροπιαζόμεναι τὸν θεσμὸν τῆς ἐκδόσεως. Καὶ εἶχον δίκαιον· διότι τὰ μικρὰ Κράτη δὲν πρέπει τοιαύτας νὰ ἀναλαμβάνωσιν ὑποχρεώσεις, συνθηκολογοῦντα πρὸς τὰ μεγάλα Κράτη εἴτε ἐν τῇ Εὐρώπῃ εἴτε ἐν τῇ Ἀνατολῇ, τὰ μικρὰ μάλιστα Κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν συνεπλήρωσαν τὰς ἱστορικὰς αὐτῶν παραδόσεις καὶ τὰ ὁποῖα τῆς πολιτείας των κανόνα ἔχουσιν ἀποδεχθῆ τὸν σκοπὸν τῆς συμπληρώσεώς των. Διὰ τοῦτο, ὅτε τὸ πρῶτον ἐπροτάθη ἡ μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἰταλίας ἐμπορικὴ συνθήκη, μεθ’ ἧς ἐψηφίσθη ὡς παρακολούθημα ἐκείνης καὶ ἡ σύμβασις περὶ τῆς ἀμοιβαίας ἐκδόσεως τῶν καταδιωκομένων ἐγκληματιῶν, συνέπεσε νὰ ἦμαι Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἐν δὲ τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, ὅτε ἡ σύμβασις αὕτη συνεζητήθη, ἤμην μειονοψηφῶν, ψηφοφορήσας κατὰ τῆς συμβάσεως. Καὶ ὅταν κατὰ τὸ 1878 καὶ 1879, μετὰ τὸ Συνέδριον τοῦ Βερολίνου, ἀντιπρόσωποι Μεγάλων Δυνάμεων, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦσαν ἀντιπρόσωποι δύο εὐεργετίδων Δυνάμεων τῆς Ἑλλάδος, ἐπέμενον ζητοῦντες καὶ προτρέποντες νὰ προβῶ εἰς διαπραγματεύσεις μετ’ αὐτῶν πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως περὶ ἐκδόσεως, ἠρνήθην διαῤῥήδην. Φρονῶ δ’ ὅτι, ἐὰν πρέπῃ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀρνῆται ἵνα συνομολογῇ συμβάσεις περὶ ἐκδόσεως, κατὰ πλείονα λόγον δὲν πρέπει ποτὲ νὰ ἐκτελῇ ἔκδοσιν, ἔστω καὶ ἂν αὕτη ζητῆται ἐπὶ ἀμοιβαιότητι. Ἡ ἔκδοσις ὑπηγορεύθη ἀπὸ εὐγενῆ ἰδέαν, ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ἀπὸ τὸν πόθον, νὰ συντελῶσι τὰ Κράτη, συμπράττοντα πρὸς ἄλληλα ἀδελφικῶς, πρὸς καταστολὴν τῶν ἐγκλημάτων καὶ ἠθικοποίησιν τῶν λαῶν. Τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον ὑπαγορεύει ἡμῖν καὶ ἡ χριστιανικὴ φιλοσοφία. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι, ὅσον πρὸς τοῦτο καὶ ἂν καλούμεθα καὶ ὑπὸ τῆς ἰδίας ἡμῶν θρησκείας καὶ ὑπὸ τῆς ἰδίας ἡμῶν πολιτικῆς ἱστορίας, δὲν πρέπει νὰ σπεύδωμεν, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ σταματῶμεν, ἀναμιμνησκόμενοι ὅτι ἔχομεν καὶ ἄλλο καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα ἡμῶν, τὸ καθῆκον νὰ διατηρήσωμεν ἀκέραια τὰ δικαιώματα αὐτῆς, διότι ἐνδεχόμενον εἶναι ἡ κατ’ ἐλάχιστον μείωσις ἢ ἡ διὰ παραχωρήσεώς τινος παραίτησίς τινος ἤ τινων τῶν δικαιωμάτων τούτων, νὰ ἀποβῇ ἐπιζήμιος εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν. Ἀλλὰ τί κοινὸν μεταξὺ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐγκληματιῶν καὶ τῆς παραγγελίας, τῆς δοθείσης εἰς τὸν κ. Χαμμερστάϊν νὰ καταλίπῃ τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος; Ἂν ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ἐπέμενε ζητοῦσα τὴν ἔκδοσιν τοῦ κ. Χαμμερστάϊν, εἶναι βεβαίως Μεγάλη Δύναμις ἡ Γερμανικὴ Αὐτοκρατορία, οὐδένα δ’ ἔχομεν λόγον νὰ μὴ ἐπιθυμῶμεν, ἵνα μὴ δοθῇ αὐτῇ ἀφορμὴ δυσαρεσκειῶν καθ’ ἡμῶν· ἀλλὰ πάντως ἠθέλομεν ἀρνηθῆ νὰ ἐκδώσωμεν τὸν κ. Χαμμερστάϊν, οὐ μόνον διότι δὲν ὑπάρχει σύμβασις περὶ ἐκδόσεως μετὰ τῆς Γερμανικῆς Αὐτοκρατορίας, ἀλλὰ καὶ διότι, καὶ ἐπ’ ἀμοιβαιότητι ἀκόμη ἂν ἐζητεῖτο ἡ ἔκδοσις, ἔπρεπε νὰ ἀρνηθῶμεν αὐτήν. Καὶ ὁμολογῶ χάριτας πρὸς τὸν κ. συνάδελφόν μου, Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος μετὰ παῤῥησίας εἶπε τὴν ἀλήθειαν, ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐκδώσωμεν τὸν κ. Χαμμερστάϊν. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔστεργε ν’ ἀποδεχθῇ τὴν αἴτησιν πρὸς παράδοσιν τοῦ κ. Χαμμερστάϊν, καὶ τότε δὲν ἤθελε πρόκεισθαι περὶ τῆς ἐκδόσεως, ἥτις ἀναγράφεται ἐν ταῖς συμβάσεσιν, ὡς ἀνεγράφη ἐν τῇ συμβάσει μετὰ τῆς Ἰταλίας τὸ δικαίωμα τῆς ἀμοιβαίας ἐκδόσεως, οὐδ’ ὑπῆρχεν ἀναγεγραμμένη δι’ αὐτὴν διαδικασία τις, ἥτις ἔπρεπε νὰ τηρηθῇ, ἀλλ’ ἤθελε πρόκεισθαι περὶ αὐτοβούλου πράξεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς νόμος ὑπεχρέου νὰ διαπράξῃ, καὶ ἑπομένως οὐδεμία διαδικασία εἶχεν ἀναγραφῆ δι’ αὐτήν. Ἦτο δὲ μάταιον νὰ ἐρωτᾷ τις, διατὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ δὲν ἐτηρήσαμεν διαδικασίαν τινά· διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐκδόσεως, αὕτη ἤθελε διαπραχθῆ ἐκ φιλοφροσύνης πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς μετὰ πάσης εἰλικρινείας εἶπεν εἰς τὸν βαρῶνον Πλέσσεν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἐν πλήρει ἀδυναμίᾳ νὰ ἐκτελέσῃ τοιαύτην αἴτησιν, καὶ ὁ κ. πρέσβυς τοῦ Αὐτοκράτορος τοσοῦτον σύνοιδε περὶ τοῦ δικαίου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὥστε οὐδ’ ἔγγραφον αἴτησιν ἀπηύθυνε περὶ τούτου. Ἐνῷ λοιπὸν δὲν πρόκειται περὶ παραβιάσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ποιν. Νόμου, ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ παραβιάσεως τοῦ νόμου περὶ διαβατηρίων, ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ ἐκδόσεως, περὶ τίνος πρόκειται; Κατὰ τὰ πανταχοῦ παραδεδεγμένα, κατὰ τρεῖς τρόπους οἱ ξένοι ἀπομακρύνονται ἀπὸ τὴν χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν μετέβησαν, ἵνα διαμείνωσι προσωρινῶς· ἀπομακρύνονται διὰ τῆς ἐκδόσεως, ἀπομακρύνονται διὰ τῆς ἀπελάσεως καὶ ἀπομακρύνονται διὰ τῆς ἀρνήσεως τῆς ξενίας. Ὁ κ. Χαμμερστάϊν δὲν ἀπεμακρύνθη τῆς Ἑλλάδος δι’ ἐκδόσεως, ἑπομένως οὐδεὶς λόγος περὶ ἐκδόσεως πρέπει νὰ γίνεται. Ὁ κ. Χαμμερστάϊν δὲν ἀπεμακρύνθη τῆς Ἑλλάδος δι’ ἀπελάσεως διότι δὲν ἀπελάθη ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι εἶχε τιμωρηθῆ ἢ ὑποβληθῆ εἰς τὴν ποινὴν τῆς ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως, ὅτε ἡ ἀπέλασις ἦτο ἀναγκαία, ἀλλ’ ὁ κ. Χαμμερστάϊν προσεκλήθη νὰ καταλίπῃ ἐντὸς τῆς ἡμέρας τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος. Ὅθεν τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειντο πρὸς ἐξέτασιν, εἶναι ταῦτα: Πρῶτον, καλῶς ἢ κακῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, δηλώσασα εἰς τὸν κ. Χαμμερστάϊν, ὅτι δὲν παρέχει εἰς αὐτὸν περαιτέρω ξενίαν, καὶ προσκαλέσασα αὐτὸν ν’ ἀναχωρήσῃ ἐντὸς τῆς ἡμέρας; Ἕτερον θέμα πρὸς ἐξέτασιν ἦτο ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπεμακρύνθη ἢ ἀνεχώρησεν ὁ κ. Χαμμερστάϊν, ἂν περιέχῃ τι, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος τῶν ὑπηρετῶν τοῦ Κράτους, οἵτινες εἶχον ταχθῆ νὰ φροντίσωσι περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ἀρνηθεῖσα ξενίαν εἰς τὸν κ. Χαμμερστάϊν. Ταῦτα ἦταν τὰ δύο θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ περιστραφῇ ἡ συζήτησις. Τὸ θέμα τοῦτο ἐξήτασεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου, ὁ ὁποῖος ἀνεγνώρισε μὲν, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνῆται ξενίαν, ἀλλ’ ἰσχυρίσθη συγχρόνως, ὅτι κακῶς ἠρνήθη εἰς τὸν ἀλλοδαπὸν τοῦτον τὴν ξενίαν· δὲν ἠδυνήθην δὲ νὰ ἐννοήσω, διατί ἰσχυρίσθη τοῦτο. Ἐὰν λοιπὸν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου ἀνεγνώριζε τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους νὰ ἀρνηθῇ ξενίαν, ἀλλ’ ἐνόμιζεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀρνηθῇ ξενίαν εἰς τὸν κ. Χαμμερστάϊν, τότε προσῆκε νὰ ἐρωτήσῃ ἡμᾶς, διὰ τίνα λόγον ἠρνήθημεν ἐν ὀνόματι τοῦ Κράτους τὴν ξενίαν εἰς τὸν κ. Χαμμερστάϊν, τοῦτο δ’ ἀπήτει οὐ μόνον τὸ προσῆκον, ἀλλὰ καὶ ἡ παῤῥησία καὶ ἡ ἀλήθεια. Ὁ κ. Χαμμερστάϊν διέτριβε μεταξὺ ἡμῶν ἄγνωστος, καὶ ἡμεῖς δὲν ἑωρῶμεν ἐν τῷ προσώπῳ αὐτοῦ τὸν κ. Χαμμερστάϊν, ἀλλὰ ἄλλον τινὰ, κύριον Hebert, ὡς ὠνόμαζεν ἑαυτὸν ὁ κ. Χαμμερστάϊν. Αἴφνης μανθάνομεν, ὅτι ὁ κ. Hebert εἶναι ὁ κ. Χαμμερστάϊν, ἤτοι ὅτι ὁ κ. Χαμμερστάϊν ἀπέκρυψεν ἑαυτὸν ἀπὸ πάντας ἐκείνους, μεθ’ ὧν συνηντήθη, διατρίβων ἐν Ἀθήναις, ἐξαπατήσας πάντας αὐτούς. Συγχρόνως μανθάνομεν, ὅτι ὁ κ. Χαμμερστάϊν ἔπαθε, διατρίβων ἐν Ἀθήναις, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πάσχουσι πολλοὶ τῶν ξένων, οἵτινες ὑπολαμβάνουσιν ὅτι ἔρχονται εἰς χώραν τινὰ τῆς Ζουλουλάνδης καὶ ζητοῦσιν αἴφνης, πρὸς ζημίαν αὐτῆς, νὰ κερδοσκοπήσωσιν, εἴτε ἀποκτῶντες φήμην φιλολογικὴν, εἴτε κερδαίνοντες χρήματα. Οὕτω καὶ ὁ ξένος οὗτος, ὁ ὁποῖος διέτριβεν ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν ὑπὸ ξένον ὄνομα καὶ ἐτήρει ἑαυτὸν ἄγνωστον, ἐσκέφθη νὰ ἐμπορευθῇ ἡμᾶς καὶ τὴν τιμὴν τοῦ ἔθνους καὶ τὴν ὑπόληψιν ἡμῶν· καθ’ ὃν δὲ χρόνον ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, δύναμαι νὰ τὸ εἴπω, ἀπεφαίνοντο διὰ τρόπου ἀνεκκλήτου, ὅτι δὲν εἶναι διατεθειμέναι νὰ θυσιάσωσιν οὐδὲν τῶν πολιτειακῶν δικαιωμάτων τοῦ Κράτους διὰ συμφέροντα χρηματικὰ, καθ’ ὃν χρόνον ἕνεκα τούτου πολλοὶ ξένοι ἢ καί τινες ἡμεδαποὶ ἔγραφον ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὅτι ἡμεῖς κακῶς πράττομεν, ἀρνούμενοι νὰ ὑποκύψωμεν εἰς ξενικὸν ἔλεγχον, καὶ ὅτι ἐμωράνθημεν, διότι δὲν σπεύδομεν νὰ ὑποκύψωμεν εἰς αὐτὸν, ὑποτάσσοντες καὶ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν νομοθετικὴν καὶ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν δανειστῶν, παρέστη μετ’ αὐτῶν καὶ ὁ κ. Χαμμερστάϊν, λοιδορῶν τὸ Κράτος καὶ τὴν χώραν! Ἀλλὰ τὰ ἐν τῇ Εὐρώπῃ δημοσιευόμενα ἔγγραφα οἱ δημοσιεύοντες αὐτὰ τὰ δημοσιεύουσιν εἴτε πλανώμενοι, εἴτε ἄλλα τινὰ προσδοκῶντες· ἀλλ’ ὁ κ. Χαμμερστάϊν, ἐλθὼν εἰς τὴν χώραν ταύτην πρόσφυξ, ἀντὶ νὰ ἐκδηλώσῃ συμπαθείας πρὸς αὐτήν, ἤρξατο καὶ οὗτος νὰ καταγγέλλῃ ἡμᾶς ὡς μωροὺς, διότι δὲν στέργομεν τὸν ξενικὸν ἔλεγχον! καὶ ἐνῷ εἰς τὸν τόπον δὲν εἶχεν ἔλθει, εἰμὴ πρὸ 15 μόλις ἡμερῶν, ὁ ἄνθρωπος ἔγραφε περὶ Ἑλλάδος, ὡς ἂν εἶχε καταναλώσει πάντα τὰ ἔτη τῆς ζωῆς του ἐν τῇ Ἑλληνικῇ κοινωνίᾳ, καὶ παρίστα τὴν διοίκησιν τῆς χώρας ὡς διεφθαρμένην, τὴν πολιτικὴν δὲ ὡς διαφθείρουσαν καὶ καταστρέφουσαν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους! Πρὸ πολλῶν δεκάδων ἐτῶν ὑπῆρξε μαθητὴς τῆς Γαλλικῆς Σχολῆς εὐφυέστατος, τὸν ὁποῖον ἡ φύσις εἶχε προικίσει μὲ πολλὰ προτερήματα, καὶ ὁ ὁποῖος, ὅταν ἀπῆλθε τῆς Ἑλλάδος, ἔγραψε συγγράμματα περὶ Ἑλλάδος, διὰ τῶν ὁποίων ἐχλεύασε τὴν πτωχὴν Ἑλλάδα καὶ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας. Εἰς τὰ σατυρίζοντα τὴν Ἑλλάδα συγγράμματά του ταῦτα ὀφείλει τὴν φιλολογικὴν δόξαν του ἀληθῶς ὁ εὐφυὴς Γαλάτης, καὶ δι’ αὐτῶν ἀνυψώθη ἐν τῷ κόσμῳ τῷ φιλολογικῷ, καὶ ἀπέκτησεν ὄνομα καὶ πλοῦτον διὰ τῶν χλευασμῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς κατ’ αὐτῆς σατύρας. Μετά τινα ἔτη μετεμελήθη ὁ ἀνὴρ, ζητήσας δημοσίᾳ συγγνώμην παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους. Τοῦτο πράττουσι καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐνταῦθα, καὶ πολλοὶ, οἵτινες, ἀληθεῖς τυχοδιῶκται, ἔρχονται ἐνταῦθα ἵνα πλουτήσωσι, καὶ οἵτινες, εὐθὺς ὡς προσκόψωσιν αἱ ἐπιχειρήσεις αὐτῶν, ἢ εὐθὺς ὡς δὲν κατορθώσωσι νὰ ἐξαπατήσωσιν εἴτε τὴν Κυβέρνησιν εἴτε τοὺς Ἕλληνας, ὅπως πλουτήσωσι, τρέπονται ἀμέσως εἰς συγγραφὰς ἢ δημοσιεύσεις κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ τὸ 1891, ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅταν περιῆλθεν εἰς πτώχευσιν ὁ ἐργολάβος τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, εἷς ἐκ τῶν Γάλλων μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ, ἐξέδωκε φυλλάδιον, διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς ὠνόμαζε λῃστὰς καὶ μᾶς ἀπεκάλει φαύλους καὶ διεφθαρμένους. Ὅταν ἀνέγνων τὸ φυλλάδιον, περιελθὸν καὶ εἰς ἐμὲ, εἰδοποίησα ἰδιαιτέρως τὸν κόμητα Μοντολὼν, πρέσβυν τῆς Γαλλίας, διότι τοῦ ὑβριστικοῦ φυλλαδίου ὁ συγγραφεὺς ἦτο πολίτης Γάλλος, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ ξενιζόμενος οὗτος ἐν τῇ χώρᾳ Γάλλος ὑβρίζει τὴν Ἑλλάδα, σκοπῶ νὰ προσκαλέσω αὐτὸν νὰ ἐγκαταλίπῃ τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος. Δὲν γνωρίζω τί ἔπραξεν ὁ κόμης Μοντολὼν, γνωρίζω ὅμως ὅτι, ὅταν τὸν ὑβριστὴν ξένον ἀνεζήτησεν ἡ ἀστυνομία, ἵνα προσκαλέσῃ αὐτὸν νὰ καταλίπῃ τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος, οὐδαμοῦ ἀνεὗρεν αὐτὸν, διότι οὗτος εἶχε σπεύσει νὰ ἀπέλθῃ τοῦ Κράτους. Καὶ ὁ κ. Χαμμερστάϊν, ὅστις δὲν ἦτο ἐν Ἑλλάδι, εἰμὴ πρὸ δέκα ἢ πρὸ εἴκοσιν ἡμερῶν, εἰς τὸ αὐτὸ ἔργον ἐνέκρινε νὰ ἐπιδοθῇ, καὶ προσετέθη καὶ οὗτος εἰς τοὺς ποικίλους καὶ πολυειδεῖς ὑβριστὰς, οἵτινες ἐξετόξευσαν παντοίας κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ κατὰ τῆς Ἑλλάδος λοιδορίας, ἕνεκα τῆς πτωχεύσεως, καὶ ὡς εἰ μὴ ἤρκουν αἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐκτοξευόμεναι καθ’ ἡμῶν ὕβρεις, προσετέθησαν καὶ αἱ ἐξ Ἀθηνῶν γραφόμεναι, ἔστω καὶ ὑπ’ ἀλλοδαπῶν. Καὶ ὁ ἀλλοδαπὸς οὗτος εἶχεν αὐτὸς χαρακτηρίσει ἑαυτὸν ὡς ὕποπτον, διότι ἡ σπουδή, ἵνα ἀποκρύψῃ ἑαυτὸν, ἐνεποίει πᾶσαν ὑπόνοιαν καὶ πᾶσαν ὑποψίαν. Καὶ μᾶς εἶπον πρὸ μικροῦ, ὅτι ἡμεῖς εἴχομεν συναλλαγὰς μετὰ τῆς Γερμανίας, ἀπαγορεύσαντες τὴν ξενίαν εἰς τὸν κ. Χαμμερστάϊν, καὶ ἐλησμόνουν ὅτι ὡμίλουν ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ὅτι ἐξετόξευον τοιαύτην ὕβριν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς πατρίδος αὐτοὶ, μέλη Κοινοβουλίου τυγχάνοντες, οὐδ’ ἀνεμιμνήσκοντο, ὅτι ἥκει τοῦτο, ἵνα δώσῃ ὕλην εἰς πάντας τοὺς μισοῦντας τὴν Ἑλλάδα, εἰς πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἐκβιάσωσι τὴν Ἑλλάδα, ὕλην, λέγω, εἰς μομφὰς καὶ λοιδορίας, οὐχὶ πλέον κατὰ τοῦ κ. Σκουζὲ ἢ τοῦ κ. Μαυρομιχάλη ἢ κατ’ ἐμοῦ, ἀλλὰ κατὰ τῆς πατρίδος, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλληνικῆς! Ἐὰν δὲν ἐνέκρινον νὰ ἐξετάσωσι τὸ θέμα τοῦτο, ἂς ἐξήταζον τὸ ἄλλο θέμα, ἂν οἱ ταχθέντες ὑπὸ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ἵνα ἐκτελέσωσι τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καλέσωσι τὸν κ. Χαμμερστάϊν νὰ ἐγκαταλίπῃ τὸ Ἑλλην. ἔδαφος, καὶ ἐπιστατήσωσιν ἵνα μὴ ἀποπλανήσῃ αὐτοὺς καὶ ἀποβιβασθῇ ἀπὸ τοῦ ἀτμοπλοίου αὖθις εἰς Πειραιᾶ, ἂν, λέγω, οἱ ἐπιτραπέντες τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης μετῆλθον τρόπους ἢ μέσα, οἱ ὁποῖοι προσέβαλον τὸ πρόσωπον ἢ ἠθέτουν τὰ δικαιώματα αὐτοῦ. Τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, βεβαιοῦσιν ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των· ἐὰν δ’ ἐν τῇ πόλει τῶν Ἀθηνῶν ὑπῆρξαν οἱ κατασκευάσαντες διαδόσεις ἀλλοίας, δὲν ὑπέθετον ὅτι αἱ διαδόσεις αὗται ἤθελον ἀναγγελθῆ καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Οὐδὲν προβάλλω παράπονον κατὰ τοῦ Τύπου. Εἰμὶ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καὶ ὑπὸ τὴν ἐπίσημον ἰδιότητα αὐτῶν, ὁσάκις εἶχον τοιαύτην, καὶ ὡς ἁπλοῖ Βουλευταὶ καὶ ὡς ἰδιῶται, συνηγόρησαν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου. Καὶ δὲν συνηγόρησα μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ὅταν ἠπειλεῖτο μεγίστη πολιτικὴ κρίσις ἐν μεγίστῃ ἐπικρατείᾳ, συνδιαλεγόμενος μετ’ ἐπισημοτάτων προσώπων, τὰ ὁποῖα εἰσηγοῦντο ἐλευθέρως τὰς γνώμας των εἰς τὸν τότε κυβερνῶντα τὴν Γαλλίαν, δὲν ἐδίστασα νὰ συμβουλεύσω νὰ ἀποδεχθῶσι τὴν πλήρη ἐλευθεροτυπίαν. Ἀλλ’ ὁμολογῶ, μὲ ὅλον τὸ σέβας πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου, ὅτι ὁ πόθος τῶν εἰδήσεων, —διότι κατὰ δυστυχίαν ἡ δημοσιογραφία ἐν Ἑλλάδι ἐξετέθη εἰς πρόοδον λίαν ἐσπευσμένην καὶ ὑπερβαίνουσαν τὰ ὑπὸ τῆς χώρας παρεχόμενα εἰς τὴν δημοσιογραφίαν ἔσοδα—ὁ πόθος, λέγω, νὰ ἔχωσιν εἰδήσεις δυναμένας νὰ ἑλκύσωσιν ὅσον οἷόν τε περισσοτέρους ἀναγνώστας, εἰδήσεις ἑπομένως ἐμποιούσας συγκίνησιν, παρασύρει αὐτοὺς εἰς δημιουργίαν ἀκατανοήτων ἀγγελμάτων. Καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ τοιαῦτα ἀγγέλματα δὲν βλάπτουσι τὰ μεγάλα συμφέροντα τῆς χώρας, ἐν ὅσῳ αἱ εἰδήσεις αὗται σκοποῦσι νὰ μειώσωσι τὴν ὑπόληψιν τῶν ἀτόμων, ἢ νὰ δυσφημήσωσι πολιτευομένους, εἴτε καὶ νὰ ὑπονομεύσωσι τὴν πρὸς τοὺς κυβερνῶντας ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ, δὲν ἁρμόζει εἰς οὐδένα νὰ παραπονῆται· ὑπάρχουσιν ὅμως ὅρια, πρὸ τῶν ὁποίων ὠφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας τῶν λόγων τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης, ἵνα συστήσω εἰς τὴν δημοσιογραφίαν νὰ σταματᾷ, καὶ ἰδίως νὰ μὴ λησμονῇ, ὅτι, ἐὰν πάντα τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα δύνανται νὰ ἦναι ἀντικείμενον καὶ ἐρεύνης καὶ συζητήσεως καὶ ἐλέγχου, τῶν ζητημάτων ὅμως, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν, εἰς τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ μετέρχηται ἐν ταῖς σχέσεσι αὐτοῦ πρὸς τὰς ἄλλας Κυβερνήσεις, ἢ ἐν τῇ μερίμνῃ αὐτοῦ πρὸς τοὺς ὁμοφύλους, τῶν ζητημάτων τούτων πρέπει νὰ ἅπτωνται μετὰ μεγάλης προσοχῆς καὶ μετ’ εὐλαβείας. Δὲν θέλω νὰ ἀπαγγείλω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κρατεῖ πολλαχοῦ, ὅτι πάντα τὰ κόμματα καὶ πᾶσαι αἱ ἀποχρώσεις μίαν πρέπει νὰ ἔχωσιν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν, καὶ τὴν αὐτὴν πρέπει νὰ ἔχωσι γνώμην περὶ τῶν μέσων καὶ περὶ τοῦ τρόπου, διὰ τῶν ὁποίων ἐξυπηρετεῖται καὶ πρέπει νὰ ἐξυπηρετῆται ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς πατρίδος των. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἔχωσι μίαν περὶ τῶν μέσων καὶ περὶ τοῦ τρόπου γνώμην, πρέπει ὅμως νὰ ἔχωσι πάντως μίαν ἐπὶ τῆς ἐν γένει ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους. Ἂς ἔχωσι γυμνὰ τὰ ξίφη των κατὰ τῶν κυβερνώντων διὰ τὰς πράξεις ἢ τὰς παραλείψεις αὐτῶν ἐν τῇ ἐσωτερικῇ διοικήσει, ἀλλ’ ἂς ἀφήνωσιν αὐτοὺς νὰ ἡγῶνται ἐν τῇ ἐξωτερικῇ πολιτικῇ, καὶ νὰ ἕπωνται πάντες, βοηθοῦντες καὶ συντρέχοντες τοὺς ἡγουμένους. Τῷ ὄντι τελευταῖον, ἂν δὲν ἦτο ἀληθῶς σώφρων ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, τοσαῦται ἐδίδοντο αὐτῷ προτροπαὶ καὶ παρακελεύσεις, τοσαῦται ἐδημιουργοῦντο διὰ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ συγκινήσεις, τοσαῦτα ἐτίθεντο μέσα πρὸς ἔξαρσιν τοῦ φρονήματος καὶ ἔξαψιν τῶν αἰσθημάτων, ὥστε ἦτο ἐνδεχόμενον αἱ λαϊκαὶ συγκινήσεις νὰ ἀσκήσωσιν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν κυβερνώντων, καὶ ἂν δὲν ἤμεθα ἡμεῖς, οἵτινες ἠθέλομεν ὑποκύψει εἰς τοιαύτην ἐπίδρασιν, δὲν ἦτο ἀδύνατον αὕτη νὰ κρατήσῃ ἐν ταῖς σκέψεσι τῶν διαδόχων ἡμῶν, καὶ νὰ ἀγάγῃ τὴν χώραν εἰς πολιτείαν οὐχὶ ἐπισφαλῆ, ἀλλ’ ἀναντιῤῥήτως ἐπιζήμιον καὶ βλαβεράν. Τινὲς τῶν προαγορευσάντων ᾐτιάθησαν τῶν ἀριθμῶν, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἐσκόπουν, ἐρευνῶντες δῆθεν τὰς γνώμας τοῦ Κοινοβουλίου, νὰ καταῤῥίψωσι τὸ ἠθικὸν κῦρος τῶν ἀποφάσεων αὐτοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις κοινοβουλευτική, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Κοινοβουλίου, ἐν δὲ ταῖς χώραις, ἐν αἷς ἐπικρατεῖ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, κρατεῖ τὸ πλάσμα, ὅτι ἐν τῇ γνώμῃ τῶν πλειόνων ὑπάρχει ἡ ἀλήθεια. Ἤθελεν εἶσθαι πλήρης ἀναίρεσις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἐὰν τὸ πλάσμα τοῦτο δὲν ἐκράτει ὡς κανών. Ἀλλ’ ὅταν ὁμιλῶσι περὶ ἀριθμῶν, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶσιν, ὅτι παραβαίνουσι τὸ καθῆκον τῆς εὐπρεπείας, τὸ ὁποῖον ἔχουσι πρὸς τοὺς συναδέλφους αὑτῶν. Ἡμεῖς ὡμιλήσαμεν ἄλλοτε περὶ ἀριθμῶν, τυγχάνοντες ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἀλλ’ ὡμιλοῦμεν τότε περὶ ἀριθμῶν, διότι μετὰ θάῤῥους ἐλέγομεν εἰς τὴν πλειονοψηφίαν ἐκείνην, ὅτι δὲν ἀντιπροσωπεύει πλέον τὸ φρόνημα τοῦ ἔθνους. Καὶ ἐλέγομεν τότε τὴν ἀλήθειαν, ὡς ἀντιπολιτευόμενοι, καὶ τοὺς λόγους ἡμῶν ἐκείνους ἐκύρωσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς ψήφου αὐτοῦ καὶ κατὰ τὴν 7 Ἀπριλίου καὶ κατὰ τὴν 14 Ὀκτωβρίου καὶ πρὸ δέκα ἔτι μηνῶν. Ἀλλ’ ἔχει τις τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ὅτι σεῖς δὲν διερμηνεύετε τὸ φρόνημα τοῦ ἔθνους, σεῖς, οἱ ὁποῖοι μόλις πρὸ ἐννέα μηνῶν διαχειρίζεσθε τὴν ἀνατεθεῖσαν ὑμῖν ἐντολήν; Εἶναι σπουδή, ἡ ὁποία ἤθελε χαρακτηρισθῆ ὡς ἐμπαθής, πρὸ πάντων δ’ ἤθελε χαρακτηρισθῆ ὡς μὴ εὐπρεπής, διότι ἤθελεν ὑποληφθῆ ὡς ὕβρις. Ὁ πολιτικὸς ἀνταγωνισμὸς εἶναι εὐγενέστατος, διότι ἡ πολιτικὴ εἶναι ἡ εὐγενεστέρα τῶν ἐπιστημῶν, ἀλλὰ πρέπει οἱ λειτουργοῦντες ἐν αὐτῇ καὶ ἐφαρμόζοντες αὐτὴν νὰ ἦναι πρὸ πάντων εὐπρεπεῖς καὶ νὰ ἀποδέχωνται ὡς κανόνα, ὅτι πάντες, καὶ οἱ λέγοντες ναὶ καὶ οἱ λέγοντες ὄχι, ἕνα σκοπὸν ἔχομεν, πῶς νὰ ἀνεύρωμεν τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ὠφέλιμον, μίαν ἐπιθυμίαν, πῶς νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἐὰν διαφωνῶμεν περὶ τὰς γνώμας ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, ἐὰν διχογνωμῶμεν περὶ τῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων θέλομεν ἐξυπηρετήσει ταῦτα, δὲν δύναταί τις νὰ συναγάγῃ, ὅτι διὰ τοῦτο οἱ μὲν εἰσι φιλοπάτριδες, οἱ δὲ ἄλλοι διεφθαρμένοι, πολλῷ δ’ ἧσσον ἐπιτρέπεται εἴς τινα νὰ συναγάγῃ, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὴν γνώμην αὑτοῦ, ἐμπορεύονται τὴν συνείδησίν των. Ἐξεπλήρωσα, Κύριοι, τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον εἶχον, ἵνα ἀποκριθῶ εἰς τὰς αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπηυθύνθησαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀρνηθείσης ξενίαν εἰς τὸν κ. Χαμμερστάϊν, καὶ καλεσάσης αὐτὸν νὰ ἐγκαταλίπῃ τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος ἐντὸς τῆς ἡμέρας. Ἡ πρᾶξις αὕτη δὲν ἦτο μονομερὴς πρᾶξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ πρᾶξις αὕτη ἦτο πρᾶξις κυβερνητική. Καὶ ἠπόρησα, ὅταν ἤκουσα συναδέλφων Βουλευτῶν, οἵτινες ἐκ τῆς πολιτικῆς στάσεως αὑτῶν δὲν διατελοῦσιν ἐν τοιαύτῃ σχέσει μετὰ τῶν Ὑπουργῶν, ὥστε νὰ διαγινώσκωσι τὰς πρὸς ἀλλήλους σχέσεις αὐτῶν, ἠπόρησα, λέγω, πῶς ἐθάῤῥησαν νὰ ἀφήσωσιν ὑπαινιγμοὺς, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ζήτημα τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κυρίου Σκουζὲ, ἢ τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου κ. Μαυρομιχάλη, ὡς ἂν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀπευθύνῃ αἴτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα δηλώσῃ ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κράτους, ὅτι ἀρνεῖται ξενίαν εἰς ἀλλοδαπόν! Ὡς ἂν ἦτο δυνατὸν ἡ τοιαύτη αἴτησις νὰ ἀκουσθῇ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν! Ὡς ἂν ἐπρόκειτο περὶ κοινῆς τινος πράξεως τῆς Διοικήσεως, περὶ διορισμοῦ τινος ὑγειονομοφύλακος! Ἀπορῶ πῶς τοιαῦτα λέγονται καὶ πῶς τοιοῦτοι ἰσχυρισμοὶ προβάλλονται. Ἡ πρᾶξις ἦτο πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπράχθη, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἀπῄτει νὰ διαπράξῃ ταύτην, εἶχε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐντελλομένη τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς, ἐξεπλήρου καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα (Εὖγε! εὖγε! χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά. (Μετὰ διακοπὴν 10 λεπτῶν ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§70ΡΑΛΛΗΣ. Εὐτυχῶς, Κύριοι, μετὰ τὰς μακρὰς διαδρομὰς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔχομεν τοὐλάχιστον ἓν συμπέρασμα λογικὸν καὶ γενναῖον, διότι ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην τῆς πράξεως, καὶ ἐχαρακτήρισεν αὐτὴν ὡς πρᾶξιν κυβερνητικήν, ἐκφράσας μάλιστα τὴν ἔκπληξίν του, πῶς πρᾶξις, ἥτις δὲν ἠδύνατο νὰ ἐνεργηθῇ, εἰμὴ παρ’ ἁπάσης τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῇ διαταγῇ αὐτῆς, τῇ διαταγῇ ἰδίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι πρόκειται περὶ πράξεως καθαρῶς ἀστυνομικῆς, ἀπεδίδετο εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις παραδόξως προῆλθεν ὑπερασπιστὴς αὐτῆς, ν’ ἀπολογηθῇ δι’ αὐτήν. Εὐτυχῶς, εἶπον, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν πρᾶξιν ἀφορῶσαν εἰς τὴν εὐθύνην ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ διατὶ ἔσπευσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καταλάβῃ τὸ βῆμα, ἀπολογούμενος διὰ τὴν πρᾶξιν ἐκείνην; διατὶ ἐθεώρησεν ἑαυτὸν μόνον ὑπεύθυνον δι’ αὐτήν; μὴ ὑπῆρξεν ὁ ἀληθὴς δράστης—ἐπιτρέψατέ μοι τὴν ἔκφρασιν—τῆς πράξεως ἐκείνης, καὶ μὴ παρέσυρε τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἔσπευσε νὰ ἀναλάβῃ ὁ κ. Πρόεδρος αὐτῆς; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι, ἐὰν ἐξετάσῃ τις τὰ γεγονότα καὶ ἀναλύσῃ αὐτά, θέλει φθάσει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὴν ἀληθῆ καὶ πραγματικὴν εὐθύνην τῆς πράξεως ἐκείνης φέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ μετέχει αὐτῆς ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, παρασυρθεῖσα παρ’ αὐτοῦ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ καλύψῃ τὴν εὐθύνην του διὰ τὴν ἀπέλασιν τοῦ Χαμμερστάϊν, ἀνεμνήσθη ἐνεργείας ἑτέρου Ὑπουργοῦ, ἐνεργήσαντος ὁμοίαν ἀπέλασιν κατὰ τὸ 1883. Κατὰ τὸ 1883 εὑρισκόμεθα, Κύριοι, εἰς τὴν ἐπιοῦσαν τῆς προσαρτήσεως τῶν νέων ἐπαρχιῶν, ἡ τάξις ἐν αὐταῖς εἶχε διασαλευθῆ, ἂν δ’ ἐνθυμοῦμαι καλῶς, συνελήφθησαν τότε καταγγελθέντες καὶ ἐδικάσθησαν παρὰ τῶν συστάντων Κακουργιοδικείων ἑκατοστύες λῃστῶν. Διὰ παντὸς τρόπου ὤφειλεν ἡ τότε Κυβέρνησις νὰ προσπαθήσῃ νὰ καθάρῃ τὰς νέας ἐπαρχίας ἐκ τῶν λυμαινομένων αὐτὰς κακοποιῶν στοιχείων, ἕνεκα τῶν ὁποίων εἶχε διασαλευθῆ ἐντελῶς ἡ δημοσία ἀσφάλεια. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνελήφθησαν ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους δύο κακοῦργοι, δύο συμμορῖται συμμορίας, ἥτις πολλὰς εἶχε διαπράξει λῃστρικὰς πράξεις. Οἱ συμμορῖται οὗτοι ἦσαν ὁ Πολυέλαιος καὶ ὁ Πλευρίτης. Ἡ ἀνάκρισις ἐπελήφθη τῶν κατ’ αὐτῶν κατηγοριῶν, καὶ διὰ βουλευμάτων ὁριστικῶν καὶ τελεσιδίκων παρεπέμφθησαν ἐνώπιον τῶν Κακουργιοδικῶν καὶ δι’ ἄλλας πολλὰς λῃστρικὰς πράξεις, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν λῃστοπραξίαν τὴν ἐνεργηθεῖσαν κατὰ τοῦ Ἄγγλου συνταγματάρχου Σοῦτερ, ἐπὶ τῆς μεθορίου γραμμῆς, μεθ’ ἣν εἰσῆλθον ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ. Τὸ Κακουργιοδικεῖον ἐπελήφθη τῆς ἐκδικάσεως τῆς κατ’ αὐτῶν κατηγορίας, κατεδίκασε δὲ τὸν Πολυέλαιον εἰς εἰκοσαετῆ δεσμὰ, ἐκηρύχθη δὲ ἀναρμόδιον ὡς πρὸς τὸν ἕτερον, τὸν Πλευρίτην, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἦτο ἀλλοδαπὸς, διέπραξε δὲ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν κατὰ ἀλλοδαποῦ τὴν κατὰ τοῦ Σοῦτερ ληστοπραξίαν. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης — καὶ τὸν γνωρίζετε πάντες, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ, — αὐθωρεὶ καὶ αὐτοστιγμεὶ, ἅμα ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Κακουργιοδικείου, διέταξε, μετὰ συνεννόησιν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ συλληφθῇ ὁ Πλευρίτης καὶ νὰ ἀπελαθῇ. Ὁ Πλευρίτης ἦτο Κρὴς, ἐπεβιβάσθη ἐπὶ τοῦ Αὐστριακοῦ ἀτμοπλοίου, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο τὴν ἰδίαν ἡμέραν, μετ’ ὀλίγας ὥρας, νὰ ἀναχωρήσῃ διὰ Κρήτην, καὶ οὕτως ἀπελάθη ἐκ τοῦ ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Τὴν πρᾶξιν τότε ἐκείνην, τὴν ὁποίαν αἱ περιστάσεις ἐπέβαλλον, κατήγγειλεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νῦν καὶ τότε Βουλευτὴς Γόρτυνος. Προσεπάθησεν ὑπὸ τὴν πρᾶξιν ἐκείνην, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἕτερος ἐνδιεφέρετο, παρὰ μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία, διότι οὐδεὶς ἐποίησε παραστάσεις καὶ ὑπὲρ οὐδενὸς εἶχεν ἀνάγκην ἡ Πολιτεία καὶ οἱ Ὑπουργοὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ ἐνεργήσωσιν ὅ,τι ἐνήργησαν, προσεπάθησε νὰ καταγγείλῃ τὴν πρᾶξιν ἐκείνην ὡς καλύπτουσαν ἔκδοσιν. Ἠρώτα δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἔκτοτε πολλὰ ἔμαθε καὶ ὅστις πρὸ ὀλίγου ἀνεκήρυττε τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἡ μικρὰ Ἑλλὰς πρέπει νὰ συνδεθῇ ποτε διὰ συμβάσεως ἐκδόσεως, ἠρώτα τότε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀντὶ τίνος ἀνταλλάγματος ἐξέδωκε τὸν Πλευρίτην καὶ διατὶ τὸν παρέδωκεν εἰς τὴν Τουρκίαν, ἧς ἡ δικαιοσύνη τόσον ὀλίγα ἐχέγγυα παρέχει; Ἀπήντα ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι εἰς οὐδένα παρέδωκε τὸν Πλευρίτην, τὸν ἀπέλασε, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ληστὴς, ὡς πρὸς τὸν ὁποῖον εἶχον ἐκδοθῆ βουλεύματα δικαστικὰ παραπεμπτικὰ, περὶ τοῦ χαρακτῆρος τοῦ ὁποίου καὶ περὶ τοῦ ἐπικινδύνου τοῦ χαρακτῆρος τοῦ ὁποίου οὐδεμία ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ ληστὴς ἐκεῖνος νὰ ἐξακολουθῇ νὰ διαμένῃ ἐλεύθερος ἐν Ἑλλάδι. Ὁ δὲ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος δὲν ἀπέκρυψε τὰ ἔγγραφα, οὔτε ἠθέλησε νὰ συζητήσῃ περὶ τοῦ ἐὰν ἔπρεπεν ἢ ὄχι νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα· ἔλαβε τὴν δικογραφίαν, ὡς εἶχε σχηματισθῆ παρὰ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, καὶ τὴν ὑπέβαλεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐξετάσῃ, τίς ἦν ὁ Πλευρίτης, καὶ ἐὰν ὤφειλεν ἡ Πολιτεία νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἀπελαύνουσα αὐτὸν ἐντεῦθεν. Ὡς εἶπον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τότε ἁπλοῦς Βουλευτὴς Γόρτυνος, μὲ ἠρώτα, ἐὰν ἐζήτησα ἀνταλλάγματα, ἄλλοι δὲ φίλοι του, οἱ «ἐκ τῶν ἡμετέρων», ἐχαρακτήριζον ὡς ἑξῆς τὴν πρᾶξιν. Ὁ ἀείμνηστος Δημητρακάκης, ἐκ τῶν στενωτάτων φίλων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔλεγεν (ἀναγινώσκει): «Λοιπὸν, κύριε Ὑπουργὲ, σᾶς λέγω ὅτι ἡ πρᾶξίς σας εἶναι ὄχι μόνον παράνομος, ἀλλὰ καὶ ταπεινή. Αὐτὸ θὰ εἴπῃ, καθ’ ὅλην τὴν σημασίαν τῆς λέξεως, τὸ νὰ παραδίδετε ἕνα ἄνθρωπον, εἴτε Χριστιανὸς εἶναι, εἴτε Τοῦρκος, εἴτε Ἑβραῖος, εἴτε Κινέζος τὸ θρήσκευμα· εἶναι ἄνθρωπος χαίρων τὸ δικαίωμα τῆς προστασίας τῶν νόμων τοῦ Κράτους....» Τοιοῦτόν τι δὲν λέγω περὶ τῆς πράξεως, ἧς τὴν εὐθύνην ἀνέλαβεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἣν ἄνευ τῆς δηλώσεώς του ἤθελον καταλογίσει εἰς βάρος τοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεώς του, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐξετάσω, τίς ἀληθῶς ὑπῆρξεν ἡ ἐνέργεια καὶ πῶς δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ ἐνέργεια εἴτε τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἴτε καὶ ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπῆρξεν ἔκδοσις; ὑπῆρξεν ἀπέλασις; ὑπῆρξε, κατὰ τὴν περίεργον ὑποδιαίρεσιν, τὴν ὁποίαν ἐφεῦρεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἄρνησις φιλοξενίας ἢ ἄρνησις ξενίας; Ὡς ἄρνησιν ξενίας χαρακτηρίζει τὴν πρᾶξιν ἡ ἔκθεσις ἡ ἀστυνομικὴ, ἐπὶ τῆς ὁποίας πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ στηριχθῆτε, διότι κατετέθη ἐνώπιον ὑμῶν. Πῶς συντάσσονται αἱ ἐκθέσεις αὗται, ἐπανειλημμένως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀντιπολιτευόμενος, ἐξέθηκε, καὶ εἰς τί ἀποβλέπει ἡ σύνταξις αὐτῶν, πάντες γνωρίζετε, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ καταγγείλω καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τὴν συνταχθεῖσαν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἐκείνῃ τῆς ἀπελάσεως ἢ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Χαμμερστάϊν, ὡς ἔκθεσιν λίαν ἀδεξίαν, καταγγέλλουσαν ἀκριβῶς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἐκδόσει μὴ ἐπιτρεπομένῃ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε: «ποῦ εὕρετε αὐτά; πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρήσητε ὡς ἔκδοσιν, πρᾶξιν, ἥτις ἦν ἁπλῆ ἄρνησις ξενίας, ὑπαγορευομένη ἐκ τῆς στάσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν αὐτὸς ὁ ξένος ἀπέναντι ἡμῶν, ἀπέναντι τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας;» Καὶ ἐζήτει νὰ θίξῃ τὰς χορδὰς τὰς πατριωτικὰς τῆς καρδίας σας, ἐπεκτείνων ἐπ’ ἄπειρον τὸ ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ ἀγωνισθῇ, διότι εὕρισκεν, ὅτι τὸ ἔδαφος ἐκεῖνο ἦτο στενόχωρον, καὶ ἐξέφευγεν ὑπὸ τοὺς πόδας του. Ἔλεγε: «ποῦ εὕρετε τὰς πληροφορίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἤλθετε νὰ ἐκφέρητε ἀπὸ τοῦ βήματος; εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἐφημερίδας, εἴτε εἰς τὰς ξένας ἐφημερίδας;» Δυστυχῶς δὲν εἶναι μόνον αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι ἀνέγραψαν καὶ αἱ ὁποῖαι ἐχαρακτήρισαν τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως ἐχαρακτήρισαν ἐπίσημοι δηλώσεις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, τὰ συγχαρητήρια τηλεγραφήματα τοῦ Αὐτοκράτορος, διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γερμανίας, πρὸς τὸν πρέσβυν τὸν ἐν Ἀθήναις· τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως καταγγέλλουσιν αἱ δηλώσεις τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου τοῦ Γερμανικοῦ. Τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἀνακοινώσεως τῆς εἰδήσεως, ὅτι ἀπελάθη ὁ Χαμμερστάϊν, ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ «Βορειογερμανικῇ Ἐφημερίδι» ἐπίσημος δήλωσις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀφηγεῖται τὰ διατρέξαντα. Ὁ κ. Πρόεδρος Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ μᾶς παραστήσῃ, ὅτι τὸ ἔνταλμα τὸ ἐν τῇ δικογραφίᾳ, τὸ κατατεθὲν μεταξὺ τῶν δύο ἢ τριῶν ἄλλων ἐγγράφων, αὐτὸ ἐδόθη ὡς μποναμᾶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὴν παραμονὴν τοῦ νέου ἔτους, — διότι συμπίπτει ἀκριβῶς ἡ 27 Δεκεμβρίου κατὰ τὸ νέον ἔτος—καὶ ὅτι δὲν εἶχε καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἀπέλασιν τοῦ Χαμμερστάϊν· πρὸς δὲ, ὅτι ἡ ἀνάμιξις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι περίστασις, ἥτις οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτῆς τῆς πράξεως, περὶ τοῦ ἂν ἦναι ἀπέλασις, ἔκδοσις, ἢ ἄρνησις ξενίας. Ἀλλὰ διατί ἀνεμίχθη τέλος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν; Διατὶ ἀνέλαβεν αὐτὸς τὴν ὑπεράσπισιν καὶ ἠθέλησε πρῶτος ν’ ἀπολογηθῇ; Τίνα σχέσιν ἔχει μὲ μέτρον ἀστυνομικὸν, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μετὰ τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ μετ’ ἀπόφασιν τῆς ὅλης Κυβερνήσεως; Πῶς τὸ βούλευμα αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν; Ὑποθέτω ὅτι τοῦτο ἐπῆλθε διὰ τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ὡμολογήθη δὲ, ὅτι τὸ ἔνταλμα αὐτὸ παρεδόθη παρὰ τοῦ Γερμανοῦ πρέσβεως. Τὸ ἔνταλμα αὐτὸ, Κύριοι, καὶ αἱ δηλώσεις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, αἱ ἐπίσημοι δηλώσεις, θέλουσιν ὁδηγήσει ἡμᾶς εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς πράξεως τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπον ὅτι τὴν ἐπιοῦσαν τῆς συλλήψεως τοῦ Χαμμερστάϊν ἡ «Βορειογερμανικὴ Ἐφημερὶς» ἐδημοσίευσε τὴν ἑξῆς ἐπίσημον ἔκθεσιν περὶ τῶν λαβόντων χώραν (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῆς ἐν Ἀθήναις Γερμανικῆς Πρεσβείας προκύπτει, ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ Χαμμερστάϊν ὡς ἀναρχικοῦ οὐδέποτε ἐγένετο...» Εἶναι διάψευσις τῆς εἰδήσεως, ὅτι ἐξηπάτησεν ὁ πρέσβυς τῆς Γερμανίας τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, παραπονεθεὶς πρὸς αὐτὴν, ὅτι Χαμμερστάϊν ἦτο ἀναρχικὸς, καὶ ὅτι ἐξαπατήσας αὐτὴν κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἔκδοσιν—διότι πρόκειται περὶ ἐκδόσεως, καὶ ἂν δὲν θέλητε νὰ τὸ ὁμολογήσητε, σᾶς τὸ εἶπον εἰς τὸ Γερμανικὸν Κοινοβούλιον, ἀκριβῶς πραγματευόμενοι περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ, ὅτι «ἐκδίδετε, ἀλλὰ δὲν ἀποδίδετε».

§71Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνώμη ἁπλῆ Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἐκφράζει τὴν γνώμην τοῦ Γερμανικοῦ Κοινοβουλίου.

§72ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θέλω τὴν ἰδικήν σας τὴν γνώμην.

§73Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἐγὼ τὴν ἰδικήν σας.

§74ΡΑΛΛΗΣ. (ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων). «Τὸ Γερμανικὸν Προξενεῖον...»—σημειώσατε πόσον ἀποδεικνύεται εὐαίσθητος εἰς τὰ τοιαῦτα ἡ Κυβέρνησις ἡ Γερμανική. Ἀπεδόθη εἰς ἀντιπρόσωπόν της, ὅτι μετῆλθε δόλον κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ ψευδῶν παραστάσεων κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Χαμμερστάϊν, καὶ ἀμέσως σπεύδει ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις δ’ ἐπισήμου δηλώσεως νὰ διαψεύσῃ τὸ τοιοῦτον. Θὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον δεικνύει τὴν αὐτὴν εὐαισθησίαν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις.—«Τὸ Γερμανικὸν Προξενεῖον, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς φωτογραφίας τοῦ Χαμμερστάϊν, ἐθεώρει ὡς πιθανωτάτην τὴν ταὐτότητα αὐτοῦ μετὰ τοῦ δόκτορος Ἔρβερτ. Ἀφοῦ δὲ ὁ μυστικὸς ἀστυνόμος ἐπείσθη περὶ τῆς ταυτότητος, ὁ πρεσθευτὴς βαρῶνος Πλέσσεν ἐζήτησεν, ἐντολῇ τοῦ Γερμανικοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὴν σύλληψιν καὶ ἔκδοσιν τοῦ Χαμμερστάϊν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν τῷ κατασχετηρίῳ αὐτοῦ ἀναφερομένων πράξεων....» Καὶ οὕτω βλέπομεν, ὅτι ὄχι χάριν μποναμᾶ, ἀλλὰ ἀκριβῶς πρὸς ὑποστήριξιν τῆς αἰτήσεως περὶ ἐκδόσεως ἐνεχειρίσθη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὸ ἔνταλμα τῆς συλλήψεως κατὰ τοῦ Χαμμερστάϊν (ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων): «Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπέκρουσεν ἀμφοτέρας ταύτας τὰς ἀπαιτήσεις, ἐπικαλουμένη τὴν ὑφεστῶσαν νομοθεσίαν, συγκατετέθη ὅμως εἰς τὴν ἀπέλασιν τοῦ Χαμμερστάϊν, ἕνεκα τῆς βαρύτητος τῶν ἐγκλημάτων του. Οὕτως ὁ Χαμμερστάϊν ἐπεβιβάσθη τῇ 15/27 Δεκεμβρίου ἐπὶ τοῦ ἰταλικοῦ ἀτμοπλοίου «Πέλορο», —καὶ ἀκούσατε τὴν εἰρωνείαν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως— «ἔχων συμπλωτῆρα τὸν ἀστυνόμον Βόλφ.» Εἶναι σκληρὰ ἡ εἰρωνεία, διότι Βόλφ σημαίνει λύκος, καὶ εἰς τὸ στόμα τοῦ λύκου σεῖς, οἱ ὁποῖοι ἠρνήθητε ἁπλῶς τὴν ξενίαν εἰς τὸν Χαμμερστάϊν, ἐῤῥίψατε αὐτόν! (αἴσθησις). Τοιαύτη εἶναι ἡ ἐπίσημος ἀνακοίνωσις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως.

§75ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπὴν, κύριε συνάδελφε; Αὐτὴν τὴν ἐπίσημον δήλωσιν κάμετέ την πλήρη, σᾶς παρακαλῶ.

§76ΡΑΛΛΗΣ. Μετ’ ὀλίγον λαμβάνετε τὸν λόγον.

§77ΣΚΟΥΖΕΣ. Μάλιστα. Εἶμαι συνειθισμένος νὰ τὸν λαμβάνω.

§78ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ διατὶ θεωρεῖτε, ὅτι εἶσθε σεῖς ὁ κατηγορούμενος. Ἀφήσατε ἐκείνους τοὺς Ὑπουργοὺς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁρμόδιοι, ἀφήσατέ τους νὰ ὁμιλήσωσι καὶ νὰ ὑπερασπίσωσι τὴν πρᾶξίν σας. Μὴ καταπροδίδεσθε μόνος. Ἀρκετὰ σᾶς καταγγέλλουσιν αἱ δηλώσεις τῶν ξένων.

§79ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὅταν δὲν τὰς ἀναγινώσκητε πλήρεις τὰς δηλώσεις τῶν ξένων, κύριε!...

§80ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὸ κείμενον.

§81ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἰδοὺ (δεικνύει φύλλον τι).

§82ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη κατὰ μετάφρασιν τῆς «Νέας Ἡμέρας».

§83ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐγὼ σᾶς δίδω τὸ κείμενον.

§84ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ τὸ ἀναγνώσητε μετ’ ὀλίγον, καὶ θέλετε ἤδη, ἂν πράγματι ὁ Χαμμερστάϊν εἶχεν ἢ ὄχι συμπλωτῆρα τὸν λύκον. Λοιπὸν ἔχομεν, Κύριοι, διαπραγματεύσεις μακρὰς διπλωματικάς, διεξαγομένας μεταξὺ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς διὰ τοῦ πρέσβεως τῆς Γερμανίας πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, διαπραγματεύσεις ἀφορώσας εἰς τὴν ἔκδοσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἑρμηνεύων τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ἀρνεῖται διαῤῥήδην τὴν σύλληψιν, τὴν φυλάκισιν καὶ τὴν ἔκδοσιν, ἀλλὰ συγκατατίθεται εἰς τὸ νὰ ἀπελάσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὸν Χαμμερστάϊν, καὶ τότε διατάσσει—καὶ ὑποθέτω τοῦτο, γνωρίζων πόσον ζηλότυπος εἶναι εἰς τὰ δικαιώματά του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν,—διατάσσει τότε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας, οὗτος δὲ τὸν ἀστυνόμον Τσακίρην, ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς τῆς ἀπελάσεως ἢ τῆς ἀρνήσεως τῆς φιλοξενίας, καὶ συντάσσεται τὴν 7 ὥραν τῆς πρωΐας ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀστυνόμου, ἡ ὁποία πῶς ἀφηγεῖται τὰ πράγματα; (ἀναγινώσκει): «Ἐκτελῶν, κύριε Διευθυντά, τὴν προφορικὴν ὑμῶν διαταγὴν, μετέβην σήμερον, ὅπως δηλώσω τῷ Γερμανῷ ὑπηκόῳ Γουλιέλμῳ Χαμμερστάϊν, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ παρέχῃ αὐτῷ ἐπὶ πλέον τὴν φιλοξενίαν, καὶ κατὰ συνέπειαν οὗτος πρέπει ν’ ἀναχωρήσῃ ἐξ Ἑλλάδος. Συνοδευόμενος ὑπὸ τῶν ἀστυφυλάκων Π. Στρατάκου, Δ. Φλέγκα καὶ Ἀργ. Γιώτα...» Ἦτο 15 Δεκεμβρίου, δηλαδὴ νὺξ βαθεῖα.

§85Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι βαθεῖα δὰ! εἰς τὰς 7.

§86ΡΑΛΛΗΣ. (ἐξακολουθεῖ). «... τὴν 7 ὥραν π.μ. ἐζήτησα αὐτὸν εἰς τὸ Ξενοδοχεῖον «τὸ Στάδιον», ὅπου κατώκει ὑπὸ τὸ ψευδώνυμον Γουλιέλμος Ἔρμπερτ· ὡς δὲ γνωστὸν ὑμῖν, εἶχον ζητήσει νὰ μὲ συνοδεύσῃ καὶ μὲ συνώδευσε, παρακληθεὶς, καὶ ὁ γενικὸς πρόξενος τῆς Γερμανίας, ἵνα μὲ βεβαιώσῃ περὶ τῆς ταυτότητος τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Χαμμερστάϊν, καθόσον δὲν ἐγνώριζον αὐτὸν κατὰ πρόσωπον. Ὁ ἴδιος μᾶς ἤνοιξε κρουσθεῖσαν τὴν θύραν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4 δωματίου του...» Δὲν εἶναι πλέον ὁ ἀστυνόμος, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν λεπτότητα, ἡ ὁποία ἀναγράφεται εἰς τὸ ἔγγραφον αὐτὸ, προσκαλεῖ αὐτὸν, ὅπως ἀπέλθῃ, διότι δὲν ἐννοεῖ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ παρέχῃ αὐτῷ ἐπὶ πλέον τὴν φιλοξενίαν...

§87Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παραπονεῖσθε κατ’ αὐτῆς λεπτότητος;

§88ΡΑΛΛΗΣ. Διόλου. Τὴν θαυμάζω, διότι τὴν βλέπω εἰς πάσας τὰς πράξεις τὰς κυβερνητικὰς αὐτὴν τὴν λεπτότητα, ἀλλὰ θέλω νὰ ἴδω, τὴν λεπτότητα αὐτὴν πῶς ἠμπορῶ νὰ τὴν χαρακτηρήσω (ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν): «... Ὁ δὲ πρόξενος τῆς Γερμανίας κ. Λύδερς εἶπεν εὐθέως, ὅτι ἡ ἀστυνομία τῆς πόλεως ἀνήγγειλεν αὐτῷ διαταγὴν, ἣν εἶχεν, ὅπως ἀπαγορεύσῃ αὐτῷ τὴν περαιτέρω ἐν Ἑλλάδι διαμονήν· προσέθετο δ’ ἐρωτῶν αὐτὸν, ἂν εἶχεν ἐν τάξει τὰ ἔγγραφά του, ὅτε θὰ ἠδύνατο ἴσως νὰ τῷ παράσχῃ προστασίαν, ὡς εἰς Γερμανὸν ὑπήκοον. Εἰς ἀπάντησιν ὁ ψευδώνυμος Ἔρμπερτ ἢ Χαμμερστάϊν ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν εἶχεν οὔτε διαβατήριον οὔτε ἔγγραφόν τι, πιστοποιοῦν τὴν ταυτότητά του· καὶ τότε ὁ κ. πρόξενος, εἰπὼν αὐτῷ ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸν προστατεύσῃ, ἀπῆλθεν...» Ὁ κ. Λύδερς ἀπὸ τὴν διαπραγμάτευσιν ὅλην ἐκείνην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν μετὰ τοῦ πρέσβεως δὲν ἐγνώριζε τίποτε. Ἐνόμιζεν ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς ὑπηκόου Γερμανοῦ ἀκάκου, ὁ ὁποῖος εἰσέβαλεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος καὶ κατὰ τοῦ ὁποίου καταγγέλλεται, ὅτι ἐγνώριζε καὶ ἡ ἀστυνομία καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι αὐτὸς διετέλει εἰς σχέσεις τοιαύτας πρὸς Γερμανικὰς ἐφημερίδας, ὥστε προσέβαλλε τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους καὶ ἔθιγε τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτοῦ εἰς τὰ καίρια! Σᾶς ἔλεγε ταῦτα πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐλησμόνησεν, ὅτι τοιαῦτά τινα λέγων ἐποιεῖτο ἕνα ἀναχρονισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι εὔκολον νὰ βεβαιωθῇ· διότι, ἂν κατηγγέλλετο ὁ Χαμμερστάϊν ὡς ἀνταποκριτὴς τῆς ἐν Μονάχῳ ἐφημερίδος, κατηγγέλθη παρὰ τῶν συναδέλφων του, τῶν ἐν Γερμανίᾳ δημοσιογράφων, μετὰ τὴν ἔκδοσιν αὐτοῦ, ἐξ ὧν θὰ ἴδητε τίνα ἀνταλλάγματα ἐπετύχομεν ἐκ τῆς ἐκδόσεως αὐτῆς.

§89Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπεδιώξαμεν τοιαῦτα.

§90ΡΑΛΛΗΣ. (ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων). «Ἐγὼ δὲ, ἀναγγείλας ὁμοίως τὸν σκοπὸν τῆς μεταβάσεώς μου παρ’ αὐτῷ, τὸν προσεκάλεσα καὶ νὰ ἑτοιμασθῇ, ὅπως ἀναχωρήσῃ, προσθεὶς ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ διέλθῃ καὶ ἐκ τῆς Διευθύνσεως τῆς Ἀστυνομίας, ὅπου θέλει πεισθῆ καὶ ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ κ. Διευθυντοῦ περὶ τοῦ ἀμετακλήτου τῆς ἐντολῆς μου...» Λοιπὸν παραδόξως ἡ λεπτότης τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐξικνεῖται μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου. Ἦσαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος ἔξαλλοι ἐξ ὀργῆς διὰ τὰς ἀνταποκρίσεις, τὰς ὁποίας δὲν εἶχον εἰσέτι ἀναγνώσει, τοῦ Χαμμερστάϊν πρὸς τὴν ἐν Μονάχῳ ἐφημερίδα, ἐθεώρουν αὐτὸν ὡς κοινὸν κακοῦργον, — διότι τοιοῦτον τὸν ἐχαρακτήρισεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, χωρὶς νὰ θελήσῃ νὰ μετριάσῃ τὴν φράσιν ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ ἐν τούτοις εἶχε τὴν εὐγένειαν νὰ εἰδοποιῇ τὸν πρόξενον τῆς Γερμανίας, ὅπως τὴν 7ην ὥραν τῆς πρωΐας — ὁ δυστυχὴς ὁ πρόξενος τί ἔπαθε! — μεταβῇ μετὰ τοῦ ἀστυνόμου, ὅπως ἐρωτήσῃ αὐτὸν τὸν κ. Χαμμερστάϊν, ἂν ἔχῃ διαβατήριον. Καὶ τώρα τίθεται κατὰ μέτωπον πλέον ὅλη ἐκείνη ἡ θεωρία περὶ τῶν διαβατηρίων. Οὐδέποτε ἐσκέφθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐὰν εἶχεν ἢ δὲν εἶχεν ὁ Χαμμερστάϊν διαβατήριον, μήτε ἐγνώριζεν — εἶμαι βέβαιος — ἡ ἀστυνομία ὁλόκληρος ἢ ἡ Ἑλληνικὴ περὶ τοῦ ὅτι ὑπῆρχέ τις Ἔρβερτ ἐδῶ. Ὅλα αὐτὰ κατηγγέλθησαν παρὰ τοῦ Βὸλφ, ὁ ὁποῖος ἠκολούθει, ὡς κύων ἀνιχνευτικὸς, κατὰ βῆμα τὸν Χαμμερστάϊν. Ἀλλὰ παραδόξως θέλουν νὰ μᾶς παραστήσουν, ὅτι τοιαῦτά τινα καταγγέλλουσιν αἱ ἐπίσημοι ἐκθέσεις καὶ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ἑλλήνων ἀστυνόμων, ὅτι πρόκειται περὶ ἀρνήσεως ξενίας καὶ δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς δόλου, περὶ τοῦ ὁποίου δύναταί τις νὰ εἴπῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀτόπως ἐλέγετο διὰ τὴν πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ 1883, δόλου στιγματίζοντος τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, διότι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προέρχεται εἰς συνεννοήσεις τοιαύτας, ὅπως ἀπατήσῃ ἐκεῖνον, κατὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ λάβῃ μέτρον τι, καὶ προέρχεται εἰς συνεννοήσεις μετὰ τῆς ξένης ἀρχῆς καὶ μετὰ τῆς ξένης ἀστυνομίας, βεβαίως δὲν ἐννοεῖ μέχρι τίνος ἐξικνεῖται τὸ ὅριον τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῆς. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ 1883, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου ἠθέλησεν ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καλυφθῇ, δὲν ἔπραξε τοιοῦτόν τι· παρ’ οὐδενὸς ἐζητήθη, καὶ ὑπὲρ οὐδενὸς, εἰμὴ ὑπὲρ τοῦ τόπου του καὶ τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας, ἐνήργησε· καὶ ἅμα ὡς ἐξῆλθεν ἐλεύθερος ἐκ τῆς αἰθούσης τοῦ Κακουργιοδικείου ὁ Πλευρίτης, τὸν ἥρπασε διὰ τῆς ἀστυνομίας καὶ τὸν ἀπεδίωξε, τὸν ἔστειλεν εἰς Κρήτην, τὴν ὁποίαν εὐτυχῶς ἐκάλυπτεν ἀκόμη ἡ σύμβασις τῆς Χαλέπας, νὰ δικασθῇ καὶ νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του. Δὲν ἦλθεν εἰς συνεννοήσεις μὲ τοὺς πράκτορας μήτε τῆς Τουρκικῆς μήτε τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔστησε παγίδα, οὔτε ἔῤῥιψεν αὐτὸν εἰς τὸ στόμα τοῦ Βόλφ. Οὗτος εἶναι, Κύριοι, ὁ ἀληθὴς χαρακτηρισμὸς τῆς πράξεως, εἰς τὴν ὁποίαν προῆλθεν ἡ Κυβέρνησις. Ὀνομάσατέ την ἔκδοσιν, ὀνομάσατέ την ἀπέλασιν, ὀνομασάτέ την, διὰ τὸ εὔηχον, ἄρνησιν ξενίας, ὁπωσδήποτε ὅμως καὶ ἂν τὴν ὀνομάσητε, δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ ἀνεύρητε ἐν αὐτῇ τὴν ἀξιοπρέπειαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ τηρῆται εἰς πᾶσαν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, μάλιστα ὅταν πρόκειται περὶ Κυβερνήσεως μικρᾶς, ἀλλὰ ἐλευθέρου Κράτους, Κυβερνήσεως στεγαζομένης ὑπὸ ἐλευθέρους θεσμούς, ἀπέναντι Κυβερνήσεως μεγάλης καὶ τυραννικῆς. Ἀλλ’ ἂν καὶ οὗτος ὑπῆρξεν ὁ χαρακτηρισμὸς καὶ τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, ἂς ἐξετάσωμεν τίνα ἦσαν τὰ ἀνταλλάγματα, τὰ ὁποῖα ἤντλησεν ἐξ αὐτῆς ὑπὲρ τοῦ τόπου ἡ Κυβέρνησις. Θὰ τὰ εὕρωμεν τὰ ἀνταλλάγματα εἰς τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ὑπεδέχθη τὴν ἀναγγελίαν τῆς ἐκδόσεως ταύτης ὁλόκληρος ὁ εὐρωπαϊκὸς τύπος, καὶ ἰδίᾳ ὁ Γερμανικός. Ὑποθέτω ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔγραψεν ὁ γερμανικὸς τύπος, δύνανται νὰ ἐξουδενώσωσιν ἡμᾶς, ὡς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔγραψεν ὁ Ἀμποῦ πρὸ τεσσαρακονταετίας. Αὐτὰ δὲ ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀναμνησθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἡ «Γενικὴ Ἐφημερὶς» τῆς Βιέννης ἔγραψε: «Τὰ βήματά του ἔστρεψε πρὸς τὴν κλασικὴν χώραν τῆς ἐλευθερίας, τὴν παραγαγοῦσαν τὸν Περικλέα, πρὸς τὴν χώραν, ἥτις καὶ σήμερον δὲν συνδέεται πρὸς τὴν Γερμανίαν διὰ συνθήκης περὶ ἐκδόσεως. Δευτέραν πατρίδα ἀνεζήτησεν ὑπὸ τὸν αἰωνίως αἴθριον οὐρανὸν, ἐν μέσῳ τῶν ἐρειπίων τῆς παλαιᾶς τέχνης, ἐκεῖ, ἔνθα Βουλευταὶ εἶναι μέλη λῃστρικῶν συμμοριῶν καὶ αὐτὸ τὸ Κράτος δὲν καταβάλλει τὰ χρέη του. Ἀλλὰ ἄλλαι μὲν βουλαὶ Χαμμερστάϊν, ἄλλα δὲ ἀστυνομία κελεύει. Ὁ φίλος τοῦ ἀντισημίτου Στέχερ, τὸ εἴδωλον τῶν Πρώσσων ἀντιδραστικῶν, προσεκλήθη ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποτινάξῃ ἐκ τῶν σανδαλίων του τὸν κονιορτὸν τῆς Ἀκροπόλεως...» Ὁ «Νέος Ἐλεύθερος Τύπος» γράφει: «Ἐν Ἀθήναις ἐφαντάζετο ἑαυτὸν ἀσφαλῆ, διότι μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας δὲν ὑφίσταται συνθήκη περὶ ἐκδόσεως· ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἐξηκριβώθη ἡ ταυτότης τοῦ ἀπαταιῶνος καὶ πλαστογράφου, δὲν ἠθέλησε νὰ σώσῃ αὐτὸν ἐκ τῆς τύχης, ἧς ἐγένετο ἄξιος, οὐδ’ ἐκώλυσε τὴν σύλληψιν καὶ τὴν ἀπέλασίν του, ἔπραξε δὲ καλῶς...» Τὸ «Φρέμδεμβλαττ» γράφει: «Ἡ ἐλπὶς τοῦ Χαμμερστάϊν, ὅτι ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως συνθήκης περὶ ἐκδόσεως πρὸς τὴν Γερμανίαν, ἦτο ἀπρόσιτος εἰς τὸν βραχίονα τῆς Γερμανικῆς δικαιοσύνης, ἐξηλέγχθη ἀπατηλή.» Ὁ «Ταχυδρόμος τοῦ Χρηματιστηρίου» λέγει: «Τὸ τελευταῖον κεφάλαιον τοῦ βίου τοῦ τυχοδιώκτου θὰ ἦναι φοβερὸν κτύπημα κατὰ τοῦ συντηρητικοῦ κόμματος. Τὰ ἀρχαιότατα ὀνόματα τῆς Πρωσσικῆς ἀριστοκρατίας θ’ ἀναγκασθῶσι νὰ καταθέσωσιν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου κατὰ τοῦ Χαμμερστάϊν, ὅστις θὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτὸν, μηδενὸς φειδόμενος.»—«Τὸ ὄργανον τῶν ἀντισημιτῶν—ἐπιλέγει ἡ μεταφράζουσα τ’ ἀνωτέρω «Νέα Ἡμέρα» τῆς Τεργέστης— κατακρίνει μὲν τὸν τρόπον τῆς συλλήψεως καὶ ὑπαινίττεται πολιτικὴν ἐμπάθειαν, ἐκφράζει ὅμως ἄλλως χαρὰν, διότι πρὸ τοῦ δικαστηρίου θὰ φιμωθῶσιν οἱ συνδέσαντες πρὸς τὸ ὄνομα τοῦ Χαμμερστάϊν τὸ τοῦ Στέκερ.» Αὐτὰ δὲ, τὰ ὁποῖα ἔγραψαν, καθιστῶσι τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως ἔτι βαρυτέραν. Δὲν πρόκειται, οὐδὲ ἀναζητεῖ ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Χαμμερστάϊν ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις τὸν σφετεριστὴν ἀλλοτρίας περιουσίας, δὲν ἀναζητεῖ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος συνετέλεσεν εἰς ἔκτρωσιν, ὅπως ἐνόμισεν ἐν τῇ ἁπλότητί του ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν· ἐζήτησε νὰ κτυπήσῃ διὰ τῆς συλλήψεως αὐτοῦ μέγα κόμμα, τὸ συντηρητικὸν, πρὸς χαρὰν τῶν σοσιαλιστῶν, καὶ πρὸς χαρὰν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσι τὰ ἐναντία τῶν ἀντισημιτῶν. Ἐκ τούτων πάντων ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ κατὰ τοῦ Χαμμερστάϊν κατηγορία, καὶ ἂν θεωρηθῶσιν ὡς ἀκριβῆ τὰ ἐν τῷ ἐντάλματι τοῦ ἀνακριτοῦ, ἡ τοιαύτη, λέγω, χαρὰ, ἡ ἐκδηλωθεῖσα διὰ τὴν σύλληψιν τοῦ Χαμμερστάϊν, καταδεικνύει τίνες ἦσαν οἱ σκοποὶ, οἱ ὁποῖοι ἐπεδιώκοντο. Τοῦ Χαμμερστάϊν τὴν ἔκδοσιν χαρακτηρίζει ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῇ Πρωσσικῇ Βουλῇ, εὐχόμενος ὅπως μὴ ὑπάρξῃ ἕτερον παράδειγμα ἐκδόσεως πολιτικοῦ ἐνόχου, ὡς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ἡ μικρὰ Ἑλλάς. Τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως χαρακτηρίζουσιν ἀκριβῶς αἱ ἰδέαι, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐκδικηθῶσι κατὰ τοῦ Χαμμερστάϊν πάθη κομματικὰ καὶ φυλετικά. Ἐπρόκειτο περὶ καταδίκης, ἥτις μᾶλλον μετεῖχε τοῦ χαρακτῆρος καταδίκης πολιτικῆς, παρὰ καταδίκης κοινοῦ ἐγκληματίου. Βεβαίως, κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ποινικοῦ δικαίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς πολιτικὸς ἐγκληματίας ὁ διαπράξας ἀξιοποίνους πράξεις τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ δικαίου, ἀλλὰ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν διεξάγεται ὁ κατὰ τοῦ Χαμμερστάϊν διωγμὸς, ἔπρεπε νὰ ἐξυπνήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τὴν κάμῃ νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἐκδίδουσα τὸν Χαμμερστάϊν ἐξέδιδεν ἕνα πολιτικὸν ἀντίπαλον, καὶ ὅτι ἡ πρᾶξις αὐτῆς ἤθελε κατακριθῆ, καὶ οὐχὶ ὡς κατέκρινεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἄλλοτε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τοῦ 1883. Δύναται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀποφύγῃ τὸ ὀλισθηρὸν ἔδαφος τῆς πράξεώς του, νὰ ἀπαγγέλλῃ πατριωτικὰς προσλαλιὰς πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν τύπον, δύναται νὰ ἐλέγχῃ τὸν τύπον, διότι δὲν διεῖδεν εἰς τὴν ἀπέλασιν τοῦ Χαμμερστάϊν ὑψηλοτέραν κυβερνητικὴν πρόνοιαν, διότι δὲν ᾐσθάνθη ὁ τύπος τὴν ἁγίαν ἀγανάκτησιν, ἣν ᾐσθάνθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγνώσας τὸ ἔνταλμα κατὰ τοῦ Χαμμερστάϊν μετὰ 15 ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἀφίξεώς του εἰς Βερολῖνον· ὁ τύπος ὁ Ἑλληνικὸς καὶ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία κατέκρινε τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀποδεικνύουσαν, ἂν ὄχι ἄλλο τι, ἀσθένειαν ὅμως καὶ ἀδυναμίαν ἀπέναντι μεγάλων Δυνάμεων. Τὸ γεγονὸς ἀπέβη ἐπὶ ζημίᾳ καὶ τοῦ ἠθικοῦ γοήτρου τῆς Πολιτείας ἡμῶν καὶ τῆς χώρας. Εἰς τὸ ἑξῆς αἱ πύλαι τῆς Ἑλλάδος εἶναι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀναπεπταμέναι· αὔριον δὲν θὰ δυνηθῇ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, εὑρισκομένη ἐνώπιον τῶν αὐτῶν περιστάσεων, νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἔκδοσιν καὶ πολιτικῶν ἀκόμη ἐγκληματιῶν, καὶ ἂν εὑρεθῇ τοιαύτη Κυβέρνησις, αὕτη θὰ ὑφίσταται τὰς συνεπείας τοῦ προηγουμένου, τὸ ὁποῖον κατέστησεν ἡ νῦν Κυβέρνησις· οὐδὲν θὰ δικαιολογήσῃ αὐτὴν, ἂν λάβῃ ἄλλο μέτρον. Νομίζω ὅτι ἡ πρᾶξις ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἀντὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξυμνῶν αὐτὴν, νὰ θεωρήσῃ ὅτι ἱκανοποιεῖ τὴν φιλοτιμίαν ἡμῶν, ὤφειλε ν’ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἦτο περίπτωσις, καθ’ ἣν ἐκ παντὸς τρόπου ἔπρεπε νὰ συγκαλύψῃ κατὰ τὸ ἐφικτὸν δι’ εἰλικρινοῦς ἐξομολογήσεως τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν συνεκόμισεν, ὅταν προβαίνει εἰς συνεννόησιν μετὰ τοῦ ξένου ἀντιπροσώπου καὶ μετὰ τῆς ξένης ἀστυνομίας, ὅπως παραδώσῃ ξένον, καταφυγόντα εἰς τὸ ἔδαφος ἡμῶν.

§91ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν θὰ ἐξετάσω καθ’ ἑαυτὴν τὴν πρᾶξιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγκαλεῖται ἡ Κυβέρνησις. Τοῦτο διὰ μακρῶν ἔπραξαν οἱ πρὸ ἐμοῦ λαλήσαντες ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ θέλω τὴν ἐξετάσει μόνον ὡς προηγούμενον. Ὡς προηγούμενον νομίζω ὅτι ἡ ἀπέλασις τοῦ Χαμμερστάϊν κατέστρεψεν ἐντελῶς καὶ ἐξηφάνισε τὴν μέχρι τοῦδε ἔμφρονα πολιτείαν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τοσοῦτον ἐνεκωμίαζε καὶ ὑπερήσπιζε. Πρὸ μικροῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνεκωμίαζε τὴν πολιτικὴν τῆς ἀδεσμώτου ἐνεργείας ἡμῶν καὶ ἀπηλλαγμένης ἀπὸ πάσης ὑποχρεώσεως, εἴτε νόμου, εἴτε συνθήκης, ὅπως ἐκδίδῃ ἀλλοδαποὺς πρὸς ξένον Κράτος. Εἶπεν ὅτι ἡ πολιτικὴ αὕτη ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συστάσεώς του, καὶ ὅτι διὰ τὴν πολιτικὴν ταύτην εἰργάσθη καὶ αὐτός. Καὶ ἀληθῶς, Κύριοι, ἡ ἰδέα πάντοτε παρὰ τοῖς πλείστοις, ὡς πρὸς τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀλλοδαπῶν εἰς ξένας Κυβερνήσεις, ἦτο αὐτή, τὸ νὰ μὴ ὑποχρεωθῶμεν εἰς αὐτὴν διὰ νόμου ἢ συνθήκης, ὑπ’ ὄψιν ἔχοντες τὴν θέσιν ἡμῶν πρὸς τὴν ὅμορον ἐπικράτειαν. Ὅ,τι θὰ ἐδεχόμεθα δι’ ἄλλα Κράτη, ὠφείλομεν νὰ δεχθῶμεν ἀναγκαίως καὶ διὰ τὴν Τουρκίαν. Τοῦτο πάντοτε ὑπεστήριξε κατὰ διαφόρους περιστάσεις καὶ ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω δ’ ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἦτο καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ᾖναι ἐναντίος πρὸς πᾶσαν ἀνανέωσιν τῆς συνθήκης τοῦ 1856, ἥτις ἄλλοτε συνέδεε τὴν Τουρκίαν καὶ τὴν Ἑλλάδα καὶ ἥτις θὰ ὑπεχρέου ἡμᾶς σήμερον εἰς ἔκδοσιν τῶν ἐγκληματιῶν. Κατ’ αὐτήν, θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐφαρμόζωμεν καὶ ὡς πρὸς τοὺς ὑπηκόους Ὀθωμανούς, τοὺς ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ ἐγκληματήσαντας καὶ ἐν τῷ Ἑλληνικῷ συλληφθέντας, ὅ,τι ἐφαρμόζομεν πρὸς τὸ μᾶλλον εὐνοούμενον ἔθνος, τοὺς Ἰταλοὺς δηλονότι. Ἡ συνθήκη τῆς προσαρτήσεως τοῦ ἔτους 1881 διὰ ῥητοῦ ἄρθρου ὑποχρεοῖ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νόμον περὶ ἀνανεώσεως τῆς συνθήκης τοῦ 1856. Αὕτη δὲν συνωμολογήθη μέχρι τοῦδε, οὐχὶ λόγῳ ἀντιστάσεως τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μᾶλλον ἕνεκα ἀντιστάσεως τῆς Ἑλληνικῆς. Δυνάμει τῆς συνθήκης τοῦ 1856, ἥτις εἶχεν ἀνανεωθῆ ἐπὶ 6 ἔτη κατὰ τὸ 1865, ἐπετρέπετο ἡ καταδίωξις καὶ τιμωρία τῶν ἐπὶ λῃστείᾳ κατηγορουμένων ὑπηκόων Ὀθωμανῶν, ὅσοι, συλληφθέντες ἐν Ἑλλάδι, ἤθελε βεβαιωθῆ, ὅτι εἶχον ἀποπειραθῆ ἢ διαπράξει τοιαύτην ἐν Τουρκίᾳ, καὶ τἀνάπαλιν, ὡρίζετο δ’ ὅτι ἐφαρμόζεται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ νόμος, ὅστις ἤθελεν ἰσχύει ἐν Ἑλλάδι ὡς πρὸς τὸ μᾶλλον εὐνοούμενον ἔθνος. Τὸ μᾶλλον εὐνοούμενον εἶναι σήμερον ἡ Ἰταλία, πρὸς ἣν διὰ τῆς συνθήκης τοῦ 1878 ἀνελάβομεν τὴν ἔκδοσιν τῶν Ἰταλῶν ἐγκληματιῶν. Λοιπὸν τοιαύτη εἶναι ἡ θέσις ἡμῶν, καὶ ἐπιβάλλει, ὅπως μὴ διὰ νόμου, εἴτε διὰ συνθήκης, καθιερώσωμεν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐκδόσεως τῶν ἀλλοδαπῶν, οἵτινες δύνανται νὰ ᾖναι καὶ Ἕλληνες ὑπήκοοι τῆς Τουρκίας, καταφυγόντες εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ μετὰ τὸ προηγούμενον, ὅπερ καθιέρωσεν ἡ παράδοσις τοῦ Χαμμερστάϊν πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν, ἥτις πρόκειται νὰ ληφθῇ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς καὶ ἥτις θέλει χαρακτηρίσει τὴν πρᾶξιν ταύτην ὡς νόμιμον, ἀδύνατον ἔσται εἰς οἱανδήποτε διάδοχον Κυβέρνησιν Ἑλληνικήν, καὶ εἰς ἐκείνας ἔτι, αἵτινες θὰ ἔχωσιν ἐναντία φρονήματα, νὰ μὴ ἐπαναλάβῃ τὰ αὐτὰ, τυχούσης τῆς αὐτῆς περιστάσεως. Δὲν ὑπάρχει δὲ ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Τουρκία θὰ εὑρεθῇ συχνότατα εἰς τὰς αὐτὰς περιστάσεις, εἰς ἃς καὶ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲν ἄλλο ἀπαιτεῖται, ὅπως ἀποπεμφθῇ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἀλλοδαπὸς, ἢ ἡ μόρφωσις τῆς γνώμης τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει νὰ ἀρνηθῇ τὴν ξενίαν εἰς αὐτόν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ᾖναι τόσον ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα, οἷον παρέστησεν αὐτὸ πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ ἂν ἤθελον ἀπαιτεῖσθαι διὰ τὴν ἄρσιν αὐτὴν τῆς ξενίας βεβαιώσεις τινὲς καὶ ἔγγραφα περὶ τοῦ ζητουμένου ἀλλοδαποῦ, ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ παρουσιάζῃ τὰς αὐτὰς ἀποδείξεις, ἃς καὶ ἡ Γερμανικὴ ἐπαρουσίασε, διότι δύναται νὰ παρουσιάσῃ ἔνταλμα δικαστικὸν, μνημονεῦον τὰς ἀποδιδομένας πράξεις καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ ποινικοῦ νόμου. Τίς λόγος ὑπάρχει, ἵνα τότε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀρνηθῇ τὴν ἔκδοσιν; Μέχρι τοῦδε λόγος δὲν ὑπῆρχε, διότι δὲν ὑπῆρχε συνθήκη. Ἤδη ἐξεθάψαμεν καὶ τὴν διάταξιν τῶν διαβατηρίων, ἅτινα ἀποκλείσας ἐν τῇ ὁμιλίᾳ αὐτοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀντικατέστησε μὲ τὴν ἄρσιν τῆς ξενίας. Τί θὰ εἴπῃ ὅμως οἱαδήποτε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅταν μὲ τὸ κείμενον τοῦ λόγου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, μὲ τὰ πρακτικὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς θὰ βεβαιῶται, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπελαθῇ ἀλλοδαπὸς, καὶ θὰ ζητῇ ξένη οἱαδήποτε Κυβέρνησις τὴν ἄρσιν τῆς ξενίας; Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι κατέστη χειροτέρα ἤδη ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι τῶν ξένων, παρὰ ἐὰν ὑπῆρχε νόμος, ὡς ὑπάρχει ἀλλαχοῦ, ἐπιτρέπων τὴν καθ’ ὡρισμένας περιπτώσεις ἔκδοσιν τῶν ἀλλοδαπῶν, ἢ ἂν ὑπῆρχε σύμβασις ἡμῶν μετὰ ξένων Κρατῶν, ἐπιτρέπουσα τὴν ἔκδοσιν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ὑπῆρχον διὰ τὴν ἔκδοσιν περισσότεραι ἐγγυήσεις, διότι ἡ σύμβασις ἢ ὁ νόμος θὰ κατωνόμαζον τὰς πράξεις, διὰ τὰς ὁποίας μόνας θὰ ἐπετρέπετο ἡ ἔκδοσις, θὰ ὥριζον ἐγγυήσεις καὶ διατυπώσεις, μετὰ τὰς ὁποίας θὰ ἐπετρέπετο ἡ ἔκδοσις. Σήμερον οὐδὲν τούτων ὑπάρχει. Καυχώμεθα ὅτι ἐν τῇ ἐλλείψει νόμου καὶ συμβάσεων εἴμεθα ἐλεύθεροι, καὶ ὅτι ἀποφεύγομεν τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας θὰ εἴχομεν ἐκ τοιούτων συμβάσεων ἀπέναντι ξένων Κρατῶν. Ἀλλ’ ἐγὼ εὑρίσκω, ὅτι διὰ τοῦ προηγουμένου, ὅπερ καθιερώσαμεν, καὶ διὰ τῶν ἑρμηνειῶν, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἡ ἰδία Κυβέρνησις καὶ τὰς ὁποίας πιθανώτατα θὰ κυρώσῃ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, θὰ καταστήσωμεν τὴν θέσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν ἄλλων Κρατῶν, καὶ ἰδίως ἀπέναντι τοῦ ὁμόρου, πολλῷ χείρονα ἐκείνης, ἣν θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν, μὴ ὑπογράφοντες συνθήκας περὶ ἐκδόσεως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ θεωρῶ τὴν ἔξωσιν τοῦ Χαμμερστάϊν, ὡς ἐγένετο καὶ ὡς ἐδικαιολογήθη, ἢ ὡς προηγούμενον λίαν ἐπικίνδυνον. Ἤθελον δὲ συστήσει διὰ τοῦτο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, πρὸς πρόληψιν τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ μέλλον ἀπειλεῖ τὸ προηγούμενον τοῦ Χαμμερστάϊν, σπεύσῃ νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς νομοθεσίας, ὡς πρὸς τὴν ἔκδοσιν, καὶ μὴ ἀφήσῃ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ἐκδόσεως, διότι περὶ αὐτοῦ κυρίως πρόκειται, ὑπὸ οἱονδήποτε ὄνομα, εἴτε ἄρσεως τῆς ξενίας εἴτε ἄλλο, καὶ ἂν θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ καλύψῃ τὴν ἔκδοσιν, νὰ μὴ ἀφήσῃ, λέγω, αὐτὸ εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τῆς Διοικήσεως. Ἡ Διοίκησις ἀδύνατον, μὴ στηριζομένη εἰς νόμον, νὰ ἀντιστῇ εἰς αἴτησιν ἐκδόσεως, μετὰ τὸ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον καθιερώθη. Ἡ ἁβροφροσύνη ἐπιβάλλεται ἡ αὐτὴ πρὸς πάσας τὰς Κυβερνήσεις, ὅταν αἱ περιστάσεις ἦναι αἱ αὐταί. Ἐὰν ὅμως ἤθελε σπεύσει νὰ φέρῃ νόμον ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὑπάρχουσι τοιοῦτοι νόμοι καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ ὁρίζῃ εἰς ποίας περιστάσεις δύναται ὁ ἀλλοδαπὸς νὰ ἀπελαύνηται τοῦ Κράτους, ἐὰν λάβῃ, καὶ δύναται νὰ λάβῃ, πρόνοιαν, ὅπως ἐκ τοιούτου νόμου μὴ ὠφελῶνται ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν θέλομεν, ἐλλείψει ἐγγυήσεων, τοιαύτην ὠφέλειαν νὰ χορηγήσωμεν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν τόσον ἐχειροτέρευσε καὶ θὰ χειροτερεύσῃ ἀκόμη τὸ προηγούμενον τοῦ Χαμμερστάϊν. Ἀλλὰ καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ προηγουμένου τούτου, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ ἡ κρατοῦσα ἀβεβαιότης καὶ ἀμφισβήτησις περὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κράτους, ὁσάκις ζητῆται παρὰ ξένης Κυβερνήσεως ἀπέλασις ἀλλοδαποῦ ἐκ τῆς ἡμετέρας χώρας. Συχνότατα εὑρίσκεται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπέναντι τοιούτων αἰτήσεων. Δὲν ἀγνοοῦμεν τὰς ἀνάγκας τὰς πολιτικὰς, αἱ ὁποῖαι πολλάκις ὑποχρεοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐνδίδῃ εἰς παρακλήσεις τοιαύτας, διότι, ὅσον καὶ ἂν θέλωμεν νὰ μένωμεν ἀνεπηρέαστοι, ὅσον καὶ ἂν θέλωμεν νὰ δεικνύμεθα ἀνένδοτοι πρὸς παρακλήσεις, εἶναι ἀδύνατον νὰ ζῶμεν ὑπεράνω ὑποχρεώσεων καὶ ἀμοιβαιότητος καὶ ἀναγκῶν ἀπέναντι φιλικῶν Κυβερνήσεων τῶν ξένων Κρατῶν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐναντίον αὐτῶν τῶν ἠθικῶν καὶ πολιτικῶν ὑποχρεώσεων ἔχομεν ἀνάγκην νόμου, ὅστις ἀπέναντι ὅλων νὰ μᾶς προστατεύῃ, καὶ νὰ μὴ ἐκτιθέμεθα, ὁτὲ μὲν δυσαρεστοῦντες τοῦτον, ὁτὲ δὲ ἐκεῖνον. Διότι βεβαίως εἰς τοιαύτας δυσαρεσκείας θὰ φέρῃ ἡ ἐφαρμογὴ διαφόρου κανόνος ἐπὶ τῶν αὐτῶν περιστάσεων ὑπὸ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης Κυβερνήσεως ἡμῶν. Λοιπὸν ἔχομεν ἀνάγκην νομοθεσίας, ἥτις νὰ κανονίσῃ τέλος πάντων ὁριστικῶς, ὅπως ἐκανόνισε καὶ εἰς ἄλλα Κράτη τὸ ζήτημα τοῦτο, τὴν ἐξουσίαν δηλονότι τῆς Διοικήσεως ἀπέναντι τῶν αἰτήσεων ἀπελάσεως ἀλλοδαπῶν. Ἡ περίπτωσις εἶναι σπουδαιοτάτη, καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κενὸν ἐν τῇ νομοθεσίᾳ. Τὸ γενόμενον δ’ ἐν τῇ ὑποθέσει Χαμμερστάϊν μᾶς ἐπιβάλλει νὰ σπεύσωμεν. Τὸ προηγούμενον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔλαβε διαστάσεις εὐρωπαϊκὰς καὶ ἔγεινε παντοῦ γνωστὸν, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ μᾶς ὑποχρεώσῃ καὶ ὑποβάλῃ ἐφεξῆς εἰς ὑποχωρήσεις, εἰς τὰς ὁποίας βεβαίως οὐδεὶς ἐνόει, οὐδ’ ἡ Κυβέρνησις, οὐδ’ ἡ Βουλὴ ἥτις θὰ ἐπιδοκιμάσῃ τὸ μέτρον, νὰ ὑποβληθῶμεν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν, κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἐναντίος τῆς ἐκδόσεως, τῆς ἀπελάσεως—ὅπως θέλετε ὀνομάσατέ την—τοῦ Χαμμερστάϊν, ὅπως ἐγένετο, διότι θεωρῶ αὐτὴν προηγούμενον κάκιστον, ἀνατρέπον πᾶσαν τὴν μέχρι τοῦδε πολιτικὴν τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων καὶ καθιστῶν χείρονα τὴν θέσιν αὐτῶν, ἢ ἂν εἴχομεν συμβάσεις περὶ ἐκδόσεως καὶ νόμον περὶ ἐκδόσεως ἀλλοδαπῶν, καὶ νομίζω ὅτι ἡ μόνη θεραπεία τοῦ κακοῦ κεῖται εἰς τὴν ὑποβολὴν καὶ ψήφισιν νόμου, κανονίζοντος ὁριστικῶς τὰ τῆς ἀπελάσεως καὶ ἐκδόσεως, καὶ μηδενίζοντος ὅλας τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας τὸ προηγούμενον τοῦ Χαμμερστάϊν καθιέρωσε.

§92Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Συμφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὰς ὁμολογουμένως ὀρθοτάτας παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος. Ἐὰν πρὸ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ ἡ θέσις ἡμῶν δὲν ἦτο εὐάρεστος διὰ πολλοὺς λόγους, βεβαίως ἀπειλούμεθα ὑπὸ πολλῶν ἐξωτερικῶν κινδύνων μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Εὑρίσκομαι ὅμως εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προσθέσω ὀλίγας τινὰς λέξεις, ἵνα εἴπω, ὅτι δὲν πιστεύω νὰ ἀνῃρέθησαν ὅσα δύο ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ ἐγὼ ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, δι’ ὅσων ἀπήντησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης συνάδελφος· διότι ἀκαίρως ἀνέλαβε νὰ ὑπομνήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἡρωϊκὰ κατορθώματα τῶν προγόνων τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν. Διότι τίς δὲν δύναται ν’ ἀποκαλύψῃ τὴν κεφαλὴν μετὰ σεβασμοῦ πρὸ τῶν ἡρωϊκῶν ἐκείνων κατορθωμάτων, καὶ μάλιστα πρὸ τῶν προγόνων τοῦ ἑνὸς τῶν κ. Ὑπουργῶν, τοῦ ὁποίου ἡ οἰκογένεια συνδέεται μὲ ὅλως ἡρωϊκὰ καὶ ὑπεράνθρωπα κατορθώματα; Ἀλλὰ πρόκειται περὶ τούτου; Ἐγὼ ἁπλῶς ἠθέλησα νὰ ἀνατρέξω εἰς ἀπωτάτους χρόνους, καὶ ὡμίλησα περὶ ἀπωτάτων προγόνων, ὡμίλησα περὶ τῶν ἀρχαίων Σπαρτιατῶν καὶ τῶν ἀρχαίων Ἀθηναίων. Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος ἐφάνη εὐτυχέστερος ἐμοῦ, οὐχὶ διότι ἐχαρακτήρισε μικροῦ λόγου ἀξίαν τὴν ἡμετέραν συζήτησιν, ἀλλὰ διότι ἐχαρακτήρισεν αὐτὴν Ἀβδηριτικήν. Καὶ εἶναι ὄντως Ἀβδηριτικὴ, ὅταν γεγονὸς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τελεσθὲν πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἡμῶν συζητῆται καὶ ὑπὸ τύπον σπουδαιότητος ἀντικρούηται. Μήπως νομίζουσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, ὅτι δύνανται νὰ καλυφθῶσιν ὄπισθεν τῶν δακτύλων των; Ὁμολογουμένως μετὰ πολλῆς ἐπιτυχίας ἐχαρακτήρισεν ἀβδηριτικὴν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς τὴν συζήτησιν· διότι, ἐὰν ἐρωτήσητε πάντες ὑμεῖς τὰς συνειδήσεις σας, οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν θέλει πιστεύσει οἱανδήποτε ἐκ τῶν ἀπαντήσεων τῶν διαφόρων ἐκδόσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ πάντες θέλουσι παραδεχθῆ, ὅτι πρόκειται περὶ ἐκδόσεως τοῦ χειρίστου εἴδους. Ἀλλ’ εἰς ἐμὲ αἴσθησιν προὐξένησεν ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡμίλησε, διότι ὡμίλησε περὶ ἀλληλεγγύης ἐν τέλει ὑπουργικῆς, καὶ ἐταύτισε τὴν τύχην αὑτοῦ μετὰ τῆς τύχης τοῦ συναδέλφου του ἐν τῇ προκειμένει συζητήσει. Ἀλλ’ οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν ἢ νὰ ἀντικρούσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν μετὰ πάσης δυνάμεως, νὰ ἀντικρούσῃ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ τῆς αὐτῆς ὁρμῆς, νὰ διαψεύσῃ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Κυβερνήσεως, τῶν ὁποίων τὰς ἐκθέσεις προσεκόμισε πρὸ μικροῦ. Ἐξενίσθη ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διατὶ ἀπηριθμήσαμεν τοὺς συγγραφεῖς, καὶ λησμονεῖ, ὅτι τὸ παράδειγμα ἔδωκεν εἰς ἡμᾶς ὁ συνάδελφός του Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἢ μήπως ἤθελε νὰ ἀφήσωμεν ἄνευ ἀπαντήσεως τὰς περιέργους ἐκείνας καὶ συγκεχυμένας θεωρίας, ὅπου δὲν διακρίνει τις ποῦ ἄρχεται ἡ ἀπέλασις καὶ ποῦ λήγει ἡ ἔκδοσις; Ἀντέκρουσε τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι λέγει πρὸς ἡμᾶς: «Τί ἀναφέρεται περὶ ἐκδόσεως εἰς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου;» Εἶναι τρεῖς ἡμέραι ἀφ’ ὅτου ἐλέχθησαν, εἶναι ἐνταῦθα, ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ θὰ ἐνθυμούμεθα πάντες, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν μετὰ πεποιθήσεως ἔλεγε: «Τί θέλετε; θέλετε νὰ τὴν χαρακτηρήσητε ἔκδοσιν; Ἐν τῷ δικαιώματί μου ἐξέδωκα». Ἔρχεται ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ λέγει: «οὐχί! δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ποιήσωμεν ἔκδοσιν». Ἀλλὰ δὲν ἐσταμάτησεν ἐκεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· τὸν πόλεμον ἐκίνησε καὶ κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις μᾶς εἶπεν, ὅτι προέβη εἰς τὰ μέτρα αὐτὰ, ἵνα ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον περὶ διαβατηρίων. Ἠρνήθη τὴν ξενίαν εἰς τὸν Χαμμερστάϊν, διότι ἦλθεν ἄνευ διαβατηρίου καὶ ὑπὸ ψευδώνυμον. Καὶ λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός: ὄχι! δὲν πρόκειται περὶ τούτου, δὲν πρόκειται περὶ ἐκδόσεως, ὡς ἔλεγεν ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν πρόκειται περὶ ἀπελάσεως καὶ περὶ παραβάσεως τῶν περὶ διαβατηρίων διατάξεων· αὐτὰ εἶναι ἄσχετα· ἄσχετα εἶναι καὶ τὰ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ ἀστυνόμου Τσακίρη, τῇ φερούσῃ χρονολογίαν 15 Δ/βρίου, ὑποβληθείσῃ ὅμως δι’ ἐγγράφου τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας μὲ χρονολογίαν 20 Δεκεμβρίου, μὲ ὕφος, τὸ ὁποῖον μυρίζει πάρα πολὺ διπλωματικὴν ἱκανότητα. Ἀλλὰ περὶ τίνος πρόκειται; Ἄρνησις φιλοξενίας! Καὶ ποῦ στηρίζεται αὐτὸ τὸ δικαίωμα, δὲν μᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου! Τί λοιπὸν συνέβη; Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἀνέφερε πρὸ μικροῦ μίαν ἔκδοσιν, ἡ ὁποία τίς οἶδε πῶς ἔλαβε τὴν κυκλοφορίαν της καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπανῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Περὶ τοῦ γεγονότος, ὅπερ ἔλαβε χώραν τὴν 15 Δεκεμβρίου, ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἀλλοδαπὰς ἐφημερίδας καὶ ἐκεῖθεν μετεφράσθη εἰς τὰς ἑλληνικὰς ἄνευ σχολίων, ὅτι «ὁ πρέσβυς τῆς Γερμανίας βαρῶνος Πλέσσεν ἐπενόησε στρατήγημα, ὅπερ ἐκρίθη αὐστηρότατα ἐν τοῖς πολιτικοῖς κύκλοις τῶν Ἀθηνῶν, πρὸς ἐξουδετέρωσιν τῆς δυσχερείας, ἣν συνεπήγεν ἡ μὴ ὕπαρξις συνθήκης ἐκδόσεως μεταξὺ Γερμανίας καὶ Ἑλλάδος. Ὁ πρέσβυς ἐδήλωσε πρὸς τὰς ἀρχὰς, ὅτι Ἔρβερτ ἦτο τὸ ψευδώνυμον τοῦ Χαμμερστάϊν, ὅστις ἦτο ἐπικίνδυνος ἀναρχικὸς, βυσσοδομῶν ἀπόπειραν ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ Πλέσσεν. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπήλασε τὸν Ἔρβερτ, καὶ ἔμαθε μόνον ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Χαμμερστάϊν, ὅτε οὗτος ἐπεβιβάσθη τοῦ ἀτμοπλοίου, ἐφ’ οὗ εὑρίσκετο ὁ Γερμανὸς ἀστυνομικὸς ὑπάλληλος, ὅστις καὶ τὸν συνέλαβε.» Ἀλλὰ τὸ δημοσίευμα τοῦτο ἀνῃρέθη δι’ ἀνακοινωθέντος, ὡς ἠκούσατε. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προσεπάθησε δι’ ὅλης τῆς εὐγλωττίας καὶ τῆς γνωστῆς εἰς πάντας ἡμᾶς δεινότητός του νὰ μεταδώσῃ εἰς ἡμᾶς τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ ἱερὸν πῦρ, ἡ ἱερὰ ἀγανάκτησις ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία τὸν παρώρμησεν, ὅπως προβῇ εἰς τὸ μέτρον τῆς ἀπελάσεως, διότι ὁ κ. Χαμμερστάϊν ἐδημοσίευεν ἄρθρα ἐφάμιλλα τοῦ Ἀμποῦ. Ἀλλὰ τίς ἐξ ἡμῶν ἀγνοεῖ, ὅτι ἡ δημοσίευσις αὐτῶν τῶν ἄρθρων ἐγένετο γνωστὴ μετὰ 20 καὶ 30 ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἀπελάσεως; Καὶ ἀπεδόθησαν ταῦτα εἰς τὸν Χαμμερστάϊν, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται καὶ τοῦτο νὰ βεβαιώσῃ, διότι οὐδεμίαν ὑπογραφὴν ἔφερον. Καὶ ἐν τούτοις ὡς μόνην δικαιολογίαν φέρει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀποτεινόμενος πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους, ὅτι ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, ὑπεραμυνόμενος τῆς ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας. Τὸ συμπέρασμα τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἦτο, ὅτι, βλέπων τὸν κίνδυνον τοῦ κλυδωνιζομένου ἀκατίου τῶν συναδέλφων του, ἔλαβε τὸ πηδάλιον καὶ ἔῤῥηξε κραυγήν: «ἢ ὅλοι ἢ οὐδείς!» Καὶ ἡ φωνὴ αὕτη δὲν δύναται ἢ νὰ προξενήσῃ αἴσθησιν. Δὲν ἐπαινῶ ἐγὼ τὴν γενναιότητα αὐτήν, διότι ὁ,τιδήποτε καὶ ἂν συμβῇ, τὸ γεγονὸς ἔλαβε χώραν, καὶ ὅταν ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου ἐζημιώθη ὁ τόπος, ὅταν ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου ἀπειλοῦνται κίνδυνοι μέλλοντες, ἡ γενναιότης αὕτη δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸ καλὸν τοῦ τόπου.

§93Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβῶμεν εἰς ἕτερον θέμα, χωρὶς νὰ ἐξαγάγωμεν ἕν οἱονδήποτε συμπέρασμα ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε λεχθέντων. Ἐπὶ μακρὸν ἀπησχολήθη ἡ Βουλὴ περὶ κυβερνητικῆς καὶ ὑπουργικῆς εὐθύνης, καὶ ἐννοεῖ πᾶς τις, ὅτι οὔτε προσῆκον οὔτε ὀρθὸν εἶναι νὰ μεταβῶμεν εἰς ἄλλο θέμα, χωρὶς νὰ λάβωμεν μίαν ἀπόφασιν. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι σωματεῖον φιλολογικὸν, ὅπου γίνονται ἀκαδημαϊκαὶ συζητήσεις, εἶναι σῶμα πολιτικὸν, καὶ τὰ πολιτικὰ σώματα λαμβάνουσιν ἀποφάσεις, καὶ διὰ τοῦτο ὡς πόρισμα τῆς γενομένης συζητήσεως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὴν ἀκόλουθον πρότασιν: «Ἡ Βουλή, ἐπιδοκιμάζουσα τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ἐπεισόδιον τοῦ βαρώνου Χαμμερστάϊν, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.» Καὶ παρακαλῶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτῆς.

§94ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ, ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, θὰ ἐπεθύμουν, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἡ παροῦσα συζήτησις χαρακτηρισθῇ ὡς ἁπλῶς ἀκαδημαϊκή, οὐδεμίαν ἔχουσα πολιτικὴν σημασίαν. Γνωρίζομεν πάντες, ὅτι δύο εἶναι οἱ κίνδυνοι, τοὺς ὁποίους οἱ ξένοι, καταφεύγοντες εἰς ἄλλα Κράτη, διατρέχουσι νὰ ἀποβληθῶσι τῶν Κρατῶν τούτων, ὁ πρῶτος εἶναι ὁ κίνδυνος τῆς ἐκδόσεως αὐτῶν, ὁσάκις ὑπάρχῃ συνθήκη ὑποχρεοῦσα τὸ Κράτος, εἰς τὸ ὁποῖον καταφεύγει ὁ παρ’ ἄλλου Κράτους ἢ παρὰ τῆς ἰδίας αὐτοῦ πατρίδος καταδιωκόμενος, νὰ ἐκδώσῃ αὐτόν· ὁ δεύτερος κίνδυνος εἶναι ὁ τῆς ἀπελάσεως τοῦ καταφεύγοντος, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν οὗτος παρουσιάζει στοιχεῖα γνωστὰ ἐκ τῶν προτέρων πράξεως ἐπικινδύνου, ἐπιβαλλούσης εἰς τὸ Κράτος, εἰς ὃ κατέφυγε, τὴν ἀπέλασιν αὐτοῦ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ νομικοῦ ζητήματος, τὸ πότε ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Κράτος, πρὸς ὃ κατέφυγε ξένος τις, ἡ ἀπέλασίς του, διότι ἀρκετὰ ἀνεπτύχθη τοῦτο. Σήμερον ὅμως ἡμεῖς ἐρχόμεθα νὰ καθιερώσωμεν καὶ τρίτην περίπτωσιν ἀπελάσεως, ἄγνωστον εἰς πάντα τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη, τὴν περίπτωσιν τῆς ἀρνήσεως τῆς ξενίας. Ἡ περίπτωσις ἀρνήσεως ξενίας δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, εἰμὴ ἁπλῆ ἀφορμὴ ἀπελάσεως, εἶναι δικαιολογία ὑπερβολικῶς ἐλαστική, ἥτις θέτει εἰς κίνδυνον τὴν ἀνεξάρτητον ἐνέργειαν παντὸς ἐλευθέρου Κράτους. Καθιεροῦντες ἡμεῖς πρωτοτύπως τὴν θεωρίαν ταύτην, ὑποτάσσομεν τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς πᾶσαι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις καὶ αἱ Βουλαὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ παραδεχθῶσιν. Ὑποτάσσομεν αὐτὸ εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅπως εἴτε ἕνεκα λόγων ἁβρότητος, εἴτε καὶ ἕνεκα λόγων συμφέροντος, μὴ δύνηται νὰ δικαιολογήσῃ ἄρνησιν εἰς οἱανδήποτε αἴτησιν ἄλλου Κράτους πρὸς ἀπέλασιν οἱουδήποτε ἐκ τῶν ὑπηκόων αὐτοῦ, προσελθόντος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ δικαιολογηθῶμεν ἀπέναντι ἔθνους, πρὸς τὸ ὁποῖον θὰ ὀφείλωμεν εἴτε νὰ φανῶμεν ἁβρόφρονες, εἴτε νὰ φανῶμεν εὐχάριστοι καὶ περιποιητικοὶ, χάριν οἱουδήποτε συμφέροντος, ἀρνούμενοι νὰ θεωρήσωμεν τὸν παρ’ αὐτοῦ καταδιωκόμενον καὶ καταφυγόντα εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς ἀνάξιον τῆς φιλοξενίας ἡμῶν. Οὐδεὶς νόμος ἐσωτερικὸς καὶ οὐδεμία διάταξις τοῦ ἀλληλεθνοῦς δικαίου θέτει ὅρια εἰς τὴν δικαιολογίαν καὶ τὴν πρόφασιν ταύτην τῆς ἀρνήσεως ξενίας. Καθιεροῦντες δὲ ἡμεῖς τοιαύτην ἀρχὴν, θὰ εὑρεθῶμεν πολλάκις εἰς τὴν ἀνάγκην, ὄχι μόνον διὰ κοινὰ ἐγκλήματα, ἀλλ’ ἴσως καὶ διὰ πολιτικὰ ἀκόμη, νὰ μὴ δυνηθῶμεν νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς ἄλλο Κράτος, μέγα ἢ μικρὸν, τὴν παραδοχὴν τῆς αἰτήσεώς του, χωρὶς νὰ φανῶμεν πρὸς αὐτὸ, ὅτι στερούμεθα ἁβρότητος, ἢ ὅτι δὲν εἴμεθα εὐλαβεῖς πρὸς τὴν αἴτησίν του. Ἀφοῦ τοιοῦτον θέλομεν νὰ καθιερώσωμεν προηγούμενον δι’ ἄλλους, τὸ προηγούμενον δηλ. ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν ξενίαν ἄνευ νομίμου λόγου καὶ διατυπώσεων καὶ ἄνευ βάσεώς τινος, θὰ ὑποταχθῶμεν εἰς τὰς συνεπείας αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἐπεθύμουν νὰ χαρακτηρισθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν ὡς ἀκαδημαϊκὴ ἡ παροῦσα συζήτησις, καὶ νὰ μὴ δοθῇ εἰς αὐτὴν πολιτικὸς χαρακτηρισμὸς, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα διὰ τὸν τόπον. Εὔχομαι νὰ ἐννοηθῇ ἡ ἔννοια, ἣν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ψῆφος ἡμῶν αὕτη, καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ τις, ὅπως λάβῃ τὸν χαρακτῆρα πράξεως πολιτικῆς, ἀλλὰ νὰ ἀφεθῇ νὰ παρέλθῃ ὡς ἀκαδημαϊκὴ συζήτησις.

§95Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ὑποθέτει ὅτι ἡ Βουλὴ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὁ Φιλολογικὸς Σύλλογος Κωνσταντινουπόλεως, ἢ ὁ Φιλολογικὸς Σύλλογος «Παρνασσὸς», ἢ ὅτι εἶναι ἡ «Φοιτητικὴ Ἕνωσις», καὶ φρονεῖ, ὅτι, ἀφοῦ ἐπρότεινεν ἓν θέμα πρὸς συζήτησιν, ἡ ὑπόθεσις ἔληξεν, ἀφοῦ συνεζητήσαμεν τὸ προταθὲν θέμα. Εἶναι ὄντως πρωτότυπος συνταγματικὴ θεωρία! Ἐγὼ ὑπέλαβον, ὅτι ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄνδρου ἦτο ἐπερώτησις κοινοβουλευτικὴ, σκοποῦσα ἔλεγχον τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, ὁ δὲ ἔλεγχος τῶν κυβερνητικῶν πράξεων καταλήγει εἰς ἓν τῶν δύο εἰδῶν εὐθύνης, εἴτε εἰς ἐπιζήτησιν πολιτικῆς εὐθύνης, εἴτε εἰς ἐπιζήτησιν ποινικῆς εὐθύνης. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποφήνηται γνώμην ἐπὶ ἑκατέρου τῶν δύο τούτων εἰδῶν τῆς εὐθύνης. Ἂν νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ ζητήσῃ ποινικὴν εὐθύνην, προβαίνει εἰς σύστασιν ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἂν δὲ ἐγκρίνῃ νὰ ζητήσῃ πολιτικὴν εὐθύνην ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς, ψηφίζει πρότασιν ἡμερησίας διατάξεως, δυσμενῆ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπικρίνουσαν τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως· ἂν δὲ νομίζῃ ὅτι οὐδεμίαν πρέπει νὰ ζητήσῃ εὐθύνην, ψηφίζει ἡμερησίαν διάταξιν, ἥτις δεικνύει τὴν ἔγκρισιν τῶν γενομένων ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ νὰ τελειώσῃ συζήτησις ἄνευ προτάσεως, χωρὶς νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἀλλὰ ἡ Βουλὴ νὰ χαρακτηρίσῃ τὰ λεχθέντα ὡς φιλολογικὴν συζήτησιν καὶ νὰ μεταβῇ εἰς ἄλλα θέματα, αὐτὸ εἶναι πρωτότυπον εἶδος πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον θέλω παρακαλέσει τὸν συνάδελφον νὰ μὴ τὸ λησμονήσῃ, ἄν ποτε γείνῃ μέλος Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ νὰ τὸ προτείνῃ τότε, ἵνα ἀναγραφῇ ἐν τῷ θεμελιώδει νόμῳ.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης δὲν ὑπέλαβε τὴν Βουλὴν ὡς σύλλογον «Παρνασσὸν» ἢ σύλλογον «Φοιτητικῆς Ἑνώσεως». Ἠθέλησε νὰ ἐπικαλεθῇ τὴν φρόνησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν ταύτην στιγμὴν ἐζήτησε παρ’ αὐτοῦ, ὅπως μὴ ζητήσῃ νὰ καθιερώσῃ δι’ ἑνὸς ζητήματος ἐμπιστοσύνης προηγούμενον εἰς βάρος τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας. Δυστυχῶς καὶ ἡ ἔκκλησις αὕτη ἐκ μέρους τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε ματαία, κατελήξαμεν δὲ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατέδειξεν ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου, εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀριθμῶν, ζήτημα τὸ ὁποῖον θίγει εἰς τὰ καίρια τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς πατρίδος μας, ζήτημα τὸ ὁποῖον θίγει τὴν ἀξιοπρέπειαν ἡμῶν. Νομίζει ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι δύναται νὰ κριθῇ διὰ μιᾶς ψηφοφορίας; ἄς σπεύσῃ εἰς αὐτὴν, ἀλλ’ οὐδεὶς ἐκ τῆς ψηφοφορίας αὐτῆς θὰ μεταβάλῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει περὶ τῆς πράξεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι ἤδη ἀναγεγραμμένη εἰς τὰς δέλτους τὰς κυβερνητικάς. Δυστυχῶς ὅμως δὲν βαρύνει μόνον αὐτὴν, βαρύνει τὴν ὅλην Ἑλληνικὴν Πολιτείαν.

§97Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προτείνῃ ἔκκλησιν εἰς τὴν φρόνησιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι τοιουτοτρόπως ὑβρίζει τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Κοινοβουλίου, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει Πρόεδρον Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἄνθρωπον, τοῦ ὁποίου ἡ φρόνησις εἶναι ἐν ἀμφιβόλῳ. Τοιαύτην δὲ γλῶσσαν ὑβριστικὴν δὲν θέλει ποτὲ ἀποδεχθῆ τὸ Κοινοβούλιον. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἐὰν ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην, οὐδεὶς περιορίζει αὐτὸν νὰ τὴν ἀναγγείλῃ, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην αὐτοῦ εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἤθελεν εἶσθαι χυδαία τυραννία, ἐὰν ὀλιγάριθμος Ἀντιπολίτευσις, ἠδύνατο νὰ ἔρχηται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, νὰ προβάλλῃ ζητήματα, νὰ ἐπικρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ παριστᾷ αὐτὴν ὡς προδίδουσαν καὶ τὸ πολίτευμα καὶ τοὺς νόμους καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἠθικὴν τῆς χώρας, μετὰ τοῦτο δὲ νὰ προβάλλῃ, ὅτι αἱ συζητήσεις αὐταί εἰσι φιλολογικαί, καὶ νὰ ἀπέρχηται. Τακτικὴ τοιαύτη ἁρμόζει εἰς τοὺς ὑβρίζοντας καὶ μετὰ τὰς ὕβρεις φυγοδικοῦντας, οὐχὶ δὲ εἰς μέλη τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐκπλήξεως ὄντως εἶναι ἄξιον νὰ ἀκούῃ τις τοιαύτας ἀξιώσεις. Ἄν συμβαίνῃ νὰ ἔχητε ἐναντίαν γνώμην, δὲν σᾶς ἐπικρίνομεν, ἀλλὰ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὑποστηρίζητε, ὅτι ἡμεῖς, οἱ ἔχοντες ἐναντίαν γνώμην, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκδηλώσωμεν αὐτὴν, καὶ νὰ καταρτίσωμεν οὕτως ἀπόφανσιν τοῦ Κοινοβουλίου, ἥτις νὰ ἀποφήνηται ὅτι ἐπράξαμεν ὅ,τι εἴχομεν δικαίωμα νὰ πράξωμεν, ὡς Κυβέρνησις Κράτους, ὀφείλουσα νὰ ἀμύνηται ὑπὲρ τῶν συμφερόντων αὐτοῦ, καὶ νὰ ἀποσοβῇ πᾶσαν ζημίαν, ἥτις ἀπειλεῖται κατὰ τῶν συμφερόντων αὐτοῦ.

§98ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδεὶς ἐννοεῖ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας, μήτε ν’ ἀπαιτήσῃ παρ’ ἄλλου τὴν μεταβολὴν τῆς γνώμης του, ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ παρεμποδίσῃ οἱονδήποτε Βουλευτὴν νὰ δείξῃ τοὺς κινδύνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἐκτίθεται ἡ Πολιτεία διὰ μιᾶς ψηφοφορίας. Οὐχὶ ἐν τῷ τέλει τῆς κοινοβουλευτικῆς περιόδου, ἀλλὰ εἰς τὰς ἀρχὰς ἄλλων κοινοβουλευτικῶν περιόδων ἐλέγομεν πρὸς ἄλλην Κυβέρνησιν, ὅτι διὰ τῶν ἀριθμῶν ὠθεῖ τὸ Κράτος εἰς τὴν χρεωκοπίαν, καὶ λέγοντες τοῦτο, ἐξεπληροῦμεν καθῆκον, καθῆκον ἱερόν. Ἄν δὲ τότε ἡ πλειονοψηφία, εἰς τὴν ὁποίαν εἴτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἴτε ἐγὼ δὲν ἀνήκομεν, ἄν, λέγω, ἡ πλειονοψηφία ἡ τότε δὲν παρεσύρετο ἐκ τῆς ὁρμῆς τῆς συζητήσεως, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἄλλο τι, ὅπως ψηφίσῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ὑπεδεικνύομεν ὡς ὀλέθρια διὰ τὸν τόπον, ἡ Ἑλλὰς δὲν ἤθελεν εἶσθαι σήμερον ἐν καταστάσει χρεωκοπίας, ἀλλ’ ἤθελε προλάβει τὸ μέγα δυστύχημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς κατέῤῥιψε τὴν πατρίδα ἡμῶν. Ὅπως δὲ τότε ἐξεπληροῦμεν καθῆκον, θέλοντες νὰ παρεμποδίσωμεν τὴν πλειονοψηφίαν διὰ τοῦ λόγου, οὕτω καὶ σήμερον ἐκπληροῦμεν καθῆκον, λέγοντες εἰς τὴν πλειονοψηφίαν: «μὴ καθιερώνῃς ἓν προηγούμενον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα ἐπιβλαβῆ, καὶ ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν ἀνάλογα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπόφασις ἄλλης πλειονοψηφίας εἶχε διὰ τὸν τόπον ἡμῶν ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν.» Δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ παρεμποδίσωμεν ὑμᾶς νὰ λάβητε τὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας θέλετε, ἀλλ’ ἔχομεν τὸ καθῆκον νὰ σᾶς εἴπωμεν ποῖαι ἔσονται αἱ συνέπειαι τῶν ἀποφάσεων ὑμῶν· λάβετέ τας, ἀλλὰ δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρὸς, ὅτε θὰ ἐννοήσητε τὸ βάρος τῆς εὐθύνης τῶν ἀποφάσεων ὑμῶν τούτων.

§99Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης παραβάλλει τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, πρὸς συνεχῆ πολιτικὴν, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη ἐπὶ δεκαετίαν, πρὸς πολιτικὴν οἰκονομικὴν, ἡ ὁποία ἀπετελέσθη ἀπὸ ἀριθμὸν μέγαν νόμων οἰκονομικῶν, οἵτινες ἐκανόνισαν καὶ διεῤῥύθμισαν τὴν πολιτικὴν ἐκείνην. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης ἔχει τὴν εὐτυχίαν καὶ δύναται νὰ καυχηθῇ, ὅτι, ἀφοῦ συνέπραξεν εἰς τὸ νὰ τεθῶσιν αἱ βάσεις τῆς οἰκονομικῆς ἐκείνης πολιτικῆς, ὑποστηρίζων τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐπροτείνοντο τότε, τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ δανείου τῶν 170,000,000, καὶ τῆς ἄλλης οἰκονομικῆς πολιτικῆς...

§100ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβές.

§101Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. ἔχει τὴν εὐτυχίαν καὶ δύναται νὰ καυχηθῇ, ὅτι μετὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, κατὰ τὸ 1886, ἐννόησε τέλος πάντων τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἐκηρύχθη κατὰ τῆς πολιτικῆς ἐκείνης. Ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ ἐκείνη ἦτο ἀποτέλεσμα ἀριθμοῦ νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐπεβάρυνον τὸ Κράτος διὰ δανείων, οἱ ὁποῖοι εἰσῆγον τὴν σπατάλην ἐν τῇ διοικήσει, οἱ ὁποῖοι παρίστων ψευδῆ ἀποτελέσματα προϋπολογισμῶν, διὰ νὰ ὑποκλέπτωσι τὴν πίστιν τῶν δανειστῶν, καὶ νὰ ἑλκύωσι τὰ κεφάλαια αὐτῶν. Ἡ πολιτικὴ, τὴν ὁποίαν μετερχόμεθα, δὲν εἶναι ἡ πολιτικὴ ὀλέθρου καὶ κινδύνου. Διατηροῦμεν πλῆρες τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ, ἂν καὶ πότε πρέπῃ νὰ ἀρνῆται τὴν ξενίαν. Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ βλάψῃ τὴν Ἑλλάδα. Ἂν σεῖς φρονῆτε τὸ ἐναντίον, εἶσθε κύριοι νὰ ψηφίσητε ὡς θέλετε, ἀλλ’ ἂν φρονῆτε τὸ ἐναντίον, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιῶτε νὰ ἔχωμεν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ φιλολογικὰς συνεδριάσεις. Αἱ Βουλαὶ δὲν εἶναι Σχολαί, εἰς τὰς ὁποίας συζητοῦνται δόγματα, εἴτε ἐπιστημονικὰ εἴτε φιλολογικά, αἱ Βουλαὶ συζητοῦσιν, ἐλέγχουσαι τοὺς Ὑπουργούς. Θέλετε νὰ ἐλέγξητε τοὺς Ὑπουργοὺς, καὶ διστάζετε νὰ ὑποβληθῆτε εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς! Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐλέγχει, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ ὑπομένῃ καὶ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Κοινοβουλίου ἐπὶ τῶν ἐλέγχων αὐτοῦ.

§102ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐσκεπτόμην νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατηγόρησαν τὴν πρώην Κυβέρνησιν Τρικούπη, ἀναγκάζομαι ν’ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἦτο συνυπουργὸς τοῦ σημερινοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἄλλοτε, καὶ πρώην φίλος αὐτοῦ, ἀναχωρήσας δὲ ἐξ Ἀθηνῶν καὶ ἀφιχθεὶς εἰς Παρισίους, πρῶτος εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται ἐν χρεωκοπίᾳ. Ὥστε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτὴς ἔκτοτε ἐβεβαίωσαν καὶ ἐκήρυξαν τὴν χρεωκοπίαν τῆς Ἑλλάδος. Ἑπομένως δὲν δικαιοῦνται νὰ μέμφωνται τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Τρικούπη, ἡ ὁποία εἰργάσθη ὑπὲρ τοῦ τόπου τόσον, ὅσον οὐδεμία ἄλλη Κυβέρνησις, καὶ ὅ,τι σήμερον ἔχει ἡ Ἑλλὰς καὶ ὅ,τι δύναται νὰ παρουσιάσῃ καλὸν, ὀφείλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην. Ἐν δέοντι δὲ θέλω ἐπανέλθει καὶ θέλω ἀναπτύξει τοῦτο.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύττω τὴν συζήτησιν περατωμένην. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Ἡ πρότασις αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλή, ἐπιδοκιμάζουσα τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ἐπεισόδιον τοῦ βαρώνου Χαμμερστάϊν, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Σπυρ. Τσιτσάρα καὶ Σπ. Βαρζέλη, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 133. Ἐκ τούτων 115 εἶπον Ναὶ καὶ 18 εἶπον Ὄχι. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 11 μ. μ.