1896.02.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11

Τῆς 8 Φεβρουαρίου 1896.

(Πέμπτη).

Ὥρα 4 μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ν. Δρόσου).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ μετά τινας διορθώσεις ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§2Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κληθεὶς ἤδη ἀπὸ τῆς παρελθούσης συνόδου νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐπιμελῶς ἀπέφυγον κατ’ ἐκείνην νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδια ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οὐδεμίαν εἶχον εἰδικότητα περὶ τὰ τοῦ ναυτικοῦ, καὶ πολὺ ὀλίγας μελέτας εἶχον ποιήσει περὶ τῶν ἀφορώντων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἐνόμισα ἄρα, ὅτι συνετώτερον καὶ πρακτικώτερον καὶ ἐθνωφελέστερον ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν περιωριζόμην εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κειμένων νόμων ἢ εἰς τὴν μεταβολὴν αὐτῶν ἀμελετήτως καὶ τυχαίως. Διότι ἀνέκαθεν ἐπίστευσα, ὅτι ὀλιγωτέρα ζημία εἰς τὰ Κράτη ἐπέρχεται, ἂν κυβερνῶνται ταῦτα ἔστω καὶ διὰ κακῶν ἢ μετρίων νόμων, ἢ ἂν νομοθετῶνται νόμοι εἰκῇ καὶ τυχαίως. Κατὰ τὸ μακρὸν ὅμως διάστημα τῶν διακοπῶν, ζητήσας τὴν ἐπικουρίαν εἰδικῶν ἀνδρῶν, κυρίως δὲ τῶν διευθυνόντων τὰ τμήματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ πρωτίστως τυχὼν τῆς εἰλικρινοῦς καὶ ἐνθουσιώδους ὑποστηρίξεως καὶ διαφωτίσεως ἐκ μέρους τῆς Α. Β. Ὑψηλότητος τοῦ βασιλόπαιδος Γεωργίου, οὗτινος ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ὁμολογήσω καὶ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὸν ἐνθουσιασμὸν ὑπὲρ τῶν ναυτικῶν τοῦ Κράτους πραγμάτων, προσεπάθησα νὰ συντάξω νομοσχέδια, ἀφορῶντα εἰς τὴν κατά τε τὸ δυνατὸν καὶ τὸ ἐφικτὸν βελτίωσιν τῶν ναυτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας. Τὴν εἰσαγωγὴν τῶν νομοσχεδίων τούτων θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ ποιήσωμαι ὑμῖν. Καὶ κατὰ πρῶτον μὲν, Κύριοι, καταθέτω νομοσχέδιον περὶ ὑπολογισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς προφυλακίσεως εἰς τὴν καταγιγνωσκομένην ποινήν. Ὡς γινώσκετε, κατὰ πρῶτον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐν 1887 ἔτει εἰσήγαγε νομοθέτημα, καθ’ ὅ, κατὰ τὰς διακρίσεις, ἃς ὁ νόμος ποιεῖ, ὑπολογίζεται ἐν τῷ χρόνῳ τῆς ποινῆς ἡ προφυλάκισις. Τὸν στρατιωτικὸν νομοθέτην ἀπεμιμήθη ὁ νομοθέτης τῆς κοινῆς ποινικῆς νομοθεσίας. Καὶ τοιουτοτρόπως ἔχομεν τὸν νόμον ͵ΒΙΔʹ τῆς 11 Ἰουλίου 1892 ἔτους, καθ’ ὃν ἡ προφυλάκισις λογίζεται ἐν τῷ χρόνῳ τῆς ποινῆς. Τὰς διατάξεις τοῦ τελευταίου τούτου νόμου, οὔσας τακτικωτέρας τε καὶ μᾶλλον μεμελετημένας, ἠκολούθησα ἐν τῷ εἰσαγομένῳ νομοσχεδίῳ, ὅπερ μετ’ ἐκθέσεως αἰτιολογικῆς κατατίθημι εἰς τὴν Βουλήν. Πρὶν ἢ φθάσωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ τρία θωρηκτὰ, ὑπῆρχεν ὁ νόμος ᾼΡΟϚʹ, ὅστις ἐν ἄρθρῳ 17 ἔλεγεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ πολεμικοῦ πλοίου δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσι πλείονες τοῦ ἑνὸς μηχανικοί, φέροντες βαθμὸν ἀξιωματικοῦ. Ἀλλὰ ὁ νόμος οὗτος ἀπεδείχθη οὐχὶ ὀρθὸς, ἀφ’ ἧς κατέπλευσαν εἰς τὴν χώραν ἡμῶν τὰ τρία θωρηκτά· διότι καὶ ὁ πλούσιος αὐτῶν μηχανισμὸς καὶ ὁ ποικίλος μηχανισμὸς αὐτῶν ἀπῄτει ἀναμφιβόλως ἐπὶ ἑκάστου αὐτῶν τὴν ὕπαρξιν πλειόνων τοῦ ἑνὸς μηχανικῶν ἀξιωματικῶν. Τοῦτο εἶναι τοσοῦτον βέβαιον, ὥστε οἱ ὀργανισμοὶ τῶν τριῶν θωρηκτῶν, οἵτινες δὲν εἶναι νόμοι, παραβιάζοντες τὸ ἄρθρον 17 τοῦ ᾼΡΟϚʹ νόμου, ἐτοποθέτησαν τέσσαρας ἀξιωματικοὺς μηχανικοὺς ἐντὸς ἑκάστου τῶν θωρηκτῶν. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἠναγκάσθην νὰ προτείνω τὴν κατάργησιν τοῦ ῥηθέντος ἄρθρου 17 διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου, οὕτως ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ, ὅπως ἐν τοῖς θωρηκτοῖς πλοίοις ὑπηρετῶσι πλείονες τοῦ ἑνὸς μηχανικοὶ ἀξιωματικοί, ἤτοι τὸ ὅλον τέσσαρες, κατὰ τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῶν θωρηκτῶν. Καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως κατατίθημι. Ἴσως, Κύριοι, φανῇ ὑμῖν παράδοξον, ὅτι, ἐνῷ ἀνέκαθεν ἔχομεν ἀξιωματικοὺς ναυπηγικούς, νόμος περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, τουτέστι περὶ προσόντων πρὸς κατάταξιν αὐτῶν καὶ περὶ προσόντων πρὸς προβιβασμὸν, οὐδέποτε ἐψηφίσθη. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀπὸ τῆς παρελθούσης Βασιλείας, κατὰ τὸ 1861 ἔτος, ὁ νόμος ΨΒʹ τῆς 9 Νοεμβρίου τοῦ ἔτους ἐκείνου «περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν» ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει ληφθῆ πρόνοια καὶ περὶ προσόντων πρὸς προβιβασμὸν καὶ πρὸς κατάταξιν ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἔκτοτε οὐδέποτε μέχρι σήμερον εἶχεν εἰσαχθῆ καὶ ἑπομένως οὐδέποτε εἶχε νομοθετηθῆ νόμος τοιοῦτος. Καὶ ναὶ μὲν ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει νόμος περὶ ἀριθμοῦ τῶν ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, ἑπομένως οἵ τε καταταχθέντες καὶ οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν τῷ ναυτικῷ ναυπηγικοὶ ἀξιωματικοὶ νομίμως ὑπηρετοῦσιν, ἀφοῦ νόμος περὶ ἀριθμοῦ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν ὑφίσταται, ἀλλ’ οἱ προβιβασμοὶ αὐτῶν μέχρι τοῦδε βεβαίως δὲν ἐβασίζοντο ἐπὶ νόμων. Τὴν ἔλλειψιν ταύτην, τυχαίως μαθὼν, κατέγεινα νὰ ἀναπληρώσω, καταρτίσας τὸ περὶ ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν ἄρθρῳ 1 ὁρίζει τοὺς βαθμοὺς τῶν ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, ἐν ἄρθρῳ 2 καὶ ἑπομένοις πραγματεύεται περὶ προσόντων πρὸς κατάταξιν καὶ πρὸς προβιβασμὸν, ἐν ἄρθρῳ 10 καὶ ἑπομένοις περὶ τῆς μισθοδοσίας τῶν ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν, καὶ οὕτω καθεξῆς. Τοιουτοτρόπως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπέρχεται ἡ τάξις ἐκεῖ, ἔνθα πρότερον ἐβασίλευεν ἡ ἀταξία, καὶ κανονίζονται διὰ νόμου, οὗτινος τὰς λεπτομερείας θέλετε ἴδει, πάντα ἐκεῖνα τὰ θέματα, τὰ ἀφορῶντα τὴν κατάταξιν καὶ τὸν προβιβασμὸν τῶν ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως κατατίθημι εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις περὶ προβιβασμοῦ τῶν ὑπολογιστῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λογιστοῦ ὑπῆρχε μεγάλη ποικιλία καὶ περιπλοκὴ, ἐγεννῶντο δὲ κατὰ τὴν πεποίθησίν μου καὶ ἀδικήματα. Κατήρτισα ἄρα νομοσχέδιον, ὅπερ, τοὐλάχιστον κατ’ ἐμὲ, ἐπὶ τὸ δικαιότερον καὶ ἐπὶ τὸ ἁπλούστερον κανονίζει τὰ τοῦ προβιβασμοῦ τῶν ὑπολογιστῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λογιστοῦ. Τὸ νομοσχέδιον συνοδεύεται ὑπὸ μακροτάτης ἐκθέσεως, ἣν μετὰ τοῦ νομοσχεδίου κατατίθημι εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ οἰκονομικὴ δυσπραγία τῆς χώρας φυσικὸν ἦν νὰ ἐπιδράσῃ ὀλεθρίως καὶ ἐπὶ τῶν εὐεργετικῶν ταμείων τοῦ Ναυτικοῦ. Ὡς γινώσκετε, δύο εἰσὶ τὰ ταμεῖα τὰ εὐεργετικὰ, τὰ ἀφορῶντα τοὺς ἀξιωματικοὺς, τὸ ταμεῖον τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ τὸ ταμεῖον τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Τὸ ταμεῖον τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ ἱδρύθη τῇ 10 Ὀκτωβρίου τοῦ 1856 ἔτους διὰ τοῦ νόμου ΤΟΕʹ. Τὸν νόμον τοῦτον ἐπηκολούθησε σωρεία ἄλλη νόμων καὶ Β. Διαταγμάτων. Τὸ δὲ ἕτερον ταμεῖον τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ ἱδρύθη τῷ 1874 ἔτει, τῇ 27 Μαρτίου, διὰ τοῦ νόμου ΦΑʹ. Καὶ τὸν νόμον τοῦτον ἐπίσης ἐπηκολούθησαν νόμοι καὶ διατάγματα ἄλλα. Τὰ ἐλλείμματα ἐν τούτοις, τὰ παρατηρούμενα ἐν ἑκατέρῳ τῶν ταμείων τούτων, βεβαίως θέλουσιν ἐπιφέρει τὴν καταστροφὴν αὐτῶν, ἂν δὲν ληφθῇ περὶ τούτων πρόνοια νομοθετική. Εἰς τοῦτο λοιπὸν κατέγεινα διὰ τοῦ εἰσαγομένου περὶ αὐτῶν νομοσχεδίου. Οἱ ἀναγραφόμενοι νέοι πόροι τῶν ταμείων τούτων βεβαίως δὲν θέλουσι σώσει αὐτὰ ἐντελῶς ἀπὸ τῆς κακῆς καταστάσεως, ἐν ᾗ εὕρηνται. Οὐχ ἧττον σπουδαία ἐπικουρία θέλει δοθῆ αὐτοῖς. Διότι νομοθετεῖται διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου 1% ἐπὶ τοῦ ἱματισμοῦ καὶ 1% ἐπὶ τῶν τροφῶν τοῦ στόλου. Ἤθελε δὲ εἶσθαι, νομίζω, ἄδικον, ἀφοῦ, προκειμένου περὶ τῶν εὐεργετικῶν ταμείων τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, ὑπάρχουσιν οὐ μόνον οἱ πόροι οὗτοι, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἄλλοι, τῶν πόρων τούτων, τουτέστι τοῦ 1% ἐπὶ τοῦ ἱματισμοῦ καὶ ἐπὶ τῶν τροφῶν, νὰ στερῶνται μόνον τὰ δύο ναυτικὰ ταμεῖα. Θέλετε ἀπορήσει, κύριοι Βουλευταί, ἂν ἀκούσητε τὴν φοβερὰν δυσαναλογίαν, ἥτις ὑφίσταται μεταξὺ τῶν συντάξεων, ἃς λαμβάνουσιν αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, καὶ τῶν συντάξεων, ἃς λαμβάνουσιν αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς θαλάσσης. Ἡ χήρα τοῦ ὑποστρατήγου π. χ. λαμβάνει δραχ. 303, ἡ δὲ τοῦ ὑποναυάρχου δραχ. 180, δηλ. ἐπὶ ἔλαττον δραχ. 123. Ἡ χήρα τοῦ συνταγματάρχου λαμβάνει δρ. 227 καὶ 50/00, ἡ δὲ τοῦ πλοιάρχου δρ. 134—λέγω τοὺς ἀντιστοίχους βαθμούς—τουτέστι δραχ. 92 50/00 ἐπὶ ἔλαττον. Ἡ χήρα τοῦ ἀντισυνταγματάρχου λαμβάνει δρ. 191 καὶ 05/00, ἡ δὲ τοῦ ἀντιπλοιάρχου δρ. 114, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δρ. 77.05. Ἡ χήρα τοῦ ταγματάρχου λαμβάνει δρ. 163.80, ἡ τοῦ πλωτάρχου δρ. 98, διαφορὰ δρ. 95.80. Ἡ τοῦ λοχαγοῦ δρ. 121, ἡ τοῦ ὑποπλοιάρχου δρ. 72, διαφορὰ 49 δρ. ἐπὶ ἔλαττον. Ἡ τοῦ ὑπολοχαγοῦ δρ. 91, ἡ τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου δρ. 54, διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον δραχ. 37. Ἡ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ δρ. 75.50, ἡ τοῦ σημαιοφόρου δραχ. 45, διαφορὰ δρ. 30.50...

§3ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τριμηνίαν;

§4Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Αὕτη εἶναι σημείωσις τῶν διδομένων κατὰ τριμηνίαν βοηθημάτων ὑπὸ τοῦ εὐεργετικοῦ ταμείου τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης... Τὸν πίνακα τοῦτον πρὸς περαιτέρω πληροφορίαν τῆς Βουλῆς καταθέτω. Ἐπίσης καταθέτω καὶ δεύτερον βοηθητικὸν πίνακα τῶν μερισμάτων, ἅτινα μετὰ 10 ἔτη ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ταμείου τῶν χηρῶν καὶ τῶν ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ ἔδει νὰ λαμβάνωσιν αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ αὐτῶν, καὶ τῶν μερισμάτων, ἅτινα σήμερον λαμβάνουσιν. Ἐπίσης ὁ πίναξ οὗτος θέλει σπουδαίως διαφωτίσει τὴν Βουλήν. Τὸ νομοσχέδιον μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως ἐπίσης κατατίθημι. Ἀλλά, Κύριοι, εἰς πολὺ χείρονα κατάστασιν εὑρέθησαν τὰ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. Ὁ σκοπὸς τοῦ ταμείου τούτου, ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι φιλανθρωπικός, εἶναι, ὡς οἴκοθεν νοεῖται, καὶ ἐθνικώτατος. Διότι διὰ τῆς ὑπάρξεως τοῦ ταμείου τούτου καὶ τῆς καλῆς καταστάσεως αὐτοῦ συγκρατοῦνται ἐν τῇ ἡμεδαπῇ οἱ ναυτικοὶ πληθυσμοὶ τῆς χώρας. Ἔχοντες ἐναποτεταμιευμένα οἱ ναῦται, καὶ γενικῶς οἱ ἐργάται θαλάσσης, τὰ κεφάλαια αὐτῶν ἐν τῷ Ναυτικῷ Ἀπομαχικῷ Ταμείῳ, βεβαίως δυσκόλως θέλουσι πεισθῆ, ἵνα ἐγκαταλείψωσι τὴν πατρῴαν γῆν. Ὅταν ὅμως τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον πρόκειται μετ’ ὀλίγα ἔτη μόνον κατ’ ὄνομα νὰ ὑφίσταται, βεβαίως ἐξωθοῦμεν τοὺς ναυτικοὺς πληθυσμοὺς τῆς χώρας, ἵνα ἐκπατρίζωνται πρὸς εὕρεσιν ἄρτου. Λυπηρότατον νὰ ἀκούωμεν, ὅτι κατ’ ἔτος πολλοὶ ἐκ τῶν ἐντίμων καὶ ἐργατικῶν τούτων ἀνδρῶν τῆς χώρας ἐκπατρίζονται εἰς τὴν Ἀφρικὴν καὶ εἰς τὴν Ἀμερικήν. Τῆς καταστάσεως ταύτης γνῶσιν πρὸ πολλοῦ εἶχε λάβει ἡ Βουλή. Ἄλλοτε μάλιστα ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν ναυτικῶν δήμων τοῦ Κράτους εἶχε καταγείνη σπουδαίως καὶ ἐμβριθῶς εἰς τὴν μελέτην τῶν μέσων ἐκείνων, δι’ ὧν ἤθελε προληφθῆ ἡ καταστροφὴ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. Δὲν γνωρίζω διατὶ, βέβαιον ὅμως εἶναι, ὅτι μέχρι τοῦδε οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια περὶ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. Τὰ ἐλλείμματα ηὔξανον καὶ ἐξωγκοῦντο, καὶ χεῖρες, ἀναγκαζόμεναι, ἐπελαμβάνετο τῶν κεφαλαίων τοῦ ταμείου εἰς τοιοῦτον τρόπον, ὥστε, ὡς ὑπολογίζω, μετὰ πέντε ἔτη τὰ κεφάλαια τοῦ ταμείου ἤθελον κατὰ τὸ ἥμισυ ἴσως ἐλαττωθῆ. Τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον εἶναι θεσμὸς, οὕτως εἰπεῖν, ἀρχαιότατος. Ἱδρύθη ἐν τῇ Γαλλίᾳ ὑπὸ τοῦ μεγαλεπηβόλου Colbert, δὲν εἶναι δὲ ἀκριβὲς, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ νομοθεσία πρῶτον κατὰ τὸ 1861 ἔτος ἐσκέφθη περὶ τῆς ἱδρύσεως Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου διότι ἤδη ἀπὸ τοῦ 1836 ἔτους διὰ Β. Διατάγματος τῆς 18/30 Δεκεμβρίου ὡρίσθησαν οἱ πόροι τοῦ συσταθησομένου τοιούτου ταμείου, καὶ οἱ πόροι ἐκεῖνοί εἰσι πολλοὶ καὶ ποικίλοι. Ὅτε δὲ κατὰ τὸ 1861 ἔτος ἱδρύθη κυρίως τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον, εἶχε περιουσίαν ἐκ δραχμῶν 136,244 καὶ 54 λεπτῶν. Τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἐχρησίμευσεν ὡς βάσις τοῦ νέου ταμείου. Αἰτίαι τῶν ἐλλειμμάτων, ἅτινα κατὰ μὲν τὸ 1894 ἔτος ἀνῆλθον εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 99,405 καὶ 80 λεπτῶν, κατὰ δὲ τὸ 1895 ἔτος θέλουσιν ἀνέλθει εἰς δραχμὰς περίπου 170,000, εἰσὶ βεβαίως πολλαὶ καὶ ποικίλαι. Συνυπολογίζω τὰ δύο ταῦτα ποσὰ καὶ εὑρίσκω, ὅτι ἐντὸς δύο ἐτῶν τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον ἠλαττώθη λόγῳ κεφαλαίων κατὰ 300,000 δραχμῶν περίπου. Κατὰ δὲ τοὺς γενομένους παρὰ τῆς ὑπηρεσίας ὑπολογισμοὺς, τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1896 ἔτους θέλει ἀναμφισβητήτως ὑπερβῆ τὰς 200,000 δραχμῶν. Ἐντὸς λοιπὸν τριῶν ἐτῶν ἰδοὺ ὅτι ἔχομεν ἥμισυ ἑκατομμύριον δραχμῶν, ἀφαιρούμενον ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ ταμείου. Αἰτία, λέγω, τῶν ἐλλειμμάτων τούτων δὲν εἶναι μόνον ἡ οἰκονομικὴ δυσπραγία τῆς χώρας. Εἶναι ὅτι συνεπληρώθη εἰκοσιπενταετία, μετὰ τὴν συμπλήρωσιν δὲ ταύτης ἀθρόως ἤρξαντο ἀπονεμόμεναι κατὰ τὸν νόμον αἱ συντάξεις. Εἶναι ἡ σπατάλη περὶ τὴν διοίκησιν τῶν τοῦ ταμείου. Ἀρκεῖ, Κύριοι, νὰ μάθητε, ὅτι ταμεῖον, οὗτινος ἐζωγράφησα τὴν οἰκονομικὴν εἰκόνα, ἐδαπάνα ἐτησίως διὰ μισθοὺς πολιτικῶν ὑπαλλήλων 32,400 δραχμάς. Καὶ ὁποίου εἴδους ὑπαλλήλων; κατὰ τὸ μέγιστον μέρος ἀνικάνων, ἐνίοτε δὲ καὶ ἀπίστων. Ταμεῖον, ὅπερ κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς συστάσεως αὐτοῦ διῳκεῖτο διὰ δραχμῶν 5,000, 6,000, 8,000, 11,000, 16,000, ἔφθασεν ἐντὸς τῶν τελευταίων τούτων ἐτῶν νὰ ἀπαιτῇ διὰ δαπάνην ἀχρήστου κατὰ μέγα μέρας προσωπικοῦ δραχμὰς 32,000. Τὸν πίνακα τοῦτον περὶ τῶν διὰ τὸ προσωπικὸν δαπανῶν κατατίθημι εἰς τὴν Βουλήν. Ἦλθε μάλιστα καὶ Κυβέρνησις, ἥτις, ἀντὶ σπουδαίως νὰ μελετήσῃ τὴν κατάστασιν τοῦ ταμείου τούτου, ἐνόμισε πρόσφορον πρὸς τὰ συμφέροντα αὐτοῦ νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν ἐκδίκασιν τῶν κατ’ αὐτοῦ δικῶν ἀπὸ τῶν τακτικῶν πολιτικῶν δικαστηρίων, καὶ νὰ ἀναθέσῃ αὐτὴν εἰς διαιτητικὰ δικαστήρια. Τὰ ἀποτελέσματα ἐννοεῖτε οἴκοθεν. Ἀτελεῖς ἄλλως διατάξεις ἔν τε τῷ νόμῳ καὶ τοῖς ἐκτελεστικοῖς διατάγμασι περὶ ἀμύνης τῶν συμφερόντων τοῦ ταμείου κατ’ ἐκείνων, οἵτινες ἀδίκως καὶ ἀστόργως ζητοῦσι νὰ λαμβάνωσι σύνταξιν, καίτοι οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσι πρὸς τοῦτο. Τοιαύτη, Κύριοι, εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, καὶ τοιαῦτα περίπου τὰ αἴτια τῆς καταστάσεως ταύτης. Τὸ νὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τῶν συντάξεων, μετὰ τοσαύτας ἤδη ἐλαττώσεις, ἃς αὗται ὑπέστησαν, οὐ μόνον ἤθελον εἶσθαι σκληρὸν καὶ ἀπάνθρωπον, ἀλλ’ ἤθελε καὶ ἄρδην ἀναιρέσει τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν τὸ ταμεῖον τοῦτο ἱδρύθη. Ἔδει ἄρα νὰ εὑρεθῶσιν ἄλλα μέσα καὶ ἄλλοι τρόποι, δι’ ὧν νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις εἰς τὰ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. Ἐνομίσαμεν λοιπὸν, ὅτι δίκαιον ἤθελον εἶσθαι νὰ νομοθετηθῶσι πόροι τινὲς, μέλλοντες νὰ σώσωσιν ἐξ ἀφεύκτου καὶ ἀμέσου καταστροφῆς τὴν ὕπαρξιν οὐχὶ πλέον τοῦ φιλανθρώπου, ἀλλὰ τοῦ ἐθνικοῦ ἱδρύματος. Ἐπίστευσα, Κύριοι, ὅτι, ἂν ἐπὶ τῶν ναυτικῶν δήμων τοῦ Κράτους, καὶ ἐπὶ τῶν εἰσπραττομένων παρ’ αὐτῶν, ἐτίθετο εἰσφορά τις ἡμισείας δραχμῆς ἐπὶ ταῖς ἑκατὸν ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς οἱ δῆμοι οἱ ναυτικοὶ οὐδεμίαν σχεδὸν ζημίαν ἤθελον ὑποστῆ, σπουδαίως ἀφ’ ἑτέρου ἠθέλομεν ἐπικουρήσει εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον. Ἔλαβον ὑπ’ ὄψει μου τοὺς δημοσιευθέντας ἀπολογισμοὺς τῶν δήμων τοῦ 1893 ἔτους, ἀλλ’ οὐχὶ πάντας, διότι, ὡς γνωρίζετε, οἱ δῆμοι δὲν ἐδυνήθησαν εἰσέτι νὰ ὑποβάλωσι πάντες τοὺς ἀπολογισμοὺς αὑτῶν τοῦ 1893 ἔτους. Ἐκ τῶν ὑποβληθέντων ὅμως 46 ἀπολογισμῶν ναυτικῶν δήμων προκύπτει, ὅτι κατὰ τὸ 1893 ἔτος εἰσεπράχθησαν 1,871,540 δραχμαὶ καὶ 83 λεπτά. Ἐκ τῶν ὑπολειπομένων ναυτικῶν δήμων βεβαίως θέλομεν ἔχει ποσὸν, δυνάμενον νὰ φθάσῃ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν 2,000,000 δραχμῶν. Τιθεμένης εἰσφορᾶς ἡμίσεως ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἔχομεν ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου ἐτησίως 10,000 δραχμῶν. Τὸν πίνακα τοῦτον κατατίθημι πρὸς πληροφορίαν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐνόμισα, σύμφωνον ἔχων καὶ κατὰ τοῦτο καὶ κατὰ τὸν προηγούμενον πόρον τὴν ἔκθεσιν τῆς μεγάλης ἐκείνης ἐπιτροπῆς, τῆς ἀποτελεσθείσης ἐξ ἀντιπροσώπων τῶν ναυτικῶν δήμων τοῦ Κράτους, ἐνόμισα, λέγω, πρόσφορον καὶ σωστικὸν διὰ τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον, ὅπως καὶ τὰ λιμενικὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους ἔλθωσιν ἀρωγὰ εἰς αὐτὸ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον πρόκειται περὶ ναυτικῶν πληθυσμῶν, οἵτινες βεβαίως συντελοῦσιν εἰς τὴν καλὴν ἢ τὴν κακὴν κατάστασιν τῶν λιμενικῶν ταμείων. Λαμβάνω πίνακα τῶν εἰσπραχθέντων κατὰ τὸ 1893 ἔτος ὑπὸ τῶν λιμενικῶν ταμείων. Εἰσέπραξαν δὲ ταῦτα κατὰ τὸ 1893 ἔτος δραχμὰς 2,492,266 καὶ 46 λεπτά. Κατὰ δὲ τὸ 1894 ἔτος τὰ λιμενικὰ ταμεῖα εἰσέπραξαν δρ. 2,960,256 καὶ 96 λεπτά. Ὁ μέσος ὅρος τῶν δύο ἐτῶν εἶναι δρ. 2,726,261 καὶ 71 λεπτά. Τιθεμένης εἰσφορᾶς 3% ἐπὶ τῶν εἰσπραχθέντων, ἔχομεν ποσὸν δρ. 81,787 καὶ 85 λεπτῶν. Τοὺς πίνακας τούτους, Κύριοι, τῶν εἰσπραχθέντων ὑπὸ τῶν λιμενικῶν ταμείων κατὰ τὰ δύο ταῦτα ἔτη, ἐπίσης πρὸς πληροφορίαν, κατατίθημι εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’, ὡς γνωρίζετε, αἱ Λιμενικαὶ ἀρχαὶ χορηγοῦσι τὰ λιμενικὰ φυλλάδια. Ἐπαυξάνομεν κατά τι τὸ τίμημα αὐτῶν, καὶ εὑρίσκω, ὅτι θέλομεν ἔχει ἐπὶ πλέον εἴσπραξιν 8,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἐκτὸς τῶν πόρων τούτων ὑπάρχει καὶ ἄλλος, ὅστις, κατ’ ἐμὲ, ἐνῷ εἶναι λίαν σπουδαῖος, διότι θέλει δώσει εἰς τὸ ταμεῖον 30,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, δὲν βαρύνει ποσῶς τοὺς ναυτικοὺς πληθυσμούς. Τουτέστιν ἐπὶ τῆς καταβολῆς ἑκάστου θαλάσσης ἐργάτου τὸ νομοσχέδιον ἐπιβάλλει 25 μόνον λεπτῶν εἰσφορὰν, ἥτις εἶναι ἐντελῶς ἀσήμαντος, ἀναλογοῦσα καθ’ ἑκάστην καὶ εἰς ἕκαστον ἐργάτην θαλάσσης εἰς 8/10 τοῦ λεπτοῦ. Ἐκ τοῦ φόρου τούτου, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πολλαὶ χιλιάδες εἰσὶν οἱ ἐργάται θαλάσσης, ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ ταμεῖον θέλει εἰσπράττει ἐτησίως 30,000 δραχμῶν. Πρὸς πληροφορίαν τῆς Βουλῆς κατατίθημι πίνακα τῶν ἐν ἑκάστῳ λιμένι ἀπογεγραμμένων ἐργατῶν θαλάσσης. Ἐπίσης πίνακα τῶν ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ ἐργατῶν. Ἵνα δὲ καταδείξω τὴν σπουδαιότητα τοῦ ταμείου τούτου, ἥτις ἄλλως εἶναι πρόδηλος, κατατίθημι καὶ πίνακα τῶν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου μέχρι τοῦ 1894 πληρωθεισῶν συντάξεων, ὧν τὸ ὁλικὸν ποσὸν ἀναβαίνει εἰς δρ. 11,668,435. Πρέπει δὲ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἰκογένειαι συνταξιούχων ἐκ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου εἰσὶ 5,300. Καὶ ἂν ὑπολογίσωμεν τέσσαρα ἄτομα κατὰ οἰκογένειαν, ἔχομεν ψυχὰς 21,200, λαμβανούσας σύνταξιν ἐκ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου. Ἐπίσης μικρά τις αὔξησις ἐγένετο εἰς τὴν καταβολὴν τῶν δικαιωμάτων τῶν καταβαλλομένων παρὰ τῶν ἐμποροπλοιάρχων καὶ τῶν ἐμποροκυβερνητῶν, ἐξ ἧς ὑπολογίζεται αὔξησις 8,000 δραχμῶν. Ἑπομένως τὸ σύνολον τοῦ ἐκ τῶν νέων τούτων πόρων μέλλοντος νὰ εἰσπραχθῇ κεφαλαίου ἀνέρχεται εἰς δραχ. 146,000, πλησιαζούσας τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1895 ἔτους, ὅπερ ἀνέρχεται εἰς δραχ. 170,00. Ἐὰν ὑπολογίσητε δὲ, ὅτι, ἀπολυομένων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, οὓς θέλομεν ἀντικαταστήσει δι’ οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἐπέρχεται ἑτέρα οἰκονομία εἰς τοὺς πόρους τοῦ ταμείου τούτου ἐκ δραχ. 19,000 περίπου, φθάνομεν νὰ καλύψωμεν τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1895 ἔτους. Ἐκτὸς τούτων ὅμως ἐλήφθησαν καὶ ἄλλα μέτρα πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς περιουσίας τοῦ ταμείου ἀπέναντι ἐκείνων, οἵτινες, οὐδὲν ἔχοντες κεκτημένον δικαίωμα, ἐπιτίθενται διὰ ποικίλων ἀξιώσεων κατὰ τοῦ ταμείου, κατορθοῦντες οὕτω νὰ λάβωσι σύνταξιν. Τὰ πλεῖστα τῶν μέτρων, ἅτινα ἠκούσατε, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εὗρον ἐν ἐκθέσει ἐπιτροπῆς τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου ἐκ τῶν ναυτικῶν δήμων, ἣν εἶχεν ὑποβάλει αὕτη εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἔκθεσις αὕτη δὲν εἶναι γνωστὴ εἰς πολλοὺς ὑμῶν, Κύριοι, κατατίθημι ἀντίτυπον αὐτῆς. Κατατίθημι νῦν καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Ὑποβάλλω καὶ νομοσχέδιον, ὅπερ εἶναι μᾶλλον ὑπηρεσιακὸν, καθ’ ὅ, ἐπειδὴ Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου δύναται νὰ ἦναι ὑποναύαρχος ἢ πλοίαρχος, δεχόμεθα ὅπως καὶ ὑποδιευθυντὴς δύνηται νὰ ἦναι πλοίαρχος ἢ ἀντιπλοίαρχος. Μεγάλη ἀταξία παρετηρήθη καὶ παραβίασις τῶν νόμων περὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν. Ἕνεκα τῶν γενομένων ἀθρόων προβιβασμῶν κατὰ τὴν 25 Μαΐου τοῦ 1895 ἔτους ἐπῆλθεν ὡς ἀποτέλεσμα, ὅτι ἐλάχιστοι τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, καὶ πρὸ πάντων τῶν ὑποφροντιστῶν, ἔχουσι συμπεπληρωμένην διετῆ θαλάσσιον ὑπηρεσίαν. Ἐν τούτοις κατὰ τὸν νόμον οὐδεὶς δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ ἀξιωματικὸς παρὰ τοῖς Λιμεναρχείοις, ἐὰν δὲν ἔχῃ συμπεπληρωμένην ταύτην. Ἢ πρέπει λοιπὸν νὰ ἀφήσωμεν τὰς λιμενικὰς ἀρχὰς ἄνευ ἀξιωματικῶν, ἢ πρέπει νὰ στείλωμεν ἀξιωματικούς, μὴ ἔχοντας συμπεπληρωμένην τὴν διετῆ θαλάσσιον ὑπηρεσίαν, τουτέστι νὰ παραβῶμεν τὸν νόμον. Ἵνα ἐπιφέρωμεν τάξιν εἰς τὸ θέμα τοῦτο, ὑποβάλλομεν νομοσχέδιον. Ἐνῷ δὲ, Κύριοι, ὑπάρχει νόμος περὶ καταστάσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν, ἐν τῷ ἄρθρῳ 6 τοῦ ὁποίου ἀναφέρονται οἱ λόγοι, ὧν ἕνεκα διαγράφονται οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἐκ τῶν οἰκείων τάξεων, παρελείφθη τὸ σπουδαιότατον, ἡ ἀποδεδειγμένη περὶ τὴν ὑπηρεσίαν ἀνικανότης, ὡς λόγος διαγραφῆς ἐκ τῶν ἐλέγχων. Πρὸς διόρθωσιν τούτου ὑποβάλλομεν νομοσχέδιον, καθ’ ὃ ἐπιτροπὴ, ἀποτελουμένη ἐκ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου καὶ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἀποφαίνεται περὶ τῆς λόγῳ ὑπηρεσίας ἀνικανότητος τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν φάρων δὲν εὑρέθησαν ἔχοντα ὁμαλῶς, ὡς ἠλπίζετο· καὶ διὰ τοῦτο κατεγείναμεν εἰς τὴν σύνταξιν νομοσχεδίου μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, δι’ οὗ ἐπέρχονται βελτιώσεις τινὲς καὶ εἰς τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν φάρων καὶ φανῶν, Ἡ μεγάλη αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φάρων καὶ φανῶν ἐπήνεγκε τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως καὶ τοῦ προσωπικοῦ. Ἀλλ’ οἱ πόροι τοῦ ταμείου δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν ἐπαύξησιν τῆς δαπάνης ὑπὲρ τοῦ προσωπικοῦ. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι ἐδυνάμην νὰ φέρω τὴν τάξιν, ἐὰν ἐλαττώσω τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπιστατῶν πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως, οἵτινες λαμβάνουσι κατὰ μῆνα δρ. 110 καὶ 100, ὡς καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν φυλάκων πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως, οἵτινες λαμβάνουσι κατὰ μῆνα δραχμὰς 80 καὶ 70, προσθέσω δὲ τρίτην τάξιν ἐπιστατῶν καὶ φυλάκων μὲ μισθὸν 90 καὶ 50 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Οὕτως, ἐνῷ ἐπαυξάνομεν τὸ προσωπικόν, δὲν ἐπιφέρομεν αὔξησιν δαπάνης. Ἐκτὸς τούτου, διατάξεις τινὲς ἐτέθησαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, σαφηνίζονται τὰ τῆς ἡλικίας τῶν ἐπιστατῶν τῶν φάρων καὶ φανῶν. Εἰσάγεται δὲ καὶ διάταξις τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι πολλάκις αἱ καταχρήσεις τῶν ἐπιστατῶν καὶ τῶν φυλάκων τῶν φάρων καὶ φανῶν προέρχονται, διότι οὗτοί εἰσιν ἐκ τῶν ἐντοπίων, τῶν εὐκόλως μεταφερόντων τὸ πετρέλαιον τῶν φάρων εἰς τὰς οἰκογενείας αὐτῶν. Ἡ διάταξις ὅμως δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τοὺς φύλακας τρίτης τάξεως. Ἐκτὸς τούτου ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπεν ὁπωσδήποτε νὰ περισταλῇ ἡ ἀδιάκοπος μετάθεσις τῶν φυλάκων καὶ τῶν ἐπιστατῶν τῶν φάρων καὶ φανῶν, διότι αἱ ἀδιάκοποι μεταθέσεις συντελοῦσιν εἰς τὸ νὰ μὴ ἔχωμεν πλήρη τὸν φωτισμὸν τῶν ἡμετέρων παραλίων. Εὐθὺς ὡς τοποθετεῖται φύλαξ ἢ ἐπιστάτης φάρου ἢ φανοῦ, διὰ ποικίλους λόγους ζητεῖται ἡ μετάθεσις αὐτοῦ. Καὶ μόλις ἄρχεται νὰ γνωρίζῃ τὴν διαχείρισιν τοῦ μηχανήματος τοῦ φάρου, μετατίθεται εἰς ἄλλον, οὗτινος τὸν μηχανισμὸν ἀγνοεῖ. Διὰ τοῦτο ἐπίστευσα, ὅτι ἔπρεπε κατά τι νὰ περισταλῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἅπαξ δὲ τοῦ ἔτους μόνον νὰ ἐπιτρέπηται ἡ μετάθεσις, τῇ 1 Ἰουνίου. Ἐκτὸς τούτου πολλάκις τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν ἀναλαμβάνει τὴν τοποθέτησιν τῶν μηχανημάτων φάρων καὶ φανῶν, ἀνηκόντων εἰς λιμενικὰ ταμεῖα· ταῦτα δὲ, ἀφοῦ ἀποκτήσωσι τὰ ἐκ τοῦ φωτισμοῦ εὐεργετήματα, ἀρνοῦνται τὴν καταβολὴν τῆς δαπάνης. Διὰ τοῦτο εἰσάγομεν διάταξιν, καθ’ ἣν ἡ ψήφισις ὑπὸ τῆς Βουλῆς πιστώσεως πρὸς τοποθέτησιν φάρου ἢ φανοῦ ὑποχρεοῖ ἀμέσως τὸ λιμενικὸν ταμεῖον εἰς τὸ ἥμισυ τῆς καταβολῆς. Ἅμα δὲ τῇ ἐνάρξει τοῦ ἔργου ὑποχρεοῦται τὸ ταμεῖον εἰς τὴν ἀποπληρωμὴν τοῦ ποσοῦ. Παράδοξον δὲ θέλετε ἴσως θεωρήσει, ἐὰν καταθέσω πίνακα, ἐξ οὗ ἐξάγεται, ὅτι τὰ λιμενικὰ ταμεῖα ὀφείλουσιν εἰς τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν 105,874 δραχμάς. Κατατίθημι καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Σπουδαῖος κλάδος, ὡς γνωρίζετε, τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ εἶναι καὶ τὸ Μηχανικόν. Σήμερον μάλιστα, ὅτε ἡ εὐστροφία τῶν πολεμικῶν σκαφῶν καὶ ἡ ταχύτης αὐτῶν εἰσι δύο παράγοντες πρὸς τὴν νίκην, τὸ σῶμα τῶν μηχανικῶν τοῦ Ναυτικοῦ δέον νὰ λειτουργῇ ἄριστα. Ἐν τούτοις οὐδεμία μέχρι τοῦδε φροντὶς ἐλήφθη πρὸς διαμόρφωσιν καὶ διάπλασιν μηχανικῶν. Διὰ τοῦτο συνετάξαμεν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἱδρύεται Σχολὴ μαθητευομένων μηχανικῶν. Ἀνεγράφη δὲ καὶ πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐ. ἔ. οὐ μόνον διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς Σχολῆς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀνέγερσιν καταστήματος δι’ αὐτήν. Ἡ Σχολὴ μέλλει νὰ ἄρξηται τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς τῇ 1 προσεχοῦς Σεπτεμβρίου. Πῶς εἶχε μέχρι τοῦδε ἡ κατάταξις τῶν μηχανικῶν ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ; Τὴν κατάταξιν διεῖπεν ὁ νόμος ΑΡΟϚʹ τῆς 13 Ἀπριλίου 1884 ἔτους. Κατ’ αὐτὸν, οἱ κατατασσόμενοι δόκιμοι μηχανικοὶ προήρχοντο ἐκ τῶν πτυχιούχων τῆς παρ’ ἡμῖν Σχολῆς τῶν Τεχνῶν, ἢ ἐκ ξένων τοιούτων Σχολῶν, καὶ δεύτερον ἐκ θερμαστῶν. Ἀπεδείχθη ὅμως ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι, ὅσοι μὲν προήρχοντο ἐκ θερμαστῶν, εἶχον πεῖράν τινα, ἐστεροῦντο ὅμως ἐντελῶς πνευματικῆς τινος μορφώσεως, ὅσοι δὲ προήρχοντο ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Τεχνῶν, εἶχον μὲν μόρφωσίν τινα θεωρητικὴν, ἦσαν ὅμως ἥκιστα ἐπιτήδειοι, ἵνα διαχειρίζωνται τὰς μηχανὰς τῶν πολεμικῶν σκαφῶν, καὶ ἑπομένως ἄχρηστοι. Τοῦτο δὲ συμβαίνει καὶ εἰς τὰ πλοῖα τὰ ἐμπορικά· καὶ διὰ τοῦτο δυσαρέστως ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πολλαὶ ξέναι ἀσφαλιστικαὶ ἑταιρίαι ἀρνοῦνται νὰ ἀσφαλίσωσι τὰ ἑλληνικὰ σκάφη, διότι δὲν ἔχουσιν ἐμπιστοσύνην ἐπὶ τοὺς Ἕλληνας μηχανικούς. Τὸ 1ον ἄρθρον, Κύριοι, τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ἀναγράφει τὸν σκοπὸν τῆς Σχολῆς, ὅστις εἶναι ἡ ἐκπαίδευσις νέων, ὅπως μετὰ τὸ πέρας τῶν σπουδῶν αὐτῶν καταταχθῶσιν ὡς ὑπαξιωματικοὶ μηχανικοὶ ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ. Τὸ ἄρθρον 2ον τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητευομένων μηχανικῶν. Τὰ ἄρθρα 3–12 πραγματεύονται περὶ τῆς εἰσαγωγῆς, τῆς κατατάξεως, τῶν ὑποχρεώσεων κλπ. τῶν μαθητευομένων μηχανικῶν. Τὸ δὲ ἄρθρον 13, εἰς ὃ ἐγὼ τοὐλάχιστον πολλὴν σημασίαν ἀποδίδω, ὁμιλεῖ περὶ ἐθελοντῶν μαθητευομένων μηχανικῶν, ὅπως οὗτοι, περατοῦντες τὰς σπουδὰς αὐτῶν ἐν τῇ τὸ πρῶτον σήμερον ἱδρυομένῃ Σχολῇ, μεταβαίνωσιν ὡς μηχανικοὶ εἰς τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν. Τὸ ἄρθρον δὲ τοῦτο βεβαίως θέλει χρησιμεύσει ὡς ἀφορμή, ἵνα προσεχῶς εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοθέτημα περὶ τῶν μηχανικῶν τῶν ἐμπορικῶν πλοίων τῆς πατρίδος ἡμῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως κατατίθημι ἐπίσης εἰς τὴν Βουλήν. Εἶπον, Κύριοι, ὅτι καταγινόμεθα, ἵνα παρασκευάσωμεν νομοσχέδιον περὶ μαθητευομένων μηχανικῶν διὰ τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν, καθόσον πρόδηλόν ἐστιν, ὅτι ἡ ἀκμαία κατάστασις τοῦ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ σπουδαίως θέλει συντελέσει εἰς τὴν ἀκμαίαν κατάστασιν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ἀδύνατον εἶναι νὰ ὑπάρξῃ ἀκμαῖον πολεμικὸν ναυτικὸν ἄνευ ἀκμαίου ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Καὶ πολλάκις τὰ ἐμπορικὰ σκάφη ἐγένοντο αἰτία, ἵνα ἱδρυθῶσι πολεμικὰ σκάφη, καὶ τεθῶσιν ἐπ’ αὐτῶν τηλεβόλα, οὐδέποτε ὅμως τὰ πολεμικὰ σκάφη ἐγένοντο ἀφορμὴ, ἵνα ἱδρυθῶσι στόλοι ἐμπορικοί. Πρέπει, καθ’ ἡμᾶς, (δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς) νὰ ἐνισχύσωμεν τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν, καὶ νὰ τακτοποιήσωμεν τὴν ἐμπορικὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, ἥτις ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι δὲν βαίνει καλῶς. Εἰς τοῦτο, Κύριοι, καταγίνονται ἄνδρες, ὧν τὰ φῶτα καὶ τὴν πεῖραν ἔχω πάντα λόγον νὰ σέβωμαι καὶ νὰ ἐκτιμῶ. Ἐκτὸς ὅμως τῶν νομοσχεδίων τούτων, κατατίθημι καὶ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ὑπηρετούντων ὡς ὑποναυάρχων ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπίσης συνοδεύει αἰτιολογικὴ ἔκθεσις. Ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῷ λαμβάνεται πρόνοια καὶ περὶ τῶν συμπληρούντων τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, μὴ ἐχόντων ὅμως ἔτι κεκτημένον τὸ πρὸς σύνταξιν δικαίωμα. Οὗτοι, κατὰ τὸν κείμενον νόμον, διατηροῦνται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, μὴ προβιβαζόμενοι, μέχρις οὗ ἀποκτήσωσι τὸ πρὸς σύνταξιν δικαίωμα. Τὸ δὲ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ᾼΧΜʹ τῆς 8ης Ἰανουαρίου τοῦ 1888 ἔτους καθιέρωσε διάταξιν, τὸ μὲν προσωπικὴν, τὸ δὲ ἐξαιρετικὴν, διότι ἐξῄρεσεν ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ περὶ ὁρίου τῆς ἡλικίας νόμου τοὺς τότε ὑπηρετοῦντας ὡς ὑποναυάρχους ἐν τῷ Ναυτικῷ, ἤτοι τοὺς γενικοὺς λεγομένους ἀξιωματικούς. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μακραὶ ὑπῆρξαν αἱ ὑπηρεσίαι τῶν ἀξιοτίμων τούτων ἀνδρῶν, ἀλλ’ ὅταν, Κύριοι, ἔθνη μεγάλα καὶ κραταιὰ, ὧν οἱ ἀξιωματικοὶ, ἀπὸ τοῦ κατωτάτου μέχρι τοῦ ἀνωτάτου, πολλάκις ὠσφράνθησαν τὴν ὀσμὴν τῆς πολεμικῆς πυρίτιδος, ὅταν ἔθνη τοιαῦτα, εὐθὺς ὡς οἱ ἀνώτατοι αὐτοὶ ἀξιωματικοὶ φθάσωσι τὸ ὡρισμένον ὅριον τῆς ἡλικίας διὰ πάντας, θέτωσιν αὐτοὺς εἰς ἀποστρατείαν, νομίζω ὅτι καιρὸς εἶναι καὶ τὸ ἔθνος ἡμῶν νὰ παύσῃ διατηροῦν ἐν ἰσχύϊ νομοθετήματα ὅλως προσωπικὰ καὶ χαριστικά, καὶ νὰ σκεφθῇ σπουδαίως, ὅπως ποιήσηται ἔναρξιν βελτιώσεώς τινος τῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι, τὸν νόμον τὸν Ἀγγλικὸν περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ὑποναυάρχων, θέλομεν ἴδει, ὅτι οὗτοι ἀποστρατεύονται κατὰ τὸ ἑξηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτῶν, ἐνῷ ἐκ τῶν ὑποναυάρχων ἡμῶν ἐξαιρετικῶς μὲν οἱ τὸν βαθμὸν τοῦτον ἔχοντες κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ ῥηθέντος ᾼΧΜʹ νόμου οὐδέποτε ἀποστρατεύονται λόγῳ ὁρίου ἡλικίας, οἱ δὲ λοιποὶ ὑποναύαρχοι ἡμῶν ἀποστρατεύονται κατὰ τὸ 66ον ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτῶν. Ἐὰν λάβωμεν τὸ ναυτικὸν τῆς Ρωσσίας, θέλομεν ἴδει, ὅτι οἱ ὑποναύαρχοι ἐκεῖ ἀποστρατεύονται κατὰ τὸ 60ὸν ἔτος. Ἐὰν λάβητε τὸ ὅριον ἡλικίας τοῦ Δανικοῦ ναυτικοῦ, θέλετε ἴδει, ὅτι οἱ ὑποναύαρχοι ἐκεῖ ἀποστρατεύονται κατὰ τὸ 65ον. Ἐὰν λάβητε τὸ ὅριον ἡλικίας τοῦ Γαλλικοῦ ναυτικοῦ, θέλετε ἴδει, ὅτι οἱ ὑποναύαρχοι αὐτοῦ ἀποστρατεύονται κατὰ τὸ 62ον ἔτος. Καὶ μήπως οἱ ἀξιωματικοὶ ὅλων τούτων τῶν ἐθνῶν δὲν ὑπηρέτησαν τὴν πατρίδα αὐτῶν; Ὑπάρχει ἔθνος τι, νομοθετῆσαν τοιαύτην ἐξαιρετικὴν διάταξιν, οἵαν ἔχει τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ᾼΧΜʹ τοῦ 1888 ἔτους; Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐνόμισα, ὅτι καιρὸς εἶναι, ὅπως ἡ διάταξις αὕτη τεθῇ κατὰ μέρος, ὅπως ἐπανέλθωσι τὰ πράγματα εἰς τὴν φυσικὴν αὐτῶν σειράν, ὅπως μὴ ὑπάρχῃ ἐξαίρεσις, ὅπως ἰσχύῃ καὶ παρ’ ἡμῖν, ὅ,τι πανταχοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου. Κατατίθημι καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§5ΣΑΚΚΗΣ. Ὁ νόμος οὗτος, ἐὰν γείνῃ νόμος, ἀποφαίνεται περὶ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, ἢ μήπως ἐξαιρεῖ τάχα τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου;

§6Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐὰν ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου προβιβασθῇ, βεβαίως ὑπάγεται εἰς τὸ ὅριον τὸ γενικὸν τοῦ νόμου ᾼΧΜʹ. Καταθέτω, Κύριοι, καὶ ἄλλο νομοσχέδιον, οὗτινος τὴν χρησιμότητα εὐθὺς ἀμέσως θέλετε ἐννοήσει. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφορᾷ κατά τι τὴν τροποποίησιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἱδρύεται Γραφεῖον ἐξελέγξεως ὑλικῶν. Ὑπάρχει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν γραφεῖον ἐξελέγξεως τῶν μισθῶν, τῶν τροφῶν καὶ τῆς ἐνδυμασίας τῶν πληρωμάτων. Ὁ δὲ ἔλεγχος τῶν ὑλικῶν, δυνάμει βασιλικοῦ διατάγματος, ἐκτελεστικοῦ τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου, ἀνετίθετο εἰς τὸ τμῆμα τοῦ ὑλικοῦ. Ἀλλὰ τὸ τμῆμα τοῦ ὑλικοῦ εἶναι ἐπιβεβαρυμένον διὰ τοσούτῳ μεγάλων καὶ τοσούτῳ ποικίλων καθηκόντων, ὥστε δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι μέχρι τῆς ὥρας, καθ’ ἣν ὁμιλῶ, οὐδέποτε ἐνησκήθη ἔλεγχος τῶν καταναλισκομένων ὑλικῶν. Ἄρα τὸ γραφεῖον τῆς ἐξελέγξεως διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου μετονομάζεται τμῆμα, διαιρεῖται δὲ εἰς δύο, εἰς γραφεῖον ἐξελέγξεως τῶν τροφῶν, τῶν μισθῶν καὶ τῆς ἐνδυμασίας τοῦ στόλου, καὶ εἰς γραφεῖον ἐξελέγξεως τῶν ὑλικῶν. Ὅταν δὲ λέγωμεν ὑλικῶν, καλὸν εἶναι νὰ γινώσκωμεν ὁποίου ἄρα εἴδους εἰσὶν αὐτὰ τὰ ὑλικά, περὶ ὧν ἡ διοίκησις μέχρι τοῦδε οὐδεμίαν ποτὲ ἔλαβε μέριμναν, ὡς πρὸς τὸν ἔλεγχον αὐτῶν λόγῳ καταναλώσεως. Τὰ καταναλισκόμενα λοιπὸν ὑλικὰ τοῦ στόλου διαιροῦνται εἰς δύο μεγάλας κατηγορίας. Πρῶτον εἰς ὑλικὰ διὰ τὴν συντήρησιν καὶ τὴν κίνησιν τῶν μηχανῶν καὶ τῶν πλοίων, εἰς ἃ ἀνάγονται τὸ λινέλαιον, τὸ ἔλαιον, οἱ γαιάνθρακες, τὰ χρώματα, τὰ κηρία, τὰ σχοινία, αἱ ῥίναι κλπ., πάντα δὲ ταῦτα τὰ ὑλικὰ οὐδέποτε ἐξηλέγχθησαν, δηλαδὴ οὐδέποτε ἐβεβαιώθη ἡ κατανάλωσις αὐτῶν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν· δευτέρα δὲ διαίρεσις τῶν ὑλικῶν εἶναι τὰ ὑλικὰ τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ κατασκευὴν τῶν μηχανῶν καὶ τῶν πλοίων, ἤτοι σίδηρα, χαλκὸς, ὀρείχαλκος, ξυλεία, ἐργαλεῖα, χυτοσίδηρος, φύλλα χρυσοῦ, βερνίκια, ἧλοι, κοχλίαι, ἀπανθράκωμα κλπ., δηλαδὴ ἀντικείμενα, δι’ ἃ τὸ Κράτος δαπανᾷ μεγάλα ποσά. Ταῦτα πάντα εἰς οὐδένα μέχρι τοῦδε ἔλεγχον ὑπεβάλλοντο, δηλ. οὐδεμία ἐξέλεγξις τῆς καταναλώσεως αὐτῶν ἐγίγνετο. Ἔγγραφα ἐπὶ ἐγγράφων. Τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὸν Ναύσταθμον, ὁ Ναύσταθμος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἀλλ’ ἐδαπανήθησαν, καὶ πῶς ἐδαπανήθησαν τὰ ὑλικὰ ταῦτα, οὐδεὶς περὶ αὐτῶν ἔλεγχος. Ταῦτα πάντα, Κύριοι, κανονίζονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ δεύτερον δὲ μέρος τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀφορᾷ εἰς τὴν διόρθωσιν ἀταξίας τινὸς, ἥτις ὑπάρχει ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὡς ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας. Ἐνῷ δηλαδὴ ὑπάρχει γραφεῖον τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου, ὑπάρχει καὶ ἐμπορικὸν τμῆμα, εἰς ὅ εἰσιν ἀνατεθειμένα πολλὰ ἔργα τῆς στρατολογίας, φυσικῶς ἀνήκοντα εἰς τὸ γραφεῖον τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου. Καὶ τοιουτοτρόπως ἔχομεν δύο ὑπηρεσίας, οὐδεμίαν πρὸς ἀλλήλας σχέσιν ἐχούσας, αἵτινες ἐργάζονται περὶ τῶν αὐτῶν σχεδὸν πραγμάτων, ἄνευ συνεννοήσεως, καὶ ἰδίᾳ ἑκάστη. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ἀρτίως κατέθηκα εἰς τὴν Βουλὴν, κανονίζονται πάντα ταῦτα, καὶ αἱ ὑπηρεσίαι αἱ στρατολογικαὶ ἀφαιροῦνται ἀπὸ τοῦ ἐμπορικοῦ τμήματος, ἀνατιθέμεναι εἰς τὸ γραφεῖον τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου σαφηνίζεται καὶ καθορίζεται, ὅτι τμηματάρχης τοῦ τμήματος τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας δὲν δύναται νὰ ἦναι, εἰμὴ οἰκονομικὸς ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ. Διατί; Διότι ἔχομεν ἐν τῷ παρελθόντι παραδείγματα, καθ’ ἃ ἰδιῶται ὅλως καὶ πολιτικοὶ ἄνδρες κατέλαβον τὴν θέσιν τοῦ τμηματάρχου τοῦ τμήματος τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Οὗτοι εἶχον βεβαίως πάντα τὰ φῶτα, καὶ ἦσαν πεπροικισμένοι διὰ πολλῶν πλεονεκτημάτων. Ἀλλὰ βεβαίως ἄτοπον εἶναι ἡ ὑπηρεσία αὕτη νὰ διευθύνηται ἐν τῷ μέλλοντι ὑπὸ ἁπλῶν πολιτῶν. Εἶναι βεβαίως ἀληθὲς, ὅτι μεταξὺ τῶν πολιτῶν, οἵτινες διῴκησαν ἄλλοτε τὰ τοῦ ἐμπορικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὑπῆρξαν ἄνδρες, οἵτινες ἐδημιούργησαν ἀληθῶς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ σπουδαίας προσήνεγκον τῳόντι ὠφελείας εἰς αὐτήν. Ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ τοιοῦτοι δὲν εἶναι πολλοί, ἡ δὲ ἐξαίρεσις βεβαίως δὲν ποιεῖ τὸν κανόνα. Θέλων νὰ προλάβω τὰ ἄτοπα ταῦτα, εἰσήγαγον τὴν διάταξιν, περὶ ἧς ποιοῦμαι λόγον. Καταθέτω, Κύριοι, τὸ σύνηθες νομοσχέδιον περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ 1896 ἔτος, ἥτις ἀνέρχεται εἰς ἄνδρας 3,245, ἤτοι ἐπὶ πλέον ἢ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος κατὰ ἄνδρας 76. Ἐπίσης κατατίθημι καὶ δήλωσιν πρὸς τὴν Βουλὴν, πρὸς αἰτιολογίαν τῆς κατά τι αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ. Ἡ δήλωσις αὕτη εἶναι λεπτομερῶς συντεταγμένη. Ἤδη, Κύριοι, εἰσέρχομαι εἰς ἄλλο θέμα. Λαβὼν τὴν ἄδειαν παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1895 ἔτους, ἐκ δραχ. 174,516.18. Ἡ πίστωσις αὕτη, Κύριοι, ἡ ἀναπληρωματικὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1895 ἔτους, ἔχει τὴν ἱστορίαν αὐτῆς. Ὅτε ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἠθέλησα νὰ μάθω ἐπακριβῶς ἐν ποίᾳ ἆρά γε καταστάσει εὑρίσκετο ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα, λόγῳ ὑπάρξεως ὑλικῶν. Εἶχον ἀκούσει, ὅτι ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα ἐστερεῖτο ἐντελῶς ὑλικῶν, καὶ μοὶ ἔλεγον, ὅτι, ἄν ποτε ζητηθῇ δωδεκὰς καψυλίων, ἤθελεν εἶσθαι αὕτη πρᾶγμα λίαν δυσεύρετον ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης. Ἀνεδίφησα τὰ ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου, καὶ εὗρον μακράν τινα καὶ ἐμπεριστατωμένην ἔκθεσιν, συντεταγμένην μάλιστα παρὰ τῆς Αὐτοῦ Βασιλικῆς Ὑψηλότητος τοῦ Βασιλόπαιδος Γεωργίου, χρονολογουμένην δὲ ἤδη ἀπὸ τῆς 10ης Δεκεμβρίου 1892 ἔτους. Ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι τῳόντι τόσῳ περιεργοτάτη, ὅσῳ καὶ σοβαρά. Περιεργοτάτη διὰ πολλοὺς μὲν καὶ ἄλλους λόγους, ἀλλὰ καὶ διότι εὑρέθη ἀπρωτοκόλλητος ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου, ἐνῷ ὁμιλεῖ περὶ ἐλλείψεων, ἔκτοτε ὑπαρχουσῶν, καὶ ἐνῷ δι’ αὐτῆς προτείνονται μέτρα, ἅτινα ἐὰν ἔκτοτε ἐλαμβάνοντο, βεβαίως δὲν ἠθέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ μανθάνωμεν, ὅτι οὐχὶ δωδεκὰς, ἀλλ’ οὔτε ἓν καψύλιον διὰ τὰς τορπίλλας ὑπῆρχε μέχρι πρό τινος ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης. Ἀλλὰ μήπως ὑπῆρχεν ἐν αὐταῖς καλώδιον ἀναφλέξεως; Ἀλλὰ μήπως ὑπῆρχε βαμβακοπυρῖτις, ξηρὰ ἢ ὑγρά; Ἀλλὰ μήπως ὑπῆρχέ τι ἐξ ὅλων ἐκείνων τῶν πολλῶν καὶ ποικίλων ἀντικειμένων, ἅτινα συντελοῦσιν εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, εἴτε ἐν καιρῷ εἰρήνης πρὸς ἐκγύμνασιν τῶν ἀνδρῶν, εἴτε ἐν καιρῷ πολέμου πρὸς προστασίαν τῆς τιμῆς τῆς χώρας; Ἔκτοτε ὁ Διευθυντὴς τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ὅστις τυγχάνει νὰ ἦναι ἡ Α. Β. Ὑψηλότης, ἐντόνως ἐζήτει τὴν προμήθειαν ὅλων τούτων τῶν ὑλικῶν, ὑλικῶν, ὡς εἶπον, χρησίμων οὐχὶ μόνον πρὸς ἐκπαίδευσιν τῶν τορπιλλικῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τορπιλλητῶν ἀνδρῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν περιφρούρησιν τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς τιμῆς τῆς χώρας· καὶ ὅμως ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1892 ἔτους, καίτοι πολλαὶ ἄλλαι ἐκθέσεις ἐπηκολούθησαν, οὐδεμία πρόνοια εἶχε ληφθῆ. Θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει, Κύριοι, νὰ ἀναγνώσω ὑμῖν τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως ταύτης. Ἔγραφεν ἡ Α. Β. Ὑψηλότης (ἀναγινώσκει): «Τὰ σημεῖα, ἐφ’ ὧν ἰδίως ἐφιστῶμεν τὴν προσοχὴν τὴν ὑπηρεσίας, εἰσίν· 1) ἡ κατάστασις τῆς ἐλαχίστης ὑπαρχούσης ὑγρᾶς καὶ ξηρᾶς βαμβακοπυρίτιδος καὶ τῶν ἐμπυρίων, ἥτις, ἂν ἐπιτρέπηται ἡμῖν ἡ ἔκφρασις, εἶναι ἀξιοδάκρυτος. Κατηγορηματικῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι οὐδεμία τορπίλλη ἀπολύτως θὰ δυνηθῇ νὰ λειτουργήσῃ ἐν δεδομένῃ περιστάσει, καθόσον διὰ μέν τινας ἐξ αὐτῶν στερούμεθα ὑγρᾶς καὶ ξηρᾶς βαμβακοπυρίτιδος, δι’ ἑτέρας δὲ ὑπάρχει μὲν ἐλαχίστη τις ποσότης ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Λέρου, ἀλλὰ δι’ ἔλλειψιν παντελῶς καλωδίων ἀναφλέξεως, εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν ἀδύνατος ἡ χρησιμοποίησις αὐτῶν. Ἐκ τῶν 790 ἀμυντικῶν ἡμῶν τορπιλλῶν, μόλις αἱ 280 δύνανται νὰ πληρωθῶσι διὰ βαμβακοπυρίτιδος, ἀλλ’ ἡ ἀνάφλεξίς των εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν ἀδύνατος, ὡς εἴπομεν, δι’ ἔλλειψιν καλωδίων.» Εἶναι παλαιὰ ἡ ἱστορία τῶν καλωδίων, καὶ ὁλόκληρος ἄλλοτε φάκελλος περὶ αὐτῶν εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς ἐξεταστικήν τινα τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ἧς εἶχον τὴν τιμὴν τότε νὰ ἦμαι εἰσηγητὴς κατὰ τὸ 1885 ἔτος. Τὸ κίνημα τῆς Φιλιππουπόλεως κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν παρέλυσε τὰς ἐργασίας ἐκείνης τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ μετὰ τῆς παραλύσεως τῶν ἐργασιῶν δὲν γνωρίζω τί ἐγένετο καὶ ὁ φάκελλος ἐκεῖνος, ἐξ οὗ τότε εἴχομεν μάθει, ὅτι ἑπτὰ ὅλα ἑκατομμύρια δραχμῶν εἶχον δαπανηθῆ πρὸς προμήθειαν καλωδίων ἀναφλέξεως. Καὶ ἐκ τῶν καλωδίων ἐκείνων, δι’ ἃ ἐπληρώσαμεν 7,000,000 δραχμῶν, σήμερον, Κύριοι, δὲν ἔχομεν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, ἢ ἐν τῇ Ὑποβρυχίῳ Ἀμύνῃ, οὔτε δύο κἄν μέτρα.

§7ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τί ἔγειναν τὰ ἄλλα;

§8Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κατεστράφησαν. Τὰ ἔῤῥιψαν εἰς τὴν ξηράν.

§9ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ ἀφήσητε τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν;

§10ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§11Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν· ἂς τυπωθῇ καὶ ἂς διανεμηθῇ. Οὕτως εὗρον, Κύριοι τὰ πράγματα τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, λόγῳ ὑπάρξεως ὑλικῶν, ὅταν ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἠθέλησα λοιπὸν νὰ βεβαιώσω τὴν κατάστασιν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπηύθυνα ἔγγραφον πρὸς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ὑπ’ ἀριθ. 17614 τοῦ 1895 ἔτους, εἰς ὃ ἔλαβον μακρὰν ἀπάντησιν, ἧς τὴν εἰσαγωγὴν θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ ἀναγνώσω ὑμῖν (ἀναγινώσκει): «Λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρωμεν τὰ ἑξῆς περὶ τῆς ἐν γένει καταστάσεως τῆς ὑφ’ ἡμᾶς ὑπηρεσίας, ἅτινα καὶ ἄλλοτε δι’ ἐπανειλημμένων ἡμῶν ἀναφορῶν ἐξεθέσαμεν. Ἀμυντικὸν Ὑλικόν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοῦτο, ἀναφέρομεν, ὅτι, προκειμένου νὰ διαταχθῇ ποτε ἀποκλεισμὸς διόδου τινὸς διὰ τορπιλλικῶν γραμμῶν, τοῦθ’ ὅπερ τυγχάνει ἓν τῶν σπουδαιοτέρων μέσων ἀμύνης διὰ τὰ πλήρη στενωμάτων καὶ κολπίσκων ἡμέτερα παράλια, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ ἐκτέλεσις πάσης τοιαύτης ἀμυντικῆς ἐργασίας, λόγῳ παντελοῦς ἐλλείψεως καλωδίων ἀναφλέξεως. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν ταῖς ἡμετέραις ἀποθήκαις τοιαῦτα, καὶ εἰς μεγάλην μάλιστα ποσότητα, δυστυχῶς ὅμως, ὄντα τελείως κατεστραμμένα, δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μὴ ὑπάρχοντα. Τὸ πραγματικὸν τῆς ἀχρηστίας αὐτῶν κατέδειξαν καὶ τὰ ἐσχάτως συντελεσθέντα τορπιλλικὰ γυμνάσια πρὸς ἐκπαίδευσιν τῶν τορπιλλητῶν ἀξιωματικῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς ὑπαρχούσης σωρείας τῶν καλωδίων τούτων, μὴ δυνηθέντες νὰ χρησιμοποιήσωμεν οὔτε μέτρον κἂν ἑπτακλώνου ἢ μονοκλώνου τοιούτου, πρὸς κατάρτισιν τορπιλλικῶν γραμμῶν, ἠναγκάσθημεν νὰ προσφύγωμεν εἰς συνδυασμοὺς ἠλεκτρικούς, ὅπως κατορθώσωμεν τὴν ἀνάφλεξιν τορπιλλῶν τινων, ἵνα οἱ ἀξιωματικοὶ λάβωσιν ἰδέαν τοὐλάχιστόν τινα περὶ ἀναφλεγομένων τορπιλλῶν.» Ἀλλὰ, Κύριοι, μήπως ἡ μακρὰ αὕτη προηγουμένη διοίκησις τῆς χώρας εἶχε φροντίσει περὶ Δεξαμενῆς, ἀναγκαιοτάτης διὰ τὴν ἐναπόθεσιν τῶν καλωδίων ἀναφλέξεως καὶ τηλεφωνικῶν, ἧς ἄνευ τὰ καλώδια φθείρονται; Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἔκθεσις (ἀναγινώσκει): «Πρωτίστη προσέτι καὶ ἀπόλυτος ἀνάγκη εἶναι νὰ μετατραπῇ ἡ ὑπάρχουσα ἀποθήκη τῶν καλωδίων ἀναφλέξεως καὶ τῶν τηλεφωνικῶν, καθόσον ἡ νῦν οὐδένα ἐκ τῶν ἀναγκαίων ὅρων πρὸς συντήρησιν αὐτῶν ἐκπληροῖ. Ἡ μετατροπὴ αὐτῆς συνίσταται εἰς τὴν κατασκευὴν καταλλήλου δεξαμενῆς ὀμβρίου ὕδατος ἐντὸς τῆς ἤδη ὑπαρχούσης ἀποθήκης καὶ ὑπὸ τὸ δάπεδον αὐτῆς, ὅπως συντηρῶνται ὑπὸ τὸ ὕδωρ τὰ στροφεῖα, ἐφ’ ὧν περιελίσσονται τὰ καλώδια ταῦτα, ἵνα μὴ ἐν περιπτώσει προμηθείας ὑποστῶσι καὶ ταῦτα τὴν αὐτὴν μὲ τὰ ἄλλοτε προμηθευθέντα, περὶ ὧν ἐν ἀρχῇ τῆς παρούσης ἐξεθέμεθα, τύχην, καταστρεφόμενα ὡς ἐκ τῆς κακῆς ἐναποθέσεως αὐτῶν καὶ συντηρήσεως.» Ἰδὼν τὴν κατάστασιν ταύτην, ἐπελήφθην ἀμέσως τῆς κατασκευῆς τῆς Δεξαμενῆς, ἀναγράψας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐ. ἔ. ἐν σελίδι 35, ἄρθρῳ 11, τὴν ἀναγκαίαν πρὸς τοῦτο πίστωσιν. Σήμερον δὲ τὰ καλώδια δύνανται ἀσφαλῶς νὰ τοποθετηθῶσιν ἐκεῖ, καὶ βεβαίως ἐν τῷ μέλλοντι δὲν θέλει ὑπάρχει πλέον φόβος περὶ καταστροφῆς αὐτῶν. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο· ἀλλὰ παρατηρήσαντες τὴν παντελῆ ἔλλειψιν καλωδίων, «οὔτε μέτρον ἑπτακλώνου», ὡς ἠκούσατε, ἐφέραμεν μεγάλην προμήθειαν τοιούτων, τοῦτον δὲ τὸν λόγον ἔχει κατὰ ποσόν τι ἡ αἰτουμένη ἀναπληρωματικὴ πίστωσις. Θέλω καταθέσει, Κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν προμηθευθέντων τορπιλλικῶν ὑλικῶν, καὶ ὅσα μὲν εἴδη φέρουσι τὸ σημεῖον τοῦ ἐρυθροῦ σταυροῦ, εἰσὶ τὰ πρὸ μικροῦ ἀφιχθέντα εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἀμύνης, ὅσα δὲ δὲν φέρουσι τὸ σημεῖον τοῦτο, εἰσὶν ἐκεῖνα, ἅτινα παρηγγέλθησαν μὲν, δὲν ἔφθασαν δὲ εἰσέτι. Ἀλλὰ μήπως, Κύριοι, νομίζετε, ὅτι εὑρέθησαν ἐν ταῖς ἀποθήκαις ταῖς τορπιλλικαῖς, ἢ ταῖς τοῦ Ναυστάθμου, νυκτερινοὶ δεῖκται, (indicateurs Holm), ὧν ἄνευ ἀδύνατός ἐστιν ἡ λειτουργία τῶν στόλων; (ἀναγινώσκει): «Ὑφίσταται ὅμως, ἔλεγεν ἡ ἔκθεσις, ἀπόλυτος ἀνάγκη προμηθείας ῥινῶν ἀκτινοβολουσῶν (indicateurs Holm) διότι ἄνευ αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐκτέλεσις γυμνασίων ἐκσφενδονήσεως ἐν ὥρᾳ νυκτὸς, ἅτινά εἰσι τὰ σπουδαιότερα ἁπάντων τῶν γυμνασίων.» Εἶπον, ὅτι οὔτε ἴχνος ὑπῆρχε βαμβακοπυρίτιδος, ξηρᾶς ἢ ὑγρᾶς, ἠναγκάσθημεν δὲ, ὡς θέλετε ἴδει ἐν τῷ πίνακι τούτῳ, νὰ παραγγείλωμεν καὶ ἐκ τῶν δύο τούτων εἰδῶν πυρίτιδος ἱκανὴν ποσότητα. Ἀλλὰ, ὡς ἠκούσατε, οὔτε ἐμπύρια εὑρέθησαν ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, ὧν ἄνευ, ὡς γινώσκετε, αἱ τορπίλλαι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀναφλεγῶσι. Καὶ τοιαῦτα ἐμπύρια ἐπίσης πολλὰ ἐφέραμεν, καὶ διὰ τὸ ποσὸν αὐτῶν ζητεῖται ἡ ἀναπληρωματικὴ πίστωσις. Τὸ συμπέρασμα τῆς δευτέρας ταύτης ἐκθέσεως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀκούσῃ. Ἀλλὰ πρὸ τούτου ἀκούσατε, τί περὶ βαμβακοπυρίτιδος καὶ περὶ ἐμπυρίων μοὶ ἔγραφεν ἡ Ὑποβρύχιος Ἄμυνα τῇ 25 Σεπτεμβρίου 1895 ἔτους (ἀναγινώσκει): «Προκειμένου δὲ ἤδη περὶ τῆς ξηρᾶς βαμβακοπυρίτιδος, ἧς ἄνευ, ὡς γνωστὸν, ἡ ὑγρὰ δὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ, παρατηροῦμεν, ὅτι ἐλαχίστη τοιαύτη ποσότης ἐναπελείφθη μετὰ τὴν πρὸ πενταετίας ἐπισυμβᾶσαν αὐτόματον ἀνάφλεξιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς νησίδος Λέρου, καὶ αὕτη εἰς ἓν καὶ μόνον σύστημα ἀμυντικῶν τορπιλλῶν ἀνήκει· ἄνευ ὑπερβολῆς ὅθεν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι πάντη περιττὸν νὰ ἔχωμεν αὐτοκινήτους καὶ ἀμυντικὰς τορπίλλας, ἀφοῦ «δὲν δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν ταύτας ἐν ἀνάγκῃ, δι’ ἔλλειψιν ξηρᾶς βαμβακοπυρίτιδος». Ἐπείγουσα ἑπομένως ἀνάγκη εἶναι ἡ προμήθεια ξηρᾶς βαμβακοπυρίτιδος, πρὸς χρῆσιν τῶν ἐναυσμάτων, ἧς τὰ σχέδια τῶν σχημάτων μετὰ πίνακος τῶν ἀπαιτουμένων δι’ ἕκαστον αὐτῶν ποσοτήτων θέλομεν ὑποβάλει τῷ Σ. Ὑπουργείῳ, ἐὰν διαταχθῶμεν· ὅτι δὲ ἐπείγουσα εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς προμηθείας ξηρᾶς βαμβακοπυρίτιδος, ἀρκεῖ νὰ ἀναφέρωμεν, ὅτι τεσσαράκοντα τῶν αὐτοκινήτων τορπιλλῶν, τύπου τοῦ 1886, ἠγοράσθησαν καὶ ἀπετέθησαν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης, μὴ ληφθείσης ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς αὐτῶν οὐδεμιᾶς προνοίας περὶ προμηθείας τῆς διὰ ταύτας ἀπαιτουμένης ξηρᾶς βαμβακοπυρίτιδος.... Τὰ ὑπάρχοντα ἠλεκτρικὰ καὶ μὴ ἐμπύρια τῶν τε ἠλεκτρικῶν καὶ αὐτοκινήτων τορπιλλῶν, ὡς ἐκ τῆς ἀπ’ ἀρχῆς κακῆς συντηρήσεως, διατελοῦσιν ἐν κακῇ καταστάσει, ἀκατάλληλα ὡς ἐκ τούτου, πλήν τινων ἐξ αὐτῶν, πρὸς χρησιμοποίησιν· συνεπῶς καὶ διὰ τὴν προμήθειαν τοιούτων δέον νὰ ληφθῇ πρόνοια, δι’ οὓς λόγους καὶ διὰ τὴν ξηρὰν βαμβακοπυρίτιδα ἐξεθέσαμεν.» Καὶ νῦν τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως (ἀναγινώσκει): «Ἡ κατάστασις τῆς ὑπαρχούσης ὑγρᾶς βαμβακοπυρίτιδος τυγχάνει οὐχὶ ἡ πρέπουσα. Μετὰ λύπης δὲ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι οὐδεμία τορπίλλη αὐτοκίνητος ἢ ἀμυντικὴ, θὰ δυνηθῇ νὰ λειτουργήσῃ ἐν δέοντι, διότι διά τινας μὲν ἐξ αὐτῶν στερούμεθα ὑγρᾶς εἴτε ξηρᾶς βαμβακοπυρίτιδος, δι’ ἄλλας δὲ ὑπάρχει ἐλαχίστη μὲν ποσότης τοιαύτης, ἀλλὰ, διὰ παντελῆ ἔλλειψιν καλωδίου ἀναφλέξεως, ἀδύνατος ἀποβαίνει ἡ χρησιμοποίησις αὐτῶν. Ἐκ τῶν 790 ἀμυντικῶν τορπιλλῶν μόλις αἱ 280 δύνανται νὰ πληρωθῶσι διὰ βαμβακοπυρίτιδος, χωρὶς ὅμως νὰ δυνάμεθα νὰ ἀναφλέξωμεν αὐτὰς, δι’ ἔλλειψιν καλωδίων.» Βεβαίως, Κύριοι, δὲν ἤθελον τολμήσει νὰ ποιήσωμαι λόγον περὶ τῆς ἐλεεινῆς ταύτης πενίας, ἐν ᾗ αἱ ἀποθῆκαι τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης εὑρέθησαν, ἐὰν δὲν εἶχεν ἤδη ληφθῆ ἡ δέουσα πρόνοια, ἐφ’ ᾗ πολλὰς πρέπει νὰ ὀφείλωμεν χάριτας τῷ κ. Πρωθυπουργῷ, ὅστις πᾶν ὅ,τι τὸ παρ’ ἐμοῦ διευθυνόμενον Ὑπουργεῖον, ἐν σχέσει πρὸς ταῦτα, ἐζήτησε, προθύμως ἐδέχθη, δὲν ἤθελον, λέγω, τολμήσει νὰ ποιήσωμαι λόγον περὶ τῆς πενίας τῶν ἀποθηκῶν τούτων, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνετο ἐγκαίρως ἡ δέουσα πρόνοια, ὅπως αἱ ἀποθῆκαι ἡμῶν πληρωθῶσι πάντων τούτων τῶν ὑλικῶν. Διὰ τῶν καλωδίων ἀναφλέξεως δυνάμεθα, Κύριοι, νὰ περιφρουρήσωμεν σχεδὸν πάντα τὰ παράλια τοῦ Κράτους ἡμῶν, διὰ τῶν κομισθέντων δὲ ὑλικῶν βεβαίως δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς, ἐν ἐνδεχομένῃ περιστάσει, δὲν θέλει παρουσιασθῆ ἐντελῶς ἄοπλος ὡς πρὸς τὰ τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης. Καταθέτω, Κύριοι, καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς πιστώσεως ταύτης μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Ὁμιλῶν δὲ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἐὰν ἐννοῶμεν νὰ ἤμεθα Κράτος σπουδαῖον, καὶ ἡ φωνὴ ἡμῶν νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἐν ἐνδεχομένῃ περιστάσει, βεβαίως πρέπει νὰ ἐγείρωμεν τορπιλλικούς τινας σταθμοὺς καὶ μικρὰ κτίρια εἰς τὰ ἐπίκαιρα μέρη τῆς Ἐπικρατείας. Οἱ τορπιλλικοὶ οὗτοι σταθμοὶ θέλουσιν ἔχει συνεργεῖον μικρὸν καὶ μικρὰς γαιανθρακαποθήκας, χάριν τῶν προσκεκολλημένων τορπιλλικῶν σκαφῶν. Ἐνέκρινα ὅμως καὶ τὴν ἀγορὰν μέχρι ποσοῦ δεκακισχιλίων δραχμῶν τῶν ἀπαιτουμένων ἐργαλείων καὶ ὑλικῶν «πρὸς κατασκευὴν 13 ἐργαλειοφόρων κιβωτίων διὰ τὴν χρῆσιν τῶν τορπιλλικῶν σταθμῶν» καὶ «πρὸς συντήρησιν ἐν γένει τοῦ ἀμυντικοῦ ὑλικοῦ». Ἐπίσης δ’ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ (σελ. 35, ἄρθρ. 12 καὶ 13) ἀνέγραψα δύο πιστώσεις πρὸς συμπλήρωσιν καὶ ἀποπεράτωσιν ἔργων τῆς Ὑποβρυχίου Ἀμύνης. Ἴσως δὲ δὲν εἶναι ἄσκοπον νὰ λεχθῇ, ὅτι ἐλαχίστη ἐγένετο ἐπιτελικὴ ἐργασία πρὸς προστασίαν τῶν παραλίων τῆς χώρας· καὶ εἰς τοῦτο, Κύριοι, καταγινόμεθα. Ἐζητήσαμεν τὰς δεούσας πληροφορίας, καὶ ἐργασία σπουδαία πρόκειται νὰ γένηται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν. Καὶ ἐπειδή, Κύριοι, περὶ προστασίας τῶν παραλίων τῆς χώρας γίνεται λόγος, θέλετε μοὶ ἐπιτρέψει νὰ ἀνακοινώσω ὑμῖν ἐν ποίᾳ τινὶ καταστάσει εὑρέθησαν τὰ πυροβόλα τοῦ Ρίου καὶ Ἀντιῤῥίου καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡμεῖς μὲν ἀνελαμβάνομεν τὴν Κυβέρνησιν, μερὶς δὲ τύπου ἐξώθει ἡμᾶς πρὸς πόλεμον (ἀναγινώσκει): «Τῶν πυροβόλων ὅμως τοῦ Ρίου καὶ Ἀντιῤῥίου ἡ κατάστασις (ἔγραφεν ἀνώτερος ἀξιωματικὸς) εἶναι τοιαύτη, ὥστε δέεται τῆς φροντίδος καὶ ἐπιμελείας εἰδικοῦ τεχνίτου, ἵνα ἐπαναφέρῃ ταῦτα εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν, καθόσον ἀμφότερα εἶναι ὠξειδωμένα εἰς μέγαν βαθμὸν, ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς. Ἐκτὸς τούτων, ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πυροβόλων ἐλλείπουσι τὰ καλύμματα, οἱ ὀπίσθιοι τροχοὶ τοῦ ἅρματος, οἱ μοχλοί, τὰ σύσπαστα καὶ ἐν γένει τὰ ἐξαρτήματα, καὶ ἐκ τοῦ ἑνὸς πυροβόλου τὸ πῶμα, αἱ περόναι κλπ.» Ἐν τοιαύτῃ, Κύριοι, καταστάσει εὑρέθησαν τὰ πυροβόλα τοῦ Ρίου καὶ Ἀντιῤῥίου, ταῦτα δὲ πάντα σήμερον ἔχουσι καλῶς.

§12ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τίνος συστήματος εἶναι τά πυροβόλα αὐτά;

§13Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὑμεῖς βεβαίως τὰ γνωρίζετε.

§14ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι παλαιοτάτου συστήματος, εἶναι ἄχρηστα σήμερον πλέον.

§15Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀλλὰ μήπως, Κύριοι, νομίζετε, ὅτι εὑρέθησαν σκοπευτικὰ μηχανήματα ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ στόλου; (ἀναγινώσκει): «Πρὸς τὸν Μοίραρχον Ἀρχηγὸν τῆς Θωρηκτῆς Μοίρας. Τὸ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργεῖον. Τῇ 24 Ὀκτωβρίου 1895. Παραγγέλλομεν νὰ γνωρίσητε ἡμῖν, ἐὰν ὑπάρχωσι σκοπευτικὰ μηχανήματα τῶν τορπιλλῶν εἰς τὴν ὑφ’ ὑμᾶς Μοῖραν, ἢ ἐὰν εἶχόν ποτε τὰ πλοῖα τοιαῦτα μηχανήματα ἀπὸ τοῦ κατάπλου αὐτῶν ἐκ τῶν ναυπηγείων τῆς Γαλλίας.» Ἰδοὺ τί ἀπήντησεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς θωρηκτῆς μοίρας (ἀναγινώσκει): «Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Τῇ 24 Ὀκτωβρίου 1895. Ἀναφέρομεν τῷ Ὑπουργείῳ, εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 21922 διαταγῆς του, ὅτι εἰς τὰ ὑφ’ ἡμᾶς θωρηκτὰ οὔτε ἀπ’ ἀρχῆς ὑπῆρχον, οὔτε βραδύτερον ἐχορηγήθησαν σκοπευτικὰ μηχανήματα τορπιλλῶν.» Ἀλλ’ ἐννοεῖτε οἴκοθεν, Κύριοι, ὅτι ἄνευ τοιούτων σκοπευτικῶν μηχανημάτων τορπίλλαι δὲν ἐξακοντίζονται, ἢ, ἐὰν ἐξακοντίζωνται, εἰσὶν ἐντελῶς ἀβλαβεῖς, διότι ἀστοχοῦσι. Καὶ τοιαῦτα μηχανήματα ἐφέραμεν. Ἀλλὰ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ὑπῆρχον διαστημόμετρα; (ἀναγινώσκει): «Ἀναφέρατε τῷ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείῳ, ἐὰν ἐν ταῖς ἀποθήκαις ὑπάρχωσι διαστημόμετρα, πρὸς δὲ καὶ ὁδηγίαι τούτων. Τίνος δὲ συστήματός εἰσι τὰ διαστημόμετρα ταῦτα». (Διαταγὴ τῆς 29 Ὀκτωβρίου 1895 πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς θωρηκτῆς μοίρας). Ἀπάντησις τῆς Θωρηκτῆς Μοίρας (ἀναγινώσκει): «Τῇ 31 Ὀκτωβρίου 1895. Ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 22219 διαταγῆς του, ἀναφέρομεν, ὅτι ἐπὶ τῶν ὑφ’ ἡμᾶς θωρηκτῶν δὲν ὑπάρχουσι διαστημόμετρα, ἅτε μὴ ἐφοδιασθέντων διὰ τοιούτων οὔτε ὅτε τὸ πρῶτον ἦλθον ἐκ τῆς Γαλλίας, οὔτε βραδύτερον.» Ἐν τοιαύτῃ, Κύριοι, καταστάσει παρελάβομεν τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐνῷ γνωστὸν εἶναι πόσα ἑκατομμύρια ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐδαπάνησεν ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§16ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πόσα ἐδαπανήσατε, ὅπως διορθώσητε ὅλα ταῦτα;

§17Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ πίστωσις εἶναι δι’ 175,000 δραχμάς.

§18ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Συγχαίρω ὑμᾶς, διότι κατωρθώσατε νὰ σώσητε τὴν Ἑλλάδα μὲ δαπάνην 175 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ συγχαίρω τοὺς προκατόχους ὑμῶν, οἵτινες παρέδωκαν ὑμῖν κατάστασιν ἐπιτρέπουσαν εἰς ὑμᾶς, ὅπως πάσας τὰς ἐλλείψεις συμπληρώσητε διὰ δαπάνης 175,000 δραχμῶν.

§19Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Βεβαίως ἐσώθη ἡ Ἑλλάς. Δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας ὑμῶν, κύριε συνάδελφε, δὲν ἐδύνασθε νὰ ἐξακοντίσητε μίαν τορπίλλην;

§20ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὑμᾶς, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑπουργίας ἡμῶν κατεσκευάσθησαν ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διὰ δαπάνης 175 χιλιάδων δραχμῶν σεῖς συνεπληρώσατε. Ὄσον ἀφορᾷ εἰς τὴν νομοθεσίαν, δύναμαι νὰ πληροφορήσω ὑμᾶς, ὅτι ὅλη ἡ νομοθεσία ἡ ναυτική, περὶ τῆς ὁποίας ἐκάματε μνείαν, καὶ ἐπὶ τῶν καθέκαστα τῆς ὁποίας φέρετε σήμερον μερικὰς μεταῤῥυθμίσεις, ὅλη αὐτὴ ἡ νομοθεσία εἶναι ἔργον τῶν προκατόχων ὑμῶν, περὶ τῶν ὁποίων μετὰ τοσαύτης περιφρονήσεως ἐκφράζεσθε.

§21Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων, τότε ἀναμένω νὰ συζητήσητε.

§22ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα, τότε θέλομεν συζητήσει τὰς μεγάλας μεταῤῥυθμίσεις, διὰ τῶν ὁποίων τὸ ναυτικὸν θὰ σωθῇ.

§23Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ φέρητε καὶ πίνακα τῶν ὑλικῶν, ἅτινα εἴχετε εἰς τὸν στόλον.

§24ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα, θὰ φέρωμεν καὶ πίνακα τῶν ὑλικῶν, τὰ ὁποῖα παρελάβομεν.

§25Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ ἀντὶ ἄλλης ἀπαντήσεως εἰς τὸν κ. συνάδελφον, λέγω, ὅτι τὰ θωρηκτὰ οὐδέποτε εἶχον λάβει τὰ μηχανήματα ἐκεῖνα, δι’ ὧν αἱ τορπίλλαι ἀνασύρονται ἐκ τῆς θαλάσσης, ὅπως τεθῶσιν ἐντὸς τῶν πλοίων, καὶ δι’ ὧν αἱ τορπίλλαι ἀνελκύονται ἐκ τῶν ἀποθηκῶν, ὅπως χρησιμεύσωσι πρὸς μάχην. Αἱ τορπίλλαι ἄρα τῶν θωρηκτῶν ἦσαν ἄχρηστοι· καὶ περὶ τούτων τῶν μηχανημάτων ἐλήφθη ἤδη πρόνοια. Καταθέτω, Κύριοι, τέλος νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως «Ταμείου ἀτμολεβήτων καὶ ἀτμομηχανῶν τοῦ στόλου». Εἶχον ἀκούσει, ὅτι πολλοὶ τῶν λεβήτων καί τινες τῶν μηχανῶν τῶν πολεμικῶν πλοίων, ἕνεκα ἴσως τῆς ἡλικίας αὐτῶν, ἢ ἕνεκα ἄλλων λόγων, δὲν εὑρίσκοντο ἐν καλῇ καταστάσει. Πρὸς τοῦτο συνέστησα ἐπιτροπήν, ἥτις ἐπὶ τόπου ἐξήτασε τὰς μηχανὰς καὶ τοὺς λέβητας τῶν πλοίων τοῦ στόλου. Μοὶ ὑπέβαλε δώδεκα ὅλας ἐκθέσεις, ἀφορώσας ἐννέα καὶ τριάκοντα σκάφη τοῦ στόλου, ἔφθασα δὲ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι, ἂν θέλωμεν τὰ πλοῖα ἡμῶν τὰ πολεμικὰ πρεπόντως καὶ καλῶς νὰ λειτουργήσωσι, λόγῳ μηχανῶν καὶ λεβήτων, τοῦτο δὲν δύναται νὰ κατορθωθῇ διὰ τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἐκ τῆς μελέτης, ἣν εἰδικοὶ ἄνδρες ἐποίησαν, ἵνα οἱ λέβητες καὶ αἱ μηχαναὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων φθάσωσιν εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε τὰ πολεμικὰ ἡμῶν σκάφη νὰ πλέωσιν ὁλοταχῶς, ἀπαιτεῖται κατ’ ἐλάχιστον ὅρον δαπάνη ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου δραχ. Ἀλλ’ ἐννοεῖτε οἴκοθεν, Κύριοι, ὅτι προϋπολογισμὸς Ὑπουργείου, οὗτινος τὸ σύνολον δὲν ὑπερβαίνει τὰς δραχμὰς 5,500,000, βεβαίως δὲν εἶναι ἱκανός, ἵνα θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας ταύτας. Τοῦτον τὸν λόγον ἔχει ἡ ἵδρυσις εἰδικοῦ ταμείου πρὸς συντήρησιν καὶ λειτουργίαν ἀρτίαν καὶ πλήρη τῶν μηχανῶν καὶ τῶν λεβήτων τοῦ στόλου. Ἐν τῷ κατατιθεμένῳ νομοσχεδίῳ, ὅπερ συνοδεύει ἔκθεσις, ὁρίζονται οἱ πόροι τοῦ ταμείου τούτου, ἡ διαχειριστικὴ τοῦ ταμείου ἐπιτροπή, καὶ ἐν γένει ὁ τρόπος, καθ’ ὃν τὸ ταμεῖον τοῦτο θέλει λειτουργεῖ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετ’ ἐκθέσεως κατατίθημι εἰς τὴν Βουλήν. Ὅταν τὸ νομοσχέδιον ἐπιψηφισθῇ, ἐντὸς βραχέος χρονικοῦ διαστήματος τὰ πολεμικὰ ἡμῶν πλοῖα θέλουσι τακτοποιηθῆ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀπουσίαν ὑμῶν, Κύριοι, καὶ περὶ ἄλλα ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κατέγεινε. Κατέγεινεν, ὅπως φέρῃ εἰς καλὴν κατάστασιν τὸ «Ἄκτιον» καὶ τὴν «Ἀμβρακίαν», σκάφη ἰσχυρὰ, περὶ ὧν εἶχον πληροφορίας, ὅτι ἐν καιρῷ ἀνάγκης δὲν ἤθελον λειτουργήσει ὡς ἔδει. Ἐπίσης καὶ ἐπὶ τοῦ τορπιλλοβόλου «Κανάρης» γίγνεται ἐργασία. Διὰ τὸν ἀτμοδρόμονα «Ἑλλὰς», ἥτις εἶναι Σχολὴ τῶν ναυτικῶν δοκίμων, ἐγένετο καινοτομία τις. Τὸ πλοῖον τοῦτο εἶναι ἀνίκανον νὰ πλεύσῃ μέχρι καὶ τῶν φανῶν τῆς ἐξόδου τοῦ Πειραιῶς. Καὶ ἐν τούτοις ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἐδαπάνα τὸ Ὑπουργεῖον χάριν αὐτοῦ μισθοὺς μηχανικῶν, μισθοὺς θερμαστῶν καὶ ἐν γένει μισθοὺς προσωπικοῦ διὰ τὸ πλοῖον, ὡς τοιοῦτον. Πάντα ταῦτα, ἀνερχόμενα εἰς δραχ. 12,000 περίπου κατ’ ἔτος, ἀπεκόπησαν, ὁ δὲ ἀτμοδρόμων «Ἑλλὰς» περιωρίσθη ἁπλῶς, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς Σχολὴ τῶν ναυτικῶν δοκίμων. Ἴσως πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἐτοποθετήσαμεν καὶ τέσσαρα πυροβόλα Νόρδενφελτ ἐπὶ τῆς «Μυκάλης», καὶ ὅτι ἐβεβαιώσαμεν τὴν κατάστασιν τῆς πυρίτιδος τοῦ στόλου. Ἐκτὸς ἄλλων τινῶν μέτρων διοικητικῶν, ἅτινα ἐλάβομεν, εἴχομεν ἀκούσει πολλάκις νὰ ὁμιλῶσι καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῷ τύπῳ περὶ τοῦ ὅτι τὰ ἡμέτερα θωρηκτὰ εἶχον ἀνάγκην τροποποιήσεών τινων, ὅπως καταστῶσιν ἔτι μᾶλλον ἀξιόμαχα. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον πολλαὶ εἶχον συγκληθῆ ἐπιτροπαί, πᾶσαι δὲ εἶχον φθάσει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τρεῖς ἦσαν κυρίως αἱ ἀνάγκαι, αἵτινες ἐκτελούμεναι ἤθελον καταστήσει τὰ σκάφη ταῦτα ἐπιτήδεια οὐ μόνον πρὸς ἐπίθεσιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἄμυναν. Αἱ ἀνάγκαι λοιπὸν αὗταί εἰσιν ἡ τροποποίησις τῶν ἱστῶν τῶν θωρηκτῶν, ἡ εὔρυνσις τῶν πυριτιδαποθηκῶν, καὶ ἡ τοποθέτησις ἐπὶ τῶν πλοίων τούτων ταχυβόλων πυροβόλων (canons rapides). Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκεν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ἦσαν τελειόταται καὶ μετὰ μεγάλης ἐπιστημονικῆς ἀκριβείας συντεταγμέναι, δὲν γνωρίζω, λέγω, τοὺς λόγους, δι’ οὓς αἱ ἐκθέσεις αὗται οὐδέποτε ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν, οὐδ’ ἐπραγματοποιήθησαν. Ἓν μόνον γνωρίζω, ὅτι ἡ γνώμη παντὸς μαχίμου ἀξιωματικοῦ τοῦ ναυτικοῦ, ἀπὸ τοῦ ἀνωτάτου μέχρι καὶ τοῦ κατωτάτου, εἶναι, ὅτι τὰ θωρηκτὰ ἡμῶν πλοῖα ἀφεύκτως δέονται τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων. Προέβημεν λοιπὸν εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς ἐν Γαλλίᾳ ἑταιρίας Forges et Chantiers, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα τῶν διαπραγματεύσεων τούτων εἶναι, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ θέλει ἐκπλεύσει τὸ ἓν τῶν τριῶν θωρηκτῶν, ὅπως ὑποστῇ τὰς ἀναγκαίας ταύτας μεταῤῥυθμίσεις καὶ τὸν ἐφοδιασμὸν αὐτοῦ διὰ ταχυβόλων πυροβόλων. Ἀπεστείλαμεν ἤδη πρὸς τὴν ἐν λόγῳ ἑταιρίαν καὶ φράγκα χρυσᾶ 160,000 ἀπέναντι τοῦ συμφωνηθέντος ποσοῦ. Ἐκτὸς ὅμως τούτων, διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων ἐκανονίσθησαν καὶ ζητήματά τινα, ἅτινα ἄλλοτε ἐπέφερον πολλὴν τὴν ἀταξίαν. Τινὲς τῶν ὀργανισμῶν τῶν πλοίων δὲν ἦσαν σύμφωνοι πρὸς τοὺς σχετικοὺς νόμους. Διὰ Β. Διατάγματος ἐτροποποίησα τοὺς ὀργανισμοὺς τούτους, ἵνα ὦσιν ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τοὺς νόμους. Τινὰ βασιλικὰ διατάγματα περὶ ὀργανισμῶν πλοίων τινῶν καὶ περὶ τοῦ Προγυμναστηρίου ἐν Πόρῳ δὲν ἦσαν σύμφωνα πρὸς τὰ πράγματα, ὅθεν δὲν ἐτηροῦντο. Διὰ Β. Διατάγματος ἐκανόνισα τὰς διατάξεις αὐτῶν συμφώνως πρὸς τὰ πράγματα. Π. χ. ἀνεγράφετο ἐν τῷ ὀργανισμῷ Ἀρχικελευστὴς διανομεὺς, ἐνῷ τοιοῦτος δὲν ὑπάρχει κατὰ τὸν νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων. Καὶ ἐπὶ τέλους σήμερον, ἔχοντες εἰς χεῖρας ὑμῶν τὸν προϋπολογισμὸν, δύνασθε νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι ἔχετε εἰς χεῖρας ὑμῶν τοὺς ὀργανισμοὺς τῶν πλοίων τοῦ στόλου. Διότι ἄλλοτε, ἐν τῷ παρελθόντι, μεθ’ ὅσον καὶ ἂν διαμαρτύρωνται, ὡς πρὸς ταῦτα ἐβασίλευεν ἀταξία πλήρης. Πολλάκις οἱ προϋπολογισμοὶ, μέχρι πρὸ ὀλίγου, δὲν συνεφώνουν πρὸς τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ στόλου, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ πράγματα ἐπέβαλλον τὴν ἀνάγκην, ἐγίνετο πολλάκις παραβίασις τῶν ὀργανισμῶν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ταῦτα πάντα σήμερον ἐκανονίσθησαν, καὶ δυνάμεθα νὰ ὦμεν βέβαιοι, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι πιστὸν ἀντίγραφον τῶν ὀργανισμῶν. Τοῦτον τὸν λόγον ἔχει λυπηρὸν τῷ ὄντι, ἀλλ’ ἀναγκαῖον μέτρον, ἡ εἰς διαθεσιμότητα παραπομπὴ 72 ὅλων ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες, ἐναντίον τῶν ὀργανισμῶν προβιβασθέντες, κατέστησαν ἑαυτοὺς ὑπεραρίθμους. Τοιαύτην κατάστασιν, Κύριοι, εὑρὼν προσεπάθησα, κατὰ τὸ ἐνὸν, νὰ περιστείλω τὴν ἀταξίαν, καὶ ἐνόμισα, ὅτι ἡ ἀταξία περιστέλλεται, ἂν ἅπαξ διὰ παντὸς ἀποφασίσωμεν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν τήρησιν τῶν ὀργανισμῶν. Καταθέτω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πίνακα τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ στόλου, ἐν ᾧ διὰ διακριτικοῦ σημείου σημειοῦνται οἱ ὑπαξιωματικοί, οἵτινες, ἐναντίον τῶν ὀργανισμῶν προβιβασθέντες, κατέστησαν ὑπεράριθμοι. Ἐγὼ οὐδένα ὑπαξιωματικὸν προεβίβασα...

§26ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι καὶ αἱ ἡμερομηνίαι;

§27Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι, ἀλλ’ ἂν θέλητε, προσθέτομεν αὐτάς.

§28ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§29Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Φθάνω, Κύριοι, εἰς τὸ τέρμα τῆς ὁμολογουμένως μακρᾶς ταύτης εἰσηγήσεως. Νομίζω, ὅτι θέλω τύχει τῆς ἐπιδοκιμασίας τῆς Βουλῆς, εἰσαγαγὼν εἰς τὴν Ναυτικὴν Σχολὴν τῶν δοκίμων τὸ μάθημα τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας, ὅπερ οὐδέποτε μέχρι τοῦδε εἶχε διδαχθῆ, ὡς καὶ τὸ μάθημα τῆς Ναυτικῆς Ἱστορίας. Οὐ μόνον δὲ ἱδρύσαμεν Ναυτικὸν Περιοδικὸν, τακτικῶς δημοσιευόμενον, ἀλλὰ καὶ ἀνεγράψαμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δαπάνην 30,000 δραχμῶν, πρὸς δημοσίευσιν συγγραμμάτων ναυτικῶν, ἀναγκαιοτάτων τῇ ναυτικῇ ὑπηρεσίᾳ, ὧν ἄνευ βεβαίως ἡ ναυτικὴ ὑπηρεσία δὲν δύναται ἀπροσκόπτως νὰ λειτουργῇ. Καταθέτω καὶ τρεῖς πίνακας, οἵτινες ἐτυπώθησαν μὲν ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δυστυχῶς ὅμως πλήρεις τυπογραφικῶν σφαλμάτων. Καταθέτω λοιπὸν, Κύριοι, τρεῖς πίνακας, ἐξ ὧν θέλετε ἴδει τὰς διαφορὰς, τὰς κολοσσιαίας δύναμαι νὰ εἴπω, εἰς ἃς ἔφθασαν τὰ τῆς προμηθείας τοῦ στόλου. Οἱ πίνακες οὗτοί εἰσι συγκριτικοὶ πρὸς τὰ τρία τελευταῖα ἔτη. Διὰ νὰ μὴ καταγείνω δὲ εἰς ἀνάγνωσιν λεπτομερειῶν καὶ εἰς ἀπαρίθμησιν ἀντικειμένων, δύναμαι νὰ εἴπω τοῦτο μόνον, ὅτι λόγῳ τροφῶν ἐπῆλθεν ἐφέτος οἰκονομία 200 ὅλων χιλιάδων δραχμῶν, (εὖγε! εὖγε!). Καὶ ἀντικείμενα, ἅτινα κατὰ τὸ 1895 ἔτος ἠγοράζοντο δι’ 7 δραχ. καὶ 99 λεπτὰ (καφφὲς νωπὸς), ἠγοράσαμεν ἐφέτος διὰ 5 δρ. καὶ 98 λεπτὰ. Ἀντικείμενα, ἅτινα κατὰ τὸ 1895 ἔτος ἠγοράζοντο διὰ 2 καὶ 95 (τυρὸς), ἠγοράσαμεν ἐφέτος διὰ δραχ. 2 καὶ 8½ λεπτά. Ἀντικείμενα, ἅτινα κατὰ τὸ 1895 ἔτος ἠγοράζοντο διὰ δρ. 3 καὶ 46 λεπτὰ (ἐλελίφασκος ἢ φασκομηλιὰ), ἠγοράσθησαν ἐφέτος δι’ 78½ λεπτά.

§30ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς αὐτὴ ἡ οἰκονομία;

§31Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Φαίνεται παράδοξον τοῦτο. Ὁ ἐλελίφασκος ἢ φασκομηλιὰ, ἣν δύναταί τις νὰ ἀγοράσῃ ἀντὶ ὀλίγων λεπτῶν, ἠγοράζετο ἐπὶ πολλὰ ἔτη, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ 1895, ἀντὶ δραχ. 3 καὶ λεπ. 46 ἡ ὀκᾶ. Κατὰ τὸ 1893 ἀντὶ 3 δραχμῶν ἡ ὀκᾶ. Κατὰ τὸ 1894 ἀντὶ 2,60 ἡ ὀκᾶ.

§32ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶχε γείνῃ δημοπρασία καὶ τότε καὶ τώρα.

§33Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι αἱ δημοπρασίαι τότε ἐγίνοντο ἄνευ τῆς δεούσης προνοίας, ἐνεκρίνοντο σπασμωδικῶς, καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὀδυνηρὸν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Διότι, ὅταν ἠγοράζετο,— δὲν λέγω δι’ ὑμᾶς προσωπικῶς, ἀλλὰ δι’ ἐκεῖνον, ὅστις διηύθυνε τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου κατὰ τὸ 1895,—ὅταν ἠγοράζετο ὁ ἐλελίφασκος...

§34ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ φέρητε πίνακα τῶν δημοπρασιῶν, περὶ ὧν ὁ λόγος, ἀπὸ τοῦ 1890 μέχρι σήμερον. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν, ἂν διὰ τὴν δημοπρασίαν, τὴν παρ’ ὑμῶν γενομένην, ὑπάρχῃ ἐγγυητὴς, ἢ ὄχι.

§35Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα, ὑπάρχει ἐγγύησις, καὶ δὲν δύναται παρὰ νὰ ὑπάρχῃ. Ἀλλὰ νὰ δώσω ὑμῖν μερικὰς ἄλλας πληροφορίας, ἀφοῦ ἐπιμένετε. Τὸ μάλλινον νῆμα κατὰ τὸ 1895 ἠγοράσθη ἡ ὀκᾶ δραχ. 36 καὶ 90/00, ἐφέτος δὲ ἠγοράσθη μόνον ἀντὶ δραχ. 10 εἰς τὴν δημοπρασίαν. Τὰ ἐκ τριχὸς σάρωθρα ἠγοράσθησαν κατὰ τὸ 1895 ἔτος πρὸς δραχ. 4 καὶ 39/00, ἐφέτος δὲ μόνον πρὸς δραχ. 2 καὶ καὶ 30/00. Τὸ νῆμα τὸ βαμβακερὸν κατὰ 1895 ἔτος ἠγοράσθη πρὸς δραχ. 6 καὶ 79/00, ἐφέτος μόνον πρὸς δραχ. 4. Τὸ παρέμβυσμα τὸ βαμβακερὸν ἠγοράσθη κατὰ τὸ 1895 πρὸς δραχ. 6 καὶ 69/00, ἐφέτος δὲ μόνον πρὸς δραχ. 4. Ἡ ταυρόκολλα κατὰ τὸ 1895 πρὸς δραχ. 2 καὶ 59/00, ἐφέτος 1 καὶ 25/00. Τὸ στέαρ τὸ χοίρειον κατὰ τὸ 1895 πρὸς δραχ. 3 καὶ 19/00, ἐφέτος 2 καὶ 30/00, καὶ οὕτω καθεξῆς. Τὸν πίνακα τοῦτον καταθέτω. Καταθέτω καὶ τὸν πίνακα τῆς τροφοδοσίας τῶν πληρωμάτων τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Σαλαμῖνος, ὡς καὶ τοῦ Πόρου...

§36ΒΟΤΣΑΡΗΣ. Τῆς αὐτῆς ποιότητος εἶναι;

§37Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τῆς αὐτῆς ποιότητος καὶ τοῦ αὐτοῦ χορηγητοῦ. Αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαῖον... Ἐν Πόρῳ διπυρίτης κατὰ τὸ 1895 πρὸς δραχ. 32 καὶ 90/00, ἐφέτος πρὸς δραχ. 27, διαφορὰ 5 δραχ. καὶ 90/00. Ὁ τυρὸς, οὗτινος γίνεται μεγάλη χρῆσις, διότι εἶναι τὸ ἀντικείμενον τὸ μᾶλλον καταναλισκόμενον, κατὰ τὸ 1895 πρὸς δραχ. 2 καὶ λ. 92, ἐφέτος 2 καὶ λ. 7½. Τὸ πέπερι κατὰ τὸ 1895 πρὸς δραχ. 3 καὶ λ. 41, ἐφέτος δὲ 2 καὶ 25, διαφορὰ 1 καὶ 16. Τὸ ῥώμιον κατὰ τὸ 1895 πρὸς δραχ. 2 καὶ λ. 14, ἐφέτος πρὸς δραχ. 1 καὶ λ. 25, διαφορὰ κατ’ ὀκᾶν 89 λεπτά...

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἦτο Ὑπουργὸς τότε;

§39Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τοῦ 1895 αἱ προμήθειαι γίνονται περὶ τὸ τέλος τοῦ 1894... Κρέας βόειον κατὰ τὸ 1895 ἡ ὀκᾶ δρ. 2 καὶ λεπ. 31, ἐφέτος δραχ. 1 καὶ λ. 58, διαφορὰ 73 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Τὸ πρόβειον κατὰ τὸ 1895 δραχ. 2 καὶ λ. 10, ἐφέτος δραχ. 1 καὶ λ. 57, δηλ. 53 λεπτὰ διαφορά, καὶ οὕτω καθεξῆς. Τὸ κρέας τὸ τράγειον κατὰ τὸ 1895 πρὸς δραχ. 2 καὶ λ. 10 ἡ ὀκᾶ, ἐφέτος πρὸς δραχ. 1 καὶ λ. 57. Διαφορὰ 53 λεπτῶν. Τὸν πίνακα τοῦτον καταθέτω. Αὗται, Κύριοι, εἶναι αἱ πληροφορίαι, ἃς γενικῶς καὶ δι’ ὀλίγων ἐδυνήθην νὰ δώσω περὶ τῶν γενομένων κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο προμηθειῶν. Πρὶν ἢ δὲ καταστρέψω τὸν λόγον, ὀφείλω τωόντι νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐγενόμην αἴτιος μεγάλης τινὸς ζημίας ἐπ’ ἐσχάτων εἰς τὸ Δημόσιον, διευθύνων τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, δι’ ἣν μάλιστα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς χθὲς εὐηρεστήθη νὰ μὲ ἐπερωτήσῃ. Ἡ ζημία αὕτη εἶναι ἡ προμήθεια τοῦ σπόγγου. Σπόγγον ἀγοράζει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου κατ’ ἔτος περὶ τὰς 130 ἕως 150 ὀκάδας. Ἐγένετο δημοπρασία τῇ 3 Δεκεμβρίου 1895 ἔτους καὶ ἐνεφανίσθη μειοδότης τελευταῖος διὰ δραχμὰς 32 ὁ Π. Τσίμπης. Ἐδόθη κατόπιν, τῇ 4 Δεκεμβρίου, ἀναφορὰ μειοδοτήσεως παρά τινος Κ. Τζάθα (ἄνευ ἐγγυήσεως) διὰ δραχ. 31, καὶ κατόπιν ἐδόθη ἄλλη ἀναφορὰ, τῇ 30 Δεκεμβρίου, παρά τινος Ἰωάννου Κινδύνη διὰ δραχ. 30, ἥτις καὶ ἐνεκρίθη τῇ 5 Ἰανουαρίου 1896. Ἐνεκρίθη δὲ, καθόσον εἶχεν ἀρχίσει τὸ ἔτος, καὶ αἱ προμήθειαι ἔπρεπε νὰ ἔχωσι συμπληρωθῆ.

§40ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐνεκρίθη ἄνευ δημοπρασίας.

§41Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐνεκρίθη ἄνευ δημοπρασίας, ἀφοῦ ἐγένετο μειοδοσία. Κατόπιν τῆς ἐγκρίσεως ἐμφανίζεται τῇ 7 Ἰανουαρίου κύριός τις, περὶ οὗ ἴσως ἐπερωτᾷ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς, καὶ αὐτὸς, ἀντὶ 30 δραχμῶν, δι’ ἃς εἶχεν ἤδη ἐγκριθῆ ἡ προμήθεια τοῦ σπόγγου, προσέφερε 30 δραχ. μεῖον 25 λεπτά, ἄνευ ἐγγυήσεως. Καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ 150 ὀκάδων, ἐγενόμην αἴτιος τῆς μεγάλης ταύτης ζημίας τῶν δρ. 37 καὶ λ. 50 διὰ τὸ σύνολον τῆς προμηθείας, καὶ δι’ ἣν ζημίαν εὐηρεστήθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς νὰ μὲ ἐπερωτήσῃ. Ἀλλὰ εἰς συμπλήρωσιν τῶν περὶ σπόγγου ἀπαντήσεων, ἃς κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δίδωμι, νομίζω ὅτι δύνανται νὰ ἔλθωσιν ὅλοι οἱ πίνακες αὐτοὶ τῶν προμηθειῶν τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς τῶν παρελθόντων.

§42ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐγὼ ἐπηρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν, διότι δὲν διετήρησε τὰς διατυπώσεις τὰς περὶ δημοπρασίας, καθόσον ὤφειλεν ὁ Ὑπουργὸς, δοθείσης προσφορᾶς, νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν δημοπρασίαν.

§43Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Προκειμένου περὶ 150 ὀκάδων, δηλαδὴ περὶ δραχμῶν 37 καὶ λεπ. 50, ἀναδέχομαι τὴν εὐθύνην—ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἐζημίωσα τὸ Κράτος—καὶ τὴν ἠθικὴν καὶ τὴν ὑλικήν.

§44ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν γνωρίζετε, ἂν ἦναι 150 ὀκάδες, διότι ἡ προμήθεια εἶναι 300, 500, 1000.

§45ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, μίαν πληροφορίαν, στενῶς σχετιζομένην πρὸς τὴν εἰσήγησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε. Εἴπετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ν’ ἀποστείλῃ ἀνὰ ἓν τὰ τρία θωρηκτὰ εἰς τὴν Εὐρώπην, ἵνα μετασκευάσωσι τοὺς ἱστοὺς, ἵνα εὐρύνωσι τὰς ἀποθήκας των καὶ συμπληρώσωσι τὸν ἀμυντικὸν ὁπλισμόν των. Περὶ αὐτοῦ, παρακαλῶ, ὑπεβάλετε νομοσχέδιόν τι, ἢ ἀνεγράψετε πίστωσιν;— Διότι, νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ δαπάνης 900,000 περίπου δραχμῶν δι’ ἕκαστον τῶν τριῶν, ὡς ἐξωδίκως ἔμαθον. Περὶ τούτου δὲν ἠξεύρω ἂν ἐκάματε λόγον. Σᾶς παρακαλῶ νὰ συμπληρώσητε.

§46Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δύναμαι νὰ δώσω ὑμῖν, κύριε συνάδελφε τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1895 ἔτους ὑπῆρχεν ἀναγεγραμμένη σχετικὴ πίστωσις δραχ. 300,000, ἀλλ’ ἡ πίστωσις αὕτη δὲν εἶχε χρησιμοποιηθῆ, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι διὰ 300,000 δραχ. δὲν ἐδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα, εἰμὴ εἰς ἕν θωρηκτὸν καὶ κατὰ τὸ ⅓ τῶν ἀνωτέρω πολεμικῶν αὐτοῦ ἀναγκῶν. Ἑπομένως διετηρήσαμεν ἄθικτον τὴν πίστωσιν τῶν 300,000 δραχ. μέχρι τῶν παραμονῶν τοῦ 1896 ἔτους. Διότι, ἂν κατελάμβανεν ἡμᾶς τὸ 1896 ἔτος, ἐννοεῖτε καλῶς, ὅτι δὲν ἠθέλομεν δυνηθῆ νὰ ποιήσωμεν χρῆσιν τῆς πιστώσεως ταύτης. Ἀνεγράψαμεν δὲ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1896 ἔτους πίστωσιν δραχμῶν 600,000, καὶ τοιουτοτρόπως ἔχομεν κεφάλαιον δραχ. 900,000, τόσον, ὅσον ἀπαιτεῖται, ἵνα μεταποιηθῶσιν οἱ ἱστοὶ τοῦ ἑνὸς τῶν θωρηκτῶν, ἐφοδιασθῇ τὸ θωρηκτὸν τοῦτο δι’ εὐρυτέρων βληματαποθηκῶν, καὶ συγχρόνως ἀγορασθῶσι καὶ τοποθετηθῶσιν ἐπὶ τοῦ θωρηκτοῦ τούτου 9 πυροβόλα ταχυβόλα, συστήματος Κανὲ (canons rapides). Ἑπομένως διὰ 300,000 δραχ. θέλομεν ἔχει τὸ θωρηκτὸν ἡμῶν τὸ ἓν πλῆρες καὶ τέλειον, καὶ ἐπιτήδειον οὐχὶ μόνον πρὸς ἐπίθεσιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἄμυναν. Τοσοῦτον ἀκριβῶς ποσὸν ἀπαιτεῖται δι’ ἓν ἕκαστον τῶν ἄλλων δύο θωρηκτῶν. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἡ ἐλπίς, ὅτι ὁ Ναύσταθμος ἡμῶν, βοηθούμενος παρὰ τῶν ἐργοστασίων Πειραιῶς, ἴσως δυνηθῇ νὰ κατασκευάσῃ αὐτὸς τὰς νέας βληματαποθήκας τῶν δύο ἄλλων θωρηκτῶν καὶ νὰ τροποποιήσῃ τοὺς ἱστοὺς αὐτῶν, ὅταν ἔχῃ ὡς ὑπόδειγμα ἐκεῖνα, ἅτινα θέλουσι γείνῃ ἐν τῇ Γαλλικῇ ἑταιρίᾳ τῶν Forges et Chantiers. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι αἱ πληροφορίαι, ἃς ἐζητήσατε, ἐδόθησαν ὑμῖν ἐπαρκῶς.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια κλπ. θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 71–91).

§48ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως προσαγάγητε τὸ σχεδιάγραμμα, τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶχον γείνῃ ἀπὸ τὴν πρώην Κυβέρνησιν Τρικούπη, ἥτις εἶχε διαπραγματευθῆ μετὰ τοῦ Δουπὼν καὶ εἶχεν ἔλθει εἰς ἓν ἀποτέλεσμα, ὥστε καὶ τὰ τρία θωρηκτὰ νὰ ἀνασκευασθῶσι καὶ ὁπλισθῶσιν ἐντὸς τριῶν ἐτῶν, ἀνὰ ἓν ἕκαστον κατ’ ἔτος. Ἐκ τῶν ἐγγράφων τούτων θέλει βεβαιωθῆ ἡ Βουλὴ πόσα θέλουσι δαπανηθῆ, τὰ ὁποῖα ἀγνοεῖ ἢ ἴσως ἠθέλησε νὰ ἀποκρύψῃ, ἐπιῤῥίπτων εἰς τὸν προκάτοχον αὐτοῦ τὴν εὐθύνην, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν.

§49ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν γνωρίζει, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ ἐν Πάτραις τοῦ λιμενικοῦ ταμείου πρὸς τὸν ἐργολάβον Μανιὰκ, ἀνερχομένη εἰς ποσὸν 1,000,000 δραχμῶν. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ παραπονεῖται, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὴν σύμβασιν ἡ διαφορὰ αὕτη ὤφειλε νὰ λυθῇ διαιτητικῶς, καὶ προέβη ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ διαιτητοῦ αὐτῆς, προσεκάλεσε δὲ καὶ τὸν Μανιὰκ, ὅπως διορίσῃ καὶ οὗτος τὸν διαιτητήν του, καὶ τὴν πρόσκλησιν ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως κοινοποιηθῇ αὐτῷ, ἐν τούτοις, καίτοι παρῆλθεν εἷς μὴν ἔκτοτε, ἡ πρόσκλησις δὲν ἐκοινοποιήθη, ἂν καὶ ἐπανειλημμένως ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέμνησε τοῦτο. Ἐπὶ τέλους τὸ ζήτημα ἤχθη εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψιν τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Πατρέων, τὸ ὁποῖον μοὶ ἀπεστάλη ὑπό τινος τῶν μελῶν, τῇ ἐντολῇ βεβαίως ὁλοκλήρου τοῦ Συμβουλίου. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ἐπισπεύσῃ τὴν κοινοποίησιν τῆς προσκλήσεως. Τὸ ψήφισμα τοῦτο, Κύριοι, ἀπεστάλη ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἐν τούτοις οὐδεμίαν ἀπάντησιν ἔχει οὔτε τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, οὔτε ἡ ἐπιτροπή. Καθ’ ἃ δὲ διατείνεται τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, πρόκειται περὶ μεγάλης ζημίας, ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ἐξ αἰτίας τῆς ὀλιγωρίας ταύτης. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ, ἵνα γνωρίσητε εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ ποίους λόγους δὲν κοινοποιεῖται ἡ πρόσκλησις πρὸς τὸν Μανιὰκ, ὅπως διορίσῃ τὸν διαιτητὴν αὐτοῦ. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον μάλιστα, τόσον πολὺ σπουδαῖον θεωρεῖ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὥστε ἐψήφισεν, ἵνα σύσσωμον τοῦτο μετὰ τοῦ δημάρχου μεταβῇ εἰς τὸν νομάρχην, καὶ πραγματικῶς μετέβη εἰς τὸν νομάρχην καὶ ἐποιήσατο εἰς αὐτὸν παραστάσεις, παρακαλέσαν αὐτὸν, ἵνα μεσιτεύσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως γείνῃ ἐπὶ τέλους ἡ κοινοποίησις τῆς προσκλήσεως, καὶ ἐν τούτοις, καὶ μετὰ τοῦτο τὸ διάβημα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἡ πρόσκλησις δὲν ἐκοινοποιήθη, καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πατρέων μένουσιν ἐντελῶς ἔκθετα. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἂν δὲν ὑπάρχωσι λόγοι ἐμποδίζοντες ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ νὰ μᾶς γνωρίσητε διατὶ γίνεται ἡ ὀλιγωρία αὕτη, νὰ μᾶς εἴπητε, ἐὰν διετάχθη ἡ κοινοποίησις, ἢ ἐὰν ἡ ὑπηρεσίας σας ἀποκρύπτῃ τοῦτο εἰς ὑμᾶς.

§50ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν ἀποτείνω καὶ ἐγὼ, διότι τὸ αὐτὸ ψήφισμα ἀπεστάλη καὶ εἰς ἐμέ.

§51ΤΣΕΡΤΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὸ αὐτὸ ζήτημα.

§52ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πραγματεύονται οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἁπλοῦν, εἶναι μάλιστα πολὺ σοβαρὸν, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν. Ἡ Κυβέρνησις περὶ τούτου δὲν ἔλαβεν ἀκόμη ὁριστικὴν ἀπόφασιν, μελετᾷ ὅμως τὸ ζήτημα, καὶ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, κατόπιν μάλιστα τῶν προκλήσεων, τὰς ὁποίας λαμβάνει καὶ ἔλαβε, θὰ δώσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος.

§53ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω, κύριε Πρόεδρε, ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Προκόπι, τοῦ δήμου Αἰγίου, διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς ὁποίας μοὶ ἐστάλη ἀντίγραφον. Παραπονοῦνται διὰ τῆς ἀναφορᾶς των περὶ τοῦ ἑξῆς ἀντικειμένου. Ὑπὸ τοῦ δημάρχου Αἰγίου ὡρίσθη ἐκλογὴ ἀγροφυλάκων τοῦ χωρίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον κατοικεῖται ὑπὸ συνεπαρχιωτῶν μου σταφιδοκτημόνων, καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω τὸν λόγον ἀλλὰ πρίν ἢ ἀκόμη γείνῃ ἡ ἐκλογὴ, ὁ κ. νομάρχης Ἀχαϊοήλιδος δι’ ἐγγράφου του παρήγγειλε τὸν δήμαρχον Αἰγίου νὰ ἀπόσχῃ τῆς ἐκλογῆς, διότι οὗτος, ἐπ’ ἀναφορᾷ τοῦ ἀστυνόμου, διώρισεν ἀγροφύλακας· συνέπεσε δὲ νὰ διορίσῃ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους οὐδεὶς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου ἐκείνου ἤθελεν. Οἱ κάτοικοι ἀνεφέρθησαν εἰς τὸν νομάρχην, καὶ παρεπονέθησαν, διατὶ δὲν τοὺς ἀφήνει νὰ ἐκλέξωσιν αὐτοὶ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θέλουσι καὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἔχουσιν ἐμπιστοσύνην, ἀλλ’ ὁ νομάρχης δὲν ἔδωκε καμμίαν ἀπάντησιν, παρήγγειλε δὲ τὸν ἀστυνόμον, ἵνα ἐγκαταστήσῃ τοὺς ἀγροφύλακας ἐκείνους. Διὰ τοῦτο οἱ κάτοικοι ἀνεφέρθησαν διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ταύτης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Τὸ ζήτημα εἶναι, Κύριοι, βεβαίως μικρὸν, ἀλλὰ κατήντησε γενικὴ τοῦ τόπου πληγή. Γνωρίζω ἄπειρα παραδείγματα, τὰ ὁποῖα μὲ πείθουσιν, ὅτι εἰς οὐδὲν χωρίον τῆς Ἑλλάδος ἐπιτρέπεται νὰ διορίζωσι τοὺς ἀγροφύλακάς των, διότι οἱ νομάρχαι θέλουν νὰ ἐπιβάλλωνται, καὶ κατήντησε νὰ πιστεύσω, —καὶ πιστεύσατό το, κύριε Ὑπουργὲ,—ὅτι, τοὐλάχιστον διὰ τοὺς ὀρεινοὺς δήμους, οἱ νομάρχαι δὲν χρησιμεύουσιν εἰς τίποτε ἄλλο ἐν Ἑλλάδι, παρὰ μόνον διὰ νὰ μὴ ἐπιτρέπωσιν εἰς τὰς κοινότητας νὰ διορίζωσιν ἀγροφύλακας ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχουσιν ἐμπιστοσύνην. Φαντασθῆτε, ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος, ὡρίσθη δηλαδὴ ἡμέρα πρὸς ἐκλογὴν ἀγροφυλάκων, καὶ ἐν τούτοις ὁ νομάρχης, ὡς ἄλλος σατράπης, ἐμποδίζει τὴν ἐκλογήν.

§54ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πῶς;

§55ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἔλαβον τὸν λόγον, κύριε Ὑπουργὲ, διὰ νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ μὲ πληροφορήσητε, πόθεν ὡρμήθη ὁ κύριος νομάρχης, εἰς ποῖον νόμον, εἰς ποῖον δικαίωμα βασιζόμενος, ἐμποδίζει τοὺς κατοίκους τῶν χωρίων ἀπὸ τοῦ νὰ διορίζωσιν ἀγροφύλακας ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θέλουσιν; Εἶναι, κύριε Ὑπουργὲ, τοῦτο τὸ πρῶτον καὶ σπουδαιότερον κεφάλαιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ φατριασμὸς ἐφαρμόζεται Νομίζει ὁ κύριος νομάρχης, ὅτι πρέπει νὰ ἦναι πάντες ὑποτεταγμένοι εἰς τὴν θέλησιν τῶν κοματαρχῶν, ὅσοι εἶναι φίλοι τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν τύχῃ χωρίον τι νὰ μὴ φρονῇ φίλα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν τῷ ἐπιτρέπεται νὰ διορίσῃ τοὺς ἀγροφύλακας του. Γνωρίζω χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπεβλήθησαν κακοῦργοι διὰ τὴν φύλαξιν τῶν κτημάτων, ἐναντίον τῆς θελήσεως τῶν κατοίκων, γνωρίζω δὲ, ὅτι ἐγκλήματα συνέβησαν ἐξ αἰτίας τῆς διαγωγῆς αὐτῆς τῶν νομαρχῶν, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν ἐτάχθησαν, ἵνα ὑποβοηθῶσι τὴν διάπραξιν ἐγκλημάτων, ἵνα ἐγκαθιδρύωσιν εἰς τὰς κοινότητας ἀνθρώπους ξένους, διότι γνωρίζω πολλὰ χωρία τοῦ νομοῦ Ἀχαϊοήλιδος, εἰς τὰ ὁποῖα διορίζονται ἀγροφύλακες παρὰ τῆς Διοικήσεως ἄνθρωποι, τῶν ὁποίων δὲν εἶναι γνωστὴ οὔτε ἡ καταγωγὴ, οὔτε τὸ ὄνομα, πολλάκις δὲ ὑπὸ τὸ ἔνδυμα τοῦ ἀγροφύλακος κρύπτονται ἐγκληματίαι, φυγόδικοι.

§56ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε; Εὐθὺς ὡς συνέρχωνται οἱ κάτοικοι καὶ προβαίνωσιν εἰς τὴν ἐκλογὴν ἀγροφυλάκων, ὁ νομάρχης, ἂν ἡ ἐκλογὴ ἦναι νόμιμος, ὀφείλει νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ ἀποῤῥίψῃ τὴν ἐκλογήν. Συνῆλθον οἱ κάτοικοι; προέβησαν εἰς ἐκλογήν; Διατὶ δὲν προβαίνουσιν; Αὐτὸ θέλω νὰ μάθω.

§57ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἰδοὺ διατί. Διότι ὁ νομάρχης παρήγγειλεν ἐγγράφως τὸν δήμαρχον νὰ ἀπόσχῃ τῆς ἐκλογῆς, διότι τὸ ζήτημα τὸ ἐθεώρησε τετελεσμένον, καὶ, φαίνεται, ἐπὶ τῶν τετελεσμένων γεγονότων δὲν ἐπιτρέπεται...

§58ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχει προηγηθῆ ἄλλη ἐκλογή;

§59ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι, ποσῶς! Ἔχει ἐπικυρώσει πρωτόκολλον ψευδές, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τῶν κατοίκων, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας πρὸς τὸν νομάρχην. Γνωρίζετε τοὺς λόγους. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐξετάσητε. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ χωρίου Προκόπι. Τὸ ζήτημα εἶναι γενικόν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ, παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, τί γίνεται ὁ σιδηρόδρομος Διακοφτοῦ– Καλαβρύτων. Ἐνθυμεῖσθε, πέρυσιν, ὅτε ἐγένετο μακρὸς λόγος περὶ τούτου, ὅτι ἐτάχθη ἐπὶ τέλους προθεσμία εἰς τὴν Ἑταιρίας, ἵνα ἐντὸς αὐτῆς θέσῃ εἰς κοινὴν χρῆσιν τὸν σιδηρόδρομον· παρῆλθε πρὸ πολλοῦ ἡ προθεσμία αὕτη, καὶ ἐν τούτοις δὲν βλέπω νὰ τεθῇ εἰς χρῆσιν ὁ σιδηρόδρομος. Ποῖοι λόγοι ὑπάρχουσιν, οἱ κωλύοντες τοῦτο; Παρακαλῶ νὰ τὸ γνωρίσητε εἰς τὴν Βουλήν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον.

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸ ὀλίγου ἔλαβον τηλεγράφημα, ἐκ Τρικάλων, ὑπογεγραμμένον παρὰ 50 ἢ 60 ἐμπόρων οἵτινες ἀναπτύσσουσι τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θεωροῦσιν ἐπιβλαβεστάτην τὴν αὔξησιν τῆς δημοτικῆς φορολογίας, τὴν ὁποίαν προέτεινε τὸ ἐκεῖ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ συζητηθῇ ἴσως, ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν χθές. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δύναται σήμερον νὰ ἐγκρίνῃ τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας τοῦ δήμου Τρικκάλων συνδέεται μὲ ἓν ἄλλο ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου μοὶ γράφουσιν ἐπίσης πολλοὶ ἀξιότιμοι πολῖται ἐκεῖθεν, μὲ τὸ τῆς ἐκτελέσεως ἔργων τινῶν, καὶ ἰδίως τοῦ περιορισμοῦ τῆς κεντρικῆς πλατείας Τρικκάλων, διὰ τὰ ὁποῖα ἔργα οἱ γράφοντες μοὶ δίδουσιν ὑπονοίας, ὅτι πρόκειται περὶ ἐπιδιώξεως ἀτομικῶν συμφερόντων, πρὸς βλάβην καὶ τοῦ δήμου καὶ τῆς πόλεως Τρικκάλων. Διὰ τοῦτο τὸ τηλεγράφημα, ὡς καὶ ἀπόσπασμα τῆς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἔλαβον, καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ σπεύσῃ, τόσον ἐπὶ τοῦ ἑνὸς ὅσον καὶ τοῦ ἄλλου ζητήματος, νὰ λάβῃ ἀπόφασίν τινα, πρὶν ἢ ἀμεσώτερόν πως ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἴδῃ, ἂν αἱ ἐκφερόμεναι ἰδέαι ἔχωσι βάσιν τινά.

§62ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου, πολὺ δικαίως ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ προτάσει δὲν δύνανται νὰ ἐμπεριέχωνται δύο ζητήματα, ἤτοι ἡ πρότασις τροποποιήσεως τῆς φορολογίας μόνον εἰς εἶδος κατὰ τὸ 1895 καὶ ἡ πρότασις τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ἐπὶ πέντε ἔτη, μέ τινας τροποποιήσεις τῆς φορολογίας, ἤτοι 5–15%, καὶ διὰ τοῦτο ἐψηφίσθη ἡ πρότασις τροποποιημένη, μόνον διὰ τὸ ἔτος 1895. Διὰ νὰ μὴ ζημιωθῶσιν οἱ παραγωγοὶ ἕνεκα τοῦ ἄρθρου τούτου, καὶ διὰ νὰ παύσωσι διαδόσεις τινὲς, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ νόμου περὶ τῆς ἰσχύος αὐτοῦ ἐπὶ πέντε ἔτη θέλει ἀναβληθῆ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλένδας, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας «ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου, ͵ΒΤΘʹ περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου ἐπεκτείνεται ἐπὶ 10 εἰσέτι ἔτη.» Καταθέτω τὴν πρότασιν ταύτην νόμου, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 92).

§63ΒΟΤΣΗΣ. Ἵνα μὴ συμβῇ καὶ κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην, κύριοι Βουλευταί, ὅ,τι συνέβη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ ὑποβληθῶσι πάλιν σωρεῖαι ὅλαι σταφιδικῶν νομοσχεδίων, μὲ τὰ ὁποῖα νὰ ἀπασχοληθῇ ὁλόκληρος σχεδὸν ἡ σύνοδος αὕτη τῆς Βουλῆς, φρονῶ ὅτι φρονιμώτερον καὶ ὀρθότερον θὰ ἦτο, ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ ἴδιον νομοσχέδιον, ἀφοῦ γνωρίζει τὰ πράγματα, ἵνα μὴ ἔχωμεν ἐπανειλημμένας νέας συζητήσεις περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, καὶ οὕτως ἄλλα ζητήματα, ἐπίσης ἐπείγοντα, μείνωσιν ἐκκρεμῆ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τύχην τοῦ σταφιδοκάρπου διὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη, ἐὰν πρόκειται νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ διὰ τὸ μέλλον. Περιπλέον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ τρέχον ἔτος, ὑπεβλήθη μὲν τροποποίησις ἑνὸς ἄρθρου τοῦ ἰσχύοντος νόμου, πλήν, ἐὰν πρόκειται νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος, πρέπει νὰ τροποποιηθῶσι πολλαὶ διατάξεις αὐτοῦ. Πρέπει λοιπὸν, ἵνα μὴ ἔχωμεν πολλὰς συζητήσεις, ὁτὲ μὲν περὶ τροποποιήσεως τοῦ προηγουμένου νόμου, ὁτὲ δὲ περὶ νομοθετήματος νέου, νὰ ὑποβληθῇ ἓν νομοσχέδιον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα τελειώσῃ ταχέως ἡ συζήτησις καὶ μὴ ἔχωμεν πάλιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν πέρυσι.

§64Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ κατὰ τὸ παρελθὸν μακραὶ συζητήσεις οὐδόλως ἔβλαψαν, ὑποθέτω, τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Αἱ συζητήσεις ἐκεῖναι παρήγαγον τὰ φῶτα, τὰ ὁποῖα οἱ κύριοι Βουλευταὶ εὐηρεστήθησαν νὰ προσκομίσωσι, καὶ διαφωτίσωσι καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις, ἂν εἶχε γνώμην θετικὴν καὶ ὥριμον, ἤθελε βεβαίως εἰσαγάγει νομοσχέδιον καὶ περὶ τούτου, ὡς εἰσήγαγε καὶ περὶ ἄλλων. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀκούσῃ τὰ φῶτα τῆς Βουλῆς, ἐν τῇ Βουλῇ δὲ ὑπάρχουσι μέλη αὐτῆς ἀνήκοντα εἰς ἐπαρχίας σταφιδοφόρους, τὰ ὁποῖα ἀντελήφθησαν τῶν ἀτελειῶν τοῦ νόμου, ἐγνώρισαν τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ καὶ δύνανται νὰ κρίνωσιν, ἂν τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον πέρυσιν ἐπροτάθη, εἶναι λυσιτελὲς ἢ ὄχι. Τὰ φῶτα αὐτῶν θέλουσι συντελέσει εἰς αὐτοὺς μὲν, ἵνα προτείνωσι τὴν διόρθωσιν τῶν ἀτελειῶν τοῦ μέτρου, εἰς δὲ τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐξετάσῃ αὐτάς. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι παροῦσα· θέλει παρακολουθήσει τὴν συζήτησιν, καὶ φωτιζομένη θέλει προθύμως εἰσφέρει τὸ καθ’ ἑαυτὴν εἰς τὸν καταρτισμὸν νόμου, ἂν τοιοῦτος ἤθελε κριθῆ ἀναγκαῖος.

§65ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ περιπέσωμεν εἰς τὰ ἄτοπα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην εἴχομεν περιπέσει κατὰ τὸ παρελθόν. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἠδύνατο νὰ προφασισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ γινώσκῃ πῶς ἔχουσι τὰ πράγματα, ὅτι εἶχεν ἀνάγκην μακρῶν συζητήσεων ἐν τῇ Βουλῇ, ὅπως φωτισθῇ ἐκ τῶν πληροφοριῶν τῶν Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ νῦν εἶναι ὅλως διάφορα τὰ πράγματα. Ἔκτοτε ἐφηρμόσθη ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος, ὁ ὁποῖος πρὸ παντὸς παρέσχε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν, ἐὰν αὐτὸς ἔχῃ καλῶς, ὡς ἔχει, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ τροποποιηθῇ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὰς ἀρχὰς, τοὺς ὑπαλλήλους ἀνὰ πάσας τὰς σταφιδικὰς ἐπαρχίας, δι’ αὐτῶν δὲ θὰ ἔχῃ ἤδη συγκεντρώσει τὰς σχετικὰς πληροφορίας καὶ θὰ ἦναι εἰς θέσιν ὑπὲρ πάντα Βουλευτὴν ἐξ οἱασδήποτε σταφιδοφόρου ἐπαρχίας νὰ γινώσκῃ τὰ δέοντα γενέσθαι. Ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν, προερχόμενος ἐκ ταύτης ἢ ἐξ ἐκείνης τῆς σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, θὰ ἀντιπροσωπεύῃ καὶ θὰ διερμηνεύῃ τὸ φρόνημα καὶ τὰς γνώμας ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς ἐπαρχίας, ἐν τῇ συγκρούσει δὲ τῶν γνωμῶν τῶν διαφόρων σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, βεβαίως χάος θὰ ἔχωμεν καὶ κυκεῶνα, καὶ οὐδὲν ἄλλο. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἦναι ἤδη πρὸ πολλοῦ ὥριμον ἐν τῇ διανοίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις δύναται ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε πείρας, εἴπερ τις καὶ ἄλλος καὶ ὑπὲρ πάντα Βουλευτὴν σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, νὰ ἔχῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας καὶ νὰ ἔχῃ ἐσχηματισμένην τὴν πεποίθησιν, ἣν νὰ διατυπώσῃ εἰς νομοσχέδιον. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῶν δακτύλων μας. Εἶναι εὐκαιρία, κατὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ δηλώσῃ, ἂν ἐννοῇ νὰ πράξῃ τι καὶ νὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν ἐν τῷ ζωτικωτάτῳ τούτῳ ζητήματι τῆς Ἑλλάδος, ἢ ἐννοῇ νὰ ἀφήσῃ νὰ ἐπαναληφθῶσιν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ παρῳδίαι τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον.

§66ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὀλίγων, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν καὶ τὴν μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μεγίστην ἔχει σημασίαν διὰ πολλοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σεπτεμβρίου ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία ἤρξατο ἐνεργοῦσα ἀνασκαφὰς ἐν τῷ περιβόλῳ τῆς ἀρχαίας Μεσσήνης, ὑπὸ τὴν ἐπιστασίαν τοῦ ἀρχαιολόγου κ. Σοφούλη. Οἱ κάτοικοι τοῦ μέρους ἐκείνου, ἔνθα εἶναι ἱδρυμένον τὸ χωρίον Μαυρομμάτι τοῦ δήμου Ἰθώμης, λίαν προθύμως, ἀποβλέποντες εἰς τὸν ἱερὸν καὶ εὐγενῆ σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία, ἐγκατέλιπον τὰ ἴδια ἑαυτῶν κτήματα εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας. Πρέπει δὲ νὰ εἴπω, ὅτι τὰ κτήματα τῶν χωρικῶν τούτων εὑρίσκονται πάντα ἐν τῷ περιβόλῳ τοῦ ἀρχαίου φρουρίου τῆς Μεσσήνης, τὰ κτήματα δὲ ταῦτα παρεδόθησαν ἄνευ τινὸς ἐμποδίου καὶ μὲ πᾶσαν προθυμίαν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Σοφούλη, ἵνα ἐνεργήσῃ κατ’ ἐντολὴν τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας τὰς ἐκεῖ ἀνασκαφάς. Ὑπῆρχεν ὅμως παρὰ τοῖς χωρικοῖς τούτοις ἡ ἐλπὶς, ἡ ἄλλως τε δικαία καὶ βάσιμος, ὅτι μίαν ἡμέραν θ’ ἀποζημιωθῶσι παρὰ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας, ἂν οὐχὶ διὰ τὴν ἀφαίρεσιν τὴν ὁριστικὴν τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον διὰ τὴν προσωρινὴν παρεμπόδισιν τῆς καλλιεργείας καὶ διὰ τὴν καθυστέρησιν τοῦ εἰσοδήματος τῶν κτημάτων αὐτῶν ἐπὶ ἓν ἢ δύο ἢ καὶ τρία ἔτη, ἐφ’ ὅσα θὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐνεργούμεναι αἱ ἀνασκαφαί. Οὐχ ἧττον, μεθ’ ὅλην τὴν προσδοκίαν ταύτην, τὴν δικαίαν, τῶν κατοίκων, ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία ἀρνεῖται ν’ ἀποζημιώσῃ καὶ κατ’ ἐλάχιστον τοὺς χωρικούς. Νομίζω ὅτι ἡ ἀξίωσις τῆς Ἑταιρίας, ὅπως καταλάβῃ κτήματα ξένα, κτήματα κατεχόμενα ἤδη παρὰ τῶν χωρικῶν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ διαθέσεως ἐθνικῶν γαιῶν, καὶ καλλιεργούμενα παρ’ αὐτῶν, νομίζω ὅτι ἡ ἀξίωσις αὕτη τῆς Ἑταιρίας δὲν εἶναι διόλου δικαία, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχει, ἂν ὄχι νομικὴν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἠθικὴν ὑποχρέωσιν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν, ὅπως μὴ ἀδικήσῃ τοὺς χωρικοὺς, οἵτινες, ἀποβλέποντες, ὡς εἶπον, εἰς τὸν ἱερὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκουσιν αἱ ἐκεῖ ἐνεργούμεναι ἀνασκαφαὶ, μὲ πᾶσαν προθυμίαν παρέδωκαν τὰ ἑαυτῶν κτήματα. Οἱ δυστυχεῖς οὗτοι χωρικοὶ παραπονοῦνται ἤδη, ὑποβάλλουσι δὲ δι’ ἐμοῦ ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τῆς ὁποίας ἐκθέτουσι τὰ γεγονότα ταῦτα, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τὴν ἀξίωσιν ταύτην αὐτῶν, ἐπὶ τῷ σκοπῷ ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως παρέμβῃ εἰς τὴν ὑπόθεσιν καὶ συστήσῃ εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν, ἐν ἀνάγκῃ δὲ καὶ ἐξαναγκάσῃ αὐτὴν, ὅπως ἀποζημιώσῃ τοὺς χωρικοὺς δι’ ὅσον καιρὸν κατέχει τὰ κτήματα αὐτῶν.

§67ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁμολογουμένως τοσαῦται ἀρχαιότητες εἶναι εἰς τὴν ἀρχαίαν Μεσσήνην, ὅσαι εἰς ὀλίγα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἐκεῖ ὑπάρχει θέατρον, ἀγορὰ μεγίστη, Βουλευτήριον, Στάδιον σπουδαῖον, ὡς τὸ τῶν Ἀθηνῶν, καὶ φρούριον, τὸ ὁποῖον περιβάλλει ὁλόκληρον τὴν ἀρχαίαν Μεσσήνην, τὴν κοιλάδα ἐκείνην, ἡ ὁποία κατέχεται ἀπὸ τὰς κοινότητας τῶν χωρίων Μαυρομμάτι καὶ Σίμιζα. Αἱ κοινότητες αὗται πρὸ διακοσίων ἐτῶν καὶ πλέον, ἐπὶ τουρκοκρατίας καὶ μεταγενεστέρως, ἔχουσι φυτεύσει ἐφ’ ὁλοκλήρου τῆς κοιλάδος ἐλαίας, συκᾶς, ἀμπέλους, σταφίδας καὶ λοιπὰ ὀπωροφόρα δένδρα· ὥστε ὅλη ἡ περιουσία αὐτῶν κεῖται εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο, ὅπου ἤρχισεν ὁ κύριος Σοφούλης τὰς ἀνασκαφὰς καὶ ἐξέθαψε σπουδαίας ἀρχαιότητας καὶ θέλει ἐκθάψει πολὺ σπουδαιοτέρας, διὰ τὴν ἐπίσκεψιν τῶν ὁποίων θέλουσι συῤῥεύσει ἄνθρωποι πανταχόθεν τοῦ κόσμου. Ἀλλ’ ἵνα γείνωσιν αἱ ἀνασκαφαὶ αὗται, θέλει καταληφθῆ ὅλος ὁ χῶρος ἐκεῖνος, περὶ τὰ χίλια στρέμματα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι θέλουσι μείνῃ ἄνευ κτημάτων, διότι, ὡς εἶδον ὁ ἴδιος, μεταβὰς ἐπὶ τόπου, ἐκεῖ ἔχουσιν ἐλαίας, σταφίδας, ἀμπέλους καὶ ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν αὐτῶν, τὴν ὁποίαν διὰ τῶν ἀνασκαφῶν θέλει καταστρέψει ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία. Οἱ χωρικοὶ ἐκεῖνοι μάλιστα ἤθελον ἀντισταθῆ διὰ τῶν ὅπλων, ἀλλὰ συνεβουλεύσαμεν αὐτοὺς, ὅπως ἡσυχάσωσι, διότι ὁ πλοῦτος αὐτὸς ὁ ἀρχαιολογικὸς ἀνήκει εἰς ὅλην τὴν ἀνθρωπότητα καὶ ὀφείλουσι νὰ ἀφήσωσιν, ὅπως γείνωσιν αἱ ἀνασκαφαὶ, καὶ ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία βεβαίως θέλει ἀποζημιώσει αὐτούς. Αὕτη ὅμως ἀρνεῖται ν’ ἀποζημιώσῃ, ἂν καὶ κατέστρεψε πλεῖστα κτήματα αὐτῶν. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἀρνουμένη ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρία, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θέλουσιν ἀντισταθῆ, διότι καταστρεφομένης τῆς περιουσίας αὐτῶν θέλουσι μετοικήσει ἐκεῖθεν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρίαν, ἵνα ἀποζημιώσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς διὰ τὴν καταστροφὴν τῶν κτημάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέσκαψε καὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἀναγκαιοτάτη ἡ ἀνασκαφή. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι θέλουσιν ἀμυνθῆ ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῶν, καθόσον ἄλλως θέλουσι μείνῃ ἄνευ περιουσίας, ἄστεγοι καὶ πλάνητες, διότι οὐδεμίαν ἄλλην περιουσίαν ἔχουσιν, εἰμὴ τὸ μέρος, ὅπου ὑπάρχουσιν αἱ ἀρχαιότητες καὶ γίνονται αἱ ἀνασκαφαί. Ἑπομένως δίκαιον μὲν καὶ ὠφέλιμον εἶναι εἰς τὸ ἔθνος, ὅπως ἐκταφῶσι τὰ κειμήλια τῶν προγόνων ἡμῶν, ἀλλὰ δέον καὶ οἱ δυστυχεῖς χωρικοὶ ν’ ἀποζημιωθῶσιν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν περί τε τῶν ἀνασκαφῶν καὶ τῶν ἀποζημιώσεων τῶν καταστραφέντων καὶ καταστραφησομένων κτημάτων τῶν κοινοτήτων Μαυρομματίου καὶ Σίμιζας.

§68Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δικαίωμα τῶν πολιτῶν τῆς Μεσσήνης, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἠγόρευσαν οἱ δύο ἀξιότιμοι Βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, εἶναι ἀναντίῤῥητον. Ἔχουσι δικαίωμα πρὸς ἀποζημίωσιν εἴτε διὰ τὴν κτῆσιν τῶν γαιῶν αὐτῶν, ἐὰν αὗται ἤθελον ἀπαλλοτριωθῆ, εἴτε διὰ τὴν χρῆσιν αὐτῶν, ἐὰν προσωρινῶς ἤθελον ἀφαιρεθῆ. Συμβαίνει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ μὴ ᾖναι παρὼν καὶ ἑπομένως δὲν ἤκουσε τὴν ἐπερώτησιν ὑμῶν· θέλει ὅμως αὕτη ἀνακοινωθῆ αὐτῷ, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θέλει ἐκτελέσει πᾶν ὅ,τι ἐξ αὐτοῦ ἤρτηται, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 322,882.22 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1896. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ μειώσεως τοῦ πληρωτέου τόκου ἐπὶ τῶν χρηματικῶν ἐγγυήσεων).

§70Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Διὰ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 3 καὶ 4 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδια εἶχον παρακαλέσει καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴ συζητηθῶσι σήμερον, διότι χθὲς ἐνομίζομεν ὅλοι, ὅτι δὲν θὰ συζητηθῶσι, καθόσον προηγεῖτο ἡ πρότασις περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ δὲν τὰ ἐμελετήσαμεν. Κατὰ παραδρομὴν ὅμως, φαίνεται, ἀνεγράφησαν μεταξὺ τῶν πρώτων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, ἵνα ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν νομοσχεδίων.

§71Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῶν ὑπ’ ἀριθ. 3 καὶ 4 νομοσχεδίων διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου τοῦ 1892 περὶ τελωνειακοῦ ὀργανισμοῦ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατετέθη τροπολογία ὑπό τινων συναδέλφων ἡμῶν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν αἴτησίν των ἐστάλη πρὸς τύπωσιν, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 95). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνανεώσεως ἢ πληρωμῆς τῶν μέχρι τέλους τοῦ 1876 ὀφειλομένων ἐσόδων).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ͵ΒΤΘʹ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἐπὶ τούτου ὁ κ. Βαλσαμάκης ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν.

§74ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 1. Τὸ Δημόσιον ὑποχρεοῦται διὰ τοῦ εἰς χρήματα καταβληθέντος ἀντὶ τοῦ εἰς εἶδος φόρου σταφιδοκάρπου νὰ ἀγοράσῃ σταφιδόκαρπον καὶ εἰσαγάγῃ εἰς τὰς ἐπὶ τούτῳ ἀποθήκας, ἐὰν ἡ ἀξία του δὲν ἦναι ἀνωτέρα τῶν ἐννενήκοντα δραχμῶν κατὰ χιλιάδα. «Ἄρθρον 2. Ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ἐν αἷς παράγεται σταφιδόκαρπος καὶ δὲν συνεστήθησαν δημόσιαι ἀποθῆκαι ἀποταμιεύσεως, οἱ καταθέσαντες χρηματικὴν ἐγγύησιν δικαιοῦνται καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς παρὰ τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου ͵ΒΤΘʹ προθεσμίας νὰ λύτωσι ταύτην, ἐπὶ τῇ παραδόσει εἰς τὸ τελωνεῖον τῶν παρὰ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ἰδίου νόμου ἀποδείξεων ἀποταμιεύσεως.»

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ.

§76Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τροπολογία πρέπει νὰ τυπωθῇ, ἤθελον ὅμως παρακαλέσει τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κραναίας νὰ στέρξῃ νὰ ὑποβάλῃ ταύτην ὡς πρότασιν αὐτοτελῆ, διότι τὸ θέμα, περὶ οὗ πραγματεύεται, εἶναι ἄξιον ἰδίας μελέτης καὶ συζητήσεως. Τὸ θέμα εἶναι, ἂν τὰ εἰσπραχθέντα χρήματα πρέπῃ νὰ διατεθῶσι πρὸς ἀγορὰν σταφίδος, ὅπως οὕτως ἐλαττωθῇ τὸ ἐν τῇ ἐμπορίᾳ ὑπάρχον ἤδη ποσόν. Τοῦτο θεωρῶ ἄξιον μελέτης, καὶ δὲν πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ὡς τροπολογία εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ μελετήσῃ πρότερον αὐτὸ καὶ βασανίσῃ.

§77ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου ἀπαλλάσσεται ἡ Κυβέρνησις τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει, νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ καταβληθὲν ἀντὶ τοῦ εἰς εἶδος φόρου χρῆμα πρὸς ἀγορὰν σταφιδοκάρπου. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ ἀφαιρέσῃ ἐκ τῆς καταναλώσεως μέρος τῆς παραγωγῆς, ἤτοι νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ διὰ τῆς γενομένης τότε τροπολογίας, ἕνεκα τῆς ὁποίας καὶ δὲν ἐψήφισα τὸ νομοσχέδιον, μετεβάλλετο τὸ νομοσχέδιον εἰς ἁπλῆν φορολογίαν καὶ ἐξέλειπεν ὁ σκοπὸς, ἅμα ἡ ἀξία τοῦ σταφιδοκάρπου ὑπερέβαινε τὰς 90 δραχμὰς, διότι, ἀντὶ νὰ ἀφαιρῆται ἐκ τῆς καταναλώσεως μέρος τῆς παραγωγῆς, θὰ ἐδίδετο χρῆμα, καὶ ὁ σταφιδόκαρπος θὰ διετίθετο εἰς τὴν κατανάλωσιν, ἡ παρακράτησις δὲ δὲν ἐπρόκειτο νὰ ὠφελήσῃ μόνον τὴν παραγωγὴν τοῦ 1895, ἀλλὰ ἀπέβλεπε καὶ εἰς τὰς μελλούσας ἐσοδείας· διότι, ὅσον μικροτέρα εἶναι ἡ παρακαταθήκη, τὴν ὁποίαν εὕρισκεν ἡ νέα ἐσοδεία, τοσοῦτον μεγαλειτέρα καὶ ἡ ἐλπὶς, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος τῆς νέας ἐσοδείας θὰ πωληθῇ εἰς μεγαλειτέραν ἀξίαν. Ἐνόμισα λοιπὸν, ὅτι, ἀφοῦ τροπολογεῖται τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ ἰσχύοντος νόμου, δι’ οὗ ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀγοράζῃ σταφιδόκαρπον διὰ τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον περιέρχεται εἰς χεῖράς της, ἀντὶ τῆς εἰς εἶδος καταβολῆς τοῦ φόρου, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ διατηρήσω τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, τὴν ὁποίαν καταργεῖ τὸ νομοσχέδιον. Ἡ τροπολογία μου δὲν ἀποτελεῖ ἰδίαν διάταξιν, ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑπάρχουσαν ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ, καὶ ταύτην ἐπιδιώκω νὰ διατηρήσω διὰ τῆς γενομένης προσθήκης. Καὶ πράγματι, ἐὰν τὸ χρῆμα, ὅπερ κατετέθη εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, χρησιμοποιηθῇ πρὸς ἀγορὰν σταφιδοκάρπου, ὅστις ἤδη τιμᾶται καὶ κάτω τῶν 90 δραχμῶν, βεβαίως ἡ ἀγορὰ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως θέλει ἐμψυχώσει τὴν ἀγορὰν τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀφαιροῦσα μέρος ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος εἰς τὴν κατανάλωσιν. Καὶ εἰς τοῦτο ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος τῆς τροπολογίας μου. Τὸ δεύτερον ἀφορᾷ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλει ἀποδοθῆ, ὑπηρετουμένου καὶ τοῦ εἰρημένου σκοποῦ, δικαιοσύνη, ἐὰν γείνῃ παραδεκτὴ παρὰ τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου ͵ΒΤΘʹ, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις προεῖδεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συστηθῶσι σταφιδαποθῆκαι, ἵνα μὴ παρακωλύσῃ τὸ ἐμπόριον, ἐχορήγησε τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐμπόρους, ἀντὶ δεδομένης ἐγγυήσεως, νὰ ἐξάγωσι τὸν σταφιδοκαρπόν των, ὅπερ καὶ πολλοὶ ἔμποροι ἔπραξαν. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου ὁρίζει καὶ προθεσμίαν, καθ’ ἣν ὀφείλουσιν οἱ ἔμποροι νὰ παραδώσωσι τὸν σταφιδόκαρπον εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου· καταθέτοντες δὲ τοῦτον, δικαιοῦνται νὰ λύσωσι τὰς ἐγγυήσεις καὶ ἀναλάβωσι τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον κατέθεσαν. Ἐν τούτοις τί συνέβη; Ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε νὰ συστήσῃ σταφιδαποθήκας εἰς πάσας τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, πολλοὶ τῶν ἐμπόρων κατέθεσαν τὰς ἐγγυήσεις πρὸς ἐξαγωγὴν σταφιδοκάρπου, προσεκλήθησαν δὲ κατόπιν, ἂν θέλωσι, νὰ λύσωσι τὰς ἐγγυήσεις, παραδίδοντες τὸν σταφιδόκαρπον εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ τοιαῦται δὲν ὑπῆρχον· ἤτοι ὑπεχρεώθησαν εἰς τὰ ἀδύνατα. Τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι δίκαιον. Διὰ τῆς τροπολογίας μου χορηγεῖται τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐμπόρους νὰ λύσωσι τὴν ἐγγύησιν, καίτοι παρῆλθεν ἡ προθεσμία, ἡ ὑπὸ τοῦ νόμου διατασσομένη, ὥστε, ἂν θέλωσι, νὰ καταβάλωσι καὶ νῦν σταφιδόκαρπον, ἤτοι νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον εἰς εἶδος, λύοντες τὴν ἐγγύησιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μὴ ἀποχωρισθῇ ἡ τροπολογία μου ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, διότι σχετίζεται πρὸς αὐτὸ, ἐπιδιώκουσα αὐτὸν τοῦτον τὸν σκοπὸν, ἤτοι τὸν διὰ τῆς παρακρατήσεως ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν ἐπιδιωκόμενον.

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ἠσχολήθη νὰ ἀναπτύξῃ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἂν ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἀνασκευάσω αὐτήν. Ἐγὼ δὲν ἐξέφερα γνώμην τοιαύτην. Ἐπειδὴ ἡ τροπολογία ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα τὸ εἰσπεπραγμένον ποσὸν εἰς χρήματα δαπανήσῃ πρὸς ἀγορὰν σταφιδοκάρπου, εἶπον ὅτι προσῆκον εἶναι εἰς τοῦτο νὰ προσέξωμεν, καὶ ἐπρότεινα, ὅπως ὁ κ. συνάδελφος στέρξῃ νὰ ὑποβληθῇ αὕτη ὡς πρότασις αὐτοτελὴς, καὶ συζητηθῇ παρόντων πάντων τῶν ἐνδιαφερομένων Βουλευτῶν· διότι ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς. Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἔχῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀποῤῥέει ἐκ τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα, ὅπως περιληφθῇ ὡς αὐτοτελὲς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δύναται καὶ νὰ τεθῇ ὡς πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§79ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν δύναται νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου;

§80Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ τακτικὴ, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι, ὅτι ἀφήνει τὴν πρωτοβουλίαν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου εἰς τὴν Βουλὴν, αὐτὴ δὲ ἀκολουθεῖ τὴν συζήτησιν, καὶ προσπαθεῖ, ὅπως μὴ περιληφθῶσι διατάξεις, καθιστῶσαι ἀδύνατον τὴν κύρωσιν τοῦ νόμου. Τοῦτο ἔπραξε καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον. Ἤδη προτείνεται διάταξις ὑπὸ Βουλευτοῦ, καθ’ ἣν καταργεῖται τὸ δικαίωμα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν νὰ πληρόνωσι τὸν φόρον τῶν 15% εἰς χρήματα. Χρεωστῶ νὰ διευκολύνω τὴν συζήτησιν, διότι ἤκουσα παρὰ πολλῶν τὴν γνώμην ταύτην, ἐζήτησα ὅμως νὰ χωρισθῇ ἐκ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§81ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἂν εἰς τὰς σημερινὰς τιμὰς κατατίθεται σταφὶς ὡς εἰσφορὰ, ἢ πληρόνεται καὶ εἰς χρήματα.

§82ΒΟΤΣΗΣ. Ὅλοι καταθέτουν χρήματα καὶ ὄχι εἶδος. Αὐτὸ δὲ, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας, δὲν ἔχει λόγον, διότι σήμερον ἡ σταφὶς τιμᾶται δραχμὰς 110 κατὰ χιλιάδα· πῶς λοιπὸν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδώσωσιν εἶδος ἀντὶ τῶν 90 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, ἃς κατέθεσαν;

§83ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας εἶναι βεβαίως ὀρθὰ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ματαιοπονοῦμεν, ἐφ’ ὅσον νομίζομεν, ὅτι διὰ τῶν μέτρων, ἅτινα προτείνονται, θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀνύψωσιν τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος. Ἐφ’ ὅσον οἱ ἀγορασταὶ τῆς σταφίδος πρὸ ἑαυτῶν ἔχουσι πρότασιν νόμου, ἡ ὁποία δὲν περιέχει διάταξιν περὶ παρακρατήσεως, εἰμὴ μόνον διὰ τὸ σταφιδικὸν ἔτος, ὅπερ κατὰ τὸν προσεχῆ Αὔγουστον τελειώνει, ἀφ’ ἑτέρου δὲ γνώμην τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως διστακτικὴν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπιὸν σταφιδικὸν ἔτος, βεβαίως δὲν θὰ προβῶσιν εἰς προσφορὰν καλλιτέρων τιμῶν. Ἐφ’ ὅσον δὲ βλέπουσιν, ὅτι ἡ νέα ἐσοδεία ἀπεφασίσθη ἐπίσης νὰ παρακρατηθῇ ἀναλόγως, δυνάμει νέου νόμου, ὅτι ἑπομένως ὅλη ἡ νέα σταφὶς, ἡ πέραν ἴσως τῶν ἀναγκῶν τῆς καταναλώσεως, θὰ παρουσιασθῇ πρὸς πώλησιν εἰς τὰς ἀγορὰς ἀθρόα, φοβοῦνται εὐλόγως, ὅτι αὔριον, προσφερομένη εἰς εὐτελῆ τιμὴν ἕνεκα τῆς πληθώρας καὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, θὰ ζημιώσῃ αὐτοὺς, ἀγοράσαντας ἀκριβότερα. Ἑπομένως οὐδεὶς θὰ θελήσῃ νὰ ἀγοράσῃ σήμερον σταφίδα ἢ εἰς τιμὰς κατωτέρας ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ἠγοράσθη. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι οὔτε διὰ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν καὶ τὸ ὁποῖον καταργεῖ ἐφεξῆς τὴν πληρωμὴν εἰς χρήματα, ἐπιβάλλον τὴν εἰς εἶδος μόνον, οὔτε διὰ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον προτείνει σήμερον ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας, νὰ ἀγορασθῇ δηλαδὴ μὲ τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ Δημοσίου, σταφὶς, θὰ κατορθωθῇ νὰ ὑψωθῇ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος. Τοῦτο δὲ τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις ὑπὸ τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου, ὅπως ἐπὶ πέντε ἔτη γίνηται παρακράτησις 5%, μὲ τὸ δικαίωμα νὰ αὐξάνηται ἐν ἀνάγκῃ μέχρι 15% παρ’ ἐπιτροπῆς, διεγράφη τῇ αἰτήσει τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἀφέθη δὲ νὰ γείνῃ καὶ πάλιν, ὅ,τι ἔγεινε καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν, προτάσεις ἀτελεύτητοι δηλ. Βουλευτῶν, συζητήσεις ἐπὶ τῶν προτάσεων αὐτῶν καὶ ἔπειτα ἴσως πρότασις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἄδηλον εἶναι αὐτὴν τὴν φορὰν ὁποία θὰ ἦναι. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀμφιβολίαι περὶ τῆς παρακρατήσεως θὰ ἐπηρεάσωσιν ἔτι περισσότερον τὰς τιμὰς, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε προσεφέροντο, καὶ θὰ τὰς ἐπηρεάσωσι χειρότερα παρ’ ἂν ὁριστικῶς βεβαιωθῇ, ὅτι παρακράτησις δὲν θὰ ψηφισθῇ διὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι προτιμότερον εἶναι νὰ ληφθῇ μία ἀπόφασις, ἀφοῦ δὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν, οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν νὰ φέρωσιν ἐν ἰδιαιτέρῳ νομοσχεδίῳ ὃν ἂν ἐγκρίνωσι κανονισμὸν τῆς παρακρατήσεως διὰ τὴν προσεχῆ ἐσοδείαν, καὶ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν συζήτησιν θὰ εὑρεθῇ εἰς θέσιν νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ νὰ λάβῃ ταχέως ὁριστικὴν ἀπόφασιν ὁ σταφιδικὸς κόσμος καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος Νομίζω ὅτι μόνον τοιαύτη ἀπόφασις, λαμβανομένη τὸ ταχύτερον, θὰ ἐπηρεάσῃ καὶ τὰς τιμὰς τῆς μελλούσης ἐσοδείας, ἀναγκάζουσα εἰς ὁριστικὰς ἀποφάσεις τοὺς καλλιεργητὰς, ἀλλὰ καὶ τὰς τιμὰς τῆς περυσινῆς ἐσοδείας, ἡ ὁποία μένει κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπώλητος, ὁδηγοῦσα τοὺς ἀγοραστὰς καὶ πωλητὰς αὐτῆς.

§84ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κατεψήφισα τὸν νόμον περὶ παρακρατήσεως, διότι ἤμην καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οὐδόλως δύναται νὰ βελτιώσῃ τὴν τιμὴν τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἐὰν δὲ κατά τι ἐβελτιώθη ἡ τιμὴ αὐτοῦ, τοῦτο προῆλθε, διότι ἡ Γαλλία ἠγόρασε πολὺ πρᾶγμα. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ, τὸν ὁποῖον ἐθεώρησα καὶ ἄδικον καὶ ἄνισον, ὡς μὴ στηριζόμενον εἰς τοὺς νόμους τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, ἀλλὰ περὶ καταργήσεως ἄρθρου αὐτοῦ καὶ ἀντικαστάσεως ἑτέρου. Τὸ ἄρθρον τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ παρακρατήσεως ἐγένετο βεβαίως παρὰ τῶν Βουλευτῶν τῆς Αἰγιαλείας καὶ τῶν Πατρῶν, καὶ σκοπίμως, κύριοι Βουλευταὶ, ὅπως οἱ συμπολῖται αὐτῶν ἀγοράζωσι σταφιδόκαρπον εἰς τιμὴν κατωτέραν τῶν 90 δραχμῶν ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ ἰδίως τῆς Μεσσηνίας, καὶ προσφέρωσιν εἰς τὸ Δημόσιον, τὸν δὲ ἰδικόν των σταφιδόκαρπον πωλῶσι πρὸς 250 καὶ 300 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, ὥστε καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς διαφορᾶς, ὠφελῶνται δραχμὰς 200 μέχρι 250 εἰς ἑκάστην προσφερομένην εἰς τὸ Δημόσιον χιλιάδα· ἑπομένως εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀπέβλεπεν ὁ νόμος αὐτὸς ἢ πῶς νὰ ὠφεληθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι τῆς Αἰγιαλείας, τῆς Κορινθίας καὶ τῶν Πατρῶν, καὶ οὐχὶ αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ζημιοῦνται. Σήμερον δὲ ζητοῦσι νὰ καταργήσωσι τὴν εἰς χρήματα καταβολὴν, ἵνα ἀγοράζωσι κατωτέραν ποιότητα σταφιδοκάρπου ἀντὶ 50 καὶ 60 δραχμῶν τὴν χιλιάδα ἐκ τῶν ἰδικῶν μας ἐπαρχιῶν καὶ προσφέρωσιν αὐτὴν εἰς τὸ Δημόσιον, πωλοῦντες τὴν ἰδικήν των ἀντὶ 300 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα. Ἐκ τούτων δὲ ἡμεῖς θέλομεν φορολογηθῆ 30 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἐκεῖνοι δὲ 2%. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κ.κ. Βουλευτὰς, καὶ ὑποστηρίζω ὅτι, ἐὰν θέλωσι νὰ ἦναι δίκαιοι, ὀφείλουσι νὰ καταψηφίσωσι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον.

§85ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς τροπολογίας, περὶ τῆς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρετήρησεν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἀποτελέσῃ ἕτερον νομοσχέδιον. Ἐπειδὴ δὲ προβλέπω, ὅτι ἡ ὑπὸ συζήτησιν τροπολογία μου θὰ περιπλέξῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θεωρῶ λίαν ὠφέλιμον, διότι φρονῶ, ὅτι ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ἐψηφίσθη ὁ νόμος τῆς παρακρατήσεως, ἐπιτυγχάνεται διὰ τούτου, τοὐλάχιστον διὰ τὸ μέλλον, ἀποσύρω τὰς ὑπ’ ἐμοῦ προταθείσας τροπολογίας, ἐπιφυλασσόμενος νὰ τὰς εἰσαγάγω ἐν ἰδιαιτέρῳ νομοσχεδίῳ.

§86ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, ἐὰν ἦναι βάσιμος ἡ περιελθοῦσα εἰς γνῶσίν μου πληροφορία, ὅτι εἰς μίαν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν πολῖται εἰσήγαγον εἰς τὰς ἀποθήκας τὴν ἐπιβεβλημένην ὑπὸ τοῦ νόμου κράτησιν 15% σταφιδοκάρπου, ἀλλὰ βραδύτερον, ἤτοι μετὰ πολλοὺς μῆνας, καταθέντες 90 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, ἀνέλαβον τὸν σταφιδόκαρπον.

§87ΒΟΤΣΗΣ. Ὁ νόμος λέγει ῥητῶς, ὅτι ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς καταθέσεως δικαιοῦται ὁ καταθέσας νὰ ἀναλάβῃ τὸν σταφιδόκαρπον, καταβάλλων τὰς 90 δραχμάς.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς συζητηθείσης προτάσεως νόμου εἰς βʹ συζήτησιν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἅρθρον μοναδικόν...

§89ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι πλήρης ἡ Βουλή, καὶ χωρὶς ἀπαρτίαν δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν, πρὸ πάντων δὲ χωρὶς νὰ ἦναι παρόντες οἱ Μεσσήνιοι Βουλευταί.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν κ.κ. Τσιτσάρα καὶ Κρίτσα. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 96. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 30′ μ. μ.