1895.07.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43

τῆς 7 Ἰουλίου 1895.

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 10 καὶ 30′ π. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ν. Καλλιφρονᾶ).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, μὴ τυπωθέντα εἰσέτι, θέλουσιν ἀναγνωσθῆ μετὰ μεσημβρίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§2ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἐκτυπώσεως ἀναμνηστικῶν γραμματοσήμων, χάριν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων. Δὲν ἀγνοεῖτε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ πρόκειται νὰ λάβωσι χώραν ἐν Ἀθήναις οἱ Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες. Ἐνῷ δὲ ἡ εὐγενὴς αὕτη ἐπιχείρησις, ἡ ἀληθῶς τιμῶσα καὶ τὴν Ἑλληνικὴν φυλὴν καὶ τὴν ἡμετέραν πατρίδα, ἐφαίνετο ὅτι ἐκινδύνευε νὰ ναυαγήσῃ, ἕνεκεν ἐλλείψεως μέσων, αἴφνης, τῇ εὐστόχῳ παρεμβάσει καὶ πρωτοβουλίᾳ τῆς Α.Υ. τοῦ Διαδόχου, ἡ ὑπόθεσις ἐσώθη, δύναταί τις δὲ νὰ εἴπῃ, ὅτι καὶ ὁριστικῶς ἐξησφαλίσθη. Διότι εὐτυχῶς οὐκ ὀλίγα χρηματικὰ ποσὰ γενναίως προσηνέχθησαν ὄχι μόνον ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὑπὸ ὁμογενῶν, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα εὐφήμως φέρονται ἐφ’ ὅλων τῶν χειλέων. Ἐν τῇ γενικῇ ταύτῃ ἁμίλλῃ μόνον τὸ Κράτος ἐφαίνετο ὅτι καθυστέρει, ἕνεκεν τῶν γνωστῶν λόγων, τῶν μεγάλων καὶ ὀδυνηρῶν οἰκονομικῶν περιπετειῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἤδη εὑρίσκεται ἡ Ἑλλάς. Τὴν ἔλλειψιν ταύτην, τὸ κενὸν τοῦτο, ἐρχόμεθα νὰ πληρώσωμεν ἡμεῖς διὰ τοῦ προτεινομένου εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου. Ἐρχόμεθα νὰ πράξωμεν ἐμμέσως ὅ,τι δὲν ἠδυνήθημεν νὰ πράξωμεν ἀμέσως, δηλαδὴ διὰ τοῦ εἰρημένου νομοσχεδίου ἐπιτρέπεται ἡ ἐκτύπωσις ἀναμνηστικῶν γραμματοσήμων. Ἐκ τοῦ εἰσπραχθησομένου δὲ ποσοῦ ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν γραμματοσήμων τούτων χορηγοῦνται 50% εἰς τὸ ταμεῖον τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, ἀφαιρουμένων, ἐννοεῖται, τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐλπίζω, Κύριοι, ὅτι οἱ πάντες, κατανοοῦντες τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοθετήματος τούτου, θέλετε συντελέσει εἰς τὴν ταχεῖαν αὐτοῦ ἐπιψήφισιν. Ὡσαύτως ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων. Ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, αἱ ἐκλογαὶ τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων ἐνεργοῦνται ἀνὰ τετραετίαν, ἡ δὲ τετραετία λήγει τὴν 3 Σεπτεμβρίου ἐνεστῶτος ἔτους. Κατὰ νόμον ὅμως αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ ἐνεργηθῶσι δύο μῆνας πρὸ τῆς λήξεως τῆς τετραετίας, δηλαδὴ πρὸ τῆς 3 Σεπτεμβρίου. Ὡρίσθησαν λοιπὸν αἱ ἐκλογαὶ τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων διὰ Β. Διατάγματος τὴν 27 Αὐγούστου. Ἀλλ’ ὁ νόμος τῆς 3 Ἀπριλίου 1891 ἐφάνη ἡμῖν, ὅτι ὑποτάσσει τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καθόσον ἡ τετραετία τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων λήγει ἕνα μῆνα μετὰ τὴν τετραετίαν τῶν δημοτικῶν συμβουλίων. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ ἐνέργεια τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἀνεβλήθη, ἀναγκαίως, πρὸς τήρησιν τῆς εἰρημένης τάξεως καὶ σειρᾶς, φρονοῦμεν ὅτι δέον νὰ ἀναβληθῶσι καὶ αἱ ἐκλογαὶ τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων.

§3ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ποίαν ἐποχὴν, παρακαλῶ, ἀναβάλλονται αἱ ἐκλογαί;

§4ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αἱ ἐκλογαὶ ὁρίζονται τὴν τρίτην Κυριακὴν τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου. Παραλείπω τοὺς ἄλλους λόγους τῆς ἀναβολῆς, τὴν ὥραν δηλαδὴ τοῦ ἔτους κατὰ τὴν συγκομιδὴν τοῦ καρποῦ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβληθέντα δύο νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 244–245). Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§6ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασίς μας περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ νὰ συζητηθῇ.

§7Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι ὡρισμένη ἐκ τῶν πρακτικῶν. Δὲν ἔχομεν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὑποβάλωμεν πολλοὺς λόγους ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλή.

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις περὶ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα πρέπει ν’ ἀναγράφωνται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, δὲν προηγοῦνται δὲ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Λοιπὸν παρακαλῶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους νὰ ζητήσωσιν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον ν’ ἀναγραφῇ ἡ πρότασίς των ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἰς οἱανδήποτε θέσιν ἐγκρίνωσι.

§9Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου δέχηται, νὰ ὁρισθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον αὔριον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§10Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀντιλέγω.

§11Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τεθῇ λοιπὸν πρῶτον ἀντικείμενον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον λοιπὸν θ’ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα ἐξ Αἰγίου τῶν κτηματιῶν τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ, παρακαλούντων τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ καὶ διὰ τὸν δῆμον τοῦτον, οἷον μέτρον ἤθελε λάβει διὰ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας, ὡς πρὸς τὰ σταφιδικὰ νομοσχέδια, καὶ ἀποκρουόντων τὴν ὑπὸ συζήτησιν πρότασιν νόμου τῶν βουλευτῶν κ. κ. Βότση καὶ Γεροκωστοπούλου «περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου κλπ.»

§15Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Καίτοι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ περιπτώσεως, ἥτις ἐνδιαφέρει τὴν νόμιμον λειτουργίαν τῆς Δικαιοσύνης. Πολλοί, λίαν ἐνδεδειγμένοι, ὅπως ἐπικαλεσθῶσι τὴν καλὴν καὶ ἀμερόληπτον λειτουργίαν τῆς Δικαιοσύνης, ἔμποροι καὶ βιομήχανοι ἐν Πειραιεῖ, ἀπετάθησαν πρός τινας ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων των, ὅπως ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἑξῆς περιστάσεως. Οἱ ἔμποροι τοῦ Πειραιῶς Δ. Βούρβουλης, Λοῦμος καὶ Στυλιανὸς Ἀναστασόπουλος παραπονοῦνται, ὅτι ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Ἀθηνῶν ἐξελίσσονται οὐχὶ συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ τὰ ἀφορῶντα εἰς ὑπόθεσίν τινα αὐτῶν πρὸς τὸν ὀφειλέτην των Μπαχράμην, ἐμποροπαντοπώλην. Ἐγὼ κάλλιστα γνωρίζω πόσον λεπτὴ εἶναι ἡ ἐντολή, τὴν ὁποίαν ταύτην τὴν στιγμὴν ἐκτελῶ, διότι βεβαίως ἡ Δικαιοσύνη πρέπει νὰ μένῃ ἐντελῶς ἀνεπηρέαστος ἐκ τῶν πολιτικῶν ἐπιδράσεων καὶ ἀξιώσεων, καὶ κατ’ οὐδένα λόγον δὲν ἐννοῶ νὰ ἐκληφθῶ, ὅτι λαμβάνω τὸν λόγον χάριν προσωπικῆς συμπαθείας, ἢ ἐνδιαφέροντος οἱασδήποτε φύσεως πρὸς τοὺς παραπονουμένους. Σέβομαι εἴπερ τις καὶ ἄλλος τὴν ἀνεξάρτητον ἐνέργειαν τῆς Δικαιοσύνης· ἀλλ’ ἐπείσθην νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην, διότι ὅλαι αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐδόθησαν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, καὶ τὰς ὁποίας καλῶς ἐμελέτησα, μὲ πείθουσιν ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐξετροχιάσθη ἡ Δικαιοσύνη.

§16Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις;

§17Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Μάλιστα.

§18Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπὶ ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων δὲν νομίζετε ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν;

§19Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Δὲν νομίζω καθόλου. Ἐὰν ἐνόμιζον, ὅπως νομίζετε ὑμεῖς, βεβαίως δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον.

§20Π. ΓΚΙΚΑΣ. Δὲν ὁρίζετε τὰ παράπονα; εἶναι ὡρισμένα;

§21Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν ζητῶ οὔτε τὸ χιλιοστημόριον τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς συναισθήσεως τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἀσκῶ, ὅταν σᾶς ἀκούω ὁμιλοῦντας. Ὅταν ἀνέρχωμαι εἰς τὸ βῆμα, νὰ ἦσθε πεπεισμένοι, ὅτι τὸ κάμνω χάριν δημοσίου συμφέροντος, καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Φιλάρετον παρατηρῶ, ὅτι, ὅταν ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις εὑρίσκωνται ἐν ἐκτροχιασμῷ, καθῆκον ἔχομεν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου. Δὲν θέλω εἰσέλθει εἰς λεπτομερείας, ἀλλὰ θέλω παρατηρήσει, ὅτι ἡ ἐνέργεια ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τοῦ Πρωτοδικείου φέρει πραγματικὴν ζημίαν εἰς τὸν δικαιοῦχον. Καὶ τούτου ἕνεκα ἐπὶ ἐνεργείας, ἐπὶ τῆς ὁποίας καθῆκον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ παρέμβῃ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ συμφέροντος αὐτῆς τῆς δικαιοσύνης, ἀπέχω νὰ δώσω πληροφορίας, μολονότι ἠδυνάμην νὰ δώσω λεπτομερεῖς τοιαύτας· οὐχ ἧττον, ἵνα μὴ νομισθῇ ὅτι ἐπὶ ἀδήλων καὶ οὐχὶ ἐπὶ σαφῶν περιπτώσεων λαμβάνω τὸν λόγον, σᾶς δίδω νύξιν τινὰ συντομωτάτην περὶ τούτου. Οἱ ἔμποροι τοῦ Πειραιῶς, ὡς σᾶς εἶπον, Δ. Βούρβουλης, Λοῦμος καὶ Ἀναστασόπουλος παραπονοῦνται ὅτι ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Ἀθηνῶν ἐξελίσσεται οὐχὶ συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὰς διατάξεις αὐτοῦ ὁ νόμος περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ, ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ ὀφειλέτου αὐτῶν Μπαχράμη, ἐμποροπαντοπώλου, κατοίκου Ἀθηνῶν. Τὸ Πρωτοδικεῖον λοιπὸν, καθ’ ἃ παραπονοῦνται οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἐνεργεῖ κατὰ τρόπον, ὅστις προστατεύει οὐχὶ τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν, ἀλλ’ ἐνεργείας, τὰς ὁποίας δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω ἄλλως, αἱ ὁποῖαι φανερῶς ἐξάγονται ἐκ τοῦ συνόλου τῆς ἀνελίξεως τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Πιθανὸν καὶ ὅλαι πληροφορίαι, αἱ δοθεῖσαι εἰς ἡμᾶς, καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἐθεώρησα πρέπον νὰ ἐκτυλίξω ἐνταῦθα, νὰ ἀναιρῶνται ἐν μέρει ἐξ ἄλλων ἀντιθέτων πληροφοριῶν, ἀλλ’ ἀνάγκη, χάριν τοῦ γοήτρου τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἡ ἀνωτάτη τῆς Δικαιοσύνης ἐποπτεία, ἥτις εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§22ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ ἔντιμος ἐκ Τροιζηνίας συνάδελφος εἶχε ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν προσαγωγὴν ἐγγράφων τινῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα μέχρι τοῦδε δὲν προσεκομίσθησαν. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θέλει φροντίσει, ὅπως ἀποσταλῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ἐπειδὴ ὅμως ἔλαβον κακὴν πεῖραν πάντοτε ἐκ τοῦ σχηματισμοῦ τῶν ἀχρόων Ὑπουργείων, καὶ αὐτὴ ἡ ἱστορία τῶν ἐθνῶν στιγματίζει τὸν σχηματισμὸν τῶν αὐλικῶν Ὑπουργείων, καὶ διότι θέλω καὶ ὑμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἡ κοινωνία, ὁσάκις ἀκούῃ σχηματισμὸν αὐλικοῦ Ὑπουργείου, ν’ ἀποτροπιάζηται, διὰ τοῦτο, λαβὼν νέας πληροφορίας, αἵτινες χαρακτηρίζουσι τὴν πολιτείαν τῶν τοιούτων Ὑπουργείων, ἔρχομαι νὰ ἐκθέσω αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς τοῦ αὐλικοῦ Ὑπουργείου κ. Κριεζῆς δὲν ἠρκέσθη εἰς τοὺς προβιβασθέντας παρανόμως, διότι, ἐνῷ δὲν ὑπῆρχον κεναὶ θέσεις καὶ ἐνῷ ὁ ἀριθμὸς περιωρίζετο, κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ναυτικοῦ, μόνον εἰς 20, οὗτος, παραβαίνων τὸν ὀργανισμὸν, τὰ πάτρια, τοὺς ἀνεβίβασεν εἰς 22, ἀλλὰ προέβη καὶ ἔτι πλέον, εἰς προβιβασμὸν ἀποθανόντων! (γέλωτες)... Ἔχετε δίκαιον νὰ γελᾶτε, ἀλλὰ μᾶλλον ἔπρεπε ν’ ἀποτροπιάζησθε καὶ νὰ ἐξεγείρηται ἡ συνείδησις ὑμῶν, διότι οὕτω χλευαζομένων τῶν νόμων καὶ παραλυούσης τῆς πολιτικῆς κοινωνίας, προκαλεῖται ἡ ἐπανάστασις, ἐκτὸς τούτου, καθίσταται ὁ λαὸς δύσπιστος πρὸς τοὺς ἄρχοντάς του, καὶ οὕτω δὲν ἔχει τὴν ὀφειλομένην πρὸς ὑμᾶς καὶ τὸν ἄνακτά του ἀγάπην καὶ σεβασμόν, διότι συνειθίζει νὰ βλέπῃ τὸ Σύνταγμα γινόμενον παρῳδία· διότι, ὅταν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, ὅταν πρόκειται περὶ ἰδίου συμφέροντος, ἐξεγείρεται ἡ ἀγανάκτησίς μας, κατηγοροῦμεν τοὺς Ὑπουργοὺς, ὅταν δὲ πρόκειται περὶ γενικοῦ κακοῦ, τοῦ ὁποίου τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦναι βεβαίως κάκιστα, ὡς πρὸς τοὺς νόμους ἡμῶν καὶ ὡς πρὸς τὴν συνταγματικὴν πολιτείαν, μετ’ ἀδιαφορίας ἀκούομεν ταῦτα. Ἐπερωτῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ λάβῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν ἑξῆς: 1) Ἂν ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Κριεζῆ ἐπροβιβάσθη ὁ ὑποκελευστὴς Γεώργιος Πολιδάκης, πρὸ τριετίας ἀποθανών. 2) Ἂν ἐπίσης προήχθη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ κελευστοῦ ἀρμένων ὁ Γεώργ. Ποῦλος, στάσιμος (75 ἐτῶν), καὶ ἐξακολουθῇ ὑπηρετῶν ἐπὶ τῆς «Αὔρας». 3) Ἂν προήχθησαν οἱ ἑξῆς ὑποκελευσταὶ νοσοκόμοι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ κελευστοῦ νοσοκόμου, ἐνῷ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ οὐδεμία ἀναγράφεται τοιαύτη θέσις: Παναγ. Σλέπας, Γεώργ. Πεπῖνος, Δ. Μουκακίτης, Περικλῆς Γεωργιάδης καὶ ἕτεροι. Ταῦτα εἶχον νὰ ἐκθέσω, ἐπιφυλασσόμενος, ὅταν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ζητηθέντα παρὰ τοῦ συναδέλφου του κ. Δειμέζη, τότε νὰ λάβω τὸν λόγον.

§23ΔΕΙΜΕΖΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ καταθέσῃ κατάλογον γενικὸν τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῶν βαθμῶν τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, καὶ νὰ διακρίνῃ ἐν τῷ καταλόγῳ τούτῳ τοὺς προβιβασθέντας προσφάτως. Ἔλαβον τὸν κατάλογον τοῦτον ἐκ τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς, καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω πληροφορίας ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ, τὴν ἡλικίαν, τὴν ἀρχαιότητα καὶ ἐν γένει πᾶσαν λεπτομέρειαν. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Πετσάλην νὰ μοὶ δώσῃ τὴν σημείωσιν, τὴν ὁποίαν προσήγαγε, διὰ νὰ συμπεριλάβω καὶ ταύτην εἰς τὰς λοιπὰς, τὰς ὁποίας περιέχει ὁ πίναξ οὗτος, ὅπως ἐν προσεχεῖ συνεδριάσει μεταδώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἔκαμα. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐξετάσῃ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν ἑξῆς: Πρὸ ἐτῶν ἡ Κυβέρνησις ἐκάλεσε ξένους ἀξιωματικοὺς καὶ πολιτικοὺς ὑπαλλήλους διαφόρων κλάδων, ὅπως δι’ αὐτῶν διοργανώσῃ τὸν στρατὸν, τὸ ναυτικὸν, τὰς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων, τῶν ταχυδρομείων κλπ. Περὶ τῆς ἀνάγκης καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ μέτρου τούτου πολλὰ πολλάκις καὶ πρὸ μικροῦ ἀκόμη ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἀποφεύγω νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τὰ αὐτὰ, καὶ πρὸ πάντων διότι ἐκ μακρᾶς πείρας ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ ὀργανισμοὶ τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἡ ἐν γένει νομοθεσία μας, μάλιστα ἡ ἀρχικωτέρα, δὲν ἔχουν ἐλλείψεις, τὰ δ’ ἐπιτόπια ὄργανα τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν δὲν εἶναι ὑποδεέστερα τῶν δι’ ἁδρᾶς δαπάνης μετακαλουμένων ἔξωθεν. Ἕν καὶ μόνον ἐλάττωμα ἔχουν οἱ ὀργανισμοὶ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, καθὼς καὶ οἱ νόμοι, ὅτι δὲν ἐφαρμόζονται ἀκριβῶς καὶ ἄνευ ἐξαιρέσεων. Μίαν καὶ μόνην ἀνικανότητα ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ τῆς ἐκτελέσεως ὄργανα, τὴν ἀδυναμίαν, ἢ, διὰ νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, τὴν ὑπαγόρευσιν τῆς αὐστηρᾶς καὶ ἀμερολήπτου ἐνασκήσεως τοῦ καθήκοντος, ὅπερ ἕκαστος καλεῖται νὰ ἐκτελῇ. Ἄρατε τὰ ἐλαττώματα ταῦτα, ἂν δύνασθε, καὶ εἰς αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς νόμους τοῦ πρώτου ὀργανισμοῦ τοῦ Κράτους εὑρίσκετε τὴν τελειότητα. Ἀπόδοτε τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας εἰς τὰ ἐκτελεστικὰ ὄργανα, ἐπιτηρήσατε αὐστηρῶς ταῦτα, καταστήσατε αὐτὰ ὄργανα μόνης τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἔχετε πλήρη καὶ ἀποτελεσματικὴν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων. Μετὰ ταῦτα εἶναι δυνατὸν νὰ διακριθῶσιν αἱ τυχὸν ὑπάρχουσαι εἰς τοὺς νόμους ἐλλείψεις, αἱ φυσικῶς προκύπτουσαι ἐκ τῶν νέων ἀνακαλύψεων, ἐκ τῆς προόδου καὶ τῆς μεταβολῆς τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν καὶ αὐτῶν τῶν κοινωνικῶν σχέσεων. Μετὰ ταῦτα εἶναι δυνατὸν νὰ διακριθῶσι τὰ περὶ τὴν ὑπηρεσίαν ἀδόκιμα ὄργανα, καὶ νὰ παραδοθῇ ἡ ἐκτέλεσις εἰς καταλληλότερα καὶ χρησιμώτερα. Ἐνόσῳ ἐξακολουθοῦμεν ἀποδίδοντες τὰς ἀποτυχίας εἰς νόμους μήπω ἐφαρμοσθέντας, καὶ ἀνανεοῦμεν καθ’ ἑκάστην αὐτοὺς, χάριν δῆθεν βελτιώσεως, εἴτε διὰ τῶν ἡμετέρων εἴτε διὰ τῶν ξένων, ματαιοπονοῦμεν, ἐξαντλούμεθα οἰκονομικῶς, συγχίζομεν τὴν δικαιοσύνην, καὶ καταντῶμεν νὰ μὴ γνωρίζωμεν τοὺς κανονίζοντας τὰς ποικίλας σχέσεις καὶ τὰ συμφέροντά μας νόμους. Ἐλάχιστον ἐκ τῶν πολλῶν παράδειγμα φέρω ὑμῖν σήμερον. Ἡ Γαλλικὴ ναυτικὴ ἀποστολὴ μᾶς ἐπροίκισε μὲ μετάφρασιν τῆς γαλλικῆς ναυτικῆς νομοθεσίας, νομοθεσίας σαφοῦς, διὰ τῆς ὁποίας, ἐφαρμοζομένης αὐστηρῶς, τὸ ναυτικὸν τῆς Γαλλίας προήχθη ἄνευ ἐκτάκτων θυσιῶν εἰς τὴν περιωπὴν πρώτης τάξεως. Μετὰ τῶν ἄλλων ἐσχημάτισε προπαιδευτικὴν Σχολὴν, προωρισμένην νὰ ἐκπαιδεύῃ τοὺς ναύτας, τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ τοὺς ἀξιωματικούς, ἰδίως τοὺς νεωτέρους, εἰς τὰ πρακτικὰ μαθήματα τῶν διαφόρων κλάδων, εἰς οὓς κανονικῶς διαιρεῖται ἡ ἐν θαλάσσῃ ὑπηρεσία. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὑπεχρέωνεν ὁ σχετικὸς νόμος τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ τοὺς ἀξιωματικούς, οἵτινες κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῆς Σχολῆς εἰσι κατώτεροι, νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῇ Σχολῇ τοὐλάχιστον ἐπὶ δύο ἔτη, χρονικὸν διάστημα, ὅπερ ἔκρινεν ἐπαρκὲς πρὸς τελείαν ἐκγύμνασιν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐξετάσῃ καὶ εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἡ διάταξις, περὶ ἧς εἶπον, τηρῆται, ἢ μήπως παραμένωσιν ἐν τῇ Σχολῇ ἐπὶ μακρὸν χρόνον, πολὺ ὑπερβαίνοντα τὰ δύο ἔτη, ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ, στεροῦντες οὕτω τοὺς συναδέλφους των τοῦ εὐεργετήματος νὰ ἐκγυμνασθῶσι καὶ τελειοποιηθῶσιν εἰς τὰς ἀναγκαίας πρὸς τὸ ἔργον ἑκάστου γνώσεις. Περὶ τούτου καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον ἔγγραφον ἐπερώτησιν.

§24ΤΟΜΑΝ. Εἴς τινα τῶν προλαβουσῶν συνεδριάσεων ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς, ἐπὶ τῇ συστάσει τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, ἐποιήσατο εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς δήλωσιν, ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν καταβάλλεται προσπάθεια, ἵνα συγκεντρωθῶσι πάντες οἱ κανονισμοί, οἱ ἀφορῶντες τοὺς μηχανικοὺς τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν, καὶ ὅτι διὰ διατάγματος, εἴτε διὰ νομοθετήματος, κωδικοποιηθήσονται οὗτοι, ἵνα γινώσκωμεν ἀκριβῶς, τί τὸ ἰσχῦον. Ἐκ τῆς δηλώσεως ταύτης λαμβάνων ἀφορμὴν, νομίζω ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ συστήσω θερμῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως σὺν τῇ καταβαλλομένῃ μερίμνῃ περὶ τῶν μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ σκεφθῇ ὡρίμως καὶ ταχέως περὶ νομοθετήματος ἀφορῶντος τοὺς μηχανικοὺς τῶν ἐμπορικῶν ἡμῶν ἀτμοπλοίων. Ἡ ἔλλειψις τοιούτου νομοθετήματος γίνεται ἀφορμὴ πολλῶν ζημιῶν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τούτων, ἀναγκαζομένους νὰ πληρόνωσιν ἁδρῶς ξένους τοιούτους, ἐνῷ ἔχομεν Ἕλληνας ἱκανοὺς καὶ πεπειραμένους. Τὸ Διάταγμα τοῦ 1836, τὸ ἀφορῶν τὴν ἀστυνομίαν τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας, δὲν ἠδύνατο νὰ προβλέψῃ περὶ τούτου, διότι τότε δὲν ὑπῆρχεν ἀτμήρης ναυτιλία. Ἤδη ὅμως, ὅτε μετ’ εὐχαριστήσεως καὶ ἐθνικῆς ἀγαλλιάσεως βλέπομεν ἀναπτυσσομένην τὴν ἀτμήρη ναυτιλίαν, πολλοὶ δὲ τῶν ὁμοεθνῶν ἡμῶν εἶναι κύριοι ἀτμοπλοίων, ἡ ἔλλειψις νομοθετήματος, κανονίζοντος τὰ προσόντα τῶν μηχανικῶν τούτων, τοῖς ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην νὰ προσλαμβάνωσι ξένους μηχανικούς, καθόσον αἱ ἀσφάλειαι οὔτε τὰ ἀτμόπλοια ἀτραλίζουσιν οὔτε τὰ ἐμπορεύματα, ἂν δὲν ὑπάρχουν ἐν αὐτοῖς μηχανικοὶ ἀλλοδαποὶ διπλωματοῦχοι, τῶν ἡμετέρων μὴ ἀναγνωριζομένων. Μηχανικοὺς ἀνεγνωρισμένης ἱκανότητος Ἕλληνας, καίτοι ἔχομεν πολλοὺς διακρινομένους, καὶ ἀξίους νὰ συναγωνισθῶσιν πρὸς ξένους, δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν, ἐλλείψει νομοθετήματος, κανονίζοντος τὰ προσόντα τούτων καὶ ἀναγνωρίζοντος τὴν ἀξίαν αὐτῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, καὶ διὰ νόμου ὅσον τὸ δυνατὸν τάχιστα κανονίσῃ τὰ προσόντα τῶν μηχανικῶν τῶν ἀτμοπλοίων. Τὸ νομοθέτημα τοῦτο θέλει εἶσθαι μικρὰ συμβολὴ εἰς τὰ γενικὰ καὶ σύντονα μέτρα, ἅτινα δέον νὰ λάβωμεν εἰς προστασίαν τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας.

§25Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὡς καὶ ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ἐδήλωσα, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐργασία, ἣν καταρτίζει, περὶ συγχωνεύσεως πάντων τῶν Β. Διαταγμάτων, τῶν συγκρουομένων πρὸς ἄλληλα, (ὧν μάλιστα ἕν, κυρωθὲν ὑπὸ τῆς Α. Μεγαλειότητος, εἰσέτι δὲν ἐδημοσιεύθη,) ἡ ἐργασία, λέγω, ἣν καταρτίζομεν, ὅπως περιληφθῶσιν ἐν ἑνὶ νομοθετήματι πάντα ταῦτα, ἵνα γνωρίζῃ τις τί ἰσχύει περὶ τῶν μηχανικῶν τοῦ στόλου, εὑρίσκεται εἰς εὐχάριστον σημεῖον. Διότι σήμερον, δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω ὑμᾶς, ὅτι ἐπικρατεῖ τοσαύτη ἀταξία, ὥστε ἀληθῶς δὲν δύναταί τις εὐχερῶς νὰ γνωρίζῃ τί διέπει τοὺς μηχανικοὺς τοῦ στόλου. Εἶπον καὶ ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει, ὅτι ὑπάρχει Βασιλικὸν Διάταγμα τοῦ 1876 ἐν ἰσχύϊ, ὡς καὶ Βασιλικὸν Διάταγμα ἐν ἰσχύϊ τοῦ 1883 ἔτους. Ἔχομεν καὶ τὸ τοῦ 1895 Β. Διάταγμα, ὅπερ δὲν ἐδημοσιεύθη, καίτοι ἐνεκρίθη. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἄλλη σχετικὴ ἐργασία περὶ τῶν μηχανικῶν τοῦ στόλου, ἥτις δὲν ἔλαβεν εἰσέτι κῦρος, ἐντελῶς ἀνεξάρτητος τῆς προηγουμένης. Ἐδήλωσα δὲ, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐργασίαι, συγκεντρωθεῖσαι, μελετῶνται, καὶ ἡ Κυβέρνησις Θέλει δυνηθῆ νὰ παρουσιάσῃ προσεχῶς εἰς τὴν Βουλὴν ἐργασίαν ἑνιαίαν, πλήρη, ἀκριβῆ, εἰς ἓν πάντα ταῦτα συγχωνεύουσαν. Ἐπίσης πληροφορῶ τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι καὶ περὶ τοῦ ζητήματος, περὶ οὗ ἐπερώτησε, γίνεται ἐργασία. Διότι πανταχόθεν πληροφοροῦμαι, ὅτι παράπονα ἐγείρονται περὶ τῶν μηχανικῶν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, καθόσον οὗτοι εἰς οὐδεμίαν ἐξέτασιν ὑποβάλλονται. Ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης λαμβάνων ἀφορμήν, δηλῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι καὶ περὶ ἐμποροπλοιάρχων πρέπει νὰ καταβληθῇ ἡ δέουσα μέριμνα. Πρέπει νὰ γνωρίζητε κατὰ τίνα τρόπον ἐξακολουθεῖ νὰ γίνηται ὁ διαγωνισμὸς τῶν ἐμποροπλοιάρχων. Οὗτοι δύνανται νὰ προσέρχωνται εἰς ἐξετάσεις, ὅταν θέλωσι. Συγκροτεῖται τότε μία ἐπιτροπὴ, ἥτις περικυκλοῦται ὑπὸ παντοίων πρακτόρων, προσερχομένων καὶ ἀπαιτούντων ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων ἐμποροπλοιάρχων τὸ δίπλωμα. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔμενεν ἀποκεκλεισμένη καὶ ἄνευ προστασίας. Μόνον δὲ, ἂν ἤθελε τεθῆ λόγχη ναύτου πρὸ τῆς θύρας, ἐδύνατο νὰ προστατευθῇ. Διὰ τοῦτο ἐσκέφθην, ὅτι καλλίτερον ἤθελεν εἶσθαι, ἂν ὡρίζοντο ἐποχαὶ ἅπαξ διὰ παντὸς, καθ’ ἃς ἡ ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἐμποροπλοιάρχων θέλει συνεδριάζει, ὥστε τοὐλάχιστον νὰ μὴ μένῃ εἰς τὴν θέλησιν τῶν ἐξεταζομένων νὰ προσέρχωνται εἰς ἐξετάσεις, ὀψέποτε οὗτοι ἤθελον κρίνει πρόσφορον τοῦτο. Περὶ τούτου λοιπὸν ἐγένετο ἤδη μελέτη. Καὶ ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ἐδήλωσα, ὅτι δὲν ἐνόμισα πρέπον ἐν τῇ συνόδῳ ταύτῃ, ἧς ἄλλος εἶναι κυρίως ὁ σκοπὸς, νὰ ὑποβάλω νομοθετήματα περὶ βελτιώσεως τοῦ ναυτικοῦ. Ταῦτα δέον νὰ ἀναβληθῶσι καὶ δι’ ἄλλον λόγον ἀκόμη, ἤτοι, ὅπως παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ μελέτην ἐμβριθῆ καὶ ἐπισταμένην, ἄρτια, σύμφωνα πρὸς ἄλληλα, ἀποτελοῦντά τι ἑνιαῖον καὶ πρὸς ὡρισμένον σκοπὸν τεῖνον.

§26ΤΟΜΑΝ. Πολὺ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως κατὰ τὰς μελέτας, ἃς ποιεῖται, ὡς εὐχαρίστως ἤκουσα, περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ νομοθετήματα ξένα, ἰδίως ἀγγλικὰ, περὶ μηχανικῶν, καὶ, εἰ δυνατὸν, σκεφθῇ, ἂν δύναται νὰ συμμετέχῃ τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁρισθησομένης πρὸς ἀπονομὴν τῶν διπλωμάτων, καί τις τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ξένων ἀσφαλειῶν, ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν ἀντίκειται εἰς τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους, ἢ ἕνεκα ἄλλου τινὸς λόγου δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ.

§27ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε τὸ πρῶτον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν νὰ μοὶ χορηγήσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας εὐηρεστήθη νὰ δώσῃ εἰς ἐμὲ καὶ τὴν Βουλὴν, περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν ναυτικοῦ, προετιθέμην νὰ κάμω σύστασίν τινα, ἀφορῶσαν εἰς διόρθωσιν σπουδαιοτάτου ἀδικήματος, γινομένου εἰς τοὺς μηχανικούς. Ὁ περὶ αὐτῶν ἐν ἰσχύϊ νόμος εἶναι τοῦ 1884. Τότε καὶ ὀλίγα πλοῖα εἴχομεν καὶ μικρᾶς δυνάμεως, καὶ ὁ νόμος ἦτο σύμφωνος πρὸς τὰς τότε περιστάσεις. Νῦν ὅμως τὰ πράγματα ἄλλως ἔχουσιν, ἡ δὲ ὑπάρχουσα νομοθεσία δὲν προστατεύει τὰ συμφέροντα τῶν μηχανικῶν. Λαμβάνω λοιπὸν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἔγγραφον σύστασιν, ἵνα μὴ ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν. Ἀνάγκη ὅμως νὰ παρακαλέσω ἀπὸ τοῦδε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ ἰδιαιτέρως εἰς τοῦτο τὸ μέρος τῆς συστάσεώς μου: «Κατὰ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ ἰσχύοντος ΑΡΟϚʹ νόμου τῆς 13 Ἀπριλίου 1884, μηχανικὸς αʹ τάξεως οὐδεὶς γίνεται, ἐὰν δὲν ὑπηρετήσῃ δύο τοὐλάχιστον ἔτη ἐπὶ πολεμικοῦ πλοίου ἐν ἐνεργείᾳ, ὡς διευθυντὴς μηχανῆς ἄνω τῶν 100 ἵππων δυνάμεως ὀνομαστικῆς, καὶ φέρῃ συνάμα ἀπολυτήριον Σχολῆς τῶν Τεχνῶν ἢ δίπλωμα μηχανικοῦ πρώτης τάξεως ξένης Κυβερνήσεως.» Σήμερον ἔχομεν πλοῖα θωρηκτὰ, τῶν ὁποίων ἡ δύναμις ἀνέρχεται εἰς χιλιάδας ἵππων, οἱ ἐν αὐτοῖς δὲ μηχανικοὶ δευτέρας τάξεως, ἀρχηγοὶ φυλακῆς, διευθύνοντες κατὰ τὸ τετράωρον διάστημα τῆς ὑπηρεσίας των ὁλόκληρον τὴν μηχανὴν, δὲν θεωροῦνται ὡς ἐκτελοῦντες θαλάσσιον ὑπηρεσίαν· διότι ὁ νόμος δὲν προέβλεπεν ὅτι ἠθέλομεν ἀποκτήσει πλοῖα 7,000 ἵππων δυνάμεως, τῶν ὁποίων τὰς μηχανὰς θὰ διευθύνωσιν οἱ μηχανικοί· ἑπομένως δὲν ἀποκτῶσι τὰ προσόντα εἰς προβιβασμὸν εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς, διότι ὁ νόμος δὲν ὁρίζει περὶ τούτου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ δώσω ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησίν μου, νὰ λάβῃ καὶ τὴν περίπτωσιν ταύτην ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν προαναγγέλλει ἡμῖν διὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον.

§28Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὴν γενομένην σύστασιν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω προχείρως. Πάντες γνωρίζετε, ὅτι ὡς πρὸς τοὺς μηχανικοὺς τοῦ στόλου ἰσχύουσι δύο νόμοι, εἷς μὲν διά τινα τάξιν, ἕτερος δὲ δι’ ἄλλην, ἐντελῶς πρὸς ἀλλήλους διάφοροι. Περὶ τούτων γίνεται μελέτη, ὥστε νὰ ἰσχύῃ εἷς νόμος. Λέγω δὲ πρὸς ὑμᾶς, ὅτι τῳόντι οἱ μηχανικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν ναυτικοῦ εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων. Ἡ ὑπηρεσία μὲ διαβεβαιοῖ, καὶ ἐγὼ ἄλλως γιγνώσκω, ὅτι ἁμιλλῶνται πρὸς τοὺς δοκιμωτάτους τῶν Εὐρωπαίων. Τὸ δυσάρεστον ὅμως εἶναι, ὅτι τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ ἀμείψῃ αὐτοὺς ἐπαρκῶς, οὔτε ἔχουσιν εὐρὺ μέλλον, μένοντες, ὡς ἔχουσιν, ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Διὰ τοῦτο πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, ἅμα τελειώσωσι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν, ἐκπατρίζονται. Ἐξεπατρίσθησαν οὕτω τρεῖς ἢ τέσσαρες κατ’ αὐτὰς, δι’ ὅπερ τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν ἡμῶν πρέπει ἀληθῶς νὰ λυπῆται.

§29ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ δήλωσις εἶναι λίαν ἐνθαῤῥυντικὴ ὡς πρὸς τοὺς μηχανικούς, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται πᾶσα ἡ δρᾶσις τοῦ στόλου, ὡς θέλω προσπαθήσει ν’ ἀποδείξω, ὅταν κληθῇ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος.

§30ΚΑΡΑΛΙΒΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἀπευθύνω μίαν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Ὁ ἀείμνηστος Κριεζῆς, Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ ὁ Βότσαρης, Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐγκατέλιπον δύο ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα θαυμάζονται, ἔργα, τὰ ὁποῖα παρέχουσι τὸν ἄρτον εἰς πολλὰς χήρας καὶ ὀρφανὰ καὶ ἀναπήρους. Εἶναι δὲ ταῦτα τὰ ταμεῖα τὰ ἀπομαχικὰ τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς καὶ θαλάσσης. Ταῦτα, τυχόντα καλῆς διοικήσεως, προώδευσαν καὶ ἐλειτούργουν σύμφωνα μὲ τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὴν φιλανθρωπίαν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ἀπό τινος καιροῦ, ἕνεκα τῶν ἐπελθουσῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων, τὰ ταμεῖα ἐξέπεσαν, καὶ σήμερον στενοχωροῦνται νὰ δώσωσι συνδρομὴν εἰς αὐτὰς τὰς δυστυχεῖς χήρας καὶ τὰ ὀρφανὰ, τὰ ὁποῖα περιμένουσιν ἀπὸ αὐτὴν τὴν μικρὰν σύνταξιν νὰ ζήσωσι. Σήμερον, ἵνα δώσῃ τὸν ἄρτον των τὸ Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον, εἶναι ἠναγκασμένον νὰ λαμβάνῃ ἀπὸ τὰ κεφάλαια. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου καὶ συντάξῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ σωθῇ τὸ Ταμεῖον αὐτὸ, καὶ σωζόμενον τοῦτο, σώζει πολλὰς ψυχάς.

§31Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἡ κατάστασις τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου δὲν εἶναι εὐχάριστος. Ὁ λόγος εἶναι γνωστὸς εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἄλλαι ὅμοιαι ἐπερωτήσεις ἐγένοντο. Ἐκεῖνο, ὅπερ δύναμαι νὰ εἴπω σήμερον, εἶναι, ὅτι πέρυσιν ἐξηργυρώθη ἔντοκον χρηματικὸν γραμμάτιον 100,000 δραχμῶν, καὶ ἑπομένως τὸ μὲν κεφάλαιον τοῦ ταμείου ἠλαττώθη κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο, αἱ δὲ πρόσοδοι κατὰ 5,000 δραχμῶν, ὅσος εἶναι ὁ τόκος τοῦ ποσοῦ τούτου. Καὶ κατὰ μεταγενεστέραν δὲ ἐποχὴν τὰ κεφάλαια τοῦ Ταμείου ἐθίχθησαν. Εὐθὺς ὡς ἦλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἔλαβον πληροφορίας, καὶ κατήρτισα φάκελλον, ἐν ᾧ συνεκέντρωσα διαφόρους περὶ τοῦ Ταμείου μελέτας. Προσεχῶς, ὅταν εὕρω τὸν κατάλληλον καιρὸν, θέλω συστήσει ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ μὲ διαφωτίσῃ περὶ τῶν τοῦ Ταμείου. Εὗρον ἔκθεσιν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ναυτικῶν δήμων τῆς Ἑλλάδος, οἵτινες ὑποβάλλουσι μέτρα τινὰ, δι’ ὧν φρονοῦσιν ὅτι ἤθελεν εἶσθαι δυνατὸν νὰ ἐπήρχετο βελτίωσίς τις εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον. Ἐμελέτησα τὴν ἔκθεσιν αὐτήν. Νομίζω ὅμως, ὅτι τὰ προτεινόμενα δὲν ἐπαρκοῦσιν, ὅπως τὸ Ταμεῖον σωθῇ. Διὰ τοῦτο θέλω παρακαλέσει μετά τινα χρόνον τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ναυτικῶν δήμων, ὅπως συνέλθῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα μελετήσωμεν ἀπὸ κοινοῦ τὰ τοῦ Ταμείου. Ἀφοῦ δὲ ἴδω τὰ φῶτα καὶ ἄλλων πεπειραμένων ἀνδρῶν, ἐλπίζω ὅτι θέλω δυνηθῆ νὰ καταρτίσω καὶ φέρω πλῆρές τι καὶ ὅσῳ τὸ δυνατὸν τέλειον σύστημα πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου.

§32ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν...

§33ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀνεκοινώθη ὑπὸ τοῦ κ. Δαγρὲ χθές.

§34ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκοῦμαι λοιπὸν εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου, δὲν κρίνω ἄκαιρον, ὅπως ἀπευθύνω ἐπερώτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἰδίᾳ δὲ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐν τῷ τηλεγραφήματι τούτῳ κυρίως συνιστᾶται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπιτύχῃ τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ῥωσσίας, δι’ ἧς ἐξασφαλίζεται ἡ μείωσις τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔλαια καὶ τὰ σῦκα, τὰ ἐκ τῆς Ἑλλάδος προερχόμενα, ἡ ἀτέλεια δὲ τῆς σταφίδος ἐπὶ δεκαετίαν. Οὐδένα λανθάνει, Κύριοι, ὁποίας ἐλπίδας δικαίας στηρίζουν αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ἐπὶ τῆς συνομολογήσεως τῆς συμβάσεως ταύτης, αἱ ὁποῖαι μέγιστα ὠφελήματα προσδοκῶσιν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς συμβάσεως, ἥτις ἤθελεν ἐπιτρέψει τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος εἰς τὴν μεγάλην Ῥωσσίαν. Εἶναι λοιπὸν δεδικαιολογημένον τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον δεικνύουν αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ὡς πρὸς τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως, καὶ δικαιόταται αἱ συστάσεις, τὰς ὁποίας ἀπευθύνουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ὡς τάχιστα προβῇ εἰς τὴν συντέλεσιν αὐτῆς. Ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως γνωστὸν τυγχάνει, ὅτι διεξήχθησαν μακραὶ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ῥωσσικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῷ τέλει, ὅπως συνομολογηθῇ σύμβασις ἐξασφαλίζουσα προνόμιά τινα εἰς τὰ ἡμέτερα προϊόντα. Αἱ διαπραγματεύσεις ἐκεῖναι προὐχώρησαν ἐπ’ ἀρκετόν, ἐπὶ τοσοῦτον μάλιστα, ὥστε, καθ’ ἃς ἔχομεν πάντες πληροφορίας, ὑπεθέτομεν ὅτι ἡ σύμβασις εὑρίσκετο ἐν τῷ τελειοῦσθαι, ἐν τῷ ὑπογράφεσθαι, καὶ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἄλλην ἀνεμένετο ἡ ὁριστικὴ ὑπογραφὴ αὐτῆς. Παραδόξως ὅμως, ἀφ’ ἧς ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἡ ὑπόθεσις αὕτη οὐδόλως προώδευσε, διότι καὶ ἤδη ἐξακολουθοῦμεν νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν αὐτὴν ἐκκρεμότητα· λέγω δὲ τοῦτο, διότι οὐδὲν ἐγένετο γνωστὸν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ—ἂν ἐντεῦθεν δὲν πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ ζημία τις εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου—εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη, καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἐλπὶς συνομολογήσεως τῆς συμβάσεως. Τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον πάντες οἱ συνάδελφοι καὶ ἐγὼ ἔχομεν, εἶναι ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἀρυόμεθα ἐξ αὐτῶν τῶν ἐντολέων ἡμῶν, καὶ εἶναι τὰ μάλα δεδικαιολογημένον, διότι μέγισται ἐλπίδες καὶ συμφέροντα, ὡς εἶπον, ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς συνομολογήσεως τῆς μετὰ τῆς Ῥωσσίας συμβάσεως.

§35ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Συμμερίζομαι πληρέστατα τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. συνάδελφος καθὼς καὶ οἱ ἐπιστείλαντες τὸ τηλεγράφημα ἔχουν, ἵνα πληροφορηθῶσι περὶ τῆς ὑπὸ διαπραγμάτευσιν μετὰ τῆς Ῥωσσίας συμβάσεως. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, ὅτι οὐδὲν ἐγένετο γνωστόν, καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ γνωστόν, πρὶν ἢ τελειώσῃ ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως. Δὲν δύναμαι νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας περὶ συμβάσεως τοιαύτης φύσεως, ἐνόσῳ δὲν συντελεσθῇ, ἔχω ὅμως τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ὅταν συντελεσθῇ, θὰ ἴδωσι καὶ οἱ μᾶλλον, δικαίως, ἀνυπομονοῦντες περὶ τῆς ὑπογραφῆς αὐτῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον δὲν ὤκνησεν, οὐδ’ ὀλιγώρησεν, ὡς ἐγράφη ἐν τῷ τύπῳ, ἀλλ’ ἐπετέλεσε πᾶν τὸ ἐφ’ ἑαυτῇ, ὅπως ἔλθῃ εἰς ὁριστικὴν συνεννόησιν πρὸς τελείωσιν τῆς συμβάσεως ταύτης, κατὰ τὰς ἐπιθυμίας σύμπαντος τοῦ Κράτους.

§36ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Καθὼς γνωρίζετε, ἐπ’ ἐσχάτων εἶχον γείνῃ ναυτικοὶ προβιβασμοὶ παρὰ τῶν προκατόχων. Συνεπείᾳ τῶν προβιβασμῶν ἐκείνων εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑποβάλω δήλωσιν εἰς τὴν Βουλήν, τροποποιοῦσαν τοὺς πίνακας τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ὑποβάλλω τοιαύτην, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπὴ κατέθηκε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐξώσεως τῶν δυστροπούντων μισθωτῶν. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 246). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κυθήρων.

§38ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς χθὲς διακοπείσης ψηφοφορίας.

§39ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν διεκόπη, ἀνεβλήθη.

§40ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν προηγοῦνται πάσης ἄλλης πράξεως.

§41ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πάντες ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ τὸ πρῶτον δι’ ἀναστάσεως καὶ κατόπιν ἠρωτήθη δὶς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐξαγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου, ἐπειδὴ δὲ δὲν ἠδύνατο ν’ ἀποτελεσθῇ ἀπόλυτος πλειοψηφία, διεκόψαμεν τὴν ψηφοφορίαν διὰ σήμερον, τῇ προτάσει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία καὶ τρίτην φοράν, καὶ διὰ νὰ μὴ διακωμῳδούμεθα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν...

§43ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι· διότι ἡ ἐρώτησίς σας εἶναι μεταβολὴ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ καταρτισμὸς τῆς Βουλῆς προηγεῖται καὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§44ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχετε πρῶτον ἀντικείμενον ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κυθήρων. Διὰ νὰ προτιμηθῇ δὲ ἄλλο ἀντικείμενον, πρέπει νὰ ζητήσητε τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ θὰ κάμω. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κρεστενίτου καὶ ἑπομένως τὴν προτίμησιν τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἐξαγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Λοιπὸν ἔρχεται ἡ συζήτησις περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς Κυθήρων. Τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Κυθήρων. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νόμιμον βουλευτὴν τῆς ἐπαρχίας Κυθήρων τὸν κ. Σπ. Στάην. (Ἐνταῦθα προσελθὼν ὀμνύει ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον ὁ βουλευτὴς Κυθήρων κ. Σπυρ. Ε. Στάης).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ χθὲς διακοπεῖσα ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐξαγωγῆς σταφιδοκάρπου κλπ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ἀλεξ. Μ. Κανάρη καὶ Μιλτ. Γουλιμῆ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 143. Ἐκ τούτων 64 εἶπον Ναί, 73 εἶπον Ὄχι, καὶ 6 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν πρότασιν νόμου περὶ ἐξαγωγῆς σταφιδοκάρπου. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§48Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποίαν εἶχον γνώμην ἐπὶ ἑκατέρου τῶν δύο νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ δὲν ἔστερξε νὰ ἐπιψηφίσῃ, τοῦ νομοσχεδίου τῆς παρακρατήσεως καὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς εἰσφορᾶς, δὲν παρέλιπον ἐν καιρῷ νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἑκάτερον τῶν νομοσχεδίων τούτων δὲν ἦτο ἐκ τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἠναγκάσθημεν ὅμως νὰ δηλώσωμεν, ὅτι, μολονότι τοιαύτην εἴχομεν γνώμην περὶ αὐτῶν, ἀπεδεχόμεθα τὴν ἀρχὴν αὐτῶν, ὑπεσχέθην δ’ ὅτι ἤθελον προκαλέσει ἐπ’ αὐτῶν τὴν ἀπόφασιν τοῦ Βασιλέως, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελε στέρξει νὰ ψηφίσῃ τὴν ἀρχὴν καὶ τὰς λεπτομερείας αὐτῶν. Ἐξεπληροῦμεν δὲ καθῆκον, ἐπιτηροῦντες καὶ ἐπιβλέποντες τὰς συζητήσεις, ἐκ φόβου μήπως περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξίς τις, ἥτις ἤθελε παρακωλύσει ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ νὰ ὑποβάλωμεν αὐτὸ εἰς τὸν Βασιλέα πρὸς κύρωσιν, ἐὰν ἐψηφίζετο ὑπὸ τῆς Βουλῆς· διότι οὕτως ἤθελε ματαιωθῆ καὶ ἡ συγκατάθεσις ἡμῶν, ἵνα ἀποδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιψηφίσῃ αὐτό. Εἴχομεν δὲ καθῆκον νὰ καταδείξωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν τοιαύτη προεβάλλετο πρότασις περὶ ἀναγραφῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεως, ἥτις παρεκώλυε τὴν κύρωσιν αὐτοῦ, εἴχομεν καθῆκον νὰ ἀνακοινώσωμεν τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως παρακαλέσωμεν αὐτὴν νὰ μὴ δώσῃ τὴν ψῆφόν της ἐπὶ τοιαύτης διατάξεως. Ἀλλ’ οὐδέτερον τῶν νομοσχεδίων τούτων ἐγένετο δεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, οὕτω δὲ ἐπανήλθομεν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα πρὶν ἢ τὰ εἰρημένα δύο νομοσχέδια εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν. Ὅθεν καὶ πάλιν θὰ προταθῇ ἡ ἐρώτησις, ποίαν ἔχει γνώμην ἡ Κυβέρνησις καὶ τί φρονεῖ ὅτι πρέπει νὰ πράξῃ, ὅπως παρασχεθῇ ἐπικουρία τις, προστασία τις ἐπὶ τοῦ προϊόντος, τοῦ ὁποίου τὴν πολύτιμον ἀξίαν πάντες ἀνομολογοῦσι, καὶ ἐκ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ὁποίου ἐξαρτῶνται οὐ μόνον τὰ συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν, ἐν αἷς τὸ προϊόν τοῦτο καλλιεργεῖται, ἀλλὰ τὰ συμφέροντα πασῶν τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους καὶ αὐτοῦ τοῦ δημοσίου ταμείου; Δυστυχῶς τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἀπόκειται εἰς ἡμᾶς, ὡς Κυβέρνησιν, ἵνα προβάλωμεν εἰς τὴν Βουλήν, δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ καταστήσωσι τὴν συνδρομὴν ἡμῶν σκόπιμον καὶ ἄμεσον· διότι ἀμέσου συνδρομῆς χρῄζουσιν αἱ περιπέτειαι τοῦ προϊόντος τούτου, ἀφοῦ μετὰ δύο ἑβδομάδας ἄρχεται ἡ συγκομιδὴ αὐτοῦ, καὶ ἀφοῦ ἀμέσως μετὰ τὴν συγκομιδὴν ἄρχεται ἡ ἐμπορία αὐτοῦ. Τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὡς Κυβέρνησις ἠδυνάμεθα νὰ προτείνωμεν, ἦσαν μέτρα ἄλλης φύσεως, μέτρα τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ καταστήσωσιν ἑτοιμότερα καὶ προσιτώτερα τὰ κεφάλαια, ὅπως παρέχωνται ἑκάστοτε ἐπίκουρα εἴτε εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν καλλιεργούντων τὸ προϊόν, εἴτε εἰς τοὺς μετερχομένους τὴν ἐμπορίαν αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὰ μέτρα ταῦτα εἰς οὐδὲν ἤθελον χρησιμεύσει κατὰ τὴν ὥραν ταύτην. Τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος μέτρα ἡμεῖς, ὡς Ὑπουργοί, συνιστῶμεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ δὲν θέλομεν παραλίπει κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον νὰ προτείνωμεν εἰς αὐτήν, ἀφοῦ ἐπεξεργασθῶμεν καὶ παρασκευάσωμεν αὐτὰ κατὰ τὸ ἀπὸ τῆς ἐνεστώσης συνόδου μέχρι τῆς προσεχοῦς μεσολαβῆσον διάλειμμα. Ἀλλὰ νῦν τί θέλομεν πράξει; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας εἶχε προβάλει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπροτείνετο, ἵνα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐπιτρέψῃ, ὅπως τὸ ἥμισυ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰσπράττηται εἰς εἶδος, τοιουτοτρόπως δὲ διὰ τοῦ συστήματος τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἐπραγματοποιοῦντο δύο τινά, ἥ τε φορολογικὴ ἄνεσις τῶν καλλιεργούντων τὴν σταφίδα, ἄνεσις ὀφειλομένη, ὡς δικαία καὶ εὔλογος, διότι εἶναι ὄντως βαρεῖα ἡ φορολογία τοῦ προϊόντος τούτου, καὶ προσέτι ἡ μεταβίβασις εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου ποσοστοῦ ἐκ τοῦ παραχθησομένου σταφιδοκάρπου, ἡ δὲ μεταβίβασις αὕτη ἤθελε μειώσει τὸ εἰς τὴν ἐμπορίαν παρασχεθησόμενον ποσὸν, καθ’ ὃν εἶχε σκοπὸν ἡ πρότασις τῆς παρακρατήσεως. Τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου τοῦ φίλου μου κ. Βαλσαμάκη ἦτο μέσον ἀφαιρέσεως ἀπὸ τῆς ἐμπορίας ποσοστοῦ τινος, τὸ ὁποῖον κρίνεται περισσεῦον, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Ἀλλ’ ὅταν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπρότεινεν εἰς τὴν Βουλήν, ἐγὼ ἔσπευσα νὰ δηλώσω ἀνεπιφυλάκτως, ὅτι, ἂν καὶ ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ βάσις αὐτοῦ, ἡ περὶ μειώσεως τοῦ φόρου διὰ μεταβολῆς αὐτοῦ κατὰ τὸ ἥμισυ, ὅπερ ἤθελεν εἰσπράττεσθαι εἰς εἶδος, ἦτο εὔλογος καὶ ἀναγκαία, ἂν καὶ ἀνωμολόγουν τὴν βαρεῖαν καὶ ἄδικον φορολογίαν τῆς σταφίδος, τὴν νῦν κρατοῦσαν, ἐδήλωσα ὅμως, ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τοῦ Κράτους δὲν μοὶ ἐπέτρεπον, ἵνα συναινέσω, ὅπως τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ψηφισθῇ καὶ μεταβληθῇ εἰς νόμον. Ἀλλὰ τότε προσεδόκων, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῶσιν ἄλλα μέτρα ὑπὸ τῆς βουλευτικῆς πρωτοβουλίας, καὶ νὰ ἀπαλλάξωσι τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τῆς ἀνάγκης νὰ προβῇ εἰς θυσίας, τὰς ὁποίας ἔκρινον, καὶ ἐξακολουθῶ νὰ κρίνω, ὑπερβαινούσας τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν δημοσίων ταμείων, δυναμένας δὲ νὰ παρεμβάλωσι δυσχερείας εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν μεγάλων ἐργασιῶν, αἵτινες ἐπεκλώθησαν εἰς ἡμᾶς. Ἀλλ’ ἀφοῦ πάντα τὰ ὑπὸ τῆς βουλευτικῆς πρωτοβουλίας προταθέντα μέτρα δὲν κατέληξαν εἰς ἀποτέλεσμα, ἀναγκάζομαι νὰ στρέψω τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας εἶχε προτείνει, ὅτε δὲν εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ ἀποδεχθῶ αὐτὸ ἀκέραιον, διότι μὲ ἠνάγκασε πλέον εἰς τοῦτο ἡ ἐπικειμένη ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν καθιστᾷ ἐπιβλητικὴν ἡ προσεγγίζουσα συγκομιδὴ τοῦ προϊόντος. Ὅθεν ἠναγκάσθην νὰ ἀποδεχθῶ ἐν μέρει τὸ σύστημα τοῦτο, κατὰ τρόπον ὅμως, ὁ ὁποῖος νὰ μειώνῃ ὅσον εἶναι δυνατὸν τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας ἡ ἀποδοχὴ τοῦ μέτρου, οἷον ἐπροτάθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου Βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας, ἤθελε παραγάγει εἰς τὴν κυβερνητικὴν πορείαν. Ἵνα δὲ συντελέσω κατὰ τὸ πρὸς ἀνακούφισιν τῆς ἐμπορίας τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος, συνεδύασα τὴν ἀφαίρεσιν ἀπὸ τῆς ἐμπορίας ποσοστοῦ, ἐὰν οὐχὶ τόσου, ὅσον ὑπεδεικνύετο ὡς ἀναγκαῖον, ἀλλὰ ποσοστοῦ τινος τέλος πάντων ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ σταφιδοκάρπου, τὸ ὁποῖον ἔμελλε νὰ παραδοθῇ εἰς ἐμπορίαν. Ἔκρινα δὲ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγω τὴν ἀνάγκην, ὅπως προβάλω μέτρον τι, διότι φρονοῦμεν ὄντως ὅτι, ἐπιβάλλεται ὑπὸ τῶν περιστάσεων εἰς ἡμᾶς. Τὸ μέτρον τοῦτο σπεύδω νὰ προτείνω, διότι κρίνω πλέον αὐτὸ ἀναγκαῖον, συνιστῶ δ’ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ αὐτό. Τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι μείωσις τοῦ φόρου τῆς σταφίδος κατὰ τέσσαρας δραχμὰς κατὰ χιλιάδα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθὴς μείωσις, εἶναι μεταποίησις τοῦ ἐλαττουμένου ποσοῦ τῶν τεσσάρων δραχμῶν εἰς εἶδος τοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον θέλει λαμβάνει τὸ δημόσιον ταμεῖον. Λοιπὸν κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προτείνω, ἀντὶ τεσσάρων δραχμῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ἐλαττοῦται ὁ φόρος κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος κατὰ χιλιάδα, θέλουσιν ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ προϊόντος ὡς ἀρχὴν παραλαμβάνει ἐκ τοῦ ἐξαγομένου προϊόντος 15%, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο θέλει ἀποταμιεύεσθαι ἐν ἀποθήκαις. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπαγορεύεται ἡ παράδοσις αὐτοῦ πρὸς βρῶσιν, ἑπομένως οὐδὲ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ οὐδὲ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ θὰ χρησιμεύσῃ ποτὲ εἰς βρῶσιν τὸ ποσὸν τοῦτο· ἐπιτρέπεται ὅμως ἡ χρῆσις τοῦ ποσοῦ τούτου εἰς τὴν ἐν τῷ Κράτει βιομηχανίαν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ παράδοσις ποσοῦ τοσούτου σταφίδος εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν ἠδύνατο νὰ ἀποκλείσῃ ἀπὸ ταύτης τὰς ἄλλας ὕλας, αἵτινες παράγονται ἐν τῷ τόπῳ, καὶ τῶν ὁποίων γίνεται μέχρι τοῦδε χρῆσις, ἀνεγράφη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας μέχρι τέλους τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1896 ἀπαγορεύεται ἡ χρῆσις διὰ τὴν οἰνοπνευματοποιίαν ἄλλων ὑλῶν, πλὴν τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου καὶ τῶν προϊόντων τῆς σταφιδαμπέλου. Τοιουτοτρόπως, ἀποκλειομένης ἀπὸ τῆς βιομηχανίας τῶν οἰνοπνευμάτων τῆς χρήσεως ἄλλων ὑλῶν, εἴτε ἀμυλωδῶν, εἴτε ἄλλων, οὐδεμία θέλει ἐξασκηθῆ ἐπιῤῥοὴ δυσάρεστος ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου, ἐφ’ ὅσον ταῦτα χρησιμεύουσιν, ὡς μέχρι τοῦδε, εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς οἰνοπνευματοποιίας. Ἡ νομοθεσία ἡ μέχρι τοῦδε κρατοῦσα εἶχεν ἀναγράψει ἰδιάζουσαν προστασίαν ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν ἀμπέλων καὶ τῆς σταφιδαμπέλου διὰ τὴν χρῆσιν τῆς εἰρημένης βιομηχανίας, διότι ἐπέβαλλε φόρον μείζονα ἐπὶ τῶν ἀμυλωδῶν καὶ ἄλλων οὐσιῶν, τῶν ὁποίων ἐγίνετο χρῆσις εἰς τὴν βιομηχανίαν ταύτην. Ἀντὶ τῆς ἁπλῆς ταύτης προστασίας, τὴν ὁποίαν ἡ νομοθεσία εἶχεν ἀναγράψει μέχρι τοῦδε, τὸ νομοσχέδιον ἀναγράφει πλήρη ἀπαγόρευσιν, τῆς ἀπαγορεύσεως δὲ ταύτης τὴν διάρκειαν περιορίζει μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1896. Τὸ νομοσχέδιον ἀναγράφει τοὺς τρόπους, κατὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ διαθέσῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλει παραλάβει ἀντὶ τοῦ φόρου τῶν τεσσάρων δραχμῶν, τὰς ὁποίας μεταποιεῖ τὸ νομοσχέδιον εἰς εἶδος· ἀναγράφει προσέτι ποινικὰς διατάξεις διὰ τὴν κύρωσιν ἑκάστης διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω δ’ ὅτι, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, κατηρτίσθη πλῆρες. Ἀλλὰ πληροφορῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐδαμῶς θέλω δυσκολευθῆ νὰ δεχθῶ πᾶσαν γνώμην, προταθησομένην κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν κατὰ μέρος διατάξεων, ἐὰν αὕτη, ἤθελε γείνῃ καταληπτὸν, ὅτι εἶναι πληρεστέρα, τελειοτέρα καὶ ἀκριβεστέρα. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραδίδω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναγράψῃ αὐτὸ μετὰ τῶν πρώτων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 244). Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5ην ὥραν μ. μ. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12 καὶ 15′. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6 καὶ 15′ μ. μ., προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλεξ. Θ. Ζαΐμη).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ περὶ τῶν ἑδρῶν καὶ τῶν μαθημάτων τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου νόμου. Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§52ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ τὸ προκείμενον, Κύριοι, νομοσχέδιον εἶναι μέρος τοῦ ὅλου ἀνορθωτικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐπηγγέλθη πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐφαρμόζει νῦν διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἔρχεται ν’ ἀνορθώσῃ τὰ τοῦ Πανεπιστημίου, ν’ ἀνορθώσῃ τὸ κῦρος τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον εἶχε καταπέσει ὑπὸ τὸν νόμον ΒΡΠʹ τοῦ 1893. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ἀπεφασίσθη νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς κατάστασιν ἔκθεσμον, ἀπαντῶσαν ἀνέκαθεν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Ἐνῷ δηλαδή, κατὰ τὴν ἀρχὴν τὴν καθιερωμένην ἐν τῷ Συντάγματι ἡμῶν, δὲν δύναται νὰ διορισθῇ τις ὑπάλληλος, εἰμὴ μόνον εἰς θέσιν νενομοθετημένην, οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου διωρίζοντο μέχρι τοῦ 1893 εἰς τὰς διαφόρους ἕδρας του, χωρὶς αὗται νὰ ὦσι νενομοθετημέναι. Καὶ δὲν ἐπεδιώκετο οὕτω μόνη ἡ ἀνόρθωσις τοῦ κύρους τοῦ Συντάγματος διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1893· ἐπεδιώκετο καὶ ἡ ἄρσις τοῦ ἀτόπου, τοῦ ἐπισυμβαίνοντος ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὑπὸ τὸ πάλαι κρατοῦν σύστημα, ἐπὶ ζημίᾳ αὐτῆς τῆς ἐπιστήμης. Ἐν ὅσῳ δηλαδὴ δὲν ὑπῆρχον κεκανονισμέναι διὰ νόμου αἱ ἕδραι τῶν διαφόρων Σχολῶν, ἀορίστως δὲ μόνον ἀνεγράφετο τὸ σύνολον τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν, ἐδικαιοῦτο ἕκαστος τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, κατὰ τὰ ἴδια συμφέροντα αὐτοῦ τε καὶ τοῦ κόμματος, εἰς ὃ ἀνῆκε, νὰ διορίζῃ ὑπεραρίθμους καθηγητὰς εἰς τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν κλάδον, εἰς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν Σχολὴν, ἐπὶ ζημίᾳ ἀνυπολογίστῳ ἄλλων κλάδων τῆς ἐπιστήμης καὶ ἄλλων Σχολῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πάλαι καθεστῶτος εἶχον ὑπερπληρωθῆ ὁμολογουμένως καθηγητῶν Σχολαί τινες, ἐνῷ ἄλλαι ἐστεροῦντο τοιούτων καὶ διὰ τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα μαθήματα. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πάλαι κρατοῦντος συστήματος κλάδοι τινὲς μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἐπιστήμης εἶχον ὑπεραρίθμους καθηγητάς, ἐνῷ ἄλλοι ἐστεροῦντο παντάπασι τοιούτων. Αὐτὸ τὸ ἄτοπον ἦλθε νὰ θεραπεύσῃ ὁ νόμος τοῦ 1893. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐγὼ τότε ἤμην καὶ ἐψήφισα κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἐνοεῖται, ὅτι ὡς πρὸς τὰ καθέκαστα διεφώνουν ἐν πολλοῖς, διότι δὲν ἐνόμιζον, ὅτι καλῶς ἐταξινομοῦντο αἱ διάφοροι ἕδραι, διότι ἤμην ἰδίᾳ τῆς γνώμης, ὅτι νέαι τινὲς ἕδραι, αἱ ὁποῖαι ἱδρύοντο διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, δὲν ἔμελλον νὰ πληρώσωσιν ἀληθεῖς ἐπιστημονικὰς ἀνάγκας, ἀλλ’ ἀξιώσεις ἰδιαιτέρας τῆς τότε κρατούσης φατρίας. Ἐν τοῖς καθέκαστα συνεζήτησα διὰ μακρῶν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καὶ ἐξέφερα τὰς γνώμας μου, ἀλλὰ δυστυχῶς εὑρισκόμεθα καὶ τότε, ὡς νῦν, ἐν τῇ μειονοψηφίᾳ, ἐξ οὗ αἱ γνῶμαι ἡμῶν δὲν ἠδύναντο νὰ εἰσακουσθῶσι, καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐψηφίσθη, ὡς εἶχε, καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Κατ’ ἀρχὴν ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἦναι πᾶς τις ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ νῦν, καθόσον, ἐπαναλαμβάνω, δι’ αὐτοῦ ἠνορθώθη τὸ κῦρος τοῦ Συντάγματος, καὶ ἐπῆλθε τάξις τις εἰς τὰ τῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καταργεῖται ὁ νόμος ἐκεῖνος, καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ πρώην καθεστώς, εἰς τὴν πρώην ἀντισυνταγματικότητα, ὡς πρὸς τὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν του, εἰς τὸ πρώην ἄτοπον, καθ’ ὃ θὰ ἴδωμεν καὶ πάλιν ὑπερπληρουμένας ταύτας τὰς Σχολὰς καθηγητῶν πρὸς ζημίαν τῶν ἄλλων. Ἐν ἄλλαις λέξεσι, Κύριοι, πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον, χωρὶς νὰ ἀνορθώνῃ τι, ἀνατρέπει καὶ αὐτὰ τὰ καλῶς κείμενα, πρόκειται περὶ νομοσχεδίου παρεμφεροῦς ἐν τούτῳ πρὸς τὰ πλεῖστα τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα μέχρι τοῦδε ἐψηφίσθησαν, καὶ δι’ ὧν, ἐναντίον τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει καὶ ἐν τῇ Κυβερνήσει διατελοῦντος, ἀντὶ νὰ ἀνορθώσωμεν, καταστρέφομεν μόνον. Βεβαίως πολλὰ χρήζουσι διορθώσεως ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, καὶ ἦτο καιρὸς νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νέος ὀργανισμὸς αὐτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου κάλλιον νὰ καθορίζωνται τὰ τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως, τὰ τῶν ἑδρῶν αὐτοῦ, τὰ περὶ ὑφηγητῶν, τὰ περὶ ἐκτάκτων καὶ τακτικῶν καθηγητῶν, τὰ περὶ τοῦ χρόνου τῆς φοιτήσεως, περὶ ἐξετάσεων τῶν φοιτητῶν καὶ περὶ ἄλλων πολλῶν. Οὐδεὶς, Κύριοι, ἔχων συνείδησιν τῆς νῦν καταστάσεως τοῦ Πανεπιστημίου, οὐδεὶς πονῶν τοῦτο δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι πολλὰ εἶναι τὰ κακῶς κείμενα ἐν αὐτῷ καὶ χρήζοντα νομοθετικῆς ἀνορθώσεως. Ἀλλὰ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου οὐδεμία βελτίωσις, οὐδεμία ἀνόρθωσις ἐπέρχεται. Δι’ αὐτοῦ πᾶν τοὐναντίον συμβαίνει, καὶ τὸ μόνον καλὸν, ὅπερ ἀπεκτήσαμεν διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΡΠʹ τοῦ 1893, τὸ νὰ ὑπαχθῶσι δηλαδὴ καὶ αἱ ἕδραι τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὰς συνταγματικὰς διατάξεις καὶ νὰ προληφθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν ἐφεξῆς τὸ ἄτοπον, ὅπερ πρὶν παρετηρεῖτο, ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τῶν ἑδρῶν, τὸ καλὸν αὐτὸ, λέγω, ἀνατρέπεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§53Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν θαυμάζω ποσῶς διὰ τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἐκ Λοκρίδος ἀξιότιμος συνάδελφος εἰς τὰς γνώμας αὐτοῦ καὶ ἐκδηλοῖ διὰ τόσον λυρικοῦ ὕφους.

§54ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λυρικοῦ ὄχι.

§55Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τραγικοῦ, ἔστω. Εὔχομαι νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ πληρωθῇ ὁ πόθος αὐτοῦ, ἵνα αἱ γνῶμαί του, περιφρουρούμεναι ἀπὸ μίαν ἰσχυρὰν πλειοψηφίαν, κατορθωθῇ νὰ λάβωσι κῦρος νομοθετικόν. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι πολὺ σοβαρόν, τόσον δογματικῶς νὰ ἀποφαίνηται περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν γνωμῶν του, καὶ τόσον ἀποτόμως νὰ ἀκυροῖ, νὰ ζητῇ νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ὀρθότητα τῶν γνωμῶν τῶν ἄλλων. Ἤλπιζον ὅτι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ θὰ ἐπεκράτει ἀμοιβαία τις εὐλάβεια μεταξὺ τῶν γνωμῶν τῶν φυσικώτατα ἀντιτιθεμένων· διότι, ἐὰν δὲν ὑπάρχωσιν ἀντιτιθέμεναι γνῶμαι, οὔτε Βουλὴ δύναται νὰ ὑπάρχῃ, οὔτε συζήτησις· ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἠδύνατο βεβαίως νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων του δι’ ἐπιχειρημάτων ἰσχυρῶν, νὰ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ἀλλὰ δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶχε καὶ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ καθ’ ὅλας τὰς ἑσπέρας νὰ ἐνασκῇ ἀπόλυτον, ὅτι πᾶν ὅ,τι δὲν συμφωνεῖ πρὸς τὰς γνώμας του, αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν, ὅτι τὸ παρ’ ἄλλου προτεινόμενον κινδυνεύει νὰ ἀνατρέψῃ τὰ θεμέλια τοῦ Κράτους καὶ τὰ θεμέλια τῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ὅτι ἐν ὅλοις τοῖς κλάδοις ἀπειλεῖται ἓν μέγα κακὸν, πρὸς τῷ σταφιδικῷ, εἰς ὅλην τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν ἐκ τῆς παρούσης διοικήσεως. Ἐν τούτοις αἱ προβαλλόμεναι γνῶμαι τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι οὔτε ὀρθαὶ, οὔτε ὠφέλιμοι. Βεβαίως τὸ Πανεπιστήμιον νοσεῖ, ὡς πάντες ἀνομολογοῦσι, καὶ πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔλαβον τὴν τιμὴν κατ’ ἄλλας βουλευτικὰς περιόδους νὰ ἐκφέρω καὶ ἐγὼ τὴν ταπεινήν μου γνώμην περὶ τούτου. Ὁμολογουμένως τὸ Πανεπιστήμιον χρῄζει πολλῶν βελτιώσεων, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν μέγαν αὐτοῦ προορισμὸν, τὴν προαγωγὴν τῆς ἐπιστήμης, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν λιτὴν παρασκευὴν ἐπαγγελματιῶν πρακτικῶν. Τὸ Πανεπιστήμιον κατὰ μικρὸν ἐγένετο κατώτερον τῶν περὶ αὐτοῦ ἐλπίδων τοῦ Ἑλληνισμοῦ· ἀπὸ τοῦ Πανεπιστημιακοῦ του ὕψους κατῆλθεν εἰς τὴν ταπεινὴν βαθμίδα τῶν Σχολῶν τῶν παρασκευαζουσῶν ἐπαγγελματίας, ἰατροὺς ἢ νομικούς. Ἐγένετο πτυχιοποιὸς μηχανὴ, καὶ πᾶσα αὐτοῦ ἡ ἐπιστημονικὴ δρᾶσις περισταλεῖσα περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ μὴ ἐκδηλῶται ἄλλως, παρὰ διὰ τῆς δημιουργίας διδακτόρων ἀτελῶν καὶ πολλάκις ἡμιμαθῶν. Τώρα καὶ περὶ τῆς ἀξίας τῶν πτυχίων πολλαὶ ἠδύναντο νὰ ῥηθῶσι παρατηρήσεις καὶ ὄχι ὀλιγώτεραι ἐλλείψεις καὶ ἀτέλειαι, καὶ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν γίνονται αἱ ἐξετάσεις, καὶ περὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας αὐτοῦ, καὶ περὶ πλείστων ἄλλων σχετικῶν πολλὰ ἠδύναντο νὰ ῥηθῶσι, καὶ πολλὰ χρῄζουσι προνοίας καὶ βελτιώσεως λελογισμένης μετὰ σύντονον μελέτην καὶ προσοχήν. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν πρόκειται νὰ ἀνατρέψωμεν τὸ Πανεπιστήμιον, οὔτε νὰ καταστρέψωμεν τὴν περιουσίαν του, οὔτε τὸν ὀργανισμὸν αὐτοῦ. Ὁ Πανεπιστημιακὸς ὀργανισμὸς, ὡς γνωρίζουσιν οἱ μελετήσαντες τὰ ἐκπαιδευτικὰ τῆς ἡμετέρας πατρίδος, εἶναι πανάρχαιος καὶ στηρίζεται ἐπὶ ἀρχῶν, ὧν πλεῖσται ἀνετράπησαν ἐν τοῖς νεωτέροις χρόνοις, ὑποχωρήσασαι εἰς τὰ φῶτα καὶ τὴν πρόοδον τῆς νεωτέρας κοινωνίας· καὶ πολλάκις ἐγένετο ἀπόπειρα παρὰ πολλῶν σεβαστῶν ἀνδρῶν, καὶ θανόντων καὶ ζώντων, πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν κακῶς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ κειμένων, ἀλλ’ αἱ δυσκολίαι, ὁμολογῶ, εἶναι χαλεπαὶ, δυσεπίτευκτοι, παγχάλεποι. Ἑπομένως τὸ ζήτημα χρῄζει σοβαρωτέρας μελέτης, καὶ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου βεβαίως ἠκροασάμην μετὰ προσοχῆς, ὄχι ὡς ἔλεγχον, διότι μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ τριακονθήμερος ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἀνάῤῥησις ἡμῶν δὲν δίδει ἀφορμὴν εἰς κανένα νὰ μᾶς ἐλέγξῃ, ὅτι δὲν ἐλάβομεν πρόνοιαν ἀμέσως νὰ ἐπανορθώσωμεν ὅλα τὰ κακῶς κείμενα, καὶ δὴ τὰ τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλ’ ὡς παρατηρήσεις ἁπλῶς, διδούσας ἀφορμὴν νὰ ἐφελκύσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ἤκουσα μετὰ προσοχῆς, οὔτε ἦτο ἀνάγκη νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν ἔδωκε κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διότι εἰς οὐδένα ἐγεννήθη ἀμφιβολία, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ πλαγίων προσωπικῶν συμφερόντων ἐξήρτησε τὴν γνώμην του· ἐγὼ ἔχω ἄκραν πεποίθησιν εἰς τὴν εἰλικρίνειαν τῆς ψήφου του. Ἀλλ’ ὁ καθορισμὸς τῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΡΠʹ ἤγειρε θόρυβον κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἰς οὐδὲν συμφέρον διδασκαλίας ἀπέβλεψεν ὁ συντάκτης καὶ εἰσηγητὴς τοῦ νόμου, παρὰ εἰς συναρμολόγησιν προσωπικῶν συμφερόντων τῶν φίλων τῶν συνδεομένων μετ’ αὐτοῦ διὰ ταυτότητος πολιτικῶν ἰδεῶν ἢ ἄλλων λόγων. Ἡ ἐκσφενδόνησις ἀπὸ τῆς ἕδρας, εἰς τὴν ὁποίαν πρὸ διετίας εἰργάζοντο καὶ ἐξέδιδον ἀξιόλογα συγγράμματα, τὰ ὁποῖα ὁμολογουμένως τιμῶσι τὴν προαγωγὴν τῆς ἐπιστήμης ἐν Ἑλλάδι, ἡ ἐκσφενδόνησις, λέγω, τῶν ἀνδρῶν τούτων ἀπὸ τῆς ἕδρας, τὴν ὁποίαν τόσον ἐπαξίως κατεῖχον, μαρτυρεῖ ὅτι οὐχὶ τὸ συμφέρον τῆς βελτιώσεως τῆς διδασκαλίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἀλλὰ συμφέροντα προσωπικὰ ὡδήγησαν τὸν εἰσηγητὴν τοῦ νόμου εἰς τὴν σύνταξιν αὐτοῦ. Πληθώρα ἑδρῶν πρὸς διδασκαλίαν ἑνὸς κλάδου τῆς ἐπιστήμης, παντελὴς ἔλλειψις προνοίας περὶ διδασκαλίας ἄλλων μαθημάτων, ἀνισοῤῥοπία μεταξὺ τῶν Σχολῶν, ἀνισοῤῥοπία μεταξὺ τῶν μαθημάτων καὶ τῆς σπουδαιότητος αὐτῶν, πᾶσαι αὐταὶ αἱ πλημμέλειαι εἶχον ἐγείρει εὐλόγως καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ θύελλαν κατὰ τοῦ καταργουμένου νόμου. Μοὶ φαίνεται μάλιστα, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καθὼς ὡμολόγησεν, ἐν τοῖς καθέκαστα εὗρε τὸν νόμον τοῦτον ὀλεθριώτατον. Ἐὰν εἶχον καιρὸν νὰ φέρω ἐνταῦθα καὶ ἀναγνώσω τὴν ἀγόρευσίν του, θὰ ἔπειθον διὰ τῶν λόγων αὐτοῦ, ὅτι ὁ νόμος οὗτος δὲν ἐψηφίσθη ἐπ’ ἀγαθῷ, οὐδὲ ἐπ’ ἐνισχύσει τῆς διδασκαλίας τῆς πανεπιστημιακῆς. Ἡ παροῦσα βεβαίως Κυβέρνησις σκέπτεται, εὐθὺς ὡς λάβῃ καιρὸν ἐκ τῶν κατεπειγουσῶν αὐτῆς ἐργασιῶν τῶν ῥαγδαίων, τῶν κοινοβουλευτικῶν ἰδίως, αἱ ὁποῖαι τὴν ἀναγκάζουσι νυχθημερὸν νὰ παραμένῃ μεταξὺ ὑμῶν, σκέπτεται, λέγω, νὰ λάβῃ πρόνοιάν τινα, τὴν δυνατὴν, περὶ βελτιώσεως τῶν δυναμένων νὰ βελτιωθῶσιν ἐν τοῖς πράγμασι τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλ’ ἡ παροῦσα ὥρα τοῦ ἔτους καὶ τὸ κατεπεῖγον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν ἐπιτρέπουσι τοιαύτας μελέτας, αἱ ὁποῖαι χρῄζουσι πολλῆς προσοχῆς καὶ πολλῆς ἀκριβείας. Ἐνασκοῦμεν καθῆκόν μας ἁπλῶς, νὰ ἄρωμεν τὸν νόμον τοῦτον, τὸν σκανδαλωδῶς ψηφισθέντα καὶ κυρωθέντα, ἐπὶ βλάβῃ τῆς πανεπιστημιακῆς διδασκαλίας. Δὲν πρόκειται δὲ οὐδενὸς δικαίωμα νὰ βλαφθῇ, ἰδίᾳ δὲ δὲν πρόκειται νὰ προστεθῇ καμμία δαπάνη. Ἡμεῖς μάλιστα, συμφώνως πρὸς τὸ πρόγραμμα ἡμῶν, φροντίζομεν ὅσον τὸ δυνατὸν νὰ ἐλαττώνωμεν τὰς πιστώσεις· κατὰ μίαν ἕδραν ἢ δύο, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐλαττοῦνται αἱ προβλέψεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1895. Καταργοῦμεν νόμον σκανδαλωδῶς ψηφισθέντα, ἵνα ἐπαναφέρωμεν τὸ πρώην καθεστώς, τὸ δὲ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, δὲν ἔχει ἄλλον λόγον, παρὰ νὰ δικαιολογήσῃ συνταγματικῶς καὶ κατὰ τὸν νόμον τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν τῶν καθηγητῶν, διατηρουμένων ὅπως ἔχουσι, μέχρις οὗ ἡ Κυβέρνησις μετὰ ὥριμον μελέτην κανονίσῃ καὶ τὰ τῶν ἑδρῶν καὶ τὰ τῶν ἄλλων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ὁμολογουμένως χρῄζουσιν ἐπανορθώσεως ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Εὐελπιστῶ δὲ, ὅτι θέλει εὐτυχήσει νὰ λάβῃ τὴν τιμὴν νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἓν νομοσχέδιον, ἕνα, εἰ δυνατὸν, πλήρη ὀργανισμόν, ἀλλὰ τὸ ἔργον εἶναι ἀληθῶς λίαν σοβαρὸν, καὶ τὸ μέγεθος τοῦ ἔργου μὲ καθιστᾷ δειλὸν νὰ ποιήσωμαι χρῆσιν τῆς λέξεως ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐνόντων θέλομεν προσπαθήσει νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἐκδήλους ἀτελείας τοῦ ἐθνικοῦ ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον πρέπει ἐξάπαντος ταχέως νὰ ὑψωθῇ εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν οἱ ἱδρύσαντες αὐτὸ καὶ καθορίσαντες τὸν προορισμὸν αὐτοῦ εἶχον. Τὸ Πανεπιστήμιον δέον νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μέγας λαμπτὴρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὁ ὁποῖος δέον νὰ ἀναπέμπῃ τὰς λαμπηδόνας του πανταχοῦ τῆς Ἀνατολῆς, πανταχοῦ ὅπου ὑπάρχουσιν Ἕλληνες. Λυποῦμαι δὲ, ἀναγκαζόμενος νὰ ὁμολογήσω, ὅτι σήμερον αἱ λαμπηδόνες αὗται κατέστησαν δι’ ἕνα ἢ ἄλλον λόγον ἀμυδραί πως. Πολλὰ δὲ ἠδύνατό τις νὰ ἀνεύρῃ τὰ αἴτια τοῦ ἀτυχήματος τούτου. Οὐδ’ εἶναι καιρὸς σήμερον, οὐδὲ μοὶ ἐπιτρέπει ὁ χρόνος καὶ τὸ κατεπεῖγον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς νὰ ἐκταθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον χρῄζει, ὡς εἶπον, πολλῆς καὶ ἐνδελεχοῦς μελέτης καὶ πολλῆς προσοχῆς. Διὸ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐσκόπει τὴν ἐξυπηρέτησιν προσωπικῶν ἁπλῶς ὑποχρεώσεων καὶ συμφερόντων, ἵνα ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸ στάδιον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσαγάγῃ προσεχῶς νόμον, ἀσφαλίζοντα τὰ συμφέροντα τῆς διδασκαλίας τοῦ Πανεπιστημίου. Ἁπλῶς εἰσήγαγον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἵνα δικαιολογηθῇ ἡ δαπάνη τῆς πληρωμῆς τοῦ μισθοῦ τῶν κ.κ. καθηγητῶν καὶ μὴ ὑπάρχῃ ὁ λόγος τῆς ἀντισυνταγματικότητος, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ κύριος συνάδελφος, τῆς πιστώσεως ταύτης. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἕνα ἔχει σκοπόν· νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ πρώην καθεστὼς, τὸ ὁποῖον ἐπὶ βλάβῃ καὶ οὐχὶ ὠφελείᾳ τῆς διδασκαλίας ἀνετράπη.

§56ΒΑΛΕΤΑΣ. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δύο τινὰ καθορίζονται, πρῶτον ἡ κατάργησις τοῦ νόμου ͵ΒΡΗʹ, δεύτερον δὲ ἡ νεκρανάστασις τῶν πρὸ τοῦ νόμου τούτου κρατούντων. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ δύναμις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον ἡμεῖς, δι’ ἑνὸς ἄρθρου τόσον ἀορίστως νὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς ἰσχὺν νόμους καταργηθέντας διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΡΗʹ; Νομίζω ὅτι ὁ τρόπος οὗτος τοῦ νομοθετεῖν οὐχὶ μόνον εἶναι πλημμελὴς, ἀλλ’ ἐνέχει ἀναντιῤῥήτως καὶ ἀντισυνταγματικότητα, διότι δίδομεν ἰσχὺν εἰς νόμους καταργηθέντας, τουτέστιν εἰς νόμους μὴ ὑπάρχοντας. Πῶς δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ δώσωμεν αὐτὴν τὴν δύναμιν δι’ ἑνὸς ἄρθρου καὶ μόνου καὶ διὰ μιᾶς ψήφου; Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§57Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύο συστήματα ἔχομεν περὶ ἡμῶν, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐκράτει μέχρι τοῦ 1893, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ προσδιορισμοῦ τῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ τὸ δεύτερον σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐγκαθίσταται διὰ τοῦ νόμου τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1893, ὁ ὁποῖος προσδιώρισε τὰς ἕδρας τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἤτοι ἐκανόνισε τὴν θέσιν τῆς διδασκαλίας ἐν ἑκάστῃ τῶν Σχολῶν τούτων, διότι ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἑδρῶν ἐνεδείκνυε τὸν προσδιορισμὸν τῶν μαθημάτων, τὰ ὁποῖα θέλουσι διδάσκεσθαι ἐν αὐταῖς. Ὁ προσδιορισμὸς οὗτος, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, εἶναι πλημμελέστατος, διότι ἐστέρει Σχολὰς μαθημάτων ἀναγκαιοτάτων, ἐπροίκιζε δὲ Σχολὰς διὰ καθηγητῶν, οἵτινες ἤθελον διδάσκει ἐν ἀναλύσει μαθήματα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ διδαχθῶσιν ἐν συμπτύξει. Διὰ τοῦτο, ὅταν ὁ νόμος ἐπροτάθη εἰς τὴν Βουλὴν, ἐγὼ, τυγχάνων ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἀντέστην, ἰσχυρισθεὶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς τῶν μαθημάτων, τὰ ὁποῖα θέλουσι διδάσκεσθαι ἐν ἑκάστῃ Σχολῇ, ἀνήκει εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, ὅτι, ἐὰν ἠθέλομεν ἀποσπάσει ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου μόνον τὸν προσδιορισμὸν τῶν διδακτέων μαθημάτων ἐν ἑκάστῃ Σχολῇ, θέλομεν καταρτίσει μετὰ τῆς Βουλῆς ἔργον ἀτελὲς, ἔχον δὲ καὶ ἄτοπα, διότι, ἐὰν ἀποχωρίσωμεν τὸν προσδιορισμὸν τοῦτον ἀπὸ τὰ ἄλλα μέρη τοῦ κανονισμοῦ, θέλομεν στερηθῆ τῶν φώτων, τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἀνάγκη ἀπόλυτος, ὅπως φθάσωμεν εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν διδακτέων ἐν αὐτῇ μαθημάτων. Ἀφίνω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶχον, περὶ τοῦ σκοποῦ τῶν ἐπιψηφισάντων τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ προσδιορισμοῦ τῶν διδακτέων μαθημάτων ἐν ἑκάστῃ Σχολῇ, ἀλλὰ περὶ τοιαύτης συναρμολογήσεως πραγμάτων ὑποκειμένων εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, οἷα ἤθελε χρησιμεύει εἰς θεραπείαν πολιτικῶν σκοπῶν καὶ βλέψεων, ὅταν δὲ ἡ Βουλὴ ἐψήφιζε κατὰ τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον, ἐπανέλαβον νὰ συνεχίσω τὴν γνώμην μου καὶ νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι, ἄν ποτε ἤθελον αἱ περιστάσεις τοῦ τόπου μοὶ ἐπιβάλει τὸ καθῆκον νὰ μετάσχω τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, ἤθελον παρακαλέσει τὴν νομοθετικὴν νὰ καταργήσῃ ἀμέσως τὸν νόμον τοῦτον, ὅπως καταστείλῃ κἂν τὴν προαίρεσιν, ἥτις ὑπηγόρευσε τὸν νόμον, προαίρεσιν, ἡ ὁποία μοὶ ἐφαίνετο ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσδύῃ εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀλλ’ ἀφοῦ καταργεῖται ὁ νόμος τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1893, τί παρασκευάζετε; Βεβαίως δὲν παρασκευάζομεν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν ἔχομεν παρεσκευασμένον ὀργανισμόν, ἵνα ὑποβάλωμεν αὐτὸν εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου χρήζει μελέτης μεγάλης, οὔτε αἱ μέχρι τοῦδε ἀσχολίαι, πρὶν ἢ κληθῶ εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἐπέτρεπον εἰς ἐμὲ ἢ καὶ τοὺς συναδέλφους μου, νὰ ἀσχοληθῶμεν περὶ τὸ ἔργον, οὐδὲ κατὰ τὸ βραχὺ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον διατελοῦμεν ἐνώπιον τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἡ μελέτη τῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἐπείγει πλέον, διότι ἀπέχομεν 59 ἔτη, ἀφ’ ὅτου ἐξεδόθη ὁ προσωρινὸς αὐτοῦ ὀργανισμός. Μέχρις οὗ ἐκδοθῇ λοιπὸν ὁ εἰδικὸς ὀργανισμός, πῶς θέλουσι κανονίζεσθαι τὰ τῶν διδακτέων μαθημάτων; Διὰ τῶν καθηγητῶν τῶν ὑπαρχόντων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὀλίγαι γίνονται μεταβολαί, διότι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν προσδιορίζεται ἑκάστοτε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν ἤθελε γενῇ μεταβολή τις, δὲν ἤθελε γενῇ ἐπὶ ἐλαττώσει τῶν διδασκομένων μαθημάτων, ὁ φόβος δὲ καταχρήσεως, ὅτι θέλει διορισθῆ ἀριθμὸς καθηγητῶν περιττῶν καὶ ἀχρήστων εἰς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν Σχολήν, δὲν εἶναι πραγματικός, διότι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ Κοινοβούλιον ἐγρηγορεῖ, ἔχει ἀνοικτοὺς τοὺς ὀφθαλμοὺς, δὲν δύναται δὲ νὰ τολμήσῃ τις νὰ ὑποκλέψῃ τὴν ψῆφον αὐτοῦ, ἵνα προσθέσῃ βάρη εἰς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν Σχολήν. Λοιπὸν ἡ παρατήρησις ἡ τυπική, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς προεβάλετε ὡς ἔλλειψιν τυπικὴν, δὲν εἶχε βάσιν. Ὡς ἐκανονίζοντο τὰ περὶ τούτου μέχρι τοῦ 1893, οὕτω θέλουν ἐξακολουθεῖ νὰ κανονίζωνται. Τί λείπει; Ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου. Πρὸς προπαρασκευὴν τοῦ σχεδίου τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου βεβαίως πρέπει ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία νὰ προβῇ εἰς μελέτας καὶ εἰσαγάγῃ τὸ παρασκευασθησόμενον σχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν δυνηθῇ νὰ παρατώσῃ τὰ ἔργα της. Μέχρι τῆς νομοθετήσεως τοῦ τοιούτου ὀργανισμοῦ θέλει κανονίζει τὰ τῶν καθηγητῶν ὁ προϋπολογισμός. Διατί; Διότι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐκανόνισεν αὐτά, τὰ ἐκανόνισε κακῶς, πλημμελῶς, ἡ πλημμέλεια δὲ αὕτη δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ. «Ἀλλὰ διατὶ δὲν εἰσάγετε καὶ σεῖς νόμον, διὰ νὰ διορθώσητε τὰς ἀτελείας τοῦ ὑπάρχοντος νόμου;» Διότι τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλομεν ὑποβάλει, θέλει περιέχει τὸ αὐτὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον περιέχει τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγε τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον, μεῖον τῆς πολιτικῆς προαιρέσεως. Ἐὰν ἡμεῖς δὲν ἠθέλομεν ἔχει προαίρεσιν ἵνα θεραπεύσωμεν διὰ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν διδακτέων μαθημάτων ὑποχρεώσεις πρὸς ἄτομα ἢ πολιτικὰς βλέψεις, οὐχ ἧττον ἤθελεν εἶσθαι πάντοτε ἀτελὲς τὸ νομοθέτημα, διότι ἤθελεν εἶσθαι κεχωρισμένον ἀπὸ τὸν ἄλλον ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιτημίου, τοῦ ὁποίου τὰ μέρη ἐπηρεάζουσι καὶ διαφωτίζουσιν ἐκεῖνον. Διὰ τοῦτο μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε ἡ τυπικὴ ἔλλειψις, οὔτε ἡ οὐσιαστική. Αὐτὴν ἔχω τὴν γνώμην, καὶ διὰ τοῦτο θέλω παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§58ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τρεῖς κυρίως λόγοι προεβλήθησαν κατὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, οἱ ἑξῆς. Πρῶτον δι’ αὐτοῦ αἴρεται ἡ συνταγματικότης, ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν ἐν ἕδραις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ὦσι νενομοθετημέναι. Δεύτερον ἐπανερχόμεθα οὕτως εἰς τὸ πρώην καθεστώς, καθ’ ὅ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἦσαν νενομοθετημέναι αἱ ἕδραι, ἠδύναντο οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ πάντοτε ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου, τῶν 57 ἢ 59, νὰ ὑπερπληρῶσι καθηγητῶν τὴν μίαν Σχολὴν, καὶ ν’ ἀφίνωσι κενὴν τὴν ἄλλην, νὰ ὑπερπληρῶσι τὸν ἕνα κλάδον τῆς ἐπιστήμης, καὶ ν’ ἀφίνωσι κενὸν τὸν ἄλλον. Ὁ τρίτος λόγος εἶναι, ὅτι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπιζητεῖται ἡ νεκρανάστασις ὅλων τῶν διατάξεων, τῶν ἰσχυουσῶν πρὸ τοῦ νόμου τοῦ 1893, πλὴν τοῦ προσωρινοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ ὁποίου ὡσαύτως ἔχουσι καταργηθῆ διατάξεις τινές. Ὁ νόμος ͵ΒΡΠʹ κατήργησεν αὐτάς, καὶ καθ’ ὅσον τὰς κατήργησε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς ἀνακαλέσωμεν νῦν εἰς ἰσχὺν, εἰμὴ κατὰ τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν πρέπει νὰ εἰσαχθῶσιν αὐταὶ ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ψηφισθῶσιν ἄρθρον πρὸς ἄρθρον εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις, κατὰ τρεῖς διαφόρους συνεδριάσεις αὐτῆς. Ἀπέναντι τοῦ πρώτου καὶ τοῦ τρίτου τῶν λόγων τούτων οὐδὲν ἀπολύτως ἀντεῖπον οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἠθέλησαν μόνον νὰ δικαιολογηθῶσιν ὡς πρὸς τὸν δεύτερον, ἰσχυριζόμενοι ὅτι διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1893 ἐπῆλθεν ἡ σύγχυσις εἰς τὰς Σχολὰς καὶ τοὺς διαφόρους κλάδους τῶν ἐπιστημῶν, καὶ ὅτι τὴν σύγχυσιν ταύτην θὰ ἄρωσιν αὐτοὶ νῦν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Θὰ ἀπαντήσω τὰ δέοντα βραδύτερον ὡς πρὸς τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Προηγουμένως ὅμως νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ γεγονὸς, καθ’ ὅ αὐτοὶ μένουσιν ἀναπολόγητοι, ὡς πρὸς τοὺς δύο συνταγματικοὺς λόγους, τοὺς προβληθέντας κατὰ τοῦ νομοσχεδίου των, καὶ οὓς εἶμαι ἠναγκασμένος αὖθις νὰ ἐξάρω ἐγὼ, ὅπως μὴ μείνῃ ἡ ἐλαχίστη περὶ αὐτῶν ἀμφιβολία. Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος ἐν ἄρθρῳ 34 εἶναι σαφὴς καὶ ἀνεπίδεκτος ἀμφισβητήσεως. Κατ’ αὐτὴν, δὲν δύναται νὰ διορίσῃ ὁ Βασιλεὺς ὑπάλληλον εἰς μὴ νενομοθετημένην θέσιν. Κατ’ ἀκολουθίαν καὶ εἰς τὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου, ἐνόσῳ αὐταὶ δὲν εἶναι νενομοθετημέναι, ἐν ὅσῳ ἁπλῶς ἀναγράφεται ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἀνέρχεται εἰς 57 ἢ 59, νομίζω ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσι καθηγηταί. Θὰ ἦτο τὸ ἴδιον, Κύριοι, ὡς ἐὰν ἠθέλομεν δι’ ἑνὸς ἄρθρου νὰ ὁρίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν θέσεων τῆς οἰκονομικῆς ἢ διοικητικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐδίδομεν οὕτω τὴν ἄδειαν εἰς τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαθέτωσιν αὐτοὶ τὰς θέσεις ταύτας, κατὰ τὸ ἴδιον δοκοῦν, διορίζοντες εἰς τοῦτον μὲν τὸν κλάδον τῆς ὑπηρεσίας των πλείονας καὶ εἰς ἐκεῖνον ἐλάσσονας ὑπαλλήλους. Ὅπως λοιπὸν ἐπὶ τῶν διαφόρων τούτων κλάδων τῆς ὑπηρεσίας, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Πανεπιστημίου δὲν ἀρκεῖ μόνη ἡ ἀναγραφὴ τοῦ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν.

§59Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὁμοειδεῖς αἱ θέσεις.

§60ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δηλαδὴ πᾶν τοὐναντίον ἠθέλετε ἴσως νὰ εἴπητε. Εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δυνατὸν νὰ ἦναι ὁμοειδεῖς, αἱ ἕδραι ὅμως τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι ὅλως ἑτεροειδεῖς, ὡς τοιαῦται χρήζουσαι αὐταὶ πρὸ παντὸς τῆς ἰδιαιτέρας νομοθετήσεως. Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῆτε, ὅτι πρόκειται περὶ ὁμοειδοῦς ἐπὶ τῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ὅταν ἔχωμεν Σχολὰς διαφόρους, ὡς τὴν Ἰατρικὴν, τὴν Νομικὴν, τὴν Φιλοσοφικὴν μὲ τὰ διάφορα τμήματα αὐτῆς, καὶ τὴν Θεολογικήν; Πῶς δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι πρόκειται περὶ ὁμοειδοῦς, ὅταν ἐν μιᾷ ἑκάστῃ τῶν Σχολῶν τούτων ἔχωμεν διαφόρους κλάδους καὶ διάφορα μαθήματα τῆς ἐπιστήμης; Δὲν ὑπάρχει, Κύριοι, ὀργανισμὸς Πανεπιστημίου εἰς ἄλλας χώρας, ἐν τῷ ὁποίῳ δὲν καθορίζονται ἀκριβῶς οἱ κλάδοι οἱ ἀπαρτίζοντες ἑκάστην Σχολὴν, οἱ κλάδοι οἱ ἐπιστημονικοὶ καὶ τὰ μαθήματα αὐτῶν. Δυνατὸν τὰ μαθήματα ταῦτα νὰ συγχωνευθῶσι πλείονα εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἕδραν, δυνατὸν δι’ ἓν μάθημα, ἔχον εὐρύτερον κύκλον, νὰ ὁρισθῶσι διπλαῖ καὶ πολλαπλαῖ ἕδραι· ἀλλὰ ταῦτα πάντα πρέπει νομοθετικῶς νὰ κανονισθῶσιν. Ἐννοεῖται ὅτι δύναται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ μὴ προβῇ αὐθαιρέτως εἰς τὸν κανονισμὸν αὐτὸν, δύναται ἢ μᾶλλον ὀφείλει ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἔλθῃ προηγουμένως εἰς συνεννόησιν πρὸς τὰς ἁρμοδίας Σχολὰς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ νὰ συντάξῃ τὸ νομοσχέδιόν του καὶ νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν· ἀλλὰ δὲν εἶναι λόγος οὗτος, ὅπως μὴ ἔχωμεν νενομοθετημένας τὰς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ὅπως μὴ διορίζωμεν τοὺς καθηγητὰς εἰς νενομοθετημένας θέσεις, ἐναντίον τῆς ῥητῆς καὶ σαφοῦς διατάξεως τοῦ Συντάγματος. Ὡς πρὸς τὸν ἕτερον λόγον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδεμίαν ἀπάντησιν ἐνόμισαν καλὸν νὰ ἀπευθύνωσι πρὸς ἡμᾶς οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Ὑπουργοὶ, ἐρωτῶ αὐτοὺς, δύναται νὰ ἐπέλθῃ νεκρανάστασις διατάξεων, ἅπαξ καταργηθεισῶν; Ἄλλοτε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ὢν, ἐπολέμησε τὴν γνώμην τὴν ἐναντίαν, ὑποστηρίξας ὅτι, ὅπως ἐπανέλθῃ εἰς ἰσχὺν διάταξίς τις, ἅπαξ καταργηθεῖσα, πρέπει κατὰ Σύνταγμα νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ψηφισθῇ ὑπ’ αὐτῆς κατ’ ἄρθρον εἰς τρεῖς διαφόρους αὐτῆς συνεδριάσεις. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι τοῦτο τὸ συνταγματικόν; Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἦναι ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, τότε ἐνθυμεῖται καὶ ἐπικαλεῖται ὅλας τὰς συνταγματικὰς διατάξεις, ὅταν ὅμως ἔρχηται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, λησμονεῖ αὐτὰς παντάπασιν. Αἱ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1893 καταργηθεῖσαι διατάξεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς ἰσχύν. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, καταργουμένου τοῦ νόμου τοῦ 1893, θὰ δημιουργηθῇ ἀληθὲς χάος ἐν τοῖς ἀφορῶσιν εἰς τὰ τῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Τὸ χάος τοῦτο τὸ νομοθετικὸν μὴ δυνάμενοι νὰ διαμφισβητήσωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἶχον τοὐλάχιστον τὴν φρόνησιν, ἀπέναντι τῆς γενομένης ἐπιθέσεως, νὰ τηρήσωσι σιγὴν νεκρικήν. Ὡς πρὸς τὸν ἰσχυρισμόν των, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1893 ἐδημιουργήθη τὸ χάος καὶ ἀνεστατώθησαν αἱ Σχολαί, καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς τις ἄλλος, ἔχων γνῶσιν τοῦ πράγματος, δὲν δύναται ἢ νὰ διαφωνήσῃ. Ποῖον χάος ἐδημιουργήθη διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου περὶ ἑδρῶν; Μᾶς εἶπον ὅτι καθηγηταί τινες αὐθαιρέτως μετεκινήθησαν ἐκ τοῦ μαθήματος, τὸ ὁποῖον ἐδίδασκον τέως καὶ εἰς τὸ ὁποῖον εἶχον διακριθῆ, εἰς ἕτερον κλάδον, ὅλως ξένον. Τοὺς προκαλῶ νὰ μοὶ εἴπωσι, ποῖοι εἶναι οἱ καθηγηταὶ αὐτοί; Ἐγὼ ἕνα μόνον τοιοῦτον γνωρίζω, τὸν ἄλλοτε καθηγητὴν τῆς ἐγκυκλοπαιδείας καὶ τῆς φιλοσοφίας τοῦ δικαίου, ὅστις μετετοπίσθη εἰς τὸ μάθημα τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας.

§61Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ καθηγητὴς τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ δικαίου εἰς τὸ Ρωμαϊκόν.

§62ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀπορῶ, πῶς σεῖς, ὁ ἀξιῶν ὅτι ἔχετε σπουδάσει νομικὰ, ἰσχυρίζεσθε τοιοῦτόν τι. Καὶ ὁ ἄκρῳ δακτύλῳ γευσάμενος τῆς ἐπιστήμης τοῦ δικαίου γινώσκει κάλλιστα, ὅτι τὸ ἀστικὸν δίκαιον ἔχει δύο πηγάς, καθ’ ἃ ἰσχύει πανταχοῦ τῶν πεπολιτισμένων χωρῶν, τὸ ἀρχαῖον Ῥωμαϊκὸν δίκαιον, corpus juris civilis, καὶ τὸ Ἐκκλησιαστικὸν δίκαιον, τὸ corpus juris canonici. Τὰ δύο ταῦτα μαθήματα εἶναι συμφυῆ, καὶ συνήθως ὁ αὐτὸς καθηγητὴς διδάσκει καὶ ἀστικὸν καὶ ἐκκλησιαστικὸν δίκαιον· ἐπειδὴ δὲ τὸ κανονικὸν δίκαιον παρ’ ἡμῖν δὲν ἔχει λάβει τοιαύτας διαστάσεις, οἵας ἐν ἄλλαις ἐκκλησίαις καὶ ἰδίᾳ ἐν τῇ Ῥωμαϊκῇ, ἄτοπον ἐθεωρήθη νὰ ὑπάρχῃ ἰδιαιτέρα δι’ αὐτὸ ἕδρα ἐν τῇ Νομικῇ Σχολῇ, καὶ διὰ τοῦτο καλῶς ἔπραξεν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νόμου τοῦ 1893, συνενώσας τὰ δύο μαθήματα εἰς μίαν ἕδραν. Ἄν δὲ εἰς ἄλλα Πανεπιστήμια Κρατῶν πλουσίων θεωρῆται πολυτέλεια ἡ ἰδιαιτέρα ἕδρα τοῦ κανονικοῦ δικαίου, παρ’ ἡμῖν εἶναι βεβαίως ἀληθὴς σπατάλη αὐτὴ, ὑφ’ ἣν εὑρισκόμεθα οἰκονομικὴν κατάστασιν τὴν σήμερον.

§63Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς ἕδρας τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ δικαίου δύναταί τις νὰ εἰσπηδήσῃ λ.χ. εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου.

§64ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ὑπαινίττεσθε καὶ τὸ ὁποῖον συνδέετε πρὸς ἐμὲ διὰ στενωτάτου συγγενικοῦ δεσμοῦ, οὐδὲ καθ’ ὑπόνοιαν εἶναι ἄξιον τοιούτου ὑπαινιγμοῦ, ὡς δύναται νὰ μαρτυρήσῃ ἡ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ μακρὰ διδασκαλία αὐτοῦ καὶ ἡ ἐν τοῖς δικαστηρίοις εὐδόκίμησίς του.

§65Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ καθόλου τὴν ἱκανότητα τοῦ προσώπου· ἔπρεπεν ὅμως, νομίζω, ὁ καταλαμβάνων τὴν ἕδραν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δικαίου νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς νενομισμένας διατυπώσεις, νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς ἀπαιτουμένας ἐξετάσεις διὰ τὴν ὡρισμένην αὐτὴν ἕδραν.

§66ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄλλοι εἶναι οἱ ἔχοντες ἀνάγκην ἐξετάσεων καὶ ἐξετάσεων μάλιστα εἰς τὰ στοιχειωδέστατα τῆς ἐπιστήμης, ὅπως καταλάβωσιν ἕδραν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ Ἄλλοι εἶναι οἱ εἰσπηδήσαντες εἰς αὐτὸ διὰ τῆς συναλλαγῆς. Ὁ Ἰωάννης Εὐταξίας, ὃν ὑπαινίττεται ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι ἀνώτερος παντὸς τοιούτου ὑπαινιγμοῦ. Ἐρειδόμενος εἰς τὴν ἀγαθὴν περὶ αὐτοῦ ὑπόληψιν καὶ τῶν συναδέλφων του καὶ ὁλοκλήρου τοῦ νομικοῦ ἡμῶν κόσμου, ἐρειδόμενος εἰς τὴν εὐδόκιμον αὐτοῦ ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς δικαστηρίοις, ἣν τρανῶς μαρτυρεῖ σὺν ἄλλοις καὶ ἡ εὐρυτάτη πελατεία του, νομίζει ὅτι δὲν τιμᾶται αὐτὸς, ἀλλὰ τὸ Πανεπιστήμιον διὰ τῆς καθηγεσίας του. Δὲν ἠξεύρω πόσοι θὰ ἦσαν οἱ ἱκανοὶ παρ’ ἡμῖν νὰ ἐξετάσωσιν αὐτὸν ἐν τῷ Ῥωμαϊκῷ δικαίῳ· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δύναμαι ἕκαστον νὰ διαβεβαιώσω, εἶναι, ὅτι αὐτὸς ἵσταται τόσον ὑψηλὰ, ὥστε μετὰ περιφρονήσεως θὰ ἔβλεπε τὴν ἀπόλυσίν του. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ἀπολύσατε καὶ αὐτὸν καὶ τὸν νῦν καθηγητὴν τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας, καθ’ ὃ ἔχετε δικαίωμα. Τί σᾶς πταίει ὁ νόμος τοῦ 1893, ὅπως χάριν τῶν δύο αὐτῶν καθηγητῶν τὸν καταργήσητε νῦν καὶ ἐπαναφέρητε εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τὸ πρὶν χάος; Τί σᾶς πταίει ὁ νόμος, ἐὰν δι’ αὐτοῦ ἱδρύθησαν καὶ μία ἢ δύο ἕδραι περιτταί; Ἀντὶ νὰ τὸν καταργήσητε διὰ τὸν λόγον τοῦτον, δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ τὸν μεταῤῥυθμίσητε, καταργοῦντες οὕτω τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος ἕδρας καὶ ταξινομοῦντες κάλλιον καὶ τὰς λοιπὰς ἕδρας;

§67Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ....

§68ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ οὐδέποτε ὑπῆρξα συνήγορος τοῦ Ὑπουργείου Τρικούπη, πάντοτε δὲ σχεδὸν ἤμην ἀντιπολιτευόμενος αὐτοῦ. Τοῦτο ὅμως οὐδέποτε μ’ ἐκώλυσε, καὶ ὅτε ἦτο αὐτὸ ἐν τοῖς πράγμασι, καὶ ὅτε ἦτο ἐκτὸς τῆς ἀρχῆς, νὰ ἀνομολογήσω πᾶν ὅ,τι καλὸν ἔκαμεν αὐτό. Εἰς αὐτὸ ὀφείλομεν τὸν διὰ νόμου καθορισμὸν τῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου, εἰς αὐτὸ καὶ τὸ δικαίωμα, ὅπερ ἔχουσι τὴν σήμερον αἱ Σχολαί, ἵνα προτείνωσιν αὐταί, τοὺς μέλλοντας νὰ διορισθῶσι καθηγηταί.

§69Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο τοῦτο ἐπὶ τῆς ὑπουργίας Λυγερινοῦ.

§70ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγένετο τὸ πρῶτον διὰ διατάγματος ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Ράλλη τῷ 1875, καὶ βραδύτερον διὰ νόμου, ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ μακαρίτου Λομβάρδου.

§71Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐπὶ τίνος νόμου ἐστήριξε τὸ διάταγμα ἐκεῖνο ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς;

§72ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ προσωρινοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου.

§73Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶχε λοιπὸν τὸν προσωρινὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐστήριξεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς ἐπὶ τοῦ ὀργανικοῦ διατάγματος τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ 1836, ἔχοντος ἰσχὺν νόμου.

§74ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ διατὶ δὲν τὸ ἔκαμνεν ἄλλος τις πρὸ αὐτοῦ ἢ μετ’ αὐτόν;

§75Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διηύθυνεν ἐπὶ τρία ἔτη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, καὶ κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα οὐδένα καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου ἔπαυσεν, οὐδένα καθηγητὴν διώρισε, καίτοι πολλοὺς εἶχε φίλους, διακρινομένους ἐπὶ ἐπιστημονικῇ παιδεύσει. Ἔδειξε πάντοτε σεβασμὸν πρὸς τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καθίδρυμα, ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς ἐπιστήμης. Πλὴν δὲ τούτου, οὐδένα γυμνασιάρχην ἔπαυσεν ἢ μετέθεσεν, οὐδένα καθηγητὴν ἔπαυσεν ἢ μετέθεσεν ἐξ Ἀθηνῶν, ἐνῷ σεῖς ἐν βραχυτάτῳ χρόνῳ ἑκατοντάδας πολλὰς καθηγητῶν καὶ διδασκάλων μετεκινήσατε, ἐκσφενδονίσατες χιλίους διδασκάλους καὶ καθηγητάς. Καὶ ἔπειτα μᾶς ὁμιλεῖτε περὶ πολιτικῆς χρηστότητος καὶ εὐλαβείας πρὸς τοὺς νόμους!

§76ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Προκαλούμενος ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω. Ἐγενόμην Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τῷ 1893, κατὰ μῆνα Μάϊον, ἀπὸ τῆς ἡμέρας δ’ ἐκείνης μέχρι τῶν διακοπῶν εἰς οὐδεμίαν ἄλλην μεταβολὴν προέβην, πλὴν ὀλίγων τινῶν, καὶ τούτων ἐπιβαλλομένων ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἐν καιρῷ διακοπῶν ὁμολογῶ ὅτι προέβην τῳόντι εἰς πολλὰς μεταβολάς, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεων ἐπιθεωρητῶν, τοὺς ὁποίους εἶχον ἀποστείλει ἐπίτηδες εἰς τὰ διάφορα Γυμνάσια καὶ ἄλλα σχολεῖα. Προέβην εἰς πολλὰς μεταβολὰς ἐν τῇ δημοτικῇ ἐκπαιδεύσει, ἀλλ’ ἔπραξα τοῦτο, διότι ἤθελον νὰ ἐπανορθώσω ἀδικήματα, προσγενόμενα εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους κατὰ τὰς γενικὰς μεταβολὰς τοῦ ἔτους 1892· διὸ καὶ αἱ πλεῖσται τῶν μεταβολῶν ἐκείνων ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει αἰτήσεων περὶ μεταθέσεως, ἐξ οὗ τὸ Κράτος οὐδεμίαν δαπάνην ὑπέστη. Ἄλλοι μετετέθησαν πρὸς τιμωρίαν, ὅπως δὲ μὴ ὑποστῇ καὶ ἐπ’ αὐτῶν τὸ Δημόσιον δαπάνην τινά, ἐδέησε νὰ τοὺς παύσω καὶ τοὺς διορίσω αὖθις εἰς τὰς νέας θέσεις των. Διὰ τὰς μεταβολὰς ἐκείνας, Κύριοι, κατηγορήθην κατὰ τὴν προηγουμένην βουλευτικὴν περίοδον, ὑπεραπελογήθην δὲ καὶ ἀπεστόμωσα τὸν τότε εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας, ἀποδείξας ὅτι πᾶσαι αἱ μεταβολαὶ ἐκεῖναι ἐγένοντο ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς ὑπηρεσίας καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου ταμείου, ὑπὲρ οὗ ἐγένοντο τότε ὑπ’ ἐμοῦ οἰκονομίαι ἄνω τῶν 800,000 δραχμῶν. Θέλει καὶ ὁ νῦν εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας νὰ ζητήσῃ λόγον παρ’ ἐμοῦ; εἶμαι πρόθυμος πάντοτε νὰ τὸν δώσω.

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν εἶπον τίποτε.

§78ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αἱ προσωπικαὶ ὅμως αὗται παρεκβάσεις, κ. Ὑπουργὲ καὶ κ. Πρωθυπουργέ, δὲν εἶναι ἱκαναὶ νὰ ἐμβάλωσιν ἡμᾶς εἰς σύγχυσιν, ὡς πρὸς τὸ κύριον θέμα τὸ ὑπὸ συζήτησιν. Καλεῖσθε ν’ ἀπολογηθῆτε σεῖς, διατὶ ζητεῖτε τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἐπὶ προφανεῖ ἀθετήσει μιᾶς συνταγματικῆς διατάξεως, διατὶ θέλετε ν’ ἀνακαλέσητε εἰς τὴν ζωὴν λαθραίως διατάξεις, καταργηθείσας ἤδη, ἐπὶ προφανεῖ ἀθετήσει ἑτέρας συνταγματικῆς διατάξεως. Ἀπολογηθῆτε λοιπὸν, ἂν δύνασθε.

§79Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ σύνηθες εἶναι νὰ ὑβρίζωσιν ἢ νὰ συκοφαντῶσιν ἢ νὰ ὑπονομεύωσι παρὰ τῷ κοινῷ τὰς ὑπολήψεις τῶν ἀνθρώπων οἱ πονηροὶ, ὅταν ἐκεῖνοι, καθ’ ὧν ῥίπτουσι τὰ βέλη των ταῦτα, φαίνωνται ἐν τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτῶν τοσοῦτον ὑπερέχοντες, ὥστε γεννᾶται εἰς αὐτοὺς ἡ μοχθηρία νὰ καταβιβάσωσιν αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ ὕψους, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεβιβάσθησαν. Βεβαιῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, δὲν θέλω ἀναβιβάσει τὰ βλέμματά μου, ἵνα ἴδω τὸ ὕψος τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὕβρισα ἐγὼ ποτὲ τὸν κύριον Βουλευτὴν τοῦ τοιούτου ὕψους, ἢ ἐσυκοφάντησα ἐγὼ ποτὲ αὐτόν; Ἕν παράπονον δύναται μόνον νὰ ἔχῃ βάσιμον, ὅτι δὲν ἀπήντησα εἰς πάντας τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτοῦ, ἀλλὰ ταύτης τῆς ὑποχρεώσεως εἶμαι ἀπηλλαγμένος, διότι δὲν εἶναι ἄξιοι ἀπαντήσεως πάντες οἱ ἰσχυρισμοὶ αὐτοῦ. Ἀπαντῶ μόνον εἰς ἐκείνους, οἵτινες περιέχουσι κατὰ τὴν πρώτην ἀνακοίνωσίν των τὴν πιθανότητα τῆς ὀρθότητος ἢ τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ καὶ οἵτινες προβάλλονται κατὰ τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον συνειθίζουσι νὰ προβάλλωσι τὰς ἑαυτῶν γνώμας ἐν συζητήσεσι καὶ ἀγορεύσεσιν ἐν κοινοβουλευτικοῖς Κράτεσι, διότι ἐν τοῖς κοινοβουλευτικοῖς Κράτεσι δὲν συνειθίζουσι νὰ συζητῶσιν, οὐδὲ νὰ ἀπευθύνωνται πρὸς τοὺς ἄλλους, καθ’ ὃν τρόπον πράττουσι τοῦτο ἐν ἄλλαις ὁμηγύρεσι. Λυποῦμαι διότι τὴν ἕξιν ταύτην τοῦ συζητεῖν ἐν Κοινοβουλίοις δὲν ἀπέκτησεν ἀκόμη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος. Ἐγὼ δὲν ἀπήντησα εἰς ὅλας τὰς προτάσεις τοῦ εἰρημένου κ. Βουλευτοῦ, ἀπήντησα ὅμως εἰς τὴν ἑτέραν πρότασιν αὐτοῦ περὶ τοῦ Συντάγματος, καὶ ἀπέδειξα, ὅτι τὸ Σύνταγμα οὐδὲν κοινὸν ἔχει πρὸς τὸ νομοσχέδιον, οὐδεμίαν παράβασιν τοῦ Συντάγματος ἀποτελεῖ. Ἀλλὰ νομίζουσιν ὅτι πρέπει πάντως νὰ προσφεύγωσιν εἰς τὸ Σύνταγμα, διὰ νὰ ἐγείρωσι τὴν προσοχὴν τῶν ἀκουόντων! ἐπειδὴ δὲ δὲν ἀρκεῖ ὁ τόνος τῆς φωνῆς αὐτῶν, διὰ νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἀκουόντων, προστρέχουσι καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα! Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι ὁ Βασιλεὺς δὲν δύναται νὰ διορίσῃ τινὰ εἰς μὴ νενομοθετημένην θέσιν, τὸ δὲ νομοσχέδιον νομοθετεῖ 59 θέσεις. Τίς ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λοκρίδος, νὰ ἀποδίδῃ εἰς ἡμᾶς προαιρέσεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς οὐδέποτε εἴχομεν, νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν τάξιν τῶν Σχολῶν, νὰ παραγεμίσωμέν τινας τῶν Σχολῶν μὲ ἕδρας, καὶ ν’ ἀποστερήσωμεν ἄλλας αὐτῶν, καὶ νὰ μᾶς παριστᾷ εἰς τὴν κοινωνίαν τοιαύτας ἔχοντας προαιρέσεις καὶ τοιούτους σκοπούς; Ποίαν εἶχον γνώμην περὶ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος, τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν τὴν κατάργησιν, ποῖα εἰδικὰ ἐλαττώματα ἐφρόνουν ὅτι εἶχε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ κατασταθὲν νόμος, ἐν τῷ προσδιορισμῷ τῶν καθηγητῶν ἐν ἑκάστῃ Σχολῇ, εἶπον ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶπον καὶ περὶ τῶν τεσσάρων ἑδρῶν τῆς Ἱστορίας καὶ περὶ πολλῶν ἄλλων ἑδρῶν, καὶ ὅταν δὲν μᾶς ἤκουσεν ἡ πλειονοψηφία, ἐπηγγέλθημεν νὰ καταργήσωμεν τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος τῷ ὄντι ἀνέτρεπε τὴν ἐν ταῖς Σχολαῖς τοῦ Πανεπιστημίου τάξιν, τὴν ὑπόσχεσιν δὲ ταύτην σήμερον ἐκπληροῦμεν. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ τοῦ πῶς ἐφηρμόσθη ὁ νόμος οὗτος, εὐλαβοῦμαι τὰ πρόσωπα, καὶ μάλιστα ὅταν ταῦτα ἦναι ἀπόντα· ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐζήτησεν ἁπλῶς τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκε. Διατὶ τρέπεται ἐνταῦθα ὁ ἀγὼν ἐπὶ τὰ πρόσωπα; Διατὶ οἱ φόβοι, ὅτι ἡμεῖς, λαμβάνοντες τὸν νόμον αὐτὸν, θέλομεν βλάψει τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἰσηγήθησαν εἰς τὰς Σχολάς; Καὶ τί τοὺς κινεῖ, ὥστε νὰ ἐκλαμβάνωσι τοὺς πάντας ὡς πολεμίους, ὥστε νὰ τείνωσιν οὕτω τὰ τόξα αὐτῶν καθ’ ἡμῶν; Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι πάντα τὰ λεχθέντα κατὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοθετήματος εἶναι ἐστερημένα πάσης βάσεως, διὰ τοῦτο ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ.

§80ΣΤΑΗΣ. Τὰ τοῦ καθορισμοῦ τῶν μαθημάτων καὶ τῶν ἑδρῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου συνεζητήθησαν κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1893 ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διὰ μακρῶν. Τότε ἀνεπτύξαμεν τὰς γνώμας ἡμῶν, καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐν πολλοῖς ἡ γνώμη ἡμῶν ἦτο σύμφωνος μετὰ τῆς γνώμης τοῦ τότε Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος καὶ νῦν ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλοία δὲ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ ἔχει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Λοκρίδος. Ἐκανονίσαμεν τότε ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον πολλὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἑδρῶν καὶ τῶν μαθημάτων τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ κατ’ ἀρχὴν ἤμεθα σύμφωνοι, ὅτι ἔπρεπε τέλος πάντων νὰ καθορισθῶσι τὰ τῶν ἑδρῶν καὶ τῶν μαθημάτων τοῦ Πανεπιστημίου. Καθ’ ὅσον δ’ ἐνθυμοῦμαι, πάντες συνεφωνοῦμεν τότε ὡς πρὸς τὸ ἀντισυνταγματικὸν τοῦ μὴ καθορισμοῦ τῶν ἑδρῶν καὶ τῶν μαθημάτων τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ κατέχῃ θέσιν μὴ ὑπὸ τοῦ νόμου καθοριζομένην, κατὰ τὸ Σύνταγμα· ὁ προσδιορισμὸς δὲ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ δὲν εἶναι καθορισμὸς τῶν θέσεων. Διὰ τοῦ καθορισμοῦ δὲ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν θὰ ἐπαναληφθῇ καὶ πάλιν ὁ ἀγὼν οὐχὶ περὶ τῆς πληρώσεως τῆς τυχὸν κενωθησομένης ἕδρας, ἀλλὰ περὶ τῆς διαθέσεως τῆς ἕδρας ταύτης. Δὲν ὑπάρχει τουτέστιν ἀμφιβολία, ὅτι, κενουμένης ἕδρας τινὸς τῆς Θεολογίας ἐπὶ παραδείγματι, θὰ ἴδωμεν τοὺς ἰατροὺς καὶ τοὺς δικηγόρους καὶ τοὺς φιλολόγους ἀγωνιζομένους περὶ τῆς καταλήψεως τῆς ἕδρας ταύτης. Ἐγὼ θαυμάζω, πῶς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς ἑαυτόν· διότι ἔλεγε κατὰ τὴν 62 συνεδρίασιν τῆς 11 Φεβρουαρίου τοῦ 1893, ὅτι θὰ μεταβάλῃ τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἐὰν ηὐτύχει νὰ ἐκαλεῖτο εἰς τὴν ἐξουσίαν, καὶ οὐχὶ ὅτι θὰ καταργήσῃ αὐτόν.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἴδιον εἶναι.

§82ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι μεγάλη ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ καταργήσεως καὶ μεταβολῆς ἢ τροποποιήσεως. Ἂν ἐνθυμοῦμαι μάλιστα καλῶς, καὶ ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγεν, ὅτι τὰς τυχὸν παρουσιασθησομένας ἐλλείψεις θὰ ἦτο εὔκολον νὰ βελτιώσωμεν διὰ νόμου μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ καθορισμοῦ καὶ τῶν ἑδρῶν καὶ τῶν μαθημάτων. Τούτου δ’ ἕνεκα περιελήφθη ἐν τῷ νόμῳ διάταξις, δι’ ἧς πᾶσα μεταβολὴ ἕδρας ἢ μαθήματος θὰ ἐγίνετο διὰ νόμου ἐν τῷ μέλλοντι. Κατ’ ἐμέ, λόγου χάριν, ἂν τρεῖς ἕδραι τῆς Φιλολογίας ἐν τῷ μόνῳ Ἑλληνικῷ Πανεπιστημίῳ ἦναι ἀνεπαρκεῖς πρὸς διδασκαλίαν τῶν προγονικῶν ἡμῶν θησαυρῶν, ὡς ἐπίσης εἶναι πλεονάζουσαι αἱ τέσσαρες τῆς Ἱστορίας, ἐπίσης εἶναι ἀνεπαρκὴς ἡ μία καὶ μόνη ἕδρα τῆς Χημείας ἐν τῷ κατ’ ἐξοχὴν αἰῶνι τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθωμεν σήμερον εἰς συζήτησιν τῶν ἀτελειῶν τοῦ νόμου

͵ΒΡΠʹ...

§83ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ ὑπὲρ τοιούτου νόμου μάχεσθε;

§84ΣΤΑΗΣ. Μάχομαι ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ τῆς διατηρήσεως καὶ βελτιώσεως αὐτοῦ· διότι, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου σας, θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς αὐθαιρεσίας τῶν Ὑπουργῶν, μὲ ὁσηνδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ καλὴν διάθεσιν ὁ νῦν ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ τὰ ἴχνη ἐκείνων· ὁ Ὑπουργὸς ἐν κοινοβουλευτικῷ πολιτεύματι εἶναι μηχανή, κινουμένη ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν, καὶ δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς, ἔστω καὶ ἂν ἦναι οἷος ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας, νὰ διαθέσῃ τὰ τῶν θέσεων τοῦ Πανεπιστημίου ὡς αὐτὸς συμφερώτερον τῇ ἐπιστήμῃ νομίζει, ἀλλ’ ὡς θέλουσιν οἱ ζωὴν δίδοντες αὐτῷ Βουλευταί. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΡΠʹ ἐπιζητεῖται τὸ χάος, καὶ ἐκ τοῦ χάους βεβαίως δὲν θὰ πλάσῃ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τὸν κόσμον, θὰ δυνηθῇ ὅμως νὰ διορίσῃ δύο ἢ τρεῖς ἢ καὶ τέσσαρας νέους καθηγητὰς ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, περὶ ὧν ἂς μὴ γείνῃ ἀπὸ τοῦδε λόγος, ἀλλ’ ἂς ἐπιφυλαχθῶμεν κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον νὰ ὁμιλήσωμεν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς ἀνέπτυξεν ἄριστα τὰς συνεπείας τῆς καταργήσεως, τοῦ νόμου ͵ΒΡΠʹ περὶ τῶν ἑδρῶν καὶ τῶν μαθημάτων τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, παρέλειψεν ὅμως νὰ καταδείξῃ τὸν σκοπὸν τῆς καταργήσεως τοῦ νόμου τούτου, περὶ οὗ πάντες εἴμεθα πεπεισμένοι, καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, τῆς εἰσαγωγῆς τουτέστι τῶν φίλων τοῦ ἰσχύοντος κόμματος ἐν τῷ ἀνωτάτῳ ἐκπαιδευτικῷ ἡμῶν καθιδρύματι. Ἐκπλήττομαι ὁμοίως, βλέπων τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, λησμονοῦντα τόσον ταχέως τὰς ὑποσχέσεις καὶ τὰς ἐπαγγελίας του, ἃς τόσον ἀφειδῶς καὶ ἐπιδεικτικῶς ἔδιδε κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1893. Ὑπέσχετο τότε, ὅτι, ἐὰν ἀνελάμβανε τὴν διεύθυνσιν τῶν κοινῶν, ἤθελε φροντίσει ἀμέσως περὶ τῶν τοῦ Πανεπιστημίου καθόλου, περὶ τοῦ τρόπου τῆς διοικήσεως τῆς περιουσίας αὐτοῦ, περὶ τῶν ἐν αὐτῷ εἰσιτηρίων ἐξετάσεων, περὶ τῆς πρυτανικῆς ἀρχῆς, περὶ τῶν σχέσεων τῶν διδασκόντων πρὸς τοὺς διδασκομένους, περὶ τῶν ἐν αὐτῷ καθόλου ἐξετάσεων, περὶ τοῦ ἐκδιωγμοῦ τῶν ὑφηγητῶν καὶ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν, περὶ τοῦ τρόπου τοῦ διορισμοῦ τῶν καθηγητῶν, καὶ ἀντὶ πάντων τούτων ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς ὑποβάλλει τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου ͵ΒΡΠʹ, ἵνα ἐπαναφέρῃ ἐν τῷ ἀνωτάτῳ ἡμῶν καθιδρύματι τὸ πρὸ τοῦ 1893 χάος.

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ....

§86ΣΤΑΗΣ. Δὲν παρῆλθεν ἔκτοτε εἷς μὴν, παρῆλθον δύο ἔτη, καὶ ἔκτοτε εἶχεν ὁμιλήσει περὶ τῶν κατ’ αὐτὸν ἐπειγουσῶν μεταβολῶν εἰς τὰ τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ οὐ μόνον περὶ τούτου, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶχεν ἐκφράσει τὰς γνώμας του ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἔλεγεν ὅτι εἶχε πλῆρες τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα ἐν νῷ, καὶ δὲν εἶχεν ἀνάγκην, νομίζω, τῶν φώτων τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ὑποβάλῃ τὸ ἐκπαιδευτικόν του σύστημα· ἐκτὸς ἂν τὸ σύστημα τοῦτο ἀπαρτίζεται ἐκ τῶν ὀλίγων γραμμῶν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ τοῦ ἤδη ψηφισθέντος νομοσχεδίου περὶ τῆς στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, δι’ οὗ τέλεον καταστρέφεται ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, καὶ τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμὲ, εἶναι ἀδύνατον, εὐτυχῶς, νὰ ἐφαρμοσθῇ. Δὲν ἠξεύρω δὲ εἰς ποῖον κυκεῶνα θὰ περιπλεχθῶσι τὰ τοῦ Πανεπιστημίου μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου ͵ΒΡΠʹ, διότι ὁ νόμος οὗτος κανονίζει καὶ τὰ τῶν ἐξετάσεων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καὶ τὰ τῶν φροντιστηρίων αὐτοῦ καὶ τὰ τοῦ χρόνου τῆς διδασκαλίας καὶ πλεῖστα ἄλλα σχετικὰ ζητήματα, κανονισθέντα δι’ ἓξ Β. Διαταγμάτων, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ͵ΒΡΠʹ ἐκδοθέντων, τὰ ὁποῖα καταργοῦνται ἅμα ὡς καταργηθῇ ὁ νόμος ͵ΒΡΠʹ. Ἀλλὰ περὶ τῶν σπουδαίων τούτων ζητημάτων δὲν ἐνδιαφέρονται ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ εἰδικὸς Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Μεριμνῶσι περὶ τῶν τοῦ τοῦ κόμματος φίλων, τῶν ἐπιζητούντων τὴν καθηγητικὴν ἕδραν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου.

§87ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἀρχήν. Τοὺς λόγους, δι’ οὓς εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἐξέθεσα ἄλλοτε πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ μακρῶν, ψηφιζομένου τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον σήμερον καταργοῦμεν, δὲν εἶμαι δὲ διατεθειμένος νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρότερον τὴν Βουλὴν, ἐκθέτων καὶ πάλιν τὰ αὐτά. Νομίζω ὅτι τὰ τοῦ Πανεπιστημίου δὲν πρέπει νὰ καθορίζωνται καὶ δεσμεύωνται διὰ νόμου, οἷος ἦτο ὁ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καταργούμενος. Εἰς χεῖρας Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως εὐσυνειδήτου, Ὑπουργοῦ ἱκανοῦ καὶ πεπειραμένου— τοιοῦτον δὲ θεωρῶ τὸν σήμερον κατέχοντα τὴν ἕδραν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν — τὸ Πανεπιστήμιον φρονῶ, ὅτι δὲν διατρέχει τοὺς κινδύνους, οὓς οἱ προαγορεύσαντες ἐξέθηκαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καθότι μένει πάντοτε ἰσχυρὸς φραγμὸς τῶν τυχὸν προσωπικῶν διαθέσεων τοῦ Ὑπουργοῦ ἡ ψῆφος τοῦ Πανεπιστημίου, ἐκ τῆς ὁποίας κανονίζονται τὰ τῶν ἑδρῶν αὐτοῦ.

§88ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζει, ὅτι ἀντὶ πάσης ἄλλης ἀπαντήσεως, ἀντὶ παντὸς ἄλλου ἐπιχειρήματος δικαιοῦται αὐτὸς ἐν τῷ πρωθυπουργικῷ του ἀξιώματι νὰ παρεκτρέπηται εἰς προσωπικὰς ὕβρεις καὶ προσβολὰς ἐναντίον μου. Ἐγὼ ὅμως νομίζω, ὅτι ἀπάδει καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ βουλευτικόν μου ἀξίωμα νὰ ἀπαντῶ πρὸς τοιαύτας προσωπικὰς ἐπιθέσεις. Ἐξεδήλωσε προσέτι αὐτὸς καὶ αἴσθημά τι ἀποστροφῆς πρὸς ἐμὲ, τὸ ὁποῖον ἔστω βέβαιος, ὅτι καὶ ἐγὼ ἀπὸ πολλοῦ ἤδη αἰσθάνομαι πρὸς αὐτὸν, ἀλλ’ ἡ ἀνατροφὴ μου δὲν μοὶ ἐπιτρέπει νὰ τὸ ἐκδηλώσω ἐνταῦθα δημοσίᾳ.

§89ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ καταρτισθεὶς κατὰ τὴν σύστασιν αὐτοῦ, περιλαμβάνει διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Σχολαὶ θὰ μετεῖχον εἰς τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν. Ἡ διάταξις αὕτη ἤργησε μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν κατὰ τὸ 1875 διηύθυνα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ὅτε ἐθεώρησα καθῆκον νὰ καταστήσω ἐνεργὸν τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ ἐζήτησα, ὅπως αἱ Σχολαὶ συμμετάσχωσιν εἰς τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν. Τοῦτο ἦτο μία ἐγγύησις, ἡ ὁποία οὐδόλως ὀφείλεται εἰς ἐμὲ, οὐδὲ ἀντιποιοῦμαι ἐγὼ αὐτὴν, ὡς ὑπέθεσαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διότι ἡ ἐγγύησις αὕτη ὀφείλεται εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος ἰσχύει ἀπὸ τοῦ 1836. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἀπέβλεψαν εἰς τὸ νὰ περιορίσωσιν ἐν μέρει τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ τὰς κατὰ τὸ παρελθὸν γενομένας καταχρήσεις ἐκ μέρους πλείστων Ὑπουργῶν τῆς Παιδείας κατὰ τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν. Μετὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην ἐπῆλθε νόμος, ὅστις καθώρισε τὸν τρόπον τῆς συμμετοχῆς τῶν Σχολῶν εἰς τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν. Ἀλλ’ ὁ νόμος τοῦ 1893 οὐδόλως ἀποβλέπει εἰς τοῦτο, ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ περιορίσῃ μίαν ἄλλην κατάχρησιν, τὴν ὁποίαν δὲν κατώρθωσε νὰ περιορίσῃ ἡ συμμετοχὴ τῶν Σχολῶν εἰς τὸν διορισμὸν τῶν καθηγητῶν. Ἡ κατάχρησις αὕτη ἐπραγματοποιεῖτο διὰ τῆς μετεγγίσεως τῶν ἑδρῶν ἀπὸ μιᾶς Σχολῆς εἰς ἑτέραν ἐκ τῆς αὐθαιρέτου θελήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὁ νόμος τοῦ 1893 αὐτὴν τὴν κατάχρησιν ἐσκόπει νὰ περιορίσῃ. Δυστυχῶς, ὅπως εἰς πάντα τὰ νομοθετήματα τῆς τελευταίας δεκαετίας, περιελήφθησαν καὶ εἰς τὸ νομοθέτημα, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κατάργησις, καὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀπέβλεπον μόνον εἰς ἐξυπηρέτησιν προσωπικῶν συμφερόντων. Αἱ διατάξεις αὗται ἐξήγειραν τοὺς ἀσχολουμένους εἰς τὴν ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν κατ’ αὐτῶν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, εἰσάγων τὸ νομοσχέδιον, ὑπέθεσεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἐξεγερθεῖσαν κατὰ τῶν τοιούτων διατάξεων τοῦ νόμου κοινὴν γνώμην. Ἀτυχῶς, ἀντὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ αὐτὴν, ἐκθέτει τὴν Πολιτείαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἀπέβλεψε νὰ θεραπεύσῃ ὁ νόμος τοῦ 1893, διότι ἐκτιθέμεθα πάλιν εἰς τὴν μετάγγισιν τῶν ἑδρῶν ἀπὸ τῆς μιᾶς Σχολῆς εἰς τὴν ἄλλην, καὶ διεῖδεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἐλάττωμα αὐτὸ τοῦ νομοσχεδίου του, καὶ διὰ τοῦτο ὑπεσχέθη, ὅτι κατὰ τὸν Νοέμβριον θὰ δυνηθῇ νὰ ὑποβάλῃ σχετικὸν νομοσχέδιον περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῶν ἑδρῶν κατὰ τὰς ἰδέας του. Ἀλλὰ διατὶ σπεύδει; Μήπως ὁ νόμος αὐτὸς τὸν ἠμπόδιζε νὰ καθορίσῃ τὰ τῶν ἑδρῶν, ὅπως αὐτὸς ἔκρινε; Μήπως ὁ νόμος τὸν ἠμπόδιζεν ἀπὸ τοῦ νὰ προτείνῃ καὶ νὰ δημιουργήσῃ ἕδραν, τὴν ὁποίαν ἐνόμιζεν ἀναποφεύκτως ἀναγκαίαν πρὸς σκοπιμωτέραν λειτουργίαν τοῦ Πανεπιστημίου; Ποσῶς. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐθεώρει ὅτι ὁ καθορισμὸς τῶν ἑδρῶν, ὁ γενόμενος κατὰ τὸ 1893, δὲν ἦτο ἐπιστημονικός, δὲν ἱκανοποίει τὰς ἀξιώσεις τῆς ἐπιστήμης, ὅτι ὤφειλε νὰ ἐπέλθῃ μεταῤῥύθμισις εἰς τὰ τῶν ἑδρῶν, ἠδύνατο, χωρὶς νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τῷ ἀπέδωκεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων, χωρὶς νὰ δημιουργήσῃ τὸ χάος, νὰ ἐπανορθώσῃ ὅ,τι ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ ἐθεώρει κακῶς ἔχον, διὰ τῆς ὑποβολῆς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιος ὅτι θὰ ὑπεστηρίζετο ὑπὸ 150 Βουλευτῶν. Ὁ νόμος αὐτὸς τοῦ 1893 ἀποτελεῖ ἀναγνώρισιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κοινοβουλίου, διότι ὑπήγαγε τὴν δημιουργίαν πάσης ἕδρας εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἀτυχῶς, κατὰ τὴν παραφοράν, ἥτις μᾶς κατέχει, ὁσάκις αἰσθανόμεθα δυσκολίαν τινὰ, ὑπερβάλλομεν τὸν σκοπὸν, οὐδ’ ἠθέλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ τάμῃ ἑτέραν ὁδόν. Ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ φέρῃ τὴν μεταῤῥύθμισιν κατὰ τὰς ἰδέας της, ἀντὶ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον καθορίζον τὰ τῶν ἑδρῶν συμφώνως μὲ τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἐσχημάτισεν, ἀντὶ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον καθορίζον τὴν σύστασιν νέας ἕδρας, ὑπέβαλε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου καταργεῖται ὁ νόμος, καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ χάος, καὶ ἀνοίγεται στάδιον εἰς τὰς κυβερνητικὰς καταχρήσεις τοῦ παρελθόντος. Καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπολάβωμεν τὰς παρατηρήσεις ταύτας ὅτι ἀπευθύνονται κατὰ τῆς πολιτείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ὑπελήφθη. Οὐδεὶς δύναται νὰ μᾶς διαβεβαιώσῃ, ὅτι ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ ἦναι καὶ αὔριον Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, καὶ ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦναι καὶ αὔριον Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει δὲ νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι δὲν νομοθετοῦμεν δι’ ἡμᾶς αὐτοὺς, ἀλλὰ νομοθετοῦμεν διὰ τὴν Πολιτείαν. Αὐτὸ δ’ εἶναι τὸ μέγιστον ἐλάττωμα τῆς νομοθεσίας τῆς τελευταίας δεκαετίας, ὅτι ἕκαστος Ὑπουργὸς ἐνομοθέτει δι’ ἑαυτόν. Καὶ ἐπικαλοῦμαι κριτὰς καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· τοὺς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπωσιν, ἐὰν, ὑφ’ οὓς ὅρους δύναται νὰ λειτουργήσῃ τὸ ὑφιστάμενον νομοθέτημα, ἐὰν δὲν θὰ ἐξυπηρετῆται μᾶλλον τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας, παρὰ ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιόν των καθιστᾷ τὴν ἀπολυτήν. Τὸ νομοσχέδιον λίαν ὀρθῶς κατεκρίθη, καὶ δι’ ἄλλους μὲν λόγους, ἀλλὰ καὶ διότι ὑπερβάλλει τὸν σκοπὸν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπέβλεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Περιλαμβάνει ὁ ὑφιστάμενος νόμος περιπλέον διατάξεις, ἀφορώσας εἰς τὴν διδασκαλίαν, ἀφορώσας εἰς τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διαρκῇ ἡ διδασκαλία, ἀφορώσας εἰς τὴν ἔναρξιν καὶ τὴν λῆξιν τῶν μαθημάτων, ἀφορώσας εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῶν φροντιστηρίων· ἀλλὰ περὶ αὐτῶν οὐδεμίαν λαμβάνει πρόνοιαν τὸ νομοσχέδιον, διότι εἰς ἓν καὶ μόνον προσηλώθη ὁ νοῦς τοῦ συντάκτου του, πῶς τοὺς δεσμοὺς αὐτοὺς, τοὺς ὁποίους ἐνόμισεν ὅτι περιέχει τὸ νομοσχέδιον, νὰ καταργήσῃ. Καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν καταργούμενον νόμον, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ λειτουργήσῃ ἐπωφελῶς, καὶ ὁ ὁποῖος περιλαμβάνει διατάξεις, αἵτινες ἦσαν λίαν ἐπωφελεῖς διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ Πανεπιστημίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, διορθωθέντος τοῦ τίτλου τοῦ ἀναφερομένου νόμου εἰς ͵ΒΡΠʹ ἀντὶ ͵ΒΡΗʹ).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐφαρμογῆς καὶ ἐν τῷ δήμῳ Ἀνακτορίων τοῦ περὶ διοικήσεως τῶν κοινοτήτων ᾼΡΠ’ νόμου τῆς 13 Ἀπριλίου 1884». (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἡ πρότασις νόμου «περὶ διαθέσεως χρημάτων ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Μύτικος τοῦ δήμου Σολλίου πρὸς περάτωσιν τοῦ ὑδραγωγείου»).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§92ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ὀλίγου, κ. Πρόεδρε, διενεμήθη τὸ νομοσχέδιον τροποποιημένον, καὶ πρέπει νὰ τὸ μελετήσωμεν.

§93Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθή. Τὸ ἀναβάλλομεν δι’ αὔριον.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως πιστώσεων πρὸς κατασκευὴν καὶ ἀνακαίνισιν διαφόρων δημοσίων κτιρίων.

§95Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, πρέπει νὰ τυπωθῶσι προηγουμένως οἱ προϋπολογισμοὶ τῆς δαπάνης.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ἐδόθη ἐξήγησις, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἑτοιμασθῶσιν οἱ προϋπολογισμοὶ ἐν τῷ τυπογραφείῳ διὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, καὶ ὅτι θὰ τοὺς ἔχωμεν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§97ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πῶς δυνάμεθα νὰ δικαιολογηθῶμεν πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς, ὅταν ψηφίζωμεν ἄρθρον ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐγκρίνονται οἱ εἰς τὸν παρόντα νόμον προσηρτημένοι προϋπολογισμοὶ τῆς ὁλικῆς δαπάνης τῶν ἑπομένων δημοσίων κτιρίων ...», χωρὶς νὰ ἔχωμεν τοὺς προϋπολογισμοὺς αὐτούς;

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῶσι.

§99ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν τυπωθῶσι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι περιττοί. Ἡμεῖς ψηφίζομεν κυρίως δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου τοὺς προϋπολογισμοὺς αὐτούς. Πῶς λοιπὸν δυνάμεθα νὰ τοὺς ψηφίσωμεν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν αὐτούς. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἔχομεν ἀκόμη καιρόν. Ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῇ καὶ ἡ πρώτη αὐτοῦ ἀνάγνωσις, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐγένετο ἡ πρώτη ἀνάγνωσις χωρὶς νὰ ἔχωμεν τοὺς προϋπολογισμούς, ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ τοὺς ἔχωμεν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, διὰ τὰ μαῦρα μάτια, τὸ δὴ λεγόμενον, ὅπως μὴ ψηφίζωμεν ὅ,τι δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας.

§100Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐπεθύμουν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, νὰ ἀποφύγωμεν τὴν δαπάνην τῆς ἐκτυπώσεως περισσότερον, ὀλιγώτερον δ’ ἀπέβλεψα πρὸς τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἀπαιτηθῆ, ἵνα ἐκτυπωθῶσι, διότι οἱ προϋπολογισμοὶ εἶναι ὀγκώδεις καὶ καθίσταται δυσχερὴς ἡ ἐκτύπωσίς των. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶδον, ὅτι δὲν εἰσηκούσθη ἡ παράκλησίς μου αὐτή, παρεκάλεσα τὸ Προεδρεῖον νὰ τοὺς ἀποστείλῃ εἰς τὸ Τυπογραφεῖον.

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε ἀναβάλλεται τὸ νομοσχέδιον;

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§103ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐπιμένω ἐκ πείσματος καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐπιμένω, διότι ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις τοῦ νόμου· εἶναι ὁ νόμος τοῦ 1894, ὅστις τροποποιεῖ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου· κατὰ τὴν ῥητὴν δὲ αὐτὴν διάταξιν, συνυποβάλλεται ὁ προϋπολογισμὸς καὶ τὸ σχέδιον τοῦ δημοσίου ἔργου, ὑπὲρ οὗ ζητεῖται ἡ πίστωσις. Ὁπωσδήποτε θὰ γείνῃ ἡ δαπάνη τῆς ἐκτυπώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ δὲ πρόκειται νὰ γείνῃ ἡ δαπάνη, ἵνα προσαρτηθῶσιν εἰς τὸν γενικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, νομίζω ὅτι ἦτο καὶ ὀρθότερον καὶ ἀξιοπρεπέστερον διὰ τὴν Βουλὴν, ὅπως, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγκρίνει τοὺς προϋπολογισμοὺς αὐτοὺς, τοὺς ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν. Διὰ τοῦτο ἐζήτησα, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, μέχρις οὗ τυπωθῶσιν οἱ προϋπολογισμοί.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§105ΤΡΑΚΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα ἐν τῷ ἀναβληθέντι νομοσχεδίῳ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τυπωθῇ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ὡς καὶ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Κοκκέβη ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 248–249.) Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1894 ἐκ δραχμῶν 1,050,331.»

§107ΡΑΛΛΗΣ. Χθὲς ἐγένοντο διάφοροι παρατηρήσεις καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνῄνεσεν εἰς τὴν ἀναβολὴν, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ διορθωθῇ ἡ ἔκθεσις.

§108Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ἐστάλη, καὶ ἡ ἔκθεσις διορθοῦται. Ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία τις, ὅτι αἱ πιστώσεις ἀνήκουσιν εἰς τὸ 1894· ὁ δισταγμὸς οὗτος εἶχε προκύψει, διότι ἡ ἔκθεσις, ἡ ὁποία εἰσήχθη μὲ τὸ νομοσχέδιον, εἶχε συνταχθῆ κατὰ τὸ 1894, ὅτε δ’ ἐπρόκειτο νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἐν τοῖς γραφείοις ἀντέγραψαν τὴν ἔκθεσιν τὴν τότε συνταχθεῖσαν, καὶ ἐντεῦθεν ἐγεννήθησαν οἱ δισταγμοί. Ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι αἱ πιστώσεις ἀνήκουσιν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1894, παρασκευάζει δὲ τὴν ἔκθεσιν καὶ θέλει ὑποβάλει αὐτήν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§110ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ ἐκθέσει γίνεται μνεία περὶ τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Ἡ ἔκθεσις ἔχει οὕτω (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 15 «ὁδοποιία» ζητεῖται πίστωσις νέα ἐκ δρ. 400,000. Κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἦτο ὡρισμένον, ἂν ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν ἔμελλε νὰ ἐκτελῆται διὰ τῶν ὁδοστατῶν, ἢ δι’ ἡμερομισθίων ἐργατῶν, ὡς πρότερον, καὶ διὰ τοῦτο ἀνεγράφη ἐν αὐτῷ πίστωσις δραχ. 650,000 ἐν ὅλῳ, ἥτις ἐκρίνετο ἐπαρκὴς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων κατὰ τὸ κρατοῦν τότε σύστημα, βραδύτερον ὅμως, ἀποφασισθείσης τῆς ἐγκαταλείψεως τοῦ συστήματος αὐτοῦ καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ διὰ τῶν ὁδοστατῶν, ἡ πίστωσις αὕτη ἑπόμενον ἦτο ν’ ἀποδειχθῇ ἀνεπαρκὴς, διότι ὁ ὁρισμὸς τῶν διορισθέντων ἤδη ὁδοστατῶν εἶναι τοιοῦτος, ὥστε ἀπαιτεῖται πίστωσις πρὸς πληρωμὴν αὐτῶν ἀπὸ τοῦ μηνὸς Αὐγούστου μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. ἐκ δραχ. 200,000.» Πιστεύω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῶν δύο μηνῶν τοῦ 1894, διότι ἡ δαπάνη διὰ τοὺς ὁδοστάτας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέρχηται εἰς 100 χιλιάδας δραχ. κατὰ μῆνα· ὑποθέτω ὅτι παρεισέφρησε τυπογραφικὸν λάθος, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἕτερόν τι. Ἐνομίσαμεν πάντες, ὅτι πρόκειται περὶ δαπάνης ἀρχομένης ἀπὸ τοῦ μηνὸς Αὐγούστου 1894 μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1895. Ἐνταῦθα ὅμως ἀναγράφονται 200,000 δραχμαὶ ὡς ἀναγόμεναι εἰς μόνον δύο μῆνας τοῦ 1894.

§111Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔκθεσις ἀντεγράφη μετ’ ἀπροσεξίας· εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἦναι μέχρι τέλους Δεκεμβρίου.

§112ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πιθανόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΧΚΓʹ νόμου περὶ Πρεσβειῶν καὶ τοῦ ͵ΒΡΚΔʹ περὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας παρὰ τῇ ἐν Παρισίοις Πρεσβείᾳ.»

§114Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νὰ προστεθῇ εἰς τὸν τίτλον ἡ χρονολογία, ἡ ὁποία εὐκολύνει εἰς τὴν εὕρεσιν τοῦ νόμου.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§116ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τῆς 5 Ἰανουαρίου 1893 εἶναι ὁ ͵ΒΡΚΔʹ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ὁ ἄλλος;

§118ΣΚΟΥΖΕΣ. Τῆς 24 Δεκεμβρίου 1887.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προστεθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, εἰς βʹ συζήτησιν, μετὰ τῆς προσθήκης τῶν χρονολογιῶν ἐν τῷ τίτλῳ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§121ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐὰν ὁ ἀντικαταστάτης τοῦ γραμματέως τούτου, ὅστις ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῇ προτάσει τοῦ πρέσβεως, δὲν θὰ ἔχῃ κανὲν προσὸν, ὅπως λάβῃ τὴν θέσιν αὐτὴν, ἥτις ἔχει τὴν σπουδαιότητά της, διότι τὸ πρόσωπον αὐτὸ θὰ ἐκτελῇ ἔργα προξένου.

§122ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὰ προσόντα ταῦτα κανονίζει ὁ παλαιὸς νόμος ΧΝΓʹ.

§123ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν τὸ λέγετε αὐτό.

§124ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὁ αὐτὸς νόμος τὰ ὁρίζει.

§125ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, διότι εἰς τὸ ἄρθρον 3 ἀναγινώσκω τὰ ἑξῆς: «ἡ ἀποζημίωσις τοῦ προσωρινοῦ ἀναπληρωτοῦ, ὁσάκις οὗτος ἀναπληροῖ τὸν Βʹ γραμματέα κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν προξενικῶν καθηκόντων, εἴτε ἕνεκα ἀπουσίας αὐτοῦ ἐπ’ ἀδείᾳ, εἴτε ἕνεκα χηρείας τῆς θέσεως, ὁρίζεται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 109 τοῦ ΧΝΓʹ περὶ προξενικῶν ἀρχῶν νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ ᾼΦΟΕʹ». Ὥστε ἀφίνετε ἰσχῦον τὸ ἄρθρον 109 τοῦ ͵ΧΝϚʹ νόμου καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ ἀναπληρωτοῦ, ὄχι ὅμως καὶ τὴν διάταξιν αὐτοῦ, τὴν ἀφορῶσαν τὰ προσόντα.

§126ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὰ προσόντα αὐτὰ κανονίζονται ἐν τῷ νόμῳ· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἤδη δὲν ἔχω πρόχειρον τὴν σχετικὴν διάταξιν, αὔριον σᾶς φέρω τὸν νόμον, διὰ νὰ ἴδητε.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀφοῦ ἀναφέρετε, ὅτι ἡ ἀποζημίωσις τοῦ ἀναπληρωτοῦ ὁρίζεται παρὰ τοῦ νόμου, διατὶ τότε ἐνομίσατε ἀναγκαῖον νὰ ἐπαναλάβητε τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, μὴ ἐπαναλαμβάνοντες ὅτι καὶ τὰ προσόντα αὐτοῦ ὁρίζονται παρὰ τοῦ νόμου; Τοιουτοτρόπως ἀποκλείετε τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δίδετε, ὅτι ὁ νόμος ἰσχύει. Ἐὰν διαγράφητε τὸ ἄρθρον 109, ἴσως ἐπὶ ὅλων ἐφαρμόζεται ὁ νόμος.

§128ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον προβλέπει περὶ τούτου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκει). «Ὁ ͵ΒΡΚΔʹ νόμος τῆς 3 Ἰανουαρίου 1893, περὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας παρὰ τῇ ἐν Παρισίοις Πρεσβείᾳ, καταργεῖται.»

§130Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, διότι δὲν ἔχω πρόχειρον, ἵνα ἐρευνήσω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐὰν ὁ νόμος ͵ΒΡΚΔʹ ἦναι γενικός, ἢ εἰδικὸς διὰ τὴν ἐν Παρισίοις Πρεσβείαν.

§131ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰδικός.

§132Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τότε πρέπει νὰ διορθωθῇ ὁ τίτλος.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ τίτλος ἔχει καλῶς.

§134Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θὰ ἐξηγήσω ἀμέσως, τί θέλω νὰ εἴπω. Νομίζω ὅτι ὁ τίτλος πρέπει νὰ ἦναι «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΧΚΓʹ νόμου περὶ Πρεσβειῶν καὶ καταργήσεως τοῦ ͵ΒΡΚΔʹ περὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας παρὰ τῇ ἐν Παρισίοις Πρεσβείᾳ», ἀφοῦ καταργεῖται καθ’ ὁλοκληρίαν· ἐὰν δὲ ἦναι γενικός, πρέπει νὰ διορθωθῇ ἡ φράσις.

§135ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐπιφυλάσσομαι αὔριον.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Φιλαρέτου εἶναι ὀρθή. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει, ἐπίσης δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1.

§138ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διαθέσῃ ἐπὶ χρονικὴν διάρκειαν μὴ ὑπερβαίνουσαν τὰ δέκα ἔτη, διὰ δημοπρασίας, τὴν ἐκ τῶν ἐθνικῶν ὀρυχείων Νάξου δημοσίᾳ δαπάνῃ ἐξορυσσομένην σμύριδα, παραδοτέαν τῷ ἀγοραστῇ ἐν τῇ παραλίᾳ τῶν ὅρμων Ληῶνος καὶ Μουτσούνας, ἐπὶ τιμήματι οὐχὶ ἐλάσσονι τῶν πέντε φράγκων χρυσῶν κατὰ στατῆρα ἐξ ὀκάδων τεσσαράκοντα τεσσάρων. «Ἐὰν ἡ δημοπρασία δὲν ἤθελε παραγάγει ἀποτελέσματα, ἐπιτρέπεται νὰ προκηρυχθῇ νέα, ἐπὶ διαρκείᾳ μισθώσεως μὴ ἥσσονι τῆς πενταετίας. Ἐὰν δὲ καὶ ἡ δημοπρασία αὕτη ἀποτύχῃ, ἐπιτρέπεται νὰ διατεθῇ ἡ σμύρις δι’ ἰδιαιτέρας συμβάσεως ἐπὶ διαρκείᾳ μικροτέρᾳ τῆς κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν παράγραφον προσδιοριζομένης, καὶ ἐπὶ προσδιορισμῷ ποσοῦ ὀλιγωτέρου τοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 ἀναγραφομένου, ἀλλὰ τηρουμένου ἀμειώτου τοῦ ποσοῦ τῆς τιμῆς κατὰ στατῆρα.»

§139ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ τέλος τοῦ αʹ ἐδαφίου πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ὅτι τὸ ἀντίτιμον τοῦτο πρέπει νὰ πληρώνηται ἅμα τῇ παραλαβῇ. Ζητῶ τὴν προσθήκην ταύτην, διότι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἡ ἀσφάλεια αὕτη εἰς τὸ Δημόσιον, ἐλαττουμένης τῆς ἄλλης ἀσφαλείας, ἥτις μοὶ φαίνεται βαρεῖα, τοῦ ἄρθρου 6, τοῦ νὰ κατατεθῇ ἀμέσως ποσὸν 100 χιλιάδων δραχμῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποκλείσῃ πολλοὺς ἐκ τοῦ διαγωνισμοῦ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ πληρωμὴ τῆς παραδιδομένης σμύριδος θέλει γίνεσθαι ἅμα τῇ παραλαβῇ, τότε ἔχομεν μίαν ἀσφάλειαν ἀρκετήν, ὥστε δυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ποσὸν τῆς καταθέσεως, τὸ ὁποῖον, ὅπως εἶπον, δύναται νὰ ἀποκλείσῃ πολλοὺς συναγωνιστάς. Εἰς τὸ τέλος τοῦ βʹ ἐδαφίου νομίζω ὅτι πρέπει, μετὰ τὸ «τηρουμένου ἀμειώτου τοῦ ποσοῦ τῆς τιμῆς κατὰ στατῆρα», νὰ προσθέσωμεν «καὶ τῶν λοιπῶν διατάξεων τοῦ παρόντος νόμου». Διότι εἰς τὴν τρίτην ταύτην περίοδον, εἰς τὴν ὁποίαν πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ φθάσωμεν, καὶ νὰ γείνῃ ἡ πώλησις τῆς σμύριδος δι’ ἰδιαιτέρας συμβάσεως, νομίζω ὅτι πρέπει αἱ διατάξεις αἱ ἐξασφαλίζουσαι κἄπως τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, νὰ τηρηθῶσι καὶ ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ ταύτῃ συμβάσει. Ἐὰν περιορισθῶμεν μόνον νὰ ἀναγράψωμεν, ὅτι θὰ διατηρηθῇ ἡ διάταξις ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν κατὰ στατῆρα, καὶ ἀφήσωμεν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ᾖ οὗτος, —δὲν πρόκειται ἀναμφισβητήτως περὶ προσώπου τινὸς ἐνταῦθα—δυνατὸν νὰ ἐπέλθωσι τροποποιήσεις ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ ταύτῃ συμβάσει, αἱ ὁποῖαι νὰ ἦναι πρὸς βλάβην τοῦ δημοσίου συμφέροντος.

§140Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§141ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ χθὲς παρετήρησα, ὅτι, ὅπως ἔχουσι τὰ ἄρθρα 1 καὶ 3 τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἀποτύχῃ ἡ πρώτη δημοπρασία, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἐκποίησιν τῆς σμύριδος δι’ ὁλόκληρον δεκαετίαν, διότι οὐδεὶς ἔχει συμφέρον νὰ ἐπιτύχῃ τὴν παραχώρησιν ταύτην ἐπὶ δεκαετίαν ἀπὸ τοῦδε, ἀφοῦ μετὰ 5 ἔτη οἱ ὅροι γίνονται ἐπαχθέστατοι δι’ αὐτόν. Ἐνῷ κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος ὀφείλει νὰ παραλάβῃ 70 χιλιάδας στατῆρας, κατὰ τὰ 4 ἑπόμενα ἔτη 80 χιλιάδας καθ’ ἕκαστον, ἀπὸ τοῦ ἕκτου ἔτους μέχρι τοῦ δεκάτου ὀφείλει νὰ ἐξαγάγῃ 100 χιλιάδας στατῆρας. Ἵνα κατορθωθῇ τοῦτο, ἵνα εὕρῃ κέρδος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἐπιτύχει τὴν παραχώρησιν τὴν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ εὕρῃ κέρδος εἰς τοιαύτην ἐξαγωγήν, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ ἡ κατανάλωσις τῆς σμύριδος. Γνωρίζομεν δὲ, ὅτι, μεθ’ ὅλας τὰς προσπαθείας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, μεθ’ ὅλον τὸν ὑποβιβασμὸν τῶν τιμῶν ἀπὸ 12 φράγκων εἰς 2½, δὲν κατωρθώθη νὰ ὑπερβάλῃ ἡ κατανάλωσις τὰς 70–75 χιλιάδας στατῆρας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἐὰν μείνωσιν ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα, μοιραίως θ’ ἀποτύχῃ ἡ πρώτη δημοπρασία, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἐκποίησιν τῆς σμύριδος ἐπὶ δεκαετίαν. Εἰς τὸ ἐλάττωμα τοῦτο ἀπέβλεψε, νομίζω, ὁ κ. Βουλευτὴς Νάξου διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὴν προηγουμένην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι καθορίζει, ὅτι κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη θὰ περιορισθῇ ἡ ἐξαγωγὴ εἰς 60 χιλιάδας στατῆρας, ἀντὶ τῶν 100 χιλιάδων, τοὺς ὁποίους ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω δὲ, ὅτι τοιαύτη τροπολογία εἶναι κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον ὀρθή, καθόσον ἀποβλέπει καὶ εἴς τινα κατάχρησιν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ διαπράξῃ ὁ τυχὼν τῆς παραχωρήσεως ἐπὶ δεκαετίαν διὰ τῆς συσσωρεύσεως εἰς χεῖράς του μεγάλου ποσοῦ σμύριδος, ὅτε θὰ ἦναι ἀδύνατον πλέον εἰς τὸ Δημόσιον μετὰ τὴν λῆξιν τῆς μισθώσεως τῆς δεκαετοῦς νὰ ἐκποιήσῃ σμύριδα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Νάξου, θέλομεν φθάσει εἰς ἀποτελέσματα αἰσιώτερα καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς πρώτης δημοπρασίας καὶ ὡς πρὸς τὴν περιστολὴν τῆς καταχρήσεως, τὴν ὁποίαν ὑποδεικνύει ἡ τροπολογία.

§142Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Νάξου μικρὸν διαφέρει ὡς πρὸς τ’ ἀποτελέσματα τοῦ κειμένου τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ πρῶτον ἔτος ὑποχρεοῦται νὰ λαμβάνῃ ὁ ἐνοικιαστὴς 70 χιλιάδας στατῆρας, τὰ τέσσαρα ἑπόμενα ἔτη ἀνὰ 80 χιλιάδας καθ’ ἕκαστον ἔτος, ἑπομένως 320 χιλιάδας διὰ τὰ τέσσαρα ἔτη· 320 χιλιάδες καὶ 70 χιλιάδες, ἀποτελεῖται οὕτω ποσὸν 390 χιλιάδων στατήρων διὰ τὰ ἐξ ἔτη. Καὶ 500 χιλιάδες διὰ τὰ ἑπόμενα τελευταῖα πέντε ἔτη, θέλει συγκεφαλαιωθῆ τὸ ὅλον εἰς 390 χιλιάδας πλέον 500 χιλιάδας, ἤτοι εἰς 890 χιλιάδας. Κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Νάξου θέλει λαμβάνει διὰ τὰ τέσσαρα πρῶτα ἔτη 80 χιλιάδας καθ’ ἕκαστον, ἑπομένως 320 χιλιάδας, διὰ τὰ τέσσαρα ἑπόμενα ἔτη ἀνὰ 100 χιλιάδας, ἑπομένως 400 χιλιάδας, ὥστε κατὰ τὰ ὀκτὼ πρῶτα ἔτη θέλει λάβει 320 χιλιάδας· πλέον 400 χιλιάδας, τὸ ὅλον 720 χιλιάδας στατήρων. Οὕτως ἔχομεν καὶ διὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη ἀνὰ 60 χιλιάδας καθ’ ἑκάτερον, ἤτοι 120 χιλιάδες καὶ 720 χιλιάδες ἀποτελοῦσιν 840 χιλιάδας στατήρων, ἑπομένως ἡ διαφορὰ εἶναι μόνον κατὰ 50 χιλιάδας στατῆρας. Ἐγώ, λέγων ταῦτα, δὲν σκοπῶ νὰ δηλώσω, ὅτι ἐπιμένω νὰ μὴ ἀποδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ἐσκόπουν νὰ παραστήσω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διαφορᾶς, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν μέλλουσαν τύχην τοῦ ὀρυκτοῦ.

§143ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ οὕτω πως ἀντελήφθην τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη περιορίζει τὴν ἐξαγωγὴν εἰς 60,000 στατῆρας, ὅτι ἐντεῦθεν προκύπτει μία ἐλάττωσις κατὰ 40,000 στατῆρας κατ’ ἔτος· αὕτη δὲ ἡ ἐλάττωσις ἀφ’ ἑνὸς μὲν χρησιμεύει ὡς κέντρον εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ ζητήσῃ τὴν παραχώρησιν καὶ θὰ λάβῃ τὴν παραχώρησιν διὰ 10 ἔτη, ἀφ’ ἑτέρου δὲ περιορίζει τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ συγκεντρώσῃ εἰς χεῖρας αὐτοῦ μέγα ποσὸν σμύριδος, ὥστε ἐντεῦθεν νὰ ναυαγήσῃ πᾶσα νέα δημοπρασία μετὰ τὴν δεκαετίαν.

§144ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὁ σκοπὸς εἶναι, ὅταν λήξῃ ἡ ἐργολαβία, νὰ μὴ ἔχῃ ὁ ἐργολάβος, ὡς ἔχει ἀκόμη σήμερον ὁ κ. Βαφειαδάκης, 15,000 καντάρια.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2.

§146ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ παραδοτέα τῷ ἀγοραστῇ σμύρις θέλει περιλαμβάνει πάντα τὰ τεμάχια οἱουδήποτε μεγέθους, ἐξαιρουμένων τῶν προφανῶς περιεχόντων ἀνάμικτον μαρμαρυγιακὸν σχιστόλιθον, ἢ μαρμαρυγίαν ἢ ἀσβεστόλιθον.»

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τῶν κυρίων Μυκωνίου καὶ Βαρότση, ἔχουσα ὡς ἑξῆς.

§148ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ παραδοτέα τῷ ἀγοραστῇ σμύρις θέλει περιλαμβάνει πάντα τὰ τεμάχια μεγέθους μέχρι 4 ἑκατοστῶν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, ἐξαιρουμένων τῶν προφανῶς περιεχόντων ἀνάμικτον μαρμαρυγιακὸν σχιστόλιθον, ἢ μαρμαρυγίαν, ἢ ἀσβεστόλιθον.»

§149Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς τὰς ὁδηγίας, δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὸν νόμον.

§150ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ προκηρύξεώς του ἔδωκεν εἰς ἐργολαβίαν τὴν συλλογὴν τῶν τεμαχίων αὐτῶν τῶν μικρῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκεῖ πρὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν, καὶ ὥρισεν ὅτι τὰ τεμάχια αὐτὰ πρέπει νὰ ἦναι ἀπὸ 4 ἑκατοστῶν καὶ ἄνω. Ταῦτα λοιπὸν ἐπεσωρεύθησαν κάτω εἰς τὴν παραλίαν. Ἐὰν ἀφήσωμεν, ὡς λέγει τὸ νομοσχέδιον, τότε θὰ πηγαίνωσιν οἱ ἐργάται νὰ μαζεύωσιν ὅλα, ὅσα ὑπάρχουσι πρὸ 50 ἐτῶν, νὰ τὰ φέρωσι κάτω εἰς τὸν ὅρμον, ὁ δὲ ἐργολάβος τί θὰ εἴπῃ τότε; «Εἰς ἐμὲ ἔδωκε τὸ δικαίωμα τὸ Δημόσιον μέχρι 4 ἑκατοστῶν νὰ πωλήσω» καὶ μεταβαίνων λαμβάνει τὸ πρᾶγμα αὐτό. Διὰ τοῦτο ὥρισα μέχρι τεσσάρων ἑκατοστῶν. Ὑπάρχει δὲ καὶ πρότασις, τὸ ὀλιγώτερον τῶν 4 ἑκατοστῶν νὰ τὸ λαμβάνῃ πρὸς 3 φράγκα κατὰ στατῆρα.

§151ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου εἶναι ὀλίγον ἐπικίνδυνος, διότι ἡ καταμέτρησις αὐτῶν τῶν τεμαχίων μέχρι 4 ἑκατοστῶν δυσκόλως θὰ γίνηται, θὰ παρέχῃ δὲ εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν — ἂς τὸν ὀνομάσω οὕτω — εἰς τὸν ἀγοραστὴν τῆς σμύριδος δικαίωμα ἐκλογῆς τινος, καὶ θὰ παρίσταται ἑκάστοτε νὰ ἀμφισβητῇ, ἂν τεμάχιόν τι ἔχῃ 4 ἑκατοστά, ἢ ἔχῃ 3, ἢ ἔχῃ 2. Καὶ τοῦτο θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀφίνηται ἓν μέρος τῆς σμύριδος, ὡς συνέβαινε μέχρι σήμερον, τὸ μεγαλείτερον μέρος τῆς σμύριδος εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου· διότι, ὡς λέγετε ὑμεῖς, τὰ μικρὰ ταῦτα τεμάχια δὲν πωλοῦνται εἰς τὴν αὐτὴν τιμὴν, ἀλλὰ εἰς πολλῷ ὀλιγωτέραν τῶν 5 φράγκων. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τοῦτο· ἀπ’ ἐναντίας ὅτι ἡ σμύρις εἶναι καθαρά, τὴν σμύριδα ταύτην πρέπει νὰ παραλάβῃ ὁ ἐργολάβος· διότι, ἂν δὲν γείνῃ τοῦτο, μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι θὰ ἀνοίξωμεν θύραν καταχρήσεων καὶ θ’ ἀνοίξωμεν εἰς τὸν ἐργολάβον τὴν ὁδὸν, ὅπως ἐκλέγῃ τὴν σμύριδα.

§152ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἐγὼ λέγω νὰ προσδιορισθῇ πόσας χιλιάδας καντάρια πρέπει νὰ λαμβάνῃ ὁ ἐργολάβος καὶ πόσας ἀπὸ τὰ μικρά. Τοῦτο εἶναι τὸ καλλίτερον.

§153Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ὁ διευθυντὴς δύναται νὰ ἐπιστατῇ, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀναγράψητε εἰς τὸν νόμον.

§154ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἑτέραν διάταξιν τοῦ νόμου τούτου εὑρίσκω ἐπικίνδυνον, τὴν διάταξιν τὴν λέγουσαν: «ἐξαιρουμένων τῶν προφανῶς περιεχόντων ἀνάμικτον μαρμαρυγιακὸν σχιστόλιθον, ἢ μαρμαρυγίαν ἢ ἀσβεστόλιθον.» Εἶναι ἀκριβεῖς ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τὰς προηγουμένας συμφωνίας καὶ ἥτις ἔδωκεν ἐπίσης ἀφορμὴν νὰ γίνεται ἐκλογὴ τῆς σμύριδος. Ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχωμεν 100,000 στατῆρας μικρὰ τεμάχια ἀπεῤῥιμένα, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον δὲν ὠφέλησαν τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας ἔγειναν ἀφορμὴ νὰ καλυφθῇ μέγα μέρος τῶν σμυριδορυχείων καὶ νὰ καθίσταται δύσκολος καὶ κοπιαστικὴ ἡ ἐξόρυξις τῆς καλῆς σμύριδος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὕτη· διότι, ἂν ἀφήσωμεν αὐτὴν ἀόριστον, δυσκόλως θὰ ὑπάρχῃ μέγα τεμάχιον σμύριδος, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ περιέχῃ καὶ ὀλίγην μαρμαρυγὴν, καὶ ἑπομένως θὰ ἀφήσωμεν πάλιν τὸν ἐργολάβον ἐλεύθερον καὶ ἔχοντα τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξῃ, καὶ εὑρίσκων τὴν παραμικροτέραν ποσότητα ἀσβεστολίθου ἢ μαρμαρυγῆς, νὰ ἐγκαταλείπῃ μέγα ποσόν. Γνωρίζομεν δὲ πόσας εὐκολίας ὁ ἀγοραστὴς δύναται νὰ ἀπαντήσῃ παρὰ τοῖς ὑπαλλήλοις, τοῖς ἐκεῖ στελλομένοις, ὅπως ποιήσηται τὴν ἐκλογὴν, ἥτις συμφέρει μὲν αὐτῷ, δὲν συμφέρει ὅμως εἰς τὸ Δημόσιον.

§155ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦτο δὲν ζημιοῖ τὸ Δημόσιον· ἐξ ἐναντίας ἔχομεν πᾶν συμφέρον, ὅπως ἡ ἐξαγομένη σμύρις ᾖ ἐντελῶς καθαρά. Μόνον διὰ τοῦ τρόπου τούτου δυνάμεθα νὰ ἀποκλείσωμεν ἀπὸ τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης τὴν Μικρασιανὴν σμύριδα. Μάλιστα δὲν ἠξεύρω διατὶ παρελείφθη, τὸ ὁποῖον εἶναι καίριον ἐλάττωμα διὰ τὴν σμύριδα. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μυκωνίου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου εἶναι λίαν ἐπικίνδυνος, διότι θὰ δώσῃ εὐκολίαν εἰς τοὺς σμυριδορύκτας νὰ συλλέξωσιν ἄνευ κόπου τὴν σμύριδα τὴν κακῆς ποιότητος, ἡ ὁποία θὰ πληρόνηται πάντοτε μὲ τὸ ἴδιον τίμημα.

§156ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ διαφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, διότι ἀλλαχοῦ στηρίζω τὴν διάδοσιν τῆς σμύριδος. Τὴν πώλησιν τῆς σμύριδος τὴν στηρίζω εἰς τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ ἀγοραστοῦ. Ἐὰν ἐκεῖνος δὲν ἔχῃ ἐνδιαφέρον νὰ φροντίσῃ νὰ εὕρῃ ἀγορὰς, οὐδέποτε θὰ πωλήσῃ, καὶ ἔχομεν τὸ παράδειγμα τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων. Δὲν θέλω διὰ τούτου νὰ δώσω εὐκολίας εἰς τὸν ἐργολάβον, διότι μόνος του ὁ ἐργολάβος θὰ καθαρίσῃ τὴν Ναξίαν σμύριδα καὶ θὰ τὴν παραστήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τελειοτέραν. Τὸν κίνδυνον εἰς τὴν διάταξιν τῆς ἀναμίξεως μαρμαρυγῆς, ἀσβεστολίθου κλπ. τὸν εὑρίσκω εἰς τὴν παράδοσιν, διότι εἰς τὴν παράδοσιν ὁ ἐργολάβος θὰ ἔχῃ τὴν θύραν ἀνοικτὴν, ἵνα ἐκλέγῃ. Δὲν νομίζω, ὅτι συμφέρει νὰ τῷ ἀφήσωμεν τὴν θύραν ἀνοικτήν, ἀπ’ ἐναντίας πρέπει νὰ τὸν ὑποχρεώσωμεν νὰ παραλάβῃ τὴν σμύριδα, καὶ ἂς τὴν καθαρίσῃ αὐτὸς ἀπὸ τὰς ξένας ὕλας. Θέλω δὲ νὰ ἀποφύγωμεν τὸ ἄτοπον τοῦτο, διότι, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Νάξου, ἔχομεν ὁλόκληρον ὀρυχεῖον ἐξ ἀποῤῥιμμάτων ὄχι μόνον ἐπιβλαβῶν, διότι δὲν ἐπωλήθη ἡ ἐξαχθεῖσα σμύρις πρὸς βλάβην τῶν ἐργατῶν, ἀλλ’ ἐπιβλαβῶν, καὶ καθ’ ὅσον καλύπτουσι μέγα μέρος τῶν ὀρυχείων καὶ καθιστῶσι δυσκολωτέραν τὴν ἐξόρυξιν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ, ὅτι θέλει δοθῆ εὐκολία εἰς τοὺς ἐργάτας, ἵνα μεταφέρωσιν ἐξωρυγμένην σμύριδα, περὶ τούτου δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον, ὅπως δοθῇ μεγαλειτέρα τιμή.

§157Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης δὲν συντελεῖ εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς τὸν σκοπὸν αὐτοῦ· διότι, ἂν ἤθελον ἀφαιρεθῆ οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους ἀναγράφει τὸ ἄρθρον 2 ὡς πρὸς τὴν ποιότητα τῆς σμύριδος, αὕτη δὲν θέλει εὑρεῖ ἀγοραστάς, διότι οὐδεὶς ἤθελε ῥιψοκινδυνεύσει νὰ συναγωνισθῇ εἰς δημοπρασίαν, ἂν ἔτρεχε τὸν κίνδυνον νὰ κρατηθῶσι λίθοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσιν ἔχει ἀξίαν τινά. Ἀλλὰ προσέτι καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, εἶναι ὀρθὸν, διότι καὶ ἡμεῖς ὄντως ἔχομεν συμφέρον νὰ μὴ ἀποστέλληται σμύρις κακῆς ποιότητος, διότι ἠθέλομεν πάθει ὅ,τι ἔπαθον οἱ σταφιδοκτήμονες, οἱ ὁποῖοι ἔστελλον σταφίδα κακῆς ποιότητος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει.

§158ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπρότεινα νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις· ἐπρότεινα νὰ βελτιωθῇ κατὰ τρόπον ἀποκρούοντα τὰ ἄτοπα τῆς ἀπολύτου εὐκολίας τοῦ ἀγοραστοῦ, καὶ τοῦτο διορθοῦται, ἂν ὁρισθῇ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ προσδιορίζηται καὶ τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, τῶν ξένων ὑλῶν.

§159ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Τοῦτο κατὰ τὴν διακήρυξιν τῆς δημοπρασίας κατὰ τὸ 1890 ὥριζε τὸ ἄρθρον 3, καὶ ἀπ’ ἐκεῖ ἐλήφθη ἡ διάταξις (ἀναγινώσκει): «Ὡς σμύρις πρώτης ποιότητος ὁρίζεται ἡ ἔχουσα τὸν ἀνώτερον βαθμὸν σκληρότητος, ἐλάχιστα δὲ προσμίγματα ξένα τῶν συστατικῶν τῆς σμύριδος, ὡς δευτέρας δὲ ποιότητος σμύρις ἡ περιέχουσα μὲν τοιαῦτα προσμίγματα, ἀλλ’ οὐχὶ ἐν ποσότητι ὑπερβαινούσῃ τὰ 30 ἑκατοστὰ τοῦ βάρους αὐτῆς.»

§160ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπέρτατον συμφέρον τοῦ Κράτους θεωρῶ, ὅπως ἐξαπλωθῇ ἡ κατανάλωσις τῆς σμύριδος. Πρὸς τοῦτο δύο τινὰ διεγράφησαν κατὰ τὸ παρελθὸν, καὶ εἰς αὐτὸ ἀποβλέπει καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον· πρῶτον ἡ μείωσις τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὸ Δημόσιον ἀπέναντι φόρου ἐξαγωγῆς, δεύτερον ἡ καλὴ ποιότης. Εἰς αὐτὸ δὲ ἀκριβῶς ἀπέβλεπε τὸ ἄρθρον 2 καὶ ἠθέλησε νὰ δώσῃ τελείαν ἐλευθερίαν εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν, ὅπως ἐκλέξῃ τὸ καλλίτερον πρᾶγμα, διότι τὸ Κράτος κυρίως πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ, πῶς νὰ ἀποκλείσῃ ἀπὸ τὰς 3 ἢ 4 ἀγορὰς τῆς σμύριδος τὴν Μικρασιανὴν σμύριδα. Δὲν ἔχει δὲ τὸ Κράτος τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ παντοπώλης, μαζὺ μὲ τὸ καλὸν πρᾶγμα νὰ δώσῃ καὶ τὸ κακόν· ἀπ’ ἐναντίας ἔχομεν τὸ συμφέρον, νὰ μὴ πάθωμεν τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἐπάθαμεν καὶ πρότερον, ὅτε ἐκλείσθη μία ὁλόκληρος ἀγορὰ, διότι ἐστείλαμεν κακὴν ποιότητα.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρετε τὴν τροπολογίαν σας, κύριε Μυκώνιε;

§162ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν τὴν παραδέχεται, βεβαίως τὴν ἀποσύρω.

§163Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 βεβαίως δὲν ἀποδέχομαι. Τὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ἀποδέχομαι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει).

§164Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ τοῦ ἄρθρου 3 παραδέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Νάξου.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Νάξου ἔχει ὡς ἑξῆς.

§166ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 3. Τὸ ἐλάχιστον ποσὸν σμύριδος, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ παραλαμβάνῃ ὁ ἀγοραστής, ὁρίζεται διὰ τὰ 4 πρῶτα ἔτη εἰς ὀγδοήκοντα χιλιάδας στατῆρας κατ’ ἔτος, εἰς ἑκατὸν χιλιάδας καθ’ ἕκαστον τῶν ἑπομένων τεσσάρων ἐτῶν, καὶ εἰς ἑξήκοντα χιλιάδας καθ’ ἑκάτερον τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν, ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπερβῇ τὰς ἑκατὸν χιλιάδας.»

§167ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, διότι διὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη δὲν ἐννοοῦμεν ὡς κατώτατον ὅρον τὰς 60,000 στατῆρας, ἀπ’ ἐναντίας ἐννοοῦμεν αὐτὰς ὡς ἀνώτατον ὅρον, δηλ. νὰ μὴ δύναται ὁ ἀγοραστὴς νὰ παραλάβῃ πλείονας τῶν 60,000. Οὗτος εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς τροπολογίας, ὅτι διὰ μὲν τὰ πρῶτα 8 ἔτη ὁρίζεται κατώτατος ὅρος, ἀλλὰ δύναται νὰ δοθῇ εἰς τὸν ἀγοραστὴν ἄνευ περιορισμοῦ τινος καὶ περισσότερον ποσὸν, τὰ δύο δὲ τελευταῖα ἔτη δὲν δύνανται νὰ δοθῶσιν εἰς αὐτὸν πλείονες τῶν 60,000.

§168Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφαιρέσατε τὸ «ἐλάχιστον», διὰ νὰ λείψῃ πᾶσα ἀντιλογία.

§169ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τὰ πρῶτα ἔτη πρέπει νὰ μείνῃ. Ἐὰν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν τὸ πέμπτον ἔτος 200,000, δὲν πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὴν κατανάλωσιν. Τὰ δύο τελευταῖα ἔτη δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὸν ἀγοραστὴν μέγα ποσὸν, διότι δίδοντες εἰς αὐτὸν μέγα ποσὸν, καθιστῶμεν ἀδύνατον κατόπιν τὸν συναγωνισμόν.

§170Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν νὰ τεθῇ: «καὶ εἰς 60,000 τὸ πολὺ καθ’ ἑκάτερον τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν...» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 μετὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§172Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ κ. Βουλευταὶ Νάξου ἔχουσι τροπολογίαν· προτείνουσι δὲ νὰ αὐξηθῇ τὸ διδόμενον εἰς τοὺς σμυριδορύκτας δικαίωμα εἰς δραχμὰς 2 καὶ 50/00. Νομίζω ὅτι εἶναι ὑπέρογκον τὸ ποσόν. Στέργω νὰ προϋπολογισθῇ εἰς 2 καὶ 25/00.

§173ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ δῆμος Ἀπειρανθίας ἔκαμεν ἀπεργίαν καὶ δὲν μετέβαινον 300 ἐργάται νὰ ἐξορύξωσι, διότι τὸ Ὑπουργεῖον ἐξέθηκεν εἰς δημοπρασίαν νὰ μεταφέρηται ἡ σμύρις ἀπὸ τὰ ὀρυχεῖα δι’ ἐργολαβίας εἰς τὸν ὅρμον, εἰς τὰς ἀποθήκας. Τὸ αὐτὸ προτίθεται νὰ κάμῃ καὶ ὁ δῆμος Κορωνίδος. Ἐπρότεινε τὸ Δημόσιον 2 καὶ 25/00, καὶ δὲν παρεδέχθησαν οἱ ἐργάται, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἐργάζονται. Ὁ ὅρμος Μουτσούνας εἶναι κεκλεισμένος καὶ δὲν παραδέχονται οἱ ἐργάται τὰς 2 καὶ 25/00, ὅσας προσέφερε τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα ἐργασθῶσι.

§174Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν προσέφερε τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον 2 καὶ 25/00.

§175ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δύο μόνον.

§176ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Προσέφερε 2 καὶ 25/00, κύριε Πρόεδρε, καὶ μὲ παρεκάλεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πείσω τοὺς ἐργάτας νὰ δεχθῶσι τὰς 2 καὶ 25/00. Προσεπάθησα, ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον. Ἠναγκάσθη τὸ Ὑπουργεῖον νὰ διακηρύξῃ δημοπρασίαν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ τιμὴ τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ τὰ ὀρυχεῖα εἶναι ὑπέρογκος, δὲν ἐνέκρινε τὴν δημοπρασίαν τὸ Ὑπουργεῖον, διότι ἐζήτησαν τὸν στατῆρα μίαν δραχμὴν καὶ 70 λεπτὰ διὰ τὴν μεταφοράν.

§177ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πόσον ἠμπορεῖ ἕκαστος ἐργάτης νὰ ἐξαγάγῃ;

§178ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Μόλις δύο καντάρια, καὶ χρειάζεται 2–3 ἡμέρας, ἵνα ἀσχοληθῇ περὶ τὴν μεταφορὰν καὶ τὴν παράδοσιν· διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ μεταφορά. Ὅταν ἔλθῃ τὸ πλοῖον νὰ παραδώσουν, τότε οἱ ἐργάται θὰ κατέλθωσιν εἰς τὴν παραλίαν, νὰ ζυγίσωσι τὸ πρᾶγμα, νὰ τὸ φορτώσωσι, νὰ τὸ θέσωσιν εἰς τὰς φορτηγίδας καὶ νὰ λάβωσι τὸ γραμμάτιον· καταντᾷ δὲ 60–70 λεπτὰ τὸ καντάρι, καὶ εἶναι ἄδικον νὰ ἐργάζωνται διὰ τόσον ὀλίγον.

§179ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καταντᾷ νὰ φάγῃ τὸ ἡμερομίσθιον τὴν ἀξίαν τοῦ ὅλου τιμήματος.

§180ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, διότι πρὸς 5 δραχμὰς χρυσᾶς τὸν στατῆρα εἶναι 8½ δραχμαί.

§181ΡΑΛΛΗΣ. Πόσον εἶναι τὸ ἡμερομίσθιον; Δύο δραχμαί· ὥστε ἀπομένει εἰς τοὺς ἐργάτας τὸ τίμημα.

§182Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, κατὰ τὸ 1892, ὅτε συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον, οἱ κ. κ. Βουλευταὶ Νάξου δὲν εἶχον καμμίαν ἀντίῤῥησιν, καὶ ἡ Βουλὴ προσδιώρισε τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα εἰς 2 δραχμὰς καὶ 25 ἑκατοστά.

§183ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Τοῦτο συνέβη, διότι οἱ κατὰ τὸ 1892 Βουλευταὶ Νάξου ἦσαν ἀντιπολιτευόμενοι τῶν δήμων Κορωνίδος καὶ Ἀπειρανθίας.

§184Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Μαῦρος;

§185ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἡ σμύρις ἔπαυσεν ἀπὸ τοῦ 1890.

§186Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Μαῦρος εἶχεν εἰσαγάγει εἰς τὴν Βουλὴν τροπολογίαν, ἥτις καὶ ἐγένετο δεκτή, προσδιορίζουσαν τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα εἰς 2 δραχμὰς καὶ 25/00.

§187ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Μέχρι τοῦ 1890 ἐλάμβανον 3 δραχμάς, καὶ μάλιστα ὁ καταψηφίσας τότε τὸ νομοσχέδιον κ. Ράλλης ἐζήτησεν ἀπὸ τῆς θέσεώς του νὰ ὁρισθῇ τὸ ἐργατικὸν δικαίωμα εἰς 2 δραχμάς, διότι τὸ ἐθεώρησε πολύ. Εἶναι δίκαιον, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁρισθῇ εἰς 2½ δραχμάς· ἄλλως θὰ εὑρεθῆτε εἰς στενόχωρον θέσιν μεθαύριον.

§188Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ λυπηθῶμεν, διότι δὲν θὰ γείνῃ ἐξόδευσις.

§189ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Δὲν δύνανται νὰ ἐργασθῶσι. Τί θὰ λάβωσι; Θέλουσι 3 ἡμέρας· μίαν νὰ τὸ μεταφέρουν, εἰς τὴν παραλίαν, μίαν εἰς τὰ πλοῖα, καὶ μίαν νὰ τὸ ζυγίσουν, τρεῖς. Ἀπὸ 70 λεπτὰ τὴν ἡμέραν θὰ τοῖς δώσητε; Δὲν εἶναι ἄδικον; Καὶ ἔχουν νὰ θρέψουν καὶ τὰ φορτηγὰ ζῷά των, καὶ τόσας ἄλλας ἀνάγκας. Παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὴν τιμὴν τῶν 2½ δραχμῶν.

§190Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ στέρξω.

§191ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πολὺ καλά.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μυκωνίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δηλ. μὲ τιμὴν ἐργατικοῦ δικαιώματος δραχ. 2 καὶ 50/00, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6.

§193ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ὁ ἀγοραστὴς ὑποχρεοῦται νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον ὡς ἐγγύησιν τοὐλάχιστον ἑκατὸν χιλιάδας δραχμῶν ἐπὶ ἀπολήψει τόκου 4%.

§194ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐδῶ προτείνω νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως, διότι δυσκόλως δύναται εἷς ἀγοραστὴς ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ν’ ἀντιστοιχῇ μὲ 350,000 δραχμὰς δι’ ὅλον τὸ ἔτος, νὰ προκαταβάλῃ 100,000. Δύναται νὰ πληρώσῃ τὸ ἀντίτιμον ἅμα τῇ παραλαβῇ τοῦ πράγματος. Θὰ ἔχωμεν μίαν ἐγγύησιν εἰς τοῦτο, νομίζω δὲ, ὅτι δυνάμεθα νὰ περιστείλωμεν τὸ ποσὸν καὶ νὰ ὁρίσωμεν αὐτὸ ἀναλόγως τῆς παραληφθησομένης σμύριδος καὶ τοῦ χρονικοῦ διαστήματος. Δυνάμεθα νὰ τὸ ὁρίσωμεν καὶ εἰς 5 ἔτη.

§195Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυνάμεθα καὶ δύο ἔτη καὶ ἓν ἔτος. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ δεκαετίας, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἦναι ἀνάλογον τὸ ποσόν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐτέθη ἡ προπληρωμὴ ἑκάστοτε τοῦ εἰς τὴν προσδιορισθεῖσαν τιμὴν ἀντιτίμου, δυνάμεθα νὰ τὸ ἐλαττώσωμεν κατά τι.

§196ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Προτείνω νὰ τὸ ἐλαττώσωμεν κατὰ τὸ πνεῦμα ὡσαύτως τῆς διαρκείας· νὰ θέσωμεν ὅτι (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀγοραστὴς ὑποχρεοῦται νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον ὡς ἐγγύησιν τοὐλάχιστον 5000 ἢ 7000 δραχμῶν δι’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα θέλει παραλαμβάνεσθαι ἡ σμύρις». Ὥστε, ἐὰν μὲν ἦναι 5 ἔτη, θὰ καταθέσῃ 30,000 ἢ 25,000, κατὰ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ὁρισθῇ, ἐὰν ἦναι 10 ἔτη, νὰ ὁρισθῇ εἰς 50–60 χιλιάδας, καὶ οὕτω καθεξῆς, κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν.

§197Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνω λοιπὸν νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀγοραστὴς ὑποχρεοῦται νὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον ὡς ἐγγύησιν ποσὸν ἀναλογοῦν πρὸς ἑπτὰ χιλιάδας δραχμῶν καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν τῆς συμφωνηθείσης διαρκείας.» Προπληρώνεται δὲ ἑκάστοτε τὸ ἀντίτιμον κατὰ πᾶσαν ἐξόρυξιν, κατὰ τὴν προσθήκην, τὴν ὁποίαν ἐδέχθημεν εἰς τὸ 1ον ἄρθρον.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7.

§199ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Οἱ ὅροι τῆς δημοπρασίας, ἂν ἐνεργηθῇ τοιαύτη, αἱ λοιπαὶ ὑποχρεώσεις τοῦ ἀγοραστοῦ, ὁ χρόνος καὶ ὁ τρόπος τῆς παραδόσεως καὶ τῆς παραλαβῆς τῆς σμύριδος, ὁ χρόνος καὶ ὁ τρόπος τῆς καταθέσεως καὶ ἀναλήψεως τῆς ἐγγυήσεως ὡς καὶ τῆς καταβολῆς τοῦ τιμήματος, κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος.»

§200ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ «ἂν ἐνεργηθῇ τοιαύτη» παρέλκει, διότι πάντως θὰ ἐνεργηθῇ δημοπρασία. Ἐκτὸς τούτου, νομίζω ὅτι τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ καὶ διὰ τοῦ Β. Διατάγματος. Πρέπει δὲ ἡ δημοπρασία νὰ δημοσιευθῇ καὶ εἰς εὐρωπαϊκὰς ἐφημερίδας, ὥστε νὰ λάβωσι γνῶσιν καὶ οἱ ἐν Εὐρώπῃ, νὰ δοθῇ δὲ καὶ ἀνάλογος προθεσμία.

§201Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8 καὶ 9, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου ᾼΥΚΔʹ, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου ᾼΧΛΒʹ, περὶ διοικήσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα καταλειφθείσης εἰς τὸ ἔθνος περιουσίας». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2.

§204ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Αἱ §§ αʹ καὶ βʹ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ᾼΥΠΔ’ τῆς 28 Μαΐου 1887, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου ΑΧϞΒʹ τῆς 26 Ἰανουαρίου 1889, ἀντικαθίστανται ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἐπιτροπή, συγκροτουμένη ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Πολυτεχνείου, τοῦ τμηματάρχου τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν τμήματος τῆς δημοσίας οἰκονομίας, τοῦ τμηματάρχου τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν τμήματος τῶν ἐθνικῶν κτημάτων, καὶ ἐκ τεσσάρων ἄλλων μελῶν, προτεινομένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διορίζεται κατὰ τριετίαν διὰ Β. Διατάγματος, προτάσει τῶν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν Ὑπουργῶν, καὶ ὑπηρετεῖ ἀμισθεί. «Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκλέγει ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς τὸν πρόεδρον καὶ τὸν ἀντιπρόεδρον κατὰ πλειονοψηφίαν, παρόντων πέντε τοὐλάχιστον μελῶν. Τὸν πρόεδρον, ἀπόντα ἢ κωλυόμενον, ἀναπληροῖ ὁ ἀντιπρόεδρος.»

§205ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχουσιν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἥτις καθίσταται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τρία μέλη, τὰ ὁποῖα ἔχουσι διαρκῆ θέσιν ἐν αὐτῇ. Ἐντεῦθεν δὲν ἐννοεῖ τις τὴν διάταξιν, ὅπως διατυπώνεται: «διορίζεται κατὰ τριετίαν διὰ Β. Διατάγματος» ἡ ἐπιτροπή...

§206ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ μόνιμα.

§207ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ μόνιμα ὀφείλουσι τὴν θέσιν των εἰς τὴν ἰδιότητα αὐτῶν. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Πολυτεχνείου εἶναι μόνιμος, ὁ τμηματάρχης τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν τμήματος τῆς δημοσίας οἰκονομίας ἐπίσης, ὁ τμηματάρχης τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν τμήματος τῶν ἐθνικῶν κτημάτων ἐπίσης. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ συγκροτεῖται ὡς ἑξῆς: ὑπὸ τῶν μελῶν τούτων, τῶν τριῶν, «καὶ ἐκ τεσσάρων ἄλλων μελῶν, διοριζομένων κατὰ τριετίαν διὰ Β. Διατάγματος» Δευτέρα παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ κάμω, εἶναι ἐπὶ τῆς βʹ παραγράφου· διότι, ἀφοῦ διορίζετε τὰ τέσσαρα μέλη, διατὶ δὲν διορίζετε καὶ τὸν πρόεδρον καὶ τὸν ἀντιπρόεδρον;

§208ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐνομίσαμεν ὅτι, ἐπειδὴ συνήθως ὁ πρόεδρος καὶ ὁ ἀντιπρόεδρος ἐκλέγονται ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἔπρεπε καὶ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἐπικρατοῦσαν συνήθειαν.

§209ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν βʹ § τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ΑΥϞΔʹ. Εἰς τὴν βʹ §, ἥτις καταργεῖται, ἀντικαθισταμένη δι’ ἑτέρας § τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι δὲν γίνεται μόνον λόγος περὶ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ γίνεται λόγος καὶ περὶ τοῦ ταμείου. Ὥστε νὰ δώσητε προσοχήν, μήπως τὸ νομοσχέδιον, γινόμενον νόμος, ἀκυρώσῃ τι, τὸ ὁποῖον δὲν θέλετε νὰ ἀκυρώσητε.

§210ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ νόμος τοῦ 1887 περιελάμβανεν ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 αὐτοῦ αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπετε, τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ ταμείου, ἀλλ’ ἦλθεν ὁ νόμος τοῦ 1889, ὁ ὁποῖος ἀντικατέστησεν αὐτὰς τὰς διατάξεις, καὶ ἀνέθηκε πλέον εἰς τὸν Κεντρικὸν ταμίαν νὰ διαχειρίζηται τὴν περιουσίαν. Ἑπομένως δὲν ἀφορᾷ, παρὰ μόνον εἰς τὴν συγκρότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ νομοσχέδιον· ἀντὶ πέντε μελῶν, ἑπτά, καὶ ἀντὶ πέντε μελῶν ἐκλεγομένων, εἰσάγει τρία μὲν μέλη μόνιμα ἐκ τῆς θέσεως αὐτῶν, καὶ τέσσαρα δυνάμει διορισμοῦ.

§211ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε τὴν διόρθωσιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμετε, διὰ νὰ τὴν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν.

§212ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§213ΒΑΛΕΤΑΣ. Μόνον μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐν τῇ διαθήκῃ του ὁ Κωνσταντῖνος Ζάππας, ὁρίζων τὸ πῶς μέλλει νὰ συγκροτηθῇ ἡ Ζάππειος Ἐπιτροπή, ἡ μέλλουσα νὰ διαχειρίζηται τὰ τῆς περιουσίας αὐτοῦ, ὥριζεν ὡς ἓν ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς τὸν ἀντιπρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων. Ἀλλὰ ἀντιπρόεδρος, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀπέθανεν ὁ Κωνσταν. Ζάππας καὶ ἐδημοσιεύθη ἡ διαθήκη του, δὲν ὑπῆρχεν, ἀλλὰ μόνον Πρόεδρος. Ὁ μακαρίτης Ζάππας εἶχεν ἐν τῷ νῷ, πῶς ἦτο κατηρτισμένη ἡ Ἐπιτροπὴ πρὸ τοῦ νόμου τοῦ 1887, ὅτε ἦτο πολυμελής, Πρόεδρος δ’ αὐτῆς τότε ἦτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ μόνον ὁ ἀντιπρόεδρος διωρίζετο, ὁ ὁποῖος προήδρευε κατὰ τὰς συνεδριάσεις. Ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε, καθ’ ἣν ἐποχὴν δηλ. ἀπέθανεν ὁ Κων. Ζάππας, ἠναγκάσθη νὰ ἐκδώσῃ διάταγμα, διὰ νὰ συμβιβάσῃ τὴν διάταξιν τῆς διαθήκης μὲ τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀπέθανεν ὁ μακαρίτης Ζάππας. Διὰ τοῦ διατάγματος λοιπὸν ἐκείνου ἔδωκε τὴν ἑρμηνείαν ὁ Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ ἐν τῇ διαθήκῃ τοῦ Ζάππα ἀντιπρόεδρος εἶναι ὁ νῦν Πρόεδρος, διότι ἀντιπρόεδρος δὲν ὑπάρχει, καὶ οὕτω πως ἡ Ζάππειος Ἐπιτροπὴ κατηρτίσθη ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ διατάγματος. Νομίζω ὅτι διὰ τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου δημιουργεῖται καὶ θέσις ἀντιπροέδρου, ὅπερ θέλει εἶναι εἰς ἀντίφασιν μὲ τὸ ἐκδοθὲν διάταγμα, καὶ ἴσως θέλει εἶναι δυσχερὴς ὁ τρόπος τῆς διαχειρίσεως.

§214ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Διακοπτοῦ εἰς Καλάβρυτα.

§216ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἀνάγνωσις, τὴν ὁποίαν ἐποιησάμην, τοῦ μόλις χθὲς διανεμηθέντος νομοσχεδίου καὶ τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἔλαβον ἐν τῇ αἰθούσῃ, μοὶ ποιοῦσιν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ νέα αὕτη σύμβασις εἶναι καθ’ ὑπερβολὴν βαρεῖα διὰ τὸ Δημόσιον. Δὲν εὑρίσκω ἀρκετοὺς λόγους δικαιολογοῦντας τὰ νέα βάρη, τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον ἀναδέχεται, καὶ τὰς νέας ὠφελείας, τὰς ὁποίας χορηγεῖ εἰς τὴν Ἑταιρίαν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Πελοποννήσου. Εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος, ὅτι ἕνεκα τῶν δυσχερειῶν, αἵτινες παρουσιάσθησαν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην, ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐλπίδων περὶ τῆς κινήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπελογίζετο ὅτι ἤθελε παρουσιάσει ἡ γραμμὴ αὕτη, τῶν ἐλπίδων, λέγω, τὰς ὁποίας εἶχε τότε ἡ Ἑταιρία τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς– Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου καὶ αἵτινες σήμερον ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν εἶναι ἀσφαλεῖς, ὅπως ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ἦσαν καὶ δὲν εἶναι βέβαιοι οἱ ὑπολογισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, ἕνεκα τούτου νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῶσιν εὐκολίαι τινὲς εἰς τὴν ἑταιρίαν, ὅπως αὕτη ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνεδέχθη πρὸς τὸ Δημόσιον, τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς γραμμῆς. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὅλα ταῦτα δὲν δικαιολογοῦσι τὸ ποσὸν τῶν εὐκολιῶν καὶ τῶν ὠφελημάτων, ἅτινα παραχωροῦνται εἰς αὐτήν. Εἰς τὴν ἑταιρίαν παραχωρεῖται αὔξησις, ἥτις ἀνέρχεται εἰς τὸ διπλάσιον τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ὡρίζοντο ὑπὸ τῆς συμβάσεως κατὰ χιλιόμετρον· ἡ ἀρχικὴ σύμβασις ὥριζεν εἰς 2,500 δραχ. κατὰ χιλιόμετρον τὸ ἐτήσιον ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελε λάβει ἐκ τῶν προτέρων ἡ ἑταιρία διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων· σήμερον ἐρχόμεθα νὰ προσδιορίσωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 4,000, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ μόνον, ὅτι προσδιορίζομεν τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 4,000, ἀλλὰ προσδιορίζομεν καὶ ἕτερον ὅρον, ὅτι τὸ ὅλον τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν 22–23 τούτων χιλιομέτρων πρέπει νὰ ἀνέλθῃ εἰς 100,000, ἀναβιβαζομένης τῆς δαπάνης εἰς 4,500 δρ. περίπου κατὰ χιλιόμετρον. Ἡ αὔξησις τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν δαπανῶν τούτων ἀφαιρεῖ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν προσόδων τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, ὥστε δὲν μένει τίποτε διὰ τὸ Δημόσιον.

§217Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ τοῦ νομοσχεδίου προσδοκᾶτε ἔσοδον ἐκ τοῦ σιδηροδρόμου;

§218ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἠδύνατο νὰ αὐξήσῃ τὴν συγκοινωνίαν τῶν μερῶν ἐκείνων ὁ σιδηρόδρομος, καὶ ἠδυνάμην νὰ προσδοκῶ καὶ ἔσοδον, ἀλλὰ τώρα ἐλαττοῦντες τὴν συγκοινωνίαν καὶ προσδιορίζοντες μόνον μίαν ἁμαξοστοιχίαν καθ’ ἡμέραν καὶ ὄχι δύο, ὡς ἦτο ἐν τῇ συμβάσει, βεβαίως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐλπίσωμεν οὐδεμίαν πρόσοδον, διότι, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἡ διὰ τῆς μιᾶς ἁμαξοστοιχίας συγκοινωνία, τὸ ὅλον ἔσοδον ἀπεῤῥοφήθη ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν, ὥστε, ἐν ᾧ ἐλαττοῦμεν τὰς δαπάνας κατὰ τὸ ἥμισυ, —διότι ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἔχῃ δύο ἁμαξοστοιχίας, ἐνῷ τώρα θὰ ἔχῃ μίαν,— αὐξάνομεν κατὰ τὸ διπλάσιον περίπου τὸν προσδιορισμὸν τῶν δαπανῶν, δηλ. τετραπλασιάζομεν τὰ ὀφέλη τῆς ἑταιρίας. Τοῦτο μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι πολὺ ὑπερβολικὸν, διότι τότε οὐδεμία ἐλπὶς θὰ μᾶς μείνῃ, ἔστω καὶ ἐλαχίστη, ὅτι θὰ ἀπολαύσωμεν πρόσοδόν τινα ἐκ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου εἰς τὸ μέλλον. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ νὰ προεξοφλῶμεν τὸ μέλλον χάριν τοῦ παρόντος κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ἀρκεῖ ὅτι ἐπεβαρύναμεν τὸ μέλλον διὰ τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων ἔστω καὶ κατὰ τὸ ἠλαττωμένον ποσὸν, τὸ ὁποῖον πληρόνομεν μετὰ τὸ ἐπελθὸν δυστύχημα τῆς πτωχεύσεως. Δὲν πρέπει καὶ νὰ ἀφαιρῶμεν ἐκ τοῦ μέλλοντος τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας, ἔστω καὶ ἀσθενεῖς, ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἔχωμεν.

§219Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δίδω προχείρως πληροφορίαν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, εἰς ἀπάντησιν, διότι ἡ πληροφορία θέλει τῷ χρησιμεύσει καὶ διὰ τὰς περαιτέρω μελέτας αὐτοῦ. Εὑρέθημεν, Κύριοι, πρὸ τοῦ ἑξῆς διλήμματος, ἢ νὰ κηρύξωμεν ἔκπτωτον τὴν ἑταιρίαν, ἀρκούμενοι νὰ λαμβάνωμεν δραχμὰς 18,000 κατ’ ἔτος, ἢ νὰ ὑπογράψωμεν τὴν σύμβασιν ταύτην. Ἂν ἐλαμβάνομεν 18,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος, βεβαίως ἠθέλομεν κατὰ τοσοῦτον αὐξήσει τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, δὲν ἠθέλομεν ὅμως ἐπαρκέσει εἰς τοὺς τόκους τοῦ δανείου, ἠθέλομεν δὲ ἀπολέσει καὶ τὸ ἀγαθὸν τῆς συγκοινωνίας. Ἐπροτιμήσαμεν λοιπὸν νὰ μὴ ἐλπίσωμεν οὐδὲν κέρδος χρηματικὸν ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης, νὰ συντελέσωμεν ὅμως, ἵνα ἔχωμεν δύο κέρδη, τὸ πρῶτον νὰ συντηρηθῇ ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς, ὁ ὁποῖος βεβαίως θέλει καταστραφῆ, ἂν δὲν γείνῃ ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτοῦ, μάλιστα ἕνεκα τῶν περιστάσεων τοῦ ἐδάφους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι ᾠκοδομημένος, δεύτερον νὰ ἱδρύσωμεν τέλος πάντων τὴν συγκοινωνίαν ἐκεῖ, δι’ ἣν τὸ Κράτος ἀπεφάσισε καὶ ἐξώδευεν ὑπὲρ τὸ 1½ ἑκατομμύριον.

§220Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τοῦτο εἶναι εὐχάριστον, διότι θὰ ἀπαλλαγῇ τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὰ βάρη τῆς συντηρήσεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερεν, ὅτι ἐδαπανήθη ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον...

§221Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς.

§222Ν. ΣΧΙΝΑΣ. .. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ πίνακα τῶν κατὰ διαφόρους ἐποχάς, μὲ τὴν χρονολογίαν των, γενομένων πληρωμῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου, διὰ νὰ γνωρίζῃ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἔθνος, τί ἐδαπάνησαν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπηγγέλοντο ὅτι δι’ 600,000 μόνον δραχμῶν θὰ καταρτίσωσι μίαν τοιαύτην ρωμαντικὴν ἐκδρομήν. Πρέπει νὰ μάθωμεν, τί ἀπήλαυσεν ἑκάστη ἐπαρχία ἐκ τῶν εἰσφορῶν τοῦ Κράτους, διὰ νὰ μὴ ἐξανίσταται ἐπαρχία τις ἐναντίον ἄλλης ἐπαρχίας ὡς πρὸς τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς αὐτὴν, καὶ μάλιστα αἱ συνεισφέρουσαι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ μεγαλείτερα ποσὰ εἰς τὸ Κράτος ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παρέχει ἄλλη τις ἐπαρχία, ὡς ἡ ἐπαρχία λ. χ. Καλαβρύτων. Ὅθεν παρακαλῶ νὰ ἔχωμεν αὐτὰς τὰς πληροφορίας, διὰ νὰ ἴδωμεν τί ἐδαπανήσαμεν. Τοῦτο ἐν Εὐρώπῃ εἶναι συνηθέστατον, συντάσσεται ἔκθεσις καὶ δημοσιεύεται, ἐνῷ δυστυχῶς τὰ πάντα παρ’ ἡμῖν ἀποκρύπτονται διὰ τοῦ πέπλου τῆς μυστικότητος. Ἓν μέλος τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἔσπευσε νὰ δημοσιεύσῃ κἄτι τι, ἀλλ’ ἐκεῖνο δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει.

§223ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσκομισθῶσιν αὔριον αἱ ζητούμεναι πληροφορίαι, διότι εἶναι πολλὴ ἐργασία. Θέλω ὅμως προσπαθήσει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν καὶ τίτλων ἀποθηκεύσεως.

§225ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶχεν ἀποφασισθῆ ἡ ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§226Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεφασίσθη νὰ συζητηθῇ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν, διὰ τοῦτο δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ συζητήσωμεν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε ρητῶς, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι εὐδιάθετος νὰ συζητήσῃ τὰ νομοσχέδια ταῦτα μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὅμως ἔχωμεν καιρόν; Ὁ λόγος ἦτο ἡ ἔλλειψις τοῦ χρόνου.

§228ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως βοηθημάτων εἰς τοὺς δυστυχήσαντας ἐργάτας κλπ. τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 250).

§230ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ ἀναβολῆς ψηφίσεως θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος λείπει ἐκ τῆς νομοθεσίας μας, καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἦναι εὐεργετικὸς διὰ πάντα ἐμπορευόμενον καὶ διὰ πᾶν προϊὸν τῆς χώρας. Ὁ θεσμὸς αὐτὸς ὑφίσταται καὶ λειτουργεῖ εἰς τὰ μεγάλα ἐμπορικὰ κέντρα καὶ τὰ μεγάλα κέντρα παραγωγῆς, δὲν ἔχει τι τὸ καινοφανὲς, λειτουργεῖ ἀπὸ δεκάδων ἐτῶν ἐν Γαλλίᾳ Ἀγγλίᾳ, Βελγίῳ Γερμανίᾳ κλπ. Πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ ἀρωγὸς ὁ θεσμὸς αὐτὸς καὶ εἰς τὴν ἄλλην παραγωγὴν τοῦ τόπου, ἀλλ’ ἰδίως εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγήν, διότι εἷς τῶν κυρίων λόγων, δι’ οὓς ἐπῆλθεν ἡ κρίσις ἡ σταφιδικὴ, εἶναι καὶ ἡ ἀθρόα προσφορὰ τοῦ πράγματος. Δὲν εἶναι μόνον ἡ δυσαναλογία μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀθρόα προσφορὰ, ἥτις ἐπιδρᾷ εἰς τὰς τιμάς. Εἰς τί δὲ ὀφείλεται ἡ ἀθρόα προσφορά; εἰς τὸ ὅτι ὁ σταφιδοκτήμων, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν φθάνει εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀποξηράνσεως τῆς σταφίδος, εἶναι ἐντελῶς ἐξηντλημένος καὶ κεκμηκὼς, δὲν ἔχει κἄν τὴν προσφυγὴν εἰς τοὺς τοκογλύφους. Αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι ἀκριβῶς εἰς αὐτὸ ἀποβλέπουν, πῶς νὰ χορηγήσουν εἰς τὸν σταφιδοκτήμονα τὰ μέσα, δι’ ὧν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀνθέξῃ ἐπί τινα χρόνον, ὅπως μὴ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τῆς ἀθρόας προσφορᾶς. Δι’ αὐτὸ ζητοῦμεν τὴν ταχεῖαν ψήφισιν αὐτοῦ. Οὐδεμία ἀντίῤῥησις ἠγέρθη κατ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν περίοδον, ἂν καὶ γνωρίζετε πόσον ἦσαν τεταμέναι αἱ μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως σχέσεις, τὸ νομοσχέδιον δὲ τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν διῆλθε καὶ τὴν δευτέραν συζήτησιν, ἐπρόκειτο δὲ νὰ διέλθῃ καὶ τὴν τρίτην. Ὡς πρὸς τὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τῶν δανείων τῶν χορηγουμένων πρὸς καλλιέργειαν, ὑπῆρξαν ἀντιῤῥήσεις, ἐγὼ δὲ ἐπολέμησα τὸ νομοσχέδιον περὶ δανείων πρὸς καλλιέργειαν, διότι ἐθεώρουν ὅτι ἀνεχώρει ὁ ἀξιότιμος συντάκτης αὐτοῦ ἀπὸ ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀντίθετοι τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ προστατεύῃ ἡ Πολιτεία. Ἐθεώρουν ὅτι ἐχορηγεῖτο μία πρόσθετος πίστις εἰς τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν, ἀλλὰ ὠφείλετο αὕτη εἰς διατάξεις, δι’ ὧν ἐῤῥευστοποιεῖτο ἡ ἀκίνητος ἰδιοκτησία. Ἔλεγον δὲ τότε, ὅτι, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ τιμὴ ἑνὸς κινητοῦ, διὰ τὴν Πολιτείαν δὲν ἔχει τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἀκίνητος, διότι αὐτὴ ἀποτελεῖ μίαν ἀποκατάστασιν, ὅσον καὶ ἂν ἦναι βεβαρημένη, ἐνῷ ἓν κινητὸν δὲν ἀποτελεῖ ἀποκατάστασιν, ὅσον καὶ ἂν ἦναι πολύτιμον. Διὰ τοῦτο καὶ ἐπολέμουν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τροποποιούμενον ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἄνεσιν τῶν σταφιδοκτημόνων. Ἀλλ’ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν δὲν προεβλήθη ἀντίῤῥησις, διότι λειτουργοῦσι καλῶς εἰς πάσας τὰς εὐνοουμένας Πολιτείας, παρέχει δὲ ὁ θεσμὸς οὗτος εἰς τὸν παραγωγὸν τὰ μέσα, ἵνα ἐκποιήσῃ τὸ προϊόν του ἀνέτως. Ἐὰν λοιπὸν ὑπάρχῃ καιρὸς, πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ τοῦτο.

§231Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ πλεονεκτήματα τοῦ θεσμοῦ τῶν ἀποθηκῶν, περὶ τοῦ ὁποίου πραγματεύεται τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐκ Παρνασσίδος κ. Βουλευτοῦ, οὐδεὶς ἀρνεῖται. Ἡμεῖς δὲν παραγνωρίζομεν τὸν θεσμὸν τοῦτον, εἶμαι δὲ κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ αὐτοῦ, ἐὰν δὲ καταλλήλως καταρτισθῇ καὶ διασκευασθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ψηφισθῇ, θέλομεν ἔχει ἀποτελέσματα τὴν βελτίωσιν τῆς πίστεως, διότι θέλει δημιουργήσει τίτλους, οἵτινες θέλουσιν ἑλκύσει πιστωτὰς ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν τῆς σταφίδος καὶ τῶν ἐμπόρων. Περὶ τούτου οὐδεμία ἀντίῤῥησις· οὐδεὶς ψέγει τὸν Ἡρακλέα. Νῦν ὅμως περὶ ἄλλου πρόκειται· ἔχομεν ἀνάγκην νὰ δώσωμεν ἄμεσον συνδρομὴν εἰς τὸ ἐν καταπτώσει προϊόν, ἐνῷ τὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν θέλει φέρει ἀποτελέσματα μετά τινα χρόνον· διὰ τοῦτο προετάξαμεν τὰ μέτρα τὰ προταθέντα ἀλληλοδιαδόχως ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, καὶ παρελίπομεν νὰ προτάξωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν. Ἐφθάσαμεν ἄλλως εἰς τὴν 7 Ἰουλίου, μᾶς ὑπολείπονται δὲ 12 ἢ 15 μόνον ἡμέραι, καθ’ ἃς ἔχομεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὴν τῶν δύο συμβάσεων περὶ σιδηροδρόμων, καὶ νομοσχέδιά τινα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκκρεμῆ. Ἐὰν εὐτυχήσωμεν νὰ περατώσωμεν πάντα τὰ νομοσχέδια πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εὐχαρίστως δεχόμεθα τὴν συζήτησιν καὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν. Σήμερον ὅμως νὰ προβῶμεν εἰς ἄλλην συζήτησιν, δὲν νομίζω ὅτι πράττομέν τι σπουδαῖον ὑπὲρ τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος. Κατὰ τὸ διάλειμμα τῶν διακοπῶν θέλομεν ἐργασθῆ καὶ ὑποβάλει ἡμεῖς νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν. Ἀλλ’ ἐὰν κατορθωθῇ νὰ περισσεύσῃ καιρὸς καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος, δεχόμεθα νὰ συζητήσωμεν, ἀλλ’ ἐὰν προτάξωμεν τοῦτο πάντων τῶν ἄλλων, τρέχομεν τὸν κίνδυνον, καὶ αὐτὸ νὰ μὴ περάνωμεν καὶ τὰ ἄλλα ἡμῶν ἔργα νὰ παραλείψωμεν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγγράψῃ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς Δευτέρας τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἂν ὑπολειφθῇ χρόνος, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τοῦ περὶ οὗ ἐλέχθη νομοσχεδίου.

§232ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, πρὸς κέντρα λακτίζει ὁ ἐπιμένων. Ἡμεῖς δὲν εἴπομεν νὰ προταχθῇ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων. Ἐπειδὴ ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὸ κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς, ἐζητήσαμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν. Ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν, εἰπὼν ὅτι δὲν ἔχει προπαρασκευασθῆ· ἦλθεν εἰς ἐπικουρίαν του κατόπιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰπὼν νὰ συζητηθῇ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν, τοῦτο δὲ σημαίνει, ὅτι παραπέμπεται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλένδας. Πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, μὴ δεχόμενοι τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, στεροῦμεν τοὺς συμπολίτας μας ἑνὸς θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἐπωφελῶς. Συνήθως αἱ συνεδριάσεις μας ἔληγον τὴν 3ην ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον, σήμερον ἐξηντλήθη ἡ ἡμερησία διάταξις εἰς τὰς 9½· διατὶ νὰ μὴ προχωρήσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὸ κατὰ σειράν; Τέλος πάντων ἂς ἀναγραφῇ πρῶτον μετὰ τὰ λοιπὰ νομοσχέδια, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ λάβωμεν καιρὸν νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 καὶ 30′ μ. μ.