1894.12.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42

Τῆς 22 Δεκεμβρίου 1894.

(Πέμπτη).

Ὥρα 5 καὶ 40′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι ἰδιοκτῆται οἰκιῶν καὶ ἐπιτηδευματίαι δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξαιτοῦνται, ἵνα τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων, διὰ τρόπου βαρύνοντος ὅλους τοὺς κατοίκους τῆς πρωτευούσης. Πολλοὶ τῶν ἐν Ἀθήναις ἐργοστασιαρχῶν δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσιν αὐτὴν, ὅπως ψηφίσῃ τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων. Μέλη τινὰ τοῦ ἐν Σύρῳ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου διὰ τηλεγραφήματός των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως καταψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὡσαύτως ὁ διευθυντὴς τῆς ἐν Σύρῳ ἐκδιδομένης ἐφημερίδος «Φανοῦ» διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὴν Βουλὴν κατακρίνει τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, ὡς καταστρεπτικὸν εἰς τοὺς δήμους.

§2ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὑποβάλλω ἀναφορὰν τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου τῆς Μονῆς Σκαφιδιᾶς, δι’ ἧς παρακαλεῖ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Μονῆς, ὡρισμένως δὲ ἐν τῇ ἀναφορᾷ του ταύτῃ ἐκθέτει, ὅτι, ἕνεκα τῆς νόσου, ἥτις ἐνέσκηψεν εἰς τὰς ἀμπέλους τῆς Μονῆς, τοῦ περονοσπόρου, καὶ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς σταφίδος καὶ τοῦ οἴνου, ἡ Μονὴ δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀπολύτους ἀνάγκας αὐτῆς. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν Μονὴν ταύτην ἀπὸ τῆς ἐπιβαρυνούσης αὐτὴν εἰσφορᾶς διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Οὐδὲν πλέον, οὐδὲν ἔλασσον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἃς κανονίσῃ τὰ καθέκαστα. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σκεφθῇ, ἂν δύναται νὰ λάβῃ πρόνοιάν τινα διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ πευκοφλοιοῦ, τοῦ χρησιμεύοντος διὰ τὴν βυρσοδεψικὴν βιομηχανίαν. Πάντες γνωρίζομεν, ὅτι ἐκ προνοίας ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε πρὸ ἐτῶν μέτρα αὐστηρὰ, ἵνα σώσῃ τὸν τόπον μας ἀπὸ τῆς νόσου τῶν ἀμπέλων, τὴν φυλλοξήραν, καὶ βεβαίως κατὰ τοῦτο δὲν εἶναι μεμπτέα, ἀλλὰ οἱ βιομήχανοι τῆς βυρσοδεψίας ἀξιοῦσιν, ὅτι τὸ εἶδος τοῦτο τοῦ ἀπεξηραμμένου φλοιοῦ τῶν πεύκων, κατὰ τὰς γνωμοδοτήσεις, τὰς ὁποίας ἠδυνήθησαν νὰ λάβωσι παρ’ εἰδικῶν ἁρμοδίων ἐκ διαφόρων μερῶν τῆς Εὐρώπης, δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὸν εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ μεταδώσῃ τὴν νόσον ταύτην, τὴν φυλλοξήραν, καὶ ἑπομένως ὅτι δὲν συντελοῦσι τὰ ληφθέντα μέτρα, παρὰ μόνον εἰς τὴν παρεμπόδισιν τῆς εἰσαγωγῆς καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν, αἵτινες ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν οὐχὶ μικρᾶς σημασίας ἐθνικὴν ταύτην βιομηχανίαν, ἥτις, ὡς εἶναι γνωστόν, πολλαχῶς ἦτο καὶ εἶναι χρήσιμος εἰς τὴν χώραν ἡμῶν. Παραπονοῦνται οὗτοι σχετικῶς, ὅτι, ὡς ἐκ τῶν ἐκτάκτων, ἀδικαιολογήτως κατ’ αὐτοὺς, αὐστηρῶν τούτων μέτρων, ἡ βυρσοδεψικὴ βιομηχανία τοῦ τόπου μας δὲν δύναται νὰ συναγωνίζηται ἐπιτυχῶς πρὸς ὁμοίας βιομηχανίας, αἵτινες ἀπό τινων ἐτῶν ἱδρύθησαν εἰς διαφόρους πόλεις τῆς Τουρκίας, τῆς Ρουμανίας καὶ τῆς Ρωσσίας, καὶ ἀποδίδουσι τοῦτο εἰς τὴν τοιαύτην αὐστηρότητα τῶν μέτρων διὰ τὸ ἀναγκαιότατον τοῦτο ἐν τῇ βιομηχανίᾳ τῶν προϊὸν, ὡς ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν κρατουσῶν νομοθεσιῶν περὶ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ προϊόντος τούτου εἰς τὸ ἡμέτερον Κράτος καὶ εἰς τὰ προμνησθέντα. Εἶναι βέβαιον, καὶ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κάλλιον παντὸς ἄλλου, ὅτι πρὸ ἑπτὰ ἐτῶν εἰς τὴν Ρουμανίαν, ὡρισμένως δὲ εἰς τὴν πόλιν Κωνστάντσαν καὶ εἰς τὴν Τοῦλτσαν, ὡς καὶ εἰς τὴν Χίον, τὴν Σμύρνην καὶ τὴν Ὀδησσὸν, ἱδρύθησαν σπουδαιότατα βυρσοδεψικὰ καταστήματα παρὰ ὁμοεθνῶν μας, οἵτινες ἐγκατέλιπον εἴτε τὴν Σῦρον εἴτε τὸν Πειραιᾶ, ἰδίως δὲ τὴν Σῦρον, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὴν βιομηχανίαν τῶν ἄλλων μερῶν, ἥτις ἀπηλλάσσετο ἀπὸ τοιούτων αὐστηρῶν μέτρων, καὶ ἀνεζήτησαν νὰ ἐξασκήσωσιν ἀλλαχοῦ ἐπιτυχέστερον καὶ ἐπωφελέστερον τὰ ἐπαγγέλματά των. Βεβαίως εἶναι ζήτημα, ὅπερ χρήζει μελέτης σπουδαίας, διότι πρόκειται νὰ μεταῤῥυθμισθῇ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡ ὑπηρεσία ἐνόμιζεν, ὅτι χάριν τοῦ σπουδαιοτάτου συμφέροντος τοῦ Κράτους, τῆς προλήψεως τῆς ἐνσκήψεως τῆς φοβερᾶς νόσου εἰς τὰς ἀμπέλους μας, ὤφειλε νὰ ἐφαρμόσῃ, λαμβάνουσα τοιαῦτα ἔκτακτα μέτρα. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐναπόκειται νῦν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ πεισθῇ, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ λάβῃ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὁπωσδήποτε δύνανται νὰ μετριάσωσι τὴν αὐστηρότητα τῶν μέτρων ἐκείνων, ἅτινα μέχρι τοῦδε ἐφαρμόζονται.

§3ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω μίαν ἀναφορὰν τοῦ Παναγῆ Ρεκούτη ἐκ Καλαβρύτων, παραπονουμένου κατὰ τοῦ ἐκεῖ ἀστυνόμου διὰ παραβάσεις, τὰς ὁποίας ἐνεργεῖ, ἐνασκῶν τὰ ἀστυνομικά του καθήκοντα. Παρακαλῶ νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ὅπως τὴν ἀναγνώσῃ τοὐλάχιστον. Εἰς δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπομιμνήσκω προηγουμένην ἐπερώτησίν μου περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων διὰ τὸν ἐν Ἄνδρῳ τηλεγραφητήν. Ὅμοια δὲ παράπονα μοὶ ἀπηύθυνεν ἐκ Κυθήρων ὁ ἐν τῇ παρούσῃ ἐπιστολῇ ὑπογεγραμμένος, διὰ τῆς ὁποίας λέγει, ὅτι ἐναντίον τοῦ αὐτοῦ νόμου διωρίσθησαν δύο τηλεγραφηταὶ ἐκ Κυθήρων, ὁ Στέφανος Πετρόχειλος καὶ ὁ Κωνσταντῖνος Πετρόχειλος ἢ Κασιμάτης. Ὁ ἀναφερόμενος παραπονεῖται, καὶ δικαίως, ὅτι οἱ ἔμποροι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐργάζωνται διὰ τῶν ὑπαλλήλων τούτων τηλεγραφικῶς μετ’ ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ κανονίζωσι τὰς ἐμπορικάς των ἐργασίας, διότι οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος τηλεγραφηταὶ, παραμένοντες ἐκεῖ ἐναντίον τοῦ νόμου, ἔχουσι συμφέροντα κομματικὰ ἢ ἄλλα, καὶ φυσικῶς δὲν εἶναι δυνατὴ ἐχεμυθία. Ὑπάρχει λοιπόν, μοὶ φαίνεται, λόγος νὰ τοὺς ἀπομακρύνῃ ἐκεῖθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ γνωρίζει, ὅτι διὰ τῆς διαχειρίσεώς των παραβιάζεται τῷ ὄντι ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Ἀναφέρω ταῦτα ὡς ἐκ περισσοῦ εἰς τὴν Βουλήν, μὴ ἐλπίζων βεβαίως διόρθωσιν, καὶ τὸ κάμνω, διότι παραγγέλλομαι ἀπὸ τὸν ἐπιστολογράφον νὰ γνωστοποιήσω τὴν κατάστασιν ταύτην ὁπωσδήποτε. Διάφοροι ἔμποροι ἐν Ἀθήναις μοὶ ἀπέστειλαν ἐπιστολήν, παραπονούμενοι κατὰ τῶν μελετωμένων καὶ ψηφισθησομένων φορολογικῶν μέτρων, καὶ ὑποδεικνύοντες διαφόρους ἄλλους φόρους, ἐξ ὧν δύναται ν’ ἀναπληρωθῇ πᾶν ἔλλειμμα. Διὰ τῆς ἐπιστολῆς των ταύτης ἐκθέτουσι τὴν ἀπέλπιδα θέσιν τῆς οἰκονομικῆς των καταστάσεως καὶ ὑποδεικνύουσιν αἴσθημα μέχρι τῶν ἄκρων, διότι λέγουσι σὺν τοῖς ἄλλοις, ὅτι «ἀπεφασίσαμεν ἐπὶ τέλους μὲ τὰ ὅπλα νὰ ἐξαλείψωμεν τὸν Ἡγέτην αὐτὸν ἐκ τῆς ζωῆς, καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐξαλείψεως αὐτοῦ θέλομεν διακηρύξει δημοσίως, καὶ ὡρίσαμεν τὴν ἡμέραν...» (διαμαρτυρίαι δεξιόθεν καὶ θόρυβος).

§4Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν εἶναι;

§5ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ Ἀθηνῶν.

§6ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον Ἡγέτην;

§7ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ γράφουν τοιαῦτα ἄνθρωποι ἔμποροι, βεβαίως ἐξ ἀπελπισίας παρεκτρέπονται.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑμεῖς ὅμως, νομίζω, δὲν πρέπει νὰ ἀναγινώσκητε τοιαύτας ἐπιστολάς.

§9ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν γνωστοποιῶ, ὅπως ληφθῶσι μέτρα κατάλληλα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπονται τοιαῦτα πράγματα.

§11ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπονται, διότι παράγονται ἐκ τῆς παθητικῆς των θέσεως, συμφέρον δὲ καὶ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐξετάσῃ, μὴ τῷ ὄντι ὑπάρχῃ τοιαύτη πρόθεσις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἐπιδοκιμάζω, ἀλλὰ δὲν δύναμαι καὶ νὰ ἀποτρέψω.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὠφείλατε νὰ μὴ ἀναγνώσητε τοιαύτην ἐπιστολήν.

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ ἀναφέρητε τὰ ὀνόματα.

§14ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πολλοί. Δὲν ἠμπορῶ νὰ τοὺς ὀνομάσω (θόρυβος δεξιόθεν).

§15ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ παύσῃ ὁ θόρυβος.

§16ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τί νὰ παύσῃ ὁ θόρυβος, ἀφοῦ ἀναγινώσκονται ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦσι περὶ δολοφονίας; Εἰς ἄλλο μέρος, ἀπέναντι τοιούτων ἐγγράφων, ἤθελεν ἐξεγερθῆ σύσσωμος ἡ Βουλή, διὰ νὰ πατάξῃ τὴν κακοήθειαν. (Ἐπιμένουσιν ἐκ τῆς δεξιᾶς μετὰ βοῆς νὰ γνωσθῶσι τὰ ὀνόματα).

§17ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Βουλευτά, δὲν ἀνέγνωσα ἔγγραφον· ἐν περιλήψει εἶπον, τί λέγουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι.

§18ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂν εὑρίσκωνται κακοήθεις νὰ γράφωσι τοιαῦτα πράγματα, ὑμεῖς δὲν ἔπρεπε ποτὲ νὰ τὰ ἀναγνώσητε.

§19ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ τὰ ἀναγνώσω, διὰ νὰ μάθητε ὅτι εἶναι καλλίτεροι ἀπὸ σᾶς (διαμαρτυρίαι δεξιόθεν). Ἀλλ’ ἐγὼ τὰ ἀνέφερε, διὰ νὰ γραφοῦν εἰς τὰ χρονικά, καὶ τὰ ὑποδεικνύω εἰς τὴν Βουλήν. Ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος ἔχῃ διάφορον γνώμην, ἂς τὴν ἀνακοινώσῃ, καὶ ἂς γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ αὕτη.

§20ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Αὐτοὶ εἶναι διὰ τὴν Εἰσαγγελίαν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ καταθέσητε τὴν ἀναφοράν, διὰ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀπειλοῦν· διότι αὐτοὶ βεβαίως θὰ εἶναι τῆς τελευταίας ὑποστάθμης ἄνθρωποι, ἀπειλοῦντες ὅτι θὰ σκοτώσουν, διὰ νὰ κάμουν τὰ κέφια των. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ καταθέσητε τὴν ἀναφοράν. (Σύσσωμος ἡ δεξιὰ διὰ βοῆς ἐπιμένει εἰς τοῦτο).

§22ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν καταθέτω τίποτε, διότι ἔκαμον χρῆσιν περιλήψεως μόνον.

§23ΣΚΑΛΤΣΑΣ. Σεῖς νομίζετε ὅτι εἶναι ἐντιμότατοι οἱ γράφοντες ταῦτα. Λοιπὸν νὰ τοὺς ὀνομάσητε, ἀφοῦ εἴχετε τὸ θάῤῥος νὰ ἀναγνώσητε τὴν ἀναφοράν.

§24ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀνέφερα τὸ γεγονὸς ἐν περιλήψει. Ὅ,τι φρονοῦν οἱ συνάδελφοι εἰς ἀντίκρουσιν, ἂς τὸ ἐκθέσουν. Ἐγὼ δὲν καταθέτω τὴν ἀναφοράν· διότι μὴ νομίζετε ὅτι εἶμαι μωρὸς νὰ παραδώσω ἔστω παρεκτραπέντας ἀνθρώπους εἰς τὴν δικαιοσύνην (ἀποδοκιμασίαι δεξιόθεν). Αὐτὰ εἶναι τὰ γεγονότα, κύριε Πρόεδρε. Δύναταί τις, παρακινούμενος ἐκ τῆς ψυχικῆς του θέσεως, ὡς εἶπον, νὰ ἔγραψε χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ἂν ἦναι καὶ ἀληθῆ ἢ ἀκριβῆ καὶ λυσιτελῆ ἢ καὶ ἀλυσιτελῆ ὅσα ἔγραψεν. Ὁπωσδήποτε τὰ γνωστοποιῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ ἠξεύρῃ ὅτι ὁ κόσμος εὑρίσκεται κατηγανακτησμένος.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἀναφέρητε εἰς τὴν Βουλὴν γεγονότα, τὰ ὁποῖα σᾶς γράφουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, ὡς σεῖς ὁ ἴδιος εἴπετε, παρεκτρέπονται γράφοντες τοιαῦτα.

§26ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κἀνεὶς δὲν τὰ γράφει, μόνοι των τὰ χαλκεύουν (Θόρυβος).

§27ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀνέφερον τοῦτο εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, κηδόμενος αὐτοῦ (εἰρωνικὰ ἐπιφωνήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§28ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (δεξιόθεν). Δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοιαῦτα.

§29ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐξακολουθῶμεν ἐκπληροῦντες τὸ καθῆκόν μας, καὶ θὰ ἦναι τιμή μας, ἐὰν ἐν τῇ ἐκπληρώσει τοῦ καθήκοντός μας μᾶς δολοφονήσουν. Ἐπειδὴ ὅμως μᾶς ἀπειλοῦν, ὅτι θὰ μᾶς δολοφονήσουν, παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαύτη ἀπειλὴ νὰ παρέλθῃ ἐν σιωπῇ.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν Σταυρόπουλον). Κύριε Βουλευτὰ, πρέπει νὰ καταθέσητε τὸ ἔγγραφον αὐτό.

§31ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε. Ἐγὼ δὲν ἔκαμα χρῆσιν τῆς ἀναφορᾶς· περίληψιν μόνον τῆς ὅλης ἐπιστολῆς ἀνεκοίνωσα. Ἐννοεῖτε ἢ ὄχι; Σεῖς τώρα κάμετε ὅ,τι θέλετε (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῖοι, κύριε Πρόεδρε, καταφεύγουσιν εἰς δολοφονίας, εἶναι γνωστόν. Βεβαίως δὲν ἐννοῶ τὰ μέλη τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν δεξιὰν), ἀλλ’ οὔτε πάλιν ἡ Ἀντιπολίτευσις κατέφυγε ποτὲ εἰς δολοφονίας. Ἂν δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἠθέλησε νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν, δὲν ἔπραξε τοῦτο, ἵνα ἐκφοβίσῃ τινὰ, ἀλλὰ τὸ ἔπραξεν ἐκ μεγάλου ἐνδιαφέροντος καὶ μεγάλης ἐπιθυμίας, ὅπως μὴ συμβῇ ἀπευκταῖόν τι· δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ γίνεται τόσος πάταγος ἐκ μέρους τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ νὰ δεικνύῃ αὕτη τόσον μέγα ἐνδιαφέρον ἐν οὐ δέοντι.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι ὅ,τι χαρτὶ μᾶς δίδουν νὰ μὴ ἐρχώμεθα νὰ τὸ ἀναγινώσκωμεν ἐντὸς τῆς Βουλῆς.

§34ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲν ἦναι αὐτὸς ὁ χαλκεὺς τῆς τοιαύτης ἐπιστολῆς, ὀφείλει νὰ τὴν καταθέσῃ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπετε ὅτι, μολονότι ἐκλήθη ἐπανειλημμένως νὰ τὴν καταθέσῃ, ἀρνεῖται.

§36ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τότε εἶναι ἄξιος τῆς περιφρονήσεώς μας (θόρυβος).

§37ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐπιμένοντες οἱ Κύριοι νὰ κατατεθῇ ἡ ἐπιστολή, ζητοῦσι νὰ παραβιασθῇ τὸ ἀπόῤῥητον τῶν ἐπιστολῶν.

§38ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἡσυχάσατε!

§39ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι οἱ γράφοντες παρεφέρθησαν, ἀλλ’ ἡ παραφορὰ αὕτη πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ παραφορὰ αὕτη εἶναι συνέπεια τῆς κακοδαιμονίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἐβυθίσθη ὁ λαὸς, καὶ μόνον ὡς πρὸς τοῦτο ἔχει σημασίαν τὸ ἀναγγελθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§40ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Συνήγορος ἠγέρθη ὁ Κύριος! (θόρυβος).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι, ἀρκετὰ πλέον περὶ αὐτοῦ. Ὁ κ. Ἰωάννης Γρίβας ἔχει τὸν λόγον.

§42ΙΩ. ΓΡΙΒΑΣ. Ἔλαβον ἐπιστολὴν ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, ἐν τῇ ὁποίᾳ μοὶ λέγουσι νὰ κάμω λόγον ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι στεροῦνται δημοσίας ἀσφαλείας. Ἐν τῷ δήμῳ Ἀνακτορίων, εἰς τὸ τμῆμα Ζαβέρδης, ὑπάρχουσι δύο ἐπίφοβοι φυγόδικοι, ὀνόματι Ἀχείμαστος ὁ εἷς, ὁ δ’ ἕτερος Μαυραλῆς ἢ Ψήλιας, περιφερόμενοι ἀφόβως, καὶ ὁτὲ μὲν διαρπάζοντες ποίμνια, ὁτὲ δὲ φονεύοντες ἀνθρώπους’ πέρυσιν ἐφόνευσαν ἕνα ἐκ Λευκάδος εἰς τὴν θέσιν Πούνταν. Ὑπάρχει εἷς ἀποσπασματάρχης ἀνθυπολοχαγὸς, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω μομφὴν, ὅτι δὲν ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν του, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι δίδει πίστιν εἰς τοὺς συγγενεῖς τῶν φυγοδίκων, οἵτινες τὸν ἀπατῶσι, λέγοντες εἰς αὐτὸν, ὅτι οἱ εἰρημένοι φυγόδικοι ἐπέρασαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἐνῷ αὐτοὶ μένουσιν ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ, διαπράττοντες ἐγκλήματα καὶ ζωοκλοπάς. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του καὶ διατάξῃ τὸν ἐπόπτην τῶν στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων κ. Δουμπιώτην νὰ μεταβῇ ἐπιτοπίως καὶ ἐξετάσῃ· ἄλλως φοβοῦμαι μὴ οἱ φυγόδικοι οὗτοι ἀποτελέσωσιν ἰδίαν λῃστρικὴν συμμορίαν, ἢ συνενωθῶσι μετὰ τῆς συμμορίας τῶν Τσεκουραίων. Γνωρίζετε δὲ, κύριοι Βουλευταὶ, τίνες εἰσὶν οἱ συγγενεῖς τοῦ Ἀχειμάστου; ὁ κύριος νομάρχης Αἰτωλοακαρνανίας τοὺς διώρισεν ἀγροφύλακας!

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἔτος, κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς Συνόδου, διενέμοντο ἡμῖν οἱ «Καταστατικοὶ πίνακες τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ»· τοὺς πίνακας αὐτοὺς δὲν ἐλάβομεν ἐφέτος, ὡς ἐκ τῶν ἰδιαιτέρων δὲ περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας διατελεῖ ὁ στρατὸς, εἶναι ἀναγκαιότατοι εἰς ἡμᾶς πρὸς μελέτην. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν, διατὶ δὲν διενεμήθησαν οἱ πίνακες αὐτοί.

§44ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ διανεμηθῶσι, κύριε Βουλευτά.

§45ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ὁ υἱὸς τοῦ ἀρχιάτρου Λαγουδάκη κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐξετάσεών του ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ναυτικῶν δοκίμων, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπάρχει, ἠσθένησεν ὁ ἀτυχὴς καὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ περατώσῃ τὰς ἐξετάσεις του. Ὁ δόκιμος οὗτος ἐπαρουσίασε πιστοποιητικὰ ἰατρῶν, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι πραγματικῶς ἠσθένησε, καὶ ἐζήτησε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὅπως διορισθῇ ἐπιτροπὴ καὶ τὸν ὑποβάλῃ εἰς ἐξετάσεις. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἐζήτησε καὶ τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη, ὅτι δύναται ὁ νέος αὐτὸς νὰ προσέλθῃ εἰς νέας ἐξετάσεις· ἐν τούτοις τὸ ζήτημα μένει ἐκκρεμὲς, ὁ δὲ δόκιμος ἐκεῖνος, ὁ ἀτυχὴς, εὑρίσκεται εἰς θέσιν δεινὴν, διότι δὲν γνωρίζει ποῦ θέλει καταλήξει ἡ ἐκκρεμότης τῆς θέσεώς του· θὰ ὑποστῇ ἐξετάσεις, ἢ θὰ ἀποβληθῇ τῆς Σχολῆς; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι προσγίνεται μεγίστη ἀδικία εἰς τὸν νέον αὐτὸν, ὁ ὁποῖος οὐχὶ ἐξ ἰδίας θελήσεως, ἢ ἐκ προσποιήσεως, ἀλλ’ ἐκ γεγονότων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς του, δὲν ὑπέστη τὰς ἐξετάσεις του.

§46ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν σύστασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, διότι ὄντως εἶναι ὀρθὴ καὶ δικαία.

§47Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§48Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἀτυχῶς, καὶ κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὸ διάταγμα τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου περὶ ναυτικῶν δοκίμων, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ προσέλθῃ εἰς νέας ἐξετάσεις.

§49ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὑπεβλήθη εἰς παλαιὰς ἅπαξ;

§50Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὑπεβλήθη, καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐξετάσεών του ἠσθένησε καὶ δὲν ἐπρόλαβε νὰ δώσῃ ἐξετάσεις εἰς τινα μαθήματα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὴν ἔλλειψιν ταύτην τοῦ διατάγματος ἐγὼ ἐζήτησα νὰ θεραπεύσω, διότι νομίζω, ὅτι, ἐάν τις ἐκ τῶν μαθητῶν κατὰ τὸν χρόνον τῶν ἐξετάσεων ἀσθενήσῃ, εἶναι δίκαιον νὰ ἐπανέλθῃ καὶ νὰ ὑποστῇ τὰς ἐξετάσεις του. Ἀτυχῶς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, πρὸς ὃ ἀπετάθην, ἔχον ὑπ’ ὄψιν του τὸν νόμον καὶ τὸ Β. Διάταγμα, ἀπεφάνθη ὅτι δὲν δικαιοῦται ὁ περὶ οὗ πρόκειται δόκιμος νὰ ἐπανέλθῃ, ἵνα ὑποστῇ ἐξετάσεις. Ἐν τούτοις ἐγὼ, ἐπιεικῶς φερόμενος εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, σκοπὸν ἔχω νὰ ζητήσω τὴν διόρθωσιν τοῦ πράγματος, δὲν δύναμαι ὅμως καὶ ὁριστικῶς ἀπὸ τοῦδε νὰ ἀποφανθῶ, ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα, διότι πρέπει νὰ μεταβάλω τὸ διάταγμα, καὶ ἵνα μεταβάλω τοῦτο, πρέπει νὰ συμβουλευθῶ τὰ προηγούμενα· ἑπομένως ἐπιφυλάττομαι νὰ πράξω ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ὅ,τι δύναμαι.

§51ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Οὐ μόνον ἔργον ἐπιεικείας θέλει πράξει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ καὶ ἔργον δικαιοσύνης, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὁ νέος αὐτὸς ἠσθένησε κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐξετάσεων, ἀλλ’ εἶναι πανθομολογούμενον, ὅτι εἶναι εἷς τῶν ἱκανωτάτων μεταξὺ τῶν ἐξετασθέντων· νομίζω, δὲ, ὅτι ὄντως εἶναι ἔργον δικαιοσύνης διὰ τὸν ἔγγονον τοῦ Κουντουριώτου.

§52ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαιότατα· σύμπασα ἡ Βουλὴ συνιστᾷ τοῦτο.

§53ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐγὼ ἀγνοῶ, διότι δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸν νόμον, ἐὰν ὁ νόμος προβλέπῃ περὶ τούτου. Δὲν προβλέπει ὁ νόμος ἴσως, παρὰ μόνον τὸ Β. Διάταγμα, ἀλλὰ τὸ Β. Διάταγμα δὲν εἶναι ἀμετάκλητον, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον δὲν εἶναι ἀμετάκλητον, καθόσον τοῦτο συμβαίνει συνεχῶς ἐν τῷ στρατεύματι. Δὲν εἶναι δίκαιον, οὔτε εἶναι πρέπον νὰ ἀπαγορεύσητε τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐξετάσεων εἴς τινα μαθητὴν, ἀσθενήσαντα οὐχὶ προσπεποιημένως, ἀλλὰ πραγματικῶς, δι’ ἰατρικῶν πιστοποιητικῶν βεβαιουμένης τῆς ἀσθενείας του, διότι τοῦτο εἶναι αἰτία ἀνωτέρα τῆς θελήσεως τοῦ μαθητοῦ. Προπέρυσιν ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Εὐελπίδων ἠσθένησεν ἐπικινδύνως μαθητής τις· λογικώτατα, διαταγῇ τοῦ Ὑπουργείου, ἐπετράπη εἰς αὐτὸν νὰ προσέλθῃ εἰς ἐξετάσεις. Καὶ τοσούτῳ μᾶλλον πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ τοῦτο εἰς τὸν περὶ οὗ πρόκειται δόκιμον, καθόσον ὁ νέος αὐτὸς, κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ κ. Πετροπουλάκη, εἶναι εἷς τῶν ἱκανωτέρων μαθητῶν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὄχι χάριν ἐπιεικείας πρέπει νὰ πράξητε τοῦτο, ἀλλ’ ἐκ καθήκοντος, ἐκτὸς ἐὰν φρονῆτε καὶ ἔχητε πεποίθησιν, ὅτι ὁ νέος αὐτὸς προσεποιεῖτο καὶ δὲν ἦτο ἀσθενὴς, ἀλλ’ ἤθελε νὰ ἀποφύγῃ τὰς ἐξετάσεις.

§54ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἔχω πεποίθησιν εἰς τὸ φιλοδίκαιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνακηρύξωμεν ἐνταῦθα ὡς ἀρχὴν, ὅτι εἶναι δυνατὸν, ἐάν τις κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐξετάσεων ἀσθενήσῃ καὶ δὲν προφθάσῃ νὰ περατώσῃ τὰς ἐξετάσεις του, νὰ δικαιῶται νὰ προσέρχηται εἰς νέας ἐξετάσεις· διότι ἐνδεχόμενον, προβλέπων μαθητής τις ἀποτυχίαν, νὰ προσποιηθῇ τὸν ἀσθενῆ καὶ κατόπιν νὰ ἔρχηται νὰ ἐξετάζηται ὑπὸ ἄλλης ἐπιτροπῆς, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἀδικῶνται οἱ ἱκανοί. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐν δικαιοσύνῃ νὰ πράξῃ ὅ,τι ὁ νόμος καὶ τὸ δίκαιον κελεύει.

§55ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὅ,τι ὁ νόμος κελεύει εἶναι ν’ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη. Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ἀσθενεῖ τις καὶ δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἐξετάσεις· τί θὰ γείνῃ; τὴν ἐπιοῦσαν πρέπει νὰ τὸν ἀποβάλητε; Ὀφείλετε ν’ ἀποδώσητε δικαιοσύνην, διότι τὸ κακὸν εἶναι μεγαλείτερον, ἐὰν θελήσητε νὰ φανῆτε αὐστηροὶ καὶ δὲν ἐπιτρέψητε νὰ δώσῃ νέας ἐξετάσεις· διὰ τῶν νέων ἐξετάσεων ἔχετε τὸν ἔλεγχον τῆς δοκιμασίας.

§56ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἠξεύρετε τί συμβαίνει; ὁ νέος εὑρίσκεται εἰς θέσιν δυσχερῆ, μὴ γνωρίζων τί ν’ ἀποφασίσῃ, διότι οὔτε νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ ναυτικὸν δύναται, οὔτε νὰ παραμείνῃ, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὀφείλει νὰ τὸν ἀποβάλῃ, ἂν δὲν τῷ ἐπιτρέψῃ διὰ διατάγματος νὰ δώσῃ ἐξετάσεις. Ὁ νέος αὐτὸς εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ ἀσθενήσῃ κατὰ τὰς ἐξετάσεις του. Τί φυσικώτερον; Ἔκτοτε παρῆλθον ἓξ μῆνες, καὶ ἐν τούτοις ὁ νέος οὔτε νὰ ἀκολουθήσῃ τὰ μαθήματα ἠμπορεῖ, οὔτε νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ ναυτικὸν, καὶ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ὁριστικῶς· ἢ νὰ τὸν ἀποβάλῃ, ἢ νὰ τῷ ἐπιτρέψῃ νὰ δώσῃ ἐξετάσεις. Δὲν θέλει χάριν, διότι εἶναι ἱκανώτατος· ζητεῖ μόνον δικαιοσύνην.

§57ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μοὶ ἐστάλη ἀναφορὰ τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Χαλκίδος καταδίκων, ὅπως ὑποβάλω ταύτην εἰς τὴν Βουλήν. Οἱ ἀναφερόμενοι παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἐπιστάτου τῶν ἐκεῖ φυλακῶν, ὡς καταπιέζοντος αὐτοὺς παντοιοτρόπως. Οἱ ἐν λόγῳ κατάδικοι ἀνηνέχθησαν καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ οὐδὲν μέτρον μέχρι τοῦδε δυστυχῶς ἐλήφθη. Παρακαλῶ λοιπὸν, ὅπως παραπεμφθῇ καὶ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἵνα διατάξῃ τὰ δέοντα.

§58ΣΚΟΥΖΕΣ. Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς γεγονότος. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὁ δήμαρχος Ἀθηναίων εἶχε προβῆ εἰς ἀντικατάστασιν τῶν δημαρχικῶν παρέδρων 3 ἢ 4 χωρίων ἀνηκόντων εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι οὗτοι εἶχον ἐκλεχθῆ πρὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ δὲν εἶχεν ἐνεργηθῆ νέα ἐκλογή· ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει ἑνὸς τῶν συναδέλφων μας καὶ διὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἡ τοιαύτη ἑρμηνεία δὲν εἶναι ὀρθὴ, καὶ παρηγγέλθη ὁ δήμαρχος Ἀθηναίων καὶ ἀνεκάλεσε τὸ μέτρον, καὶ ἐπανῆλθον εἰς τὰς θέσεις των οἱ πρὸ πολλῶν μὲν ἐτῶν, ἀλλὰ τῇ ψήφῳ τῶν συμπολιτῶν των ἐκλεχθέντες εἰδικοὶ δημαρχικοὶ πάρεδροι. Παρόμοιον συνέβη καὶ εἰς τινα ἐξοχικὸν δῆμον τῆς ἐπαρχίας. Ὁμολογῶ δὲ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ παυθέντος παρέδρου, ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον καὶ ἔδωκε τὰς δεούσας ὁδηγίας, ἵνα ἀποκατασταθῇ εἰς τὴν θέσιν του, μέχρις οὗ ἐπαναληφθῶσιν αἱ ἐκλογαί· ἀλλὰ φαίνεται ὅτι, μὲ ὅλας τὰς ἐπανειλημμένας διαταγὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ δήμαρχος δὲν ἐπανέφερεν αὐτὸν, ἂν καὶ, ὡς ἤκουσα, τῷ ἐπεβλήθη καὶ πρόστιμον. Ἀλλ’ ἐνταῦθα συμβαίνει κἄτι τι παράχορδον· ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως ἔχομεν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά· μία ἑρμηνεία ἰσχύει διὰ τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων καὶ ἑτέρα διὰ τοὺς ἐξοχικοὺς δήμους. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβε, πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ, ἵνα ἐκτελεσθῇ τὸ ὀρθὸν καὶ δίκαιον. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἂν ἔλαβε μέτρον τι, ὅπως ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασίς του.

§59ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ τὴν σχετικὴν ἀλληλογραφίαν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἵνα ἴδωμεν κατὰ πόσον αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὸν κ. συνάδελφον, εἶναι ἀληθεῖς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, παρατηρῶ ὅτι ἐπαύθησαν πάρεδροι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐκλεχθῆ πρὸ διετίας καὶ δὲν εἶχον συμπληρώσει τὰ ἔτη, καὶ διὰ τοῦτο ὑπεχρεώθη ὁ δήμαρχος νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν παῦσιν, διότι ἦτο παράνομος.

§60Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν νομοσχέδιον περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων. Τὸ κατεπεῖγον τοῦ νομοσχεδίου παρέστησα δι’ ὅσων πολλάκις εἶπον· ἤδη δὲ τὸ πρᾶγμα ἔτι μᾶλλον κατεπείγει, ἕνεκα διατάξεως, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὴν σύμβασιν, ὅτι μετὰ τρεῖς μῆνας ἀπὸ τῆς παραλήψεως τοῦ ἔργου θέλει δοθῆ εἰς κοινὴν χρῆσιν ὁ σιδηρόδρομος. Τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ ἐπισπευσθῇ, καὶ παρακαλῶ, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ προταχθῇ ὅλων τῶν μὴ κατεπειγόντων, διότι μεταξὺ τῶν Καλαβρύτων καὶ τῆς Αἰγιαλείας ὑπάρχει πλήρης ἀποκλεισμός.

§61ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. συναδέλφου, διότι πράγματι ἡ συγκοινωνία δυσκολεύεται. Ἀλλ’ ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καὶ ἕτερον νομοσχέδιον ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, τὸ περὶ ταμβάκου, καὶ συζητηθῆ μετὰ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον καὶ τὸ τῶν διαπυλίων.

§62ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§63ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ὁ νομαρχεύων ἐζήτησε τὴν ἄδειαν νὰ ὑποβάλῃ εἰς ἐνοικίασιν τὸν φόρον τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων, καὶ ἂν ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ διέταξε τὸν δήμαρχον νὰ προχωρήσῃ.

§64ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν πράγματι παρήγγειλε τὴν ἐνοικίασιν τοῦ φόρου· διότι, ἐὰν ψηφισθῇ ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων, ὁ περὶ τούτων νόμος θὰ ἰσχύῃ ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου.

§65ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰδικῶς δὲν παρήγγειλα περὶ τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἀλλὰ γενικῶς εἶχον καθῆκον νὰ λάβω πρόνοιαν περὶ τῶν δήμων, καὶ ἀπηύθυνα ἐγκύκλιον εἰς τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπυλίων, νὰ προβῶσιν εἰς δημοπρασίαν περὶ ἐνοικιάσεως, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως περιληφθῇ ἐν τῇ διακηρύξει, ὅτι, ἐὰν ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον περὶ διαπυλίων, νὰ διαλύηται ἡ ἐνοικίασις, καὶ ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ μὴ ἔχῃ δικαίωμα ἀποζημιώσεως. Τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει, ὅτι εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ καὶ γένηται νόμος.

§66ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§67ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ζητήσω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας θέλει ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀλλὰ δύναμαι νὰ τὸν πληροφορήσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν περὶ τοῦ θέματος τούτου ὅσα κατὰ πᾶσαν πιθανότητα γνωρίζει καὶ προσποιεῖται ὅτι δὲν γνωρίζει, τουτέστιν, ὅτι τὰ ἐν Λαμπόβῳ σχολεῖα συνετηροῦντο ἐκ τῆς περιουσίας τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, ὅτι μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Κωνστ. Ζάππα ἡ περιουσία αὕτη κατεσχέθη, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχουσι πλέον τὴν τροφὴν, τὴν ὁποίαν εἶχον.

§68ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ συντήρησις τῶν ἐν Λαμπόβῳ Ζαππείων σχολείων καὶ δι’ ἄλλων μέσων, ἂν δὲν ἦναι δυνατὸν, ἕνεκα τυπικῶν λόγων, νὰ διατηρηθῶσι ταῦτα διὰ τῆς περιουσίας τῶν Ζαππῶν. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤφειλεν ἐξ ἄλλων πόρων— καὶ τοιοῦτοι ὑπάρχουν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν—νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς τῶν καταστημάτων τούτων, ὅπως μὴ καταπέσωσι· διότι, ὅταν καταπέσωσι, καὶ ἂν ἀκόμη λυθῇ εὐνοϊκῶς τὸ ζήτημα τῆς περιουσίας τῶν Ζαππῶν, θὰ ἦναι δυσκολώτατον διὰ τὴν Ἑλλάδα νὰ δυνηθῇ νὰ ἀνασηκώσῃ αὐτά. Νομίζω ὅτι πρέπει προσωρινῶς, καθ’ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον, νὰ συντηρηθῶσι ταῦτα. Ἡ δαπάνη πρὸς συντήρησιν αὐτῶν εἶναι ἀνάγκη ἐθνικὴ, πολὺ ἴσως πολυτιμοτέρα καὶ σπουδαιοτέρα ἀπὸ πολλὰς ἄλλας ἀνάγκας, δι’ ἃς γίνονται δαπάναι ἐκ τοῦ ἰδιαιτέρου κονδυλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§69ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§70ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐπειδὴ ἐγὼ ὑπέβαλον χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπέστειλε συγγενὴς τοῦ μακαρίτου Ζάππα, καθῆκόν μου νομίζω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ διαχειριζομένη τὰ κληροδοτήματα τῶν ἀοιδίμων ἐκείνων εὐεργετῶν τοῦ ἔθνους, ἦναι ἐπιλήσμων τῶν στοιχειωδεστέρων καθηκόντων της,—καὶ βεβαίως εἶναι ἐπιλήσμων, ὅταν λησμονῇ τὴν γενέτειραν τῶν εὐεργετῶν τούτων, ὅταν ἀνέχηται νὰ διατελῶσι κλειστὰ τὰ σχολεῖα τῆς γενετείρας γῆς τῶν Ζαππῶν,—ἔχει καθῆκον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ λάβῃ πρόνοιάν τινα, ἵνα ἐπὶ τέλους τὰ σχολεῖα ταῦτα λειτουργήσωσι. Καὶ γνωρίζουσιν ἀμφότεροι οὗτοι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, ὁ μὲν ὡς ἐπιτηρῶν τὴν διαχείρισιν τῶν κληροδοτημάτων τῶν ἀοιδίμων Ζαππῶν, ὁ δὲ ὡς ἔχων καθῆκον νὰ ἐφορεύῃ τὰ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα διενεργούμενα, ὅτι ὀφείλουσι νὰ μὴ ἐπιτρέπωσιν εἰς τὴν διαχειριζομένην ἐπιτροπὴν τὰ κληροδοτήματα ταῦτα νὰ ἐξακολουθῇ λησμονοῦσα τὰ στοιχειωδέστερα καθήκοντά της, καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέπωσιν εἰς αὐτὴν τοσοῦτον ἀντεθνικῶς νὰ διαχειρίζηται τὰ κληροδοτήματα. Ἂν ἠσθάνοντο οἱ ἀοίδιμοι ἐκεῖνοι εὐεργέται τὰ γενόμενα, ποίαν ἰδέαν θὰ ἐσχημάτιζον περὶ ἡμῶν; Καὶ ποῖον θάῤῥος θὰ δώσωμεν εἰς εὐγενῆ ὁμοίως τέκνα ὁμοεθνῆ, ὅταν ἦναι γνωστὸν, ὅτι αἱ τελευταῖαι θελήσεις τῶν εὐεργετῶν τοῦ ἔθνους ἡμῶν διαχειρίζονται ὡς διαχειρίζεται ἡ ἐπιτροπὴ τὰ κληροδοτήματα ταῦτα τῶν μεγάλων εὐεργετῶν τοῦ ἔθνους; Καὶ περιμένει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ τελειώσῃ ἡ δικαστικὴ ἀμφισβήτησις περὶ τῆς περιουσίας τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, ἵνα σκεφθῇ, ἂν δύναται ἐπὶ τέλους νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ λειτουργία τῶν σχολείων τῆς γενετείρας τῶν εὐεργετῶν; Καὶ δὲν νομίζει καθῆκόν της νὰ ζητήσῃ οἱανδήποτε ἄλλην συνδρομὴν, εἴτε παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου, εἴτε παρ’ ὅλου τοῦ ἔθνους, τοῦ ὀφείλοντος τόσας ὑποχρεώσεις εἰς τοὺς ἀοιδίμους τούτους εὐεργέτας;

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῆς ἐμμέσου δημοτικῆς φορολογίας καὶ καταργήσεως τῶν δημοτικῶν εἰσφορῶν. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§72ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδεὶς εἶναι ἐναντίος τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὁριζομένης, ὅπως ἑνοήθῃ αὕτη παρὰ πάντων τῶν ὑποστηριζόντων αὐτὴν, εἰς τὴν κατάργησιν τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων δημοτικῶν τελῶν. Πάντες ἀναγνωρίζομεν ὅτι τὰ τέλη ταῦτα, λείψανον βαρβάρου ἐποχῆς, εἰσαχθὲν παρ’ ἡμῖν, εἶναι φόρος ἄδικος καὶ πιεστικός. Εἶναι φόρος, ὅστις προξενεῖ εἰς τὸν λαὸν διὰ τῶν πιέσεων καὶ τῶν καταχρήσεων, τὰς ὁποίας παρουσιάζει, ζημίαν πολὺ ἀνωτέραν τῶν ὠφελειῶν καὶ τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα παρέχει εἰς τοὺς δήμους. Οὐδεὶς ἑπομένως δύναται νὰ ἔχῃ γνώμην ὑπὲρ τοῦ φόρου τούτου καὶ νὰ μὴ ἐπιθυμῇ τὴν κατάργησιν αὐτοῦ. Ζήτημα ὅμως εἶναι, ἂν δυνάμεθα, ὡς ἔχουσι τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, νὰ τὸν καταργήσωμεν ἄνευ ἀντικαταστάσεως δι’ ἑτέρου φόρου. Βεβαίως ὄχι. Ὀφείλομεν ν’ ἀντικαταστήσωμεν αὐτὸν, διότι δὲν δύνανται οἱ δῆμοι νὰ συντηρηθῶσιν ἄνευ τῶν ἐξ αὐτοῦ προσόδων, δὲν εἶναι δ’ εἰς θέσιν τὸ Κράτος νὰ δώσῃ εἰς τοὺς δήμους πόρους ἄλλους ἐκ τῶν ἰδίων αὐτοῦ προσόδων. Ὁ τρόπος ἑπομένως τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, καὶ οὐχὶ ἡ κατάργησις αὐτῶν, ἀποτελεῖ τὸ θέμα, ὅπερ πρέπει νὰ συζητήσωμεν. Οὗτος δὲ, ὡς ὁρίζεται ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, περιέχει ἐλαττώματα τοιαῦτα, ὥστε τὸ καλὸν, τὸ ὁποῖον θέλει ἐπέλθει εἰς τὴν χώραν ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, ἐξουδετεροῦται, καὶ τὸ καταργούμενον κακὸν ἀντικαθίσταται δι’ ἑτέρων, ἅτινα δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐνέχοντα ἀτοπήματα καὶ βάρη ἐπαχθέστερα τῶν καταργουμένων τελῶν. Διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, ὡς τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει, στεροῦμεν τοὺς δήμους ἔσοδον 2,720,000 δραχμῶν. Μολονότι δὲν ἔχομεν ἐπίσημα στοιχεῖα, διὰ τῶν ὁποίων μετὰ πάσης πεποιθήσεως νὰ ὁρίσωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο, οὐχ ἧττον ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὸ, στηριζόμενοι ἐπὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχουσιν οἱ κατατεθέντες πίνακες καὶ αἱ ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν καὶ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς σχηματισθείσης παρὰ τῆς Βουλῆς πρὸς μελέτην τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν καταργοῦνται ὅλα τὰ διαπύλια τέλη, ἀλλὰ μόνον τὰ ἐσωτερικὰ, δηλ. τὰ ἐπιβαλλόμενα ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων τῶν μεταφερομένων ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον· ἐξ αὐτῶν δὲ, κατὰ τοὺς ὑποβληθέντας πίνακας, εἰσπράττονται δραχ. 1,017,800 ἐπὶ τῶν διὰ ξηρᾶς μεταφερομένων καὶ δραχ. 1,703,000 ἐπὶ τῶν διὰ θαλάσσης καὶ διὰ τῶν τελωνείων ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον εἰσαγομένων, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 2,720,800. Τὸ ἕτερον μέρος τῶν διαπυλίων τελῶν, τὸ εἰσπραττόμενον ἐξ ἐμπορευμάτων εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τὸ ὁποῖον σήμερον ποικίλλει μεταξὺ 1 καὶ 2½% ἐπὶ τῆς ἀξίας των, ἐξακολουθεῖ ὑφιστάμενον, ἐξομοιούμενον ἐφ’ ὅλων τῶν δήμων καὶ αὐξάνον εἰς 2½%. Ἡ ἐξομοίωσις δ’ αὕτη, καθ’ ὑπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον ἐποιησάμην ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποβληθέντων πινάκων, δύναται νὰ φέρῃ αὔξησιν ἐσόδου ἐκ δρ. 250,000 μέχρι 300,000, διότι τὰ τέλη τὰ μὴ καταργούμενα ἀποδίδουσι περίπου 2,000,000 δρ. κατ’ ἔτος, ἡ δὲ αὔξησις ἡ ἐκ τῆς ἐξομοιώσεως ἀντιστοιχεῖ κατὰ μέσον ὅρον εἰς 15% περίπου ἐπὶ τοῦ ὅλου. Τὸ ποσὸν, οὗτινος θὰ στερηθῶσιν οἱ δῆμοι διὰ τῆς μερικῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, ἀνέρχεται, ὡς εἶπον, εἰς δρ. 2,720,000. Τοῦτο δὲ ἀντικαθίσταται περίπου διὰ τῆς νέας φορολογίας ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, ἥτις θὰ ἀποφέρῃ δρ. 2,200,000 περίπου καὶ διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν μὴ καταργουμένων ἐξωτερικῶν διαπυλίων τελῶν, ἥτις, ὡς ὑπελόγισα, ἀνέρχεται εἰς 300,000 δρ. περίπου. Ὥστε, ἂν περιορισθῶμεν εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ μέρους τῶν διαπυλίων, τὸ ὁποῖον καταργοῦμεν καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ὀχληρότερον, εὑρίσκομεν αὐτὴν, μεῖον 220,000 δραχμῶν, εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν σιτηρῶν καὶ εἰς τὴν αὔξησιν μέχρι 2½% τῶν διατηρουμένων διαπυλίων τελῶν ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων. Ἐὰν περιορισθῶμεν εἰς τοῦτο, ἐκπληροῦμεν τὴν ἐπιθυμίαν περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, τὴν ὁποίαν ἐκφράζουσιν οἱ κάτοικοι πολλῶν πόλεων καὶ δήμων, χωρὶς ἴσως νὰ μελετήσωσιν ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Οἱ πρόσθετοι δὲ δασμοὶ, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλει τὸ νομοσχέδιον, δικαιολογοῦνται ἐκ τοῦ γενικοῦ καλοῦ, ὅπερ θὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὁ ἐπὶ τῶν δημητριακῶν δὲ καρπῶν, ὅστις ἀναμφισβητήτως θὰ βαρύνῃ τοὺς καταναλωτὰς, δικαιολογεῖται προσέτι καὶ ἐκ γενικωτέρας ἀνάγκης οἰκονομικῆς, ἐκ τῆς ἀνάγκης καὶ τοῦ καθήκοντος, ὅπερ ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς, νὰ προστατεύσωμεν τὴν παραγωγὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν τοῦτο, ὅπως προλάβωμεν κρίσιν ἐπίσης σπουδαίαν, ὅσον καὶ ἡ ἐπελθοῦσα σταφιδικὴ, εὐρυτέραν δ’ αὐτῆς καὶ δυναμένην νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ μεγαλειτέρων καὶ ἀπορωτέρων πληθυσμῶν. Οὐ μόνον ἡ Ἑλλάς, ὅπου ἡ γεωργία ἀτελέστατα ἐκτελεῖται, ἀλλὰ καὶ τὰ μᾶλλον προηγμένα ἔθνη τῆς Εὐρώπης δὲν δύνανται σήμερον νὰ συναγωνισθῶσιν εἰς τὴν παραγωγὴν τῶν σιτηρῶν μὲ τὰς ἀμερικανικὰς χώρας. Εἰς τὰς ἐκτεταμένας καὶ παρθένους ἐκτάσεις τῶν χωρῶν τούτων ἡ παραγωγὴ τῶν σιτηρῶν εἶναι τοσοῦτον ἄφθονος καὶ ὀλιγοδάπανος, ὥστε ταῦτα μεταφερόμενα εἰς Εὐρώπην πωλοῦνται εἰς τιμὰς κατωτέρας τῶν δαπανῶν τῆς παραγωγῆς των ἐν ταῖς εὐρωπαϊκαῖς χώραις. Τοῦτο ἔθεσεν εἰς κίνδυνον τὴν παραγωγὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐν Εὐρώπῃ, ἐγέννησε δὲ ζήτημα, τοῦ ὁποίου εἰς τὰ πλεῖστα εὐρωπαϊκὰ Κράτη ἐπιδιώκεται ἡ λύσις διὰ μέτρων προστατευτικῶν τῆς παραγωγῆς ταύτης. Τὰ μέτρα δὲ ταῦτα δὲν εἶναι μόνον δασμολογικὰ, ἀλλὰ καὶ διοικητικὰ καὶ οἰκονομικὰ, ἐπιβάλλοντα καὶ φροντίδας καὶ θυσίας εἰς τὸ Δημόσιον. Διὰ τοιούτων δὲ μέτρων προσπαθοῦσι πολλὰ τῶν εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν νὰ συντηρήσωσι τὴν παραγωγὴν τῶν σιτηρῶν αὐτῶν, ἥτις εἶναι ἡ βάσις τῆς ὑπάρξεως παντὸς ἔθνους. Ἡ ἀνάγκη δὲ αὕτη ἐπιβάλλεται ἀναμφισβητήτως ἐπιτακτικωτέρα εἰς ἡμᾶς, οἵτινες πολὺ ἀτελέστερον καλλιεργοῦμεν τὴν γῆν. Ὀφείλομεν οὐ μόνον διὰ δασμολογικῶν μέτρων νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν παραγωγὴν τῶν σιτηρῶν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλων διοικητικῶν καὶ νομοθετικῶν, καὶ διὰ θυσιῶν τοῦ Κράτους. Ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν τοῦτο οὐ μόνον ὅπως εὐκολύνωμεν τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν πρόοδον τῆς γεωργίας, ἀλλὰ καὶ ὅπως ἐμποδίσωμεν τὴν ὀπισθοδρόμησιν καὶ κατάπτωσιν αὐτῆς. Εἰσάγομεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ δημητριακοὺς καρποὺς ἀξίας περίπου 30 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, καὶ τοῦτο οὐσιωδῶς συντελεῖ εἰς τὰς οἰκονομικὰς καὶ νομισματικὰς δυσχερείας τῆς χώρας. Ἐὰν δὲ ἐγκαταλείψωμεν εἰς τὴν τύχην της τὴν γεωργίαν ἡμῶν, οὐ μόνον δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ ποσὸν τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῶν, ὅπως ἀπαιτεῖ ἡ οἰκονομικὴ ἀνόρθωσις τοῦ τόπου, ἀλλὰ καὶ θὰ τρέξωμεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν αὐτὸ αὐξάνον, ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τῆς παρ’ ἡμῖν παραγωγῆς δημητριακῶν καρπῶν, πρὸς βλάβην καὶ τῶν γεωργῶν καὶ τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς τῆς χώρας καταστάσεως. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς πλειοτέρας λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι πεπεισμένη περὶ τῆς ἀνάγκης νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ παρ’ ἡμῖν παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ προληφθῇ ἡ ἐκ τῆς ἐγκαταλείψεως αὐτῆς ἐπαπειλουμένη κρίσις.

§73ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἀρκεῖ ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος;

§74ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Δὲν ἐπέρχεται τὸ σκοπούμενον ἀποτέλεσμα διὰ τῆς φορολογίας αὐτῆς.

§75ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἡ γεωργία ἡμῶν, ὡς ὁμολογεῖται παρὰ πάντων τῶν ἀσχολουμένων εἰς αὐτὴν, ἀποδεικνύει δυστυχῶς, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος εἰς τὴν συντήρησιν καὶ ἀνάπτυξιν αὐτῆς, καὶ ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ὑποστηρίξεως αὐτῆς καὶ δι’ ἄλλων μέτρων. Ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι δὲν συζητοῦμεν σήμερον τὸ γεωργικὸν ζήτημα. Δι’ ὅσων εἶπον ἠθέλησα μόνον νὰ δείξω, ὅτι τὸ ἐπιβαλλόμενον πρόσθετον τέλος ἐπὶ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων δημητριακῶν καρπῶν δὲν εἶναι φόρος ἔχων μόνον ταμιευτικὸν σκοπὸν, ἀλλ’ ὅτι ἔχει καὶ ἕτερον δικαιολογητικὸν λόγον, τὴν προστασίαν μιᾶς ἐκ τῶν κυριωτέρων καὶ ἀναγκαιοτέρων παραγωγῶν τῆς χώρας. Ἡ σύμπτωσις τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν καὶ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῶν διὰ φόρου οὕτω δεδικαιολογημένου εἶναι σύμπτωσις εὐτυχής. Νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς αὐτήν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτυγχάνομεν τὴν κατάργησιν ἐπαχθοῦς φορολογίας καὶ τὴν ἀντικατάστασιν αὐτῆς δι’ ἑτέρας χρησίμου. (Διαλογικὴ συζήτησις). Οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοὶ δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῶσιν ὅσον ὑποτίθεται, διότι θὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς πληρωμῆς τοῦ διαπυλίου τέλους, ὅπερ ἐπληρώνετο εἰς βάρος αὐτῶν ἐπὶ τῶν ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον μεταφερομένων δημητριακῶν καρπῶν. Ἡ γενικωτέρα δ’ ὠφέλεια, ἥτις δύναται νὰ προέλθῃ διὰ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς γεωργίας εἰς τὴν βελτίωσιν ἢ καὶ εἰς τὴν μὴ χειροτέρευσιν τῆς νομισματικῆς καὶ οἰκονομικῆς τῆς χώρας καταστάσεως, ἀφορᾷ κυρίως τοὺς πληθυσμοὺς τούτους. Διὰ τῆς συμπτώσεως ταύτης ἐπιτυγχάνομεν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος· καταργοῦμεν διαπύλια τέλη ἀποφέροντα ἔσοδον 2,700,000 δραχμῶν, καὶ ἀντικαθιστῶμεν αὐτὰ διὰ τελῶν ἀποφερόντων ἔσοδον δραχμῶν 2,500,000. Ὑπολείπεται διαφορὰ περίπου 200,000 δραχμῶν, ἥτις κατὰ μέγα μέρος καλύπτεται ἐκ τῶν ἐξόδων καὶ ἐκ τῶν ζημιῶν, εἰς ἃς ὑποβάλλονται σήμερον οἱ δῆμοι διὰ τὰς εἰσπράξεις τῶν καταργουμένων διαπυλίων τελῶν. Ἀλλὰ καὶ τὴν διαφορὰν ταύτην, ἂν θέλωμεν, εὐκόλως δυνάμεθα δι’ οἱουδήποτε ἄλλου μέτρου νὰ καλύψωμεν, καὶ εὕρωμεν οὕτω τὸ ὅλον ποσὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς ζημιουμένους δήμους, ἀναλόγως τῆς εἰς ἕκαστον προσγινομένης ἐλαττώσεως ἐσόδων ἐκ τῶν καταργουμένων τελῶν. Ἀλλ’ ἀντὶ τῆς ἁπλῆς ταύτης λύσεως τοῦ ζητήματος, ἥτις καὶ οὐσιαστικῶς καὶ λογιστικῶς εἶναι ἡ λογικωτέρα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ἐζήτησε νὰ περιπλέξῃ αὐτὸ, παρεμβάλλων καὶ ἕτερα ζητήματα, ἄσχετα πρὸς τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν. Ἀρέσκεται, ὡς γνωρίζομεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς πολυπλόκους συνδυασμούς. Πολλὰ δ’ εἰς διαφόρους ἐποχὰς ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν νομοθετήματα, δεικνύοντα τὴν τοιαύτην αὐτοῦ τάσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐσκέφθη, ὅτι πρέπει νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, ὅπως ἄλλως ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸ Δημόσιον τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ διὰ τὴν ἀστυνομίαν, τὸ ὁποῖον μεγάλας παρουσιάζει καθυστερήσεις. Ἡ σκέψις αὕτη, ἡ καθαρῶς ταμιευτικὴ καὶ ἄσχετος πρὸς τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν, εἶναι ἡ ἀφορμὴ τῶν περιπλοκῶν, αἵτινες παρεμβάλλονται εἰς τὴν ἁπλῆν λύσιν τοῦ ζητήματος. Καταργῶν τὰς εἰσφορὰς, δὲν ἠδύνατο εἰς τοὺς πλείστους τῶν δήμων νὰ εὕρῃ διὰ τῆς ἐπιβαλλομένης ἐμμέσου φορολογίας ποσὸν ἀρκετὸν, ὅπως καλύψῃ τὸ ἐξ αὐτῶν εἰς τὸ Δημόσιον ὀφειλόμενον ποσόν. Κατέφυγεν ἑπομένως εἰς τὴν ἐπιβολὴν νέας φορολογίας, δι’ αὐξήσεως κατὰ 2/10 τῶν φόρων ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. Στηριχθεὶς δ’ ἐπὶ τῆς κατ’ ἄτομον διανομῆς τοῦ προσθέτου τέλους ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων σιτηρῶν, ἐμόρφωσε τὸν συνδυασμὸν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου λαμβάνει τὸ Δημόσιον ὅλα τὰ προσηυξημένα ἔσοδα τῶν τῶν μὴ καταργουμένων ἐξωτερικῶν διαπυλίων, τοῦ προσθέτου τέλους ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, καὶ τῶν προσθέτων 2/10 ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, καταργεῖ τὰς εἰσφορὰς διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ διὰ τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν, ἀποδίδει δὲ εἰς τοὺς δήμους, οἵτινες ἔχουσι σήμερον πλεόνασμα μεταξὺ τῶν ἐκ τῶν διαπυλίων ἐσόδων των καὶ τῶν εἰσφορῶν των, τὸ πλεόνασμα τοῦτο, καὶ χαρίζει τὰς εἰσφοράς των εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἐκ τῆς γενομένης διανομῆς τῶν ἐσόδων, ἅτινα λαμβάνει τὸ Δημόσιον, ἀναλογοῦσι ποσὰ κατώτερα τῶν εἰσφορῶν των. Ἡ ἁπλῆ διατύπωσις τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ πολλῶν ἐκ τῶν οὐσιαστικῶν αὐτοῦ λεπτομερειῶν, δεικνύει τὸ πολύπλοκον αὐτοῦ. Ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ δὲ τούτου προκύπτει τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι ἓν μέρος τῶν δήμων, καὶ ἰδίως οἱ ἀστικοί, λαμβάνουσιν ὅ,τι ἐλάμβανον καὶ ἐκ τῶν διαπυλίων τελῶν ὡς περίσσευμα μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν εἰσφορῶν των, ἄλλοι δὲ ἀπαλλάσσονται τῶν εἰσφορῶν των, χωρὶς νὰ συμψηφίσωσιν εἰς αὐτοὺς οὐδὲν ἐκ τῶν σημερινῶν ἐσόδων των. Τὸ Δημόσιον ἰδιοποιεῖται τὰς ἑξῆς προσόδους· ἐκ τῶν μὴ καταργουμένων διαπυλίων τελῶν, τῶν εἰσπραττομένων ἐν τοῖς τελωνείοις ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, δρ. 1,957,000· ἐκ τῆς ἀφομοιώσεως τοῦ δασμοῦ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων διαπυλίων τελῶν εἰς 2½% δρ. 300,000 περίπου· ἐκ τοῦ προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου δρ. 2,187,000, καὶ ἐκ τῶν προσθετομένων δύο δεκατημορίων ἐπὶ τῶν φόρων ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων δρ. 1,291,000. Ἤτοι ἐν ὅλῳ δρ. 5,735,000...

§76ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοῦ σίτου τὸ εἰσόδημα τὸ ὑπελογίσατε;

§77ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως· ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1893, κατὰ τοὺς κατατεθέντας πίνακας... Ἀπέναντι δὲ τοῦ ἐσόδου τούτου τὸ Δημόσιον καταργεῖ τὰς διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν ἀστυνομίαν εἰσφορὰς ἐκ δρ. 3,700,000 καὶ ἐπιστρέφει 2,187,000 δρ. εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, οἵτινες ἔχουσι λαμβάνειν περίσσευμα μεταξὺ τῶν εἰσφορῶν των καὶ τοῦ σημερινοῦ ἐκ διαπυλίων τελῶν εἰσοδήματός των. Οὕτω δὲ τὸ Δημόσιον καταβάλλει δραχ. 5,888,000 ἀπέναντι δρ. 5,735,000, ἅστινας εἰσπράττει, παριστάμενον ὅτι ζημιοῦται δρ. 152,000. Ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς μικρᾶς ταύτης ζημίας τὸ Δημόσιον θὰ ἔχῃ τὴν ὠφέλειαν τὴν ἐκ τῶν ἐξόδων, ἅτινα δαπανῶσιν οἱ δῆμοι σήμερον πρὸς εἴσπραξιν τῶν μὴ καταργουμένων διαπυλίων τελῶν, καὶ τὴν ἐκ τῆς προσαυξήσεως τῶν εἰσφορῶν ἀναλόγως τῶν νέων φόρων καὶ τελῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὕτη ἡ μόνη ταμιευτικὴ ὠφέλεια τοῦ Δημοσίου. Ἡ σπουδαία αὐτοῦ ὠφέλεια εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τῆς εἰσπράξεως τῶν ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἀστυνομίας εἰσφορῶν, αἵτινες σήμερον σπουδαίας ἀφίνουσι καθυστερήσεις. Ἡ ὠφέλεια ὅμως αὕτη τοῦ Δημοσίου, ἡ πηγάζουσα ἐκ τοῦ περιπλόκου συνδυασμοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ἔχει ὡς ἀντίκρυσμα τὴν ἐπιβολὴν νέων βαρῶν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν ἀδικίαν τῶν ἀστικῶν δήμων, καὶ νέαν ἐξασθένησιν τῆς βάσεως τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν. Εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἡ κοινωνία, ἡ αὔξησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων εἶναι βαρεῖα. Πάντες γνωρίζομεν εἰς ποίαν στενοχωρίαν περιῆλθον οἱ ἰδιοκτῆται οἰκοδομῶν καὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσι τοῦ Κράτους. Τὰ ἐνοίκια ἠλαττώθησαν, κίνδυνος δ’ ὑπάρχει μεγαλειτέρας ἐλαττώσεως αὐτῶν, διότι, ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης πτωχεύσεως τοῦ Κράτους, πλεῖστοί εἰσιν οἱ κατασκευάζοντες νέας οἰκοδομάς, χρησιμοποιοῦντες οὕτω τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον, ἐκποιήσαντες εἴτε μετοχὰς ἑταιριῶν εἴτε χρεώγραφα τοῦ Δημοσίου. Διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν θέλει ἀποβῆ δυσχερὴς ἡ θέσις πλείστων ἰδιοκτητῶν ἀστικῶν κτημάτων, ἰδίως δ’ ἐκείνων, οἵτινες, ὀφείλοντες ἐνυπόθηκα χρέη, δυσκολεύονται νὰ πληρώσωσι καὶ τὸν σήμερον ὑφιστάμενον φόρον. Δυσχερὴς θὰ ἀποβῇ ἐπίσης ἡ θέσις πλείστων ἐπιτηδευματιῶν ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐπ’ αὐτῶν φόρου. Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων δύναται νὰ δώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον ἀνώτερον τοῦ σημερινοῦ αὐτοῦ ἐσόδου, ὄχι ὅμως διὰ τῆς ἀποτόμου καὶ ἐμπειρικῆς αὐξήσεως αὐτοῦ, ἀλλὰ διὰ τῆς ῥιζικωτέρας μεταβολῆς τῶν βάσεων καὶ τῶν ὅρων αὐτοῦ κατὰ τρόπον ἐλαττοῦντα τὰ βάρη τῶν πτωχῶν ἐπιτηδευματιῶν καὶ αὐξάνοντα τὰ τῶν πλουσιωτέρων. Ἐπιβάλλοντες γενικὴν ἐπὶ πάντων τῶν ἐπιτηδευματιῶν αὔξησιν κατὰ 20 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἀφαιροῦμεν παρὰ τῶν πτωχοτέρων ἐπιτηδευματιῶν καὶ αὐτὸν τὸν ἄρτον, καὶ καθιστῶμεν ἀμφίβολον τὴν ἀπόδοσιν τῆς ἐπιβαλλομένης αὐξήσεως. Ἕτερον ἄτοπον, ὅπερ ἐπιφέρει ἡ περιπλοκὴ μετὰ τοῦ ἁπλοῦ ζητήματος τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν καὶ ἄλλων ἀσχέτων ζητημάτων, εἶναι ἡ ἀδικία, ἥτις προσγίνεται εἰς τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς, οἵτινες πρόκειται νὰ καταβάλωσι τὸ πλεῖστον μέρος τῆς νεωστὶ ἐπιβαλλομένης φορολογίας ὡς ἐπιτηδευματίαι, ὡς ἰδιοκτῆται τῶν φορολογουμένων οἰκιῶν καὶ ὡς κυρίως καταναλίσκοντες τὸν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενον σῖτον. Τὸ κυριώτερον δὲ μέρος τῆς φορολογίας ταύτης, ἀνερχόμενον εἰς δρ. 2,000,000, θέλει χαρισθῆ εἰς τοὺς δήμους, τοὺς δωρεὰν ἀπαλλαττομένους τῶν εἰσφορῶν, καὶ οἵτινες ἐλάχιστον θὰ καταβάλωσιν ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης. Δὲν εἶμαι ἐναντίος, ὅπως δοθῇ πᾶσα ὑποστήριξις εἰς τοὺς δήμους τούτους, ὧν οἱ πλεῖστοί εἰσι καθαρῶς ἀγροτικοί. Δὲν θεωρῶ ὅμως δίκαιον νὰ δοθῇ ἡ ὑποστήριξις αὕτη εἰς βάρος ἀποκλειστικῶς τῶν ἀστικῶν πληθυσμῶν. Εὑρίσκω ἐπωφελῆ καὶ δικαίαν τὴν προστασίαν, ἥτις δίδεται εἰς αὐτοὺς διὰ τῆς καταργήσεως τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων τελῶν καὶ διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Τὰ σιτηρὰ παράγουσιν οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοί, οὗτοι δὲ διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων ἀπαλλάσσονται τῶν ἐνοχλήσεων καὶ τοῦ τέλους, τὸ ὁποῖον κατέβαλλον, μεταφέροντες τοὺς καρποὺς αὐτῶν πρὸς πώλησιν εἰς τὰς πόλεις· ὠφελοῦνται δὲ συνάμα καὶ ἐκ τῆς σχετικῆς βελτιώσεως τῶν τιμῶν τῶν σιτηρῶν, ἥτις θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ τέλους ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων. Τὰ πλεονεκτήματα ταῦτά εἰσιν, ὅσον δίκαια, τόσον καὶ σημαντικὰ διὰ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Δὲν εἶναι δὲ μήτε δικαία, μήτε ἀναγκαία ἡ γενναιοδωρία δύο ἑκατομμυρίων εἰς βάρος τῶν ἀστικῶν πληθυσμῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν δύο τούτων ἀτοπημάτων, ὁ περίπλοκος συνδυασμὸς τοῦ νομοσχεδίου ἐπιφέρει καὶ ἓν ἕτερον οὐσιῶδες κτύπημα κατὰ τῆς αὐτοτελείας τῶν δήμων. Διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς μετὰ ταῦτα συγχωνεύσεως αὐτοῦ ἐν τῷ ταμείῳ τοῦ Δημοσίου ἀφῃρέθη ἐκ τῶν δήμων μία ἐκ τῶν συστατικῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν, ἡ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἥτις καὶ ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς καὶ ἐκ ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος ἀνήκει εἰς αὐτούς. Διὰ τοῦ θεσμοῦ δὲ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἀφῃρέθη ἐξ αὐτῶν ἑτέρα ὑπηρεσία, ἡ τῆς τοπικῆς ἀστυνομίας, ἥτις ἐπίσης φύσει καὶ νόμῳ ἀνήκει εἰς αὐτούς. Οὕτω δὲ οἱ δῆμοι ἐστερήθησαν τῶν κυριωτέρων στοιχείων τῆς λειτουργίας καὶ δράσεως αὐτῶν. Ἔμενεν ὅμως ὁ δημοτικὸς χαρακτὴρ τῶν δύο τούτων ὑπηρεσιῶν, διότι οἱ δῆμοι ἐξηκολούθουν διὰ τῶν εἰσφορῶν των νὰ διατηρῶσιν αὐτάς. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δὲ νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ ἐξαλειφθῇ καὶ ἡ τυπικὴ αὕτη προσάρτησις τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων ἀπὸ τῶν δήμων. Δὲν θὰ πληρόνωσιν εἰς τὸ ἑξῆς οἱ δῆμοι τὰς δαπάνας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας. Διαγράφεται ὁ δημοτικὸς αὐτῶν χαρακτὴρ καὶ μεταβάλλονται αὗται εἰς ὑπηρεσίας ἀνηκούσας καὶ οὐσιαστικῶς καὶ τυπικῶς εἰς τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν. Οἱ δῆμοι δὲ μεταβάλλονται εἰς ἁπλοῦς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, ὅπερ θὰ μισθοδοτῇ αὐτοὺς, ὅπως μισθοδοτεῖ τὰς νομαρχίας καὶ λοιποὺς αὐτῶν ὑπαλλήλους. Ὁ σκοπὸς οὗτος τοῦ νομοσχεδίου, ὁ ἐναντίον ῥητῶν τοῦ Συντάγματος διατάξεων καταργῶν τὴν αὐτοτέλειαν τῶν δήμων, φέρει ἐνώπιον ἡμῶν ὁλόκληρον τὸ δημοτικὸν ζήτημα. Ὀφείλομεν δὲ νὰ σκεφθῶμεν, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἔχωμεν δημοτικὰς ἀρχὰς ἐλευθέρως λειτουργούσας, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, ἐκλεγομένας ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ χρησιμευούσας ὡς βάσις τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν, ἢ ἂν τοὐναντίον οἱ δῆμοι πρέπει νὰ μεταβληθῶσιν εἰς ἁπλᾶς διοικητικὰς ἀρχὰς, ἀποτελούσας τὴν τελευταίαν βαθμίδα τῆς διοικήσεως καὶ λειτουργούσας ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας ἐξάρτησιν, ἄνευ οὐδεμιᾶς αὐτοβουλίας καὶ ἀνεξαρτησίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ νὰ παραδεχθῶμεν κατάργησιν τῆς αὐτοτελείας τῶν δήμων, ἂν ἐννοοῦμεν νὰ διεπώμεθα ὑπὸ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, οὗτινος βάσις, ὡς καὶ παντὸς φιλελευθέρου πολιτεύματος, εἶναι ἡ αὐτοτελὴς ὕπαρξις καὶ δρᾶσις τῶν δήμων. Περιστέλλοντες τὴν ἐνέργειαν τῶν δήμων μέχρι καταργήσεως σχεδὸν αὐτῶν, ὡς πράττομεν δι’ ἀλλεπαλλήλων νομοθετημάτων, ἐκμηδενιζόντων αὐτοὺς ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ἀφαιροῦμεν τὴν ἀληθῆ βάσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, καὶ καθιστῶμεν αὐτὸ πολίτευμα νόθον καὶ ἐπιβλαβές. Οὕτω νοθευόμενον τὸ πολίτευμα ἡμῶν, παύει τοῦ νὰ ᾖ πολίτευμα συμβιβάζον τὰ γενικὰ καὶ τοπικὰ συμφέροντα καὶ γνώμας, καὶ μεταβάλλεται εἰς πολίτευμα στηριζόμενον ἐπὶ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν στενῶν καὶ ἀτομικῶν συμφερόντων, εἰς πολίτευμα καθαρᾶς συναλλαγῆς καὶ συνεταιρισμοῦ τοιούτων συμφερόντων. Εἰς τοιαύτην δὲ περίπου θέσιν περιῆλθε παρ’ ἡμῖν ἡ λειτουργία τοῦ πολιτεύματός μας. Ἡ τοιαύτη δ’ αὐτοῦ λειτουργία οὐσιωδῶς συνετέλεσεν, ἵνα περιέλθῃ ἡ χώρα εἰς τὴν σημερινὴν οἰκτρὰν θέσιν καὶ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς. Ἡ ἐξάλειψις τῆς αὐτοτελοῦς δράσεως τῶν δήμων κατέστησε τοὺς Βουλευτὰς δούλους τῶν κομματαρχῶν, καὶ ὑπέταξε τὸν σχηματισμὸν καὶ τὴν συντήρησιν τῶν Κυβερνήσεων εἰς τὴν ἱκανοποίησιν στενῶν, συνήθως δὲ καὶ εὐτελῶν συμφερόντων. Τὰ γενικὰ συμφέροντα σπανίως ὁδηγοῦν τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ζωηρὸν δὲ παράδειγμα τούτου ἔχομεν τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν καὶ τὸ ζήτημα, ὅπερ τὴν στιγμὴν αὐτὴν συζητοῦμεν. Ταῦτα εἶχον ῥιφθῇ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, ἐπανῆλθον δ’ ἐνώπιον ἡμῶν, διότι Βουλευταὶ, ἀναγκαῖοι εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, ἀτομικῶς ἐπίεσαν καὶ ἐξηνάγκασαν εἰς τοῦτο τὴν Κυβέρνησιν. Χείρονα δ’ ἔσονται τ’ ἀποτελέσματα, ἂν ἐξακολουθῶμεν βαδίζοντες ἀπὸ νοθεύσεως εἰς νόθευσιν τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν καὶ ὑποσκάπτοντες τὰς βάσεις αὐτοῦ, ὡς πράττομεν καὶ διὰ τῆς καταργήσεως τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν. Οὕτω βαδίζοντες, δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ζήτημα: ποῖον εἶναι τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διέπῃ τὴν χώραν; Εἰς τὴν κατάστασιν δὲ, εἰς ἣν εὑρίσκεται σήμερον ἡ χώρα, κατάστασιν, ἥτις ἐνέχει ἀληθεῖς κινδύνους, καὶ ὑλικοὺς καὶ ἠθικοὺς, πᾶν ἄλλο πρέπει νὰ ἐπιζητῶμεν ἢ τὴν ἔγερσιν τοιούτου ζητήματος. Πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ μὴ ὑπονομεύσωμεν τὸ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει καὶ τὸ ὁποῖον, εἰλικρινῶς ἐφαρμοζόμενον, δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν καὶ τὴν πρόοδον τῆς Ἑλλάδος. Ταῦτά εἰσι, Κύριοι, τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα πηγάζουσιν ἐκ τοῦ συζητουμένου νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον, ἂν δὲν ἐπεδίωκε τὴν περιπλοκὴν ζητημάτων ξένων καὶ ἀσχέτων πρὸς τὴν κατάργησιν τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων τελῶν, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποβῇ ὠφέλιμον καὶ εὐεργετικὸν διὰ τὴν χώραν. Ἡ Βουλὴ θὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀληθῶς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, ἐὰν ψηφίζουσα τὴν κατάργησιν τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων τελῶν ἁπλοποιήσῃ καὶ περιορίσῃ αὐτὴν ἐντὸς τῶν ἀναγκαίων ὁρίων τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν ἐξ αὐτῶν προσόδων διὰ τῶν ἐπιβαλλομένων νέων ἐμμέσων τελῶν. Διανέμοντες τὸ προιὸν τῶν νέων τελῶν ἐπὶ τῶν σιτηρῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν διαπυλίων ἀναλόγως τῶν ἐσόδων, τῶν ὁποίων στερεῖται ἕκαστος δῆμος ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων, λύομεν ἐπωφελῶς τὸ ζήτημα. Ἀναμιγνύοντες ὅμως ἐν αὐτῷ καὶ τὴν κατάργησιν τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων, περιπλέκομεν καὶ καταλήγομεν εἰς ἐπαχθῆ καὶ ἐπιβλαβῆ λύσιν. Ἄν θέλωμεν νὰ ἐξέλθωμεν τῆς τοιαύτης αὐτοῦ ἐπόψεως, τῆς ταμιευτικῆς, ἄλλως πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν θεμάτων, ἅτινα ἀναμιγνύονται μετὰ τοῦ κυρίου σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν θέλω νὰ προτείνω τι διὰ τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν, διότι ὑπάρχουσιν ἀκόμη πολλοί, πιστεύοντες ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν χώραν· ὁ θεσμὸς τῆς ἀστυνομίας ταύτης εἶναι καταδεδικασμένος νὰ συγχωνευθῇ ταχέως μὲ τὸν τῆς γενικῆς ἀστυνομίας τοῦ Κράτους, ταχέως δὲ θὰ ἴδωμεν τὴν ἀστυφυλακὴν ἀποῤῥοφωμένην ὑπὸ τῆς χωροφυλακῆς. Ἡ δὲ δημοτικὴ ἀστυνομία, ἡ ὁποία δὲν ἀντικατεστάθη, ἀλλ’ ἀνεστάλη, θὰ ἐπανέλθῃ πάλιν, ἐπιβαλλομένη ἐκ τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας καὶ τῶν δήμων, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ θεραπεύσῃ ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία. Τὸ ζήτημα ὅμως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ὡριμώτερον. Ἄν δὲ πρόκηται σήμερον νὰ τὸ θίξωμεν, ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν αὐτό. Πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσωμεν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ νόμος τοῦ 1887, ὁ σχηματίσας τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἡ παρακολουθήσασα αὐτὸν συγχώνευσις τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Ἡ ἐναντίον ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος ἀφαίρεσις τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἀπὸ τῶν δήμων, οὐχὶ μόνον δὲν ὠφέλησεν αὐτὴν, ἀλλὰ θεμελιωδῶς τὴν ἔβλαψε. Πρὸ τοῦ 1887 ὑπῆρχον δημοδιδάσκαλοι καὶ γραμματοδιδάσκαλοι τόσον καλοὶ ἢ κακοὶ, ὅσον καὶ σήμερον, ἀλλ’ οἵτινες ἠσχολοῦντο εἰς τὸ ἔργον αὑτῶν, διότι ἐγνώριζον ὅτι μόνον ἱκανοποιοῦντες τὰς κοινότητας καὶ τοὺς γονεῖς τῶν τέκνων, ἅτινα ἐδίδασκον, ἠδύναντο νὰ διατηρῶσι τὰς θέσεις των. Ὅπου ὑπῆρχον δημοτικὰ σχολεῖα ἢ γραμματοδιδασκαλεῖα, ἐδίδασκον οἱ διοριζόμενοι δημοδιδάσκαλοι ἢ γραμματοδιδάσκαλοι. Σήμερον ὅμως ἐκ τῶν 3,500 περίπου δημοδιδασκάλων καὶ γραμματοδιδασκάλων οἱ ἡμίσεις ἴσως δὲν εἶναι εἰς τὰς θέσεις των, διότι διορίζονται κυρίως, ὅπως λαμβάνωσι τὸν μισθόν των, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον, ὅπως μένωσιν εἰς τὰς θέσεις των καὶ διδάσκωσι. (Διαλογικὴ συζήτησις). Δὲν ἐργάζονται σήμερον οὗτοι, ὅπως ἱκανοποιήσωσι τὰς κοινότητας καὶ τοὺς γονεῖς τῶν τέκνων, ἅτινα διδάσκουσιν, ἀλλ’ ὅπως ἐξυπηρετῶσι τὸν διορίζοντα αὐτοὺς Βουλευτὴν ἢ κομματάρχην. Ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις περιῆλθεν οὕτως εἰς κατάστασιν χείρονα τῆς πρὸ τοῦ 1887. Γνωρίζω ὅτι δημοδιδάσκαλοι ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους δὲν ἔθεσαν τὸν πόδα εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον, καὶ ὅτι πλεῖστοι γραμματοδιδάσκαλοι διορισθέντες ἀσχολοῦνται εἰς τὰ ἰδιαίτερα αὐτῶν ἔργα, ἀντὶ νὰ περισυλλέξωσι καὶ διδάξωσι τοὺς μαθητὰς τοῦ χωρίου, εἰς τὸ ὁποῖον διωρίσθησαν. Ἡ οὕτω δὲ καταπεσοῦσα δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, μεταβιβασθεῖσα εἰς τὸ Κράτος, ἐπέφερεν αὔξησιν ἀνωτέραν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου εἰς τὰς δαπάνας τὰς ἐνεργουμένας πρότερον ὑπὲρ αὐτῆς παρὰ τε τῶν δήμων καὶ παρὰ τοῦ Δημοσίου. Ἂν θέλωμεν νὰ θίξωμεν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ τὸ ζήτημα τῶν εἰσφορῶν, καὶ ἰδίως τῆς ἀφορώσης εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἄλλως πρέπει νὰ λύσωμεν αὐτό. Πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὰς διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν εἰσφορὰς καὶ νὰ ἀποδώσωμεν πάλιν εἰς τοὺς δήμους τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῆς, ὅπως οὗτοι ἐκτελῶσιν αὐτὴν ἐν συμπράξει μεθ’ ἑκάστης κοινότητος καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών των. Ἡ κεντρικὴ δ’ ἐξουσία πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν καθοδήγησιν καὶ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων τῶν δήμων καὶ εἰς τὴν ἀρωγὴν καὶ βοήθειαν τῶν πτωχοτέρων ἐξ αὐτῶν. Θὰ ἔχωμεν οὕτως οἰκονομίαν εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Δημοσίου δύο περίπου ἑκατομμυρίων, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἥμισυ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ὑποστήριξιν τῶν πτωχοτέρων δήμων καὶ πρὸς σχηματισμὸν εἰδικῆς ὑπηρεσίας ἐπιβλέψεως καὶ καθοδηγήσεως τῶν δήμων, καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ νὰ μείνῃ ὡς ἐπωφελὴς οἰκονομία τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς δὲ τὸ λεχθὲν προχθὲς ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ δῆμοι ἀπέδειξαν ἀνικανότητα εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἔργων αὐτῶν καὶ εἰς τὴν ἀπόλαυσιν τῆς αὐτοτελείας των. Ἂν ὑπάρχῃ ἀνικανότης ἀπὸ μέρους τῶν δήμων, ὑπάρχει μεγαλειτέρα τοιαύτη ἀπὸ μέρους τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, ἥτις μήτε ἐπέβλεψε, μήτε καθωδήγησεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των. Ἡ ἀνικανότης δὲ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἀπεδείχθη τρανότερον, ἀφ’ ὅτου αὕτη ἀνέλαβεν αὐτὴν καὶ τὴν κατέῤῥιψεν εἰς οἷον εὑρίσκεται σήμερον σημεῖον, ὑποτάξασα αὐτὴν καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὴν κομματικὴν συναλλαγήν. Ἀνέφερον ταῦτα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, οὐχὶ ὅπως προτείνω τὴν ἐπωφελῆ δι’ αὐτὸ λύσιν, ἀλλ’ ὅπως δείξω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα περιπλέκονται μὲ τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν, κακῶς λύονται διὰ τῆς περιπλοκῆς ταύτης. Ἄλλη πρέπει νὰ ἐπέλθῃ λύσις αὐτῶν. Ἀλλὰ μὲ τὰς πλάνας, αἵτινες ἐπικρατοῦσι σήμερον εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν, δὲν εἶναι δυστυχῶς δυνατὴ ἡ παραδοχὴ προτάσεως ἐπωφελῆ σκοπούσης λύσιν. Διὰ τοῦτο περιορίζω τὴν πρότασίν μου εἰς τὴν ἁπλοποίησιν τοῦ συζητουμένου νομοθετήματος καὶ τὸν περιορισμὸν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ ἐντὸς τῶν ἀναγκαίων ὁρίων τῆς καταργήσεως τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων τελῶν καὶ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῶν διὰ τῶν τελῶν, ἅτινα παρὰ πάντων θεωροῦνται ὡς δίκαια καὶ ἐπωφελῆ. Ἂν θελήσωμεν νὰ ἐξέλθωμεν τῶν ὁρίων τούτων καὶ ψηφίσωμεν τὸν ἐπαχθῆ συνδυασμὸν τοῦ νομοσχεδίου, θέλομεν πράξει ἔργον, τὸ ὁποῖον θέλει ἐπιφέρει ἓν ἕτερον κτύπημα εἰς τὴν βάσιν τῆς εἰλικρινοῦς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν, καὶ τὸ ὁποῖον θέλει ἐγείρει τὴν ἀγανάκτησιν τῶν ἀστικῶν πληθυσμῶν καὶ διὰ τὴν ἀδικίαν, ἥτις προσγίνεται εἰς αὐτοὺς, καὶ διὰ τὰ ἀδικαιολόγητα βάρη, τὰ ὁποῖα προστίθενται ἐπ’ αὐτῶν. Τοιοῦτο δὲ ἔργον δὲν θὰ ἦναι ἐπωφελὲς καὶ βιώσιμον, ἀλλὰ θὰ ἀναγκάσῃ πᾶσαν Κυβέρνησιν, ἥτις—ἐλπίζω ταχέως—θὰ διαδεχθῇ τὴν παροῦσαν, νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ῥιζικὴν αὐτοῦ μεταῤῥύθμισιν.

§78Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ἀναγκαῖον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἀνεκοίνωσε λογιστικά τινα συμπεράσματα, ἅτινα, ἂν εἶχον ὅπως παρέστησεν αὐτὰ ὁ κ. Βουλευτής, ἠδύναντο ἴσως νὰ δικαιολογήσωσι τὸ σύστημα, ὅπερ αὐτὸς ἀνέπτυξε, διότι ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης γνώμην, καθ’ ἣν οὐδεμία ἀνάγκη ὑπαγορεύει τὸ πολυσύνθετον σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὅτι θὰ ἤρκει ἡ ἐπιβολὴ τοῦ προσθέτου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ ἡ κατανομὴ αὐτοῦ εἰς τοὺς δήμους πρὸς ἀναπλήρωσιν τῆς καταργουμένης δημοτικῆς προσόδου ἐκ τῶν διαπυλίων ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς. Τοῦτο, νομίζω, ὑπεστήριξεν ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτής. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν τοὺς ἀριθμοὺς, ἵνα ἴδωμεν ἂν τὰ πράγματα ἔχωσιν ὅπως οὗτος παρέστησεν αὐτὰ, καὶ ἂς ἐξετάσωμεν αὐτὰ πρῶτον ἐν αὐτῇ τῇ παραστάσει τῶν ἀριθμῶν καὶ ἔπειτα ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῶν ἀριθμῶν. Ἐκ τῶν ἀριθμῶν καθ’ ἑαυτοὺς ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησεν, ὅτι ἐκ σίτου θὰ ἔχωμεν πρόσοδον ἐκ τῶν πεντήκοντα ἑκατοστῶν τοῦ νῦν ἰσχύοντος δασμοῦ 2,300,000 δραχμῶν. Παρέστησε προσέτι ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἡ ζημία τῶν δημοτικῶν ταμείων ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς διαπυλίων θὰ ἦναι 2,700,000 δραχμῶν. Δὲν νομίζω τοῦτο ἐντελῶς ἀκριβές· ἀκριβέστερος εἶναι ὁ ὑπολογισμὸς, καθ’ ὃν τὰ καταργούμενα διαπύλια ἀθροίζονται ἐν συνόλῳ σχεδὸν εἰς 5,000,000, ἐξ ὧν, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν 2,000,000 ἀναγομένων εἰς τὰ ἐξωτερικὰ διαπύλια, μένουσι σχεδὸν 3,000,000, ἀναγόμενα εἰς τὰ καταργούμενα ἐσωτερικὰ διαπύλια.

§79ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ποῦ στηρίζετε αὐτοὺς τοὺς ὑπολογισμούς σας;

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς ἀπαντήσω τώρα εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ἵνα μὴ διακοπῇ ἡ σειρὰ, καὶ κατόπιν λέγω ποῦ στηρίζονται οἱ ὑπολογισμοὶ, ἂν καὶ τὸ εἶπον κατὰ τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς λοιπὸν ὑπολογίζει εἰς 2,700,000 τὴν ζημίαν τῶν δημοτικῶν ταμείων ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων, ἀντὶ τῶν κατ’ ἄλλους ὑπολογισμοὺς 3,000,000. Ἀλλὰ παραδέχομαι, ὅτι καὶ οἱ ὑπολογισμοὶ οὗτοι δὲν παρέχουσιν ἐχέγγυα ἀκριβείας πλήρους, διότι ἐν πολλοῖς στηρίζονται εἰς πληροφορίας καὶ οὐχὶ εἰς ἐπίσημα στατιστικὰ δεδομένα, κανονικὴν ὑποστάντα ἐξέλεγξιν. Δὲν προκύπτει ἐκ διαδικασίας οἱασδήποτε ἡ διάκρισις τῶν προσόδων ἐκ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἐκ τῶν ἐξωτερικῶν διαπυλίων, ἀλλ’ ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰδήσεων, ἃς συνέλεξεν ἡ τελωνειακὴ καὶ ἡ διοικητικὴ ὑπηρεσία καὶ ἐξήλεγξεν ἐκ τῶν ἐνόντων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Δύνανται ἄρα νὰ ὑπάρχωσι διαφοραὶ καὶ ἐπὶ πλέον τῶν 3,000,000 καὶ ἐπὶ ἔλαττον τῶν 3,000,000, ἑπομένως, καὶ ἂν ὑπολογίσωμεν εἰς 2,700,000 δραχμῶν, ὡς εἶπεν ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, τὴν ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων ζημίαν τῶν δημοτικῶν ταμείων...

§81ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ λέγει ἡ ἔκθεσις.

§82ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. ἡ ἐκ τῶν προσθέτων ποσοστῶν ἐπὶ τοῦ σίτου πρόσοδος ἐκ δραχμῶν 2,300,000 ὑπολείπεται τῆς ζημίας ταύτης, ἀναπληρωτέας ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, κατὰ δραχμὰς 400,000. Ἀλλὰ καὶ ταύτας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης παρέστησεν ὡς ἀναπληρουμένας τὸ πλεῖστον ἐκ τῆς ὠφελείας, ἣν ἀρύεται τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ τῆς ὁμοιομόρφου ἐπιβολῆς δημοτικῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων πρὸς 2 καὶ 50%, ἐνῷ ἡ φορολογία σήμερον κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἶναι 2 καὶ 50%, εἶναι δὲ ἔν τισι δήμοις 2%, καὶ ἐν ἄλλοις δήμοις ὀλίγῳ κατωτέρα ἐπὶ εἰδῶν τινων, ἐξαιρετικῶς.

§83ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μόνον εἰς 28 δήμους.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω, κύριε Βουλευτὰ, ὅτι ταῦτα εἶναι κατώτερα τῆς εὐφυΐας σας, διότι γινώσκετε καλῶς, ὅτι οἱ 28 δῆμοι ὁμοῦ δὲν ἰσοφαρίζουσι πρὸς τὸ ¼ ἢ τὸ ⅛ τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Ἄλλως τε δὲν πρόκειται ἤδη νὰ συζητήσω περὶ τῶν ἀριθμῶν· πρόκειται νὰ ἐκθέσω τοὺς ἀριθμοὺς κατὰ τὰς παραστάσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ἄνευ σκοποῦ ἵνα ἀποδείξω τοῦτο μᾶλλον ἢ ἐκεῖνο. Τὴν ἐκ τῆς ἐπὶ πλέον διαφορᾶς ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου ὑπελόγισεν εἰς 300,000 δραχμῶν ὁ κ. Βουλευτής. Ἐλαχίστη ἄρα ὑπολείπεται ζημία τῷ Δημοσίῳ κατὰ τὸν κ. Βουλευτήν. Οἱανδήποτε καὶ ἂν ἔχω ἐγὼ γνώμην περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς ζημίας τοῦ Δημοσίου, περὶ τούτου ἤδη δὲν πρόκειται· μοὶ ἀρκεῖ ἡ ἐξακρίβωσις, ὅτι καὶ κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν αἱ εἰσπράξεις τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ τῶν προσθέτων ποσοστῶν ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ ἐκ τῶν ἐπὶ πλέον εἰσπραχθησομένων ἐκ τῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοτικῶν φόρων πάντως δὲν ὑπερβαίνουσι τὰ ἐξ αὐτοῦ ἀποδοτέα εἰς τοὺς δήμους εἰς ἀναπλήρωσιν τῆς καταργουμένης προσόδου αὐτῶν ἐκ τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων. Ἐκ τῆς ἀφετηρίας ταύτης ὁρμώμενος ὁ κ. Βουλευτής, παριστᾷ τὴν κατάργησιν τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων ὡς μηδεμίαν συνεπαγομένην δυσχέρειαν, ἀφοῦ τὴν ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς προσόδου αὐτῶν ζημίαν τῶν δημοτικῶν ταμείων ἀναπληροῖ σχεδὸν ὁλοσχερῶς ἡ ἐκ τῶν προσθέτων πέντε δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ σίτου πρόσοδος, ἐπιπροστιθεμένη εἰς τὴν ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν διαπυλίων ἐπὶ πλέον πρόσοδον. Ἐδῶ, νομίζω, ὁ κ. Βουλευτὴς παρέλειψεν ἐν τῇ παραστάσει αὐτοῦ ἕνα παράγοντα· παρέλειψε τὴν παράστασιν, ὅτι τὰ ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων ὑστερήματα τῶν δημοτικῶν ταμείων, ὧν ζητεῖται ἡ ἀναπλήρωσις, δὲν ἀποτελοῦσιν ἑνιαῖον ὅλον, ἀλλὰ κατανέμονται εἰς τοὺς διαφόρους δήμους, ἀλλοῦ μὲν ἐν μείζονι, ἀλλοῦ δὲ ἐν ἐλάσσονι ἀναλογίᾳ, ἔν τισι δὲ δὲν ὑφίστανται· ἑπομένως πρέπει νὰ ἀναπληρωθῶσι τὰ ἐν μείζονι ἀναλογίᾳ ὑστερήματα δι’ εἰσφορᾶς τῶν δημοτικῶν ταμείων, παρ’ οἷς δὲν ὑπάρχει ὑστέρημα, ἢ ὧν τὸ ὑστέρημα διατελεῖ ἐν ἀναλογίᾳ ἐλάσσονι. Ἀλλ’ ἂν τὰ πρόσθετα ποσοστὰ μόλις ἐξαρκοῦσιν εἰς ἀναπλήρωσιν τῶν ὑστερημάτων ἐν τῷ συνόλῳ, ἡ κατανομὴ αὐτῶν εἰς τοὺς δήμους ἐπὶ τῇ ἀνηκούσῃ εἰς ἕκαστον ἀναλογίᾳ δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀναπλήρωσιν τῶν ὑστερημάτων τῶν δήμων, ἐφ’ ὅσον ταῦτα εἶναι ἀνώτερα τῆς ἀναλογίας. Ἐν τούτῳ ἀκριβῶς κεῖται ὁλόκληρον τὸ ζήτημα. Ὀφείλομεν νὰ ἀναπληρώσωμεν ὑστερήματα δήμων τινῶν, καὶ ἂς λάβωμεν ἀνὰ χεῖρας τοὺς πίνακας, ἵνα ἐκλέξωμεν εἰς παράδειγμα τὰ σπουδαιότερα. Ἀμέσως ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ πίνακος ἔχομεν τὰ σπουδαιότερα, τὰ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὰ τοῦ Πειραιῶς. Τὸ ταμεῖον τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς διαπυλίων ζημιοῦται 520,000 δραχ. κατὰ σημειώματα τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν· 325,000 δρ. ζημιοῦται ὁ δῆμος Πειραιῶς· ἑπομένως οἱ δύο ὁμοῦ δῆμοι ζημιοῦνται 845,000 δραχμῶν. Ἡ ζημία αὕτη πρέπει νὰ ἀναπληρωθῇ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀναπληροῖ τὴν ζημίαν ταύτην εὐθὺς διὰ τῆς προσόδου ἐκ τῶν προσθέτων ποσοστῶν ἐπὶ τοῦ σίτου, τουτέστιν ἐκ τῆς ἐπὶ πλέον διαφορᾶς τῶν 50 ἑκατοστῶν καὶ ἐκ τῶν προσθέτων ποσοστῶν ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν διαπυλίων. Ἀλλ’ ὁ δῆμος Ἀθηναίων εἰσπράττει ἤδη ἐπὶ τῶν διαπυλίων 2%, ὥστε ἐντεῦθεν οὐδὲν ἀντισήκωμα· ἐν Πειραιεῖ ἀσήμαντον θὰ ἦναι τὸ ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου ἀντισήκωμα, διότι ἐκεῖ ὁ ἔμμεσος δημοτικὸς φόρος ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῷ ὅρῳ τῶν 2,50%, παραλλάσσει ὅμως ἐξαιρετικῶς ὡς πρός τινα εἴδη ἐπὶ ἔλαττον μέχρι κατωτάτου ὅρου 85 τοῖς χιλίοις. Ὥστε ἐλαχίστη εἶναι ἡ πρόσοδος ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου, ἐφ’ ᾗ δύναται νὰ ὑπολογίσῃ ὁ ζητῶν τὰ πρὸς ἀναπλήρωσιν τῆς ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων ζημίας τῶν δύο δημοτικῶν ταμείων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἔχομεν λοιπὸν πρὸ ἡμῶν ἐλάχιστα μεμειωμένον τὸ ὑστέρημα τῶν 845,000 δραχμῶν καὶ ἀναπληρωθησόμενον κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν διὰ τοῦ προσθέτου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου. Ἀλλὰ τὴν πρόσοδον τὴν ἐκ τοῦ προσθέτου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου τῶν 50% πῶς θέλομεν κατανείμει; Ἐδῶ χωρεῖ ἐκτίμησις τοῦ ὑπολογίζοντος, δύναται ἄρα ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ὑπολογίζῃ ἐπὶ γνώμῃ περὶ τοῦ μέτρου τῆς κατανομῆς διαφόρῳ τῆς ἐμῆς ἢ τῆς γνώμης ἄλλων, μὴ συναδούσης τυχὸν οὔτε πρὸς τὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ οὔτε πρὸς τὴν ἐμήν. Ἐγὼ πρεσβεύω, ὅτι ὁ πρόσθετος δημοτικὸς δασμὸς τῶν 50 ἑκατοστῶν ἐπὶ τοῦ σίτου ἀνήκει ἐν δικαιοσύνῃ εἰς τὰ δημοτικὰ ταμεῖα κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ τῶν δήμων. Ὁ σῖτος, ὡς εἶδος πρώτης ἀνάγκης, καταναλίσκεται ὑπὸ τοῦ πλήθους ἐν μέτρῳ ἀνωτέρῳ ἢ ὑπὸ τῶν εὐπορωτέρων· τὸν ἐπὶ τοῦ σίτου ἄρα φόρον ὀφείλομεν νὰ ὑπολογίσωμεν ὡς ἀποτινόμενον ὑπὸ τῶν κατοίκων τῆς χώρας ἐπὶ τῷ μέτρῳ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν διαμερισμάτων αὐτῆς, ἐπὶ τῷ αὐτῷ ἄρα μέτρῳ κατανεμητέα καὶ ἡ ἐκ τοῦ φόρου πρόσοδος. Δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι παραλλαγαί τινες τοπικαὶ, διότι ἐν σιτοφόροις διαμερίσμασιν ἡ φορολογία λόγῳ εἰσερχομένου ἔξωθεν σίτου θὰ ἦναι κατωτέρα τῆς κατὰ μέσον ὅρον φορολογίας ἐν διαμερίσμασι μὴ σιτοφόροις καὶ ποριζομένοις πάντα τὸν πρὸς τὴν ἐπιτόπιον κατανάλωσιν σῖτον ἔξωθεν, ἀλλὰ πάλιν οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ τῶν μὴ παραγόντων σῖτον διαμερισμάτων εἰσφέρουσι λόγῳ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου πλείονα τοῦ μέτρου τῆς εἰσφορᾶς τῶν ἀστικῶν πληθυσμῶν. Ἡ ἐν τῷ συνόλῳ ἄρα ἐξέτασις τοῦ θέματος καταλήγει, νομίζω, εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι μέτρον δικαιοσύνης εἶναι ἡ κατανομὴ τῆς προσόδου κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κατανομῆς ταύτης ὑπολογίζοντες, ὅσῳ καὶ ἂν προσπαθήσωμεν νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποτέλεσμα κατὰ τὸ σύστημα τοῦ κ. Βουλευτοῦ, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναπληρώσωμεν ὑστέρημα προσεγγίζον εἰς 845,800 δραχμάς. Ἐκ τῆς προσόδου τοῦ προσθέτου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου, κατανεμομένης κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ, ἔχομεν ἀναλογούσας εἰς τοὺς δήμους Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς 148,000 δραχμάς· ἑπομένως, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς προσόδου ταύτης, ἀποδιδομένης εἰς τοὺς δήμους ἐν δικαίᾳ ἀναλογίᾳ, τουτέστιν ἄνευ εἰσφορᾶς τῶν ἀπορωτέρων κατοίκων τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῶν εὐπορωτέρων κατοίκων τῶν δύο τούτων δήμων, ἔχομεν ὑπόλοιπον ὑστερήματος σχεδὸν 696,000 δραχμῶν, ἀναμένον τὴν ἀναπλήρωσιν. Ἀλλ’ ἔστω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ὀρθῶς πρεσβεύει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατανείμωμεν τὸν πρόσθετον δασμὸν ἐπὶ τοῦ σίτου κατὰ κεφαλὴν ἀδιακρίτως, ἔστω ὅτι εἰς τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς πρέπει νὰ κατανείμωμεν αὐτὸν ἐπὶ τῷ διπλασίῳ, εἰς δὲ τοὺς ἀγροτικοὺς, καὶ ἰδίως τοὺς τῶν δήμων, οἵτινες παράγουσι σῖτον, πρέπει νὰ ἀπονείμωμεν κατώτερον τοῦ μέσου ὅρου μερίδιον ἐκ τῆς προσόδου ταύτης· καταλογιζομένων ἄρα ἐπὶ τῷ διπλασίῳ τῶν ἀποδοτέων εἰς τοὺς δήμους Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς, ποῖον ἔσται τὸ ἀποτέλεσμα; ὅτι ἀπὸ τῶν 696,000 δραχμῶν θ’ ἀφαιρεθῶσιν 148,000 δραχμαὶ, θὰ ὑπολειφθῶσι δὲ 550 περίπου χιλιάδες δραχμῶν, μὴ ἀναπληρούμεναι ἐκ τῶν προσθέτων ποσοστῶν ἐπὶ τοῦ σίτου, καὶ ἀποδοθησόμεναι ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς τὸ δημοτικόν· διότι βεβαίως ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν φρονεῖ, ὅτι εἶναι ἀνεκτὸν σήμερον οἱ δῆμοι Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς, καὶ μάλιστα ὁ δῆμος Ἀθηναίων, νὰ στερηθῶσιν οὐδὲ μιᾶς δραχμῆς ἐκ τῶν κατὰ τὰ κείμενα προσόδων αὐτῶν· τοὐναντίον πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ αὐξήσεως τῶν προσόδων τούτων. Ἔχομεν λοιπὸν, κατὰ τὸ σύστημα τοῦ κ. Βουλευτοῦ, καὶ ἐὰν ἐπὶ τῷ διπλασίῳ καταλογίσωμεν τὴν ἀναλογίαν ἐπὶ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν κατοίκων τῶν δήμων τούτων ἐν τῇ διανομῇ τῆς προσόδου ἐκ τῶν προσθέτων δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ σίτου, ἔχομεν ὑστέρημα 550 περίπου χιλιάδων δραχμῶν, ὅπερ τὸ σύστημα αὐτοῦ δὲν ἀναπληροῖ. Οὗτος ὑπῆρξεν ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐδέησε νὰ καταφύγωμεν εἰς συνδυασμὸν τῆς προσόδου ἐκ τοῦ σίτου πρὸς ἑτέραν πρόσοδον ἀντλουμένην ἀμέσως· ἐν δήμῳ, οὗτινος τὸ ὑστέρημα προώριστο ν’ ἀναπληρώσῃ. Προκειμένου νὰ ἀναπληρωθῇ ὑστέρημα ἐν τοῖς ταμείοις τῶν δήμων Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς, τίνες πρέπει νὰ φέρωσι τὸ βάρος τῆς ἀναπληρώσεως; βεβαίως ὄχι οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ τῆς χώρας· πρέπει νὰ ἀναπληρώσωσι τὸ ὑστέρημα αὐτοὶ οὗτοι, ὁ δῆμος τῶν Ἀθηναίων καὶ ὁ δῆμος τοῦ Πειραιῶς. Ποῦ θὰ ἀντλήσωσιν οὗτοι τὰ πρὸς τὴν ἀναπλήρωσιν; Δῆμος ἀστικὸς—διότι ἐν τοῖς ταμείοις τῶν ἀστικῶν δήμων παρουσιάζονται τὰ ὑστερήματα ταῦτα—δῆμος ἀστικὸς δὲν δύναται νὰ ἀρυσθῇ εὐχερέστερον ἀλλαχοῦ ἢ ἐν ἐπιπροσθέτοις φόροις ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τὰ πρὸς τὴν ἀναπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ. Ἐπιβάλλει ἄρα τὸ νομοσχέδιον πρόσθετον φορολογίαν πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ ὑστερήματος διὰ προσθέτων ποσοστῶν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων· ἡ δ’ ἐκ τῶν δύο προσθέτων δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων πρόσοδος ἐν μὲν ταῖς Ἀθήναις εἶναι δραχμαὶ 460,000, ἐν Πειραιεῖ δὲ 122,000, ἐν ἀμφοτέροις ἄρα τοῖς δήμοις 582 χιλιάδες δραχμῶν. Κατὰ τοῦ προσθέτου τούτου φόρου ἐξηγέρθη ὁ κ. Βουλευτὴς, ὡς μὴ ἀναγκαίου· ἰδοὺ ἐγὼ, εἶπε, παρουσιάζω σύστημα ἀπαλλάττον τοὺς δήμους τῆς ἀνάγκης τῶν προσθέτων τούτων φόρων, ἢ ἄλλων φόρων, ἀντικαθιστώντων αὐτοὺς, οἵτινες ἄλλως θὰ ἦσαν οἱ μόνοι ἀποδεκτοὶ, ἂν ἦσαν ἀναγκαῖοι· ἀλλ’ ἰδοὺ παρουσιάζω σύστημα ἐπιτρέπον, ὅπως ἐγκαταλειπομένων τῶν πολυσυνθέτων ἐπινοημάτων τοῦ νομοσχεδίου, ἐπιτευχθῇ ἡ κατάργησις τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων ἐπὶ μόνῳ τῷ ἀντισηκώματι τῶν προσθέτων δασμῶν. Ἀλλὰ πῶς ἐπιτυγχάνεται ἡ κατάργησις αὕτη ἐν τοῖς δήμοις Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς; Ἐπὶ ὑστερήματι μὴ ἀναπληρουμένῳ 696,000 δραχμῶν, ἐνῷ ἡμεῖς τὸ κενὸν τοῦτο τῶν 696,000 δραχμῶν ἐνομίσαμεν ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἀναπληρώσωμεν, καὶ ἐπεβάλομεν πρὸς τοῦτο διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸν φόρον, ὃν ἐθεωρήσαμεν ὡς τὸν μᾶλλον προσήκοντα, δύο προσθέτων δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἀποδίδοντα 582,000 δραχμῶν, αἵτινες ἀφαιρούμεναι ἀπὸ τῶν 696,000 δραχμῶν καταλείπουσι πάλιν ὑστέρημα μὴ ἀναπληρούμενον 114 χιλιάδων δραχμῶν, αἵτινες θέλουσι καταβληθῇ ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου. Εἰς καταβολὰς ὁμοίας φύσεως θέλει ὑποχρεωθῆ τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ πρὸς ἄλλους δήμους· τούτου δ’ ἕνεκα παρέστησα, ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ θέματος προχθὲς, ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ ὑποστῇ τελικῶς ζημίαν 700 ἢ 600 ἢ 500 χιλιάδων δραχμῶν, ἐξαρτωμένης τῆς διαφορᾶς ἐπὶ πλέον ἢ ἔλασσον ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἤθελε γείνῃ ὁ ὑπολογισμός. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ πολυσύνθετον, μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν προσθέτων ποσοστῶν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, ὑφίσταται πάλιν ὑστέρημα, μὴ ἀναπληρωθὲν, 114,000 δραχμῶν, καὶ ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἐπιδεικνύων ἀπὸ τοῦ βήματος ταχυδακτυλουργικὴν ἱκανότητα, ἐπιτυγχάνει, ὅπως οὐ μόνον ταύτας τὰς 114,000 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ 582,000 ἐπὶ πλέον, αἵτινες μετ’ ἐκείνων ἀπαρτίζουσι τὸ ποσὸν τῶν 696,000 δραχμῶν, ἀναπληρώσῃ ἄνευ ἄλλης καταβολῆς, πλὴν τοῦ ἐπιτηδείου χειρισμοῦ λέξεων καὶ ἀριθμῶν, παριστώντων ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀναπληρώσεως οὐδεμιᾶς, ἀλλὰ καὶ μὴ ἀναπληρούντων τὸ ὑστέρημα τῶν 696,000 δραχμῶν. Ὥστε δὲν ὑφίσταται ἄλλο πρόβλημα ἐν τῷ προκειμένῳ, εἰμὴ μόνον ἐὰν ὑπάρχῃ ἄλλος τρόπος ἀναπληρώσεως τοῦ ἐν τοῖς ταμείοις πολλῶν δήμων ὑστερήματος, τοῦ παρεπομένου εἰς τὴν κατάργησιν τῶν ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς διαπυλίων. Ἐὰν τοῦ προβλήματος τούτου ᾖναι δυνατὸν νὰ προταθῇ ἄλλη τις λύσις, προσφυεστέρα τῆς παρ’ ἡμῶν προτεινομένης, τοῦτο, νομίζω, εἶναι κατάλληλον θέμα πρὸς συζήτησιν, ἀλλὰ λύσις, τοῦ προβλήματος διὰ τῆς ἀρνήσεως τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ δὲν νομίζω ὅτι ἄγει εἰς σκοπόν τινα χρήσιμον. Ὁ κ. Βουλευτὴς προσέτι παρέστησεν, ὅτι τὸ σύστημα (τὸ τοσοῦτον πολυσύνθετον, τὸ κυβερνητικὸν, ἔχει καὶ ἄλλο ἀποτέλεσμα, ὅτι ἀποστερεῖ τοὺς δήμους προσόδων προσαυξανομένων ἐκ τοῦ χρόνου, ἀναπληροῖ δὲ τὰς προσόδους ταύτας κατὰ τρόπον, ὅστις δὲν ἀποζημιοῖ τοὺς δήμους ἐπὶ τῇ στερήσει τῆς προσαυξήσεως. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τοῦτο ἐξήγησα κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, ὅτι ἡ εἰς ἀναπλήρωσιν ἀποδιδομένη πρόσοδος προσαυξάνεται ἐπίσης, ὡς θὰ προσηυξάνετο ἡ ἀφαιρουμένη.

§86ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ.....

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὀρθὴ εἶναι ἡ ἰδέα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὅτι ἡ πρόσοδος ἡ καταργουμένη εἶναι πρόσοδος προσαυξανομένη· τοῦτο ἀναγνωρίζω, ἀλλὰ καὶ ἡ πρόσοδος ἡ ἀποδιδομένη εἰς ἀναπλήρωσιν εἶναι πρόσοδος ἐπίσης προσαυξανομένη, διότι πᾶν τὸ ἀποδιδόμενον εἰς τοὺς δήμους εἰς ἀντισήκωσιν τῆς ζημίας τῶν ταμείων αὐτῶν ἀποδίδοται ὑπὸ τύπον ποσοστοῦ ἐκ τῆς προσόδου τοῦ δημοσίου φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων...

§88ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μόνον τῶν οἰκοδομῶν λέγει.

§89ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀμφοτέρων... Παρατηρῶ ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκλαμβάνει, ὅτι τὸ ἀποδιδόμενον εἰς τὸν δῆμον εἶναι τὰ δύο δεκατημόρια, τὰ προστιθέμενα εἰς τὸν φόρον, ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτως ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου. Τὰ δύο δεκατημόρια, ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, εἰσέρχονται τελικῶς εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον· ἐκεῖνα λοιπὸν ἐγένοντο δημοσία πρόσοδος καὶ εἶναι ἄσχετα πρὸς τὸ προκείμενον· ὁ δῆμος ἐξακολουθεῖ λαμβάνων πάντοτε τὸ ἓν δεκατημόριον τοῦ ἀρχικοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων· καὶ περὶ ἐκείνου ἄρα οὐδεὶς λόγος, ὡς μὴ ἐπηρεαζομένου ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· τί λοιπὸν περιλαμβάνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς ἀποδοτέον εἰς τοὺς δήμους μετὰ τὰς ἀφαιρέσεις ταύτας τῶν δεκατημορίων ἐπὶ τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων; Τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸ ἀφαιροῦν κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τῶν δήμων τὰ πρόσθετα τέλη ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, τὰ πρόσθετα τέλη ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου καὶ τὰ ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων διαπύλια, τὰ τέως εἰσπραττόμενα ὑπὲρ τῶν δήμων, ὑποχρεοῦται κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἀποδώσῃ εἰς τοὺς δήμους καὶ ταῦτα τὰ ἀφαιρούμενα καὶ πλείονα ἔτι μέχρις 700,000 δραχμῶν ἐπὶ ὑπολογισμῷ, ὃν ἀνεκοίνωσα πρὸς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν τελευταίαν περὶ τοῦ νομοσχεδίου ἀγόρευσίν μου. Ταῦτα πάντα πῶς ἀποδίδονται; ἀποδίδονται εἰς χρῆμα, ὥστε νὰ χωρῇ ἡ ἐπίκρισις ὅτι δὲν θὰ προσαυξάνωνται μετὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας; οὐχί· ἀποδίδονται δι’ ἐκχωρήσεως εἰς ἕκαστον δῆμον ποσοστοῦ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ δήμου δημοσίων προσόδων ἐκ τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἀναλογοῦντος ἐπὶ τῷ σημερινῷ ἐσόδῳ ἐκ τῶν φόρων τούτων εἰς τ’ ἀποδοτέα τῷ οἰκείῳ δήμῳ. Τὸ ποσοστὸν τοῦτο, τὸ οὕτω καθοριζόμενον ἐν τῇ σημερινῇ ἀναλογίᾳ πρὸς τὴν ἐκ τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ οἰκείου δήμου πρόσοδον τοῦ Δημοσίου, μένον ἀναλλοίωτον, θ’ ἀποδίδῃ εἰς τὸν δῆμον πρόσοδον προσαυξανομένην, ἐφ’ ὅσον προσαυξάνεται τὸ ἐκ τῶν φόρων τούτων δημόσιον ἔσοδον, μείωσιν δὲ οὐδέποτε ἔγνωμεν τοῦ ἐκ τῶν φόρων τούτων δημοσίου ἐσόδου. Ἑκάστη νέα πενταετία τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ἑκάστη νέα τριετία τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων παρέχει προσαύξησιν προσόδου· ὑπῆρξε δ’ ἐν τῷ παρελθόντι ἡ προσαύξησις τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀνωτέρα κατὰ τὸ ποσοστὸν τῆς προσαυξήσεως τῶν διαπυλίων, καὶ εἶναι τοῦτο φυσικόν. Διότι ἡ μείζων κατανάλωσις δὲν παρέπεται εἰς τὴν ἀναπτυσσομένην εὐπορίαν, καθ’ ὃν λόγον παρέπεται εἰς αὐτὴν ἡ ἀνετωτέρα κατοικία καὶ ἡ ζωηροτέρα βιομηχανικὴ δρᾶσις. Ἀποδίδει λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον προσαύξησιν ἀντὶ προσαυξήσεως. Ἀντὶ τῆς πιθανῆς προσαυξήσεως, ἣν ἀφαιρεῖ, τῆς ἐκ τῶν διαπυλίων, ἀποδίδει πιθανὴν προσαύξησιν τὴν ἐκ τῶν ποσοστῶν ἐπὶ τοῦ δημοσίου φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἅτινα ἀποτελοῦσι τὸ ἀντισήκωμα τῆς ζημίας τῶν δημοτικῶν ταμείων. Τοῦτο βεβαίως συμπληροῖ τὴν ἐξίσωσιν, ἂν μὴ καταλίπῃ καὶ ὠφέλειάν τινα ὑπὲρ τῶν ταμείων τῶν δήμων ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῆς ἀναπληρώσεως. Οὐδεὶς δύναται εὐλόγως νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου δημοτικὸν ταμεῖον οἱονδήποτε δὲν ἀναλαμβάνει πᾶν ὅ,τι ὑστερεῖται ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος. Ὑστεροῦνται τὰ δημοτικὰ ταμεῖα οὐ μόνον τὰ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσαγόμενα, ἀλλὰ καὶ ἄλλας προσόδους, καταργουμένας χάριν τῶν κατοίκων τῶν οἰκείων δήμων καὶ τῆς ὅλης Πολιτείας, ἤτοι τὰς ἐκ τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων· ἐκ τούτων οὐδὲν ἀμέσως ὠφελεῖται τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ὅμως συντελεῖ εἰς τὴν ἀναπλήρωσιν καὶ τῆς ἐκ τούτων ζημίας τῶν δημοτικῶν ταμείων. Πρὸς τὴν ὁλοσχερῆ ἀναπλήρωσιν καθορίζει τὸ νομοσχέδιον τὴν πρόσοδον ἐκ τῶν προσθέτων ποσοστῶν ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ὑπολογιζομένην εἰς 942,000 δραχμῶν, καὶ τὴν ἐκ τῶν προσθέτων 5 δεκατημορίων εἰς τὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ σίτου, ὑπολογιζομένην εἰς 2,300,000 δραχμῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ αὗται δὲν ἀρκοῦσι, καταβάλλεται πᾶν τὸ ἐλλεῖπον, οἱονδήποτε καὶ ἂν ᾖ, ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου. Εἶπον ὅτι ἡ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἀναπλήρωσις αὕτη, καίτοι σήμερον λογιστικῶς παρουσιάζεται ἱκανῶς σπουδαία, ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἐκ διαφόρων λόγων δὲν θὰ ἦναι τοσοῦτον σπουδαία, ὅσον φαίνεται, ἴσως καὶ θὰ ἐκλίπῃ ταχέως, παρέστησα δὲ ἀνενδοιάστως, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ τῶν εἰσπραχθησομένων ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ διαπυλίων ἐξωτερικῶν ἐν μέρει μόνον περιελάμβανον καὶ τὸ κέρδος τοῦ μισθωτοῦ, ὅπερ θὰ περιήρχετο εἰς αὐτό. Ἤρκεσαν ταῦτα, ἵνα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅστις ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου θέλει ὁμιλήσει χρησιμώτερον ἢ ὅσον ὡμίλησε κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, νομίσῃ ἐνδεδειγμένον αὐτῷ, ὅπως, ἀναπληρῶν τὴν ἔλλειψιν μελέτης περὶ τοῦ θέματος, ἢ ἁπλῆς κἂν γνώσεως αὐτοῦ, ἐπιδείξῃ σθένος τῶν πνευμόνων μᾶλλον ἢ ὡριμότητα διανοητικῆς ἐργασίας, καὶ ἐπιτεθῇ λάβρος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐπιστεγαζούσης διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὸ κακόηθες σύστημα, ὅπερ ἀκολουθεῖ πάντοτε ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν κοινῶν, ὑποκαθιστῶσα τὸ Δημόσιον εἰς τὰς καταχρήσεις τῶν ἰδιωτῶν. «Εἴχομεν», εἶπε, «μέχρι τοῦδε τοὺς μισθωτὰς καταχρωμένους· ἤδη πᾶσαν ταύτην τὴν κατάχρησιν θέλει συγκεντρώσει τὸ Δημόσιον, καὶ ἀντὶ τοῦ μισθωτοῦ θὰ ἔχωμεν τὸ Δημόσιον εἰσπράττον τὰς ἐκ καταχρήσεων προσόδους, ὅσας οἱ μισθωταὶ μέχρι τοῦδε εἰσέπραττον, καὶ ἄλλας.»

§90ΡΑΛΛΗΣ. Σεῖς εἴπετε αὐτὸ, διότι σεῖς εἴπετε, ὅτι τὸ κέρδος τοῦ μισθωτοῦ θὰ τὸ λαμβάνῃ τὸ Δημόσιον.

§91ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ λαμβάνῃ τὸ Δημόσιον τὸ θεμιτὸν κέρδος τοῦ μισθωτοῦ· τὸ ἀθέμιτον ἐκλείπει μετὰ τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων, ἀφοῦ εἰς τοὺς μισθωτὰς ὑποκαθίστανται αἱ τελωνειακαὶ ἀρχαί. Ἀλλ’ ἡ μελέτη τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἔφθασεν ἔτι μέχρι τῆς διακρίσεως τοῦ θεμιτοῦ ἀπὸ τοῦ ἀθεμίτου. Περὶ τῶν θεμιτῶν κερδῶν παρέστησα, ὅτι ἐν τοῖς ὑπολογισμοῖς τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διαπυλίων δὲν περιελαμβάνοντο ταῦτα, ἐφ’ ὅσον οἱ πίνακες ἐστηρίζοντο εἰς τὰ μισθωτήρια, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ πίνακας, στηριζομένους εἰς τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας, περὶ τῶν κανονικῶν προσόδων τοῦ μισθωτοῦ ἐκ τῆς ἐνασκήσεως τῶν ἀποῤῥεόντων ἐκ τῶν μισθωτηρίων δικαιωμάτων αὐτοῦ. Κατὰ τὸ μισθωτήριον τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἀποκτᾷ ὁ μισθωτὴς τὸ δικαίωμα, ἵνα εἰσπράττῃ τὰ τέλη, καταβάλλων εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον διὰ τὸ 1894 δραχ. 1,100,000. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ πληρώσωσιν οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἀθηναίων εἰς τὸν μισθωτήν; Οὐχί. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου θέλουσι πληρώσει νομίμως ταύτας τὰς δραχμὰς 1,100,000, πλὴν δὲ τούτων θέλουσι πληρώσει τὰ ἔξοδα τῆς εἰσπράξεως τοῦ ποσοῦ τούτου καὶ προσέτι τὸ νόμιμον κέρδος τοῦ μισθωτοῦ. Ταῦτα εἶναι τὰ τρία στοιχεῖα, τὰ περιλαμβανόμενα ἐν τοῖς δικαιώμασι τοῦ μισθωτοῦ καὶ ἐν ταῖς ὑποχρεώσεσι τῶν κατοίκων τοῦ δήμου πρὸς τὸν μισθωτὴν, καὶ ἐπειδὴ ἐν πολλοῖς οἱ ὑπολογισμοὶ ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μισθωτηρίων, παρετήρησα πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπάρχει μεταξὺ τῶν πινάκων διαφορά τις, ἣν πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει· διότι ἄλλοι εἶναι οἱ ὑπολογισμοὶ οἱ στηριζόμενοι ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν περιλαμβανόντων τὰ πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ μισθώματος καὶ τῶν ἐξόδων τοῦ μισθωτοῦ καὶ πρὸς ἀπόδοσιν αὐτῷ τοῦ νομίμου κέρδους, καὶ ἄλλοι εἶναι οἱ στηριζόμενοι ἁπλῶς ἐπὶ τῶν καταβλητέων κατὰ τὰ μισθωτήρια. Πλὴν τούτου ὑπάρχει καὶ τὸ κέρδος, τὸ ἀθέμιτον, τὸ ἀποτελοῦν τὸν κανόνα ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῆς φορολογίας ταύτης. Ἐκεῖνο τὸ ἀθέμιτον κέρδος, ἐκείνη ἡ μεγάλη ὠφέλεια τῶν πολιτῶν ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων συνετέλεσεν, ὅπως ἀποδεχώμεθα τὴν ἐκ τοῦ Δημοσίου δαπάνην 700,000 δραχμῶν, ἥτις ἐλπίζω ν’ ἀποδειχθῇ ἐλάσσων καὶ βαθμηδὸν νὰ ἐκλείψῃ, χάριν δὲ αὐτῆς καὶ οἱ κάτοικοι τῆς χώρας στέργουσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν πληρωμὴν προσθέτου δασμοῦ πέντε δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ δύο ἔτι δεκατημορίων οἱ ἐξασκοῦντες ἐπάγγελμά τι καὶ ἑτέρων δύο δεκατημορίων οἱ ἰδιοκτῆται οἰκιῶν. Ὅσοι παραδέχονται πάσας ταύτας τὰς ἐπιβαρύνσεις τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἰδιωτῶν ἔχουσι τὴν πεῖραν τῶν καταχρήσεων τῶν μισθωτῶν, οἵτινες ἐπὶ ταῖς ἐπιβαρύνσεσι ταύταις τίθενται ἐκποδών. Ἔχει πολλὰ τὰ κακὰ τὸ σύστημα τῶν διαπυλίων, ἐν εὐθύτητι ἐφαρμοζόμενον, ἀλλὰ τὰ κακὰ ταῦτα ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, ὁποία εἶναι αὕτη παρ’ ἡμῖν, πολλαπλασιάζονται ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε αὐταὶ καὶ μόναι αἱ καταχρήσεις ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ θεσμοῦ θὰ ἐδικαιολόγουν τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν διαπυλίων, καὶ ἂν κατ’ ἀρχὴν μὴ ἦτο οὗτος ἀποκρουστέος. Ἀλλὰ περὶ τῶν καταχρήσεων τούτων δὲν ἐποιησάμην λόγον, ὁμιλήσας περὶ τῆς ὑποκαταστάσεως τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς μισθωτὰς τῶν ἐμμέσων δημοτικῶν φόρων. Ἐγὼ ἐποιησάμην λόγον περὶ τῆς ἐπὶ πλέον τοῦ μισθώματος διαφορᾶς τῶν εἰσπράξεων ἐκ διαπυλίων τελῶν ὡς ἐκ τοῦ νομίμου κέρδους τοῦ μισθωτοῦ καὶ τῶν ἐξόδων τῆς διαχειρίσεως, περιλαμβανομένων μὲν ἐν ταῖς εἰσπράξεσι, μὴ περιλαμβανομένων δὲ ἐν τοῖς μισθώμασιν. Οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν πραγματοποιεῖται ἐν τῷ συνόλῳ τῶν εἰσπράξεων νόμιμον κέρδος τῶν διαχειριζομένων τὸν φόρον, τοῦτο δὲ τὸ νόμιμον κέρδος ἐπὶ τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ συστήματος τοῦ νομοσχεδίου θὰ πραγματοποιῆται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Καὶ μετὰ τὸ κέρδος ὅμως τοῦτο ὑφίσταται ζημίαν τὸ Δημόσιον ἑκατοστύων τινῶν χιλιάδων δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαύτη προκύπτει ζημία τοῦ Δημοσίου καὶ τοιαῦται προκύπτουσιν ἐπιβαρύνσεις τῶν ἰδιωτῶν, ἐξεταζομένου τοῦ θέματος λογιστικῶς, ὑπόσχεται ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ταχυδακτυλουργικῶς νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἀπαίτησιν τῶν δήμων καὶ τοῦ λαοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων, ἄνευ ζημίας τοῦ Δημοσίου καὶ ἄνευ τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ λαοῦ διὰ τῶν προσθέτων ποσοστῶν ἐπὶ τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. Τοιαῦτα εἶναι καὶ ὅσα ὑπόσχεται ὁ ταχυδακτυλουργός. Ὁ ταχυδακτυλουργὸς ἐξαφανίζει ἀπὸ τῆς ὄψεως τῶν θεατῶν ὅ,τι πρὶν ἢ τὸ ἐγγίσῃ οὗτος παρουσιάζεται εἰς τὰ ὄμματα πάντων περίτρανον, τὸ ἐξαφανίζει δὲ, μηδενὸς, πλὴν αὐτοῦ, γινώσκοντος ποῦ κρύπτεται. Ἀρνεῖται καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης τὴν ὕπαρξιν περιτράνου ὑστερήματος, δεομένου ἀναπληρώσεως, καὶ ἐξαφανίζει οὕτω τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναπλάσεως, λίαν δὲ πεπειραμένος περὶ τὴν ἀντιτεχνίαν, ἀναδεικνύεται διὰ τούτων σήμερον διδάσκαλος καὶ τῆς ταχυδακτυλουργίας. Μετὰ τοὺς λογιστικοὺς τούτους χειρισμοὺς ἐξήρθη ὁ κ. Βουλευτὴς εἰς σφαίρας αἰθεριωτέρας· ἐξήτασε τὸ ζήτημα οὐχὶ πλέον ἀπὸ τῆς λογιστικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς πολιτειακῆς ἀπόψεως, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἐλευθεριῶν τῶν δήμων, τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ πολίτου καὶ τῶν ἐλευθεριῶν τῆς Πολιτείας, καὶ συνέδεσε πρὸς τὸ νομοσχέδιον ζητήματα ὅλως ἄσχετα πρὸς αὐτὸ, καὶ τοῦτο, διότι, ὑποθέτω, εἶχε τὴν λανθάνουσαν συνείδησιν, ὅτι ἠστόχησε περὶ τὰ σχετικὰ, ὅτι τὸ λογιστικὸν αὐτοῦ πυροτέχνημα οὐδένα ἐθάμβωσεν, ἀφῆσαν τὰ πράγματα πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἑκάστου ἀναιροῦντα τὰς ἐπαγγελίας. Παρήτησεν ἄρα ὁ κύριος Βουλευτὴς τὸ θετικὸν ἔδαφος τῆς λογιστικῆς, καὶ ἐτράπη ἐπὶ κούφους πολιτικὰς θεωρίας, ἀσχέτους πρὸς τὰ ὑπὸ συζήτησιν. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι διὰ τοῦ εἰσαγομένου ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου συστήματος συμπληροῦται ἡ ὑποταγὴ τῶν δήμων εἰς τὸ Κράτος, καὶ ἀκριβῶς εἶπε τοῦτο περὶ διατάξεων, αἵτινες καὶ ἐν τῷ συστήματι αὐτοῦ περιέχονται, ὅσον καὶ ἐν τῷ συστήματι τοῦ νομοσχεδίου· διότι ὁ κ. Βουλευτὴς θέλει, ὅπως αἱ εἰσπράξεις ἐκ τοῦ προσθέτου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου τῶν 5 δεκατημορίων καὶ αἱ ἐκ τῶν 2½ ἑκατοστῶν ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων ἀποδίδωνται εἰς τοὺς δήμους, εἰς ἀναπλήρωσιν τῶν ἀπ’ αὐτῶν ἀφαιρουμένων· ἀλλὰ ταῦτα πόθεν θὰ ἀπεδίδοντο; θὰ ἀπεδίδοντο πάντως ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου· ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τί ἄλλο λέγει; Οὐδὲ ταῦτα δὲ, οὐδὲ ἄλλο τι τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ θίγουσι τὸ παράπαν τὴν αὐτοτέλειαν τῶν δήμων· οὐδὲ καὶ ὑπὸ τοῦ συστήματος τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης θίγεται τὸ παράπαν ἡ αὐτοτέλεια τῶν δήμων, διότι οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὴν αὐτοτέλειαν τῶν δήμων τὸ ζήτημα τῆς ἀποδόσεως εἰς αὐτοὺς ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου τῶν κατὰ νόμον ὀφειλομένων, ἢ τῆς ἀμέσου αὐτῶν εἰσπράξεως παρὰ τῶν φορολογουμένων. Τὸ ζήτημα τῆς αὐτοτελείας, τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων σχετίζεται πρὸς τὴν διαχείρισιν τοῦ χρήματος τοῦ ἀποδιδομένου εἰς αὐτοὺς, οὐδαμῶς δὲ πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀποδόσεως. Δὲν εἶναι ζήτημα αὐτοτελείας ἡ δι’ εἰσπρακτόρων τοῦ δήμου εἴσπραξις τοῦ χρήματος, δι’ οὗ ἀποτίνονται τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ζήτημα αὐτοτελείας εἶναι ὁ κανονισμὸς ὑπὸ τοῦ δήμου τῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτοῦ. Ἐν δήμῳ αὐτοδιοικουμένῳ ὁ νόμος ὁρίζει τὸν γενικὸν χαρακτῆρα, τὸν ὀργανισμὸν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ τὰ τῶν προσόντων τῶν διδασκάλων καὶ τὰ τῆς ἐποπτείας· ἀλλ’ ἡ ἐκλογὴ τοῦ διδασκάλου, ἡ μεγαλειτέρα ἢ μικροτέρα ἔκτασις τῆς ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νόμου, ταῦτα εἶναι ἀντικείμενα ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐνέργειαν τοῦ δήμου, ἐχόμενα ἀμέσως τῆς αὐτοτελείας αὐτοῦ. Καὶ πότε οἱ παρ’ ἡμῖν δῆμοι ἤσκησαν αὐτοτέλειαν τοιαύτην; Ἐξ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ἑλλάδος ἡ μόνη σεβασθεῖσα τὴν αὐτοτέλειαν τῶν δήμων, ἡ μόνη ἐπιδιώξασα τὴν ἀποκατάστασιν αὐτῶν ἐν ἀρτίᾳ αὐτενεργείᾳ διοικητικῇ καὶ διαχειριστικῇ ἦτο ἡ Βαυαρικὴ Ἀντιβασιλεία, μεταγγίσασα ἐνταῦθα τὰς γερμανικὰς ἰδέας, ὧν ἐνεφορεῖτο. Εἰς τί δὲ κατέληξαν αἱ ἀγαθαὶ προθέσεις; Οὐδ’ ἀρχὴν ἐφαρμογῆς ἠδυνήθησαν νὰ λάβωσι τὰ συνταχθέντα μέτρα, διότι ἡ κατάστασις τῆς χώρας δὲν ἐπέτρεπε τὴν λειτουργίαν τοιούτου συστήματος, τὰ δὲ νομοθετηθέντα ἐξηφανίσθησαν ἐν τῇ ἀποπείρᾳ ἐφαρμογῆς, διαμείναντα ἐπὶ τοῦ χάρτου καὶ μηδὲν καταλιπόντα ἐν τῇ στοιχειώδει ἐκπαιδεύσει τῆς χώρας ἴχνος αὐτοτελείας· οὐδὲ ἦτο δυνατὸν περὶ τὰ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως νὰ διασώζηται ἴχνος δημοτικῆς αὐτοδιοικήσεως, καὶ οὐδεὶς ἡμῶν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ σήμερον, τῶν ἀκουόντων πάντα ταῦτα τὰ λεγόμενα ἐν δῆθεν σοβαρότητι περὶ αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων, θέλει ὑπάρξει ὁ ψηφίσων, ὅπως ἀποδοθῶσιν εἰς τοὺς δήμους περὶ τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως τὰ δικαιώματα τὰ ἀποτελοῦντα τὰ θεμελειώδη στοιχεῖα τῆς αὐτοδιοικήσεως. Οὐδεὶς, γινώσκων τὰ τῶν δήμων ἐν Ἑλλάδι, —καὶ πάντες οἱ Βουλευταὶ γινώσκουσι τὰ τῶν δήμων—θέλει δώσει εἰς αὐτοὺς τὰ δικαιώματα, ἅτινα διαχειρίζεται ὁ δῆμος τῆς Γερμανίας περὶ τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Τούτου δὲ ἀνεφίκτου ὄντος, δύναται νὰ προβάλληται θέμα ῥητορικῶν γυμνασμάτων ἡ αὐτοτέλεια τοῦ δήμου περὶ τὰ τῶν σχολειακῶν αὐτῶν πραγμάτων, ἀλλ’ ἡ συσχέτισις τῶν τῆς αὐτοτελείας τῶν δήμων πρὸς τὰ τοῦ νομοσχεδίου οὐδένα ἔχει λόγον. Ἐννοῶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τὴν πρόκλησιν συζητήσεως, σκοπούσης εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ὑπὸ τῶν ταμιῶν ἀποδόσεως εἰς τοὺς δήμους τοῦ εἰς αὐτοὺς προωρισμένου χρήματος· καὶ εἶναι εὔκολον νὰ ἀναγράψωμεν διατάξεις περὶ τούτου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ ἤδη προενοήσαμεν περὶ τούτου διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1892 ὡς πρὸς τὸ ἀποδοτέον εἰς τοὺς δήμους δεκατημόριον τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἀφαιρεθὲν διὰ τοῦ νόμου τούτου ἀπὸ τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου καὶ ἀποδοθὲν εἰς τοὺς δήμους, ἐρχομένους οὕτω ὡς πρὸς αὐτὸ εἰς ἄμεσον σχέσιν πρὸς τοὺς ταμίας, καθισταμένους ὑπολόγους πρὸς τὰς δημοτικὰς ἀρχάς. Τοῦτο ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν καὶ ἐνταῦθα, ἐφαρμοζομένης τῆς αὐτῆς ἀρχῆς. Περὶ τούτων καὶ ἄλλων ὁμοίας φύσεως χωρεῖ ἐπὶ τῶν καθέκαστον τοῦ νομοσχεδίου συζήτησις, σκοποῦσα εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν δήμων ἀπὸ τῆς παρεμβάσεως τῆς διοικήσεως καὶ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν ἀμέσων σχέσεων τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν πρὸς τὸν ὑπόλογον ταμίαν. Περὶ τούτων ἐλπίζω ὅτι θέλει συζητήσει ὁ κ. Βουλευτής, ὅταν ἐπιληφθῶμεν τῶν καθέκαστον, ἀλλ’ ἐν τῇ γενικῇ συζητήσει ταῦτα δὲν χωροῦσι ἐν τῇ γενικῇ συζητήσει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν δι’ αὐτοῦ ἀφαιρῶμέν τι ἀπὸ τοῦ δήμου, ἐὰν ἀφαιρῶμέν τι ἐκ τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ τῶν πολιτειακῶν ἢ τῶν χρηματικῶν. Νομίζω ὅτι ἀπέδειξα, ὅτι οὐδὲν ἀφαιροῦμεν οὔτε ἐκ τῶν χρηματικῶν οὔτε ἐκ τῶν πολιτειακῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων.

§92ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν παρέστημεν τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς παράστασιν μόνον ταχυδακτυλουργικὴν, ἀλλὰ καὶ εἰς παράστασιν πνευματισμοῦ καὶ ψυχώσεως· διότι ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι καθαρὸν, ἁπλούστατον, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ζητεῖ ταχυδακτυλουργικῶς καὶ διὰ μεταφυσικῶν θεωριῶν νὰ περιπλέξῃ....

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, καλὸν εἶναι νὰ διακόψωμεν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν (8½ μ. μ.). (Μετὰ διακοπὴν 1½ ὥρας ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον.

§96ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶν εἰς ὅσα εἶπον, μᾶς ἔδωκεν ἀληθῆ παράστασιν ταχυδακτυλουργικὴν, καὶ ἐν τῇ παραστάσει ταύτῃ τῇ ταχυδακτυλουργικῇ εἰσήγαγε καὶ πνευματισμὸν δι’ ἀληθοῦς ψυχώσεως. Ἐβασίσθη ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, διὰ νὰ ἀναπτύξῃ ὅσα μᾶς εἶπεν, ἐπὶ μιᾶς θεωρητικῆς ἀληθείας, ὅτι, ὅταν ἐπιβάλλωμεν φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου, πρέπει νὰ τὸν διανέμωμεν κατὰ κεφαλήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὅλη θεωρία, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐβάσισε τὴν παράστασίν του. Ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὅτι ὁ συνδυασμὸς, τὸν ὁποῖον προτείνει, ῥίπτει αὐτὸν εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὴν θεωρίαν του ταύτην. Τί πρόκειται νὰ διανείμωμεν κατὰ τὴν πρότασίν μου εἰς τοὺς δήμους τοὺς ἀστικοὺς, δηλ. εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους, εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν; πρόκειται νὰ διανείμωμεν εἰς αὐτοὺς τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον προσθέτομεν ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς κατὰ τὰ τρία τέταρτα ἢ καὶ τὰ ἐννέα δέκατα θὰ πληρόνωσιν οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοί. Αἱ Ἀθῆναι, αἱ Πάτραι, ὁ Πειραιεὺς ἡ Σῦρος εἶναι αἱ πόλεις, αἱ ὁποῖαι κυρίως πληρόνουσι τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, ἐλάχιστοι δὲ εἶναι οἱ δῆμοι οἱ ἀγροτικοὶ, οἵτινες δὲν παράγουσι σιτηρὰ καὶ πληρόνουσιν αὐτὰ, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα. Καὶ αὐτοὶ οἱ ὑποβληθέντες πίνακες πείθουσιν ἡμᾶς, ὅτι κυρίως τὰ σιτηρὰ τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα καταναλίσκουσιν οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοί. Ἐνῷ δὲ τὸ ποσοστὸν τὸ ἐπαυξανόμενον ἐπὶ τοῦ τέλους τῆς εἰσαγωγῆς τῶν σιτηρῶν θὰ πληρόνωσιν οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοὶ, εὑρίσκει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ μὴ ἐπωφεληθῶσιν αἱ πρωτεύουσαι πόλεις, περὶ τὰς ὁποίας συγκεντροῦνται ὅλα τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ τοῦτο πράττων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ταχυδακτυλουργικῶς μᾶς παρουσιάζει ὅτι δὲν ἀδικεῖ τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς καὶ τὰς πόλεις, ἐνῷ, ὡς εἶπον, ῥίπτει εἰς βάρος τῶν ἀστικῶν πληθυσμῶν δύο ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δωρεῖ εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, οἵτινες ἀπαλλάσονται ἄνευ οὐδεμιᾶς θυσίας τῶν εἰσφορῶν, ἃς ἐπλήρονον εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐνῷ δὲ ἐξ ὑπερβολικῆς εὐσυνειδησίας δὲν θέλει νὰ ἀδικήσῃ τινὰ ἐν τῇ διανομῇ τοῦ ἐκ τῶν σιτηρῶν ἐσόδου, πάσχει τὸ τοῦ Εὐαγγελίου, βλέπων τὸ κάρφος ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἄλλου καὶ οὐχὶ τὴν δοκὸν τὴν ἐν τῷ ἰδίῳ ὀφθαλμῷ· καὶ βλέπει μὲν τὴν ἀδικίαν εἰς τὰ παρ’ ἐμοῦ προτεινόμενα, δὲν βλέπει δὲ τὴν παρ’ αὐτοῦ προσγιγνομένην εἰς τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς, οἵτινες θὰ πληρόνωσι τὰ τέλη ἐπὶ τῶν σιτηρῶν καὶ τοὺς φόρους ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ὅπως χαρισθῶσιν οὗτοι εἰς ἄλλους πληθυσμούς. Χάριν δὲ τῆς δογματικῆς θεωρίας, ὅτι πρέπει νὰ διανείμωμεν κατ’ ἄτομον τὸ τέλος ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, ἀλλοιοῖ καθ’ ὁλοκληρίαν τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν. Καὶ νομίζει ὅτι εἶναι πιστευτὸς, ἰσχυριζόμενος ὅτι οὗτος εἶναι ὁ λόγος τῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιπλοκῆς τῶν ζητημάτων, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιδιώκεται ἡ ἐξασφάλισις τῶν εἰσφορῶν πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου καὶ πρὸς βλάβην τῶν δήμων. Καὶ ὑπὸ τοιαύτης ψυχώσεως κατεχόμενος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἰσχυρισμῶν του ἐξάγει ἐκ τῆς μιᾶς χειρίδος νέους λογαριασμοὺς, κατὰ τοὺς ὁποίους δὲν καταργοῦμεν ἐσωτερικὰ διαπύλια, ἀποφέροντα ἔσοδον 2,700,000 δραχ. κατὰ τοὺς ὑποβληθέντας πίνακας, ἀλλὰ πλέον τῶν 3,000,000, καὶ ἐκ τῆς ἄλλης χειρίδος σημειώσεις, καθ’ ἃς οἱ μὲν δῆμοι θὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς ἐπαυξήσεως τῶν ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων φόρων διὰ τῆς διανομῆς τοῦ εἰς αὐτοὺς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου δοθησομένου ποσοῦ κατὰ ποσοστὰ ἐπὶ τῶν φόρων τούτων, τὸ δὲ Δημόσιον οὐδὲν θὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς προσαυξήσεως τῶν ἐμμέσων φόρων, τοὺς ὁποίους ἰδιοποιεῖται. Καὶ δὲν ἔφθασαν τὰ ταχυδακτυλουργικὰ ταῦτα, ἀλλὰ παρέστησε καὶ τὴν δημοτικὴν αὐτοτέλειαν ὡς οὐδόλως θιγομένην, ἀλλὰ μένουσαν πλήρη, διότι αὐτοτέλειαν τῶν δήμων θεωρεῖ οὐχὶ τὸ νὰ ἔχωσιν οὗτοι τοὺς ἰδίους αὑτῶν πόρους, ἀλλὰ τὸ νὰ δύνανται νὰ διαθέτωσι τοὺς παρὰ τοῦ Δημοσίου διδομένους εἰς αὐτούς. Δὲν εἶναι σόφισμα ταχυδακτυλουργοῦ τοῦτο; Ὅταν μισθοδοτῇ τὸν ὑπάλληλόν του εἴτε τὸ Δημόσιον εἴτε ὁ ἰδιώτης, κρατεῖ αὐτὸν εἰς τὰς διαταγάς του, καὶ ἀφαιρεῖ ἀπ’ αὐτοῦ τὸ κύριον μέρος τῆς αὐτοτελείας του· ἀλλοίμονον δὲ, ἂν εἶχε τὸ δικαίωμα τὸ Δημόσιον ἢ ὁ ἰδιώτης νὰ ἐπεμβαίνῃ καὶ κανονίζῃ καὶ τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως τῆς μισθοδοσίας, ἣν δίδει εἰς τὸν ὑπάλληλόν του! Δὲν ἤθελεν εἶσθαι τότε ἐλάττωσις τῆς αὐτοτελείας τοῦ ὑπαλλήλου, ἀλλὰ ἀναίρεσις τῆς ἀτομικότητός του. Ἀναμφισβητήτως διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑποσκάπτεται καὶ πάλιν ἡ βάσις τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν! Δὲν νομίζω δὲ, Κύριοι, ὅτι ἐν τῇ συζητήσει τοιούτων θεμάτων μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ συζητῶμεν αὐτὰ πρὸς σκοπὸν τέρψεως τοῦ ἀκροατηρίου ἡμῶν. Δὲν ἐπιτρέπεται τοῦτο καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς Βουλευτὰς, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται ἀπολύτως εἰς ἐκείνους, οἵτινες, ὡς Πρωθυπουργοὶ, διευθύνουσι τὰς τύχας τοῦ Κράτους. Ὅταν δὲν ἔχωμεν ἐπιχειρήματα οὐσιαστικὰ νὰ ἀντιτάξωμεν, εἶναι καλλίτερον νὰ σιωπῶμεν. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ, ἀντὶ ἀπαντήσεως, νὰ δίδωμεν παραστάσεις διασκεδαζούσας τὸ ἀκροατήριον. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον, ὅσον καὶ ἂν θέλῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τὸ περιπλέξῃ· ὅσον δὲ καὶ ἂν θέλῃ νὰ τὸ παραστήσῃ διασκεδαστικὸν, τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν καὶ σοβαρόν. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, τὸ Δημόσιον ἰδιοποιεῖται ἔσοδον κατὰ τοὺς ὑποβληθέντας πίνακας ἀνερχόμενον εἰς δρ. 5,735,000· τὸ ἔσοδον τοῦτο προέρχεται ἐκ τῶν διαπυλίων τελῶν ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων εἰδῶν, ὅπερ ἀνέρχεται εἰς 1,957,000, ἀλλ’ ὅπερ βεβαίως θὰ ἦναι ἀνώτερον ἐκ τῆς ἐπαυξήσεως αὐτῶν τῶν ἰδίων τελῶν καὶ τῆς ἀφομοιώσεως τοῦ ὅρου αὐτῶν εἰς 2½% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ ὅπερ ἀνέρχεται εἰς δρ. 300,000 περίπου, ἐκ τοῦ προσθέτου τέλους ἐπὶ τοῦ σίτου, ὑπολογιζομένου εἰς δρ. 2,187,000, καὶ ἐκ τοῦ προσθέτου ποσοστοῦ ἐπὶ τῶν φόρων ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἀνερχομένου εἰς δρ. 1,291,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ δρ. 5,735,000. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο, ὅπερ κατὰ τὰ 9/10 θὰ εἰσπράξῃ ἐκ τῶν ἀστικῶν πληθυσμῶν, διαθέτει, ὅπως καλύψῃ τὰ 3,700,000, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ὡς εἰσπράξιμα ἐκ τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα βεβαίως θ’ ἀφήσωσι μεγάλας καθυστερήσεις, καὶ ὅπως δωρήσῃ δύο ἑκατομμύρια εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι οὐ μόνον ἐλάχιστα θὰ πληρόνωσι διὰ τῶν νέων τελῶν, ἀλλὰ καὶ θὰ ὠφεληθῶσι πλειότερον τῶν ἄλλων καὶ ἐκ τῶν καταργουμένων ἐσωτερικῶν διαπυλίων, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ κυρίως ἐπλήρονον, εἰσάγοντες εἰς τὰς πόλεις, τοὺς παρ’ αὐτῶν παραγομένους δημητριακοὺς καὶ ἄλλους καρποὺς, καὶ ἐκ τῆς βελτιώσεως τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ παράγουσι. Καὶ ἐνῷ τοιαῦτά εἰσι τ’ ἀποτελέσματα τοῦ συστήματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἄδικα, βαρέα, ἀναιροῦντα τὴν αὐτοτέλειαν καὶ ἀνεξαρτησίαν τῶν δήμων, ἀντικρούει τὸ ἁπλούστερον σύστημα, τὸ ὁποῖον λύει τὸ ζήτημα ἄνευ περιπλοκῆς καὶ ἀδικίας, τὸ σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου τὰ 2,500,000, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ προσθέτου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ ἐκ τῆς ἐπαυξήσεως τοῦ ὅρου τῶν διαπυλίων ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων, τὰ 2,500,000 ταῦτα διανέμονται εἰς τοὺς δήμους, οἵτινες ζημιοῦνται ἐκ τῆς καταργήσεως μέρους τῶν διαπυλίων τελῶν. Τὰ 2,500,000 θὰ τὰ πληρόνουν κατὰ τὰ 9/10 περίπου αἱ Ἀθῆναι, ὁ Πειραιεὺς, αἱ Πάτραι, ἡ Σῦρος, καὶ οἱ ἄλλοι ἀστικοὶ δῆμοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπρότεινον νὰ διενεμηθῶσι πρὸς κατάργησιν τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων. Τοῦτο δ’ εὑρίσκει ὡς ἄδικον, καὶ χαρακτηρίζει ὡς δικαίας τὰς ἀδικίας, τὰς πιέσεις καὶ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ὁ μηχανισμὸς τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλει εἰς τὸν τόπον. Ἂν θέλωμεν ἁπλῶς νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τῶν διαπυλίων τελῶν, δὲν πρέπει νὰ ἀναμίξωμεν ζητήματα ἄσχετα πρὸς αὐτὸ, καὶ καταστήσωμεν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν, ἐπαχθέστερα τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα καταργοῦμεν. Ἤρξατο δ’ ἤδη ἡ κατακραυγὴ κατὰ τῶν μέτρων τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θὰ ἐπιταθῇ αὕτη. Μὲ ἀπορίαν δὲ ἤκουσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἰσχυριζόμενον ἐπὶ τὸ εὐτραπελώτερον, ὅτι ἐξασφαλίζεται ἡ αὐτοτέλεια τῶν δήμων διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ προσπαθοῦντα νὰ πείσῃ ἡμᾶς περὶ τῶν σφαλμάτων τῶν δήμων διὰ τοῦ παραδείγματος, ὅτι οὗτοι δὲν ἐφάνησαν ἱκανοὶ νὰ ἀπολαύσωσι τῆς αὐτοτελείας των ἐπὶ Βαυαροκρατίας. Περίεργον ἐπιχείρημα! Οἱ δῆμοι κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν συνιστῶντο, ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν ἡ Ἑλλὰς ἦτο πλήρης ἐρειπίων, καθ’ ἣν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξήρχετο τῆς δουλείας καὶ τῆς αἱματηρᾶς πάλης, ἔπρεπεν οἱ δῆμοι νὰ ὦσιν ἱκανοὶ νὰ ἀπολαύσωσι πλήρη τὴν αὐτοτέλειάν των! καὶ ἐπειδὴ τότε δὲν ἦσαν ἱκανοί, δὲν πρέπει νὰ ὦσι καὶ σήμερον καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐξοικειωθῶσι μὲ τὴν ἀπόλαυσιν τῆς αὐτοτελείας αὐτῶν, καὶ ἐνισχυθῇ οὕτως ἡ βάσις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπονομευθῶσι καὶ περισταλῶσι μέχρι καταργήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τοιούτων ἐπιχειρημάτων καὶ διὰ τῆς μετατροπῆς τῆς συζητήσεως εἰς διασκεδαστικὴν παράστασιν νὰ συζητήσωμεν καὶ ἐξεύρωμεν τὴν ὠφελιμωτέραν λύσιν τοῦ ζητήματος, ὅπερ μᾶς ἐπασχολεῖ. Νομίζω ὅτι σοβαρῶς πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἄρσιν ἑνὸς κακοῦ, ἣν πάντες ἐπιθυμοῦμεν. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ὑπεστήριξεν, ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῶσι τὰ ἐσωτερικὰ διαπύλια. Θέλομεν ὅμως τὰ καταργούμενα διαπύλια νὰ μὴ ἀντικατασταθῶσι δι’ ἄλλων βαρῶν καὶ ἀτοπημάτων, τὰ ὁποῖα νὰ καταστήσωσι δῶρον ἄδωρον τὴν κατάργησιν αὐτῶν.

§97ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δυσχερὴς ἀποβαίνει ἡ κατανόησις τῆς πλοκῆς, καθ’ ἣν διεσκευάσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ λόγοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διὰ τῶν ὁποίων ἐπειράθη νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸ νόημα τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ αὐτοὶ δυσχερῶς δύνανται νὰ κατανοηθῶσι. Φαίνεται ὅτι καὶ ἐν τούτῳ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠκολούθησε τὴν παλαιὰν τακτικήν του, τὴν δικαιοῦσαν τὴν ῥῆσιν, ὅτι ὁ λόγος χρησιμεύει πολλάκις, οὐχὶ ὅπως φανερῶνται, ἀλλ’ ὅπως καλύπτωνται δι’ αὐτοῦ τὰ διανοήματα, ἠκολούθησε τὴν παλαιὰν πολιτικήν του, καθ’ ἣν συνήθως, ὅταν πρόκηται νὰ προβῇ εἰς τὴν διάπραξιν μεγάλου κακοῦ, ἐπαγγέλλεται εἰς τὸν λαὸν τὴν ὑπὲρ αὐτοῦ συντέλεσιν μεγάλου καλοῦ. Οὕτως ἐπαγγέλλεται καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἓν μέγα καλὸν εἰς τὸν τόπον, ἢ μᾶλον δύο μεγάλα καλά· ἀφ’ ἑνὸς ἐπαγγέλλεται τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ λαοῦ ἐκ τῶν καταθλίψεων, ἃς ὑφίσταται ἐκ τῶν τελῶν τούτων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπαγγέλλεται τὴν ὑποστήριξιν τῆς σιτοπαραγωγῆς τῆς χώρας. Αὐτοὶ εἶναι οἱ δύο σκοποί, οἱ ὁποῖοι ἐκ τοῦ φανεροῦ προκύπτουσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ οἱ δύο δὲ σκοποὶ οὗτοι εἶναι τῷ ὄντι ἀγαθοί, ἀγαθώτατοι, διότι, ὡς πάντες εἶπον καὶ πάντες εἶναι σύμφωνοι, τὰ διαπύλια τέλη πρέπει νὰ καταργηθῶσι. Πρέπει νὰ καταργηθῶσι, διότι εἶναι καταθλιπτικὰ διὰ τὸν λαὸν, ὄχι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι ἐν Ἑλλάδι ἔχομεν τόσας ζώνας τελωνειακὰς, ὅσοι εἶναι οἱ δῆμοί μας, διότι αἱ ζῶναι αὗται, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους ὑπέβαλε, δὲν εἶναι ἢ ἐλάχισται, διότι ὀλίγοι εἶναι οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι διαπύλια τέλη, ὁπωσοῦν ἄξια λόγου, διότι ὑπάρχουσι δῆμοι, ἔχοντες διαπύλια τέλη ἀναβιβαζόμενα εἰς δύο μόνον χιλιάδας δραχμῶν...

§98ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Πανταχοῦ γίνονται καταπιέσεις.

§99Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Διακόσιοι τριάκοντα δύο δῆμοι εἶναι ὑποτελεῖς καὶ 210 εἶναι ἐλεύθεροι τέλους.

§100ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι δὲν εἶναι οὔτε 25 δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἄξια λόγου τέλη, πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποδιαπύλιοι,—ἂς εἴπωμεν οὕτω,—δὲν ἔχουσι τέλη ἐφ’ ὅλων τῶν ἐμπορευμάτων, ἀλλὰ μόνον ἐπί τινων ὠνίων. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἀνεξαρτήτως, εἶπον, τοῦ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ζωνῶν σπουδαίων τόσων, ὅσοι εἶναι οἱ δῆμοι, ὁπωσδήποτε πάντες εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι τὰ διαπύλια τέλη πρέπει νὰ καταργηθῶσι, διότι καὶ τὸ ἐμπόριον δυσχεραίνουσι καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῶν συναλλαγῶν καὶ τὴν ἐπικοινωνίαν τῶν δήμων καὶ τὴν κίνησιν ἀκόμη τῶν πολιτῶν δυσκολεύουσιν. Ἐπίσης εἴμεθα σύμφωνοι πάντες, ὅτι ἡ γεωργία μας πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ, πρὸ πάντων ἡ τῆς Θεσσαλίας, διότι ἡ κατάστασίς της, καθὼς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἐξέθηκεν, εἶναι δυσχερὴς καὶ ἡ σιτοπαραγωγὴ δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τοὺς σίτους, τοὺς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐρχομένους. Ἀλλ’ ἐνῷ αὐτοὶ εἶναι οἱ ἐκ τοῦ φανεροῦ προβάλλοντες σκοποὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἄλλοι εἶναι, Κύριοι, οἱ κρύφιοι σκοποὶ αὐτοῦ, ἄλλη εἶναι ἡ κεκαλυμμένη ὄψις τοῦ ζητήματος. Οἱ σκοποὶ οὗτοι οἱ κρύφιοι εἶναι, νὰ αὐξηθῇ ἡ φορολογία τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐπὶ τοῦ σίτου, νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ν’ αὐξηθῶσι τὰ εἰσοδήματα τοῦ Δημοσίου ἐκ τῶν εἰσφορῶν ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας καὶ ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως, εἰς βάρος τῶν δήμων καὶ τοῦ λαοῦ. Ἐνῷ λοιπὸν, Κύριοι, οἱ σκοποὶ οἱ φανεροὶ ἀποτελοῦσιν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν ὄψιν τὴν χαριστικὴν, τὴν δημοκοπικὴν ὄψιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πρέπει νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας ἐπὶ τῶν σκοπῶν τῶν ἄλλων, τῶν κεκαλυμμένων, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ οὐσιαστικώτεροι σκοποὶ διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Εἶπον καὶ ἄλλοτε περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι αἱ προθέσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑπὲρ τῆς σιτοπαραγωγῆς καὶ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων εἶναι αἱ προθέσεις αἱ φαινόμεναι, αἱ πλασταὶ, ἐνῷ οἱ εἰλικρινεῖς σκοποὶ αὐτοῦ, οἱ πραγματικοὶ σκοποὶ αὐτοῦ, εἶναι ἄλλοι, καὶ ἐπὶ τούτων τῶν ἄλλων σκοπῶν ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Διότι δὲν πρόκειται, Κύριοι, μόνον περὶ τῆς τελείας ἀποῤῥοφήσεως τῶν δήμων, ἥτις θὰ ἐπέλθῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου,— καὶ δὲν δύναμαι ν’ ἀντιληφθῶ ποίαν ἔννοιαν δύνανται νὰ ἔχωσι τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ λεχθέντα περὶ διατηρήσεως τῆς αὐτοτελοῦς ὑποστάσεως τῶν δήμων, ἀφοῦ πᾶσα ἡ οἰκονομικὴ διαχείρισις ἀφαιρεῖται ἀπ’ αὐτῶν, — ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ νέας φορολογίας, τὴν ὁποίαν θέλουσι νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. Ὁ λαὸς πένεται, καὶ ζητεῖ ἀντίληψιν καὶ προστασίαν ἀπὸ τὴν Πολιτείαν· προσέρχεται εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς Πολιτείας καὶ προσφέρει ἑαυτὸν νὰ φυλακισθῇ, διότι δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὴν γιγνομένην κατ’ αὐτοῦ καταδίωξιν πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων, καὶ ἡ Κυβέρνησις τῷ ἀπαντᾷ: Πεινᾷς; ὑπερτιμῶ τὸν σῖτον. Δὲν δύνασαι νὰ πληρώσῃς τοὺς φόρους; καὶ καταδιώκεσαι; ἐπιβάλλω καὶ νέους φόρους. Προσέρχεσαι νὰ φυλακισθῇς; δὲν σὲ φυλακίζω μὲν, ἀλλὰ λύω τοὺς βόας σου ἀπὸ τὸ ἄροτρον καὶ τοὺς ἐκποιῶ. (Εὖγε! ἐξ ἀριστερῶν). Ἰδοὺ ἡ ὄψις ἡ πραγματικὴ τοῦ ζητήματος, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ Κοινοβουλίου. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀκολουθεῖ τὸ ῥητὸν «οὐδὲν καλὸν ἀμιγὲς κακοῦ», καὶ συνδυάζει ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ καλὸν τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων μετὰ κακοῦ μεγάλου. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν ἦτο ἡ περίστασις κατάλληλος οὔτε περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου νὰ συζητήσωμεν, ἂν καὶ εἴμεθα πάντες σύμφωνοι περὶ αὐτῆς, διότι, διὰ νὰ καταργήσωμεν τὰ διαπύλια τέλη, πρέπει νὰ εὕρωμεν, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς καὶ ὡς διατυποῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ του, πρέπει νὰ εὕρωμεν ἀντιστάθμισμα τῶν καταργουμένων. Ἀλλ’ εἰς ποίαν τάξιν πολιτῶν νὰ ῥίψωμεν τὸ βάρος τοῦτο; Ποία τάξις πολιτῶν δὲν πάσχει σήμερον; Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ θεωρῶμεν τὸ πρᾶγμα ἁπλοῦν· ὅσον σοβαρὰ εἶναι ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, τόσην σοβαρότητα πρέπει ν’ ἀποδίδωμεν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν ὅ,τι σοφός τις εἶπέ ποτε, «ὅτι ἡ πενία αὐξάνει καὶ αὐτὰ τὰ ἐγκλήματα»· καὶ τῷ ὄντι ἡ πεῖνα, ἡ δυστυχία, ἀποκόπτει πάντα δεσμὸν μεταξὺ τῶν ἀτόμων καὶ τῆς ἠθικῆς, μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῆς ἀρετῆς. Λαὸς πεινῶν, Κύριοι, ἐὰν μάλιστα οὕτω πως ἐγκεντρίζεται, διὰ τοιούτων κέντρων, δὲν εἶναι δυνατὸν, παρὰ νὰ παρεκτραπῇ. Πεινῶν λαὸς ὁμοιάζει πεινῶντα λέοντα, ὅστις μὲ ὑψωμένην τὴν χαίτην ὁρμᾷ καὶ σπαράσσει καὶ ἀνατρέπει πᾶν τὸ προστυχόν. Ἦτο λοιπὸν ἐντελῶς ἀκατάλληλος καὶ ἀπρόσφορος ἡ περίστασις πρὸς λύσιν τοιούτου ζητήματος· ἀλλ’ ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ἦλθεν ἐνώπιον ἡμῶν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἕκαστος ὀφείλει νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του περὶ αὐτοῦ. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ νομοθέτημα τοῦτο ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ· καὶ πρῶτον ὡς πρὸς τοὺς δήμους. Ποία ἔσονται τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταὶ, ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν καὶ τὴν διοικητικὴν αὐτοτέλειαν τῶν δήμων, ἐὰν ἤθελε γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους; Οἱ δῆμοι τοῦ Κράτους, τοὺς ὁποίους κατηγορεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ ἀσκήσωσι καὶ διαχειρισθῶσι τὴν αὐτοτέλειαν αὐτῶν ἐπὶ τῆς Βαυαροκρατίας, λησμονῶν ὅτι τότε μόλις εἴχομεν ἐξέλθει ἐκ τῆς δουλείας καὶ δὲν ὑπῆρχον, εἰμὴ τὰ ἐρείπια μόνον τῆς καταστροφῆς, λησμονῶν ὅτι τότε οὐδεὶς ἐν τοῖς δήμοις ἐγνώριζε γράμματα, οὔτε διὰ νὰ γείνῃ ἱερεὺς, πολὺ δ’ ὀλιγώτερον ὅπως διαχειρισθῇ δεόντως τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν διοίκησιν τῶν δήμων, ἐν τούτοις οἱ δῆμοί μας καὶ τότε καὶ μετέπειτα, καὶ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ μέχρις οὗ δὲν εἶχον ἀκόμη ἀποῤῥοφηθῆ ὑπὸ τοῦ κέντρου, ἐνόσῳ διετηρεῖτο κἄποια δημοτικὴ ἀποκέντρωσις, ὑπῆρχον καὶ ἐπρόκοπτον καὶ ἀνταπεκρίνοντο εἰς ὅλας αὐτῶν τὰς ὑποχρεώσεις. Διότι εἶχον καὶ πόρους τότε, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν των, ἰδίως δὲ εἶχον τὸν φόρον τῆς δεκάτης, ἥτις ἦτο ἓν στάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύναντο νὰ βασισθῶσιν οἱ δῆμοι, ἵνα πορισθῶσι πᾶν ὅ,τι ἐχρειάζετο εἰς αὐτοὺς διὰ τὴν δημοτικὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ἡ δεκάτη κατηργήθη, τὸ φορολογικὸν σύστημα μετεβλήθη, ἰδίως τὸ ἔγγειον, διότι ἡ ἔγγειος φορολογία εἶναι μᾶλλον πρόσφορος, ὅπως ἐπ’ αὐτῆς βασισθῶσιν αἱ δημοτικαὶ πρόσοδοι, καὶ ἐπῆλθε τὸ σύστημα τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ τὸ ἰσχῦον σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου. Τί δύνανται οἱ δῆμοι ν’ ἀπολαύσωσιν ἀπὸ τὴν φορολογίαν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, γνωρίζετε πάντες· ὁμοίως γνωρίζετε τί δύνανται ν’ ἀπολαύσωσιν ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου, ὁ ὁποῖος ἐλάχιστα δίδει καὶ εἰς τὸ Δημόσιον. Πολλαπλάσια τῶν εἰσπραττομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἀπολαμβάνουσιν οἱ ἐνοικιασταὶ, ἀλλ’ οἱ δῆμοι ἐκ τῶν ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν εἰσπραττομένων δὲν ἔχουσι μέρος. Γνωρίζω δήμους εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, εἰς τοὺς ὁποίους ἔλαβε πρόσοδον τὸ Δημόσιον 500 δραχμῶν, ἐνῷ οἱ ἐνοικιασταὶ ἐκέρδησαν 5,000 δραχμῶν, ἀλλ’ οἱ δημοτικοὶ φόροι μόνον ἐπὶ τῶν 500 δραχμῶν δύνανται νὰ πραγματοποιηθῶσι. Πρῶτον λοιπὸν τραῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπῆλθεν εἰς τοὺς δήμους, εἶναι ἡ μεταβολὴ τῆς φορολογίας. Ἐὰν ὑπῆρχεν εἰσηγμένη παρ’ ἡμῖν ἡ ἔγγειος φορολογία, ἡ στρεμματικὴ ἐπὶ τῶν γαιῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, ἐὰν ὑπῆρχε καὶ παρ’ ἡμῖν ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος, ὅπως λειτουργεῖ παρ’ ἄλλοις, ἠδύναντο καὶ οἱ δῆμοι νὰ πορισθῶσιν ἐντεῦθεν τὰ μέσα τῆς συντηρήσεώς των· ἀλλὰ μόνον εἰς τὰ διαπύλια εἶχον περιορισθῆ ἐπὶ τέλους οἱ δῆμοι, διότι τὰ ἄλλα ἔσοδα, ἰδίως τῶν ὀρεινῶν δήμων, εἶναι ἐλάχιστα, ἤδη δὲ καταργεῖ καὶ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις. Ἐνῷ δὲ οὕτω τὸ πρῶτον κατὰ τῶν δήμων τραῦμα ἀποτελεῖ ἡ ἐπὶ τὸ χεῖρον μεταβολὴ τῆς ἐγγείου φορολογίας, δεύτερον τραῦμα κατὰ τῆς ὑποστάσεως αὐτῶν εἶναι ἡ εἰσφορὰ ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ τρίτον τραῦμα ἀκόμη ἡ εἰσφορὰ ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Καὶ ὑπάρχουσι δῆμοι σήμερον, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὰ ἔξοδα τῆς διατηρήσεως τοῦ γραφείου. Ἀφοῦ βλέπετε, ὅτι ὁ δῆμος Ἀθηνῶν, ὁ πρῶτος δῆμος τοῦ Κράτους, δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ, τί περιμένετε ἀπὸ δήμους, οἱ ὁποῖοι ἐλαχίστην εἶχον πρόσοδον, καὶ τὴν πρόσοδον αὐτὴν ἀπεῤῥόφησεν ἡ εἰσφορὰ ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἡ εἰσφορὰ ὑπὲρ τῆς ἀστυνομίας; Ἀλλὰ δὲν εἶναι ταῦτα μόνον, Κύριοι, τὰ ὁποῖα ἐδείνωσαν τὴν κατάστασιν τῶν δήμων. Εἶναι καὶ ἡ κηδεμονία τῆς διοικήσεως, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὑπάγονται οἱ δῆμοι καὶ ἡ ὁποία ἐννοεῖ, τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων νὰ τὰ κανονίζῃ οὐχὶ συμφώνως πρὸς τὰ συμφέροντα αὐτῶν, ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς πολιτικῆς. Περὶ τούτου νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἀντίῤῥησις εἰς ὅλην τὴν Βουλὴν, διότι ὅλοι γνωρίζομεν τί συμβαίνει εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐποπτείαν τῆς διοικήσεως ἐπὶ τῶν δήμων. Ἐγὼ μάλιστα γνωρίζω καὶ ἄλλα πολλὰ, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσιν εἰς βάρος τῶν δήμων· διότι καὶ ἐκεῖναι αἱ πρόσοδοι αἱ δημοτικαὶ, αἱ ὁποῖαι εἰσπράττονται ἀπὸ τὰ δημόσια ταμεῖα, δύσκολον εἶναι νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς αὐτοὺς, καὶ πιστεύω, Κύριοι, ὅτι πάντες γνωρίζετε τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουσι χώραν καὶ ἐν τούτῳ τῷ σημείῳ, ὅταν πρόκηται οἱ ταμίαι νὰ ἀποδώσωσι τὰς ὀφειλομένας προσόδους εἰς τοὺς δημάρχους. Δὲν ὑπάρχει, Κύριοι, δήμαρχος, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἐκλιπαρῇ ἐπὶ τούτῳ τὴν εὔνοιαν τοῦ ταμίου, πολλάκις δὲ οἱ ταμίαι—καὶ δὲν ἀποτρέπομαι νὰ τὸ εἴπω—δημιουργοῦσι συμφέροντα ἐν τῇ στενοχωρίᾳ ταύτῃ τῶν δήμων. Καὶ νομίζει τώρα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι, ἐὰν θέσῃ ἐδῶ, καθὼς ἔλεγε, τὴν διάταξιν, ὅτι οἱ ταμίαι θὰ ἦναι ὑποχρεωμένοι καὶ ὑπὸ προσωπικήν των εὐθύνην νὰ παραχωρῶσι τὰ ποσοστὰ, τὰ ὁποῖα κατέστρωσεν ἐν τῷ σχεδίῳ τούτῳ τῷ ἀκατανοήτῳ, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποδίδωνται εἰς τοὺς δήμους, νομίζει ὅτι ἐξησφάλισε τοὺς δήμους; Καὶ δὲν ἐννοεῖ, ὅτι, ὅταν συμφύρωνται τὰ ἔσοδα τὰ δημοτικὰ μὲ τὰ ἔσοδα τὰ δημόσια, οἱ ταμίαι πάντοτε εἶναι δικαιολογημένοι νὰ ἀρνηθῶσι τὴν σχετικὴν πληρωμὴν εἰς τοὺς δήμους; Οἱ ταμίαι πέραν τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, δὲν ἔχουσι κἀμμίαν ὑποχρέωσιν, οὐδὲ προσωπικὴν, οὐδὲ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ὑπαλλήλου· εἰς πᾶσαν στιγμὴν δύνανται νὰ ἀρνηθῶσι, καὶ οὐδεμίαν εὐθύνην ἔχουσι, καὶ ἂς ἦναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ νόμῳ ἡ διάταξις περὶ προσωπικῆς αὐτῶν εὐθύνης. Καὶ γνωρίζετε τί θὰ συμβαίνῃ ὡς πρὸς τοὺς δημάρχους τοὺς ἀντιφρονοῦντας πρὸς τὴν ἰσχύουσαν πολιτικήν· θὰ δύνανται μὲν νὰ λαμβάνωσι τὰ ποσοστὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὁμοφρονοῦσι μὲ τὴν ἰσχύουσαν πολιτικὴν, οὐδεὶς δ’ ἐκ τῶν ἀντιφρονούντων θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ λάβῃ τίποτε παρὰ τῶν ταμιῶν, εἰμὴ ἐὰν προσφύγῃ εἰς τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ὀλίγον πρότερον ὑπῃνίχθην. Ἀλλὰ τὸ τελειωτικὸν τραῦμα, Κύριοι, ἐκτὸς ὅλων τούτων, τὸ καίριον τραῦμα κατὰ τῶν δήμων, τὸ ὁποῖον τοὺς καθιστᾷ πλέον πτῶμα, εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ προκείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφίνει οὐδὲ ἴχνος πλέον αὐτοτελείας εἰς τοὺς δήμους. Τί τοὺς θέλομεν, Κύριοι, πλέον τοὺς δήμους αὐτούς; Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ τοὺς καταργήσωμεν; δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ διορίζῃ τὸ Κράτος ὑπαλλήλους δημοσίους, ἐὰν τοὺς χρειάζηται διὰ τὴν κοινοποίησιν τῶν ἐγγράφων καὶ τὴν ἐνέργειαν τῶν διαφόρων ἄλλων ὑπηρεσιῶν, διὰ τῶν ὁποίων σχετίζονται οἱ δήμαρχοι μὲ τὰ Ὑπουργεῖα καὶ μὲ τὴν διοίκησιν; Τί δύνανται οἱ δῆμοι, Κύριοι, οὕτω πως καταντήσαντες, νὰ πράξωσι; Πῶς δύνανται νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς πολλὰς αὐτῶν ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ἱερὰς αὐτῶν ὑποχρεώσεις; Οἱ δῆμοι, Κύριοι, ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φροντίσωσιν ὑπὲρ τῆς ὑγείας τῶν πόλεων, ὑπὲρ τῆς καθαριότητος τῶν πόλεων, ὑπὲρ τῶν ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων, ὑπὲρ τῶν πενομένων ἐν τῷ δήμῳ, ὑπὲρ τῶν πασχόντων ἐν τῷ δήμῳ, ὑπὲρ τῶν ἀποθνησκόντων καὶ μὴ ἐχόντων τὰς δαπάνας τῆς ταφῆς. Δὲν θέλετε ὁ δῆμος νὰ δύναται νὰ ἀνταποκρίνηται εἰς κἀμμίαν ἐκ τῶν ἱερῶν τούτων ὑποχρεώσεών του; Μὴ εἴπετε, «τί πταίομεν ἡμεῖς;» Πταίετε ὑμεῖς, διότι ἠθελήσατε νὰ ἀναλάβητε σεῖς τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν δημοτικὴν, καὶ ἐπεβαρύνατε τοὺς δήμους πέραν τῶν δυνάμεων αὐτῶν, διότι ἠθελήσατε ν’ ἀναλάβητε σεῖς τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν, καὶ ἐπεβαρύνατε τοὺς δήμους ὑπερβολικὰ πέραν τῶν δυνάμεων αὐτῶν. Καὶ ἂν θέλητε, Κύριοι, νὰ ἔχητε σεῖς ἀστυνομίαν, ὅπως τὴν ἐννοεῖτε, στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, κάμετέ την, ἀλλὰ νὰ πληρώνητε. Μὴ ζητεῖτε ἀπὸ τοὺς δήμους, τοὺς μὴ δυναμένους νὰ ζήσωσι, νὰ πληρόνωσι τόσην ὑπερβολικὴν δαπάνην διὰ διατήρησιν στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἡ ὁποία μάλιστα χρησιμεύει πρὸς καταπίεσιν αὐτῶν. Τί ἔπρεπε, Κύριοι, νὰ γείνῃ, ἀφοῦ τὸ πρᾶγμα κατήντησεν ἐκεῖ, ὅπου κατήντησεν; Ἔπρεπε νὰ σκεφθῶσι βεβαίως πάντες καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος τὸ πυροτέχνημα τοῦτο τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τὸ μεταχειρίζεται, ἵνα ἑλκύσῃ τὰς συμπαθείας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν ὅτι τὰ διαπύλια εἶναι δουλεία ἐν τῷ τόπῳ, ἔπρεπε νὰ σκεφθῶσιν, ὅτι ἡ κατάστασίς μας ἡ σημερινὴ δὲν εἶναι εὔθετος εἰς τοιοῦτον ἐγχείρημα. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν τὸ ἐσκέφθησαν καὶ ὑπεβλήθη ἡ πρότασις, πρέπει νὰ ὑποκύψωμεν εἰς αὐτήν: Εἶπον τὴν γνώμην μου, ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο τὸ ἐγχείρημα τοῦτο νὰ τὸ μετεχειριζόμεθα εἰς ἄλλην εὐθετωτέραν περίστασιν, ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι ἤδη ἔχει ἀνάγκην τῆς ἐκπυρσοκροτήσεως τοῦ πυροτεχνήματος τούτου, καὶ τὸ ἔφερεν ἤδη, καὶ ἐγεννήθησαν ἐντεῦθεν καὶ ἀξιώσεις προσωπικαὶ καὶ ἀξιώσεις τοπικαὶ, λίαν δίκαιαι, αἱ ὁποῖαι συνεδέθησαν μὲ τὸ πυροτέχνημα καὶ εἰς τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ κωφεύσωμεν. Δὲν δυνάμεθα, Κύριοι, νὰ μὴ τείνωμεν εὐήκοον οὖς εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν Θεσσαλῶν, οἱ ὁποῖοι πράγματι πάσχουσιν, ὡς ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν τοῦ σίτου. Λοιπὸν πρέπει πάντες νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὸ νὰ καταργηθῶσι τὰ διαπύλια, καὶ πρέπει πάντες νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὸ νὰ ἐπιβληθῇ δασμὸς ἐπὶ τοῦ σίτου πρόσθετος. Ἐγώ, ἂν μοὶ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ παρεξηγηθῶ ὑπὸ τῶν Θεσσαλῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δίκαιον νὰ ἐνδιαφέρωνται, ἀφοῦ πρόκειται περὶ τῆς ὑπάρξεως τοῦ τόπου ἐκείνου καὶ ἰδίως τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν τοῦ τόπου ἐκείνου, θὰ ἔλεγον, ἢ νὰ περιμείνωμεν ἄλλην εὐθετωτέραν περίστασιν, ἢ τοὐλάχιστον νὰ μὴ δώσωμεν εἰς μίαν δόσιν, οὕτως εἰπεῖν, τὸ φάρμακον, διότι ἡ δόσις αὕτη εἶναι πολὺ βαρεῖα διὰ τὴν περίστασιν ταύτην. Εἶναι, Κύριοι, πληθυσμοὶ, οἱ ὁποῖοι πεινῶσι πράγματι. Καὶ μὴ νομίζετε ὅτι εἶναι οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοὶ, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ πληρώσωσι τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τοῦ σίτου· εἶναι καὶ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ· ὅλοι οἱ πληθυσμοὶ, Κύριοι, οἱ σταφιδικοὶ, οἱ ὁποῖοι πάσχουσιν ὁμολογουμένως ἤδη πολὺ, οἱ ὁποῖοι εἶναι 300,000 καὶ πλέον καὶ οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν εἶναι παραγωγὸς σίτου, διότι ὅλοι καταγίνονται εἰς τὴν σταφίδα, τὴν σταφίδα τὴν καταντήσασαν εἰς τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται, ὅλοι αὐτοὶ ἀγοράζουσι τὸν σῖτον, καὶ ἐκεῖθεν ἔρχονται αἱ φωναὶ περὶ τῆς πείνης. Θὰ ἦτο λοιπὸν εὐχῆς ἔργον, ἂν ἐστέργομεν πάντες νὰ ἐπιβάλωμεν μὲν τὸν δασμὸν, διότι δὲν πρέπει νὰ παραβλέψωμεν καὶ τοὺς ἄλλους πάσχοντας πληθυσμοὺς, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς τοιοῦτον ποσὸν, ἀλλ’ εἰς ὀλιγώτερον, εἰς 25% καὶ οὐχὶ εἰς 50. Ἀλλὰ καὶ ἂν τοῦτο δὲν γείνῃ, τὸ κακὸν θὰ ἦναι μὲν μέγα, ὡς ἐκ τῆς οἰκονομικῆς καχεξίας, ἥτις μαστίζει τὴν χώραν, ἀλλὰ θὰ ἦναι τοὐλάχιστον γενικὸν, θὰ ἀκριβήνῃ βεβαίως ὁ ἄρτος, θὰ ὑπερτιμηθῇ ἡ ἀξία αὐτοῦ, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὸ βάρος αὐτὸ θὰ ἐπιπέσῃ ἐφ’ ὅλων τῶν Ἑλλήνων· καὶ εἶναι δίκαιον τὸ βάρος νὰ ἐπιπέσῃ ἐφ’ ὅλου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος, διότι διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν ὅλος ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ὠφελεῖται. Ἓν ἄλλο ὅμως δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὸ βάρος τὸ προστιθέμενον εἰς τοὺς φόρους ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν ἀφορᾷ εἰς ἐκείνους τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς ἀστικοὺς, οἵτινες ὠφελοῦνται πλειότερον ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, καὶ ὅτι ἑπομένως εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ τὸ βάρος αὐτό. Πρῶτον, Κύριοι, δὲν ἐξετάζεται τὸ πρᾶγμα δικαίως, διότι, ἀφοῦ διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν ὠφελεῖται, ὡς εἶπον, ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος, διατὶ θὰ ἐπιῤῥίψωμεν τὸ βάρος μόνον εἰς μίαν τάξιν αὐτοῦ; Πρέπει νὰ τὸ ἐπιῤῥίψωμεν ἐφ’ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, πρέπει νὰ εὕρητε τρόπον, ἵνα τὸ ἐπιῤῥίψητε εἰς ὅλον τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος, διότι ὅλη ἡ Ἑλλὰς ὠφελεῖται ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, καὶ ὄχι εἰς μίαν μόνην τάξιν· καὶ ποίαν τάξιν Κύριοι; Δὲν εἶναι μόνον οἱ ἀστικοὶ πληθυσμοὶ, οἱ ὁποῖοι βαρύνονται ὑπὸ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων. Ἴσα ἴσα ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων εἶναι καταθλιπτικὸς εἰς τοὺς χωρικούς· διότι εἰς τὰς πόλεις ὑπάρχουσιν ἐπιτηδευματίαι, οἱ ὁποῖοι ἐκ τοῦ ἐπιτηδεύματος αὐτῶν ἔχουσι μίαν πρόσοδον ἀξίαν λόγου, καὶ δικαίως ἐπὶ τῆς προσόδου ταύτης πληρόνουσι φόρον. Ἀλλ’ εἰς τοὺς χωρικούς ὁ φόρος δὲν βαρύνει κἀμμίαν πρόσοδον, βαρύνει τὴν ἐργασίαν, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε. Ποίαν πρόσοδον ἔχει ὁ ὑλοτόμος; Ἔχει καὶ ἐκεῖνος μίαν μικρὰν πρόσοδον, ἀλλὰ τί ἀντιπροσωπεύει αὕτη; Ἀντιπροσωπεύει τὴν ἐργασίαν του ἀποκλειστικῶς, καὶ διὰ τῆς φορολογίας ταύτης φορολογεῖτε τὴν ἐργασίαν του, τὴν ὁποίαν καταβάλλει, ἵνα πορισθῇ τὸν ἄρτον του. Καὶ ὡς πρὸς τὰς οἰκοδομὰς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὸ 10%, τὸ ὁποῖον πληρόνουσι, δὲν εἶναι βαρὺς φόρος...

§101ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ποῖον 10%;

§102ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι 5–8%, ἀλλ’ εἶναι καὶ τὰ πρόσθετα καὶ φθάνει 10%.

§103ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ τοὺς μικροὺς ἰδιοκτήτας εἶναι 5%.

§104ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι, ὅταν μία οἰκία μείνῃ ἀνενοικίαστος, ἂν μείνῃ μὲν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἔτους, δύναται νὰ ζητήσῃ ὁ κύριος αὐτῆς τὴν ἀπαλλαγήν του ἀπὸ τοῦ φόρου, ἀλλ’ ὅταν μείνῃ ἐπὶ 5 ἢ 6 μῆνας, δὲν τὸν βοηθεῖ ὁ νόμος. Καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι κατ’ ἔτος μία οἰκία μένει ἀνενοικίαστος ἐπὶ 6 μῆνας, ποῖον θὰ ἦναι τὸ εἰσόδημα τοῦ οἰκοδεσπότου; θὰ ἦναι τὸ ἥμισυ, καὶ ἑπομένως ὁ φόρος δὲν εἶναι μόνον 5–8%, ἀλλὰ εἶναι 10–16%.

§105ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ πόσοι πληρόνουν ἐκ τῶν ἐνοικιαστῶν;

§106ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς ἀφήσωμεν πόσα χάνει ἐκ τῶν ἐνοικιαστῶν, ἂς ἀφήσωμεν τὰς δαπάνας τῆς ἐπισκευῆς, ἂς ἀφήσωμεν τὰς δαπάνας διὰ τὴν ὕδρευσιν τῆς οἰκίας, διὰ τὸν φωτισμὸν τῆς οἰκίας.

§107ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τὸ ὀφειλόμενον κεφάλαιον.

§108ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς ἀφήσωμεν τόσας ἄλλας δαπάνας. Οὕτω πως, Κύριοι, ἀποδεικνύεται, ὅτι καὶ ἐν τούτῳ ἀδικεῖ τὸ νομοσχέδιον τὸν λαόν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον, ὅτι ἡ πλοκή, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὸ νομοσχέδιον, εἶναι πάντη περιττὴ διὰ τὸν σκοπὸν, τὸν πραγματικὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώξῃ τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ἦτο βεβαίως περιττὴ διὰ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἡ πλοκὴ αὕτη· τοῦτον τὸν σκοπὸν εἶχε, νὰ καλύψῃ τὸ κακὸν, μὲ τὸ ὁποῖον ἀναμιγνύει τὸ καλὸν, τὸ ὁποῖον ἐπηγγέλθησαν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Ποῖα εἶναι τὰ διαπύλια τέλη αὐτὰ, ἀπὸ τὰ ὁποῖα θέλει νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός; Εἶναι, καθὼς λέγουσιν οἱ πίνακες, τοὺς ὁποίους ὑπέβαλε, τὰ διαπύλια ταῦτα τέλη ἐν ὅλῳ, τά τε διὰ θαλάσσης καὶ τὰ διὰ ξηρᾶς, τά τε εἰσπραττόμενα ἐν τοῖς τελωνείοις καὶ τὰ ἐν τῇ μεταφορᾷ ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, εἶναι ἓν ποσὸν ἀνερχόμενον εἰς 5,335,000.

§109ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐξαιρέσατε τὴν Ἑπτάνησον.

§110ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀδιάφορον· δὲν πρόκειται ἐγὼ νὰ νομοθετήσω σήμερον, ἐγὼ πρόκειται νὰ ὑποβάλω μίαν γνώμην. Παραδέχομαι τὰ 5,335,000. Ἀλλὰ τὰ διαπύλια αὐτὰ τέλη δὲν καταργοῦνται πάντα. Καὶ παρατηρεῖται εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ αὐτὴ ἡ ἀντίφασις, ἡ ψευδηγορία, διὰ νὰ εἴπω οὕτω, διότι, ἐνῷ ἐπιγράφεται περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, ἐν τούτοις τὰ διαπύλια τέλη δὲν καταργοῦνται δι’ αὐτοῦ, ἀλλὰ μετατίθενται μόνον, ἢ ἵνα εἴπω καλλίτερον, ἀλλάσσουσι κύριον, καὶ θὰ τὰ εἰσπράττῃ πλέον τὸ Δημόσιον. Τὰ ἐξωτερικὰ διαπύλια δὲν καταργοῦνται, ἂν καὶ κατὰ τὴν ἐπιγραφὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς καταργήσεως ὅλων τῶν διαπυλίων πρόκειται. Καὶ παρατηρῶ, ἐπειδὴ ὁ λόγος μὲ ἔφερεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, παρατηρῶ καὶ μίαν ἄλλην ψευδολογίαν. Τὸ νομοσχέδιον πραγματεύεται, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐν τίνι ἄρθρῳ, περὶ καταργήσεως τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας καὶ νομίζετε ὅτι πρόκειται περὶ καταργήσεως αὐτῶν; Πρόκειται μόνον μᾶλλον περὶ νοσφίσεως αὐτῶν, οὕτως εἰπεῖν, ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Πρόκειται περὶ αὐτοδίκου ἁρπαγῆς τῶν εἰσοδημάτων τῶν δήμων ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Αὐθαιρέτως διὰ τοῦ νόμου τούτου τὸ Δημόσιον ἀφαιρεῖ τὴν ἐκ τῶν διαπυλίων πρόσοδον τῶν δήμων, καὶ ἐξ αὐτῆς κρατεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ὤφειλον εἰς αὐτὸ οἱ δῆμοι, λόγῳ τῆς εἰσφορᾶς τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Δὲν καταργοῦνται αὐταὶ αἱ εἰσφοραί. Ἀλλ’ ἀπορῶ διατὶ μετεχειρίσθησαν αὐτὰς τὰς ἀντιφάσεις, αὐτὰς τὰς ψευδηγορίας. Ἔλεγον λοιπὸν, ὅτι εἶναι 5,335,000 ὅλα τὰ διαπύλια τέλη. Ἐξ αὐτῶν τὰ μὴ καταργούμενα εἶναι, κατὰ τοὺς πίνακας, 3,808,000 περίπου· 3,808,000 εἶναι τὰ τέλη ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων. Δὲν πιστεύω νὰ σφάλλω...

§111ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαιότατα σφάλλεσθε.

§112ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂν σφάλλω, θὰ σφάλλω ὀλίγον.

§113ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πολὺ σφάλλεσθε.

§114ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ ἴδωμεν.

§115ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. 1,957,000 εἶναι τὰ τέλη ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων.

§116ΕΥΤΑΞΙΑΣ (πρὸς τὸν Δραγούμην). Παρελείψατε καὶ τὰς μονάδας, διὰ νὰ ἦναι πλῆρες τὸ ἀποκύημα τῆς φαντασίας σας, ἀφοῦ οὐδεμία πληροφορία τοιαύτη ὑπάρχει. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς γνωστῆς εἰς αὐτὸν καὶ μόνον ταχυδακτυλουργικῆς μεθόδου προσδιορίζει αὐτὰ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο. Τὸν προεκαλέσαμεν ἐπανειλημμένως νὰ μᾶς ὑποδείξῃ τὴν πηγὴν τῶν τοιούτων πληροφοριῶν, ἀλλ’ οὐδεμίαν τοιαύτην ἔχει νὰ μᾶς ὑποδείξῃ, διότι οἱ ἀριθμοί του εἶναι καθαρὰ φαντασιοπληξία.

§117ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ δίκαιον ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος.

§118ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Σᾶς τὸ εἶπεν. Ἔχει ἀφ’ ἑνὸς τὸ σύνολον τῶν εἰσπραττομένων ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων, τὸ ἐκ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν δήμων προκύπτον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ ποσὸν τὸ ἐν τοῖς τελωνείοις διὰ τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα καὶ εἰς δημοτικὸν φόρον ὑπαγόμενα ἀντικείμενα εἰσπραττόμενον. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο δίδει τὸ ποσὸν τῶν ἐκ μεταφορᾶς διαπυλίων.

§119ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ἡ διαφορὰ αὕτη εἶναι φαντασιοπληξία καὶ τίποτε ἄλλο. Κἀνεὶς δῆμος δὲν γινώσκει, κἀνεὶς τελώνης, τί εἰς τὰ τελωνεῖα εἰσπράττεται ἐκ τῶν ἔξωθεν καὶ τί ἐκ τῶν ἔσωθεν εἰσαγομένων.

§120ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Δραγούμης, διότι ἐγὼ ἤκουσα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ δὲν πιστεύω νὰ μὴ δυνάμεθα τοὐλάχιστον ἐν τούτῳ νὰ δώσωμεν πίστιν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Τί! ἐν τούτῳ μόνον δυσπιστεῖ εἰς τοὺς λόγους τοῦ Πρωθυπουργοῦ ὁ κ. Δραγούμης; Λοιπὸν πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλεγεν, ὅτι τὰ τέλη τὰ διαπύλια, τὰ ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, τά τε διὰ θαλάσσης καὶ τὰ διὰ ξηρᾶς, τὰ ἐσωτερικὰ δηλαδὴ, τὰ ἀναβιβάζει εἰς 2,700,000.

§121ΕΥΤΑΞΙΑΣ. 3,000,000.

§122ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἰδοὺ πόθεν προέρχεται ἡ ἀπορία: διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρεδέχθη πρὸς στιγμὴν τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Καραπάνου· ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὴν ὑπογραφήν του εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἥτις σᾶς λέγει, ὅτι διὰ τῶν τελωνείων εἰσπράττονται ἐν ὅλῳ 3,660,034, ὧν τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ διαπύλια ἀνέρχονται εἰς 1,957,000.

§123ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς τὴν ἔκθεσιν;

§124ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§125ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῦ βασίζεται; Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἓν πρᾶγμα...

§126ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπανειλημμένως σᾶς τὸ εἴπομεν ποῦ βασίζεται.

§127ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἂν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ τί εἰσπράττουσιν οἱ δῆμοι, οἱ δῆμοι ὅμως ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς αὐτῶν ἔχουσιν ἀναγράψει ὅλα τὰ ἔσοδα ταῦτα, καὶ τὰ ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, διότι οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν δήμων πρέπει περὶ ὅλων τούτων νὰ διαλαμβάνωσι. (Διάλογοι).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πετιμεζᾶ, μὴ ἐπιτρέπετε διακοπάς.

§129ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ, μὴ μὲ διακόπτετε, διὰ νὰ τελειώσω ταχύτερον. Οἱ δῆμοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχωσιν ἀναγράψει ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς αὑτῶν τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ διαπυλίων. Τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ διαπυλίων, Κύριοι, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον— ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν ἐξαιρέσεις τινὲς— ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰσπράττεται δι’ ἐνοικιάσεως, δὲν ἐνοικιάζονται δὲ πάντοτε μαζῇ τὰ τέλη ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων καὶ τὰ τέλη ἐπὶ τῶν ἔσωθεν εἰσαγομένων.

§130ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμοῦ ἐνοικιάζονται·

§131ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποσῶς.

§132ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (δεξιόθεν). Μαζῆ ὅλα.

§133ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὔτε ὁ ἐνοικιαστὴς διακρίνει ποῖα τὰ ἔσωθεν καὶ ποῖα τὰ ἔξωθεν, οὔτε οἱ δῆμοι. Μόνον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μαντεύει αὐτὰ νῦν.

§134ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖον θέλετε νὰ ἦναι τὸ ποσὸν αὐτό; Θέλετε νὰ ἦναι 3,000,000;

§135ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ ἔσωθεν; εἶναι 2,700,000.

§136ΡΑΛΛΗΣ. Ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ κατὰ προσέγγισιν πάντων τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων ὡς πρὸς ὡρισμένους τουλάχιστον δήμους· ὡς πρὸς τὸν δῆμον Ἀθηναίων, λόγου χάριν, ὑπάρχει τῳόντι ἐν τῷ τελωνείῳ Πειραιῶς τὸ τμῆμα τῶν δημοτικῶν δασμῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων. Ἐντεῦθεν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν, τίνες εἰσπράττονται κατ’ ἔτος δασμοὶ ἐξωτερικοὶ ὑπὲρ τοῦ δήμου Ἀθηναίων· ἂν δὲ παραβάλωμεν τὸ ποσὸν τὸ οὕτω εἰσπραττόμενον ἐν τῷ τελωνείῳ Πειραιῶς πρὸς τὸ ὅλον ἐνοίκιον, καὶ ἐπιπροσθέσωμεν εἰς τὴν διαφορὰν τὸ πιθανὸν ἐκ τῶν διαπυλίων κέρδος τοῦ ἐνοικιαστοῦ, θέλομεν ἔχει κατὰ προσέγγισιν τὸ ποσὸν τὸ εἰσπραττόμενον ἐκ τῶν διὰ θαλάσσης ἢ διὰ ξηρᾶς ἐσωτερικῶν διαπυλίων ὑπὲρ τοῦ δήμου Ἀθηναίων.

§137Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐγένετο κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ἡ ἐργασία· ἡ ἐργασία ἐγένετο ἄλλως, καὶ νομίζω κάλλιον, καίτοι δὲν εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα ἐντελῶς θετικόν. Προσεκλήθησαν οἱ τελῶναι νὰ πληροφορήσωσι τὴν ὑπηρεσίαν περὶ τῆς διακρίσεως ἐπὶ τῶν ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπραττομένων παρὰ τῶν μισθωτῶν μεταξὺ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων καὶ τῶν ἐκ μεταφορᾶς ὑποβαλλομένων εἰς τέλος, καὶ ἡ ὑπηρεσία συνεκέντρωσε πληροφορίας τοιαύτας παρ’ ὅλων τῶν τελωνείων· ἔλαβε τοιαύτας πληροφορίας καὶ παρὰ τοῦ τελωνείου Πειραιῶς, τὸ δὲ σημείωμα τὸ ἐκ τοῦ τελωνείου Πειραιῶς ἀναγράφει 780,000 δραχμῶν ἐκ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων καὶ 520,000 δραχμῶν ἐκ τοῦ τέλους ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς...

§138ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ τὸν δῆμον Ἀθηναίων μόνον;

§139ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. διὰ τὸν δῆμον Ἀθηναίων, καὶ διὰ τὸν δῆμον Πειραιῶς 325,000 ἐκ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων καὶ 325,000 ἐκ τῶν μεταφερομένων. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ τελωνειακὴ ἀρχὴ δὲν γινώσκει ἀκριβῶς ταῦτα, οὐδὲ αὐθεντικῶς, διότι ἐντὸς τοῦ τελωνείου ἐργάζεται ὁ μισθωτὴς, ἀλλὰ δὲν ἐργάζεται διὰ τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς· ἐπειδὴ ὅμως ἔχουσι παράπλευρον τὸν μισθωτὴν ὁ τελώνης καθ’ ὅλον τὸ ἔτος καὶ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι παρὰ τῇ τελωνειακῇ ἀρχῇ, αἱ πληροφορίαι προσεγγίζουσι πρὸς τὴν ἀκρίβειαν, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐντελῶς ἀκριβεῖς. Τοῦτο ἐπανειλημμένως εἶπον· δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ στηριχθῶμεν ἐντελῶς ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν. Πρέπει προσέτι νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ ἄλλο τι, ὅτι οἱ τελῶναι δίδουσι πληροφορίας οὐχὶ ἐπὶ τῇ ἀναλογίᾳ τοῦ πληρονομένου μισθώματος, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ἀναλογίᾳ τῶν πραγματικῶν εἰσπράξεων, καὶ ἐκ τούτου ἐν ταῖς παραβολαῖς ἐπέρχεται ἐνίοτε σύγχυσίς τις, διότι ἔν τισιν ἔχομεν τὰς πληροφορίας ἐκ τῆς πραγματικῆς εἰσπράξεως, εἰς ἄλλους ἔχομεν τὰς πληροφορίας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθώματος.

§140ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τέλος πάντων αὐτὰς τὰς πληροφορίας δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὰς ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς;

§141ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰς πληροφορίας αὐτὰς τὰς εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὁ συντάξας τοὺς πίνακας τοὺς ὑποβληθέντας, τὰς εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ συντάξασα τὴν ἑτέραν ἔκθεσιν, τὴν συνοδεύουσαν τὸ νομοσχέδιον. Ὥστε αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς τοὺς πίνακας καὶ εἰς τὰς δύο ἐκθέσεις, εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας εἰσηγητὴς ἦτο ὁ κ. Δραγούμης, αὗται ἦσαν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν, καὶ ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τούτων ἐξηγάγομεν τὰ συμπεράσματά μας.

§142ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι σπουδαιότατον τὸ ζήτημα. Δὲν ἐννοῶ, τίνα σημασίαν ἔχουσιν οἱ πίνακες, ὅταν λείπῃ τὸ κυριώτατον ἐξ αὐτῶν, ἤτοι ἡ διάκρισις, τί εἰσπράττομεν ἐκ τῶν ἔξωθεν καὶ τί ἐκ τῶν ἔσωθεν εἰσαγομένων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν ἔχῃ τοιαύτας πληροφορίας αὐτὸς, νὰ τὰς καταθέσῃ, ἵνα λάβωμεν καὶ ἡμεῖς γνῶσιν αὐτῶν.

§143ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τυποῦνται καὶ ἄλλοι πίνακες, καὶ ὅπως χθὲς ἐλάβετε πίνακα περὶ τῶν δανείων τῶν δήμων, αὔριον θέλετε λάβει τὸν πίνακα τὸν στηριζόμενον ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τῶν τελωνείων, καὶ ἴσως κατόπιν αὐτῶν λάβητε καὶ ἄλλον, διότι συνεκεντρώθησαν πολλαὶ πληροφορίαι, ἀλλ’ ἡ κατάστρωσις αὐτῶν ἐν πίναξι δὲν εἶναι εὐχερὴς ὡς πρὸς πάσας, διότι μεταξὺ αὐτῶν, ὡς εἶπον, ὑπάρχουσι διαφοραὶ, ἄλλων μὲν στηριζομένων ἐπὶ πληροφοριῶν κατὰ τὰ μισθώματα, ἄλλων δὲ στηριζομένων ἐπὶ πληροφοριῶν κατὰ τὰς πραγματικὰς εἰσπράξεις· πολλάκις ἐν τῷ αὐτῷ δήμῳ ἔχομεν διαφορὰν ἐκ τῶν λόγων τούτων καὶ διαφορὰν προσέτι ἐξ ἐκτιμήσεως εὐρυτέρας ἢ στενοτέρας, γενομένης ὑπὸ τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς καὶ ἄλλων ἀρχῶν. Τὰς πληροφορίας τῶν ἄλλων ἀρχῶν παρέβαλε πρὸς τὰς πληροφορίας τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία καὶ ἐπήνεγκε μεταβολάς. Ὅλα ταῦτα κατέληξαν εἰς κατάστρωσιν πινάκων, ἐξ ὧν τὸν θεωρηθέντα παρὰ τῆς ὑπηρεσίας ἀκριβέστερον θὰ δημοσιεύσωμεν αὔριον· θέλομεν δὲ οὕτω δώσει τροφὴν εἰς τὸν κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτήν, ὅστις, ἀνευρίσκων ἐκεῖ διαφορὰς μεταξὺ τῶν ἀριθμῶν, θὰ καταγγέλλῃ τὴν κακὴν πίστιν τῆς Κυβερνήσεως, θελούσης διὰ τῆς δημοσιεύσεως τοιούτων πινάκων νὰ ἐπισκοτίσῃ τὴν ἀλήθειαν!

§144ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἂν ὑπάρχῃ κακὴ πίστις, αὕτη εἶναι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, γίνεται δὲ κατάδηλος ἐν τούτῳ, ὅτι δὲν παρέχει καὶ εἰς ἡμᾶς τὰς βάσεις, εἰς ἃς στηρίζει αὐτὴ τοὺς ὑπολογισμούς της. Μέχρι τοῦδε δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἔδαφος συνεννοήσεως. Ὅταν ἡ μὲν Κυβέρνησις ἐπὶ τῇ βάσει πινάκων καὶ πληροφοριῶν ἀγνώστων εἰς ἡμᾶς ὑπολογίζῃ ὅτι τὸ ἔσοδον τῶν ἐκ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων ἀνέρχεται εἰς 2 περίπου ἑκατομμύρια, κατὰ τὸν κ. Δραγούμην μόνον εἰς 1,257,000, ἡμεῖς δὲ ἄνευ τῶν πινάκων καὶ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν ὑπολογίζομεν εἰς 3 καὶ 4 ἑκατομμύρια τὰς ἐντεῦθεν εἰσπράξεις, τότε βεβαίως οὐδὲν ἔχομεν ἔδαφος συνεννοήσεως. Λοιπὸν ἂς μᾶς δώσῃ αὐτὸ τὸ ἔδαφος ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ ἂς ἦναι βέβαιος, ὅτι, ἂν εὕρωμεν εἰλικρίνειαν ἡμεῖς, θὰ τὴν ἀναγνωρίσωμεν, ἂν ὅμως εὕρωμεν κακοπιστίαν, δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ τὴν χαρακτηρίσωμεν ὡς τοιαύτην.

§145ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε τώρα νὰ προχωρήσω; (γέλωτες). Τέλος πάντων τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἀμφισβητούμενον· ἀλλ’ ἐν τούτοις πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ἓν ποσόν· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός· 2,700,000 νομίζω. Εἶναι ὁ ἀνώτατος ὅρος.

§146Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). 3,000,000.

§147ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ τὰ 3,000,000. Αὐτὰ εἶναι τὰ καταργούμενα, διότι τὰ ἄλλα δὲν καταργοῦνται· Θὰ εἰσπράττωνται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐν τοῖς τελωνείοις. Τεθείσης αὐτῆς τῆς βάσεως, δὲν πρόκειται πλέον, εἰμὴ περὶ ἀντιστοίχου φορολογίας, περὶ ἀντισταθμίσεως, περὶ ἐξευρέσεως ἀντισταθμίσματος· 3,000,000· πρόκειται νὰ εὕρωμεν φόρον 3,000,000, διὰ νὰ ἀποδώσωμεν αὐτὸν εἰς τοὺς δήμους, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων στεροῦνται αὐτὰ τὰ 3,000,000. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, πρὸς ὑποστήριξιν καὶ τῆς σιτοπαραγωγῆς, εὗρεν ἕνα φόρον, καὶ δὴ τῶν 50 ἑκατοστῶν, τῶν προστιθεμένων εἰς τὰ τέλη ἐπὶ τοῦ σίτου· ἔχομεν ἐκ τούτου ἓν ποσόν, κατὰ τοὺς πίνακας, ἐκ 2,187,000 δραχμῶν. Ἂν τὰ ζητούμενα ἑκατομμύρια ἦναι πραγματικῶς τρία, — διότι ἐγὼ πιστεύω πῶς εἶναι πολὺ ὀλιγώτερα. Καὶ ἠξεύρετε διατὶ τὸ πιστεύω; διότι τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράττῃ ἐν τοῖς τελωνείοις πολὺ πλείονα ὅσων εἰσπράττουσι νῦν οἱ δῆμοι· ἰδοὺ διατί· ὄχι διὰ τὸν λόγον μόνον, ὅτι αὐξάνονται πάντες οἱ δασμοὶ εἰς 2½%, ἐνῷ οἱ δῆμοι ἔχουσι καὶ κλίμακα μικροτέραν, ἀλλὰ διότι ὅσα ἐμπορεύματα εἰσήρχοντο μέχρι τοῦδε ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ δὲν ἐφορολογοῦντο πάντα, δὲν ὑπεβάλλοντο πάντα εἰς τέλη δημοτικὰ ἢ διαπύλια τέλη, διότι ἔμενον ὑπὸ διαμετακόμισιν, καὶ ὅταν εἰσήρχοντο εἰς τοὺς ἰδιαιτέρους δήμους, ὅπου θὰ κατηναλίσκοντο, ἐκεῖ ἐπλήρονον τὸν φόρον· λ. χ. ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα εἰσήρχοντο διὰ τοῦ λιμένος τῶν Πατρῶν εἰς τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, ἔμενον ὑπὸ διαμετακόμισιν ἐν Πάτραις, ὑπὸ διαμετακόμισιν ὅσον ἀφορᾷ τὰ δημοτικὰ τέλη...

§148ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πόθεν;

§149ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§150ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς τὸν δῆμον τῶν Καλαβρύτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ;

§151ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἔφερα παράδειγμα...

§152ΡΑΛΛΗΣ. Πάρετε τὴν Λαμίαν καὶ τὴν Στυλίδα.

§153ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἔφερα παράδειγμα τοιούτων δήμων, οἱ ὁποῖοι εἰσάγουσιν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν πληρόνουσι τέλη ἐν τοῖς τελωνείοις, ἀλλὰ πληρόνουσι τέλη διαπύλια εἰς τοὺς δήμους, ὅπου τὰ εἰσαγόμενα καταναλίσκονται. Τώρα ὅμως τί θὰ συμβῇ; Τώρα ὅλα τὰ ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσάγωνται, θὰ ὑπόκηνται εἰς τέλος διαπύλιον, καὶ ἑπομένως τὰ διαπύλια τέλη, τὰ εἰσπραχθησόμενα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου διὰ τῶν τελωνείων, θὰ ἦναι περισσότερα, καὶ ἑπομένως πολὺ ὀλιγώτερον θὰ ἦναι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εὕρωμεν πρὸς ἀντιστάθμισμα. Ἀλλ’ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι καὶ 3,000,000. Ὅταν ἔχωμεν 2,187,000 ἐκ τοῦ σίτου, δὲν ὑπολείπεται, παρὰ μόνον ἓν ποσὸν 800,000. Τοῦτο, Κύριοι, τὸ ποσὸν ἔπρεπε νὰ εὕρωμεν, καὶ ἀφοῦ διὰ τῆς εὑρέσεως αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ἀποτελέσωμεν τὰ 3,000,000, νὰ τὰ διανείμωμεν οὐχὶ κατὰ τὰ ποσοστὰ, οὐχὶ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ τοὺς ἀναλογισμοὺς τοὺς ἀκατανοήτους, οὓς καταστρόνει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ νὰ ἀποδώσωμεν αὐτὰ κατ’ ἀναλογίαν εἰς ἐκείνους τοὺς δήμους, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται τὴν ἐκ τῆς καταργήσεως ζημίαν.

§154ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Παγιοῦνται τὰ ἔσοδα τῶν δήμων τοιουτοτρόπως. Λείπει ἡ πρόοδος.

§155ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τώρα, δηλ. κατὰ τὸ νομοσχέδιόν σας, σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ λείψῃ τὸ πᾶν. Ἁπλούστατα, ἂν εὕρωμεν πόρον 800,000–καίτοι δὲν εἶναι τόσα—διὰ νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τοὺς δήμους καὶ ἀντικαταστήσωμεν τὴν ζημίαν αὐτῶν, τὸ ζήτημα λύεται ἄνευ περιπλοκῆς καὶ ἄνευ μεγάλης ἀδικίας. Δὲν τὸ δέχεται ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργός· καὶ ἔχει τοὺς λόγους του. Ἐγὼ νομίζω μάλιστα, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῇ, ὄχι διὰ τῆς ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ μιᾶς τάξεως τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοιούτου ἐφ’ ὅλων τῶν τάξεων, ἐφ’ ὅλου τοῦ λαοῦ, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅλος ὁ λαὸς ὠφελεῖται διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων· καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἁπλουστέρα καὶ δικαιοτέρα μέθοδος θὰ ἦναι, ἂν ἐφ’ ὅλων τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου, τῶν ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, δηλαδὴ ἐκ φόρων καταναλώσεως καὶ ἐκ προσόδων ἀπὸ διάφορα τέλη, τὰ ὁποῖα ὅλα ἀνέρχονται κατὰ τὸν προϋπολογισμόν μας εἰς 70,000,000 σχεδόν...

§156ΡΑΛΛΗΣ. Ἄν προσετίθετο ἓν ποσοστόν.

§157ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. .. ἂν προσετίθετο ἓν ποσοστὸν εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς φόρους τοῦ Δημοσίου, εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς προσόδους τοῦ Δημοσίου, ἓν ποσοστὸν 6%, τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι ἐντελῶς ἀνεπαίσθητον. Καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε γείνῃ δεκτὴ ἡ δικαιοτάτη παράκλησίς μου, τοῦ νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ἥμισυ τὸ προστιθέμενον εἰς τὸν σῖτον τέλος, ἤτοι εἰς 2½ μόνον δεκατημόρια, τότε τὸ προστιθέμενον ποσοστὸν ἐφ’ ὅλων τῶν φόρων θὰ ἀνήρχετο εἰς 2 ἑκατοστὰ, ἐξ ὧν ἐπὶ 70 ἑκατομμυρίων, θὰ εἴχομεν 1,400,000, καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ ἤρκει. Δὲν θὰ παραπονῆται ὅμως τότε κἀμμία τάξις, δὲν θὰ παραπονῶνται οἱ ἐπιτηδευματίαι, δὲν θὰ παραπονῶνται οἱ κύριοι τῶν οἰκιῶν, ἀλλ’ ὅλοι οἱ Ἕλληνες, οἱ ὠφελούμενοι ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, θὰ ὑπέκυπτον εἰς ἓν ἐλάχιστον, ἀνεπαίσθητον βάρος 2/100, ὄχι 2 δεκατημορίων, διότι 2 δεκατημόρια εἶναι ἴσα μὲ 20/100, ἐνῷ τὰ 2/100 εἶναι πράγματι ἀνεπαίσθητα. Ἄν ἐπιβληθῇ ἐφ’ ὅλων ὁ φόρος, οὐδεὶς θὰ παραπονεθῇ· καὶ ἰδοὺ ὅτι ἔχομεν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, καὶ πλέον ἴσως ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν δήμων. Θέλετε δὲ τὸ ποσὸν τοῦτο νὰ τὸ αὐξήσητε; Θέλετε νὰ προνοήσητε ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς ἀρτιότητος τῶν δήμων; Ἄλλος ὁ λόγος. Ἄν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὁρμᾶται ἐκ τοιούτων ἀγαθῶν προθέσεων, ἅγιος ὁ Θεός· καὶ ἐγὼ θὰ ἦμαι σύμφωνος νὰ φροντίσωμεν ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς ἀρτιότητος τῶν δήμων· τότε τὰ 2/100 κάμετέ τα 4/100, ἵνα ἔχητε 2 ἑκατομμύρια διαφοράν, διὰ νὰ τὰ διανείμητε εἰς τοὺς δήμους, καὶ τότε διανείμετέ τα εἴτε κατὰ κεφαλήν, εἴτε ὅπως νομίζετε ὅτι εἶναι δίκαιον· διότι ὁπωσδήποτε οἱ δῆμοι τότε θὰ ὠφεληθῶσι, καὶ τοῦτο εἶναι δίκαιον, διότι ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἀνήκουσιν εἰς τοὺς δήμους, ὅλοι εἶναι δημόται, ὅλοι λοιπὸν πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς εἰσφορὰν ὑπὲρ τῶν δήμων, διότι ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἀπολαύουσι τῶν ἀγαθῶν τῶν δήμων. Ἐγώ, Κύριοι, ἐπειδὴ δὲν δυνάμεθα ἤδη παρὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος, θὰ ἐπρότεινον τοιαύτην τροπολογίαν, διότι εἶπον, ὅτι ἡ περίστασις ἤδη δὲν εἶναι πρόσφορος, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ δυσαρεστήσω καὶ ἐκείνους, οἵτινες βιάζονται νὰ ἴδωσι τὰς ἀπαιτήσεις των τὸ ταχύτερον ἱκανοποιουμένας, καὶ παραδέχομαι καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, ἀλλὰ θὰ ἐπρότεινον τοιαύτην τινὰ τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἦναι καταθλιπτικὸν τὸ μέτρον, ἀλλ’ ὅλα τὰ εἰσπραττόμενα, εἴτε τὰ εἰσπραττόμενα ἐν τοῖς τελωνείοις διαπύλια τέλη, εἴτε διὰ τῶν προσθέτων 50 ἢ 25 ἑκατοστῶν ἐπὶ τοῦ σίτου, εἴτε διὰ τῶν προσθέτων 2 ἑκατοστημορίων, καθὼς προτείνω ἐγώ, ἐφ’ ὅλων τῶν φόρων, νὰ ἀποδίδωνται εἰς τοὺς δήμους· ὄχι νὰ τὰ κρατῇ ὅλα ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ Δημόσιον, καὶ αὐτοδίκως, οὕτως εἰπεῖν, αὐθαιρέτως καὶ αὐθεκάστως νὰ τακτοποιῇ τοὺς λογαριασμούς του μετὰ τῶν δήμων, ἀλλὰ νὰ ἀφεθῇ ἡ ληψοδοσία τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς δήμους ὡς ἔχει, νὰ ἀφεθῇ εἰς τοὺς δήμους ἡ διαχείρισις, νὰ ἀφήσωμεν εἰς αὐτοὺς κἄποιαν ἐλευθερίαν καὶ ὄχι νὰ τοὺς θέσωμεν ὑπὸ δικαστικὴν ἀπαγόρευσιν,—διότι τῷ ὄντι ὑπὸ δικαστικὴν ἀπαγόρευσιν τίθενται οἱ δῆμοι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ὅταν ἀφαιρῆταί τις τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας του, εἶναι ὑπὸ δικαστικὴν ἀπαγόρευσιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἀποβλέπει εἰς τοῦτο· ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀποβλέπει εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, καὶ εἴδετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐνῷ ἤδη λαμβάνει τὸ Δημόσιον ἐκ τῶν εἰσφορῶν 2,400,000, διὰ τῶν ποσοστῶν προσαυξάνει τὰς εἰσφορὰς καὶ τὰς φθάνει εἰς 4,730,000 δραχ. Τὸ Δημόσιον ἀπὸ τοῦδε θὰ εἰσπράττῃ, λόγῳ εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ὑπὲρ τῆς στρατ. ἀστυνομίας, ὄχι ὅσα εἰσέπραττε μέχρι τοῦδε 2,400,000, ἀλλὰ 4,730,000.

§158ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πόσα λέγετε;

§159ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἤδη θὰ εἰσπράττῃ ἐν ὅλῳ, λόγῳ εἰσφορᾶς διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν καὶ διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, 4,730,000.

§160ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τόσα μάλιστα.

§161ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλ’ εἰσέπραττε τόσα μέχρι τοῦδε; Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράττῃ τὰ ἐπιβαλλόμενα 2 δεκατημόρια ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων· καὶ ἐπαγγέλλεται μὲν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ταῦτα διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ ἤδη, θὰ ἀποδίδῃ εἰς τοὺς δήμους, ἀλλὰ, κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν μου, τίποτε δὲν θ’ ἀποδίδῃ εἰς αὐτούς. Ἔχομεν παράδειγμα τὸν δῆμον Ἀθηναίων, καὶ εἴδετε ποῖα ἀποτελέσματα εἶχεν ἡ ληψοδοσία μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, τὴν παῦσιν τοῦ δημάρχου, ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη ἀνεπαρκὴς, διότι τὸ Δημόσιον ὤφειλε πολλὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων. Καὶ ἐνῷ ὁ δῆμος Ἀθηναίων δὲν ἠδύνατο νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὑτοῦ, τὸ Δημόσιον ἐκώφευε καὶ κωφεύει· τοῦτο θὰ συμβῇ καὶ δι’ ὅλους τοὺς δήμους. Δὲν πρόκειται λοιπὸν παρὰ περὶ αὐξήσεως τῶν δημοσίων προσόδων, καὶ εἰς τοῦτο ἀποβλέπει ὁ κ. Πρωθυπουργός. Παρατηρῶ δὲ, Κύριοι, καὶ ἓν ἄλλο ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον. Ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον ὑπάρχει εἰδικὸν ἄρθρον, καθ’ ὃ δὲν καταργοῦνται τὰ διαπύλια τέλη τὰ ἐξωτερικὰ, δηλ. τὰ ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ εἰσπράττωνται ὑπὸ τῶν δήμων ἀπ’ εὐθείας, ὡς καὶ πρότερον· ἀλλὰ πλὴν τούτου, ἡ Ἑπτάνησος δὲν ὑποβάλλεται οὔτε εἰς τὸ πρόσθετον βάρος, ὅπερ ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς, δηλ. τὴν αὔξησιν τῶν 2 δεκατημορίων τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἀλλ’ ἀφίεται περιπλέον ὡς πρὸς αὐτὴν καὶ ἡ εἴσπραξις εἰς τοὺς δήμους καὶ ἡ διαχείρισις, καὶ ὑπάρχει ῥητὸν περὶ τούτου ἄρθρον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§162ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν τὸ ἀρνούμεθα.

§163ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπὸ τῶν δήμων ὅμως τῆς ἄλλης Ἑλλάδος ἀφῃρέθη καὶ ἡ εἴσπραξις καὶ ἡ διαχείρισις.

§164ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διότι ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον ἐφαρμόζεται ἄλλο σύστημα.

§165ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί ἔχει νὰ κάμῃ τὸ σύστημα;

§166ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν φορολογίαν διάφορον· ἡμεῖς πληρόνομεν 3½ καὶ σεῖς 2%.

§167ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ διὰ τοῦτο σᾶς ἀφίεται ἡ διαχείρισις καὶ ἡ εἴσπραξις; Δὲν φθονῶ ἐγὼ, Κύριοι, τὴν θέσιν σας, τοὐναντίον χαίρω ὅτι δὲν ὑποβάλλεσθε καὶ σεῖς εἰς τὸ κακὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ὑποβαλλόμεθα ἡμεῖς.

§168ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν διαπύλια μεταξὺ δήμων.

§169ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τόσον τὸ χειρότερον, κύριε Θεοτόκη, ἐὰν δὲν ἔχητε τοιαῦτα, διότι περὶ τῆς καταργήσεως αὐτῶν πρόκειται. Καὶ ἐν τούτοις, ἐνῷ δὲν ἔχετε τοιαῦτα διαπύλια καὶ δὲν ζημιοῦνται οἱ δῆμοί σας ἐκ τῆς καταργήσεως αὐτῶν, λαμβάνετε καὶ σεῖς ἀπὸ τὰ 50 ἑκατοστὰ ἐπὶ τοῦ σίτου.

§170ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ὠφελούμεθα ἐκ τῆς καταργήσεως, ὄχι δὲν ζημιούμεθα.

§171ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς ὠφελούμεθα;

§172ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅταν δὲν ἔχωμεν διαπύλια μεταξὺ δήμων, ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων αὐτῶν δὲν ἀποτελεῖ δι’ ἡμᾶς ὠφέλειαν.

§173ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ μὴ διακόπτουν, κ. Πρόεδρε.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτρέπει ὁ κ. Πετιμεζᾶς.

§175ΡΑΛΛΗΣ. Ἂς ἐξηγηθῇ ὁ κ. Θεοτόκης.

§176ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς εἶπεν, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουσι διαπύλια μεταξὺ τῶν δήμων τῆς Ἑπτανήσου, ὠφελούμεθα ἐκ τῆς καταργήσεως· ἐγὼ εἶπον, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές· δὲν ὑπάρχουσι διαπύλια μεταξὺ δήμων ἐν Ἑπτανήσῳ, ἄρα διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων δὲν ὠφελούμεθα.

§177ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ὅμως λαμβάνετε ἐκ τῶν ἐπιβαλλομένων τελῶν ἐπὶ τοῦ σίτου.

§178ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ ὁποῖος ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι ὑπέρογκος· διότι θὰ σᾶς ἀποδείξω δι’ ἀριθμῶν ἀναμφισβητήτων, ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς θ’ ἀποδώσῃ ποσὸν, ὅπερ θὰ ἦναι διπλάσιον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀποδοθῇ.

§179ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅταν ἀποδείξητε τοῦτο, τότε θὰ ἦναι διαφορετικὴ ἡ θέσις τῶν πραγμάτων.

§180ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκ τῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν, ἐξάγεται ὅτι οἱ δῆμοι τῆς Ἑπτανήσου ὠφελοῦνται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, διότι πρόκειται αἱ εἰσφοραὶ αὐτῶν νὰ συμψηφισθῶσιν ἐν μέρει μὲ τὰ καταργούμενα ἐσωτερικὰ διαπύλια, τὸ δὲ ὑπόλοιπον νὰ πληρωθῇ ἐκ τῶν εἰσπραττομένων ἐν τοῖς τελωνείοις· τὸ ποσὸν δὲ, τὸ ὁποῖον θέλει εἰσπραχθῇ ἐν τοῖς τελωνείοις τῆς Ἑπτανήσου ἐκ σίτου καὶ ἐξ ἐμπορευμάτων ἐρχομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἶναι κατώτερον τῶν εἰσφορῶν τὰς ὁποίας δίδει ἡ Ἑπτάνησος διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν· ἐπειδὴ δὲ δὲν δύναται κατὰ τὸν νόμον τὸ Δημόσιον νὰ συμψηφίσῃ ἄλλο ἔσοδον τῶν δήμων τῶν Ἑπτανησιακῶν, παρὰ τὸ ἔσοδον ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς...

§181Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· πᾶσα διαφορὰ θὰ πληρωθῇ.

§182ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ διάταξις. Τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νομοσχεδίου λέγει: «Εἰς τὰς διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν ἀστυνομίαν εἰσφορὰς τῶν δήμων τούτων, λογιζομένας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ τὴν δημοτικὴν χρῆσιν τοῦ 1893 εἰσπράξεων, συμψηφίζονται ποσὰ ἴσα αʹ) πρὸς τὸ ἐκ τῶν καταργουμένων δασμῶν ἔσοδον τῆς χρήσεως 1893, καὶ βʹ) πρὸς τὰς εἰσπράξεις ἐκ τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἐδ. βʹ προσθέτου δημοτικοῦ δασμοῦ. Καὶ ἐν περιπτώσει μὲν περισσεύματος ὑπὲρ τῶν δήμων τῆς Ἑπτανήσου, ἀποζημιοῦνται οὗτοι διὰ χρημάτων ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀποδιδομένων κατὰ δωδεκατημόρια· ἐν περιπτώσει δ’ ἐλλείμματος εἰς βάρος αὐτῶν, τὸ ἔλλειμμα λαμβάνεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐκ τῶν ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπραττομένων ἐσόδων τῶν οἰκείων δήμων.» Ἐκ τῶν ἐν τοῖς τελωνείοις λοιπόν. Ποῖα εἶναι τὰ ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπραττόμενα ἔσοδα; τὰ ἔχομεν ἐδῶ.

§183ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι ὁ φόρος ἐξαγωγῆς.

§184ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ σᾶς τὰ εἴπω ὅλα. Εἰς τὴν σελ. 17 τοῦ πίνακος ἀναγινώσκω: «Ἔμμεσοι φόροι τῶν Κερκυραίων 132,084, εἰσφοραὶ 256,737, σῖτος 114,535.» Ὥστε 114,535 καὶ 132,084 ἀποτελοῦσι 246,619· αἱ εἰσφοραὶ ἀνέρχονται εἰς 256,737, ὥστε ἐπέρχεται ζημία εἰς τὸ Δημόσιον περίπου 10,000 δρ.

§185ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀναγνώσατε τὸ ἄρθρον καλῶς.

§186ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἀνέγνωσα καλῶς. Τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὰς διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν ἀστυνομίαν εἰσφορὰς τῶν δήμων τούτων, λογιζομένας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ τὴν δημοτικὴν χρῆσιν τοῦ 1893 εἰσπράξεων, συμψηφίζονται ποσὰ ἴσα αʹ) πρὸς τὸ ἐκ τῶν καταργουμένων δασμῶν ἔσοδον τῆς χρήσεως 1893 καὶ βʹ) πρὸς τὰς εἰσπράξεις ἐκ τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἐδ. βʹ προσθέτου δημοτικοῦ δασμοῦ. Καὶ ἐν περιπτώσει μὲν περισσεύματος ὑπὲρ τῶν δήμων τῆς Ἑπτανήσου, ἀποζημιοῦνται οὗτοι διὰ χρημάτων ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀποδιδομένων κατὰ δωδεκατημόρια· ἐν περιπτώσει δ’ ἐλλείμματος εἰς βάρος αὐτῶν, τὸ ἔλλειμμα λαμβάνεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐκ τῶν ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπραττομένων ἐσόδων τῶν οἰκείων δήμων.»

§187ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ποῖα εἶναι τὰ ἔσοδα αὐτὰ, παρακαλῶ;

§188Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅλα τὰ ἔσοδα τῆς Ἑπτανήσου, διότι ἐκεῖ ὅλα εἰσπράττονται ἐν τοῖς τελωνείοις.

§189ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τὰ δημόσια.

§190ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ δημοτικὰ ἔσοδα τῆς Ἑπτανήσου ὅλα εἰσπράττονται ἐν τοῖς τελωνείοις.

§191ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ὑπεβάλατε εἰς τὴν Βουλὴν, ἔχετε ἀναγεγραμμένα τίνα εἶναι τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα ὀνομάζονται ἔμμεσοι φόροι καὶ εἰσπράττονται ἐν τοῖς τελωνείοις.

§192ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῇ Ἑπτανήσῳ ὅμως εἰσπράττονται ἐν τοῖς τελωνείοις καὶ οἱ ἄμεσοι φόροι.

§193ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς;

§194ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως· ἐκεῖ τελωνειακοὶ φόροι εἶναι καὶ οἱ ἄμεσοι.

§195ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο δεικνύει, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγηθῇ καθαρώτερον ἡ φράσις. Διότι εἰς τοὺς πίνακάς σας δεικνύετε ποῖά εἰσι τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὸ νομοσχέδιον, δι’ ὅλους τοὺς νομοὺς καὶ διὰ τοὺς τῆς Ἑπτανήσου.

§196ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης δὲν ἀνέγνωσε μετὰ προσοχῆς τὸ ἄρθρον· ἀφοῦ δὲ ὑπεδείξαμεν αὐτῷ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου, ὅπως δικαιολογήσῃ τὴν ὀλίγην προσοχὴν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε πρὸς κατανόησιν τοῦ ἄρθρου, ἐπικαλεῖται τοὺς πίνακας, οἵτινες οὐδὲν ἔχουσι κοινὸν μὲ τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Πταίω ἐγώ, ἐὰν δὲν ἐνόησε τὸ ἄρθρον; Πταίει ὁ κ. Βουλευτής. Ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι ἐκ τῶν ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπραττομένων φόρων τὸ Δημόσιον θέλει ἀποζημιωθῆ. Ἡ συζήτησις ἀπέδειξεν, ὅτι ἐγὼ εἶχον δίκαιον, καὶ ἄδικον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης.

§197ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸ καθῆκον νὰ πιστεύω περισσότερον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπισήμως ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλὴν, παρὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καὶ ὡς ἄτομον καὶ ὡς Βουλευτὴς ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Θεοτόκης· οἱ πίνακες δὲ, οὓς ἔχω ἐνώπιόν μου, μοὶ δίδουσιν ὡρισμένην βάσιν, ὅπως σχηματίσω τὴν γνώμην μου.

§198ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἄρθρον ὁμιλεῖ περὶ ἐσόδων, καὶ ἐννοεῖ ὅλα τὰ ἔσοδα.

§199ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ τότε δὲν ἐξηγεῖται καθαρῶς ἐν τῷ ἄρθρῳ τίνα εἰσὶ τὰ ἔσοδα αὐτά; (διάλογοι).

§200ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐν τούτοις, Κύριοι, ὁπωσδήποτε εἰς τὴν Ἑπτάνησον δὲν ἐπιβάλλεται ἡ αὔξησις τῶν 2 δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, καὶ περιπλέον οἱ Ἑπτανήσιοι ἔχουσι καὶ τοῦτο τὸ καλὸν ὑπὲρ ἑαυτῶν, ὅτι δὲν τοῖς ἀφαιρεῖται ἡ εἴσπραξις ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων, καὶ περιπλέον λαμβάνουσιν οἱ δῆμοι αὐτῶν ποσοστὰ ἐκ τοῦ προσθέτου ἐπὶ τοῦ σίτου δασμοῦ τῶν 50% καὶ τοῦ προσθέτου φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, καὶ περιπλέον κατὰ τοὺς πίνακας ἐλαττοῦται ὑπὲρ αὐτῶν ἡ μέχρι τοῦδε εἰσφορά των ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἀστυνομίας, ἐνῷ δι’ ἡμᾶς αὐξάνει, καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις δὲν κατακρατοῦνται δι’ αὐτοὺς αὐθαιρέτως τὰ ὀφειλόμενα διὰ τὰς εἰσφορὰς ταύτας, ἀλλ’ ἀφίνεται εἰς αὐτοὺς πλήρης ἐλευθερία εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν προσόδων. Ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν τοὺς φθονῶ διὰ τοῦτο, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ποῖοι λόγοι ὑπάρχουσιν, ἵνα τόσον εὐνοϊκῶς διατίθενται τὰ κατ’ αὐτούς· ἐπεθύμουν μάλιστα τοιοῦτοι λόγοι νὰ ὑπῆρχον καὶ ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ἄλλων. Ἀλλ’ ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀντιῤῥήσεις, τὰς ὁποίας ἀκούομεν, Κύριοι, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι καλῶς μεμελετημένον ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸ συνέταξαν, καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μελετηθῇ καλῶς ὑπ’ ἐκείνων, ὑπὸ τὴν ψῆφον τῶν ὁποίων ὑποβάλλεται· πρέπει νὰ μελετηθῇ καλῶς τὸ νομοσχέδιον καθ’ ὅλας τὰς συνεπείας αὐτοῦ, διότι αἱ συνέπειαι αὐτοῦ θὰ ἦναι βαρεῖαι διὰ τὸν λαὸν, βαρύτεραι δὲ διὰ τοὺς δήμους. Νομίζω μάλιστα, ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἐπισπευσθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐξ ἐμαυτοῦ ἐννοῶ, ὅτι οἱ Βουλευταὶ δὲν ἐνέκυψαν ἐπὶ τῶν συνεπειῶν αὐτοῦ, διότι αἱ συνέπειαι αὗται εἶναι πολὺ κεκαλυμμέναι, διότι μεγάλην φροντίδα κατέβαλον εἰς τὸ νὰ τὰς συγκαλύψωσι καὶ παραστήσωσιν ὡς ἀνώδυνον τὴν ὀδυνηρὰν ταύτην νέαν μέθοδον ὑπούλου φορολογίας. Ἐγὼ μάλιστα ἠπόρησα μὲ τὴν ἐπινοητικότητα τῶν συνταξάντων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ τῆς ὁποίας, ἐν ᾧ ἐπρόκειτο περὶ ἁπλουστάτου πράγματος, περὶ τῆς καταργήσεως τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων τελῶν καὶ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῶν, κατεσκευάσθη ἓν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου τόσα βάρη ἐπιῤῥίπτονται εἰς τὸν λαὸν, καὶ τόση καταστροφὴ προσγίνεται εἰς τοὺς δήμους, ὥστε νομίζω, ὅτι ἢ πρέπει νὰ διασκευασθῇ, ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, ἢ ν’ ἀποῤῥιφθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ ἐδόθη ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Αὐλίδος, φέρουσα ὑπὲρ τὰς ἑκατὸν ὑπογραφὰς, δι’ ἧς παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων.

§202Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ παρατείνω τὴν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ μίαν καὶ ἡμίσειαν ὥραν, ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἀγορεύσω ταύτην τὴν ὥραν, διότι πλησιάζει ἡ δωδεκάτη.

§203ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον.

§204ΣΤΑΗΣ. Ἂς ψηφισθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον.

§205ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπέβαλον πρότασιν ἀναβολῆς, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐδήλωσα, ὅτι θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ πολὺ, ἀδιάφορον ἂν εἰς τὴν δευτέραν ἢ τρίτην ἀνάγνωσιν.

§206Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις, καλὸν ν’ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§207ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι σπουδαιόταται αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἡμῖν ἀπόψε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μᾶς ἀνήγγειλε δὲ, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ καὶ ἄλλους πίνακας...

§208Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶμαι βέβαιος δύναται καὶ νὰ βραδύνῃ ἡ προσαγωγή των.

§209ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν ὅσῳ δὲν λάβωμεν τοὺς πίνακας, σεῖς θὰ λέγητε, ὅτι εἰσπράττετε τόσα ἑκατομμύρια, καὶ ἄλλος ἄλλα. Ἀλλὰ τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου· διότι, ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῶσι πλειότερα τῶν 2 ἑκατομμυρίων, τότε πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ αὔξησις, ἀλλὰ πρέπει καὶ ἡμεῖς τότε νὰ φωτισθῶμεν περὶ ὅλων τούτων, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λεπτομερειῶν.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§211Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 12 μ. μ.