1894.12.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 41

Τῆς 21 Δεκεμβρίου 1894.

(Τετάρτη).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ δήμαρχος Λαρίσης διὰ τηλεγραφήματός του ἀναγγέλλει, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Λαρίσης ὁμοθύμως ἐξέφρασεν εὐχὴν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Πολλοὶ κάτοικοι Κεφαλληνίας διὰ τηλεγραφήματός των ἀναγγέλλουσιν, ὅτι ταχυδρομικῶς ἀποστέλλουσιν ἀναφοράν, ὑπογεγραμμένην ὑπὸ 500 πολιτῶν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων τελῶν. Τὸ σωματεῖον τῶν ἐν Ἀθήναις οἰνοπαντοπωλῶν δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν εὐγνωμονεῖ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν.

§2ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δημήτριος Χαρατζῆς ἐκ Σύρου ὑποβάλλει ἐντύπως τὰς σκέψεις του πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ συμβιβασμοῦ. Πολλοὶ τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Κεφαλληνίας κρατουμένων καταδίκων ζητοῦσι τὴν ἀπονομὴν βασιλικῆς χάριτος. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Πολλοὶ κάτοικοι Φιλιατρῶν διὰ τηλεγραφήματός των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ἵνα λάβῃ νομοθετικόν τι μέτρον ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Πολλοὶ κάτοικοι Τυρνάβου τηλεγραφικῶς παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ἑβδομήκοντα πέντε ὑφάντριαι τοῦ Μεσολογγίου καὶ Αἰτωλικοῦ δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσι νὰ ἐπιβληθῇ βαρὺς δασμὸς ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων κατ’ ἀπομίμησιν ὑφασμάτων γνωστῶν ὑπὸ τὸ ὄνομα «Μεσολογγίτικα ὑφάσματα», ἵνα οὕτω προστατευθῇ ἡ ἐγχώριος παραγωγή.

§4ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸν συμπολίτην των κ. Πρωθυπουργόν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ ἔμποροι, ἁμαξηλάται καὶ καῤῥαγωγεῖς τοῦ Ἁλμυροῦ ζητοῦσι τὴν ἐπιδιόρθωσιν τῆς ἀπὸ Ἁλμυροῦ μέχρι παραλίας ὁδοῦ. Θ’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Βασίλειος Βαζούρας, κάτοικος Κεφαλοβρύσου, παραπονεῖται κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Τριχωνίτιδος. Θὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Πολλοὶ τῶν ἐν Ἀθήναις οἰνοπαντοπωλῶν δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τοῦ ἐπὶ τοῦ οἴνου φόρου.

§6ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται).

§7ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην πολλῶν λόγων, ὅπως ἀποδείξω τὸ ἄδικον καὶ τὸ ὑπερβολικὸν τοῦ ἐπιβεβλημένου φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου. Πολλοὶ συνάδελφοι ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων ἀνέπτυξαν τοῦτο ἐπανειλημμένως εἰς τὴν Βουλήν, ἅπασα δ’ ἡ Βουλὴ γνωρίζει τὰ καθέκαστα τοῦ θέματος, ἑπομένως νομίζω περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἐλέχθησαν ἤδη. Ἀρκεῖ μόνον νὰ ὑπομνήσω, ὅτι εἰς πλείστας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου, καὶ ὁ ἁπλοῦς ἀκόμη, δηλαδὴ ὁ ἔγγειος, ὑπερβαίνει πολλάκις τὴν ἀξίαν αὐτὴν τοῦ ἐμπορεύματος. Καὶ εἰς τὴν Τρίπολιν καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα μέρη ὁ οἶνος πωλεῖται αἴφνης 8 ἢ 7 λεπτὰ τὴν μπότσαν, ὁ δὲ φόρος πλησιάζει νὰ ὑπερβῇ καὶ τὰ 8 λεπτά, ἡνωμένος μὲ ὅλους τοὺς νέους φόρους, τοὺς συνοδεύοντας αὐτόν. Ὁ ἔγγειος φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου βεβαίως εἶναι βαρύς, ἀλλ’ αἱ περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται τὸ Κράτος, εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἐγὼ ὡμολόγησα εἰς τοὺς συμπολίτας μου οἰνοπώλας, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ γείνω εἰσηγητὴς προτάσεως περὶ καταργήσεως τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου, διότι οὗτος παρέχει εἰς τὸ Κράτος ποσὸν περίπου 2,000,000, σήμερον δὲ δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ καταργῶμεν φόρους καὶ νὰ δεικνυώμεθα κακῆς πίστεως εἰς τοὺς πιστωτὰς ἡμῶν, παρὰ τῶν ὁποίων ἐκρατήσαμεν σπουδαῖον ποσὸν ἐκ τῶν ὀφειλομένων εἰς αὐτούς. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, πρὶν ἢ προβῇ ἀκόμη εἰς τὸ ἀτυχὲς μέτρον τῆς πτωχεύσεως, ἐναντίον τῶν ἐπαγγελιῶν της, εἶχεν ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέβαλε φόρον καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ οἴνου, δεύτερον φόρον τοῦτον, πρόσθετον καὶ ἀδικώτατον. Αὐτὸν τὸν πρόσθετον φόρον τῆς καταναλώσεως νομίζω ὅτι πάντες δυνάμεθα νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συναινέσῃ εἰς τὴν κατάργησιν αὐτοῦ, οὐχὶ μόνον διότι καθιστᾷ τὸν φόρον πλέον τοῦ οἴνου δυσβάστακτον καὶ καθ’ ὑπερβολὴν μέχρις ἀπαγορεύσεως δυσβάστακτον, ἀλλὰ καὶ διότι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος εἰσπράττει ἐκ τοῦ φόρου τούτου, εἶναι ἐλάχιστον· δύο ἑκατομμύρια ἀποδίδει ὁ ἔγγειος φόρος ὁ ἐπὶ τοῦ οἴνου, ὁ δὲ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως μόλις ἀποδίδει 300,000 δραχμάς, ἀλλ’ αὐταὶ αἱ 300,000, ὅπως εἰσπραχθῶσιν, ὑποβάλλουσι τοὺς δυστυχεῖς καταστηματάρχας εἰς βασάνους, εἰς πιέσεις πλείστας ὅσας καὶ εἰς ζημίας καὶ δαπάνας μεγάλας. Ὑποβάλλονται οὗτοι καὶ εἰς φόρον ἐπιτηδεύματος, ὑποβάλλονται εἰς τὸν φόρον τὸν ἔγγειον, ὑποβάλλονται εἰς ὑποχρέωσιν δηλώσεως τῶν ἤδη καταναλωθέντων οἴνων καὶ δηλώσεως τῶν μὴ καταναλωθέντων οἴνων καὶ ἐν ἀποθήκῃ εὑρισκομένων καταναλωτέων. Πρὸς δὲ ἤδη ὑποβάλλονται καὶ εἰς τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, ἐπιπρόσθετον τοῦτον. Φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον, ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ μάλιστα ἀπεφάσισε νὰ ὑποβάλῃ καὶ νομοσχέδιον,—καὶ βλέπω μετὰ δυσαρεσκείας ὅτι ἐπιμένει καὶ εἰς τὴν ψήφισιν τῶν ἄρθρων αὐτοῦ, τῶν ἐπιβαλλόντων αὔξησιν τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν,—νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως; ἐπὶ τοῦ οἴνου. Νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίῤῥησιν.

§8ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνενῶ καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, τὰς συστάσεις μου ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς τῶν οἰνοπαντοπωλῶν, διότι πολλάκις ἐγένετο ἀντικείμενον συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ τὸ παράπονόν των τοῦτο, καὶ ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ πάντων ὡς δίκαιον· ἀλλὰ λυποῦμαι, διότι ἡ τοιαύτη συνηγορία μου ὑπὲρ αὐτῶν ἴσως χρησιμεύσῃ πρὸς ἀπόῤῥιψιν τῆς ἀναφορᾶς, καὶ ἀντὶ νὰ τοὺς ὠφελήσω θὰ τοὺς βλάψω. Ἐν τούτοις, κατὰ καθῆκον καὶ ὑπὲρ τοῦ δικαίου λαλῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ διακανονίσῃ τὰς σχέσεις τοῦ Δημοσίου μὲ τοὺς οἰνοπώλας διὰ τακτικωτέρου τοὐλάχιστον νόμου καὶ δικαιοτέρου καὶ μὴ ἐπαγομένου ζημίας ἰδίως κατὰ τὴν διαδικασίαν τῶν δηλώσεων, ἐξελέγξεων καὶ βεβαιώσεων.

§9ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω καὶ θὰ συστήσω τὴν ἀναφορὰν τῶν οἰνοπωλῶν θερμότατα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ὁ φόρος αὐτὸς τῆς καταναλώσεως εἶναι βαρύτατος, κατόπιν ὅλων τῶν ἄλλων φόρων, εἰς τοὺς ὁποίους ὑποβάλλονται οἱ οἰνοπῶλαι. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ τὴν σύστασιν αὐτὴν ὑπὸ σπουδαίαν σκέψιν καὶ θ’ ἀποφασίσῃ νὰ δώσῃ ἓν πέρας εἰς τὴν βάσανον αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἡμέραν ὑφίστανται μαρτύρια καὶ ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἐνοικιαστὰς καὶ ἀπὸ τὰς ἄλλας φορολογίας, εἰς τὰς ὁποίας ἔχουσιν ὑποβληθῆ ὑπὸ τοῦ νόμου.

§10ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀληθῶς ὁ φόρος τοῦ οἴνου εἶναι βαρὺς, ἀλλὰ εἶναι βαρὺς διὰ τοὺς παραγωγοὺς, διὰ τοὺς ἀμπελοκτήμονας τῶν ἐπαρχιῶν, ἐν αἷς δὲν γίνεται μεταπώλησις. Πράγματι, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὁ φόρος τοῦ οἴνου, δύο λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, (ἰδίως διὰ τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας καὶ τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων) ὅταν ἡ ἀξία τοῦ οἴνου ἦναι 8 λεπτὰ κατὰ μπότσαν, εἶναι βαρύτατος, καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ θέματος ἠδυνάμεθα νὰ προνοήσωμεν, ἂν αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τοῦ τόπου ἐπέτρεπον τοῦτο, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς κερδοσκοποῦντας ἐκ τῆς ἀγοραπωλησίας τοῦ οἴνου, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι τὸ αὐτό. Ὅταν δὲν σκεπτώμεθα περὶ ἀνακουφίσεως τῶν ἀμπελουργῶν ἀπὸ τοῦ φόρου τούτου, ὅταν δὲν σκεπτώμεθα περὶ ἀνακουφίσεως τῶν καταβαλλόντων κεφάλαια, τῶν καταβαλλόντων ἐργασίαν, τῶν ἐχόντων τὸν οἶνον ὡς τροφὴν, ζητοῦσιν ὁ κ. Ζυγομαλᾶς καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν κερδοσκοπούντων ἐπὶ τῆς ἀγοραπωλησίας τοῦ οἴνου! Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν καὶ λογικὸν τοῦτο. Ἠδυνάμεθα, ἐπαναλαμβάνω, νὰ σκεφθῶμεν, ἂν ἐπέτρεπον αἱ δυνάμεις τοῦ τόπου, περὶ ἀνακουφίσεως τῶν ἀμπελουργῶν, τῶν δαπανώντων διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ οἴνου, τὸν ὁποῖον θεωροῦσιν ὡς τροφήν των, ἀλλ’ ὄχι περὶ τῶν ἀγοραζόντων τὸν οἶνον πρὸς μεταπώλησιν καὶ κερδοσκοπίαν. Ὥστε ἡ πρότασις αὕτη καὶ ἡ ἀναφορὰ αὕτη, ὁθενδήποτε καὶ ἂν ἦναι, εἴτε ἐξ Ἀθηνῶν, εἴτε ἐκ Πατρῶν, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§11ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ τέλος τῆς παρελθούσης συνόδου εἶχον καὶ ἐγὼ ὑποβάλει καὶ ὑποστηρίξει ἀναφορὰν ἐκ Πατρῶν, ἀποβλέπουσαν τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον, καὶ νομίζω ὅτι αἱ ὀλίγαι λέξεις, τὰς ὁποίας τότε εἶπον, καὶ τὰς ὁποίας παρετήρησα ὅτι οὐδεὶς τῶν συναδέλφων ἀπέκρουσεν, ἔπεισαν πάντας, ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς οὐ μόνον ἄδικος εἶναι, ἀλλὰ καὶ καταθλιπτικός. Ἡ ἰδέα τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος, ὅτι οἱ κερδοσκοποῦντες ἐπὶ τοῦ προϊόντος πρέπει νὰ φορολογηθῶσι μὲ ἰδιαίτερον φόρον, εἶναι ἀρχὴ καὶ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαντῶ εἰς κἀνὲν εἶδος φορολογίας, διότι οἱ κερδοσκοποῦντες ἐπὶ τῶν προϊόντων ἔχουσι τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος, εἶναι ἓν ἐπιτήδευμα, τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνουσι πρὸς ἴδιον κέρδος καὶ μὲ ἴδιον κίνδυνον· διότι ἐλησμόνησεν, ὅτι αἱ τοιαῦται ἐπιχειρήσεις, ἐκτὸς τοῦ προσδοκωμένου κέρδους, ἔχουσι καὶ τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους διατρέχει αὐτὸ τὸ ἐπάγγελμα. Δὲν εἶναι δὲ, λέγω, κἀνὲν ἄλλο εἶδος, τὸ ὁποῖον ὑπόκειται εἰς ἰδιαίτερον φόρον καταναλώσεως. Οἱ οἰνοπῶλαι, ἐκτὸς τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ μόνον πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται καὶ ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι μικρὸς, κατ’ ἐξαίρεσιν ὑποβάλλονται εἰς δεύτερον φόρον· διατί; διὰ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός των, διὰ τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν προσδοκῶσι καὶ ἐπιζητοῦσι διὰ τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος. Ἀλλὰ, σᾶς παρακαλῶ, τὰ ἄλλα ἐπιτηδεύματα τί ἄλλο εἶναι; ὅλα τὰ ἄλλα ἐπιτηδεύματα δὲν ἔχουσι τὸν αὐτὸν σκοπόν; δὲν ἐπιζητοῦσι κέρδος ἐκ τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος; ὑποβάλλονται εἰς δεύτερον φόρον ἄλλον, παρὰ τὸν τοῦ ἐπιτηδεύματος; Κατ’ ἐξαίρεσιν μάλιστα, καὶ ἰδίως τὸ ἐπιτήδευμα αὐτὸ ἔχει τοὺς μεγαλειτέρους κινδύνους, καὶ πολλάκις ἀντὶ κέρδους ὁ οἰνοπώλης ἔχει ζημίαν. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, ὁ κυριώτερος λόγος εἶναι αἱ καταχρήσεις εἰς τὴν ἐκτέλεσιν καὶ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἡμεῖς κατηργήσαμεν τὸν φόρον τῆς δεκάτης. Διατί; Ἐνῷ εἰσῆγεν ἱκανὸν ποσὸν εἰς τὸ ταμεῖον, ἐνῷ ἦτο τὸ σπουδαιότερον εἰσόδημα τοῦ Κράτους, ἐνῷ εὑρισκόμεθα ὄχι σήμερον, ἀλλὰ πάντοτε, εἰς τοιαύτην οἰκονομικὴν θέσιν, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην τοῦ φόρου αὐτοῦ, μ’ ὅλα ταῦτα πάντες μιᾷ φωνῇ, ἕνεκα τῆς καταθλίψεως, ἡ ὁποία ἐξησκεῖτο κατὰ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου αὐτοῦ, τὸν κατηργήσαμεν, καὶ στεροῦμεν τὸ Δημόσιον 5, 6, 8 ἑκατομμυρίων, καὶ δι’ ἕνα εὐτελέστατον φόρον, ὁ ὁποῖος δὲν εἰσάγει παρὰ εὐτελέστατον ποσὸν, θέλετε νὰ ἐπιτρέψωμεν τὰς κακοηθείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι γίνονται καθ’ ἡμέραν ἐκ μέρους τῶν καταμετρητῶν καὶ ἐνοικιαστῶν, καὶ τῶν ὁποίων εἴμεθα μάρτυρες αὐτήκοοι καὶ αὐτόπται, μεταβαίνοντες οἱ ἴδιοι εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ ἀντιλαμβανόμενοι τί λαμβάνει χώραν ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δῆθεν ἐν ὀνόματι τοῦ Δημοσίου ὡς ἐνοικιασταὶ παρουσιάζονται, ἢ ὡς καταμετρηταὶ, νὰ προστατεύσωσι τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους, ἐνῷ ἀσκοῦσι κακοήθη πίεσιν ἐπ’ αὐτῶν τῶν δυστυχῶν ἐπαγγελματιῶν! Καὶ θέλετε νὰ ἀφήσωμεν αὐτὸν τὸν βάρβαρον φόρον, ἀφοῦ τὸν ἄλλον ἀπεκηρύξαμεν ὡς βάρβαρον καὶ τὸν κατεδικάσαμεν; Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὅλα συντρέχουσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἡ δὲ αἴτησις εἶναι δικαιοτάτη, ὥστε ὑπάρχει περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ φανῇ συνεπὲς πρὸς ἑαυτὸ, ὡς καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, καταργοῦσα τὸν φόρον αὐτὸν, ὅπως κατήργησε καὶ τὸν τῆς δεκάτης.

§12ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀπορῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Καλαβρύτων συνάδελφόν μου δι’ ὅσα εἶπε, διότι, φαίνεται, ἐλησμόνησεν ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως δὲν ἐφαρμόζεται μὲν ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου λιανικῶς οἴνου, ἀλλὰ κατήντησε φόρος ἔγγειος, ἐφαρμοζόμενος ἐφ’ ὅλου τοῦ οἴνου. Περὶ τούτου, κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Ἐφ’ ὅλου τοῦ παραγομένου οἴνου σχεδὸν ἐφαρμόζεται ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, ὁ φόρος δὲ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως δὲν ἀφορᾷ τοὺς οἰνοπώλας, δὲν ἀφορᾷ τοὺς παραγωγούς τῶν οἴνων μόνον, ἀλλ’ ἀφορᾷ τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς ἀστικοὺς, δηλαδὴ ἀφορᾷ τοὺς καταναλωτάς.

§13ΦΩΤΗΛΑΣ. Τοὺς πωλοῦντας τὸν οἶνον ὡς ἐμπόρευμα.

§14ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μήπως εἰς τὰς ἐπαρχίας μας δὲν πωλεῖται ὡς ἐμπόρευμα; εἰς πολλὰς ἐπαρχίας δὲν πωλεῖται ὡς ἐμπόρευμα; Καὶ εἰς ποίαν ἐπαρχίαν ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως δὲν ἐξωμοιώθη μὲ τὸν φόρον τῆς παραγωγῆς καὶ δὲν ἐφαρμόζεται γενικῶς; Ἠπόρησα, λέγω, κύριε Πρόεδρε, διότι γνωρίζω τί συμβαίνει καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου καὶ εἰς ὅλον τὸ Κράτος· γνωρίζω ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς τοῦ οἴνου εἶναι καταθλιπτικώτατος, οὐ μόνον διὰ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως, διὰ τὰς πολλὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι παρομαρτοῦσιν εἰς τὸν τρόπον τοῦτον τῆς βεβαιώσεως, καταχρήσεις, Κύριοι, ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν δύναται καμμία διόρθωσις τῶν περὶ τούτου νόμων νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ, διότι τὸ κακὸν εἶναι ῥιζικὸν, καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποῤῥοφῶσι περισσότερα ἀφ’ ὅ,τι εἰσπράττει τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ὡμίλησα ἐν ἐκτάσει ἄλλοτε περὶ τῶν καταχρήσεων τούτων. Εἶναι—διὰ νὰ εἴπω οὕτω—Εὐμενίδες φοβεραὶ, αἱ ὁποῖαι μὲ ὄφεις, ἀντὶ πλοκάμων, καταδιώκουσι τοὺς παραγωγούς, ὡς ἄλλοτε κατεδίωκον τὸν ἁμαρτήσαντα Ὀρέστην. Δὲν δύναται καμμία μεταῤῥύθμισις τῶν νόμων νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὰς Εὐμενίδας αὐτὰς, παρὰ μόνον ἡ ἐκρίζωσις ὅλου τοῦ συστήματος τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις περὶ τῆς μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ τούτου συστήματος, καὶ ἠπόρησα, πῶς ἡ ἀντίῤῥησις προῆλθεν ἐκ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν ἀνακοίνωσιν. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον παρὰ τῆς Αὐτοκρατορικῆς Ρωσσικῆς Πρεσβείας τὴν ἀκόλουθον ἐπιστολὴν (ἀναγινώσκει): «Κύριε Πρόεδρε. «Δὲν παρέλιπον ἐν καιρῷ νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Κυβέρνησίν μου τὴν εἰλικρινῆ συμμετοχὴν, ἣν ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἐπεδείξατο εἰς τὴν ὀδύνην ἡμῶν ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ, ἣν ὑπέστησαν ἡ Αὐτοκρατορικὴ Οἰκογένεια καὶ σύμπασα ἡ Ρωσσία διὰ τοῦ προώρου θανάτου τοῦ ἀλησμονήτου αὐτοκράτορος Ἀλεξάνδρου τοῦ Γʹ, ὡς καὶ τὰς θερμὰς εὐχὰς, αἵτινες ἐξεφράσθησαν ὑπὲρ τῆς εὐημερίας καὶ τῆς εὐδαιμονίας τῆς Α. Μ. τοῦ αὐτοκράτορος Νικολάου τοῦ Βʹ. «Σήμερον, κατὰ διαταγὴν τοῦ σεβαστοῦ μου Κυριάρχου, συγκινηθέντος ἐκ τῶν συμπαθῶν τούτων ἐνδείξεων, ἐνετάλην νὰ διαβιβάσω τὴν ἔκφρασιν τῆς εὐγνωμοσύνης του ὑμῖν τε καὶ τοῖς συναδέλφοις ὑμῶν. «Ἐκπληρῶν τὸ εὐάρεστον τοῦτο καθῆκον, παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ δεχθῆτε τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξόχου μου ὑπολήψεως. «Ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Ρωσσίας «Ὀνοῦ.»

§16ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι πρωτοτύπως Ἑλληνιστὶ γεγραμμένη;

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι Γαλλιστὶ, καὶ μετεφράσθη.

§18ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ Πατρῶν καὶ ἐκ Καλαβρύτων μὲ ἀπαλλάττουσι τοῦ κόπου νὰ ἀπαντήσω διὰ μακρῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴν τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ὅστις φαίνεται ὅτι ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, ἀλλ’ ἴσως καὶ ἐπινεύσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀνέλαβε τὴν ἀντίκρουσιν τῆς ἀναφορᾶς...

§19ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι.

§20ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εὔχομαι νὰ μὴ ἦναι καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§21ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι εὐχάς· τὸ διαβεβαιῶ ἐγώ.

§22ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ διαβεβαίωσίς σας δὲν μοὶ χρησιμεύει εἰς τίποτε.

§23ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὡς καὶ εἰς ἐμὲ ἡ ἰδική σας.

§24ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἓν καὶ μόνον χρησιμεύει εἰς ἀπόδειξιν τοῦ ἐναντίου, ἡ παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑποβολὴ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως, ἢ δήλωσις αὐτοῦ περὶ τοιαύτης ὑποβολῆς· διότι, ἐνόσῳ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σιωπᾷ, σεῖς βεβαίως ἐκφράζετε, καὶ χωρὶς νὰ συνεννοῆσθε μετ’ αὐτοῦ, τὴν γνώμην αὐτοῦ, ὅτι ἀρνεῖται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου. Ἑπομένως εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ συνεννοήθητε ἐκ τῶν προτέρων ν’ ἀποκρούσητε τὴν κατάργησιν τοῦ πιεστικοῦ καὶ καταστρεπτικοῦ τούτου τούτου φόρου.

§25ΦΩΤΗΛΑΣ....

§26ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καλὸν εἶναι νὰ μὴ διακόπτητε, κύριε συνάδελφε. Ἡμεῖς δὲν σᾶς διεκόψαμεν εἰς τὴν ὁρμητικὴν κατὰ πάντων τῶν οἰνοπαντοπωλῶν τοῦ Κράτους ἐπίθεσίν σας. Πρῶτον, κ. Πρόεδρε, νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι νὰ παύσωμεν ἐνταῦθα, ὁσάκις πρόκειται ν’ ἀποκρούσωμεν γνώμην τινὰ ἢ πρότασιν, νὰ ἐκφράζωμεν γνώμας ὑβριστικὰς ἐναντίον ὁλοκλήρων σωματείων καὶ τάξεων κοινωνικῶν, ἀποκαλοῦντες αὐτὰ μὲ ὡρισμένα ἐπίθετα, κερδοσκοποῦντας καὶ κερδοσκόπους. Οἱ οἰνοπαντοπῶλαι τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ Πειραιῶς, τῶν Πατρῶν, τῆς Σύρου καὶ τῶν ἄλλων πόλεων τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἔμποροι, καὶ τὸ ἐμπόριον εἶναι σεβαστὸν καὶ τὸ μόνον ὠφέλιμον καὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου, ὅπου οἱ ἔμποροι εἶναι σεβαστοὶ καὶ ἀναγνωρίζονται ὡς οἱ χρησιμώτεροι πολῖται· ἡμεῖς δὲ ἐνταῦθα συνειθίσαμεν ν’ ἀποκαλῶμεν κερδοσκόπον πάντα ἐμπορευόμενον. Κερδοσκόποι εἶναι ὡρισμένη τάξις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουσι τὰ εὔκολα κέρδη ἐκεῖ, ὅπου εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἀπολαμβάνουσιν αὐτῶν, παίζοντες ἐκ τοῦ ἐμφανοῦς ἢ ἐκ τοῦ ἀφανοῦς ἐν τοῖς χρηματιστηρίοις· δὲν εἶναι κερδοσκόποι οἱ οἰνοπαντοπῶλαι καὶ οἱ ἔμποροι τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ εἶναι οὗτοι οἱ χρησιμώτεροι πολῖται. Δεύτερον, κ. Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος λανθάνεται καὶ κατὰ τοῦτο. Νομίζει ὅτι ὁ φόρος ὁ ἔγγειος πιέζει περισσότερον τοὺς πολίτας ἀπὸ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, νομίζει δὲ, ὅτι ὁ οἶνος ὁ ἐναποτεταμιευμένος εἰς τὴν ἀποθήκην τοῦ παραγωγοῦ εἶναι σεβαστότερος ἀπὸ τὸν οἶνον τὸν ἐναποτεταμιευμένον εἰς τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα τῶν οἰνοπαντοπωλῶν. Οὐδεὶς, πιστεύω, οὐδ’ αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος θέλει ἀμφισβητήσει, ὅτι ὁ οἶνος εἶναι πρώτιστον ἀντικείμενον ἀνάγκης διὰ τὸν ἐργατικὸν λαὸν, πρὸ πάντων ἐν Ἑλλάδι, ὅπου δὲν γίνεται κατανάλωσις κρεάτων καὶ ἄλλων οὐσιῶν, ἀλλὰ ἄρτου καὶ οἴνου μόνον· ὁ ἐργάτης, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δι’ ἄρτου ξηροῦ καὶ δι’ οἴνου τρεφόμενος, δύναται νὰ καλλιεργήσῃ τὴν γῆν, δύναται νὰ παραγάγῃ· ἄνευ οἴνου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ καλλιέργεια καὶ παραγωγὴ βιομηχανικὴ οἱαδήποτε ἐν Ἑλλάδι. Ἀναγνωρίζω ὅτι ὁ οἶνος ὁ ἐναποτεταμιευμένος εἰς τὴν ἀποθήκην τοῦ παραγωγοῦ εἶναι ἐπίσης χρήσιμος καὶ σεβαστὸς, κατὰ τὴν φράσιν τοῦ συναδέλφου, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης, ὅσον εἶναι ὁ εἰς τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα εὑρισκόμενος· διότι ὁ δυστυχὴς ἐργάτης, ὁ ἔχων ἀνάγκην νὰ φάγῃ, ἵνα ἐργασθῇ ἀντὶ ἡμερομισθίου, δὲν ἔχει ἀποθήκην ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀντὶ ὀλίγου χρήματος ἀγοράζει παρὰ τῶν καταστημάτων τὸν οἶνον, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὴν κοπιώδη ἐργασίαν, εἰς τὴν ὁποίαν καταγίνεται· ὥστε ὁ οἶνος ὁ ἐναποτεταμιευμένος εἰς τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα εἶναι ἐξ ἴσου ἄξιος προστασίας πρὸς τὸν οἶνον τὸν ἐναποτεταμιευμένον εἰς τὴν ἀποθήκην τοῦ παραγωγοῦ, διότι θεραπεύει ἀνάγκας τῶν πτωχοτέρων τάξεων, τῶν μὴ δυναμένων νὰ ἔχωσιν ἀποθηκευμένον οἶνον ἐν τῷ οἴκῳ αὐτῶν. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς, οὕτως εἰπεῖν, ἔλυσε τὸ σπουδαιότερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον σήμερον καὶ πρὸ ἐτῶν πολλῶν καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ ἀπασχολῇ τοὺς οἰκονομολόγους ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου, ἔλυσε τὸ ζήτημα τῆς ἐπιπτώσεως τῶν φόρων, εἰπὼν, ὅτι φορολογοῦνται οἱ κερδοσκοποῦντες οἰνοπαντοπῶλαι, ἀλλ’ εἶναι περιττὸν νὰ μεριμνήσωμεν περὶ αὐτῶν, διότι οὗτοι πληρόνουσι τὸν φόρον ἐκ τῶν μεγάλων κερδῶν, ἅτινα ἀπολαμβάνουσι. Σήμερον παρ’ ὅλου τοῦ κόσμου σχεδὸν κλίνει νὰ γείνῃ ἀποδεκτὴ ἡ ἰδέα, ὅτι μᾶλλον ὁ καταναλωτὴς εἶναι ὁ πληρόνων τὸν φόρον· λοιπὸν ὁ δυστυχὴς ἐργάτης, ὁ ἀγοράζων ἡμίσειαν ἢ μίαν ὀκᾶν οἴνου, ὁ ἐν τῇ πόλει οἰκογενειάρχης, πρέπει νὰ πληρόνῃ τηλικοῦτον φόρον; νὰ πληρόνῃ φόρον ἔγγειον καὶ φόρον καταναλώσεως; Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθόν· ἵνα πωλήσῃ ὁ παραγωγὸς, εἰς καλὴν τιμὴν τὸν οἶνόν του, πρέπει νὰ τὸν ἀγοράσῃ ὁ οἰνοπώλης, ὁ δὲ οἰνοπώλης δὲν δύναται νὰ ἀγοράσῃ τὸ αὐτὸ ποσὸν οἴνου, ὅταν ὑπόκηται εἰς διπλῆν καὶ τριπλῆν φορολογίαν. Δὲν συνεφώνησα εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τοῦ ἐγγείου ἐπὶ τοῦ οἴνου, διότι αἱ περιστάσεις τοῦ Κράτους εἶναι τοιαῦται, ὥστε δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν κατάργησιν φόρου ἀποφέροντος εἰς τὸ Δημόσιον δύο ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου δὲν ἀποφέρει παρὰ μόνον 300,000 δραχμάς, ὡς προεῖπον. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ δεχθῇ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου αὐτοῦ, ὅστις καὶ ἐλάχιστος εἶναι καὶ λίαν πιεστικός, καὶ ἡ κατάργησις αὐτοῦ τυγχάνει γενικῆς εὐχῆς, πλὴν τῆς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Φωτήλα.

§27ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀπορῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον. Ἐγὼ ἔκαμα τὴν ἑξῆς διάκρισιν· εἶπον ὅτι, ἂν πρέπῃ ἡ Βουλὴ νὰ σκεφθῇ περὶ ἀνακουφίσεως, πρέπει νὰ σκεφθῇ περὶ ἀνακουφίσεως τῶν παραγωγῶν, τῶν ἀμπελουργῶν, τῶν δαπανώντων, τῶν κοπιώντων, τῶν ἐργαζομένων, τῶν ἐχόντων τὸν οἶνον εἰς τὰς ἀποθήκας, καὶ ὄχι περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουσι τὸν οἶνον ἐκ τῶν παραγωγῶν καὶ κερδίζουσι, πωλοῦντες αὐτόν. Ἡ λέξις «κερδοσκόπος» δὲν εἶναι οὔτε δηκτική, οὔτε ὑβριστική, εἶναι λέξις ὑπάρχουσα εἰς τὸν ἐμπορικὸν νόμον, εἰς τὴν ἐμπορικὴν γλῶσσαν· ὥστε οὐδὲν ἐνεῖχε τὸ προσβλητικὸν, ἵνα ἀναλάβῃ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς τὸν ἀγῶνα νὰ εἴπῃ, ὅτι οἱ οἰνοπαντοπῶλαι δὲν εἶναι κερδοσκόποι, οὔτε ἄσημοι πολῖται, ἀλλ’ εἶναι χρήσιμοι καὶ σεβαστοί· ἐγὼ δὲν τοὺς κατηγόρησα. Ὁ ἕτερος κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων ὡμίλησε περὶ τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως, καὶ εἶπεν, ὅτι ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως ἐπιβαρύνει τοὺς παραγωγούς. Ὄχι, ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἀγοράζοντας τὸν οἶνον καὶ κερδοσκοποῦντας ἐπ’ αὐτοῦ, δὲν ἐπιβαρύνει τοὺς παραγωγοὺς, καὶ τὸ δίκαιον εἶναι νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν παραγωγῶν, ὄχι περὶ τῶν ἀγοραζόντων τὸν οἶνον καὶ πωλούντων αὐτόν. Ὁ κ. Ζυγομαλᾶς μᾶς εἶπεν, ὅτι ζημιόνονται οἱ καταναλωταί· ἀλλὰ τότε διατὶ δὲν παραπονοῦνται οἱ καταναλωταί, ἀλλ’ οἱ πωλοῦντες πρὸς τοὺς καταναλωτάς; Ἐὰν πρόκηται, Κύριοι, νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀνακουφίσεως, —διότι ὁ φόρος εἶναι τῷ ὄντι βαρύς,—πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀνακουφίσεως τῶν ἀμπελουργῶν, τῶν παραγωγῶν· ἐὰν πρόκηται νὰ μεταβάλωμεν τὸν νόμον ὡς πρὸς τὰς αὐστηρὰς διατυπώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει περὶ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου, πρέπει νὰ τὸν μεταβάλωμεν ὡς πρὸς τοὺς παραγωγούς, οὐδεὶς δὲ λόγος δύναται νὰ γείνῃ, ὡς ἐκ τῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, περὶ τῶν καταναλωτῶν, ἐὰν δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος περὶ τῶν παραγωγῶν.

§28ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν προλαλήσαντα κ. Φωτήλαν, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ φροντίσῃ μᾶλλον περὶ τῶν παραγωγῶν, παρὰ περὶ τῶν ἐμπόρων. Ἐὰν ἐκράτουν οἱ συνήθεις κανόνες τῆς λογικῆς ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, ἤθελε πεισθῆ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἡ ἀναφορὰ τῶν οἰνοπαντοπωλῶν τείνει εἰς τὸ συμφέρον τῶν παραγωγῶν, ἤτοι τῶν ἀμπελοκτημόνων, διότι ὀλίγιστα δύνανται νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς ἄρσεως τῆς ἀδίκου ταύτης φορολογίας οἱ ἔμποροι. Οἱ ἔμποροι, κατὰ τὴν προσυμφωνίαν μετὰ τῶν ἀμπελοκτημόνων πρὸς ἀγορὰν γλεύκους, λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς περιστάσεις ταύτας, τὰς ὁποίας ἐπιῤῥίπτουσιν εἰς βάρος τῶν προπωλητῶν ἢ πωλητῶν ἀμπελοκτημόνων· ὥστε, ἐὰν οἱ ἔμποροι ἀπαλλαγῶσι τῆς τοιαύτης ἀδίκου φορολογίας, θέλουσιν ὠφεληθῆ οἱ ἀμπελοκτήμονες, ὅπερ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν ἠθέλησε νὰ ἐννοήσῃ, ἢ μᾶλλον τὸ ἐννοεῖ, ἀλλὰ τὸ ἀρνεῖται. Ἐπίσης ἐλάχιστα ὠφελοῦνται οἱ ἔμποροι ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου, παρ’ ὅσον θέλουσιν ὠφεληθῆ οἱ εἰδικοὶ καταναλωταί· ὥστε οἱ οἰνοπαντοπῶλαι, ὑποβαλόντες τοιαύτην ἀναφορὰν, δὲν ἐπιδιώκουσιν ἀδικίαν, ἀλλ’ ἐπιδιόρθωσιν ἀδίκου διπλῆς φορολογίας, ἡ κατάργησις τῆς ὁποίας θέλει ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ὠφελήσῃ καὶ τοὺς ἀμπελοκτήμονας καὶ τοὺς καταναλωτάς. Ἐπιδιώκουσιν ὅμως ἓν ἄλλο κυριώτερον, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἀνεπτύχθη καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισεν, ἐπιδιώκουσι δηλαδὴ τὴν διόρθωσιν τῆς διαδικασίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀφόρητος. Δὲν ἀρκοῦνται οἱ κατὰ καιροὺς κυβερνῆται νὰ ἐπιβάλλωσι φόρους ἀδίκους, ἀνίσους καὶ ἀμέτρους, ἀλλὰ δὲν δίδουσι καὶ πρόχειρα τὰ μέσα πρὸς ἀναγνώρισιν ἢ πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ δικαίου τῶν φορολογουμένων καὶ πρὸς ἀποφυγὴν ἀδικιῶν. Εἷς νόμος τερατώδης, ἀσύντακτος, ὑπὸ γραφέως βεβαίως συνταχθεὶς καὶ ὑπὸ νομοθετικῆς ἐξουσίας κυρωθείς, εἶναι ὁ νόμος περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου· καὶ τί οὗτος λέγει; Καθορίζει τὸν τρόπον τῆς δηλώσεως, βεβαιώσεως καὶ ἐξελέγξεως, καὶ ὑποχρεοῖ τὸν δυστυχῆ οἰνοπαντοπώλην νὰ δηλοῖ τὸ διατηρητέον ποσόν. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐγὼ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου· δὲν ἠξεύρω ἐὰν τὸ ἐνόησεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐὰν τὸ ἐνόησεν, ἡ φράσις «τοῦ διατηρητέου» εἶναι τόσον πονηρὰ, ὥστε ἀποκρούει τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν τοῦ νομοθέτου. Ὁ ἔμπορος, ἔχων τοὺς οἴνους του, ὑποχρεοῦται νὰ δηλοῖ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς βεβαιώσεως τὸ διατηρητέον ποσόν· ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ τοῦτο μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου, ἀφοῦ μετὰ τὴν δήλωσιν μεταβαίνει ὁ ἀγοραστὴς καὶ ἀγοράζει ὅλον τὸν οἶνον, ἐν δὲ τῇ καταμετρήσει δὲν εὑρίσκεται τὸ διατηρητέον, καὶ οὕτω ὁ οἰνοπώλης τιμωρεῖται, διότι ἐπώλησε καὶ δὲν ἐφύλαξεν ἀπώλητον τὸν οἶνόν του καὶ δὲν ἀποδεικνύεται τὸ δηλωθὲν ὡς διατηρητέον; Τί νομοθεσία καὶ διαδικασία εἶναι αὐτή; εἰς ποῖον Κράτος εὐνομούμενον δύναται νὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη διαδικασία; Ἀλλ’ ἂς προχωρήσω καὶ περαιτέρω. Μήπως εὑρίσκωσιν οἱ ἄνθρωποι δίκαιον ἀπέναντι τῶν ἄλλων σκληρῶν διατάξεων τοῦ νόμου; Ὁ νόμος παρέχει δύναμιν ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς τὸν ἐνοικιαστήν, συντάσσοντα πρωτόκολλον, ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ὁποίου δὲν ἀναστέλλεται. Ὁ καθ’ οὗ τὸ πρωτόκολλον ἔχει δικαίωμα ἀνακοπῆς ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου, καὶ ἐνασκῶν τοῦτο ἀναγκάζεται ὁ δυστυχὴς φορολογούμενος νὰ τρέχῃ εἰς τὰ δικαστήρια, ἀφοῦ προηγουμένως ἐξαναγκάζεται νὰ πληρώσῃ τὸν ἐνοικιαστήν, καὶ νικῶν ἀναγκάζεται νὰ ἐγείρῃ ἑτέραν δίκην, ζητῶν τὴν ἐπιστροφὴν τῶν χρημάτων του. Καὶ εὐτυχῶς, εἰς τὰ Εἰρηνοδικεῖα τῶν Ἀθηνῶν ἀπονέμεται δικαιοσύνη, ἀλλ’ ἐὰν μεταβῆτε εἰς τὰς ἐπαρχίας, θὰ ἴδητε φατριαστὰς γραμματεῖς, φατριαστὰς εἰρηνοδίκας, δικάζοντας κατὰ τὰ συμφέροντα τῆς φατρίας καὶ ὄχι κατὰ τὸν νόμον. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως δὲ τοῦ Εἰρηνοδικείου δὲν ἐπιτρέπεται ἔφεσις. Δόσατε τοὐλάχιστον εἰς τοὺς ἀτυχεῖς ἐμπόρους οἴνων τὸ δικαίωμα νὰ καταφεύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια, ὅπως εὑρίσκωσι τὸ δίκαιόν των. Ἐκ πείρας Κύριοι, γνωρίζω, ὅτι οἱ ἐνοικιασταὶ προσλαμβάνουσι πλαστογράφους πραγματογνώμονας, καὶ δυστυχῶς κατὰ τῶν πρωτοκόλλων αὐτῶν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μόνον προσβολὴ ἐπὶ πλαστογραφίᾳ. Ἀλλὰ πῶς νὰ τὴν ἀποδείξωσιν οἱ δυστυχεῖς πολῖται; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι σοὶ ἐπιβάλλεται, κύριε Πρωθυπουργὲ, νὰ διορθώσῃς τοὐλάχιστον τὴν διαδικασίαν αὐτήν. Ἐὰν σιωπᾷς, ἀδικεῖς τὸν ἑαυτόν σου. Ὀφείλεις νὰ δώσῃς μίαν ἀπάντησιν, καὶ νὰ ὑπερασπισθῇς τὰ δίκαια τῶν ἀναφερομένων πολιτῶν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πάνος Μαραγκός, κρατούμενος ἐν ταῖς φυλακαῖς Λευκάδος, ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ ἀπονομῆς εἰς αὐτὸν βασιλικῆς χάριτος. Θὰ παραπεμφθῇ ἡ αἴτησίς του εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§30ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Φλεσιάδος, παραπονουμένων κατὰ τοῦ δημάρχου καὶ τῶν διαχειριζομένων τὴν δημοτικὴν περιουσίαν. Ἡ ἀναφορὰ εἶναι ἐκτενής, καὶ δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλήν, ἀναγινώσκων αὐτήν. Τὸ περιεχόμενον τῆς ἀναφορᾶς εἶναι, ὅτι κατὰ τὰ νόμιμα, τὰ ἰσχύοντα εἰδικῶς εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον, ὁ δήμαρχος καὶ οἱ διαχειριζόμενοι τὴν δημοτικὴν περιουσίαν, τὴν προωρισμένην πρὸς κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου τοῦ δήμου ἐκείνου, εἰσέπραξαν περὶ τὰς 80,000 δραχμάς, τὰς ὁποίας καὶ διαχειρίζονται. Τὸ συμπέρασμα τῆς ἀναφορᾶς εἶναι ὑπόδειξις καταχρήσεων κατὰ τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας ταύτης. Οἱ ὑπογεγραμμένοι ἐν τῇ ἀναφορᾷ εἶναι ἀρκετοὶ καὶ ἐκ τῶν γνωστοτέρων τοῦ δήμου ἐκείνου, ἐξαιτοῦνται δὲ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα μεριμνήσῃ διὰ τὰ διακινδυνεύοντα, ὡς ἰσχυρίζονται ἐν τῇ ἀναφορᾷ των, δημοτικὰ συμφέροντα, καθόσον μάλιστα λέγουσιν, ὅτι στεροῦνται ἐντελῶς ὕδατος, χάριν τοῦ ὁποίου καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν πληρωμὴν εἰδικοῦ φόρου, καὶ ὅμως μέχρι σήμερον δὲν ἐγένετο ἡ κατασκευὴ τοῦ ὑδραγωγείου.

§31ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, κύριε Πρόεδρε, εἶχον ὑποβάλει καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Δι’ εἰδικοῦ νόμου ἐχορηγήθη τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δῆμον Φλεσσιάδος πρὸς ἐπιβολὴν ἐκτάκτου φορολογίας χάριν τῆς κατασκευῆς ὑδραγωγείου ἐν Λιγουδίστῃ, ὑπὸ τὸν ὅρον, ἵνα τὸ ποσὸν τὸ εἰσπραττόμενον ἐκ τοῦ φόρου τούτου κατατίθεται κατ’ ἔτος εἰς τὸ ἐν Πύλῳ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἕως ὅτου συμπληρωθῇ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν πρὸς κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου. Ἐπὶ ἔτη ἐξηκολούθει νὰ εἰσπράττηται ὁ φόρος οὗτος, χωρὶς νὰ κατατίθεται οὐδὲν ποσὸν εἰς τὸ ἐν λόγῳ κατάστημα, εἰσεπράχθησαν δὲ ἐν ὅλῳ περὶ τὰς 80,000 δραχ. Ἔλαβον ἀφορμὴν τότε νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διατὶ δὲν κατατίθενται τὰ χρήματα τὰ εἰσπραττόμενα παρὰ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Φλεσσιάδος πρὸς τὸν ὡρισμένον αὐτὸν σκοπόν. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνήργησε, συνεπείᾳ τῇ ἐπερωτήσεώς μου ἐκείνης, καὶ διετάχθη ἡ ἔκδοσις ἐνταλμάτων κατὰ τῶν καθυστερούντων τὰ ποσὰ ταῦτα, ἀλλὰ, καθ’ ἣν ἀναφορὰν ἀποστέλλουσι νῦν πρὸς τὴν Βουλὴν οἱ κάτοικοι Λιγουδίστης, (ἀναγινώσκει) «ὁ νομάρχης Μεσσηνίας, συνεπείᾳ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἠνάγκασε τὸν δημοτικὸν εἰσπράκτορα καὶ ἐξέδωκεν ἐντάλματα προσωποκρατήσεως κατά τινων φαινομένων ὡς ἐνοικιαστῶν καὶ ὀφειλετῶν τοῦ μνησθέντος ἄνω ἐκτάκτου φόρου, τὰ ὁποῖα ὅμως μένουσιν ἀνεκτέλεστα, διότι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ ὁ δήμαρχος εἶναι συνεννοημένοι διὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, καὶ πᾶσαν προσπάθειαν καταβάλλουσιν, ἵνα συγκαλύψωσι τὰς γενομένας καταχρήσεις.» Δὲν ἠξεύρω, Κύριοι, κατὰ πόσον ἔχονται ἀληθείας τὰ καταγγελλόμενα διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης· ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἀναφορὰ φέρει πλείστας ὅσας ὑπογραφὰς, καθ’ ἃ μὲ ἐβεβαίωσεν ἁρμόδιος ἀνὴρ, γνωστῶν ἐκεῖ προσώπων, καλὸν νομίζω νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ τὴν παράκλησιν, ὅπως οὗτος συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ νομάρχου Μεσσηνίας καὶ ληφθῇ ἓν μέτρον ὁριστικὸν πρὸς καταδίωξιν ἀπηνῆ τῆς καταγγελλομένης καταχρήσεως ταύτης, ἐὰν ἐξακριβωθῇ, ὅτι τὰ πράγματα οὕτως ἔχουσιν, ὡς καταγγέλλουσιν οἱ κάτοικοι Λιγουδίστης. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ παρωνυχίδος· φορολογοῦνται οἱ πολῖται ἐν τῷ μέσῳ τῆς σημερινῆς οἰκονομικῆς δυσπραγίας διὰ πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν· τὸ εἰσπραχθὲν ποσὸν ἀνῆλθεν εἰς 80,000 δραχμὰς, καὶ ἀντὶ νὰ κατατεθῇ εἰς τὸ ἐν Πύλῳ ὑποκατάστημα τῆς Τραπέζης, ἀντὶ νὰ χρησιμοποιηθῇ ὑπὲρ τοῦ εἰδικοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον εἶναι προωρισμένον, διηρπάγη ὑπὸ τῶν δῆθεν παρουσιαζομένων ὡς ἐνοικιαστῶν, τῇ ἀνοχῇ, ἂν ὄχι τῇ συνενοχῇ, τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἐπέμβῃ ὄχι μόνον ἡ διοίκησις, ἀλλὰ καὶ ἡ δικαιοσύνη εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν καταγγελίαν ταύτην καὶ, ἀφοῦ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα, ἀναγγείλῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργείας του εἰς τὴν Βουλήν.

§32ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεγνώσθη προηγουμένως ἀναφορὰ καταδίκων, αἰτουμένων χάριν. Ὑποβάλλω καὶ ἐγὼ ὁμοίαν ἀναφορὰν καταδίκων, ζητούντων ν’ ἀπονεμηθῇ εἰς αὐτοὺς δικαιοσύνη κατὰ τὴν ἀπονομὴν τῶν χαρίτων. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῆς ἐν γένει καταστάσεως τῶν φυλακῶν καὶ φυλακισμένων πρέπει νὰ μεριμνήσῃ ἡ Κυβέρνησις, προστατεύουσα τοὺς ἀποκλήρους τούτους τῆς κοινωνίας καὶ τὰ δημόσια συμφέροντα, διότι κατὰ τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, οἱ καταδικασθέντες ἐξέρχονται τῶν φυλακῶν τελειοποιημένοι κακοῦργοι, πᾶν εἶδος ἀνηθικότητος καὶ ἀκολασίας διδασκόμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς. Νομίζω ὅτι ἡ Πολιτεία δύναται νὰ πράξῃ τι ὑπὲρ αὐτῶν, ἐὰν θεωρήσῃ τὸ φατριαστικὸν διάταγμα περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀπονομῆς τῶν χαρίτων ὡς μὴ ὑπάρχον.

§33ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει διάταγμα.

§34ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ ὑπάρχουσα διαδικασία τῆς ἐπὶ τῶν χαρίτων ἐπιτροπῆς διαταγῇ τῆς Κυβερνήσεως.

§35ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς.

§36ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην τῶν ἀμέσως ἀντιλαμβανομένων τοῦ πράγματος, τῶν ἁρμοδίων Εἰσαγγελέων καὶ τῶν Προέδρων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον, ὅτι τὸ σύστημα τὸ κρατοῦν διαφθείρει ἔτι μᾶλλον τοὺς καταδίκους καὶ ὑποδίκους, ἀλλὰ καὶ τὸ Δημόσιον ὑφίσταται ζημίας ἀμυθήτους διὰ τῆς δαπάνης πρὸς μεταφορὰν τῶν ὑποδίκων καὶ καταδίκων καὶ διὰ τὴν διατήρησιν τῶν φυλακῶν καὶ φυλακισμένων. Αἱ δαπάναι αὗται δύνανται νὰ μειωθῶσι κατὰ τὸ ἥμισυ. Ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως συστήσῃ φυλακὰς, εἴτε κατὰ τὸ σύστημα τῆς ἀπομονώσεως ἢ ἄλλως πως, εἰς μίαν νῆσον, εἰς ἣν νὰ φυλακίζωνται οἱ ἀπὸ ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος κατάδικοι, νὰ συστηθῶσι σχολεῖα, νὰ διδάσκωνται τέχναι, ὥστε αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὴν κοινωνίαν μεμοῤῥωμένοι. Δὲν θὰ ὑπερβῇ δὲ ἡ δαπάνη οὔτε τὸ ποσὸν τοῦ ἐνοικίου ἑνὸς ἔτους, τὸ ὁποῖον δίδομεν διὰ τὰς φυλακάς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας.

§37ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν ἐξελέξατε κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀσχοληθῇ εἰς ἐκπόνησιν σχεδίου περιλαμβάνοντος μέτρα πρόσφορα ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἡ Βουλὴ παρέσχε προθεσμίαν 48 ὡρῶν, λήξασαν σήμερον. Ἡ ἐπιτροπὴ συνεδρίασε τὸ πρῶτον χθὲς ἐπὶ πολλὰς ὥρας, πολλαὶ ἀντηλλάγησαν γνῶμαι καὶ διάφοροι συνεζητήθησαν ἰδέαι, πόρισμα δὲ τῶν κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην γενομένων συζητήσεων ὑπῆρξεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξῃ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς πρότασιν πρὸς τὴν Βουλὴν· ἀλλ’ ὅπως διατυπώσῃ ταύτην κατὰ τρόπον προσήκοντα, ἔχει ἀνάγκην χρόνου τινὸς ἀπαραιτήτου, τοὐλάχιστον τριῶν ἡμερῶν, ὅπως παρασκευάσῃ ἓν ἢ δύο νομοσχέδια. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως παράσχῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν προθεσμίαν ταύτην. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ δὲ, φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀναγκαία καὶ χρήσιμος ἡ παράτασις αὕτη, τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ γινώσκουσι καλῶς, ἂν οὐχὶ πάντα, τὰ πλεῖστα ὅμως τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ζωηρὸν ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον αἰσθάνεται εἰλικρινῶς ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, γινώσκουσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πολλὰ σχέδια ἐμελέτησεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ εὐλόγως προσδοκῶσιν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θέλει ἔχῃ πρόθυμον τὴν συνδρομὴν καὶ ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ καταρτισμῷ τοῦ ὑποβληθησομένου νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον νὰ χορηγηθῇ ἡ προθεσμία, ὅπως καταλήξωμεν εἰς πρότασιν ἀξίαν τοῦ σκοποῦ, εἰς ὃν ἀφεώρα ἡ Βουλή, προελθοῦσα εἰς τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§38Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι καὶ ἐγὼ μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη ὁ καταρτισμὸς τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Τῷ ὄντι χθὲς συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ τὰ μέλη ἀντήλλαξαν γνώμας, εὐτυχῶς δὲ εὑρέθησαν σύμφωνοι, ὅτι διὰ νὰ κατορθωθῇ μέτρον τι ὑπὲρ τῆς βοηθείας τῆς σταφίδος, πρέπει ν’ ἀποφασισθῇ πρῶτον ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας δύναται νὰ στηριχθῇ πᾶσα τοιαύτη γνώμη, καὶ ὡς βάσις ἐθεωρήθη, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ μία παροχὴ ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου... (θόρυβος).

§39ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἀνακοινώσητε ἰδιαιτέρας σκέψεις;

§40ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θ’ ἀναγκάσητε οὕτω τοὺς λαβόντας μέρος ν’ ἀποσυρθῶσιν.

§41ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι ἐντολοδόχος τῆς Βουλῆς, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, τί ἡ ἐπιτροπὴ ἔπραξεν.

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἴμεθα ἐντεταλμένοι νὰ φέρωμεν ἀποτέλεσμα ἐργασίας, εἴτε ἐπιτυχὲς εἴτε μή. Ἡμεῖς ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ φέρωμεν ἐπιτυχές, ἀλλὰ δὲν δύναται ὁ ἀγορεύων νὰ ἀνακοινώσῃ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ προκαλέσουν ἀντιῤῥήσεις καὶ αἰτιάσεις ἢ διαμαρτυρίας (θόρυβος).

§43ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐπειδὴ ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα, δὲν θέλομεν ἐκ τῶν προτέρων ν’ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ μὴ ἀρχίσωσι συζητήσεις ἄνευ σκοποῦ.

§44ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὴ ταράττεσθε, θὰ σᾶς δώσω ἐγὼ τὴν ἐξήγησιν. Δὲν προτίθεμαι νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας.

§45ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχετε μόνον δικαίωμα νὰ κάμητε λόγον ἐπὶ προτάσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμαν τρίτοι εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§46ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε ἐναντίος τῆς προτάσεως τοῦ νὰ δοθῇ προθεσμία; Περὶ αὐτοῦ πρέπει νὰ ὁμιλήσητε.

§47ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περὶ τούτου. Ἀντηλλάγησαν γνῶμαι, καὶ εὑρέθησαν πάντες σύμφωνοι, ὅτι πρέπει νὰ εὑρεθῇ βάσις διότι ἄνευ τῆς βάσεως δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἐνέργεια. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ συνταχθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ. Παρῆλθεν ὅμως δυστυχῶς ἡ προθεσμία, ἡ ὁποία προετάθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καὶ παρῆλθεν ἄγονος, δύναμαι νὰ εἴπω, διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἰργάσθη ἐνδελεχῶς σήμερον π. χ. οὔτε συνῆλθεν, ἵνα ἐργασθῇ. Ἐλάβομεν λοιπὸν τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι διὰ τῆς παραμελήσεως τῆς ἐργασίας καὶ διὰ τῆς ζητουμένης προθεσμίας ζητεῖται νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἄμεσος τῆς Βουλῆς ἐνέργεια ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἔχομεν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ πολὺν καὶ μακρὸν ἀγῶνα κατωρθώθη ν’ ἀποφασισθῇ, ὅπως τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικόν, καθὼς καὶ τὸ τῶν διαπυλίων, προταχθῇ πάσης συζητήσεως. Ἐπῆλθεν ἡ πρότασις τῆς παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν· δὲν λέγω ὅτι αὕτη ἦτο ὅλως διόλου ἀνωφελής, — διότι ἔπρεπεν ἐπιτροπή τις νὰ ἀναλάβῃ τὴν συσκευασίαν τοῦ νομοσχεδίου, καθόσον τὸ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ ὑποβληθὲν δὲν ἦτο τοιοῦτον, ὥστε νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν ὥριμον, — ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι, ἐνῷ τὸ ζήτημα τῶν διαπυλίων ἐξακολουθεῖ συζητούμενον ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἐνῷ πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ καὶ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, αὔριον δὲ καὶ εἰς τρίτην, τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν δὲν θὰ ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν, ἐνῷ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἦτο νὰ συζητηθῶσιν ἀμφότερα. Πολλοὶ ἐξ ἡμῶν εἴχομεν τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἤθελε θέσει κατὰ μέρος πᾶσαν σκέψιν περὶ ληπτέων μέτρων περὶ σταφίδος, καὶ διὰ τοῦτο ἐγεννήθη ὁ ἀγὼν, ὁ ὁποῖος κατέληξεν εἰς ἀπόφασιν. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἀπόφασις θὰ ματαιωθῇ διὰ τοῦ πλαγίου τρόπου τῆς αἰτήσεως ἀναβολῆς.

§48ΦΩΤΗΛΑΣ. Οὐδόλως.

§49ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἐκφράζω τὴν ὑπόνοιαν τὴν ἰδικήν μου· ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ταῦτα γίνονται πρὸς ἀποτροπὴν τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἡμεῖς δὲν ζηλεύομεν τοὺς Θεσσαλοὺς, διότι ἐπέτυχον τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπυλίων, ἀλλὰ θέλομεν νὰ βαδίσωμεν ἐκ παραλλήλου, ἵνα ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶχεν ἕνα σπουδαῖον λόγον, ὅτι τὰ ζητήματα ταῦτα μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἠδύναντο νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἔκαμα λόγον περὶ τῶν λεχθέντων μεταξύ μας, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εὑρέθησαν σύμφωνα καὶ ἐπὶ τῆς βάσεως καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, εὑρέθησαν σύμφωνα, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ σύστασις Σταφιδικῆς Τραπέζης, αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι καὶ τὸ ταμεῖον τῆς σταφιδικῆς ἀμύνης, καὶ τοιοῦτο νομοσχέδιον ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ καταρτισθῇ. Ἐπειδὴ ὅμως νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἰσέρχεται εἰς νέαν ἀργοπορίαν, καὶ ἐπειδὴ ἐγὼ ὑπέβαλον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐτροποποίησα κατὰ τὰς ἐπικρατησάσας ἐν τῇ ἐπιτροπῇ γνώμας, διὰ τοῦτο ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μετὰ τροπολογιῶν, ὅτε νομίζω, ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς περατοῦται, ὥστε εἶναι περιττὴ ἡ αἰτουμένη παράτασις προθεσμίας, διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλομεν κάμει ὡς ἐπιτροπὴ, εἶναι ἕτοιμον. Ἂν περιμένωμεν τὴν ἀπόφασιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ φανῇ τί εἶπον καὶ τί ἀπεφάσισαν, ποτὲ δὲν θὰ ἔχωμεν νομοσχέδιον ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐὰν οἱ συνάδελφοί μου ἀπεδέχοντο τοὺς λόγους μου, ἐὰν συνεμερίζοντο τὰς ὑπονοίας μου, τὰς ὁποίας ἔχω ἀπὸ πέρυσιν, ὅτε ἐγεννήθη τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, θὰ ἦσαν σύμφωνοι μετ’ ἐμοῦ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπ’ ἐμοῦ προβαλλομένου νομοσχεδίου. Ὅλα δὲ τὰ λαμβάνοντα χώραν ἐνισχύουν τὰς ὑπονοίας αὐτὰς, καὶ ἐγὼ ἔχω καθῆκον νὰ ἀντιταχθῶ κατὰ τῶν ὑπονοιῶν διότι, ἂν ἤθελε νὰ ἐργασθῇ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ νὰ κάμῃ νομοσχέδιον, θὰ τὸ ἔκαμνε. Διατὶ σήμερον δὲν εἰργάσθη ποσῶς; Ζητοῦσι τριῶν ἡμερῶν προθεσμίαν, ἐνῷ ἀφήσαμεν τὴν σημερινὴν ἡμέραν νὰ παρέλθῃ ἄπρακτος.

§50ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἀπεφασίσαμεν νὰ μὴ συνέλθωμεν σήμερον, διὰ νὰ καταρτισθῇ νομοσχέδιον, τὴν κατάρτισιν τοῦ ὁποίου ἀνεθέσαμεν εἰς τὸν κ. Σιμόπουλον. Ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν νομοσχέδιον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου νὰ γένηται συζήτησις.

§51ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε, κύριε Μουσούρη, ἀφοῦ νομίζετε ὅτι οὕτω δὲν θὰ ματαιωθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἂς περατωθῇ ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς· ἀλλ’ ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι τί συμβαίνει, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω ἤδη.

§52ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ὅσων ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων συνάδελφος ἀπεδείχθη, ἡλίου φαεινότερον, ὅτι τὸ παράπαν δὲν ἐνδιαφέρεται ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἐνδιαφέρεται περὶ ἑνὸς καὶ μόνου πράγματος, πῶς νὰ γείνῃ λόγος, ὅτι οὗτος κατώρθωσε νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ σταφίδος, ὠφεληθεὶς ἐκ τῶν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συζητήσεων, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν τῇ χθεσινῇ συνεδριάσει ἦτο σύμφωνος μὲ ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ζητηθῇ ἡ παράτασις...

§53ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§54ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθέστατον... Ἀλλὰ σήμερον παρήλασεν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἔχει ὑπονοίας, διατί; διότι ἐζητήθη τριῶν ἡμερῶν ἀναβολὴ, διὰ νὰ παρασκευασθῇ νομοσχέδιον σοβαρὸν καὶ ἀντάξιον τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν συνέστη ἡ ἐπιτροπή. Παρέστησεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πρέπει ἐκ παραλλήλου νὰ βαδίζωσι τὰ δύο νομοσχέδια, τὸ περὶ διαπυλίων καὶ τὸ περὶ σταφίδος. Πῶς εἶναι δυνατὸν τοῦτο; Θέλομεν νὰ σκεπτώμεθα ὡς ἄνθρωποι λογικοί, ἢ νὰ παραλογίζωμεν, ἀφορῶντες εἰς σκοπὸν δημοκοπικόν; Τὸ νομοσχέδιον περὶ διαπυλίων διῆλθε τὴν βάσανον εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις εἰργάσθη ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἥτις ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκτενεστάτην ἔκθεσιν, οὕτω δὲ τὸ νομοσχέδιον κατέστη ὥριμον πρὸς συζήτησιν· ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὅμως τοῦ ἀφορῶντος τὴν σταφίδα ἡ Βουλὴ εἰς μίαν προῆλθεν ἀπόφασιν, νὰ δεχθῇ μὲν αὐτὸ κατ’ ἀρχὴν, ν’ ἀναγνωρίσῃ δὲ τὴν ἀνάγκην τῆς συντάξεως ἑτέρου νομοσχεδίου, δυναμένου νὰ συζητηθῇ ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐπιθυμεῖ νῦν νὰ ματαιωθῇ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, ἴσως διότι ἐπείσθη περὶ τῆς σοβαρότητος καὶ σκοπιμότητος αὐτοῦ. Εἶναι ἐλεύθερος ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ μὴ προσέλθῃ εἰς τὰς ἄλλας συνεδριάσεις τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι ὡσαύτως ἐλεύθερος νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ νομοσχέδιόν του, ἂν τὸ νομίζῃ σοφὸν καὶ ἄρτιον καὶ κρίνῃ τὸ ἔργον του παντὸς ἄλλου ἀνώτερον, ἀλλὰ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ αἴτησις περὶ παρατάσεως προθεσμίας, ἡ ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς προβληθεῖσα, ἔχει ὀπισθοβουλίαν τινά.

§55ΡΙΚΑΚΗΣ. Λυποῦμαι, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ἀτυχὲς λαμβάνει διαστάσεις καὶ περιπλοκὰς, αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται εἰς τὸ ἀληθὲς συμφέρον αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ζητήματος. Ὁ συνάδελφος εἶναι εἷς τῶν πρωταγωνιστῶν ὑπὲρ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ ἐνόμιζον ὅτι θὰ τὸν εἶχον σύντροφον εἰς τὸ πλευρόν μου καὶ βοηθὸν εἰς τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἀνελάβομεν, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀντιῤῥήσεως εἰς τὴν πρότασιν περὶ παρατάσεως προθεσμίας, ἀντὶ νὰ ὑπηρετήσῃ τὸν κοινὸν ἀγῶνα καὶ πόθον, ἀπ’ ἐναντίας τῷ παρεμβάλλει προσκόμματα καὶ καθιστᾷ ἀμφίβολον τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθε καὶ ἀντήλλαξεν ἰδέας, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι αἱ ἰδέαι αἱ ἀνταλλαγεῖσαι ἦσαν σπουδαιόταται, καὶ ὅτι αἱ βάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν, παρέχουσι πάσας τὰς ἐγγυήσεις περὶ καταρτισμοῦ νομοσχεδίου τελείου καὶ δυναμένου νὰ τύχῃ τῆς ἐπιδοκιμασίας ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων...

§56ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πότε θὰ συντελεσθῇ;

§57ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν... Ὁ συνάδελφος εὑρέθη πληρέστατα σύμφωνος πρὸς τὰ λοιπὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον διὰ τῶν μέτρων καὶ τῶν βάσεων, τὰς ὁποίας ἐθέσαμεν, προσηγγίσαμεν εἰς τὸ ἰδικόν του σύστημα, καὶ ἦτο λίαν εὐχαριστημένος, διότι ἠκούομεν μάλιστα κατὰ προτίμησιν τὴν γνώμην του. Ἀλλὰ ὅστις θέλει νὰ κρίνῃ ἀπαθῶς καὶ εἰλικρινῶς, δὲν δύναται παρὰ νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι δὲν ἠδύνατο μετὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν ἀμέσως ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ὑποβάλῃ ἔργον τετελεσμένον καὶ δυνάμενον νὰ μεταβληθῇ εἰς νόμον, ὁ ὁποῖος ἤθελε περιλαμβάνει διατάξεις, αἵτινες συνδέονται πρὸς τόσους ἄλλους ὑπάρχοντας νόμους καὶ πρὸς οἰκονομικὰ ζητήματα καὶ διάφορα ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῶσιν ἓν πρὸς ἕν, νὰ συναρμολογηθῶσι καὶ ὑποβληθῶσιν ἐν πλήρει σχεδίῳ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς. Ἀπεφάσισε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή, πρὸς τελειοποίησιν τοῦ ἔργου αὐτῆς, νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ τὸν ἀνάλογον καιρόν. Ἀλλὰ καὶ σήμερον ἐὰν ὑπεβάλετο ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τελειώσῃ τὸ νομοσχέδιον πρὸ τῆς Κυριακῆς, μέχρι τῶν ἑορτῶν. Διὰ τοῦτο λοιπὸν προσέκρουσεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸν ἀγαθὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ ἔντιμος συνάδελφος, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ὑποχωρήσω καὶ νὰ τῷ δώσω τὸ προνόμιον, ὅτι αὐτὸς μόνος ἐνδιαφέρεται, καὶ ὄχι καὶ ἡμεῖς, ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ συζητηθῇ πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι ζήτημα, εἶναι ἀποφασισμένον. Τὸ περὶ διαπυλίων, ἐὰν τελειώσῃ αὔριον ἢ μεθαύριον, δὲν ἐμποδίζει νὰ ἀρχίσωμεν κατόπιν τὸ νομοσχέδιον περὶ σταφίδος, διότι αὐτὸ πρέπει νὰ προηγηθῇ βεβαίως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ παρατηρήσεις ἐγείρουν μόνον δυσαρεσκείας καὶ ψυχρότητα μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ διαταράττουσι τὴν ἁρμονίαν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ μέχρι τοῦδε καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐπικρατήσῃ μέχρι τέλους. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ χορηγήσῃ τὴν προθεσμίαν, ἡ ὁποία ζητεῖται.

§58ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἐνόμιζα, ὅτι ἤθελον ἔχει παρὰ τὸ πλευρόν μου τὸν συνάδελφον ἐν τῷ σταφιδικῷ ἀγῶνι, ἀλλὰ δυστυχῶς βλέπω, ὅτι μὲ ἐγκατέλειψεν εἰς τὸ μέσον, καὶ ἄφησε τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ ἀγῶνος εἰς τὸν κ. Σιμόπουλον, ὁ ὁποῖος μὲ ἐπιτιμᾷ, ὅτι δὲν πονῶ ὑπὲρ τῆς σταφίδος καὶ δὲν ἐργάζομαι ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ ὅτι μόνος αὐτὸς εὑρέθη νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ. Ἐγὼ ὅμως δὲν ἐννοῶ, ὅτι πρόκειται περὶ πόνου ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ἐγὼ ὁμιλῶ ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, καὶ νομίζω ὅτι οὐδένα λόγον ἔχει ὁ Βουλευτὴς Παρνασσίδος νὰ ᾖναι περισσότερον ἐμοῦ ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐξέφρασα καθαρῶς, ὅτι ἡ πορεία ἰδίως τῶν μελῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἰδίως τοῦ κ. Σιμοπούλου, ὁ ὁποῖος, ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω, ἀνέλαβε νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ οὐδεμίαν ἐργασίαν ἔκαμεν...

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς τὸ γνωρίζετε, ὅτι δὲν εἰργάσθη;

§60ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. .. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, εἶπον χθὲς τὰς ἰδέας μου, καὶ δὲν ἀντέταξα τὰς ἰδέας μου, παρὰ μόνον διὰ νὰ ὑπεκφύγω τὸν σκόπελον, τὸν ὁποῖον πρὸ ἐμοῦ ἔβλεπον διὰ τοῦ κ. Σιμοπούλου. Ὁ κ. Σιμόπουλος μᾶς ὡμίλησε μόνον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, κατὰ σύστημα, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἔχει, καὶ ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι αὐτὰ οὐδεμίαν ἀξίαν ἔχουσι διὰ τὴν σταφίδα, ἂν δὲν εὑρεθῇ ἡ βάσις, ἐφ’ ἧς νὰ στηριχθῶσι τὰ δυνατὰ νὰ ληφθῶσι ὑπὲρ τῆς σταφίδος μέτρα. Ἡ ἐπιτροπὴ εὗρεν, ὅτι πράγματι εἶχον δίκαιον ὡς πρὸς τοῦτο, ὄχι ὅτι ἦσαν ὀρθαὶ αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Σιμόπουλος. Ἀλλὰ τίς πονεῖ καὶ ἀγωνίζεται ὑπὲρ τῆς σταφίδος; ἐγὼ, ὁ ὁποῖος ἀντιτάσσομαι κατὰ γνωμῶν, αἱ ὁποῖαι θέλουν βλάψει πᾶν ὑπὲρ τῆς σταφίδος μέτρον, ἢ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν διὰ τῶν γνωμῶν τούτων νὰ παρακάμψουν τὴν δυσκολίαν καὶ νὰ καταστήσουν πραγματικὸν τὸν ἐμπαιγμὸν πρὸς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγὼ ἐξυπαρχῆς ὁμιλῶ καὶ κατὰ τοῦ ὁποίου ἀγωνίζομαι; Ὁ κ. Ρικάκης ὁμολογεῖ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔκλινε πρὸς τὰς ἰδέας μου· ἀφοῦ λοιπὸν ἔκλινε πρὸς τὰς ἰδέας μου, καὶ αἱ ἰδέαι μου περιέχονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μου, τὸ ὁποῖον τροποποιούμενον δύναται νὰ χρησιμεύσῃ, διατὶ νὰ μὴ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἀμέσως ἐπὶ τοῦ ζητήματος; Παρακαλῶ νὰ ἐννοήσωμεν καλῶς περὶ τίνος πρόκειται. Ἂν σήμερον ᾖναι καιρὸς νὰ ἐπιτύχωμεν μέτρον τι καλὸν, αὔριον δὲν θὰ ᾖναι, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι αὔριον δὲν θὰ ᾖναι καιρός. Διὰ τοῦτο ζητῶ νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς συζήτησιν. Πρέπει νὰ ἐννοήσωσιν οἱ συνάδελφοί μου, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ πονοῦσι διὰ τὴν σταφίδα, πρέπει νὰ ἐννοήσωσιν, ὅτι ἡ ἀναβολὴ ἐξισοῦται μὲ ἀποτυχίαν. Ἀναβολὴ δὲ μεγίστη εἶναι ἡ τῶν τριῶν ἡμερῶν, ἡ ὁποία ζητεῖται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς· διότι τίς οἶδε, ἂν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ζητήσῃ καὶ νέαν προθεσμίαν; καὶ ἔπειτα θὰ ἐπέλθῃ ἄλλη ἀναβολὴ, διότι παρεμπίπτουν αἱ ἑορταὶ, καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου θὰ χρειασθῇ καιρὸς καὶ διὰ τὴν ἐκτύπωσιν καὶ τὴν ἀναγραφὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρὸς διὰ τῆς ζητουμένης ἀναβολῆς. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους νὰ συμπράξωσι μετ’ ἐμοῦ, ἵνα προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ φέρωμεν τροποποιήσεις· ἄλλως δὲν εἶναι ἐλπὶς νὰ ληφθῇ οὐδὲν μέτρον.

§61ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ........

§62ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς μάθωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἐγὼ θὰ ἀγωνισθῶ μέχρι τέλους ὑπὲρ τῆς σταφίδος καὶ δὲν θὰ τοῖς ἐπιτρέψω νὰ προχωρήσωσιν εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ἐργασίαν.

§63ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἂν ἀληθῶς εἶχέ τις ἀμφιβολίαν τινὰ περὶ τοῦ πόνου τοῦ ἐντίμου ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ἂν ἀμφέβαλλέ τις περὶ τοῦ πόθου αὐτοῦ, ὅπως ὅσον τάχιον ληφθῇ σωστικόν τι μέτρον ὑπὲρ τῶν πασχουσῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἐάν τις δὲν ἠδύνατο νὰ ἐννοήσῃ καλῶς τὸν λόγον καὶ τὸν σκοπὸν τῶν ὑπὲρ τῆς σταφίδος ἀγώνων του, ταύτην τὴν ἑσπέραν διελύθη πᾶσα ἀμφιβολία, ἐγένετο κατάδηλος ὁ πόθος αὐτοῦ καὶ οἱ σκοποί του εἰς πᾶσαν τὴν Βουλὴν, — διότι ἐγὼ πρὸ πολλοῦ εἶχον κατανοήσει τὰς προθέσεις του, καὶ δὲν ἠπόρησα συνεπῶς, ἀκούσας τοῦ κ. Πετιμεζᾶ λέγοντος ὅσα ἔλεγε καὶ ὑποστηρίζοντος ὅσα ὑπεστήριξεν. Ἠπόρησα μόνον, ὅταν εἶδον τὸν ἔντιμον ἐκ Μεγαρίδος συνάδελφον, πίπτοντα, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὴν παγίδα τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, διὰ τῆς δηλώσεώς του, ὅτι παραιτεῖται τῆς ἐπιτροπῆς. Αὐτὸς ἀκριβῶς ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, καὶ οὐδέποτε ἐπίστευον, ὅτι ἐν στιγμῇ ἀγανακτήσεως ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μεγαρίδος θὰ ἐξυπηρέτει τοὺς σκοποὺς τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, οἵτινες ἦσαν καὶ εἶναι καθαρῶς ἡ ματαίωσις πάσης ἐργασίας, πάσης προνοίας (εὖγε! εὖγε! ἐκ δεξιῶν), καὶ ὅτι θὰ προέβαλλε τὴν παραίτησίν του. Μόλις ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἐνόησεν, ὅτι ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἀπολήξῃ αἰσίως, καὶ ὅτι ἀφεύκτως αὕτη θὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἔργον πλῆρες, εὐεργετικὸν, μὲ ἐξησφαλισμένην τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, καὶ ἀνέλαβεν ἀμέσως τὸ εὐγενὲς καθῆκον νὰ ματαιώσῃ τοῦτο. Ἐλπίζω ὅμως οὐδόλως ἐκ τοῦ εὐγενοῦς τούτου ἔργου του νὰ ὠφεληθῇ. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ παρασκευάσῃ καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίσῃ νομοθέτημα ἀληθῶς εὐεργετικὸν, πρὸς ἀνακούφισιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ πρὸς τὸ πεῖσμα τῶν δημοκόπων. (Εὖγε! εὖγε! δεξιόθεν).

§64ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§65ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἴσον μὲ ἡμᾶς ἐνδιαφέρον, ἴσως δὲ καὶ μεγαλείτερον, ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς ὑπὲρ τοῦ ζητήματος τῆς σταφίδος, ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ, ὅταν βλέπῃ ὅτι ἐπιτροπὴ ἐκ διακεκριμένων μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου συγκειμένη ἐργάζεται καὶ σκοπεῖ νὰ φέρῃ νομοσχέδιον καὶ θὰ προσαγάγῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον, παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μὴ φέρῃ δυσκολίας, διότι αἱ δυσκολίαι αὗται καὶ αἱ προβαλλόμεναι ἐνστάσεις εἶναι κατὰ τοῦ πάσχοντος λαοῦ. Ὅταν εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὅλοι οἱ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐργαζόμεθα ἐκ συμφώνου καὶ ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, πλὴν ὀλίγων ἀντιῤῥήσεων, τὰς ὁποίας ἔφερεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας κ. Παναγιωτόπουλος...

§66ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔφερα ἀντίῤῥησίν τινα! Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§67ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι ἀντιῤῥήσεις, παρατηρήσεις ἤθελον νὰ εἴπω, τὰς ὁποίας ἅπαντες ἀνεγνωρίσαμεν ὡς λογικωτάτας καὶ ὀρθοτάτας, καὶ ἀνεθέσαμεν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Παρνασσίδος νὰ συντάξῃ τὸ νομοσχέδιον... Ὅταν, λέγω, οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, ἔρχεται ὁ κ. Πετιμεζᾶς καὶ λέγει, ὅτι πρέπει ἡ συζήτησις αὕτη νὰ προταχθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι πρέπει νὰ συμβαδίσῃ μετὰ τῶν ἄλλων. Καὶ ποῖος φέρει ἀντίῤῥησιν εἰς τοῦτο; Ἅπαντες εἴμεθα σύμφωνοι. Τὸν παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἀφήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐργασθῇ, νὰ ἀφήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ τὴν προθεσμίαν, ἣν ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτής, καὶ ὅταν ἔλθωσι τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν, τότε νὰ συζητήσωμεν.

§68ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων εἶπεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἦτο σύμφωνος πᾶσα, καὶ μόνον ἐγὼ εἶχον ἀντίῤῥησιν...

§69ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι· δὲν εἶπεν αὐτό.

§70ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶπον ὅτι ἐφέρατε λογικὰς παρατηρήσεις καὶ ὀρθοτάτας, τὰς ὁποίας παρεδέχθημεν ὅλοι.

§71ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἠδύνατό τις νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἐγὼ ἐπρόβαλον ἀντιῤῥήσεις, ἵνα ματαιώσω τὴν ἐργασίαν τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ πιστεύῃ οὐδείς, ὅτι ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἐμποδίσω τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς· τὴν εὐθύνην αὐτὴν δὲν θέλω νὰ φέρω· ἀρκεῖ ὅτι εἰς τὴν συνείδησίν τινων φέρω τὴν εὐθύνην, ὅτι ἠμπόδισα τὴν ἄμεσον σωτηρίαν τῶν πασχόντων. Εἶπον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι θεωρῶ καὶ τῶν τριῶν ἡμερῶν τὸ διάστημα καὶ δέκα ἡμερῶν διάστημα καὶ εἴκοσιν ἀνεπαρκὲς, ἵνα προβῶμεν εἰς τὸ ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπεδόθημεν, νομίζω δὲ, ὅτι διὰ τὸ ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπεδόθημεν, δὲν ὑπάρχει καὶ βία νὰ σπεύσωμεν, διότι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπειγόμεθα, διὰ τὸν ὁποῖον πιεζόμεθα νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος τοῦ σταφιδικοῦ, εἶναι τὰ παθήματα τῶν σταφιδοκτημόνων. Βεβαίως καὶ ὁ ἔντιμος συνάδελφός μου καὶ συμπολίτης μου εἶπεν, ὅτι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, δύναται κατά τι νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν μέλλουσαν διακανόνισιν τῆς σταφίδος, ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ δώσῃ τὴν ἄμεσον ἀνακούρισιν, τὴν ὁποίαν σήμερον ζητοῦσιν οἱ πάσχοντες ἐν Πελοποννήσῳ· δι’ αὐτὸ καὶ ἠρνήθην ψῆφον προχθὲς, διότι ὁμολογῶ, ὅτι τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἐθεώρουν σοβαρὰν, δὲν ἐθεώρουν ἱκανὴν, ἵνα συντελέσῃ εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῶν πασχουσῶν ἐπαρχιῶν. Διὰ τὸ ἔργον τοιαύτης ἐπιτροπῆς πολὺ ὀρθῶς νομίζω, ὅτι ζητεῖται ἀναβολή· ἀλλὰ ἀναβολὴ τριῶν ἡμερῶν δὲν εἶναι ἐπαρκὴς διὰ τὸ ἔργον τοῦτο, διὰ τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι χρειάζεται ἐργασία μακρά. Διὰ νὰ μελετήσωμεν πόθεν προῆλθεν ἡ κατάστασις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν πάσχουσιν αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, ποῖαι εἶναι αἱ σχέσεις τῶν ἐν αὐταῖς κτηματιῶν πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις των, καὶ πολλὰς ἄλλας λεπτομερείας, βεβαίως δὲν ἀρκεῖ οὔτε τριῶν οὔτε τριάκοντα ἡμερῶν διάστημα. Ὡς εἶπον δὲ καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, φρονῶ, ὅτι καὶ ἄλλους προσέτι ἦτο ἀνάγκη νὰ προσλάβωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἔξωθεν, ὅπως ἐνδυναμώσωμεν καὶ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνελάβομεν. Νομίζω δὲ, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, δὲν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐπιφέρωσι τὴν ἄμεσον ἀνακούφισιν εἰς τοὺς πάσχοντας. Ὥστε χάριν τῶν πασχόντων δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σπεύδωμεν πρὸς ἐπιψήφισιν τῶν μέτρων τούτων. Ἐὰν δὲ νομίζωμεν, ὅτι ἕνεκα τῆς καταστάσεως μερῶν τινων τῆς Πελοποννήσου ὀφείλομεν νὰ ἔλθωμεν εἰς ἄμεσον ἀρωγὴν πρὸς αὐτοὺς, ἐν τῇ αὐτῇ περιπτώσει πρέπει νὰ ἐξεύρωμεν ἕτερα μέσα. Ταῦτα εἶπον, κύριε Φωτήλα, ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦσιν ἀντιῤῥήσεις εἰς τὸ ἔργον σας, ἀλλὰ τοὐναντίον συντείνουσιν εἰς τὸ νὰ καταστήσωσι τὸ ἔργον σας τελειότερον.

§72ΡΑΛΛΗΣ. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας παρεξήγησεν ἐντελῶς τὴν ἐντολὴν, ἣν ἔλαβεν ἡ ἐπιτροπὴ, τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ μέλος· διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔλαβεν ἐντολὴν νὰ μελετήσῃ τὴν κατάστασιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ νὰ καταστήσῃ ἓν σχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἤθελε μεταβληθῆ ἐντελῶς αὕτη. Εἰς τὴν Βουλὴν ἐπεβλήθη—καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἐπεβλήθη—ἡ ἐπιψήφισις τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἑτέρου Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, τὸ νομοσχέδιον δ’ ἐκεῖνο περιελάμβανεν ὡς ἀρχὴν τὴν σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης δι’ εἰσφορῶν ἐκ μέρους τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, δι’ εἰσφορῶν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, καὶ τὴν σύστασιν γενικῶν ἀποθηκῶν, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δ’ ἀνετέθη, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τῶν περιλαμβανομένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ, νὰ συντάξῃ τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ. Δὲν ἐπρόκειτο λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ μελετήσῃ ἤδη τὴν κατάστασιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, οὔτε νὰ ἀνεύρῃ τὰ τελεσφόρα ἄλλα μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἡ κατάστασις αὕτη θὰ ἐβελτιοῦτο. Καὶ ἐρωτῶ· ἡ προθεσμία τῶν 48 ὡρῶν διὰ τὴν διατύπωσιν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας δὲν ἐπρόκειτο ἤδη νὰ ἐπινοήσωσι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ διὰ τὴν κατάστρωσιν αὐτῶν τῶν ἰδεῶν, τῶν λεπτομερειῶν, τὰς ὁποίας ἠδύναντο ὁπουδήποτε νὰ τὰς εὕρωσιν, ἡ προθεσμία τῶν 48 ὡρῶν ἦτο πλέον ἢ ἐπαρκής; Κατὰ τί δ’ ἔσφαλεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὁ κ. Πετιμεζᾶς, προλαβὼν τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου κατέθηκεν εἰς τὴν Βουλήν; Διατὶ ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καὶ κατὰ τί δι’ αὐτοῦ παρημπόδισε τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἰσχυρίζεται ὁ ἕτερος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, ὅστις δεικνύει, ὅτι τόσον πονεῖ διὰ τὴν ἐπαρχίαν του; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ἀποτελεῖ κέντρον δι’ ἐκείνους, οἵτινες σκοποῦσι μόνον ν’ ἀποκοιμήσωσι καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Ἀλλ’ οἱ Κύριοι ἔχουσιν ἀνάγκην τριῶν ἡμερῶν ἀκόμη, διότι ἀκριβῶς μετὰ τρεῖς ἡμέρας λήγουσιν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς...

§73ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, δὲν λήγουσι.

§74ΡΑΛΛΗΣ. Διακόπτονται.

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Οὔτε διακόπτονται.

§76ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἦμαι ἐνταῦθα, ἀλλὰ σεῖς...

§77ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Καὶ ἡμεῖς θὰ μείνωμεν ἐνταῦθα.

§78ΡΑΛΛΗΣ. Σεῖς δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε, διότι σεῖς ἀντὶ πινακίου φακῆς ἐπωλήσατε τὴν ἐπαρχίαν σας! (θόρυβος)... Ἀποτελεῖτε τὸ ἐπιτελεῖον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιτελεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν, νὰ ὑπηρετῇ τυφλῶς τὰς διαθέσεις καὶ τὰ νεύματα τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ αὐτοῦ δὲ τοῦ ἐπιτελείου συνεκροτήθη ἡ ἐπιτροπή. Παραδόξως ὅμως κατὰ τὸ παρελθὸν δὲν ἤργει τόσον τὸ ἔργον τῶν ἐπιτροπῶν, καὶ ὅταν ἀπεῤῥίπτετο τὸ ἓν νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως, ἕτερον νομοσχέδιον ἐξεπήδα ἐκ τῶν θυλακίων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πάνοπλον. Σήμερον ὅμως, ὅτε ἐπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ὁ χρόνος δὲν εἶναι ἐπαρκής. Πρέπει νὰ συμπέσῃ ἡ κατάθεσις τοῦ νομοσχέδιον μὲ τὰ Χριστούγεννα, ἴσως διὰ νὰ γεννηθῶσι νέαι χρησταὶ ἐλπίδες τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, διὰ νὰ ἀποκοιμηθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι αὗται, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ἴσως τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἰς τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος ὡς ἐνέχυρον τῆς ἀπαρτίας διὰ τὸ μέλλον. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς, ὅστις ἐπιζητεῖται διὰ τῆς ζητουμένης ἀναβολῆς, καὶ αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἠθέλησε νὰ οὐδετερώσῃ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου του. Ἡ πλειονοψηφία θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θέλω νὰ ἴδω ἐὰν ἡ πλειονοψηφία αὕτη ᾖναι ἐπαρκής, ἵνα σταματήσῃ τὸ ῥεῦμα τὸ λαϊκὸν, τὸ ὁποῖον ἐπέρχεται ἀκάθεκτον.

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔλαβον τὸ θάῤῥος νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἠλείας νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ προλάβω αὐτὸν, ἐγειρόμενος νὰ ὁμιλήσω, διότι ἀκριβῶς ἀνήκω εἰς τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τὰ μὴ ἀντιπροσωπεύοντα σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Ἡ ἀγόρευσις, τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ ἠκούσατε ἀπαγγελθεῖσαν διὰ τοσούτου πάθους, —δὲν μνημονεύω δὲ καὶ τῶν ἐν τῷ πάθει συμφυρμάτων, τῶν ὑβριστικῶν πρὸς συνάδελφον,—μοὶ ἐνεθύμισεν ἡ τοιαύτη ἀγόρευσις, ἡ μετὰ πάθους καὶ ὕβρεων, ὅσα χθὲς ἄριστα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ εἶπεν ὁ πρὸ μικροῦ καταβὰς τοῦ βήματος ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, ὅτι δυστυχῶς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἐξετάζεται ἐν τῇ Βουλῇ, ὡς ὤφειλεν, ἐκ καθήκοντος πρὸς τὰς ἐπαρχίας τὰς πασχούσας καὶ τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἐξετασθῇ, ἀλλ’ ἐξετάζεται καὶ συζητεῖται φατριαστικῶς.

§80ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἶπον ἐγὼ τοιαῦτα;

§81ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ εἴπατε καὶ πρὸς ἄλλους καὶ πρὸς ἐμὲ, καὶ ἐγὼ σᾶς ἐπῄνεσα διὰ τοῦτο, διότι βεβαίως τιμᾷ ὑμᾶς ἡ εἰλικρίνεια.

§82ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τιμᾷ ὅμως ὑμᾶς νὰ λέγητε, ὅτι εἶπον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοιοῦτόν τι.

§83ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ὅμως ἤθελον κρίνει ἐμαυτὸν ἄξιον τιμῆς, ἐὰν ἔλεγον τὸ αὐτὸ πρᾶγμα πρὸς ὑμᾶς. Δὲν νομίζω, ὅτι προσβάλλω κἀνένα συνάδελφον, λέγων ὅτι θεωρεῖ καθῆκον ἐν ζητήματι τοιούτῳ νὰ μὴ σκέπτηται φατριαστικῶς· νομίζω ὅτι τὸν ἐπαινῶ. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν παραβαίνω καθῆκον ἐχεμυθίας, ἀνακοινῶν πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι Βουλευτής τις εἶπεν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἐξετάζηται τὸ ζήτημα τοῦτο φατριαστικῶς.

§84ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θὰ ἐμέμφετο ὑμᾶς.

§85ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῇ μομφῇ εἶναι δυνατὸν νὰ περιελάμβανε καὶ ἡμᾶς, εἶναι πιθανὸν, ὅτι πρὸ παντὸς ἡμᾶς περιελάμβανεν· ἀλλ’ ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω τὴν φράσιν αὐτοῦ καὶ τὴν ἐπαινῶ. Ἀληθῶς διέπραξαν σφάλμα ἐκεῖνοι οἱ Βουλευταὶ, οἱ μὴ ἀνήκοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς σταφιδοφόρους, οἵτινες ἐπείσθησαν ἐκ τοῦ τρόπου, δι’ οὗ ἐδέχθη ἡ Βουλὴ τὴν ἀπαγγελίαν τῶν ὀνομάτων αὐτῶν ὑπὸ τοῦ Προέδρου, ὀνομάσαντος αὐτοὺς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα δεχθῶσι τὴν εἴσοδον αὐτῶν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὁρμώμενοι ἐκ τῆς ἀγαθῆς προαιρέσεως νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ὅσον ἔνεστι σύμφορον καὶ ταχεῖαν λύσιν τοῦ ζητήματος. Δὲν ἤθελον ποτὲ δεχθῆ τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι εἰσήλθομεν μετὰ τῶν ἐντίμων συναδέλφων εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα συντελέσωμεν εἰς τὴν παρέλκυσιν τοῦ ζητήματος, ἵνα συντελέσωμεν εἰς τὴν ματαίωσιν τοῦ ζητήματος, καὶ πᾶς, ὅστις ἔχει αἴσθημα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὀφείλει νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν εἰλικρίνειαν τῆς δηλώσεώς μου ταύτης. Ἦτο τόλμη τῶν Βουλευτῶν τῶν μὴ ἀνηκόντων εἰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας νὰ ἀναμιχθῶσιν εἰς τοιοῦτον ζήτημα· ἀλλ’ ἐνομίσαμεν ὅτι ἡ ἀνάμιξις ἡμῶν ἀγαθοῦ πρόξενος ἠδύνατο νὰ γείνῃ, καὶ ἐνεθαῤῥύνθημεν ἐκ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐφάνη ἡ Βουλὴ, ὅτι ἀπεδέχθη τὴν ἀνακοίνωσιν τῶν ὀνομάτων ἡμῶν ὡς μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Βεβαίως, ἂν ἄλλην ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων εἴχομεν κατὰ τὴν προχθεσινὴν ἑσπέραν, δὲν ἠθέλομεν δεχθῆ. Καὶ μετανοοῦμεν, διότι ἐδέχθημεν. Διότι, Κύριοι, περὶ τίνος πρόκειται; Τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ἐξέθηκε πρὸ ὀλίγου ἄριστα πρὸς ὑμᾶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας. Πρόκειται περὶ ζητήματος δυσχερεστάτου, περὶ ζητήματος, ἐν τῷ ὁποίῳ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε μὲν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, γενικῶς, ἄνευ ἐξετάσεως τῶν ἄλλων ὅρων τῶν ὑποστηριζόντων τὴν ἀρχὴν ταύτην, ἠθέλησεν ὅμως νὰ παραπεμφθῶσι τὰ περαιτέρω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα εὕρῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐψηφίσθη· διότι αὐτὸς ὁ ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον ἀξιεπαίνως ὡμολόγησεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἦτο μόνον ἀφορμὴ πρὸς συζήτησιν τοῦ θέματος καὶ λύσιν αὐτοῦ. Δὲν ἠθέλησεν ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ ἄλλο τι· ἐὰν ἤθελεν ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ ἄλλο τι, εἶχε βεβαίως τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαβρύτων· ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου τροπολογίαν ἔφερον ἐνταῦθα σήμερον, δὲν ἠθέλησεν ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ, ἠθέλησε μόνον νὰ ἔχῃ καὶ αὐτὸ ὑπ’ ὄψει, ἐν σχέσει πρὸς τὴν συζήτησιν τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βουλευτοῦ Αἰγιαλείας, καὶ νὰ προχωρήσῃ, παραβλέπουσα πάσας τὰς λεπτομερείας καὶ παραπέμπουσα τὸ θέμα εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Καὶ ἐνῷ περὶ τοιούτου θέματος πρόκειται, περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας θεωρεῖ, ὅτι ἀπαιτεῖ πολὺ μείζονα χρόνον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ζητεῖ ἡ ἐπιτροπὴ σήμερον κατὰ παράτασιν, ἂν πρόκηται νὰ λυθῇ μετὰ πάσης ἀκριβείας, ὅπως ἀπαιτεῖ ἡ νομοθετικὴ πρόνοια, ἐνῷ περὶ τοιούτου θέματος πρόκειται, λέγουσιν ὅτι ζητοῦμεν παρέλκυσιν τοῦ ζητήματος καὶ ἀναβολὴν, διότι ζητοῦμεν τριῶν ἡμερῶν παράτασιν! Τοῦτο εἶναι ἀκατανόητον εἰς ἐμὲ, καὶ μόνον ὑπερβολὴ πάθους δύναται νὰ φέρῃ εἰς τοιαύτην ὑπόνοιαν, ὅτι ἡμεῖς τὰς τρεῖς ἡμέρας ζητοῦμεν, ἵνα παρελκύσωμεν καὶ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ μὴ γείνῃ πλέον λόγος εἰς τὴν Βουλὴν περὶ σταφίδος. Πόθεν ὡρμήθησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἵνα προβάλωσι τοιαύτην ὑπόνοιαν; Ἐξ ἰδίων κρίνουσι τὰ ἀλλότρια; Ἡμεῖς, Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, οὐδέποτε ἠθέλομεν δεχθῆ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν· λέγω δὲ ταῦτα, ἔχων τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ συνάδελφοί μου τὴν αὐτὴν ἔχουσι γνώμην. Τόλμην θεωρῶ ὅτι μετήλθομεν, δεχθέντες νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καίτοι μὴ ἀντιπροσωπεύοντες σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Εἰς τὴν τόλμην ὅμως ταύτην ἐνεθαῤῥύνθημεν, ἐπαναλέγω, ἐκ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσήχθη ἡ ὑπόθεσις αὕτη καὶ ἐφάνη ὅτι ἐγένετο ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀποδεκτή. Θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἔργον ἡμῶν, καὶ διαβεβαιοῦμεν τὴν Βουλὴν, ὅτι ὅσον ἐξ ἡμῶν ἤρτηται θὰ φέρωμεν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἠξεύρω ποῖον ἔσεται τὸ ἀποτέλεσμα, δὲν ἠξεύρω ἂν ἡ Βουλὴ κρίνῃ ὅτι οἱ κόποι, τοὺς ὁποίους καταβάλλομεν, θὰ στεφθῶσιν ὑπὸ ἐπιτυχίας· ἀλλὰ θὰ φέρωμεν νομοσχέδιον, στηριζόμενον ἐπὶ εἰλικρινοῦς προθέσεως, καὶ ὅστις εὕρῃ τὸ νομοσχέδιον ἀνεπαρκὲς, ἂς τὸ καταψηφίσῃ.

§86ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς τοῦ λόγου τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, ἐγὼ ἔῤῥιψα μομφὴν κατὰ τῆς πτέρυγος, εἰς ἣν ἀνήκω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο χειρίζεται φατριαστικῶς καὶ δὲν ἔχει ἄλλο ἐλατήριον, χειριζομένη αὐτὸ, εἰμὴ μόνον τὸ κομματικὸν συμφέρον. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν οὐδὲν εἶπον. Ἀντηλλάξαμεν σκέψεις τινὰς μετὰ τοῦ κ. Δραγούμη, καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον αὐτῷ εἶναι ἄλλα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤκουσα. Δὲν ἠδυνάμην ἐγὼ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πτέρυξ αὕτη ἐχειρίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς δημοκοπίαν, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου τὴν ἱστορίαν τοῦ ζητήματος. Ὅταν ὁ λαὸς τῆς Πελοποννήσου πέρυσιν ἐκραύγαζεν, ὠφείλατε νὰ τῷ εἴπητε τὴν ἀλήθειαν, ὅτι κατὰ τῶν παθημάτων αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει φάρμακον, ὡς εἶπε τέλος πάντων προχθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἔπρεπε νὰ τῷ εἴπητε: «δὲν δυνάμεθα νὰ σᾶς δώσωμεν τὰ 37 ἑκατομμύρια, τῶν ὁποίων ἐστερήθητε». Ἀλλὰ τοῦτο δὲν τῷ εἴπατε· ἐξ ἐναντίας ἐν τῷ βασιλικῷ λόγῳ ἀνεγράψατε, ὅτι θὰ φροντίσητε ὑπὲρ τῆς σταφίδος, καὶ μετὰ δύο ἡμέρας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων ἔλεγεν, ὅτι ἔχετε ἕτοιμα τὰ νομοσχέδια, ἵνα δώσητε τὸ φάρμακον, τὸ ὁποῖον ἐφέτος εἶναι ἀνέφικτον. Ἐξηγείρατε ἐκεῖ πόθους, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγνωρίζετε ὅτι δὲν ἠδύνασθε νὰ ἐπαρκέσητε, καὶ σήμερον οἱ πόθοι αὐτοὶ σᾶς πολιορκοῦσι. Νομίζει ὁ ἐκ Πυλίας Βουλευτὴς, ὅτι οἱ πόθοι οὗτοι εἶναι νεφέλη· ἀλλ’ ἡ νεφέλη αὕτη μεταβάλλεται εἰς θηρίον, ἔχον ὄνυχας καὶ ὀδόντας, καὶ τρέμετε τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ! Δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξεγείρητε τοὺς πόθους τοῦ λαοῦ ἐκείνου, δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπητε, ὅτι ὑπάρχει φάρμακον, τὸ ὁποῖον ἠδύνασθε σεῖς νὰ τῷ δώσητε· σήμερον δὲ, ὅταν σᾶς τὸ ζητῶσι τὸ φάρμακον τοῦτο ἐπιμόνως, ὑμεῖς ἔρχεσθε καὶ ῥίπτετε ἐν τῷ μέσῳ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀποκαλύπτονται γελοῖα. Τοῦτο εἶναι τὸ σφάλμα σας. Τὸ σφάλμα σας τοῦτο χρονολογεῖται ἀπὸ πέρυσιν. Ἠθελήσατε νὰ ἐκμεταλλευθῆτε τὸ ζήτημα κομματικῶς, ἵνα φέρητε ἐνταῦθα δεσμίους τοὺς Βουλευτάς, ὅπως συντελέσωσι καὶ σᾶς παρασκευάσωσιν ἀπαρτίαν, καὶ ἵνα σήμερον κρατήσητε δεσμίους τοὺς Βουλευτάς, ὅπως συγκρατήσητε τὴν ἀπαρτίαν. Ἐξηγείρατε τὸν λαὸν ἐκεῖνον, καὶ βλέπετε τὸ τέρας τῆς ἀναρχίας ἐξεγειρόμενον, ἴσως δὲ τὸ τέρας αὐτὸ θέλετε νὰ ἐξεγείρητε, αἰσθανόμενοι τὸ ἔδαφος τρέμον ὑπὸ τοὺς πόδας σας, ἵνα τὸ τέρας τοῦτο ἐγκαταλίπητε ἐπὶ τῆς ῥάχεως τῶν διαδόχων σας, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημά σας· συντρίμματα καὶ ἀναρχίαν ν’ ἀφίνητε, φεύγοντες ἀπὸ τῆς ἀρχῆς.

§87ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Αἰσθανόμεθα καὶ τὴν βαρύτητα τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν μᾶς ἀνέθηκεν ἡ Βουλή, καὶ τὸ καθῆκόν μας, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, καὶ ἐπειδὴ αἰσθανόμεθα καὶ τὴν βαρύτητα τῆς ἐντολῆς, ἡ ὁποία μᾶς ἐδόθη, καὶ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦτο πολιτευόμεθα ὅπως πολιτευόμεθα καὶ ζητοῦμεν τὴν προθεσμίαν πρὸς σύνταξιν νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἡγούμενος τῆς μερίδος, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ἐνόμισεν ὅτι ὤφειλε νὰ ὑπερασπισθῇ τὸν Βουλευτὴν ἐκ Καλαβρύτων, καὶ νὰ τὸν ὑπερασπισθῇ μετὰ τοῦ πάθους ἐκείνου, μετὰ τοῦ ὁποίου τὸν ἠκούσατε νὰ λαλῇ.

§88Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ὑπερησπίζετο ἐμὲ, ὑπερησπίζετο τὸ ζήτημα.

§89ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς νὰ μὲ ἀκούσῃ μετὰ ψυχραιμίας, καὶ ἂν μετὰ ψυχραιμίας σκεφθῇ, θὰ πεισθῇ, ὅτι ἔχω δίκαιον εἰς ὅσα εἴπω. Τῳόντι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς ἀπεστάλη εἰς ἐπιτροπήν’ ἀλλὰ ποίαν ἀρχὴν εἶχε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο; εἶχεν ἀρχὴν πολυειδῆ, ἐδημιούργει Σταφιδικὴν Τράπεζαν, συνίστα ταμεῖον σταφιδικῆς ἀμύνης, συνίστα γενικὰς ἀποθήκας. Καὶ ἐπὶ τῶν τριῶν λοιπὸν αὐτῶν βάσεων ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ ἡ ἐπιτροπή. Καὶ νομίζει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς —καὶ ἀποτείνομαι πρὸς αὐτὸν, διότι ἔλαβε τὴν τύχην πολλάκις νὰ συντάξῃ νομοσχέδια,—ὅτι εἶναι εὐχερὴς ἡ σύνταξις τοιούτου νομοσχεδίου εἰς 24 ὥρας; Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι τὴν ἀρχὴν τὴν παρεδέχθημεν, λεπτομερείας ἔπρεπε νὰ ἐξετάσητε. Καὶ ἀγνοεῖ ὅτι, ὅταν πρόκηται νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ νομοσχεδίου συνιστῶντος Τράπεζαν, αἱ λεπτομέρειαι πολλάκις καταστρέφουσι τὴν ἀρχήν; Καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἡ σχέσις τῆς Τραπέζης πρὸς τοὺς μέλλοντας νὰ καταβάλωσι τὰ κεφάλαια; δὲν ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ ἡ σχέσις τῆς Τραπέζης πρὸς τοὺς δανειζομένους; δὲν ἔπρεπε νὰ συζητηθῶσι ποικίλαι ἄλλαι σχέσεις, αἱ ὁποῖαι, λαμβάνουσαι τοιαύτην ἢ τοιαύτην τροπὴν, θὰ καταστρέψωσι τὸ ἔργον; Καὶ ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἔλθωμεν φέροντες, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Αἰγιαλείας, κἄτι τι γελοῖον ἐνώπιόν σας; Τί ζητοῦμεν, Κύριοι; Ζητοῦμεν ἀναβολὴν τριῶν ἡμερῶν μόνον. Καὶ τί ἔπραξεν ἡ ἐπιτροπή; Ἐξέλεξε τὸν Βουλευτὴν ἐκ Παρνασσίδος εἰσηγητὴν πρὸς σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἐκάκισε καὶ τοῦτον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔπραξεν ὅ,τι καλλίτερον ἠδύνατο νὰ πράξῃ, καὶ ἔπραξεν ὅ,τι καλλίτερον ἠδύνατο νὰ πράξῃ, διότι, ἐὰν ἠδύνατό τις ἐξ ἡμῶν νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ ζητήματος τοιούτου, — καὶ θὰ τὸ ἀναγνωρίσητε καὶ ὑμεῖς, — καλλίτερον παντὸς ἄλλου ἠδύνατο βεβαίως νὰ ἐργασθῇ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Παρνασσίδος. Ἐὰν εἴχομεν τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχωμεν τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Λοκρίδος, καταγινόμενον ἐπίσης εἰς τὰ οἰκονομικὰ, ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἠθέλομεν ἴσως ἀναθέσει εἰς αὐτόν. Καὶ ἔπταισεν ἡ ἐπιτροπή, διότι ἐξέλεξε τὸν κ. Βουλευτὴν Παρνασσίδος, τὸν ἁρμοδιώτερον ὅλων, διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; Καὶ τέλος πάντων ἐπέρχεται καταστροφή, ἐὰν μετὰ παρέλευσιν τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον; εἶναι ὁ Κατιλίνας ἐπὶ Θύραις; ...

§90Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Κατιλίνας εἶναι μεταξὺ τῶν γραμμῶν νομοσχεδίων τινῶν, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται ἐδῶ.

§91ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. .. Ἐπέρχεται καταστροφή, ἵνα εἴπωμεν, ὅτι σήμερον, καὶ ὄχι αὔριον καὶ ὄχι μετὰ τρεῖς ἡμέρας, πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον; Καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λάβωμεν, εἶναι, ὅπως ἐλέχθη, μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσιν ἄμεσον ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸ μέλλον. Λοιπὸν κατὰ τί θὰ προσκόψωμεν διὰ τῆς ἀναβολῆς τῶν τριῶν ἡμερῶν; Ἂς πιστεύσωσι πάντες, Κύριοι, ὅτι δὲν παρασυρόμεθα πρὸ οὐδενὸς, καὶ ὅτι, προκειμένου ἰδίως περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας ἀνήκομεν, ἔχομεν τὴν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος, καὶ θὰ πράξωμεν ὅ,τι τὸ καθῆκον μᾶς ὑπαγορεύει, ἀνεξαρτήτως πάσης πολιτικῆς μερίδος, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκομεν.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπαντήσω δύο λέξεις εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Πυλίας. Ἐγὼ δὲν παρεξενεύθην ποσῶς, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πυλίας περιελήφθη μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς λαβούσης τὴν ἐντολὴν, ἵνα καταρτίσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας αὐτὸς κατεψήφισε, διότι ἔχω πεποίθησιν ἐπὶ τὴν εἰλικρίνειαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Πυλίας, ἔχω δὲ πεποίθησιν, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς ἐπαρχίας, ἣν ἀντιπροσωπεύει, θέλει σωστικῶς ἐπιδράσει ἐπὶ τὸ πνεῦμα του· καίτοι δ’ εὑρισκόμενος ἐν ἀντιφάσει πρὸς ἑαυτὸν, ἔλαβε μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς καταρτισμὸν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κατεψήφισε κατ’ ἀρχὴν, κατὰ τοῦ ὁποίου ὡμίλησε κατ’ ἀρχὴν, τὸ ὁποῖον ἀνέλυσε καὶ ἀπέδειξε κατ’ αὐτὸν ὡς γελοῖον, εἶχον καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁπωσδήποτε αὐτὰς τὰς ἰδέας του θὰ τὰς θέσῃ κατὰ μέρος καὶ θὰ ἐπιτελέσῃ εἰλικρινῶς τὴν ἐντολὴν, ἣν ἔλαβεν. Ἐπίσης δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι ὀρθῶς ἔπραξεν ἡ ἐπιτροπὴ, ὁρίσασα ὡς εἰσηγητὴν πρὸς παρασκευὴν τοῦ νομοσχεδίου τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Παρνασσίδος, διότι εἶναι δεδοκιμασμένος ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Τίς τῷ ὄντι ἀγνοεῖ, ὅτι αὐτὸς ὁ Βουλευτὴς Παρνασσίδος εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις παρεσκεύασε τὰ νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν παρακράτησιν διὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων; Ἀλλ’ ἐγὼ ἐξέφρασα τὴν ἔκπληξίν μου, ὅταν εἶδον ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τὸν κ. Βουλευτὴν Μεγαρίδος, ὅστις ἔχει τὴν ἁπλότητα νὰ ὑποθέτῃ, ὅτι μετ’ ἀγαλλιάσεως ἡ Βουλὴ ἤκουσε τὸ ὄνομά του μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν γνωρίζω τί σκέπτονται οἱ Κύριοι ἐκεῖθεν, δὲν ἐκπροσωπῶ τοὺς κυρίους ἐντεῦθεν· ἀλλὰ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι ἀνετριχιάσαμεν πάντες ἐντεῦθεν, ὅταν ἠκούσαμεν τὸ ὄνομα τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεγαρίδος μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς...

§93ΑΝΤ. ΚΑΡΑΤΖΑΣ. Εἶναι παλαιὸν πάθος.

§94ΡΑΛΛΗΣ. Πολὺ παλαιὸν πάθος, καὶ ζηλοτυπία μάλιστα διὰ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον μετέρχεται, τὸ τόσον ὑψηλὸν, κατὰ τὰς συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ διὰ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον μετέρχεται παρὰ τῇ Κυβερνήσει... Ἀλλὰ, Κύριοι, ἀφοῦ ἐφθάσαμεν μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, καὶ ἀφοῦ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς κατώρθωσε νὰ πείσῃ ἑαυτὸν, ὅτι θὰ φθάσῃ εἰς αἴσια ἀποτελέσματα ἡ ἐπιτροπὴ, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ συναινέσω εἰς τὸ νὰ λάβῃ νέαν προθεσμίαν λογικὴν ἡ ἐπιτροπὴ πρὸς τὸν καταρτισμὸν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκεῖνο ὅμως, εἰς τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι οὐδέποτε πρέπει νὰ συναινέσῃ ἡ Βουλὴ, εἶναι νὰ συμπέσῃ ἀκριβῶς ἡ λῆξις τῆς προθεσμίας ταύτης μὲ τὴν ἡμέραν τῶν Χριστουγέννων. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Παρνασσίδος τὸν χρόνον τῶν 24 ὡρῶν ἀπὸ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν γνωμῶν μετὰ τῶν συναδέλφων του τὸν ἐχρησιμοποίησε, ἐὰν δὲ λάβῃ πρόσθετον προθεσμίαν μιᾶς ἢ δύο ἡμερῶν, νομίζω ὅτι θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ καταρτίσῃ καὶ νὰ καταθέσῃ τὸ νομοσχέδιον· καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ καθορίσῃ ὡς ἡμέραν καταθέσεως αὐτοῦ τὸ ἀργότερον τὴν αὔριον Πέμπτην, ἢ τὴν Παρασκευήν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἀποσύρει τὴν πρότασίν του;

§96ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀποσύρει τὴν πρότασίν του· ἐξ ἐναντίας τὸ νομοσχέδιόν του τὸ ἔχει ἐκεῖ, ὡς ὅπλον ἀμύνης διὰ τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἤθελε παρουσιάσει νομοσχέδιον, ἵνα ψηφισθῇ αὐτὸ ἐν τῷ μέλλοντι· καὶ θὰ τὸ ψηφίσητε,—τὸ γνωρίζετε.

§97Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ τροποποίησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς εἶναι, ὅτι τὸ πολὺ μέχρι τῆς Παρασκευῆς πρέπει νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§98ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐπαγγελλόμεθα τὸν θαυματοποιόν. Ὑπελογίσαμεν τὸν χρόνον καὶ τὰς δυνάμεις μας, καὶ εὕρομεν, ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν κατὰ τὸ διάστημα τῶν 5 ἡμερῶν νὰ παρασκευάσωμεν νομοσχέδιον ἀντάξιον τοῦ σκοποῦ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἀλλοίαν γνώμην, δύναται ἄριστα ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ἀναθέσῃ τὸ ἔργον αὐτὸ εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς καὶ εἰς τὸν ἐκ Καλαβρύτων...

§99ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν θέλετε 5 ἡμέρας ἀντὶ τριῶν;

§100ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ δεχθῇ τὴν προθεσμίαν τῶν τριῶν ἡμερῶν, τὸ ἐπ’ ἐμοί, —δὲν ἀντιπροσωπεύω τὰ λοιπὰ μέλη,—παραιτοῦμαι.

§101ΡΑΛΛΗΣ. Τέλος πάντων νὰ δηλώσωσι ποίαν προθεσμίαν θέλουσι, καὶ νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς ὑποβολῆς.

§102ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ θέλει τὴν Πέμπτην, τὴν Παρασκευὴν καὶ τὸ Σάββατον εἰς τὴν διάθεσίν της. Αὕτη εἶναι ἡ πρότασις.

§103ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὲ ἀντικαταστήσητε εἰς τὴν ἐπιτροπήν, διότι θεωρῶ τὸ ἔργον αὐτῆς μὴ σοβαρόν.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ παροχῆς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν προσθέτου προθεσμίας τριῶν ἡμερῶν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§105Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ ἀναγγέλλεται ἐκ τοῦ δήμου Κραθίδος, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἢ μᾶλλον τὸ ἥμισυ τοῦ Δημ. Συμβουλίου, 6 δηλαδὴ δημοτικοὶ σύμβουλοι, συνελήφθησαν καὶ ἐφυλακίσθησαν πρὸς ἐκτέλεσιν ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου Ἀχαϊοήλιδος. Ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι οὗτοι δὲν προσῆλθον διὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Συμβουλίου, ὁ νομάρχης τοὺς ἐτιμώρησε μὲ πρόστιμον 100 δραχμῶν, ἀπέστειλε δὲ τὴν ἀπόφασιν πρὸς ἐκτέλεσιν, καὶ οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι, συλληφθέντες ὑπὸ τῶν ἀστυφυλάκων, ἐσύρθησαν εἰς τὰς φυλακὰς Πατρῶν. Γνωρίζω τὰ ἑξῆς, κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Πρὸ ὀλίγου χρόνου ὁ νομάρχης ἔπαυσε τὸν πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ δήμου Κραθίδος, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν συνεκάλεσε τὸ Συμβούλιον. Δὲν τὸν ἐκάλεσε ποσῶς εἰς ἀπολογίαν· ἂν τὸν ἐκάλει εἰς ἀπολογίαν, θὰ ἐμάνθανεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄλλως ἐγνώριζεν ὁ κ. νομάρχης, ὅτι ὁ δήμαρχος Κραθίδος, θέλων νὰ ἐπιτύχῃ τὴν παῦσιν τοῦ προέδρου, ἔκλεισε τὸ κατάστημα τὸ δημαρχικὸν, ἀπέστειλεν εἰς αὐτὸν τὰς προσκλήσεις τῶν συμβούλων τὸ Σάββατον διὰ νὰ τὰς ὑπογράψῃ, ἐνῷ τὸ Συμβούλιον ἐπρόκειτο νὰ συνέλθῃ τὴν Κυριακὴν, καὶ ἀφοῦ ἀπέστειλε τὰς προσκλήσεις καὶ τὰς ὑπέγραψεν ὁ πρόεδρος, ἔκλεισεν ὁ κ. δήμαρχος τὸ γραφεῖον καὶ δὲν ἀφῆκεν ἐκεῖ οὔτε κλητῆρα, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ τὸ μέσον τῆς κοινοποιήσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἐματαιώθη ἡ συνεδρίασις. Ἐν τούτοις ὁ νομάρχης, ἐπὶ τῇ ἀγγελίᾳ ὅτι ὁ πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου δὲν ἐκάλεσε τὸ Συμβούλιον,—ἐνῷ τῷ ἦτο ἀδύνατον νὰ τὸ καλέσῃ, διὰ τοὺς λόγους, οὓς ἀνέφερα,—προέβη εἰς τὴν παῦσιν διοικητικῶς τοῦ προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἐγένετο ἔφεσις κατὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης, καὶ δὲν γνωρίζω τί ἀπεφάσισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐν τούτοις μετὰ τοῦτο ὁ δήμαρχος, θέλων νὰ ἀπαλλαχθῇ καὶ τῶν ἀντιφρονούντων ἐκ τῶν δημοτικῶν συμβούλων, μετῆλθε τὴν αὐτὴν πολιτείαν· ἐκάλεσε τὸ Συμβούλιον διὰ τοῦ προσωρινοῦ προέδρου εἰς συνεδρίασιν, συνῆλθε τὸ Συμβούλιον εἰς τὴν προτέραν ἕδραν τοῦ Δημαρχείου καὶ ἐξηκολούθησαν αἱ συνεδριάσεις ἐπὶ ὀκτὼ ἡμέρας, χωρὶς νὰ γίνωνται πρακτικὰ καὶ χωρὶς νὰ λαμβάνηται κἀμμία ἀπόφασις, διότι συνέπεσε τὸ Συμβούλιον νὰ εὑρεθῇ ἐν διχογνωμίᾳ. Ὁ δήμαρχος λοιπὸν παρέτεινεν ἐπίτηδες τὰς συνεδριάσεις, διὰ νὰ ἐξαντληθῶσιν οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπὸ τὰ διάφορα χωρία τοῦ δήμου καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ μένωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν πλέον τῶν 8 ἡμερῶν. Διὰ τοῦτο ἠναγκάσθησαν νὰ ἀπέλθωσιν, ὑπείκοντες εἰς τὴν βίαν τῶν δημαρχικῶν. Ἀνηγγέλθη τοῦτο εἰς τὸν κ. νομάρχην, καὶ ὁ νομάρχης, ἐπὶ τῷ πταίσματι τούτῳ τῶν συμβούλων, τοὺς καταδικάζει εἰς πρόστιμον 100 δραχμῶν ἕκαστον, στέλλει ἀμέσως τὴν ἀπόφασιν καὶ τὴν ἐκτελεῖ διοικητικῶς, μοὶ φαίνεται· δὲν ἠξεύρω ἂν τὴν ἐξετέλεσε διὰ τοῦ ἁρμοδίου ταμίου, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι ἀστυφύλακες συνέλαβον καὶ τοὺς ἕξ, τοὺς ἔδεσαν καὶ τοὺς ἔῤῥιψαν δεσμίους εἰς τὰς φυλακὰς Πατρῶν, μένουν δὲ ἐν ταῖς φυλακαῖς. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, κύριε Πρόεδρε, τὴν διαγωγὴν ταύτην τοῦ κ. νομάρχου Ἀχαϊοήλιδος. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι πᾶς ὑπάλληλος, οἱ δημοτικοὶ ἰδίως, διὰ νὰ ὑποστῶσι πειθαρχικὴν τιμωρίαν, πρέπει νὰ κληθῶσιν εἰς ἀπολογίαν, πρέπει νὰ γένηται ἐξέτασις τῶν συμβάντων· αὐτὸς ὅμως, ὁ κ. νομάρχης, ἐκδίδει φεφτάδες καὶ παύει καὶ τιμωρεῖ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους καὶ τὸν πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὰ δόξαντα αὐτῷ, διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ φατριαστικοὺς σκοποὺς ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ. Νομίζουσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅτι θέλουσιν ἀποκτήσει ἐπιῤῥοὴν διὰ τοιούτων μέσων ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ; Νομίζει ὁ κ. νομάρχης, ὅτι ὑπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῆς Κυβερνήσεως, οὕτω πως φερόμενος; Νομίζει ὅτι θὰ καταστήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀγαπητὴν ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ διὰ τῆς τοιαύτης ἐκνόμου καὶ φατριαστικῆς αὐτοῦ ἐνεργείας; Λέγω ταῦτα, διότι ἤκουσα πρὸ πολλοῦ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου ἐκ Καλαβρύτων, τὸν κ. Φωτήλαν, νὰ ἐκφράζῃ εὐγνωμοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δύναται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου νὰ καίῃ λιβανωτόν, ὅσον θέλῃ, πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δὲν ἔχει ὅμως κἀνένα λόγον ἡ ἐπαρχία τῶν Καλαβρύτων νὰ εὐγνωμονῇ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἄλλο τίποτε ὑπ’ ὄψιν της, παρὰ καταθλίψεις, παρὰ φατριασμὸν τοιούτου εἴδους. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν περιῆλθέ τι εἰς γνῶσίν του περὶ αὐτῶν, ἄλλως τὸν παρακαλῶ νὰ τηλεγραφήσῃ εἰς τὸν νομάρχην, νὰ λάβῃ πληροφορίας καὶ τὰς καταθέσῃ, ὅπως ἡ Βουλὴ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν, διὰ νὰ ἴδωμεν τί συμβαίνει μὲ τὸν κ. νομάρχην Ἀχαϊοήλιδος.

§106Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸ μιᾶς ὥρας ἔλαβον τηλεγράφημα, ἀποσταλέν μοι ἐκ Πατρῶν, ὑπογραφόμενον δὲ ὑπὸ δημοτικῶν συμβούλων τοῦ δήμου Κραθίδος. Τὸ ἀνέγνων, καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι μοὶ ἐνεποίησε μεγίστην ἀθυμίαν· διότι, ἂν κατ’ ἐλάχιστον ἦναι ἀληθῆ ὅσα ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἐκτίθενται, διοίκησιν φαυλοτέραν δὲν δύναταί τις νὰ συναντήσῃ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω τὸ τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει): «Παραστήσατε Κοινοβουλίῳ καὶ Ὑπουργῷ, ὅτι ἓξ μέλη Δημοτικοῦ Συμβουλίου Κραθίδος συνελήφθησαν ἐν πλήρει συνεδριάσει Συμβουλίου διὰ πληρωμὴν προστίμου, δυνάμει ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου, ὡς μὴ προσελθόντα δῆθεν πρὸς ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ προσήρχοντο τακτικῶς, εὑρίσκοντες τὸ δημοτικὸν κατάστημα κεκλεισμένον, μὴ προσερχομένου δημάρχου. Ἀνοιγέντος δὲ τέλος τοῦ καταστήματος, ὁ δήμαρχος δὲν ὑπέβαλε τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ ζήτημα μεταθέσεως ἕδρας, καί, ἐπὶ ἀρνήσει αὐτῶν, ἐξεδίωξε τοῦ καταστήματος δι’ ἀστυφυλάκων, ὅπως εὕρῃ δικαιολογίαν πρὸς τιμωρίαν καὶ παῦσίν των. Ἤδη προσαχθέντες ἐνταῦθα, ἠτήσαντο παρ’ ἐνωμοτάρχου καὶ ἐπιστάτου νὰ προσαχθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Προέδρου πρὸς ὑποβολὴν ἀντιῤῥήσεων, ἀφοῦ ἐκτελουμένην ἀπόφασιν ἐξεκάλεσαν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργείου. Πλήν, ἐναντίον αἰτήσεώς των, δὲν προσήχθησαν ἐνώπιον Προέδρου, καὶ ἐφυλακίσθησαν. Ὡς βλέπετε, νόμοι παραβιάζονται, δικαιώματα καὶ ἐλευθερία πολιτῶν καταπατοῦνται. Ὑψώσατε φωνὴν πρὸς ἐπανόρθωσιν ἀδικήματος καὶ περιστολὴν παρεκτροπῶν. Δημοτικοὶ Σύμβουλοι Κραθίδος «Γ. Σακελλαρόπουλος καὶ λοιποί.»

§107ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πόθεν εἶναι τὸ τηλεγράφημα;

§108ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐκ Πατρῶν. Φέρει ἡμερομηνίαν σημερινήν, ὥρᾳ 4 μετὰ μεσημβρίαν. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ τηλεγραφήματος τούτου ἔλαβον καὶ ἄλλο τηλεγράφημα ἐκ τῆς ἄκρας τοῦ Κράτους, τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Νεζεροῦ ἐκ τῆς Ραψάνης. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ τείνῃ τὸ οὖς του, ἵνα ἀκούσῃ τὰ δι’ αὐτοῦ καταγγελλόμενα (ἀναγινώσκει): «Στρατιωτικὴ ἀρχὴ Νεζεροῦ παρανόμως πειρᾶται πρὸ μηνῶν μᾶς ὑποχρεώσῃ, ἵνα διὰ βίας καὶ ἀναγκαστικῶς μεταφέρωμεν καυσόξυλα στρατῶνα Νεζεροῦ καὶ παραμεθορίους στρατιωτικοὺς σταθμούς. Χθὲς ἤρξατο παρανόμων ἐνεργειῶν καθ’ ἡμῶν, κατοίκων Νεζεροῦ, καὶ οὕτω χθὲς ἑσπέρας πολλοὺς κατοίκους Νεζεροῦ, μεταφέροντας καυσόξυλα πρὸς θέρμασιν οἰκογενειῶν, στρατιῶται παρανόμως ἐξεβίασαν, ἀφῄρεσαν ξύλα, μεταφέροντες ταῦτα στρατῶνάς τους. Θωμᾶν Καψαλᾶν, Ἀναστ. Κουτσιάραν καὶ σύζυγόν του ἔσπασαν κυριολεκτικῶς εἰς τὸ ξύλον. Κωνσταντῖνον Γεροστέργιον καὶ Γκέτσιον χυδαίως ἐξύβρισαν. Συνελθόντες ἅπαντες κάτοικοι Νεζεροῦ περὶ ὥραν 7 μ. μ. χθὲς δημοτικὸν σχολεῖον σκεφθῆναι περὶ δεινοπαθημάτων μας, στρατιῶται Νεζεροῦ μὲ ἐπιλοχίαν εὐζώνων Θεοχαρόπουλον, λοχίαν Κοτίνην, παρεβίασαν ἄσυλον ἡμῶν, ὕβρισαν καὶ ἠπείλησαν, μὴ ἐκθέσωμεν παράπονα. Κατάστασις ἀνυπόφορος. Ἠναγκάσθημεν ἅπαντες κάτοικοι Νεζεροῦ κατελθεῖν Ραψάνην, τηλεγραφικῶς παρακαλέσαι ὑμᾶς θεραπεύσητε δεινοπαθήματα. Ἐν ὅσῳ δὲν ὑπάρχει νόμος ἐψηφισμένος, κατ’ οὐδένα λόγον, ἔστω καὶ διὰ βίας, ὑποκύψωμεν ἀγγαρευθῆναι εἰς μεταφορὰν καυσοξύλων. Πρὸς Θεοῦ! εἴμεθα ἐλεύθεροι πολῖται ἢ ὄχι; Ἂν ἤμεθα, ὑψώσατε φωνὴν Κοινοβούλιον καὶ στηλιτεύσατε παρανομίας καθ’ ἡμῶν τῶν δεινῶς πασχόντων καὶ ἁδρῶς φορολογουμένων. Ἄλλως εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ μεταναστεύσωμεν Ὀθωμανικόν. Παρακαλοῦμεν ἀνακοινώσατε ἐνεργείας σας πρὸς παρηγορίαν τοὐλάχιστον. «Ἀντιπρόσωποι ὑπερδιακοσίων κατοίκων Νεζεροῦ Ν. Κακούζνας, Δ. Γεροστέργιος, Παπαχρηστόπουλος, Σακελλαρίου, Ν. Τρούγκος, Θωμᾶς Καψάλης.»

§109ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅμοιον τηλεγράφημα ἔλαβον πρὸ μιᾶς ὥρας, καὶ πάραυτα ἐτηλεγράφησα πρὸς τὸν διοικητὴν τοῦ τάγματος τοῦ εὐζωνικοῦ ἐν Ῥαψάνῃ, ἵνα αὐτοπροσώπως μεταβῇ εἰς Νεζερὸν καὶ ποιήσηται ἀνακρίσεις ἐπὶ τοῦ θέματος, τηλεγραφικῶς δὲ μοὶ ἀναγγείλῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ σπεύσω νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ προηγουμένως διατάξω τὰ εἰκότα.

§110ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ χωρίον Καπανδρίτι εἶναι ἀνάστατον. Διακόσιοι συμπολῖταί μου χωρικοὶ δέρονται, φυλακίζονται, ὑβρίζονται, ἀτιμάζονται, διότι ὁ ἀστυνόμος ἔτσι τὸ θέλει. Ἔχει δὲ καὶ μίαν ἰδιοτροπίαν ὁ κύριος ἀστυνόμος, ὅτι, ὁσάκις περνᾷ ἔμπροσθεν χωρικῶν, πρέπει πάντες νὰ ἐγείρωνται ὄρθιοι! Ἐὰν δὲν σηκώνωνται ὄρθιοι, χαιρετῶντες αὐτὸν δουλικώτατα, τότε ξύλον καὶ φυλακή! Διὰ τοῦτο ἀπευθύνουσι παράπονα πρὸς ἅπαντας τοὺς Βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς, καὶ παρακαλοῦσιν αὐτοὺς νὰ ὑψώσωσι φωνὴν, ἔστειλαν δὲ καὶ πρὸς ἐμὲ ἐπιστολὴν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐκθέτουσι τὰ δίκαια παράπονα αὐτῶν κατὰ τῆς αὐθαιρέτου διαγωγῆς τοῦ ἀστυνόμου. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνώσω τὴν ἐπιστολήν. (Ἀναγινώσκει αὐτήν). Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ βεβαιώσωσι τὴν Βουλὴν, ἂν ἔλαβον γνῶσιν τῶν ὀργίων τοῦ ἀστυνόμου αὐτοῦ καὶ ἂν αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος εὑρίσκεται ἀκόμη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς ἀστυνομίας· διότι, ὡς ἐπληροφορήθην, ἔλαβον γνῶσιν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ διέταξαν τὴν μετάθεσίν του, βασιζόμενοι ἰδίως εἰς τὰς διαμαρτυρίας τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, οἵτινες δικαίως παραπονοῦνται κατ’ αὐτοῦ. Τὸ φοβερώτερον δὲ πάντων εἶναι, ὅτι ὁ ἀστυνόμος αὐτὸς εἰσέρχεται καὶ εἰς τὸ ἄσυλον τῆς οἰκογενείας, εἰσέρχεται καὶ εἰς τοὺς κοιτῶνας τῶν χωρικῶν καὶ ἐν ὥρᾳ νυκτὸς, καὶ δὲν γνωρίζω πῶς δὲν εὑρέθη ἀκόμη εἷς ἔντιμος χωρικὸς, ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ἐντίμους ἀνθρώπους, οἵτινες, σεβόμενοι τοὺς νόμους τῆς πατρίδος, γνωρίζουσι νὰ τιμωρῶσι τοὺς παραβάτας τῶν νόμων. Ἐγὼ τουλάχιστον συμβουλεύω ἀπὸ αὐτοῦ τοῦ βήματος πάντα χωρικὸν, ὁπόταν τολμήσῃ ὁποιοσδήποτε ἀστυνόμος, εἴτε αὐτὸς εἴτε πᾶς ἄλλος, νὰ εἰσέλθῃ ἐν καιρῷ νυκτὸς εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, καὶ διαταράξῃ τὴν οἰκιακὴν εἰρήνην, καὶ ὑβρίσῃ τὴν τιμὴν τοῦ πολίτου, συμβουλεύω τὸν χωρικὸν αὐτὸν νὰ κενώσῃ κατὰ τῆς κεφαλῆς τοῦ αὐθάδους ἀστυνομικοῦ ὀργάνου τὸ ὅπλον του, ὑπερασπιζόμενος τὴν τιμὴν καὶ τὴν ζωὴν ἑαυτοῦ καὶ τῆς οἰκογενείας του· διότι μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου ἐξωθοῦσιν ἡμᾶς τὰ ὄργια τῶν ἀστυνομικῶν ἀρχῶν κατὰ τῶν πολιτῶν.

§111ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἡ ἀναφορὰ τῶν συμπολιτῶν μας, ἡ πρὸς ἡμᾶς ἀπευθυνομένη, εἶναι τὸ πολλοστημόριον τῶν ὅσων ἀνεφέρθησαν ἐν τῇ Βουλῇ. Παρακαλῶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν νὰ φροντίσῃ καὶ μεταθέσῃ, πρὸς ἀποφυγὴν δυστυχημάτων, τὸν ἐκεῖ ἀστυνομεύοντα. Δὲν τῷ ἐπιτρέπεται νὰ εἴπῃ, ὅτι, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ δικαστικὴ ἀπόφασις, δὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ τὸ καθῆκόν του· ἔχει τὸ διοικητικὸν καθῆκον, τὸ προληπτικὸν διὰ μεγαλείτερα δυστυχήματα. Ἐπίσης τὸν παρακαλῶ, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀστυνομικῶν, νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν κατεδίωξε πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἐγκυκλίου του τὸν ἀστυνόμον Λαρίσης, προκαλέσαντα εἰς μονομαχίαν ἕνα τῶν ἐκεῖ δικηγόρων, μεθ’ οὗ ἀντήλλαξε τρεῖς βολάς. Τὰ γεγονότα ταῦτα ἐγνωστοποίησαν ἄλλοι πρὸ ἡμερῶν τῷ κ. Ὑπουργῷ. Δὲν νομίζει ὅτι τῷ ἐπεβάλλετο πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἐγκυκλίου του, καὶ ὄχι πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, νὰ ἀπομακρύνῃ αὐτὸν ἐκεῖθεν; Εἶναι δὲ γνωστὸν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἐπεβάλλετο εἰς αὐτὸν, ἐκ τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχει, νὰ καταδιώξῃ ἀμφοτέρους τούτους, ὡς παραβιάσαντας τοὺς κειμένους νόμους. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κωφεύωμεν εἰς αὐτὰ τὰ παθήματα αὐτῶν τῶν δυστυχῶν. Δὲν ἀρκεῖ ὅτι πληρόνουν φόρους, δὲν ἀρκεῖ ὅτι ζοῦν ἐν πενίᾳ, ἀλλ’ ἀντὶ δικαιοσύνης πρέπει νὰ ἀπολαμβάνουν ξυλοκοπήματα ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν;

§112ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἤκουσα τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς. Βεβαίως ἐν τῇ μνήμῃ μου δὲν ἔχω τὰ ὀνόματα ὅλων τῶν ἀστυνόμων, ὥστε νὰ γνωρίζω, ἐὰν ἐνηργήθη τι κατὰ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἀστυνόμου, ἐκ τῆς ὑπηρεσίας δὲ οὐδεμίαν ἔχω γνῶσιν τοῦ γεγονότος· θέλω ἐξετάσει περὶ αὐτοῦ, καὶ θέλω πληροφορήσει τὸν κ. Βουλευτήν. Λαμβάνων ὅμως ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης τοῦ κ. Βουλευτοῦ, θέλω ἀπαντήσει εἰς ἐπερωτήσεις δύο ἄλλων Βουλευτῶν, τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Φθιώτιδος καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἀποδοθέντα φόνον εἰς τὸν ἀστυνόμον τοῦ δήμου Ὁμιλαίων...

§113ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἰς χωροφύλακα ὑπηρετοῦντα ὑπ’ αὐτόν.

§114ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Περὶ τοῦ ἀστυνόμου ἐγένετο λόγος, ὡς ἐνεχομένου εἰς τὸν φόνον... Θὰ ἀπαντήσω δὲ καὶ εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτοῦ περὶ τῶν συμβάντων τῶν μαθητῶν τοῦ ἐν Κουλερὲρ ἰδιωτικοῦ σχολείου. Ὅταν ἀναγνωσθῶσιν αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν,—διότι εἰς αὐτὰς κατέφυγον, ἵνα λάβω πληροφορίας,— τότε θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ μετριάζωσιν, ὅσον τὸ δυνατὸν, τὸν ζῆλόν των, ὅταν ἀνακοινῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὄργια καὶ τερατουργήματα τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ἵνα μὴ λαμβάνωσι τοιαύτας ἐκ τῆς Δικαιοσύνης ἀπαντήσεις, αἱ ὁποῖαι καταῤῥίπτουσι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. κ. Βουλευταὶ θέλουσι νὰ ἀνυψώσωσιν εἰς σημεῖον, ἐξ οὗ ἀγνοῶ τίνα ὠφέλειαν προσδοκῶσι. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸν τελεσθέντα ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων φόνον ἐν τῷ δήμῳ Ὁμιλαίων, ἐτηλεγράφησα πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Λαμίᾳ Πλημμελειοδικῶν, ὅστις ἀπήντησε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς δικαιοδοσίαν ἀστυνομικῆς περιφερείας Σπερχειάδος ὑπάγεται καὶ δῆμος Ὁμιλαίων, ὑπὲρ ἀστυνόμου δὲ τούτου Χρήστου Τζόκου καὶ δημάρχου Σπερχειάδος Α. Γκίκα ἐξεδόθη ὑπ’ ἀριθ. 738 τῆς 20 Αὐγούστου ἐ. ἔ...» (πρόκειται, βλέπετε, περὶ παλαιᾶς ἱστορίας, καὶ ὅτε ὁ κ. Βουλευτὴς μὲ ἠρώτησεν, ἐὰν εἶχον προχείρως γνῶσιν τοῦ γεγονότος, ἐνόμιζον ὅτι ἐπρόκειτο περὶ γεγονότος τελεσθέντος κατ’ αὐτὰς) «βούλευμα Συμβουλίου ἐνταῦθα Πλημμελειοδικῶν, ἀποφηνάμενον ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ κατηγορία κατ’ αὐτῶν εἴτε ὡς συναυτουργῶν εἴτε ὡς συνεργῶν εἰς πρᾶξιν ἀναιρέσεως Β. Κατζώνου ἢ Λάγιου. Κατὰ δὲ Νικολάου Ματθαίου, χωροφύλακος ἐν ἀστυνομικῷ σταθμῷ Ὁμιλαίων, ἐξεδόθη ὑπ’ ἀριθ. 779 τῆς 17 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. βούλευμα αὐτοῦ Συμβουλίου, ὡς καθ’ ὑπέρβασιν ὅρων ἀμύνης ἀποκτείναντος 13 Σεπτεμβρίου ἐ.ἔ. φυγόποινον Ν. Ροῦσον ἢ Μετζέλον· βούλευμα διὰ τοῦτο ἀνέκοψα, ὅπως γείνῃ δεκτὴ πρότασίς μου παραπομπῆς ἐπὶ ἀναιρέσει μετὰ πρώτου ἐλαφρυντικοῦ. «Εἰσαγγελεὺς Θεοδώρου.» Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι δὲν ἐχρειάζετο τόση ἐξέγερσις περὶ γεγονότος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐπιληφθεῖσα ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἐξέδοτο τὴν ἐτυμηγορίαν της. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸν ἀστυνόμον, ἀπεφήνατο ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ κατηγορία κατ’ αὐτοῦ, τοῦθ’ ὅπερ ἀποδεικνύει ἐπισήμως πλέον, ὅτι ἡ κατ’ αὐτοῦ ἀποδοθεῖσα μομφὴ ἦτο συκοφαντία· ὡς πρὸς δὲ τὸν χωροφύλακα, παρέπεμψεν αὐτὸν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον ἐπὶ ἀνθρωποκτονίᾳ καθ’ ὑπέρβασιν τῶν ὅρων τῆς νομίμου ἀμύνης.

§115ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θεὸς σχωρέσ’ τον!

§116ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἐκπλήσσομαι δὲ, ἀκούων ἤδη τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς ἐπιφωνοῦντα καθ’ ὃν τρόπον ἐπιφωνεῖ, διότι τοιαῦτα ἐπιφωνήματα ἀνέμενον παρ’ αὐτοῦ, ἐκπλήσσομαι ὅμως ἀπὸ τοὺς ἄλλους δικαστικοὺς Βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι ποίας σοβαρότητος εἶναι ἡ πρᾶξις, ἡ ὁποία ὑπὸ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου χαρακτηρίζεται ὡς καθ’ ὑπέρβασιν τῶν ὅρων τῆς νομίμου ἀμύνης τελεσθεῖσα. Πόσον σπανίως χαρακτηρίζονται ὑπὸ τῶν Δικαστικῶν Συμβουλίων αἱ ἀνθρωποκτονίαι ὡς καθ’ ὑπέρβασιν τῶν ὅρων τῆς νομίμου ἀμύνης τελεσθεῖσαι, τὸ γνωρίζουσιν οἱ Κύριοι κάλλιστα, γνωρίζουσι δὲ, ὅτι σπανιώτατα θέλει χαρακτηρισθῇ ὡς ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἐκτελεσθεῖσα ἀνθρωποκτονία τις ὑπὸ τῶν Συμβουλίων, διότι συνήθως τὰ Συμβούλια ἀφίνουσιν εἰς τὸ Δικαστήριον τῆς οὐσίας νὰ κρίνῃ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐτελέσθη πρᾶξίς τις· ἵνα δὲ χαρακτηρισθῇ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου ὡς καθ’ ὑπέρβασιν τῶν ὅρων τῆς νομίμου ἀμύνης τελεσθεῖσα ἡ προκειμένη ἀνθρωποκτονία, ὑποθέτω ὅτι ἡ πρᾶξις θὰ φέρῃ τὸν ἐλαφρότερον χαρακτῆρα, τουτέστιν ὅτι ὁ χωροφύλαξ εὑρέθη εἰς πραγματικὴν ἄμυναν. Δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ ἀποφανθῶμεν περὶ τούτου, περὶ τοῦ ὁποίου θέλει ἀποφανθῆ τὸ Δικαστήριον, ἀλλὰ τὰ τεκμήρια, τὰ ὁποῖα παρέχει εἰς ἡμᾶς τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, τείνουσιν εἰς τοιαύτην σκέψιν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος, μόλις ἤκουσεν ἀναγινωσκόμενον τὸ τηλεγράφημα, ἐπεκαλέσθη τὸν Θεὸν, ἵνα συγχωρήσῃ τὸν τεθνεῶτα, δὲν θὰ ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην εἰς ὅσα ἐξέθηκα. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰ ἀνακοινωθέντα παρὰ τοῦ ἑτέρου κ. Βουλευτοῦ περὶ τῶν τελεσθέντων ὀργίων τοῦ ἀστυνόμου Βοιβηΐδος κατὰ τῶν μαθητῶν δῆθεν ἰδιωτικοῦ τινος ἐκπαιδευτηρίου ἐν Κουλελὲρ, ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν ἐν Λαρίσῃ Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, ἵνα μὲ πληροφορήσῃ, μὴ γνωρίζων εἰς ποῖον δικαστικὸν πρόσωπον, τὸ πλησιέστερον τοῦ τόπου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐτελέσθη ἡ πρᾶξις, νὰ ἀποταθῶ· ἔλαβον δὲ τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν (ἀναγινώσκει): «Ἐνταῦθα Εἰσαγγελεὺς μοὶ ἀνέφερεν, ὅτι ἐν χωρίῳ Κουλελὲρ δήμου Ὀρμινίου 3 λήγοντος γραμματοδιδάσκαλος Ἰωάννης Δ. Βολιώτης, ἡγούμενος τριάκοντα μαθητῶν (πρόκειται περὶ γραμματοδιδασκάλου, ἐκτὸς ἐὰν ὁ γραμματοδιδάσκαλος εἶχεν ἰδιωτικὸν σχολεῖον) «προεπηλάκιζον ἱερέα Ἀθαν. Τριανταφύλλου, φέροντα ἀνὰ χεῖρας τὸν Σταυρὸν καὶ τὸν Ἁγιασμὸν καὶ μεταβαίνοντα εἰς διαφόρους οἰκίας πρὸς ἁγιασμὸν, ὕβριζον τοῦτον διὰ φράσεων «γιοῦχα, γιοῦχα τοῦ παπᾶ τοῦ τραγογένη»! καὶ ἐλιθοβόλουν τοῦτον, ἕνεκεν ὁποίων ἐχύθη ἁγίασμα καὶ κατέπεσε χειρῶν του Σταυρός. Ἐπὶ τῇ βάσει μηνύσεως Εἰσαγγελεὺς παρήγγειλεν ἀστυνόμον Βοιβηΐδος, ὅπως μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ἐνεργήσῃ ἀνάκρισιν· οὗτος παρήγγειλε τὸν ἕτερον ἀστυνόμον ἀνθυπασπιστὴν Κουρέαν, ὅστις, περατώσας ἀνάκρισιν, ἀπέστειλεν Εἰσαγγελεῖ, ἐξ ἧς προέκυψε βάσιμον μηνύσεως, ἐκθέσας συνάμα ὅτι τοὺς μᾶλλον ἀσεβήσαντας καὶ μεγαλειτέρους τὴν ἡλικίαν παρέλαβε καὶ ὡδήγησε μέχρι σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ, ὅπως συμβουλεύσῃ, ἵνα μὴ ἀσεβῶσιν, ὅπερ καὶ ἔπραξεν, ἀφήσας ἐκεῖθεν ἐλευθέρους». Πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ τελευταίου τούτου παρηγγέλθη εἰρηνοδίκης μεταβῆναι ἐπιτοπίως. Ταῦτά εἰσι γνωστὰ μέχρι τοῦδε ὑπηρεσίᾳ μας, καθυστεροῦντος ἔτι ἀπάντησιν Εἰσαγγελέως Καρδίτσης.»

§117ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν;

§118ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν Λαρίσης κ. Σπανίδης.

§119ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ βασκαθῇ!

§120ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐπελήφθησαν τῆς ἐξετάσεως τῶν παραπόνων τῶν πολιτῶν, ἐξήνεγκον περὶ τούτων τὴν ἀπόφασίν των, καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ ἑνὸς γεγονότος ἐξεδόθη βούλευμα ἀθωωτικὸν, ἐπὶ δὲ τοῦ ἄλλου μετὰ προανάκρισιν παρεπέμφθη ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς, νὰ διαβιβάζωσι βεβαίως εἰς τὴν Βουλὴν τὰ παράπονα τῶν πολιτῶν, ἀλλὰ νὰ περιορίζωνται εἰς τὸ νὰ διαβιβάζωσι ταῦτα μετ’ ἐπιφυλάξεως, χωρὶς νὰ τὰ παριστῶσιν ἐπὶ τὸ τραγικώτερον, διότι μετὰ τὰς ἀπαντήσεις τὰς ἐπισήμους τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ἦναι πρέπον δι’ αὐτοὺς νὰ λαμβάνωσι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνουσι νὰ ὑποστηρίξωσι, τοιαύτην λύσιν.

§121ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ πρῶτον τηλεγράφημα ποῖος εἶναι ὁ Εἰσαγγελεὺς;

§122ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Λαμίᾳ Πλημμελειοδικῶν κ. Θεοδώρου.

§123ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου τηλεγραφήματος οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω· ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ πρᾶγμα, καὶ ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ τηλεγραφοῦν πρόσωπον, τὰ δύο αὐτὰ στοιχεῖα ἀποκλείουσι πᾶσαν ἀπάντησιν (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν τὰ γνωρίζετε σεῖς· ἐγὼ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ γνωρίζομεν. Ὅταν ἡ Δικαιοσύνη διαπράττῃ τοιαῦτα ὄργια, τηλεγραφοῦσα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἠσέβησαν 50 παιδιὰ καθ’ ἑνὸς ἱερέως καὶ ὅτι ἐδικαιοῦτο ὁ ἀστυνόμος τὰ ἑπταετῆ αὐτὰ παιδιὰ νὰ τὰ ὁδηγήσῃ δι’ ὁδοιπορίας πενταώρου εἰς τὴν φυλακὴν, μοὶ φαίνεται ὅτι τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἤρκει νὰ μειώσῃ πᾶσαν ὑπόληψιν εἰς τὸ ἔγγραφον τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς.

§124Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν σοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ὑβρίζῃς ἀπόντας ἀνθρώπους.

§125ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ πράττω τὸ καθῆκόν μου, ἐλέγχων τ’ ἀνομήματα τῶν ἀρχῶν.

§126Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι μεγάλη κακοήθεια.

§127ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σοὶ ὁμοιάζω. Μὴ λέγῃς ἐμὲ κακοήθη.

§128ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάζευσε τὸ στόμα σου, διότι σοῦ τὸ κλείω!

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ κατέρχεσθε εἰς ἀντεγκλήσεις, Κύριοι.

§130ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ κλείσητε, κ. Πρόεδρε, τὸ στόμα ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐκφέρει τοιαύτας ὕβρεις ἐνταῦθα, χωρὶς νὰ ἔχῃ κἂν συνείδησιν τῶν λόγων του.

§131ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὸ τηλεγράφημα τοῦ Σπανίδου, καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦ κ. Θεοδώρου, ὁ ὁποῖος εἶναι τῷ ὄντι πολύτιμον δικαστικὸν πρόσωπον, καὶ τοῦ ὁποίου τὴν πιστοποίησιν θεωρῶ ἀξιότιμον καὶ ἀξιόπιστον. Δὲν μοὶ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, συμβάντος τοῦ φόνου, ἐπετρέπετο διοικητικῶς νὰ ἀφήσῃ ἐκεῖ τὸν ἀστυνόμον, κατηγορηθέντα ὡς φονέα;

§132ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀστυνόμος φονεύς. Ὑπάρχει εἷς χωροφύλαξ.

§133ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀστυνομικὸν ὄργανον.

§134ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ χωροφύλαξ ἐξετέλεσε τὴν πρᾶξιν καὶ συνελήφθη καὶ ἐφυλακίσθη.

§135ΖΩΤΟΣ. Ἐρωτήσατε τὸν συνάδελφόν σας κ. Χατζῖσκον νὰ σᾶς δώσῃ πληροφορίας.

§136ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Θὰ δώσω πληροφορίας.

§137ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι περὶ τῶν ἐγκληματησάντων προσώπων, ἀλλὰ περὶ τῆς πράξεως. Ἡ πρᾶξις ἐγένετο ὑπό τινος ἀστυνομικοῦ ὀργάνου, τὸ ἀστυνομικὸν τοῦτο ὄργανον, χάριν τῆς ἠθικῆς τοὐλάχιστον, ὤφειλε νὰ τὸ ἀπομακρύνῃ ὁ Ὑπουργὸς, εἴτε ὁ τῶν Στρατιωτικῶν εἴτε ὁ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὤφειλον ν’ ἀπομακρύνωσι τὰ ἀστυνομικὰ αὐτὰ ὄργανα, ἔστω τὰ συκοφαντηθέντα,— διότι βεβαίως ἐπηρεάζουσι τὴν δικαιοσύνην, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι ἀθῶα,—πρὸς ἀποφυγὴν σκανδάλου εἰς τοὺς παθόντας, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται νὰ ἐκδικηθῶσι, βλέποντες τοὺς φονεῖς τῶν συγγενῶν των. Δὲν ἔχω ὅμως, κ. Πρόεδρε, ἤδη ἐκείνην τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν εἶχον εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχήν. Ἀπό τινος χρόνου ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ κάπως ἐξέπεσε τοῦ ἀληθοῦς προορισμοῦ της, ὄχι καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀλλ’ ἐν μέρει, ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουσι στοιχεῖα δεικνύοντα παρέκκλισιν ἀπὸ τοῦ πρὸς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν σεβασμοῦ. Καὶ θὰ ἐξηγηθῶ. Ἀντελήφθην ὡς ἀκροατὴς εἰς τὸ ἐνταῦθα Πλημμελειοδικεῖον ὑποθέσεως ἀστυνόμου κατηγορηθέντος ἐπὶ ἀκρωτηριασμῷ, τὸν ὁποῖον ἀστυνόμον ὑπερησπίζετο ὁ Διευθυντὴς τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς. Ἐδείκνυεν ὁ δυστυχὴς παθὼν τὴν χεῖρά του κεκομμένην, καὶ ἐν τούτοις ὁ ἀστυνόμος ἐκηρύχθη ἀθῶος, ὡς εἰς ἄμυναν εὑρεθείς! Ἀφοῦ ἐνόπλως ἐπετέθη κατὰ πέντε ἀόπλων πολιτῶν, ἡ δικαιοσύνη τὸν ἐκήρυξεν ἀθῶον, ὡς εὑρεθέντα ἐν ἀμύνῃ! Ἀντελήφθην μετὰ μίαν συνεδρίασιν εἰς τὸ αὐτὸ Πλημμελειοδικεῖον, ὡς ἀκροατής, τῆς δίκης τοῦ ἀστυνόμου Μενιδίου, τὴν ὁποίαν ὑπερησπίσθη ὁ αὐτὸς δικηγόρος, νομίζω, καὶ ἐνῷ ἦσαν ἀποδεδειγμένα τὰ στοιχεῖα τῆς ἐνοχῆς, ὅτι τὸν δυστυχῆ Παπασωτηρίου ἀπὸ τὸ Μενίδι ἐπὶ τρία ἡμερονύκτια τὸν ἐσάπισεν ὁ ἀστυνόμος εἰς τὸ ξύλον, ἦλθε τὸ Δικαστήριον καὶ εἶπεν «εἶναι ἀθῶος ὁ ἀστυνόμος, διότι εὑρέθη ἐν ἀμύνῃ»! Αὐτὰ λοιπὸν τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα προκύπτουσιν ἐκ δικαστικῶν ἀποφάσεων, δύνανται νὰ ἦναι οἱονεὶ ἀλήθειαι, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀλήθεια. Ἀναιροῦσι τὴν βάσιν τῆς δικαιοσύνης. Ἀποδεικνύουσιν ὅτι οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης δὲν ὑποδεικνύουσιν εἰς τὰς ὑποδεεστέρας ἀρχάς των τὸ καθῆκον αὐτῶν, διότι διαφθείρουσιν αὐτὰς, καὶ ἐντεῦθεν ἡ δικαιοσύνη πλησιάζει νὰ ἐκπέσῃ. Ἀλλοίμονον δὲ, ἐὰν αὐτὸ τὸ στήριγμα, τὸ ὁποῖον μένει, καταπέσῃ διὰ τοιούτων ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως! Ὀφείλει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις πρῶτον νὰ μὴ πιστεύῃ καθ’ ὁλοκληρίαν τὰς πληροφορίας αὐτὰς τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν, καὶ δεύτερον νὰ ἐνασκῇ τὴν ἐποπτείαν ἐπὶ παντὸς δικαστικοῦ λειτουργοῦ, ἵνα ἀπονέμηται δικαιοσύνη. Δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ πιστεύσω καθ’ ὁλοκληρίαν τὰ ὑπὸ τῶν Δικαστικῶν Συμβουλίων ἀποφασισθέντα, καὶ μᾶλλον δύναμαι νὰ πιστεύσω, ὅτι αὐτὰ παρασυρθέντα ὑπὸ τῆς πολιτικῆς ἐξέδωκαν τοιαύτας ἀποφάσεις, πρὸς ἐμπαιγμὸν τῆς δικαιοσύνης.

§138ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καλῶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐπεκαλέσθη τὴν μαρτυρίαν μου περὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Λαρίσῃ Ἐφετῶν κ. Σπανίδου, διότι ἀληθῶς γνωρίζω αὐτὸν ἄριστα. Γνωρίζω δὲ αὐτὸν, Κύριοι, ὡς ἕνα τῶν ἐντιμοτάτων καὶ ἱκανωτάτων δικαστικῶν ἀνδρῶν, ὡς εἰσαγγελικὸν ὑπάλληλον τέλειον, ἀφατρίαστον, εὐφυέστατον καὶ ἀληθῆ τύπον δικαστικοῦ ὑπαλλήλου· τοιοῦτον γνωρίζω αὐτὸν, καὶ τοιαῦτα μαρτυρῶ περὶ αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βουλευτής, περὶ τῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ περὶ τῶν καθηκόντων του, ὅπως ἀπομακρύνῃ ἐκεῖθεν τὸν κατηγορηθέντα ἀστυνόμον, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὀλίγα. Κατὰ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν θέτει ὁ κ. Βουλευτής, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ κἀνεὶς ὑπάλληλος εἰς τὴν θέσιν του, διότι, ὡς θὰ παρετηρήσατε ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ Εἰσαγγελέως, δὲν κατηγορεῖτο μόνον ὁ ἀστυνόμος, ἀλλὰ καὶ ὁ δήμαρχος Σπερχειάδος, καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ὁ δήμαρχος Σπερχειάδος ἔπρεπε νὰ μετατεθῇ εἰς ἄλλον δῆμον, διότι πρὸ παντὸς ὁ δήμαρχος δύναται νὰ ἐπηρεάζῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὴν διεξαγομένην ἀνάκρισιν. Ἡ Διοίκησις βεβαίως ἔχει καθήκοντα, ἀλλὰ τὰ καθήκοντα ταῦτα δέον νὰ ἐνασκῇ μετὰ συνέσεως, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει καὶ τὸ ὕψος τῆς θέσεως αὐτῆς καὶ οἱ νόμοι. Ἀφοῦ ἐπρόκειτο περὶ χωροφύλακος, τελέσαντος τὸν φόνον, ὁ κ. Βουλευτὴς ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι αὐτός, ὡς διαπράξας πρᾶξιν χαρακτηρισθεῖσαν ὡς ἀνθρωποκτονίαν ἐν ἀρχῇ, συνελήφθη καὶ ἐτέθη ἐν ταῖς φυλακαῖς, εὑρίσκεται δὲ ἀκόμη ἐν ταῖς φυλακαῖς, διότι κατὰ τοῦ ἐκδοθέντος βουλεύματος ἐγένετο ἀνακοπή, καὶ ἑπομένως εἰσέτι διατελεῖ ἐν ταῖς φυλακαῖς. Καὶ ἐὰν ὑπῆρχε διαδικασία, ἀναγομένη εἰς τὸν κύκλον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς μεταθέσεως τῶν χωροφυλάκων, δὲν ἠδύνατο νὰ εὑρεθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην, ἀφοῦ ὁ χωροφύλαξ ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐξετέλεσε τὴν πρᾶξιν, συνελήφθη καὶ ἐτέθη ἐν ταῖς φυλακαῖς.

§139ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατηγορήθη καὶ ὁ ἀστυνόμος;

§140ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μάλιστα, καὶ ἡ Δικαιοσύνη ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ κατ’ αὐτοῦ κατηγορία.

§141ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν προδικασίαν ἀπεμακρύνθη;

§142ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι, διότι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀπομακρυνθῇ, καὶ διότι δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρύνεται ὁ ὑπάλληλος ἁπλῶς καὶ μόνον διότι ἐδόθη κατ’ αὐτοῦ μία κατηγορία οἱαδήποτε. Τοῦτο εἶπον πρότερον, ὅτι, ἐὰν τοιαύτην ἀρχὴν καθιερώσωμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ οὔτε εἷς ὑπάλληλος εἰς τὴν θέσιν του. Ὑποθέσωμεν, ὅτι εἷς ἀστυφύλαξ προπηλακίζει ἕνα πολίτην, μία κατηγορία ἀπὸ τοῦ προϊσταμένου μέχρι τοῦ τελευταίου κλητῆρος· εἷς κλητὴρ τῆς Νομαρχίας ὑβρίζει ἕνα πολίτην, μία κατηγορία ἀπὸ τοῦ νομάρχου μέχρι τοῦ κλητῆρος· ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀμέσως, ἐπειδὴ διατελεῖ ὑπὸ κατηγορίαν ὁ νομάρχης, διατάσσει αὐτὸν νὰ ἀπέλθῃ τοῦ νομοῦ, καὶ τότε πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν διοίκησιν; Καὶ ὅταν ἔχωμεν τὴν Δικαιοσύνην ἀποφαινομένην ὑπὲρ αὐτοῦ, θὰ εὑρεθῇ φωνὴ ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου νὰ μαρτυρήσῃ, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη ἐφατρίασε! Δὲν εἶναι, Κύριοι, ἁρμόζουσα ἐν Κοινοβουλίῳ τοιαύτη τακτική, καὶ παρακαλῶ, ὁσάκις πρόκηται ν’ ἀπευθύνητε παράπονα πολιτῶν, ἀπευθυνόμενοι πρὸς ὑμᾶς, νὰ τὰ ἀπευθύνητε κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ τηρῇ ὑπὲρ ὑμῶν ἐπιφύλαξίν τινα.

§143ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἄλλοτε δικηγόρος, βεβαίως ἔσχε τὴν ἀτυχίαν νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ὑπερασπίσῃ πελάτας του εὑρισκομένους εἰς χείρονα θέσιν ἐκείνων τοὺς ὁποίους ὑπερασπίζεται ἤδη. Ἀλλὰ βεβαίως ὑπερασπιζόμενος τοὺς πελάτας του ἐκείνους δὲν ἠσθάνετο ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀγανάκτησιν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ἤδη, ὢν ἠναγκασμένος νὰ ἀναγινώσκῃ τὰ τηλεγραφήματα τ’ ἀναγγέλλοντα τὰς μιαρὰς πράξεις τῆς ἀστυνομίας. Ἠκούσατε, ὅτι ἐξεδόθη ἀπόφασις, διὰ τῆς ὁποίας ἀθωοῦται τῆς κατηγορίας ἐπὶ ἀναιρέσει ὁ ἀστυνόμος, παραπέμπεται δὲ ὁ χωροφύλαξ ὑπὸ τὴν ἐλαφρυντικὴν περίπτωσιν, ὅτι ὑπερέβη τὰ ὅρια τῆς νομίμου ἀμύνης. Ἀλλὰ, πρὸς Θεοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσητε, ὅτι χωρικὸς ἔφθασε μέχρι τοσούτου θράσους καὶ τόλμης, ὥστε ν’ ἀντιμετωπίσῃ ἀστυνόμον καὶ χωροφύλακα; Ἀπολύσατε ἕνα χωροφύλακα ἔξωθι τοῦ Βουλευτηρίου μὲ ἕνα βούρδουλαν, καὶ θέλετε ἰδεῖ κατὰ πόσον θέλουσιν ἀντισταθῆ οἱ πολῖται, οἱ ἔξωθεν συγκεντρωθέντες σήμερον. Ἀλλ’ εἶναι ἡ βδελυρὰ τακτικὴ, τὴν ὁποίαν μετῆλθεν ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἀπέναντι τῶν ἀνοσιουργημάτων, τὰ ὁποῖα καθ’ ἡμέραν τελοῦνται. Προχθὲς εἷς δυστυχὴς χωρικὸς μετέβη εἰς Σῦρον ὡς μάρτυς διὰ τὸν φόνον τοῦ υἱοῦ του, τελεσθέντα ὑπὸ χωροφύλακος, ὅστις παρεπέμφθη καὶ αὐτὸς ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους ἐνώπιον τοῦ Κακουργιοδικείου, ὅτι δηλ. ἐξετέλεσε τὴν ἀναίρεσιν ὑπὸ τὴν ἐλαφρυντικὴν περίστασιν τῆς ὑπερβάσεως τῶν ὅρων τῆς νομίμου ἀμύνης. Τί δὲ συνέβη; ὁ ἀστυνόμος παρέστη ὡς μάρτυς, καὶ ὁ χωροφύλαξ, ἀφοῦ διήνυσε τὴν προφυλάκισίν του, ἐξῆλθε τῶν φυλακῶν λευκότερος περιστερᾶς, ἤ, ἀκριβέστερον, κατεδικάσθη δι’ ὑπέρβασιν τῶν ὁρίων τῆς νομίμου ἀμύνης, ἀλλὰ συνεπείᾳ τοῦ νόμου περὶ συμψηφισμοῦ τῆς προφυλακίσεως ἀπελύθη. Τοῦτο θὰ συμβῇ καὶ ἤδη. Ὁ χωροφύλαξ παρεπέμφθη, διότι ἐφόνευσε τὸν πολίτην· θὰ προσέλθῃ ὁ ἀστυνόμος ὡς μάρτυς, καὶ θὰ καταθέσῃ ὅτι ὁ χωρικὸς, ὁ ὁποῖος ἔτυχε νὰ ἦναι φυγόδικος καὶ ὅστις θὰ ἐτρέπετο εἰς φυγὴν πρὸ τῆς σκιᾶς οἱουδήποτε χωροφύλακος, ἐπετέθη πρῶτος, καὶ θὰ μαρτυρήσῃ ὅτι ὁ χωροφύλαξ εὑρίσκετο ἐν ἀμύνῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ, τὴν ὁποίαν ἔταμον τὰ Δικαστικὰ Συμβούλια ἀπέναντι τῶν τερατουργημάτων τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, διὰ τὰ ὁποῖα στενάζει ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς. Διότι δὲν ἐννοῶ, πῶς αὐτὸς ὁ λαὸς ἔχει τὴν τόλμην νὰ παρουσιάζῃ ἐγκλήματα εἰς βάρος τῆς ἀστυνομίας καὶ νὰ τὰ καταγγέλλῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς, καὶ ἅτινα κατόπιν ἀποδεικνύονται ψεύδη. Δὲν καταλαμβάνω ποίου εἴδους κοινωνία εἶναι αὕτη· διατὶ φωνάζουν οἱ γονεῖς αὐτῶν τῶν παιδιῶν, τὰ ὁποῖα ὡς ποίμνια ἀδέσποτα εἶχεν ἀποστείλει εἰς τὸ Βελεστῖνον ὁ ἀστυνόμος; Αὐτοὶ οἱ γονεῖς τῶν παιδιῶν ἔφθασαν μέχρι τοσούτου ἐξαχρειώσεως, ὥστε νὰ μὴ ἔχωσι τὸ αἴσθημα τὸ θρησκευτικόν; Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσητε, ὅτι αὐτοὶ οἱ γονεῖς ἤθελον διαμαρτυρηθῆ, ἐὰν τὰ τέκνα αὐτῶν ἤθελον ἀσεβήσει πρὸς ἕνα λειτουργὸν τῆς θρησκείας; Καὶ ταῦτα συμβαίνουσιν ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἂν δὲ μεταβῆτε ἐκεῖ, θὰ ἴδητε ποῖος εἶναι ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς, καὶ θὰ πεισθῆτε, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀσεβήσωσι τὰ τέκνα αὐτῶν πρὸς ἱερέα. Ἀλλ’ ἐπικαλοῦνται τὸ τηλεγράφημα τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν. Περὶ αὐτοῦ δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω, ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω, ὅτι, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τοῦ Εἰσαγγελέως, ἐγὼ θὰ ἐθεώρουν καθῆκόν μου ν’ ἀπαλλάξω αὐτὸν τῆς ὑπηρεσίας.

§144ΧΑΤΖΗΑΓΓΕΛΑΚΗΣ. Τόσον εἶναι ἀληθῆ τὰ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται, φρονῶ, ἀμφισβήτησις δεδικαιολογημένως καὶ προσηκόντως. Γνωρίζω ἐξ ἀντιλήψεως τὰς θέσεις, ἐν αἷς ἔλαβε χώραν τὸ γεγονὸς, περὶ οὗ πρόκειται, καὶ βεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὡδηγοῦντο οἱ παῖδες τοῦ σχολείου εἰς Βελεστῖνον, ὡς τὸ τηλεγράφημα ἀνέφερε, τὸ πρὸς τὸν κ. ἐκ Λαρίσης συνάδελφον, τὸν ποιησάμενον τὴν σχετικὴν ἐπερώτησιν, ἀλλὰ πολὺ φυσικὸν εἶναι νὰ ὡδηγοῦντο οὗτοι εἰς τὸ χωρίον Γκερλὶ, ὅπου καὶ ἡ ἕδρα τοῦ ἀστυνόμου, νομίζω, τὸ δὲ χωρίον τοῦτο δὲν ἀπέχει πολὺ ἐκ τοῦ χωρίου Κελελὲρ καὶ εὑρίσκεται ἐν τῷ μέσῳ αὐτοῦ καὶ τοῦ Βελεστίνου, ἀπέχοντος ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς πράξεως καὶ πλέον ὥρας. Ἄλλως, ὡς ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τοῦ Εἰσαγγελέως, ὡδηγήθησαν ὁ διδάσκαλος μετὰ τῶν ὡριμωτέρων τὴν ἡλικίαν μαθητῶν εἰς τὸν σταθμὸν τοῦ σιδηροδρόμου, ὁ ὁποῖος σταθμὸς δὲν ἀπέχει πλέον τοῦ ¼ τῆς ὥρας ἀπὸ τοῦ χωρίου Κελελέρ’ ἡ ἀνευλαβὴς δὲ καὶ παράνομος πρᾶξις ἐκείνη ἐδικαιολόγει ἄλλως ἀποχρώντως τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἀστυνόμου, διότι οὗτος εἶναι ἀνακριτικὸς ὑπάλληλος, καὶ ἡ πρᾶξις ἦτο ἐπ’ αὐτοφώρῳ.

§145ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ τηλεγράφημα τοῦ Εἰσαγγελέως βεβαιοῖ ἀκριβῶς, ὅτι ὁ ἀστυνόμος συνέλαβε τὰ τέκνα αὐτὰ, εἰς τὸ σχολεῖον εὑρισκόμενα, καὶ τὰ μετέφερεν εἰς τὰς φυλακάς, χωρὶς νὰ ἔχῃ δικαίωμα, διότι δὲν εὑρίσκετο εἰς τὴν περίστασιν τοῦ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐγκλήματος. Ἦτο ἀπὼν καὶ ἔλαβε διαταγὴν παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως νὰ μεταβῇ καὶ ἐξετάσῃ καὶ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις· οὗτος δὲ παρήγγειλε τὸν ἕτερον ἀστυνόμον, ὅστις ἐπεράτωσε καὶ τὴν ἀνάκρισιν. Ἐννοεῖται δὲ πόσος χρόνος ἐμεσολάβησεν. Ὁ ἀστυνόμος, χωρὶς νὰ ἔχῃ δικαίωμα, ἐκδίδει ἐντάλματα συλλήψεως κατὰ τῶν μαθητῶν, καὶ μεταφέρει τοὺς παῖδας εἰς τὴν φυλακήν. Αὐτὰ εἶναι τερατώδη, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐθεώρησεν ἑαυτὸν ηὐχαριστημένον, εἰπὼν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ σεβασμοῦ πρὸς τὴν θρησκείαν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ μαρτυρολογίου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ παρὰ τῶν ὀργάνων τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, τότε θὰ μάθητε ποῖος ὑπῆρξεν ὁ σεβασμός των πρὸς τὴν θρησκείαν. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν γεγονὸς ἐκ τῆς συλλογῆς, ἣν κατέχω, τοῦ σεβασμοῦ τῆς ἀστυνομίας πρὸς τὰ ἱερὰ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀποδεδειγμένον δικαστικῶς. Εἷς ἀξιωματικὸς μετὰ ἀστυνομικῶν ὀργάνων τοῦ κατὰ τῆς ληστείας μεταβατικοῦ εἶχε συλλάβει πολίτην, τὸν ὁποῖον εἶχε θέσει εἰς βασανιστήρια, ὅπως ὁμολογήσῃ, ἀγνοῶ τί· ὁ δυστυχὴς πολίτης δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ὁμολογήσῃ, διότι δὲν ἐγνώριζεν· ἐδέρετο ἀπηνῶς, ἀλλὰ μὴ γνωρίζων τι, ἐσιώπα. Ἐθεώρησαν, διὰ νὰ τὸν πείσουν, ὅτι καταλληλότερον μέσον θὰ ἦτο νὰ τοῦ εἴπουν, ὅτι πρόκειται ν’ ἀποθάνῃ· ἔθεσαν λοιπὸν αὐτὸν εἰς λάκκον, μεστὸν κόπρου, μέχρι τοῦ λαιμοῦ, καὶ ἠπείλουν αὐτὸν, ὅτι θέλουν καὶ περαιτέρω προχωρήσει, ἀποπνίγοντες αὐτὸν ἐν τῇ κόπρῳ!! Ὁ δυστυχὴς πολίτης δὲν ἤξευρε τί νὰ ὁμολογήσῃ, διότι δὲν ἐγνώριζε. Τί νομίζετε ὅτι ἐσκέφθησαν τὰ ὄργανα τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τὰ μὴ ἀσεβοῦντα; Κατ’ ἐντολὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ, οἱ ἀστυφύλακες, στρατιῶται καὶ χωροφύλακες ἐζήτησαν τὸν ἱερέα τοῦ χωρίου, ὅπως προσφέρῃ εἰς αὐτὸν τὴν ἁγίαν μετάληψιν! ὁ ἱερεὺς ἠρνήθη, ἀλλ’ ἠναγκάσθη νὰ προσέλθῃ, δερόμενος καὶ αὐτὸς, ὁ ἱερεὺς, ὁ λειτουργὸς τοῦ Ὑψίστου!!

§146ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῦ ἔγειναν αὐτά;

§147ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αὐτὰ ἐξετυλίχθησαν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, καὶ ὁ κύριος ἐπικεφαλῆς ἐτιμωρήθη μόνον μὲ δεκαπενθήμερον φυλάκισιν! Ἐγένοντο ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἔχω εἰς χεῖράς μου ἀποσπάσματα τῶν πρακτικῶν.

§148ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ δώσω περισσοτέραν πίστιν εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου, παρὰ εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§149ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι θέματα ἐπιτρέποντα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐξευρίσκῃ δικαιολογίας τῶν βεβαιουμένων παρεκτροπῶν τῶν ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν θεωρῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς πάντοτε καθῆκον ἑαυτοῦ νὰ ὑπερασπίζῃ ἐνταῦθα πᾶσαν παρεκτροπήν. Ἐπὶ τοῦ ὑποκειμένου ὅμως ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ γεγονότος φρονῶ, ὅτι ὤφειλε νὰ ἀποφύγῃ πᾶσαν αἰτιολογίαν Ὑπουργὸς, τῶν νόμων, καὶ δὴ τῶν ποινικῶν, ἑρμηνευτὴς ὑπάρξας, διότι ἐπὶ τῆς ἀπαγωγῆς καὶ φυλακίσεως τῶν παίδων δεσμεύεται νὰ εὕρῃ οἱανδήποτε δικαιολογίαν ὑπὸ τοῦ ποινικοῦ νόμου, ὅστις, προκειμένου περὶ παίδων μικροτέρων τῶν δέκα ἐτῶν, ἀπαγορεύει καὶ εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην νὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὴν ὑψηλὴν αὐτῆς λειτουργίαν. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν ὁ ἀστυνόμος νὰ ἔχῃ δικαιώματα ἐκεῖ, ὅπου ὁ ποινικὸς νόμος δὲν ἔδωκε τοιαῦτα εἰς τὰ ποινικὰ δικαστήρια; Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω οὐσιαστικῶς τὰς προφάσεις τοῦ ἀστυνόμου, διότι, καὶ ἂν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι τὰ παιδία ἠνώχλησαν τὸν διδάσκαλον ἱερέα, οὐδεμίαν δικαιοδοσίαν εἶχον ἐπ’ αὐτῶν αἱ ἀστυνομικαὶ ἀρχαί. Θαυμάζω δὲ καὶ μὲ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν τὴν ἐνέργειαν, παραγγείλαντος τῇ ἀστυνομίᾳ νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις κατὰ παίδων τοῦ δημοτικοῦ σχολείου. Δὲν ἐζήτει πρὸ τούτου τὸ μητρῷον τῶν μαθητῶν, νὰ ἴδῃ ὑπῆρχον τοιοῦτοι ὑπερδεκαετεῖς; Καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχον, πρὸς τί διέτασσε τὴν ἀνάκρισιν; Ἐπὶ τοιούτων ὅθεν δεδομένων, ἀντὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ νομίσῃ ὅτι ἔδει νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ Εἰσαγγελέως, μὴ ψεγομένου, καὶ ν’ ἀναδεχθῇ γενναίως, ἀλλ’ ἀκινδύνως, τὴν εὐθύνην τῶν πράξεων τοῦ ἀστυνόμου καὶ τῆς ἀναθέσεως ἀνακρίσεως εἰς ἀνακριτὴν κατὰ τῶν μαθητῶν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ἐπιφυλαχθῇ μὲν ἐδῶ, νὰ σπεύσῃ δὲ νὰ δώσῃ διαταγὰς νὰ παύσῃ ἀνάκρισις μηδένα νόμου σκοπὸν ἔχουσα. Ἀκούω συχνάκις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατηγορίας κατ’ ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ὡς ἐνεργούντων πράξεις ἐχούσας ὅλα τὰ στοιχεῖα βασάνων, ἐνῷ τὸ Σύνταγμα ἀπαγορεύει ταύτας, ὁ δὲ ποινικὸς ἡμῶν νόμος οὐδ’ ὡς ποινὴν ἐπιτρέπει σωματικὴν κάκωσιν ἄλλην παρὰ τὸν θάνατον. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ζητήσωμεν παραδείγματα εἰς μακρυνὰ μέρη, διότι καὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ αὐτῇ ἔχομεν παραδείγματα τοιούτων βασανισμῶν, καὶ πολλάκις βλέπομεν τὴν ἀστυνομίαν ἐφαρμόζουσαν, λόγῳ παραδειγματισμοῦ καὶ ἀτιμώσεως, πράξεις ἄνευ ἀποφάσεως, εἰς τὸ νὰ περιάγωνται μικροὶ κλέπται εἰς τὰς ὁδοὺς μὲ τὰ κλοπιμαῖα· καὶ ἄλλως εἰς πλείστας πόλεις ὁ δαρμὸς ὡς μέσον ἐρεύνης εἶναι εἰς χεῖρας τῆς ἀστυνομίας ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὡς κοινότατον μέσον ἀναγεγραμμένος. Ἀκούω νὰ λέγωσι πολλοὶ συνάδελφοι ὡς ῥητορικὴν ὑπερβολὴν, ὅτι ἐνεργοῦνται ὑπὸ ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων βασανιστήρια, ὡς τὰ τῆς Ἱερᾶς Ἐξετάσεως. Μὲ συγχωροῦσιν οἱ συνάδελφοι. Δὲν εἶναι ὑπερτίμησις, εἶναι ὑποτίμησις ἡ παραβολή των· τὰ βασανιστήρια τῆς Ἱερᾶς Ἐξετάσεως ἦσαν τεθεσπισμένα καὶ ἐξετελοῦντο ὑπὸ ἐπιτήρησιν δικαστῶν καὶ ἰατρῶν, ἐνῷ ἐνταῦθα γίνονται αὐθαιρέτως, παρὰ τὸ Σύνταγμα, ὑπὸ ἀγροίκων ὀργάνων καὶ ἄνευ μέτρων καὶ ἄνευ κανόνων. Πρέπει, νομίζω, νὰ πεισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ μεριμνήσωσιν, ὅπως οἱ ἀστυνόμοι συναισθανθῶσι τὸ καθῆκόν των καὶ ἐργάζωνται κατὰ τρόπον νόμιμον, τὸ μὲν ἵνα μὴ ἐκθέτωσι τὸν θεσμὸν, ὅστις ἐθεωρήθη βελτίωσιν ἐπαγγελλόμενος, τὸ δὲ, ὅπως παύσῃ ἡ περὶ αὐτῶν διαρκὴς ἀσχολία τῆς Βουλῆς.

§150ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὀφείλω νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως ταύτης, τῆς προκληθείσης συνεπείᾳ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ ἐγκλήματος λαβόντος χώραν κατὰ τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον ἐν χωρίῳ Σέλλανη τοῦ δήμου Ὁμιλαίων ὑπὸ ἀστυνομικοῦ ὀργάνου, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπηρώτησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Νάξου Βουλευτὴς, καὶ ὀφείλω διὰ τοῦτο, καθόσον εἶμαι εἰς θέσιν, μετὰ τὰς ἀσφαλεῖς πληροφορίας, ἃς ἔλαβον ἐπὶ τοῦ γεγονότος τούτου, νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως ταύτης. Μανθάνομεν ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Εἰσαγγελέως Λαμίας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι χωροφύλαξ συνέλαβεν οὐχὶ φυγόδικον, ἀλλὰ φυγόποινον, ἂν καὶ δὲν ἦτο τοιοῦτος, καὶ ἐφόνευσεν αὐτὸν, εὑρεθεὶς ἐν ὑπερβάσει ἀμύνης. Γνωρίζετε πάντες, ἂν ἦναι δυνατὸν χωρικὸς, ἔστω καὶ φυγόποινος, ὅστις συλλαμβάνεται ὑπὸ ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἢ χωροφυλάκων, ἂν εὐκόλως δύναται νὰ προβῇ εἰς ἔγκλημα κατ’ ἐκείνων, καὶ ἂν ὁ χωροφύλαξ οὗτος, εὑρισκόμενος ἐν ἀμύνῃ, δὲν δύναται νὰ πράξῃ ἄλλως ἢ, ποιούμενος χρῆσιν αὐτῆς, νὰ φονεύσῃ τὸν χωρικὸν, ὅπερ συνέβη, ὡς λέγουσιν, ἤδη. Τὸ συνήθως κατὰ τὰς περιστάσεις ταύτας συμβαῖνον εἶναι, ὅτι ὁ φυγόποινος, θέλων νὰ ἐκφύγῃ τῶν χειρῶν τοῦ συνοδεύοντος αὐτὸν χωροφύλακος, ὡς καὶ συνέβη νῦν, ἐτράπη εἰς φυγὴν, ὅτε ἐνόμισεν ὁ χωροφύλαξ κατάλληλον νὰ πυροβολήσῃ αὐτὸν, καὶ τὸν ἐφόνευσε. Καὶ ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ Εἰσαγγελέως πειθόμεθα, ὅτι ἡ πρᾶξις ἦτο δυσδιάκριτος, καθόσον ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ἀνέκοψε τὸ ἐκδοθὲν ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου βούλευμα, παραδεχόμενος ἀναίρεσιν. Ἀλλ’ ἐγὼ γνωρίζω καὶ ἕτερα γεγονότα, διαπραχθέντα ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, παρομοίας φύσεως. Συνελήφθη ὀφειλέτης τοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ δήμου Ἡρακλειωτῶν, καὶ καθ’ ὁδὸν, ἐπειδὴ ἠθέλησεν ὁ δυστυχὴς νὰ δραπετεύσῃ, ἐβλήθη ὑπὸ τῆς σφαίρας καὶ ἀπέθανε· καὶ δυστυχῶς μένει εἰσέτι ἀκαταδίωκτος ὁ ἐκτελέσας τὸ ἔγκλημα ἐκεῖνο χωροφύλαξ! Τῶν τοιούτων συμβάντων εὔκολος βεβαίως εἶναι ἡ δικαιολόγησις, ὅτι εὑρέθη ἐν ὑπερβάσει ἀμύνης, ἢ ἐν ἀμύνῃ, ὁ τελέσας τὸ ἔγκλημα. Καὶ τίς εἶναι, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ἐνεργήσας τὴν προανάκρισιν, πρὶν ὑποβληθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν ἐν Λαμίᾳ Πλημμελειοδικῶν; ὁ τότε ἀστυνόμος Σπερχειάδος, ὅστις ἐτύγχανε καὶ συγγενὴς τοῦ ἀναιρέτου. Γνωρίζομεν δὲ, ὅτι αἱ τοιαῦται ἀνακρίσεις οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχουσιν ἢ μόνον τὴν συγκάλυψιν παρεκτροπῆς τῶν ὀργάνων τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ὅπως δικαιολογήσωσι τὴν διαγωγὴν τῶν ὑπ’ αὐτούς. Τέλος πρέπει νὰ τεθῇ φραγμὸς κατὰ τῆς τοιαύτης πολιτείας τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἵνα μὴ παραστῶμεν θεαταὶ σκηνῶν λίαν δυσαρέστων.

§151ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἂν δὲν μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ τὸ πράξω πρὸς ἀναίρεσιν ἀνακριβειῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται οἱ κ. κ. Βουλευταὶ, διὰ νὰ κατακρίνωσιν ὄχι μόνον τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν Δικαιοσύνην, ὡς μὴ ἐκπληροῦσαν τὸ καθῆκόν της. Οἱ κ. Βουλευταὶ ἐπεζήτησαν ἐκ παντὸς τρόπου νὰ διαστρέψωσι καὶ τὰς ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἐννοίας, ἵνα ὑποστηρίξωσι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον τόσον σαθρὸν ἀπεδείχθη ἐκ τῶν προσκομισθέντων ἐγγράφων. Ἐγὼ οὐδέποτε ἐνόησα νὰ ὑπεραπολογηθῶ ἀστυνομικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ἤθελον τυχὸν παρεκτραπῆ, ἂν δὲν ἐβεβαιοῦτο ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ὅτι ἦσαν ἄξια τοιαύτης ὑπερασπίσεως, οὐδὲ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι πάντες οἱ ἄνδρες οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν τῇ στρατιωτικῇ ἀστυνομίᾳ εἶναι ἄνθρωποι μὴ δυνάμενοι νὰ προβῶσιν εἰς ἀδικήματα· ἀλλὰ βεβαίως, ὅταν ἐκεῖ, ὅπου ἀληθῶς δὲν ὑπέπεσαν εἰς ἀδικήματα, κατηγορῶνται ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ἐξετέλεσαν ἀδικήματα, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν, ἐκ καθήκοντος οὐχὶ πρὸς αὐτοὺς, οὐχὶ πρὸς ἐμαυτὸν, ἀλλὰ πρὸς αὐτὴν τὴν δικαιοσύνην, νὰ ὁμιλήσω ὑπὲρ αὐτῶν. Καὶ ἠκούσατε τοῦ κ. Βουλευτοῦ Φθιώτιδος λέγοντος, ὅτι, ἵνα ἐκδοθῇ αὐτὸ τὸ βούλευμα, ἐδέησε νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἀνάκρισιν ὁ ἀστυνόμος Σπερχειάδος, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, ὅτι βούλευμα δὲν δύναται νὰ ἐκδοθῇ, παρὰ ὅταν ἐνεργηθῇ ἀνάκρισις παρὰ τακτικοῦ ἀνακριτοῦ. Πῶς λοιπὸν λέγετε, ὅτι τὸ βούλευμα ἦτο συνέπεια τῶν ἀνακρίσεων, τὰς ὁποίας ὁ ἀστυνόμος ἐνήργησε;

§152ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προανακρίσεων ἐνεργεῖ ὁ ἀνακριτής.

§153ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἵνα ὑποβληθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Δικαστικὸν Συμβούλιον, πρέπει νὰ διέλθῃ πρῶτον ἐκ τῆς τακτικῆς ἀνακρίσεως, καὶ ἡ τακτικὴ ἀνάκρισις θέλει διαλευκάνει πᾶν ὅ,τι ἡ προανάκρισις ἀφῆκε σκοτεινὸν, θέλει δὲ ἐξετάσει ἐν λεπτομερείᾳ, ἐν τῇ ἕδρᾳ συνήθως τοῦ Δικαστηρίου, τοὺς μάρτυρας κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ λείψῃ καὶ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθησαν, ὅτι οἱ μάρτυρες, διατελοῦντες ὑπὸ τὸν βούρδουλα τοῦ ἀστυνόμου, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ βεβαιώσωσι τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, παρατηρῶν ὅτι ἀπεδόθη μομφὴ κατὰ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου Λαμίας, ὅτι τοῦτο ἐξέδωκε τοιοῦτον βούλευμα διὰ λόγους πολιτικούς. Γνωρίζω ὅτι Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου Λαμίας εἶναι εἷς τῶν ἐντιμοτέρων Προέδρων, εἶναι ὁ κ. Σαπουντζάκης, ὅστις προεδρεύει πάντοτε κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν βουλευμάτων, καθ’ ἃ ὁ ἴδιος μὲ ἐβεβαίωσε. Τὸ βούλευμα τοῦτο ἐξεδόθη ἐναντίον τῆς προτάσεως τοῦ Εἰσαγγελέως, τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει, ὡς γνωρίζετε πάντες οἱ δικαστικοὶ, ὅτι, πρὶν ἢ τὸ Δικαστικὸν Συμβούλιον ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, ἐμελέτησεν ἐπισταμένως ταύτην, καὶ δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Εἰσαγγελέως, οὐδὲ περιωρίσθη εἰς τὴν τυπικὴν ἀποδοχὴν ταύτης. Τοῦτο λοιπὸν τὸ γεγονὸς, τὸ νὰ ἐκδώσῃ βούλευμα ἐναντίον τῆς προτάσεως τοῦ Εἰσαγγελέως, ἐνισχύει ἐν ἐμοὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ πρᾶξις ἐξετελέσθη ὑπὸ τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας παραδέχεται τὸ βούλευμα. Ὁ Εἰσαγγελεὺς δὲ τῶν Πρωτοδικῶν τί εἶχε προτείνει; εἶχε προτείνει, ἵνα ὁ χωροφύλαξ παραπεμφθῇ ἐπὶ ἀναιρέσει μετὰ τοῦ πρώτου ἐλαφρυντικοῦ. Καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ πρότασις τοῦ Εἰσαγγελέως, τὸν ὁποῖον γνωρίζομεν ὡς ἕνα ἐκ τῶν ἀκεραίων καὶ ἐντιμοτάτων Εἰσαγγελέων, ἀλλὰ καὶ αὐστηρότατον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του...

§154ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία.

§155ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. .. ἀποδεικνύει, ὅτι τὰ πράγματα δὲν ἐγένοντο ὡς ὁ κ. Βουλευτὴς Φθιώτιδος ἠθέλησε νὰ τὰ παραστήσῃ, διότι ἦτο ἀδύνατον ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐκεῖνος νὰ δεχθῇ ἐλαφρυντικὰ, ἂν ἀληθῶς, μόλις εἶδε τὸν χωροφύλακα ὁ φονευθείς, ἐτράπη εἰς φυγὴν, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. Βουλευτὴς, ὁ δὲ χωροφύλαξ ἐπυροβόλησε καὶ τὸν ἐφόνευσεν. Ἠδύνατο ἴσως ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ νὰ γείνωσι δεκτὰ ἐλαφρυντικὰ, ἀλλ’ ἐν τῇ προτάσει τοῦ Εἰσαγγελέως, ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐκτελεσθείσης τῆς πράξεως, νὰ γείνωσι δεκτὰ τοιαῦτα, θεωρῶ δυσκολώτατον. Ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι, ὅταν ἔχω βούλευμα Δικαστικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον προεδρεύεται ὑφ’ ἑνὸς τῶν νοημονεστάτων καὶ ἀκεραιοτάτων δικαστικῶν λειτουργῶν, τὸ ὁποῖον ἐκδίδεται ἐναντίον τῆς προτάσεως τοῦ Εἰσαγγελέως, ὀφείλω νὰ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἐβασανίσθη ἡ ὑπόθεσις, καὶ μετὰ βάσανον ἀπεφήνατο τὸ Συμβούλιον τοιαύτην γνώμην. Τίς δὲ ἦτο αὕτη; ὅτι ὁ κατηγορούμενος εἶναι ἔνοχος πλημμελήματος, διότι τὴν ἀνθρωποκτονίαν ἐξετέλεσε καθ’ ὑπέρβασιν νομίμου ἀμύνης. Δὲν νομίζω ὅτι ἀξίζει ἐπὶ πλέον τὸν κόπον νὰ γίνεται συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§156ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέπτυξεν οὕτω πως τὴν ὑπόθεσιν, ἵνα δώσῃ νέα ἐπιχειρήματα, ἐκ τῶν ὁποίων νὰ ἐξαχθῇ τὸ πλημμελὲς τοῦ βουλεύματος· διότι, ὅταν ὁ Εἰσαγγελεὺς τηλεγραφῇ πρὸς αὐτὸν, λέγων ὅτι ἠναγκάσθη ν’ ἀνακόψῃ τὸ βούλευμα, τὸ ὁποῖον ἐδέχθη τὴν παραπομπὴν ἐπὶ ἀναιρέσει καθ’ ὑπέρβασιν τῶν ὁρίων τῆς νομίμου ἀμύνης, τί ἄλλο λέγει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν; Λέγει ὅτι τὸ βούλευμα αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς πλημμελὲς, καὶ δικαιοῖ ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξηνέχθησαν ἐνταῦθεν διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον σταθμίζουν τὰς τοιαύτας πράξεις τὰ Συμβούλια. Δὲν γνωρίζω τίνες μετέσχον τῆς ἐκδόσεως τοῦ βουλεύματος καὶ τίς ὁ Εἰσαγγελεύς· ἀλλ’ οἱανδήποτε καὶ ἂν ἔχω γνώμην περὶ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως, ἀρκεῖ ὅτι αὐτὸς ὁ Εἰσαγγελεὺς ἠναγκάσθη νὰ ἀνακόψῃ τὸ βούλευμα, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ παραπεμφθῇ ἐπὶ ἀναιρέσει, μὲ ἓν καὶ μόνον ἐλαφρυντικὸν, ὁ κατηγορούμενος ἵνα πεισθῇ, ὅτι πρόκειται περὶ βουλεύματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐσκοπεῖτο ἡ συγκάλυψις ἐγκλήματος, τελεσθέντος ὑπὸ τὰς πλέον ὀδυνηρὰς περιστάσεις· διότι ἐτελέσθη ὑπὸ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προεστήθησαν ὑπὸ τῆς Πολιτείας πρὸς διαφύλαξιν τῆς τιμῆς καὶ τῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν. Ὡς πρὸς ἐκεῖνα δὲ, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν σχετικῶς πρὸς τὴν προανάκρισιν, νομίζω ὅτι παρέλειψε νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ συμβαίνοντα συνήθως. Ἡ προανάκρισις διεξάγεται παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἀστυνόμου, καὶ ἐννοεῖται κατὰ τίνα τρόπον διεξάγεται. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν καταθέσεων, τῶν ληφθεισῶν παρ’ αὐτοῦ, διεξάγεται κατόπιν ἡ ἀνάκρισις. Καὶ ἐπεθύμουν νὰ ἴδω, τίς μάρτυς θὰ ἐτόλμα νὰ καταθέσῃ ἄλλα, παρὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τῷ ὑπηγορεύθησαν νὰ καταθέσῃ κατὰ τὴν προανάκρισιν.

§157ΖΩΤΟΣ. Τόσον ἔχουν οἱ προαγορεύσαντες ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τῶν δῆθεν τελουμένων ὀργίων ὑπὸ τῶν διαφόρων ἀστυνόμων, ὥστε ὁ Βουλευτὴς Φθιώτιδος, ἐλθὼν καὶ καταγγείλας πράξεις ἀστυνομικὰς, ἐσύγχισε δύο γεγονότα, μηδεμίαν σχέσιν ἔχοντα πρὸς ἄλληλα, διότι πρόκειται περὶ δύο φόνων, οἵτινες συνέβησαν εἰς δύο ἀστυνομικὰς περιφερείας, ἀπεχούσας πλέον τῶν πέντε ὡρῶν ἡ μία τῆς ἑτέρας. Ἐπηρωτήθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τί ἔκαμε τὸν ἀστυνόμον Σπερχειάδος, τὸν κατηγορηθέντα διὰ τὸν ἐν Σέλλανῃ φόνον Ρούσου τινός· καὶ κατηγοροῦν τὸν Ὑπουργὸν, ὅτι δὲν ἐνήργησε τίποτε ἐναντίον τοῦ ἀστυνόμου Σπερχειάδος, ἐνῷ ὁ ἀστυνόμος κατηγορήθη περὶ φόνου τινὸς Λαΐου, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐν Χαλίλῃ τῆς Σπερχειάδος καὶ διὰ τὸν ὁποῖον κατηγγέλθη ὁ ἀστυνόμος καὶ ὁ δήμαρχος, καὶ ἀπεφάνθη τὸ Δικαστικὸν Συμβούλιον Λαμίας τὴν 20 Αὐγούστου, ἀνακριτοῦ ὄντος τοῦ Ἀγγελῆ καὶ εἰσαγγελέως τοῦ Ροζάκη, καὶ διὰ τοῦ βουλεύματος ἐκείνου ἀπεφάνθη τὸ δικαστήριον Λαμίας, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ κατηγορίας· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἐπιμένουσιν, ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ ἀστυνόμος Σπερχειάδος ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Τσῶκος, μετὰ τὸν φόνον τοῦ Ρούκα, συμβάντα τὴν 13 Σεπτεμβρίου ἐν Σέλλανῃ τῶν Ὁμιλαίων, ἡ ὁποία ἀπέχει πολλὰς ὥρας ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ δήμου Σπερχειάδος, ἔνθα διαμένει ὁ ἀστυνόμος, καὶ πρόκειται περὶ χωροφύλακος, ὅστις καταδιώκων τὸν Ροῦσον, φυγόποινον ὄντα καὶ ἐπιτεθέντα κατ’ αὐτοῦ, ἀμυνόμενος τὸν ἐφόνευσεν, ὡς καὶ τὸ βούλευμα τῶν ἐν Λαμίᾳ Πλημμελειοδικῶν ἐδέχθη. Εἴπατέ μοι, εἰς τί ἔπταισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μὴ τιμωρήσας τὸν ἀστυνόμον, ὅστις, μεταβὰς ἐπὶ τόπου μετὰ τὸν φόνον τοῦ Ρούσου, ἐνήργησε προκαταρκτικὴν ἀνάκρισιν καὶ ἀμέσως ἀπέστειλεν εἰς τὰς φυλακὰς Λαμίας τὸν διαπράξαντα τὴν ἀναίρεσιν χωροφύλακα, ἔνθα καὶ εὑρίσκεται; Ἢ φρονεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος συνάδελφος, ὅτι ἠδύνατο νὰ τιμωρήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν ἀστυνόμον διὰ τὴν πρᾶξιν τοῦ χωροφύλακος, λαβοῦσαν χώραν ἐν τόπῳ ἀπέχοντι τῆς ἕδρας τοῦ ἀστυνόμου πέντε ὥρας; Λοιπὸν ὁ ἀστυνόμος, ὁ ἐνεργήσας τὸ καθῆκόν του καὶ τὴν προκαταρκτικὴν ἀνάκρισιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας βασισθὲν τὸ Συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν Λαμίας, τὸ συνιστάμενον ἐκ τῶν δικαστικῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος πῶς ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των καὶ τὸ ὁποῖον ἔρχεται καὶ παραπέμπει τὸν χωροφύλακα ἐπὶ ἀναιρέσει ἐν ὑπερβάσει τῶν ὁρίων τῆς ἀμύνης, δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του, καὶ ἔπρεπε νὰ τιμωρηθῇ! Αὐτὰ εἶναι τὰ ὄργια τὰ ἀστυνομικὰ, τὰ ὁποῖα ἔρχεσθε καὶ καταγγέλλετε!

§158ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὀφείλω νὰ δικαιολογηθῶ τελευταῖος, διότι ἐγὼ ὑπέβαλον τὴν ἐπερώτησιν περὶ τοῦ ἀστυνομικοῦ δράματος τοῦ δήμου Ὁμιλαίων, δικαιοῦμαι δὲ ἐπίσης νὰ παραπονεθῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα, διότι μὲ ἀνέμιξεν εἰς ζήτημα ἐντελῶς ἄγνωστον εἰς ἐμὲ, περὶ ἑτέρου ἀστυνομικοῦ δράματος, συμβάντος εἰς ἕτερον δῆμον, τὸν τῆς Σπερχιάδος. Ὑμεῖς τοὐλάχιστον, κ. συνάδελφοι, γνωρίζετε, ἐὰν ἡ ἐπερώτησίς μου, πρὸ ἡμερῶν ὑποβληθεῖσα, δὲν ἀφεώρα μόνον εἰς τὸ ἀστυνομικὸν δρᾶμα τὸ τελεσθὲν εἰς τὸν δῆμον Ὁμιλαίων. Ἀλλὰ πῶς ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος μὲ ἀνέμιξε καὶ εἰς τὸ ἀστυνομικὸν δρᾶμα τοῦ δήμου Σπερχιάδος, ἀγνοῶ. Γνωρίζω ὅτι εἰς τὸ χωρίον Σέλιανη τοῦ δήμου Ὁμιλαίων, τῇ προτροπῇ τοῦ ἐνωμοτάρχου, τοῦ ἑδρεύοντος εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου ἐκείνου, τὸ Γαρδίκι, τέσσαρες χωροφύλακες μετέβησαν, ἵνα συλλάβωσι φυγόποινόν τινα, Ροῦσον καλούμενον, καὶ μὴ εὑρόντες αὐτὸν, συνέλαβον τὸν ἀδελφόν του. Ὁ φυγόποινος, ὃν ἐζήτουν, ἐκαλεῖτο Ἀναστάσιος, καὶ συνέλαβον τὸν ἀδελφόν του Νικόλαον, ἐπειδὴ δὲ οὗτος ἐκ καθήκοντος ἀδελφικοῦ ἠρνήθη νὰ ὑποδείξῃ ποῦ εὑρίσκετο ὁ φυγόποινος ἀδελφός του, ὁ καταδεδικασμένος ἐρήμην ἐπὶ κλοπῇ τεσσάρων προβάτων, καὶ ἐπειδὴ ἐνόμισεν, ὅτε συνελήφθη καὶ μετεφέρετο εἰς τὴν πέντε ὥρας ἀπέχουσαν πρωτεύουσαν, ὅτι ἀδίκως συνελήφθη, καὶ δὲν παρηκολούθησεν ἑκουσίως τοὺς παρανομοῦντας χωροφύλακας, ἐφονεύθη. Βεβαίως ἡμεῖς δὲν εὐθυνόμεθα πλέον, μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς δὲν λαμβάνῃ ἀκριβεστέρας πληροφορίας ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔχει· ἀλλ’ ἐὰν νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ ζητήσῃ πληροφορίας οὐχὶ ἀπὸ δικαστικὰ πρόσωπα...

§159ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀλλ’ ἀπὸ ποῖον; ἀπὸ τὸν δεσπότην;

§160ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἀπὸ τὸν τὸν παππᾶν ἐκεῖνον, τὸ ὁποῖον ἐξέβαλεν ὁ ἐνωμοτάρχης ἀπὸ τὴν ἐκκλησίαν λειτουργοῦντα, διότι παρὰ τὴν ἀπαγόρευσίν του ἔκρουσε τὸν κώδωνα τῆς ἐκκλησίας... Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἀναγκάζομαι νὰ παραξενευθῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὴ λησμονῶν ὅτι ὑπῆρξε δικηγόρος, ἐννοεῖ ἐν τούτοις νὰ ἀναλαμβάνῃ τὴν ὑπεράσπισιν ὅλων τῶν κατὰ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας μομφῶν,—δὲν λέγω τῶν δικαίων,—ἐνῷ ἁρμόδιος νὰ ὁμιλῇ περὶ αὐτῶν εἶναι μόνος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§161ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Λόγῳ συναδελφότητος.

§162ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὑπὲρ ἀνικάνου συναδελφότητος... Δὲν λησμονεῖ τὴν ἕξιν, τὴν ὁποίαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἔλαβεν ὡς δικηγόρος, καὶ διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὴν Βουλὴν παρίσταται ὡς συνήγορος τοῦ συναδέλφου του κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὑπερασπίζων τὰς ἀδικωτέρας ὑποθέσεις καὶ τὰ αἰσχρότερα ἀστυνομικὰ ἐγκλήματα. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτου. Ἤδη δὲ ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν παράπονα τῶν κατοίκων Λαμπόβου τῆς Ἠπείρου, συμπατριωτῶν τῶν ἀοιδίμων ἀδελφῶν Ζάππα, ἐξαιτουμένων, ἵνα ἐκτελῆται ἡ διαθήκη τῶν ἐθνικῶν τούτων εὐεργετῶν, ὡς πρὸς τὸ κληροδότημα τὸ πρὸς συντήρησιν τῶν ἐκπαιδευτηρίων Λαμπόβου, ἅτινα ἔκλεισαν ἐλλείψει πόρων. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν παραπόνων τούτων, ἢ τῆς διαμαρτυρίας ταύτης, ἀλλ’ ἁπλῶς θὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῆς πρὸς με σχετικῆς ἐπιστολῆς, ἐχούσης οὕτω. (Ἀναγινώσκει τὴν ἐπιστολήν).

§163ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§164ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὄχι, νὰ μὴ τυπωθῇ. Ὅταν συμπατριῶται τῶν ἀοιδίμων τούτων μεγάλων εὐεργετῶν καταγγέλλωσι τὴν ἐπιτροπήν, τὴν διαχειριζομένην τὴν μεγάλην ἐκείνην ὑπὲρ τοῦ ἔθνους ἡμῶν διατεθεῖσαν περιουσίαν, καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς λησμονούσας τὰ στοιχειώδη αὐτῶν καθήκοντα, πρὸς ἀσέβειαν κατὰ τῆς γνώμης καὶ τελευταίας θελήσεως τῶν τοιούτων ἐθνικῶν εὐεργετῶν, δέον ὅπως τὰ παράπονα ταῦτα μὴ ἐξέρχωνται εἰς τὴν δημοσιότητα ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης.

§165ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ γείνῃ διακοπή, κύριε Πρόεδρε.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ὥρᾳ 10 καὶ 20′ μ. μ.)

§167Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ μικροῦ ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Πύργου, φέρον τὰς ὑπογραφὰς 100 πολιτοκρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύργου διὰ χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ παραπονουμένων ἐπὶ τῇ κρατήσει των. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, κατόπιν τῶν ὅσα συνεχῶς λέγομεν, ἀηδιάζω, βεβαιωθῆτε, νὰ ἀναφέρω γεγονότα σχετιζόμενα μὲ τὴν δυστυχίαν τοῦ τόπου ἐκείνου. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων ἀηδιάζομεν νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν πάντοτε τὰ αὐτὰ, πρέπει καὶ ἡ Κυβέρνησις—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις—νὰ ἐντρέπηται νὰ ἀκούῃ συνεχῶς τὰ ἴδια. Τί περιμένει ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἔῤῥιψεν εἰς τὰς φυλακὰς ἡ Κυβέρνησις, ἀδιαφοροῦσα καὶ πρὸς τὰς οἰκογενείας των καὶ πρὸς ὅλας τὰς οἰκονομικὰς αὐτῶν ἀνάγκας; Εἶμαι δὲ πεπεισμένος, ὅτι οἱ 100 αὐτοὶ πολιτοκρατούμενοι κρατοῦνται δι’ ἐλάχιστα ποσὰ, διὰ 15 καὶ 20 δραχμὰς ἕκαστος. Καὶ πρὸς ἐπίῤῥωσιν τῶν λόγων μου, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν κρατουμένων εἰς τὰς φυλακὰς Πύργου, ὡς καὶ τοῦ ποσοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον ἕκαστος κρατεῖται. Δὲν ἠξεύρω τί ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σκέπτεται νὰ πράξῃ περὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἀφοῦ καθ’ ἑκάστην ἀπεικονίζομεν τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τοῦ τόπου ἐκείνου. Νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ χρῆσιν πλέον, ἂν ὄχι ἄλλου τινὸς, ἀλλὰ τῶν φιλανθρώπων τοὐλάχιστον αἰσθημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀρνούμεθα οὐδ’ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν.

§168ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ σύμπτωσιν ἐγὼ εἶδον ὑπάλληλον ταμιακὸν ἐκ Πύργου, καὶ ἀπηύθυνα πρὸς αὐτὸν ἐρωτήσεις, ἵνα μοὶ δώσῃ πληροφορίας περὶ αὐτοῦ τοῦ θέματος· μοὶ εἶπε δὲ, ὅτι ἐξ αὐτῶν τῶν 100 οἱ 65 κρατοῦνται καταδιωκόμενοι ὑπὸ ἰδιωτῶν, οἱ 35 δὲ ἄλλοι καταδιώκονται ὑπὸ τῶν διαφόρων ὑποταμιῶν, δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον ποσὸν ἕκαστος. Ὁ ὑποταμίας Ὀλυμπίων, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἔχει 12, ὁ ὑποταμίας Μυρτουντίων 7, νομίζω, τὰ ¾ δὲ τῶν κρατουμένων κρατοῦνται ἀπὸ ἰδιώτας δανειστάς.

§169ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΡΑΤΖΑΣ. Πληροφοροῦμαι σήμερον ἐξ Ἄργους, ὅτι ἕνεκα τῶν συνεχῶν καὶ ἀδιακόπων βροχῶν, αἵτινες ἐπὶ 40 καὶ πλέον ἡμέρας ἐπεκράτησαν, κατέῤῥευσε τὸ κατάστημα τοῦ δημοτικοῦ σχολείου τοῦ χωρίου Πυργέλα τοῦ δήμου Ἄργους. Ἅμα τῷ γεγονότι τούτῳ ὁ κ. δήμαρχος Ἀργείων δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν προϊσταμένην αὐτοῦ ἀρχὴν, τὴν Νομαρχίαν Ἀργολιδοκορινθίας, ἐξητήσατο ὅπως τῷ ἐπιτραπῇ προσωρινῶς ἡ ἐκμίσθωσις ἑτέρου καταστήματος, μέχρις οὗ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἤθελεν ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τί δέον γενέσθαι. Δυστυχῶς ὅμως ὁ κ. νομάρχης μέχρι σήμερον, ἂν καὶ ἀρκετὸς χρόνος παρῆλθεν ἔκτοτε, οὐδὲν ἐποιήσατο. Ἐντεῦθεν ἀναγκάζομαι νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως λάβῃ τὴν δέουσαν σχετικὴν πρόνοιαν, καθόσον βεβαίως εἶναι μέγα ἄδικον οἱ πτωχοὶ μαθηταὶ τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου νὰ στερῶνται τῆς διδασκαλίας των ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, καὶ μάλιστα ἀφοῦ καὶ ὁ δῆμος τοῦ Ἄργους συνεισφέρει πλέον τῶν 25,000 δραχμῶν ἐτησίως ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Παρακαλῶ ἑπομένως καὶ αὖθις τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως συντόμως μεριμνήσῃ περὶ τούτου.

§170Δ. Μ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θὰ λάβω τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν.

§171ΡΙΚΑΚΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἠλείας, καὶ ἐγὼ ἔλαβον ἐπανειλημμένας ἐπιστολὰς, ἀλλ’ ἐνόμισα περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, διότι δὲν θὰ ἔφερον κἀνὲν ἀποτέλεσμα· νομίζω ὅμως ἀναγκαῖον νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων ἰδίως δίδει ἀφορμὴν νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρον, κατ’ ἐμέ, ἀρκετὰ πρακτικὸν καὶ ἀρκετὰ σπουδαῖον. Ὁ νόμος ἐπὶ τῆς καταδιώξεως εἶναι τοιοῦτος, ὥστε οἱ ὑποταμίαι ἔχουσιν, ὡς γνωρίζετε, ἀπόλυτον ἐξουσίαν ὑπὸ ἰδίαν εὐθύνην νὰ καταδιώκωσι τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου· ἀλλὰ δὲν γίνεται κἀμμία παρατήρησις, οὐδὲ κἀνεὶς προσδιορισμὸς τοῦ ποσοῦ τῆς ὀφειλῆς. Νομίζω ὅτι ὁ νόμος ἔχει ἀτελείας, καὶ ἀτελείας μεγάλας. Ἔπρεπε καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως διορθωθῇ ὁ νόμος, προσδιοριζομένου ἑνὸς ποσοῦ, μέχρι τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιτρέπεται ἡ προσωπικὴ κράτησις. Εἶναι ἄνθρωποι κρατούμενοι εἰς τὰς Πάτρας, ὅπως ἔχω ἐπιστολὰς, διὰ 30 δραχμάς. Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις, ὅτι δύναται ὁ ὀφειλέτης νὰ πληρώσῃ 30 δραχμὰς καὶ προτιμᾷ νὰ μένῃ εἰς τὰς φυλακὰς 3 καὶ 4 μῆνας; Μεγαλειτέρα ἀπόδειξις τῆς ἀπορίας του δύναται νὰ ὑπάρξῃ; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦτο καλὸν νὰ προσδιορισθῇ ἓν ποσὸν, μέχρι τοῦ ὁποίου νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ προσωπικὴ κράτησις, ἐνῷ ὅλα τὰ μέτρα τὰ καταδιωκτικὰ ἐπιτρέπονται. Τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ νὰ σκεφθῇ καὶ ἐν δικαιοσύνῃ καὶ λογικῇ καὶ πραγματικῇ προστασίᾳ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου νὰ λάβῃ μίαν πρόνοιαν περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου. Προβλέπει ὁ νόμος, ὅτι δύναταί τις νὰ προσαγάγῃ πιστοποιητικὸν τοῦ δημάρχου καὶ ν’ ἀποδείξῃ τὴν ἀπορίαν του· ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι εἰς τοῦτο ἀπαντᾷ ὁ ἄπορος δυσκολίας, ἕνεκα κομματικῶν λόγων, καὶ ἄνθρωποι πράγματι ἄποροι δὲν δύνανται νὰ ἐφοδιασθῶσι μὲ τοιαῦτα πιστοποιητικά. Τοῦτο, ἂν θέλητε, ἀποδεικνύει, κατ’ ἐμὲ, τὴν κατάστασιν τῆς Πολιτείας. Ἐὰν ἤθελε γείνῃ γνωστὸν εἰς τὸν ξένον κόσμον, ὅτι δι’ 25 δραχμὰς κρατοῦνται ἄνθρωποι ἐπὶ μῆνας εἰς τὰς φυλακὰς, δὲν πιστεύω νὰ ἦτο τοῦτο σύστασις διὰ τὴν Πολιτείαν ἡμῶν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπέλθῃ μία διόρθωσις. Τοῦτο θὰ θεραπεύσῃ καὶ προλάβῃ πολλὰ ἀτοπήματα, ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην καταγγέλλονται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἄλλως τε τὰ παράπονά μας δὲν δύνανται νὰ τύχωσιν ὑποδοχῆς, διότι ὁ νόμος ἀνθίσταται εἰς τὰς συστάσεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς κάμνομεν, διότι ὁ νόμος παρέχει εἰς τὸν ὑποταμίαν ἀπεριόριστον ἐξουσίαν, ὁ δὲ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει κἀνὲν δικαίωμα νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ διατάξῃ· εἶναι λοιπὸν ἐλάττωμα νομοθετικὸν, οὗ ἐπείγει ἡ διόρθωσις. Ἀφοῦ ὑπάρχει τὸ μέσον τῆς προσωπικῆς κρατήσεως, τοὐλάχιστον νὰ κανονισθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ γίνηται λίαν ἐπαχθὲς καὶ ἀπάνθρωπον, δύναμαι νὰ εἴπω.

§172ΡΑΛΛΗΣ. Ζητῶ συγγνώμην, Κύριοι, ἐὰν κατὰ τοιαύτην ὥραν προσέρχωμαι ὅπως ἀναπτύξω ἐπερώτησιν· ἀλλὰ τὸ σφάλμα δὲν εἶναι ἰδικόν μου· παρετάθησαν αἱ ἐπερωτήσεις ἀδοκήτως μέχρι τῆς ὥρας ταύτης. Ἄλλως φρονῶ, ὅτι διὰ τὴν ὑπομονὴν, ἣν θὰ δείξῃ ἡ Βουλὴ, ἀκροωμένη μου, θὰ ἀμειφθῇ, διότι τὸ θέμα, καίτοι σπουδαῖον, εἶναι ὅμως λίαν ἐπαγωγὸν, ἴσως δ’ οἱ σπόγγοι, διολισθαίνοντες διὰ τῆς Βουλῆς, κατασιγάσωσι τὰ πάθη. Κύριοι, πρὸ παντὸς πρέπει ν’ ἀντιληφθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τίνος πρόκειται. Τὸ θέμα, καίτοι, ὡς εἶπον, λίαν ἐπαγωγὸν, εἶναι σπουδαῖον, διότι ἀφορᾷ εἰς πρόσοδον τῆς χώρας, ἥτις ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ καθίσταται μεγαλειτέρα· ἀπέβη δὲ τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεώς μου σπουδαιότερον ἀκριβῶς ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνθυμεῖσθε πάντες, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶν προχθὲς εἰς τὰς ἐρωτήσεις, ἃς τῷ ἔθηκα καὶ ἐπεφυλάχθην νὰ ἀναπτύξω, ἐδήλωσεν ὅτι τὸ μέτρον, ὅπερ ἐλήφθη περὶ ἐκμισθώσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων κατὰ τὴν περιφέρειαν τῆς Ἐλαφονήσου, εἶναι μέτρον μᾶλλον δοκιμαστικὸν, καὶ ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο προτίθεται νὰ τὸ ἐπεκτείνῃ, καθόσον ἐφρόνει ὅτι οὕτως ἤθελεν ἀσφαλισθῆ ὑπὲρ τοῦ Κράτους σπουδαία πρόσοδος. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἡ ἐπερώτησίς μου κατέστη σπουδαιοτέρα, καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ πείσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο γενικευόμενον θὰ φέρῃ, χάριν εὐτελοῦς προσόδου τοῦ Κράτους, εἰς καταστροφὴν σπουδαίας προσόδου τῆς χώρας. Περὶ τίνος πρόκειται; Πρόκειται περὶ δημοπρασίας δεκαετοῦς ἐνοικιάσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων ἐν τῇ παραλίᾳ τῆς ἐν τῇ δικαιοδοσίᾳ τοῦ ἐφόρου Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Ἐλαφονήσου τοῦ δήμου Βοιῶν. Ἐν ἄρθρῳ 2 ἡ διακήρυξις τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς καθορίζει, ὅτι «εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν παραχωρηθήσεται τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα μόνης τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων καθ’ ὅλην τὴν ἀκτῖνα τῆς περὶ τὰς ἀκτὰς τῆς νήσου θαλάσσης μέχρι βάθους 30 ὀργυιῶν». Οὕτω, συνεπείᾳ τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἐξέδωκεν εἰς δημοπρασίαν τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων ἐπὶ τῶν θαλασσίων ὑδάτων τῆς παραλίας τῆς Ἐλαφονήσου. Διατυπῶν τὴν ἐπερώτησίν μου, ἠρώτων τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ πόσον ἐθεώρει ὡς στηριζομένην εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους τὴν δημοπρασίαν ταύτην. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχων πάντοτε πρόχειρον τὴν ἀπάντησιν, ἀπήντησεν ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου τοῦ 1839 περὶ ἰχθυοτροφείων, ἐχαρακτήρισε δὲ τοὺς σπόγγους ὡς καρποὺς θαλάσσης, διότι πράγματι ὁ νόμος τοῦ 1839 ἐν ἄρθρῳ 7 ὁρίζει, ὅτι «εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν τῶν ἰχθυοτροφείων, θυννείων κτλ. δὲν ἀνήκει ἄλλη πρόσοδος, παρὰ τὴν πρόσοδον τῶν ἰχθύων καὶ λοιπῶν θαλασσίων ἢ λιμναίων καρπῶν». Ἀφοῦ δὲ τὸ ἄρθρ. 7 προβλέπει περὶ θαλασσίων ἢ λιμναίων καρπῶν, καρπὸς θαλάσσης εἶναι καὶ ὁ σπόγγος, ἰσχυρίζεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἑπομένως ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ ἐνοικιάσῃ τὴν ἁλιείαν τοῦ καρποῦ τούτου. Ἀνεζήτησα μάτην τὴν ἔκφρασιν «καρπὸς θαλάσσης» ὡς ὅρον ἐπιστημονικὸν, ἀλλ’ ἀνεῦρον μόνον αὐτὸν ὡς ὅρον γαστρονομικόν. Τὸ ἄτοπον τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῶν σπόγγων ὡς καρπῶν θαλάσσης ἤθελεν ἐννοήσει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν, μεταβαίνων εἰς ἑστιατόριον ἐν Μασσαλίᾳ ἢ ἀλλαχοῦ τῆς Γαλλίας, ἤθελε ζητήσει des fruits de mer. Θὰ ἐξεπλήσσετο τότε βεβαίως, ἂν ὁ ξενοδόχος τῷ προσέφερε σπόγγους ἀντὶ παντὸς ἄλλου fruit de mer (ἱλαρότης). Ἡ ἔννοια, ἣν ἀπέδωκεν εἰς τὸν γαστρονομικὸν τοῦτον ὅρον, εἰς τοιαῦτα ἀναγκαίως παράδοξα φέρει. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ λογοπαιγνίων. Πρόκειται περὶ ἀντιποιήσεως δικαιώματος, ὅσον σπουδαίου, τόσον καὶ ἀνυπάρκτου. Θαυμάζω δὲ, ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἀφ’ ἧς τῷ ὑπεβλήθη ἡ σχετικὴ αἴτησις, ἐκ τῆς ὁποίας προεκλήθη ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου καὶ κατόπιν ἡ διακήρυξις τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς δὲν ἀπέῤῥιψε τὴν αἴτησιν ταύτην. Διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι λίαν ἐντριβὴς εἰς τὰ ζητήματα τοῦ διεθνοῦς δικαίου, κατέχει δὲ καὶ τὰ τοῦ ἀστικοῦ δικαίου περὶ διακρίσεως κτημάτων, οὔτε ἠδύνατο νὰ συγχύσῃ τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως τῶν ἰχθυοτροφείων μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας ἐν ἀνοικτῇ θαλάσσῃ. Περὶ τίνος τῳόντι, πρόκειται; Πρόκειται περὶ ἐνοικιάσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων κατὰ τὴν παραλίαν τῆς Ἐλαφονήσου τοῦ δήμου Βοιῶν καὶ εἰς ἀπόστασιν ἀπὸ τῆς ἀκτῆς ἀόριστον μὲν κατ’ ἔκτασιν, ὡρισμένην ὅμως ἐκ τοῦ βυθοῦ τῆς θαλάσσης, δηλαδὴ μέχρι βάθους 30 ὀργυιῶν. Ἀλλὰ τίς ἀπέδωκε τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὸ Κράτος; Ἡ ἐλευθερία τῶν θαλασσῶν εἶναι κοινὴ ἀρχὴ τοῦ διεθνοῦς δικαίου, καὶ οὐδείς ποτε ἐσκέφθη, ὅτι δύναται νὰ κυριεύσῃ καὶ νὰ ἐκμισθώσῃ ὡρισμένον τμῆμα θαλάσσης. Ἡ Ἀγγλία ἄλλοτε προσεπάθησε ν’ ἀντιποιηθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο ὡς πρὸς τὰς θαλάσσας τῶν ἀκτῶν της, ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ Εὐρώπη ἀντέστη κατὰ τῆς ἀξιώσεως ταύτης τῆς Ἀγγλίας, καὶ ἡ ἀξίωσις αὕτη κατέπεσε πρὸ τῆς ὁμοφωνίας τῶν ἄλλων Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς, παραδόξως, Κράτος μικρὸν καὶ ἔχον συμφέρον ἀκριβῶς εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῶν θαλασσῶν, ἐννοοῦμεν διὰ τοιούτων μέτρων, ἐκ τῶν ὁποίων δύναται νὰ προσπορισθῇ τὸ Κράτος 3,000 δραχμῶν,—διότι εἰς τοσοῦτον ποσὸν ἀνῆλθε τὸ τίμημα τῆς δημοπρασίας — νὰ φθάσωμεν εἰς τ’ ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώκωμεν, θέλομεν νὰ δώσωμεν τὸ παράδειγμα τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῶν θαλασσῶν! Τὸ διεθνὲς δίκαιον ἀναγνωρίζει εἰς τὰ Κράτη ἀστυνομικὸν δικαίωμα ἐπὶ τῶν θαλασσῶν τῆς ἐπικρατείας, τὸ ἀστυνομικὸν δὲ τοῦτο δικαίωμα δὲν χορηγεῖ κἂν τῷ Κράτει ἀποκλειστικότητα ἐπὶ τῶν θαλασσῶν τούτων, οὔτε δύναται τὸ Κράτος νὰ ἐπίσχῃ τὸν αἰγιαλὸν καὶ τὴν παραλίαν θάλασσαν. Ἀναγνωρίζον τὸ δικαίωμα τὸ ἀστυνομικὸν εἰς τὰ Κράτη τὸ διεθνὲς δίκαιον ἐπὶ τῶν παραλίων θαλασσῶν, τοῖς δίδει τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ καταστέλλωσι, κατὰ τὸ γενικῶς παραδεδεγμένον παρὰ τοῦ διεθνοῦς δικαίου ὅριον, ἐντὸς βολῆς κανονίου, πάντα τὰ ἀδικήματα, ἅτινα δύνανται νὰ διαταράξωσι τὴν δημοσίαν τάξιν, διότι ταῦτα δύνανται νὰ ἐπιδράσωσι καὶ ἐπὶ τὴν εἰρήνην τοῦ Κράτους, ἀλλ’ οὐδέποτε ἀνεγνωρίσθη τὸ δικαίωμα εἰς οἱονδήποτε Κράτος τοῦ νὰ ἐπιβάλλῃ φορολογίαν οἱανδήποτε διὰ τὴν εἴσοδον ἐντὸς τῶν τοιούτων θαλασσῶν, ἢ νὰ ἐκμισθώνῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας ἐντὸς αὐτῶν. Αὗται εἶναι ἀρχαί, αἵτινες κρατοῦσι σήμερον ἐν τῷ νεωτέρῳ διεθνεῖ δικαίῳ, ἀλλ’ αὗται εἶναι καὶ ἀρχαί, αἵτινες ἀνεγνωρίσθησαν ἀπ’ αἰώνων ἐν τῷ ἀστικῷ δικαίῳ. Ἄλλος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, (ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἂς ἐπιτρέψῃ τὴν παραβολὴν) ὁ Colbert, διὰ τοῦ διατάγματος περὶ ναυτιλίας τοῦ 1681 ἀνεκήρυξε τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας τῆς θαλασσίας ἁλιείας. «La mer est le domaine de tous». «Communia sunt haec, aer, aqua profluens et mare». Αὕτη εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ Γαλλικοῦ δικαίου, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτῆς ἐξεδόθη τὸ διάταγμα τοῦ 1681 ἐπὶ Colbert, τὸ ὁποῖον ἀνεκήρυξεν ὡς ἀρχὴν (ἀναγινώσκει): «La pêche de mer est libre et commune à tous les Français, et ils peuvent la faire tant en pleine mer que sur les grèves avec les fillets et engins permis par la loi.» Οὐδεμίαν ἐξαίρεσιν, ἀναδιφῶν πάσας τὰς νομοθεσίας τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, θέλει δυνηθῆ τις νὰ ἀνεύρῃ τῆς διεθνοῦς καὶ τῆς ἀστικῆς ταύτης ἀρχῆς, καὶ οὐδεὶς ποτε ἐσκέφθη νὰ ἐκμισθώσῃ τὰ θαλάσσια ὕδατα ὑπὲρ τοῦ Κράτους, μοναδικὸν δὲ παράδειγμα ἀποτελεῖ τὸ παρ’ ἡμῖν τελευταῖον λαβὸν χώραν. Πρῶτον ἤδη ἐσκέφθη Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐκμισθώσῃ τὸ δικαίωμα ἁλιείας ἐπὶ ὑδάτων θαλασσίων, παρεσύρθη δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, διότι ὑπέλαβεν, ὅτι οἱ περὶ ἰχθυοτροφείων νόμοι τοῦ 1839 καὶ τοῦ 1853 ἐφαρμόζονται ἐπὶ τῶν θαλασσῶν καὶ ἐπὶ τῆς θαλασσίας παραλίας. Οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ἀφορῶσιν εἰς τὰ ἰχθυοτροφεῖα, ἂν δ’ ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 τοῦ νόμου τοῦ 1839 γίνηται λόγος καὶ περὶ καρπῶν θαλάσσης, τοῦτο ὀφείλεται οὐχὶ διότι ἀπέβλεψαν οἱ νόμοι τοῦ 1839 καὶ τοῦ 1853 εἰς τὸ νὰ καταστήσωσι δικαίωμα ὑπὲρ τοῦ Κράτους ἐπὶ τῆς θαλασσίας ἁλιείας, ἀλλὰ διότι δύνανται νὰ ὑπάρχωσιν ὕδατα θαλάσσια παράγοντα καρποὺς θαλάσσης κατὰ τὸ μεταίχμιον μεταξὺ θαλάσσης καὶ ποταμῶν ἢ λιμνῶν, ἢ μέρη, καθ’ ἃ ἡ θάλασσα, καίτοι τοιαύτη, δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν γενικὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας τῶν θαλασσῶν. Τοιαῦται εἶναι αἱ θάλασσαι αἱ ἐγκεκλεισμέναι, αἱ ἐγχώριοι, ἀλλ’ οὐδείς ποτε ἐσκέφθη νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ἰχθυοτροφεῖον τὸν αἰγιαλὸν, καὶ ἑπομένως νὰ ἐκμισθώσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας οὐχὶ μόνον τῶν σπόγγων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἰχθύων καὶ τῶν ἄλλων καρπῶν τῆς θαλάσσης, ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Προβαίνουσι δὲ οἱ Γάλλοι μέχρις τοῦ σημείου, ὥστε καὶ εἰς τὰς λίμνας ἐκείνας, αἵτινες διατρέφονται ὑπὸ τῶν θαλασσῶν, ν’ ἀποδίδωσι τὴν ἐλευθερίαν ὡς πρὸς τὴν ἁλιείαν, ἣν ἀποδίδουσιν εἰς αὐτὴν τὴν θάλασσαν. Ἰδοὺ λ. χ. τί εὑρίσκομεν εἰς τὸν Dalloz, ὑπὸ τὴν λέξιν pêche maritime, ἀριθ. 2 (ἀναγινώσκει): «Il suit de là que la pêche maritime n’ est pas comme la pêche fluviale, exploitée au profit de l’ État. Elle est entièrement gratuite et ne peut être mise en adjudication.... C’ est encore ce motif qui a fait étendre la gratuité de la pêche, même au delà du point où les eaux des fleuves contiennent la salure». Μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου φθάνουσιν οἱ Γάλλοι· ἀναχωροῦντες δὲ ἐκ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐλευθερίας τῶν θαλασσῶν, λέγουσιν (ἀναγινώσκει): La pêche de mer est libre et commune à tous les Français et ils peuvent la faire tant en pleine mer que sur les grèves avec les fillets et engins permis par les lois.» Ἀκριβῶς δὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνακηρύττουσιν οἱ Γάλλοι ὡς ἀρχὴν ἀπαράβατον, κατωρθώθη νὰ τὸ παραβῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς διαταγῆς του καὶ τῆς σχετικῆς διακηρύξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. Κατ’ ἐμὲ, τὸ πρᾶγμα ἐπῆλθεν ἕνεκα συγχύσεως, ὡς εἶπον, συγχύσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἁλιείας ἐν ἰχθυοτροφείῳ μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας ἐν θαλάσσῃ. Τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας ἐν ἰχθυοτροφείῳ εἶναι exploitable, τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας ἐν θαλάσσῃ εἶναι ἐντελῶς ἐλεύθερον, καὶ οὐδείς ποτε ἠμφισβήτησε τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας, ὡς καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῶν θαλασσῶν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς γενικῆς ταύτης ἀρχῆς, ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἡμῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, καὶ κατὰ πόσον ἐξυπηρετεῖ τὸ συμφέρον αὐτοῦ ἡ διαταγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ διακήρυξις τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου; Εἶπον ὅτι πρόκειται περὶ θέματος σπουδαιοτάτου, διότι ἡ πρόσοδος ἡ ἐκ τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων εἶναι σπουδαιοτάτη διὰ τὸ ὅλον Κράτος, διὰ τὴν χώραν. Ἐκ τῆς προσόδου καὶ ἐκ τῆς ἁλιείας ταύτης ἀποζῶσιν, ἢ μᾶλλον ζῶσι πλουσίως, ἡ νῆσος Αἴγινα, ἡ νῆσος Ὕδρα, μέρος τῶν Κυθηρίων καὶ μέρος τῆς Ἑρμιονίδος, εἶναι δὲ ἀξιοσημείωτος ἡ πρόσοδος αὕτη, διὰ τὰ ἅλματα, τὰ ὁποῖα ἐποιήσατο. Ἄν συμβουλευθῇ τις τοὺς πίνακας τοὺς στατιστικούς, θέλει εὕρει, ὅτι κατὰ τὸ 1892 ἐξήχθησαν σπόγγοι ἀξίας δρ. 1,642,380, κατὰ δὲ τὸ 1893 δραχ. 2,290,640, κατὰ δὲ τοὺς ἓξ μῆνας τοῦ 1894 ἐξήχθησαν σπόγγοι ἀξίας δρ. 1,322,000, καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους καὶ οἱ ἑπόμενοι μῆνες τοῦ ἔτους 1894, δηλαδὴ ἀπὸ τῆς 31 Ἰουλίου μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου, θέλουσιν ἀποδώσει οὐ μόνον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσῆλθεν εἰς τὴν χώραν ἐκ τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων κατὰ τὸ 1893, ἀλλὰ καὶ ὑπερβῇ αὐτὸ κατὰ ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν. Ἡ ἁλιεία τῶν σπόγγων ἀποτελεῖ διὰ τοὺς Ἕλληνας ναυτικοὺς ἀληθὲς μονοπώλιον, μόνον δ’ οἱ Καλύμνοι δύνανται νὰ συναγωνισθῶσιν, οἵτινες δικαίως δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς Ἕλληνες, καίτοι ὑπήκοοι Ὀθωμανοί. Μόνοι, λέγω, οἱ Καλύμνιοι δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τοὺς Ἕλληνας. Ἀνεζήτησα ἐν τῇ φυσικῇ ἱστορίᾳ τοῦ docteur Sully διὰ ν’ ἀνεύρω τίνες ἄλλοι ἀσχολοῦνται εἰς τὴν ἁλιείαν τῶν σπόγγων, καὶ βεβαιώσω ὅτι πρόκειται περὶ μονοπωλίου ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας, καὶ ὁ Sully τοῦτο ἀκριβῶς βεβαιοῖ. Πρόκειται λοιπὸν περὶ ἀληθοῦς μονοπωλίου, καὶ ἕνεκα αὐτοῦ τοῦ χαρακτῆρος τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων πρέπει νὰ ἤμεθα λίαν προσεκτικοὶ εἰς πᾶν μέτρον, ὅπερ ἠθέλομεν λάβει σχετικῶς πρὸς αὐτήν· διότι ἠθέλησαν ἤδη—καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἁρμοδιώτερος νὰ ἐκθέσῃ ταῦτα πρὸς τὴν Βουλὴν—ἠθέλησαν ἤδη ἀκριβῶς κατὰ τὰς ἀκτὰς τῆς Τύνιδος νὰ ἐπιβάλωσι μίαν φορολογίαν εἰς τὰ σπογγαλιευτικὰ πλοῖα ἡμῶν, καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διεμαρτυρήθησαν· ἐνθυμεῖσθε δὲ τὰ ἐπεισόδια, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν, καὶ τελευταῖον εὐτυχῶς ἀνεγνωρίσθη αὐτοῖς τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθέρας ἁλιείας. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῇ σπουδῇ τοῦ νὰ κατορθώσῃ ν’ ἀπολαύσῃ ὑπὲρ τοῦ Κράτους πρόσοδον 5,000 δραχμῶν διὰ τῆς δημοπρασίας τοῦ δικαιώματος τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων κατὰ τὴν Ἐλαφόνησον, δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐκθέτει τὰ συμφέροντα αὐτῆς τῆς ἁλιείας, ἥτις διεξάγεται ὑπὸ τοσοῦτον αἰσίους οἰωνοὺς ὑπὲρ τῆς χώρας, δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν ὀφείλομεν ἡμεῖς, ἢ μᾶλλον ὀφείλομεν ἡμεῖς νὰ μὴ δώσωσιν τὸ παράδειγμα, ὅπως καταστῇ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τὸ τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων. Ταῦτα πάντα, τὰ ὁποῖα λέγω, οὐδόλως παρακωλύουσι τὴν Κυβέρνησιν τοῦ νὰ λάβῃ πάντα τὰ μέτρα, ἅτινα ἐπιβάλλονται πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συντηρήσεως τοῦ εἴδους τούτου, καθ’ ὅσον ὑπάρχει παρὰ τὰς ἀκτὰς ἡμῶν, ἢ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων, διότι τοῦτο εἶναι δικαίωμα τοῦ Κράτους, τὸ νὰ προστατεύσῃ ἀκριβῶς τὴν ἁλιείαν, καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τοῦ Κράτους ἀνεγράφη ἐν τῷ ϠϞΑʹ τῆς 4 Ἰουνίου 1882 νόμῳ, ὅστις ἐψηφίσθη κατ’ εἰσήγησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ὅμως, ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἁλιείαν τῶν σπόγγων, παραδόξως, δὲν ἐξετελέσθη, διότι ὁ νόμος περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἁλιείας διὰ δυναμίτιδος ἐν ἄρθρῳ 11 ὁρίζει, ὅτι «διὰ Β. Διατάγματος, προκληθησομένου ἀπὸ τοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοὺς, κανονισθήσονται τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν παρὰ τὰς ἀκτὰς τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν, ἐν τοῖς κόλποις καὶ ἐντὸς τῶν λιμένων τοῦ Κράτους, ἁλιείαν ἰχθύων, ὀστράκων καὶ σπόγγων.» Ἀλλὰ τὸ Β. Διάταγμα, καίτοι παρῆλθον ἔκτοτε ὅλα 12 ἔτη, δὲν ἐξεδόθη. Παραδόξως ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν εὐηρεστήθη νὰ μοὶ δώσῃ προχθές, ἐσύγχυσε τὸ δικαίωμα τὸ ἀστυνομικὸν καὶ τὸ δικαίωμα τὸ κανονιστικὸν τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμισθώσεως, προσήγαγε δὲ, πρὸς δικαιολόγησιν τῆς διαταγῆς του καὶ τῆς διακηρύξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, μίαν ἔκθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου καθηγητοῦ τῆς Ζωολογίας, τοῦ κ. Ἀποστολίδου, ὡσανεὶ ἀνέμενεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ διδαχθῇ παρὰ τοῦ καθηγητοῦ τῆς Ζωολογίας ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ὡς πρὸς τὴν ἁλιείαν, καὶ κατὰ πόσον δικαιοῦται τὸ Κράτος νὰ ἐκμισθώσῃ πρὸς ἁλιείαν ὕδατα θαλάσσια· μάλιστα ἐξήρτησε τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος ἐκ τοῦ ἂν οἱ σπόγγοι δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς καρποὶ θαλάσσης ἢ ἄλλο τι. Ὁ κ. καθηγητὴς, προκαλούμενος ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκταθῇ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ζητημάτων, ἀφοῦ δ’ ἔλυσε τὸ ζήτημα περὶ τοῦ τί εἶναι οἱ σπόγγοι, ἂν ἦναι ὑδρόζῳα ἢ ἂν ἦναι ζωόφυτα, τὰ χαρακτηρίζει δὲ ὡς ὑδρόζῳα, ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ Ἀριστοτέλους, — προέβη καὶ εἰς ἔκθεσιν γνώμης περὶ τοῦ πῶς πρέπει νὰ προστατευθῇ ἡ ἁλιεία, καὶ ἂν δὲν πρέπῃ νὰ ἐκμισθώσῃ τὸ Δημόσιον τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας, πρὸς τὴν συντήρησιν τῶν ὑδροζῴων τούτων. Ἡ ἔκθεσις ἀκριβῶς ὑπὲρ τοῦ μέτρου τούτου συνηγορεῖ, καὶ διὰ νὰ ἐνθαῤῥύνῃ εἰς τὴν ἐκμίσθωσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἁλιείας, ἐκθέτει πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀληθῆ. Λέγει ὅτι ἐν ταῖς ἀκταῖς τῆς Τύνιδος καταβάλλεται ἐπιτήδευμα, τὸ ὁποῖον πληρόνουσι καὶ τὰ ἰδικά μας πλοῖα. Ἐπίσης καὶ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἀπαγορεύει τὴν ἁλιείαν τῶν σπόγγων. Ἀλλ’ ἐν τούτοις λαμβάνει παρ’ ἑκάστου πλοιαρίου δικαίωμα ἐπιτηδεύματος. Δὲν πρόκειται ἐντεῦθεν περὶ ἐκμισθώσεως, ἀλλὰ περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος. Μνημονεύει δὲ ὡς παράδειγμα καὶ μίαν πρᾶξιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία προέβη εἰς τὴν ἐνοικίασιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἁλιείας ἐν Κύπρῳ. Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐξακριβώσω κατὰ πόσον εἶναι πραγματικὸν, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις προέβη εἰς τοῦτο, ἀλλὰ βεβαίως παρὰ πάντων θέλει χαρακτηρισθῆ τὸ τοιοῦτον μέτρον τῆς Ἁρμοστίας τῆς Κύπρου ὡς μέτρον αὐθαίρετον, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Ἀγγλικὴ Προστασία, χάριν τῆς ἐπικρατήσεώς της κατὰ θάλασσαν, μὴ δικαιολογούμενον παρὰ τοῦ διεθνοῦς δικαίου. Οὕτω, Κύριοι, τὸ ζήτημα τίθεται ὡς ἑξῆς· χάριν τῆς ἀπολαυῆς ἐλαχίστου μισθώματος, ἐναντίον τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ διεθνοῦς δικαίου, ὀφείλομεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκμίσθωσιν τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων κατὰ τὰς θαλάσσας ἡμῶν καὶ κατὰ τὰς ἀκτὰς ἡμῶν, καὶ συμφέρει τοῦτο εἰς τὸ Κράτος; Κατ’ ἐμὲ, ὄχι. Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ προσόδου οὐχὶ 3 ἢ 10 χιλιάδων δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ ἂν ἐπρόκειτο περὶ προσόδου ἑκατομμυρίων, δὲν ἤθελον ἀνταλλάξει τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθέρας χρήσεως τῶν θαλασσῶν τῶν ἄλλων πρὸς τὴν πρόσοδον ταύτην τῶν ἑκατομμυρίων· διότι ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία, ἡ τοιούτου εἴδους, κατακτᾷ καθ’ ἡμέραν ἔδαφος, καὶ δύναταί τις νὰ ὑπολογίσῃ εἰς δεκάδας ἑκατομμυρίων τὰ κεφάλαια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διετέθησαν ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἁλιείας ταύτης, ἰδίᾳ ἐν Αἰγίνῃ καὶ ἐν Ὕδρᾳ. Πρέπει δὲ νὰ ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς τὸ ἕτερον κέρδος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐκ τῆς τοιαύτης ἁλιείας, εἰς τὸν καταρτισμὸν ἀτρομήτων ἀληθῶς ναυτῶν, διότι εἰς τοῦτο κυρίως ὀφείλεται ἡ ἐλευθερία τῶν θαλασσῶν καὶ ἡ ἐλευθερία τῆς ἁλιείας, ἣν ἀνεκήρυξεν ἡ Γαλλία καὶ κατόπιν πάντα τὰ Κράτη. Ἐὰν ὁ Κολβὲρτ ἀνεκήρυξεν ἐλευθέραν τὴν ἁλιείαν ἐν θαλάσσῃ, τὸ ἔπραξεν ἀκριβῶς πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν. «La raison de cette différence est que le Gouvernement a toujours cru devoir favoriser les gens de mer, afin d'entretenir cette population maritime qui s'habitue aux dangers de la mer pendant la paix et devient ensuite en état de servir pendant la guerre.» Ἡμεῖς δὲ ἀκριβῶς, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ὡς μόνον σκοπὸν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ναυτιλίας ἡμῶν, προσπαθοῦμεν διὰ παντὸς τρόπου νὰ καταστείλωμεν αὐτὴν, καὶ μετερχόμεθα τὴν τέχνην τῆς ἀράχνης. Ἅμα ὡς διέλθῃ μέλισσα διὰ τῶν ἱστῶν ἡμῶν, σπεύδουσα ν’ ἀποθέσῃ τὸ συλλεγὲν μέλι της, ἀμέσως τὴν συλλαμβάνομεν καὶ τὴν ἀπομυζῶμεν. Αὐτὴ εἶναι ἀκριβῶς ἡ τέχνη, τὴν ὁποίαν μετέρχεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Κατωρθώθη δι’ ἀτρύτων κόπων καὶ διὰ μεγάλων θυσιῶν νὰ ἀναπτυχθῇ αὐτὴ ἡ ἁλιεία τῶν σπόγγων, ἀμέσως τὸ Κράτος ἐξέρχεται ὡς ἡ ἀράχνη ἐκ τῆς κρύπτης του καὶ ἐπιπίπτει κατὰ τῆς μελίσσης ταύτης, ἀφαιρεῖ δὲ μετὰ τοῦ μέλιτος καὶ τὴν ζωὴν αὐτῆς. Νομίζω ὅτι ὅσα ἐξέθηκα εἶναι ἱκανὰ, ὅπως πείσωσι τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν διαταγήν του καὶ νὰ διατάξῃ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἐπαναληπτικὴν δημοπρασίαν τῆς ἐκμισθώσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἁλιείας κατὰ τὴν Ἐλαφόνησον.

§173ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διετάχθη νέα δημοπρασία;

§174Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνηργήθη.

§175ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δευτέρα δημοπρασία;

§176ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ναί.

§177ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε πλειοδότην;

§178ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν γινώσκω τ’ ἀποτελέσματα· ἠξεύρω μόνον, ὅτι ἐνηργήθη ἡ δημοπρασία.

§179Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς θεωρεῖ τὴν διακήρυξιν τὴν ἐντολῇ τῆς Κυβερνήσεως ἐκδοθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἐφόρου Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὡς ἀμφισβητήσιμον καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν τῆς νομιμότητος, ἀλλ’ εἰς τοῦτο κυρίως δὲν ἐστηρίχθη, ἐπικρίνων τὸ μέτρον, ἐστηρίχθη κυρίως εἰς τὴν διεθνῆ ἔποψιν τοῦ ζητήματος καὶ εἰς τὴν ἔποψιν τοῦ ζητήματος τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ναυτιλίας τῆς Ἑλληνικῆς καὶ ἐν γένει τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας τῆς χώρας. Καὶ περὶ μὲν τοῦ νομίμου τῆς διακηρύξεως νομίζω ὅτι δὲν χωρεῖ ἀμφισβήτησις· διότι ἡ λέξις «καρποὶ θαλάσσης», ἣν ἀναγράφει ὁ νόμος, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλην ἔννοιαν, εἰμὴ τὴν τοῦ προϊόντος τοῦ δεκτικοῦ καρπώσεως· οὐδεμίαν εἰδικὴν ἔννοιαν ἔχει ἐν τῷ νόμῳ ἡ λέξις· προσετέθη αὕτη εἰς ἔνδειξιν, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ κάρπωσις τῆς θαλάσσης ἐν τῇ γενικωτέρᾳ αὐτῆς ἐννοίᾳ, καὶ τοῦτο ἀπέδειξε καὶ ὁ ἕτερος νόμος, ὁ ἀφορῶν εἰς τὰ τῆς δυναμίτιδος, ὅστις, ἀπαριθμῶν τὰ κανονιστέα διὰ Β. Διατάγματος, περιλαμβάνει μετὰ τῶν ἰχθύων καὶ τῶν ὀστράκων καὶ τοὺς σπόγγους. Ἀλλ’ ἡ ἔποψις ἡ γενικωτέρα καὶ ἡ σπουδαιοτέρα εἶναι ἐγγυτέρα μὲν ἡ διεθνὴς, ἀπωτέρα δὲ, πολὺ ὅμως εὐρυτέρα καὶ σημαντικωτέρα, ἡ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ναυτιλίας καὶ τῆς βιομηχανίας τῆς χώρας. Καὶ διεθνὲς ζήτημα, μεθ’ ὅλον τὸν ὄγκον τῶν συγγραμμάτων, ὃν προσεκόμισεν ὁ κ. Βουλευτὴς, δὲν νομίζω ὅτι ὑφίσταται· διότι δὲν ὑπάρχει Κράτος τὸ μὴ ἐπιφυλάττον εἰς ἑαυτὸ τὸν κανονισμὸν τῶν τῆς ἁλιείας ἐν τῇ αἰγιαλίτιδι θαλάσσῃ, καὶ συνθῆκαι ἀναγράφουσαι τὴν ὑπὲρ τῶν ἰθαγενῶν ἐπιφύλαξιν τῆς ἁλιείας ἐν τῇ ἐπιχωρίῳ τῆς θαλάσσης ζώνῃ. Καὶ ἐν Ἑλλάδι ἀναγνωρίζεται ἡ ἐπιφύλαξις ὑπὲρ τοῦ Κράτους τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἁλιείας ἐντὸς τῆς ζώνης, ἣν ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπέθεσεν ἐπιφυλαττομένην εἰς τὸ Κράτος μόνον λόγῳ ἀστυνομικῷ, οὐδὲν δὲ Κράτος ἐποιήσατο ποτὲ ἀντιῤῥήσεις κατὰ τῆς ἀξιώσεως τῆς Ἑλλάδος, ὅπως ἐπιτρέπῃ τὴν ἁλιείαν μόνον εἰς τὰ ἑλληνικὰ πλοιάρια ἐντὸς τῆς ζώνης ταύτης. Ζώνη λοιπὸν ἐγχωρία τῆς θαλάσσης, ἐν ᾗ ἐπιτρέπεται ἡ ἁλιεία μόνον εἰς τοὺς Ἕλληνας, ὑφίσταται καὶ παρ’ οὐδενὸς ἀμφισβητεῖται. Καὶ αὐτὴ ἡ Ἰταλία, πρὸς ἣν παραχωρεῖται ἡ ἀκτοπλοΐα ἐν Ἑλλάδι, ἀναγνωρίζει, ὅτι ἡ ἁλιεία ἐντὸς τῶν θαλασσῶν τῶν ἐπιχωρίων εἶναι ἐπιπεφυλαγμένη ὑπὲρ τῶν ἰθαγενῶν· πάντες δὲ γινώσκομεν, ὅτι εἰς τὰ ἰταλικὰ πλοιάρια δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἁλιεία ἐν ταῖς παρὰ τὴν Ἑλληνικὴν χώραν θαλάσσαις, εἰμὴ ἐν ἀποστάσει τριῶν μιλίων, ἥτις γενικώτερον θεωρεῖται ὡς καθορίζουσα τὴν ζώνην ταύτην, καίτοι αὐξάνει σήμερον ἡ ἀπόστασις, ὡς παρακολουθοῦσα τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βολῆς τοῦ τηλεβόλου. Ὁπωσδήποτε περὶ περιορισμοῦ τῶν τριῶν μιλίων οὐδεμία ἐγείρεται ἀξίωσις. Καὶ ἐγὼ, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, διεξήγαγον ἀμφισβητήσεις μετὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, μηδέποτε ἀντιτασσομένης κατὰ τοῦ δικαιώματος τῆς Ἑλλάδος, ὅπως ἐπιφυλάττῃ εἰς μόνους τοὺς ἰθαγενεῖς τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας ἐντὸς τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν, ἀλλ’ ἀξιούσης ὅτι ἐν δεδομέναις περιστάσεσι παρημποδίζετο ἡ ἁλιεία ἰταλικῶν πλοίων καὶ πέραν τῆς ἐπιχωρίου θαλάσσης. Ἀφοῦ δὲ τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους, ὅπως ἐν τῇ ἑλληνικῇ θαλάσσῃ κανονίζῃ τὰ τῆς ἁλιείας ἐν γένει, εἶναι πανθομολόγητον, καὶ τῆς σπογγαλιείας ὁ κανονισμὸς ἐντὸς τῆς ζώνης τῆς ἐπιχωρίου οὐδεμίαν συνέπειαν διεθνῆ συνεπάγεται. Αἱ δὲ διακρίσεις, ἃς ἐποιήσατο ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀναγνοὺς καὶ χωρίον τι, ἐναντίον τῆς γνώμης του,—ὅπερ ὅμως ἀντελήφθη ἀφοῦ τὸ ἀνέγνωσε— τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς λιμνοθαλάσσας, αἱ διακρίσεις, λέγω, μεταξὺ ἰχθυοτρόφων λιμνοθαλασσῶν καὶ θαλασσῶν ἐπιχωρίων δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Διότι αἱ ἰχθυοτρόφοι λιμνοθάλασσαι, ὡς προκύπτει καὶ ἐκ τοῦ χωρίου τοῦ Dalloz, νομίζω, ὅπερ ἀνέγνω ὁ κ. Βουλευτής, εἶναι καὶ αὗται θάλασσα, θάλασσα εἰσερχομένη ἐντὸς περιφερειῶν τῆς γῆς, ἀλλὰ συνεχομένη μετὰ τῆς λοιπῆς θαλάσσης καὶ κατ’ οὐδὲν διαφέρουσα ἐκείνης. Αἱ ἰχθυοτρόφοι λιμνοθάλασσαι, ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ χωρίου τοῦ Dalloz, ὑπάγονται εἰς κοινὸν νόμον, διέποντα καὶ ταύτας καὶ τὴν ἄλλην αἰγιαλίτιδα θάλασσαν, ἀφοῦ κατ’ οὐδὲν διαφέρουσι ταύτης ἐκεῖναι, ἐν Ἑλλάδι δ’ ἔχομεν πληθὺν ἰχθυοτροφείων παρακεχωρημένων εἰς μίσθωσιν, καὶ οὐδέποτε ἐγένετο παρατήρησις παρὰ ξένου Κράτους, ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ κανονίζωμεν τὰ τῶν ἰχθυοτροφείων, παραχωροῦντες τὴν ἀποκλειστικὴν αὐτῶν κάρπωσιν εἰς ἰδιώτας· ἕπεται ἄρα, ὅτι, ὅπως δυνάμεθα, μηδαμῶς προσκρούοντες εἰς τὰ διεθνῆ νόμιμα, νὰ παραχωρήσωμεν εἰς ἀποκλειστικὴν μίσθωσιν τῶν λιμνοθαλασσῶν τὰ ἰχθυοτροφεῖα, τοιουτοτρόπως δυνάμεθα νὰ παραχωρήσωμεν δικαίωμα ἀποκλειστικῆς ἁλιείας, ἑπομένως καὶ σπογγαλιείας, ἐντὸς τῆς ἐπιχωρίου θαλάσσης. Παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι δὲν περιλαμβάνεται ἐν τῇ διακηρύξει μόνη ἡ ζώνη τῆς ἐπιχωρίου θαλάσσης, ἣν καὶ αὐτὸς ἀναγνωρίζει, ἀλλὰ μόνον ὡς ἀστυνομικήν, ὡς τὴν ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Βουλευτής, διότι ἡ διακήρυξις δὲν καθορίζει τὴν ἀπὸ τῆς ἀκτῆς ἀπόστασιν τοῦ ὁρίου τῆς παραχωρουμένης εἰς μίσθωσιν ζώνης; διὰ τοῦ μέτρου, ἀλλὰ καθορίζει τὴν ζώνην διὰ γραμμῆς ὑδρογραφικῆς. Ἡ γραμμὴ αὕτη εἶναι πολὺ ἐνδοτέρω τῆς περιφερείας τῆς ζώνης τῆς ἐπιχωρίου θαλάσσης, εὐκολωτάτη δὲ εἶναι ἡ ἐξακρίβωσις, διότι, ὡς γινώσκει ὁ κ. Βουλευτής, οἱ ὑδρογραφικοὶ χάρται διακρίνουσι τὰ παρὰ τὴν ἀκτὴν βάθη διὰ καμπυλῶν, τοσοῦτον δ’ εὕρηνται αἱ καμπύλαι ἔνθεν τοῦ ὁρίου τῆς αἰγιαλίτιδος, ὥστε δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη εἰδικωτέρας ἐξετάσεως. Πρόκειται λοιπὸν περὶ παραχωρήσεως ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος ἁλιείας, περιωρισμένης εἰς τὸν σπόγγον μόνον ἐντὸς θαλάσσης ἐπιχωρίου, ἐξ ἧς οὐδὲν δύναται νὰ γεννηθῇ διεθνὲς ζήτημα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἰσχυρίσθη, ὅτι ἄλλα Κράτη δὲν ἐπιφυλάττουσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν ὠφελείας ἐκ τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων, οὐδὲ ὑπὲρ τῶν ἰθαγενῶν τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τοῦ μετέρχεσθαι αὐτήν, καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχουσι καὶ Κράτη παραχωροῦντα τὴν ἄδειαν τῆς σπογγαλιείας ἀποκλειστικῶς ἐπὶ συμφωνίαις περὶ μισθώσεως, ἢ ἐπὶ κανονισμοῖς ἄλλοις. Ἀλλ’ ἡ Αὐστροουγγρία ἐγγὺς ἡμῶν, κατὰ τὰς Δαλματικὰς θαλάσσας, ἀπὸ τοῦ Κατάρου ἕως τῆς Ἰστρίας ἄλλοτε, — ἴσως δὲ καὶ σήμερον, καίτοι περὶ τούτου δὲν ἔχω πληροφορίας προσφάτους, — παρεχώρει διὰ δημοπρασίας τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς σπογγαλιείας, συνηγωνίσθησαν δέ ποτε καὶ Ἕλληνες, καί τις Ἕλλην ἔλαβε παραχώρησιν, ἀλλ’ ἀπεδιώχθη κακῶς ἔχων ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων σπογγαλιέων, μὴ ἀνεχθέντων τὸν ξένον, ἐπανελθὼν δὲ εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, κατεμαρτύρετο ὅτι προτιμᾷ νὰ ἦναι ὁ πτωχότερος τῶν Ἑλλήνων ἢ νὰ ἐπιδιώξῃ κέρδος ἐν ταῖς Δαλματικαῖς θαλάσσαις διὰ τῆς σπογγαλιείας. Ὁ καθηγητὴς τῆς Ζωολογίας βεβαιοῖ, ὅτι καὶ ἐν Κύπρῳ προσφάτως διετάχθη παραχώρησις ἀποκλειστικῶν ἀδειῶν σπογγαλιείας, περὶ τούτου ὅμως δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τι ἐξ ἀμέσου πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ Κράτη, ἅτινα δὲν παραχωροῦσι διὰ μισθώσεως τὸ δικαίωμα τῆς παρακτίου ἁλιείας ἐν γένει ἢ καὶ εἰδικώτερον τῆς σπογγαλιείας, ἀλλ’ ἐπιτρέπουσι ταύτην ἐλευθέρως, ἢ ἐπὶ ἀποτίσει τέλους, εἰς μόνους τοὺς ἰθαγενεῖς, ἢ καὶ ἐπὶ ἀποτίσει τέλους εἰς πάντας ἀδιακρίτως, ἰθαγενεῖς καὶ ξένους. Ταῦτα μαρτυροῦσιν, ὅτι ζήτημα διεθνὲς δὲν γεννᾶται περὶ τοῦ κυριαρχικοῦ δικαιώματος τοῦ Κράτους ἐπὶ τῆς παρακτίου ἁλιείας. Ἐὰν ἄρα εἰς τὸ Κράτος ἐπιφυλάττηται τὸ κυριαρχικὸν δικαίωμα ἐπὶ τῆς ἁλιείας καὶ τῆς σπογγαλιείας ἐν ταῖς ἐθνικαῖς θαλάσσαις, ὁ κανονισμὸς τοῦ δικαιώματος διὰ παροχῆς γενικῆς ἀδείας εἰς ἰθαγενεῖς καὶ ξένους ἢ εἰς μόνους ἰθαγενεῖς, ἢ ἀδείας ἁλιείας ἢ σπογγαλιείας ἀποκλειστικῶς εἰς μισθωτὰς, εἶναι ἀντικείμενον τῆς ἐσωτερικῆς νομοθεσίας τοῦ Κράτους. Ἡ ἐσωτερικὴ νομοθεσία τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους κανονίζει τὰ τῆς ἁλιείας διὰ παραχωρήσεως τῆς ἀποκλειστικῆς καρπώσεως εἰς μισθωτὰς, ὅπου ἡ ἐθνικὴ θάλασσα εἶναι δεκτικὴ τοιαύτης ἀποκλειστικῆς καρπώσεως. Διεθνῶς δὲ οὐδεμία ποτὲ ἐκ τούτου προεκλήθη περιπλοκή, οὐδεμία ζημία, οὐδεμία παράστασις παρὰ Κράτους οἱουδήποτε, οὐδὲν δὲ Κράτος θὰ ἠδύνατο ν’ ἀπευθύνῃ τῇ Ἑλλάδι παραστάσεις, ἀφοῦ πάντα τὰ Κράτη διεκδικοῦσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν τὰ δικαιώματα, ὧν ἡ ἄσκησις παρὰ τῆς Ἑλλάδος ὑποθέτει ὁ κ. Βουλευτὴς ὅτι ἤθελε προκαλέσει τὰς παραστάσεις. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ὅμως τὴν γενικωτέραν τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας, ἐκεῖ νομίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἠπατήθη ἐντελῶς, διότι προσεκόμισεν ἐν σχέσει καὶ πρὸς ἐκείνην στατιστικὰς, ἵνα δείξῃ τὴν αὔξησιν τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ σπόγγου ἐξ Ἑλλάδος, καὶ ἐπειδὴ εἶδε τὰς στατιστικὰς ἀναγραφούσας κολοσσιαίαν, ἁλματικὴν πρόοδον ἐν τῇ ἐξαγωγῇ τοῦ σπόγγου ἐκ τῆς χώρας, ἐνόμισεν ὅτι, ἀφοῦ ἐξ Ἑλλάδος ἐξάγεται ὁ σπόγγος, εἶναι καὶ ἑλληνικὸς ὁ σπόγγος.

§180ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τουναντίον’ ἐπειδὴ εἶναι ξένος καὶ τὸν πορίζονται οἱ Ἕλληνες ναῦται παρὰ ξένων ἀκτῶν, διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ καταστήσωμεν περιωρισμένην τὴν ἐλευθερίαν τῆς σπογγαλιείας.

§181ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὀφείλει νὰ ἐξηγήσῃ, πῶς ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς ἐν ξέναις θαλάσσαις ἁλιείας τῶν Ἑλλήνων σπογγαλιέων ὁ περιορισμὸς τῆς ἀσκήσεως τῆς σπογγαλιείας ἐν ὡρισμέναις περιφερείαις τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν. Ἡ σπογγαλιεία εἶναι βιομηχανία, ἐπ’ ἐλάχιστον ἀσκουμένη ἐντὸς τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν· ἀσκεῖται δὲ ὑπὸ Ἑλλήνων σπογγαλιέων ἐν εὐρείαις διαστάσεσιν ἐν ταῖς τουρκικαῖς θαλάσσαις καὶ ἰδίως παρὰ ταῖς ἀφρικανικαῖς ἀκταῖς· ἡ δ’ ἐν ταῖς θαλάσσαις ταύταις ἁλιεία τοῦ σπόγγου οὐδαμῶς συνδέεται πρὸς τὴν ἐλευθερίαν ἢ τὴν ἀπαγόρευσιν ἢ τὸν περιορισμὸν τῆς σπογγαλιείας ἐντὸς τῶν ἑλληνικῶν ὑδάτων. Ἐντὸς τῶν ἑλληνικῶν ὑδάτων οἱ σπόγγοι εἶναι ἐξηντλημένοι· ἡ σπογγαλιεία διετηρεῖτο ἐντὸς τῶν ἑλληνικῶν ὑδάτων, ἐν ὅσῳ ἠσκεῖτο ὑπὸ δυτῶν, Καλυμνίων κυρίως, οἵτινες δὲν κατεδύοντο ἐν σκαφάνδροις, ἀλλὰ διέμενον ἐν τῷ ὕδατι, ἐργαζόμενοι μόνον ἐν τῷ μέτρῳ τῆς ἀντοχῆς αὐτῶν. Ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου εἰσήχθησαν τὰ σκάφανδρα, ἀσκεῖται ἡ σπογγαλιεία ἐν διαστάσεσιν εὐρυτέραις κατὰ τὸν χρόνον τῆς διαμονῆς ἐν τῷ ὕδατι τοῦ δύτου καὶ κατὰ τὰ βάθη, ἐν οἷς συλλέγεται ὁ σπόγγος, διότι δὲν κατέρχονται μόνον μέχρι τοῦ βάθους τοῦ ἐπιτρεπομένου κανονικῶς οἱ Ἕλληνες δύται, καὶ ἐκ τούτου τὰ τοσαῦτα δυστυχήματα καὶ οἱ θάνατοι καὶ κατὰ γενικὸν κανόνα καταστροφὴ τῆς ὑγείας τῶν ἐν σκαφάνδροις ἁλιευόντων. Ἡ τοιαύτη σπογγαλιεία, ἐνεργουμένη ἁρπακτικῶς, ἀφοῦ δὲν ἔχουσιν οἱ ἁλιεύοντες ἐνδιαφέρον ἴδιον εἰς τὴν συντήρησιν καὶ ἀνάπτυξιν τοῦ σπόγγου, ὡς μισθωταὶ τῆς περιφερείας, κατέληξε περὶ τὰ τοῦ σπόγγου εἰς τὴν ἀποψίλωσιν τῶν πυθμένων τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν. Κατὰ τὸ σημείωμα τοῦ καθηγητοῦ τῆς Ζωολογίας, ἡ διαφορὰ τῆς ἀξίας σπόγγου ἀρτιγενοῦς, διαμέτρου τριῶν ὑφεκατομέτρων, καὶ σπόγγου ἀνεπτυγμένου, διαμέτρου ἑνὸς ὑποδεκαμέτρου, εἶναι ὡς εἴκοσι λεπτὰ πρὸς 3 ἕως 5 δραχμάς· ὁ δύτης ἄρα, ὁ μὴ ἐνδιαφερόμενος εἰς περιφέρειαν σπογγαλιευτικήν, ὡς ἀποκλειστικὸς αὐτῆς μισθωτής, ἐργαζόμενος ἐν σκαφάνδρῳ, συλλέγει καὶ τὸν σπόγγον τῶν 20 λεπτῶν ὡς καὶ τὸν σπόγγον τῶν 5 λεπτῶν, διότι, ἂν αὐτὸς τὸν ἀφήσῃ, ἄλλος θέλει τὸν ἁλιεύσῃ πρὸ τῆς ἀναπτύξεώς του. Ἡ μίσθωσις προλαμβάνει τὰ ἄτοπα ταῦτα διὰ τοῦ συμφέροντος τοῦ μισθωτοῦ, ὅπως καὶ αὐτὸς φείδηται τοῦ μήπω ἐπαρκῶς ἀνεπτυγμένου σπόγγου καὶ ἐπιμελῆται τὸν πολλαπλασιασμὸν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ σπόγγου διὰ τῆς ἐκδιώξεως ἄλλων σπογγαλιέων, ἁρπακτικῶς συλλεγόντων αὐτὸν καὶ μάλιστα διὰ τῆς χρήσεως μηχανημάτων καὶ ἰδίᾳ τοῦ γαγγάμου, ἀναγνωριζομένου γενικῶς ὡς καταστρεπτικοῦ τοῦ σπόγγου καὶ πάντων τῶν θαλασσίων προϊόντων. Τὴν ἐν ταῖς ἑλληνικαῖς θαλάσσαις ἐκλιποῦσαν σχεδὸν σήμερον σπογγαλιείαν ὀφείλει ἄρα νὰ ὑποστηρίξῃ ἡ Πολιτεία διὰ μέτρων περιφρουρούντων τὸν σπόγγον ἐν τῇ γενέσει καὶ τῇ ἀναπτύξει αὐτοῦ. Τίς δὲ ὁ πρὸς τοῦτο τελεσφορώτερος κανονισμός; Ὁ κ. Βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι δὲν ἐξεδόθη ὁ προνοούμενος ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1882 κανονισμὸς τῆς ἐν ταῖς ἑλληνικαῖς θαλάσσαις ἁλιείας τῶν ἰχθύων, ὀστράκων καὶ σπόγγων. Κανονισμὸς ἄνευ κυρώσεως οὐδεμίαν ἔχει ἔννοιαν, τὸ δὲ δοκιμαστικῶς λαμβανόμενον μέτρον περὶ μισθώσεως τοῦ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος τῆς σπογγαλιείας ἐν ὡρισμένῃ ζώνῃ περιλαμβάνει κανονισμὸν μετὰ κυρώσεως τοῦ μισθωτοῦ, ἀναλαμβάνοντος τὴν φροντίδα περὶ τηρήσεως τοῦ κανονισμοῦ, εἰς ἣν ἡ ἄμεσος τοῦ Κράτους ἐνέργεια θὰ ἦτο ἀτελεσφόρητος. Ἀλλὰ τὸ μέτρον λαμβάνεται δοκιμαστικῶς, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὴν διακήρυξιν, καίτοι ἡ μίσθωσις εἶναι δεκαετής, ἐπιτρέπεται ἡ διάλυσις αὐτῆς καθ’ οἱονδήποτε χρόνον, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως, τοῦ μισθωτοῦ ἀπαλλαττομένου τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς πληρωμὴν τῶν μεταγενεστέρων τῆς διαλύσεως τῆς μισθώσεως ἐτησίων δόσεων. Ὅ,τι θέλει ὑποβληθῆ εἰς δοκιμασίαν, δὲν εἶναι ἡ σπουδαιότης τῆς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος προσόδου τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ τὰ κατὰ τὸν πολλαπλασιασμὸν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ σπόγγου ἐν ταῖς ἑλληνικαῖς θαλάσσαις, ὅπως, εἰ δυνατόν, καταστῶσι πάλιν αἱ ἑλληνικαὶ θάλασσαι προσφυεῖς πρὸς ἐργασίαν τῶν ἰθαγενῶν σπογγαλιέων, ἀσκούντων σήμερον τὴν βιομηχανίαν αὑτῶν ἐν ταῖς θαλάσσαις τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ σπογγαλιεία θὰ ἦναι πάντοτε ἀναγκαία πρὸς ἀπασχόλησιν τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν σπογγαλιευτικῶν πλοίων τῆς Ὕδρας καὶ τῆς Αἰγίνης, ἀλλ’ ἂν ἐπιτύχῃ τὸ πείραμα, θὰ καταστῇ προϊόντος τοῦ χρόνου καὶ ἡ Ἑλληνικὴ θάλασσα προσφυὴς εἰς ἀπασχόλησιν ἱκανοῦ ἀριθμοῦ σπογγαλιευτικῶν πλοίων. Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἀπέβλεψεν εἰς τὰ τῆς προσόδου, ἀποδεχθὲν τὸ μέτρον τῆς δοκιμαστικῆς μισθώσεως· ἔπρεπεν ὅμως καὶ εἰς τὰ τῆς προσόδου νὰ μὴ δειχθῇ ἀδιάφορον, ἵνα μὴ τυχὸν χαρακτηρισθῇ ἡ παραχώρησις τῆς μισθώσεως ὡς χαριστική· τούτου ἕνεκα τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πρώτης δημοπρασίας ἠκυρώθη, ἵνα δοθῇ πληρεστέρα διάδοσις εἰς τὴν διακήρυξιν. Δὲν ἀνεκοινώθη ἔτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δευτέρας δημοπρασίας, τῆς ἐνεργηθείσης τὴν Κυριακὴν καὶ καθ’ ἣν ἠλπίζετο ὅτι θὰ ἦτο γνωστότερον τὸ ἀποφασισθὲν μέτρον καὶ θὰ ἐπετυγχάνετο διαγωνισμός· ἀλλ’ ἡ παρὰ τοῦ Δημοσίου εἴσπραξις 1000 δραχμῶν ἢ 500 ἐπὶ πλέον ἢ ἐπὶ ἔλαττον δὲν ἔχει σημασίαν, διότι ἡ σημασία τοῦ λαμβανομένου μέτρου κεῖται ἐν τῷ πολλαπλασιασμῷ καὶ τῇ ἀναπτύξει τοῦ σπόγγου. Ἐὰν τὸ σύστημα τοῦτο μετὰ τὴν δοκιμασίαν ἀποδειχθῇ τελεσφόρον, θέλει ληφθῆ πρόνοια, ὅπως ἐπεκταθῇ ἀλληλοδιαδόχως εἰς ἁπάσας τὰς περιφερείας τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν, τὰς δεκτικὰς τοιαύτης διαχειρίσεως, ἐὰν δὲ τοὐναντίον προσκόψῃ τὸ σύστημα ἐν τῇ πρώτῃ ταύτῃ καὶ δοκιμαστικῇ αὐτοῦ λειτουργίᾳ, πρέπει νὰ ληφθῇ ἄλλη πρόνοια, κατὰ τὰ διατεταγμένα ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1882 περὶ κανονισμοῦ τῶν τῆς σπογγαλιείας ἐν τοῖς ἑλληνικοῖς ὕδασι, διότι δὲν εἶναι ἀνεκτὴ ἡ περὶ τὰ τοῦ σπόγγου στείρευσις αὐτῶν, ἡ ἐξαναγκάζουσα πάντα τὰ σπογγαλιευτικὰ τῆς Ἑλλάδος πλοῖα εἰς ἐκπατρισμὸν ἐπὶ πολλοὺς μῆνας τοῦ ἔτους, χάριν τῆς ἀσκήσεως βιομηχανίας, ἥτις καὶ χρυσὸν ἐπὶ ποσῷ ἀξίῳ λόγου εἰσκομίζει εἰς τὴν χώραν.

§182ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενικὴν καὶ νομοθετικὴν μορφὴν τοῦ ζητήματος τῆς ἁλιείας, καλῶς καὶ ὁλοσχερῶς ἀνέπτυξεν αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής. Καὶ ἐὰν δὲν εἶχεν ἀναγνωρισθῇ διεθνῶς τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθερίας τῆς ἁλιείας ἐπὶ τῶν ἀνοικτῶν παραλιῶν— διότι οὐδέποτε ἠμφισβητήθη, ὅτι αἱ ἰχθυοτρόφοι θάλασσαι εἶναι ἐθνικὸν κτῆμα καὶ νόμημα, — πάλιν εἰς ἡμᾶς συνέφερε νὰ ὑποστηρίξωμεν πάσῃ δυνάμει τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἁλιείας εἰς τὰς ἀνοικτὰς παραλίας, καὶ οὐχὶ νὰ διεκδικῶμεν ὑπὲρ τοῦ Κράτους τὸ δικαίωμα ἐνοικιάσεως αὐτῶν χάριν εὐτελοῦς συμφέροντος. Συνέφερε δὲ ἡμῖν ἡ ὑποστήριξις τῆς ἐλευθέρας ἁλιείας τῶν τοιούτων παραλιῶν, διότι, ὡς εἶναι γνωστὸν, μέγας πληθυσμὸς Ἑλλήνων ἐργατῶν θαλάσσης ἀποζῇ ἐν ξένῃ θαλάσσῃ διὰ τῆς ἐν τοῖς παραλίοις αὐτῆς ἁλιείας, καὶ δὴ τῆς ἁλιείας τοῦ θαλασσίου προϊόντος, τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ καταστήσῃ ἀντικείμενον ἐνοικιάσεως, διὰ τῆς ἁλιείας τοῦ σπόγγου. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δοκιμαστικῶς, ἵνα κρίνῃ κατὰ πόσον τοιαύτη ἐνοικίασις συντελεῖ εἰς καλλιέργειαν καὶ εἰς ἀνάπτυξιν τοῦ ἑλληνικοῦ σπόγγου, ἐπιχειρεῖ τὴν ἐνοικίασιν, εἶναι ἐπιχείρημα — ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ εἴπω — ἀστεῖον, εἶναι ἐκ τῶν ἀτυχεστάτων ἐπινοημάτων τοῦ ἄλλως εὐτυχοῦς κατὰ τὸ ἐπινοεῖν προφάσεις ἐν περιστάσεσι στενοχώροις Πρωθυπουργοῦ. Ἐὰν ἤθελε νὰ μεριμνήσῃ τὸ Κράτος, ἂν ὄχι περὶ τῆς καλλιεργείας, τοὐλάχιστον περὶ τῆς μὴ καταστροφῆς τοῦ σπόγγου, ὤφειλε κατὰ πρῶτον νὰ ἐκτελέσῃ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου τῆς 4 Ἰουνίου 1882 περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἁλιείας διὰ δυναμίτιδος καὶ ἄλλων καταστρεπτικῶν τοῦ γόνου τῶν ἰχθύων ὀργάνων, ὤφειλε νὰ ἐκδώσῃ τὸ βασιλικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον παραγγέλλει τὸ ἄρθρον τοῦτο, καὶ δι’ οὗ θὰ ἐκανονίζετο ἡ εἰς τὰς ἀκτὰς ἁλιεία. Ἀλλὰ τοιοῦτον κανονισμὸν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐτόλμησε νὰ κάμῃ. Ἂν ἐρωτήσῃ τις τὸν Ὑπουργόν, κατὰ τίνα τρόπον ἡ ἐνοικίασις τῆς ἁλιείας τοῦ σπόγγου θὰ συντελέσῃ εἰς καλλιέργειαν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς σπόγγου, ἀπάντησιν οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ. Ἀλλ’ ἡ ἀνάγνωσις τῆς διακηρύξεως μᾶς δίδει καὶ ἄλλα ἀστεῖα προϊόντα τῆς εὐμαθείας τῆς ὑπηρεσίας. Ἡ διακήρυξις τοῦ ἐφόρου Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ὁρίζει τὴν ἔκτασιν τῆς ἐνοικιαζομένης ἐκτάσεως ἐκ τοῦ ἀγνώστου πυθμένος καὶ δὴ ἐκ τοῦ βάθους τοῦ πυθμένος, ὁρίζουσα ὅτι μόνον μέχρι βάθους τριάκοντα ὀργυιῶν ἐπιτρέπεται ἡ ἁλιεία· ὑποθέτει τὸν πυθμένα ὁμαλῶς ἐπικλινῆ, καὶ ὁρίζει ἕως ποῦ δύναται νὰ καταβῇ ὁ σπογγαλιεύς, προσδιορίζει δὲ ἐπιτροπήν, διοριζομένην παρὰ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, ἡ ὁποία θὰ ἐπισκέπτηται τὰ βάθη τῆς θαλάσσης, ἵνα βλέπῃ ἂν ἐμερίμνησαν οἱ ἐκμισθωταὶ περὶ τῆς καλλιεργείας τῶν σπόγγων καὶ ἐὰν ἐπροξένησαν ζημίας εἰς τὰ βάθη ἐκεῖνα, ζημίας τὰς ὁποίας θὰ καταγγέλλωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱ καρχαρίαι, οἱ ξιφίαι ἢ οἱ ἀστακοί. Ἐὰν αὐτὸν τὸν δοκιμαστικὸν σκοπὸν εἶχεν ἡ ἐνοικίασις καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐξέδωκε τὴν διακήρυξιν ταύτην ὁ Ὑπουργὸς, τότε βεβαίως πρέπει, ἀντὶ νὰ μεμφώμεθα αὐτοῦ, νὰ ἐπαινῶμεν τὴν πατριωτικὴν πρόνοιαν καὶ τὴν σοφίαν τοῦ ἔργου του. Ἀλλὰ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν μοχθηρίαν νὰ μὴ ἐπαινῶμεν αὐτὸ, οὐδὲ νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ προσωπικοῦ εὐτελοῦς συμφέροντος τὴν θεραπείαν ἐπιδιώκουσα ἐπιβλαβὴς διακήρυξις ἔχει σκοπὸν ἀγαθὸν, καὶ διὰ τοῦτο ἂς καταγγελθῶμεν ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ ὡς ἀνακόπτοντες τὴν προνοητικὴν αὐτοῦ ἐργασίαν. Οὐχὶ δὲ πλήρη τὴν τῆς σπογγαλιείας γνῶσιν καταδεικνύει ἡ διαβεβαίωσις, ὅτι διὰ τῶν σκαφάνδρων καταβαίνουσιν οἱ δύται εἰς μεγαλύτερα βάθη ἐκείνων, ἐν οἷς καταδύονται οἱ γυμνοὶ σπογγαλιεῖς.

§183ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πλανᾶσθε.

§184ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Διὰ τῶν σκαφάνδρων καταβαίνουσι συνήθως εἰς βάθος μέχρι τῶν 25 ὀργυιῶν, καταβαίνουσι δὲ καὶ βαθύτερον, ἀλλὰ διὰ βραχύτατον χρόνον. Τὸ σκάφανδρον χρησιμεύει διὰ μακρὰν ἐν τῷ βάθει διαμονὴν τοῦ φέροντος αὐτὸ ἁλιέως, ἀλλ’ εἰς βάθος μέχρις 25 ὀργυιῶν δύνανται νὰ παραμείνωσιν. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι Καλύμνιοι δύται, οἱ κοινῶς λεγόμενοι σαραντάριδες, οἵτινες, σπανίως μὲν, ἀλλὰ τολμηρῶς, κατέρχονται γυμνοὶ διὰ τοῦ λίθου εἰς βάθος 30 ὀργυιῶν καὶ πλειότερον διὰ βραχύτατον χρόνον. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ σπογγαλιεῖς τοιοῦτοι, κατερχόμενοι σπανιώτατα καὶ εἰς μεγαλύτερον βάθος, καὶ μέχρι 40 ὀργυιῶν. Ὑπάρχει ἐν τῇ διακηρύξει ταύτῃ καὶ ἄλλη τοῦ νόμου παραβίασις. Ἐνοικιάζεται ἡ ἁλιεία ἑνὸς μόνου εἴδους τοῦ σπόγγου. Ὁ νόμος ἡμῶν ὅμως δὲν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐνοικιάσῃ ἓν εἶδος προϊόντος θαλάσσης, ἀλλ’ ὡρισμένην ἰχθυοτρόφον ἔκτασιν, πρὸς ἁλιείαν παντὸς τοῦ ἐν αὐτῇ παραγομένου θαλασσίου προϊόντος. Τὸ δικαίωμα, ὅπερ ἔθιξεν ὁμιλῶν ὁ κ. Πρόεδρος, ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπορίαν, ἂν ἐν τοῖς παραλίοις δύνανται νὰ ἁλιεύωσι μόνον οἱ ἰθαγενεῖς ἢ καὶ ἀλλοδαποί, καὶ ἂν τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους περιορίζεται. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους, τοῦ ἐκμισθόνειν πρὸς ἁλιείαν θαλασσίας ἐκτάσεις, περιορίζει ὁ νόμος, προσδιορίζων ποῖα μέρη δύνανται νὰ ἐκμισθῶνται, καὶ οὕτως ἀποκλείει τὴν τῶν ἀκτῶν ἐνοικίασιν. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος (ἀναγινώσκει): «Ἰχυοτροφεῖα, θυννεῖα, ἰχθυοτρόφοι ποταμοὶ καὶ λίμναι, ἰχθυοτρόφα ὕδατα, κείμενα εἰς διάφορα μέρη τοῦ Κράτους, θέλουν διατίθεσθαι ἐπὶ δημοπρασίας παρὰ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ διὰ μονοετοῦς ἢ πολυετοῦς ἐνοικιάσεως.» Ἄρα ἐπιτρέπει νὰ ἐνοικιάζῃ τὸ Κράτος μόνον τὰ εἰρημένα ἰχθυοτρόφα μέρη καὶ ὄχι παραλίους ἐκτάσεις οἱασδήποτε, πολὺ δὲ περισσότερον δὲν ἐπιτρέπει ἐκμίσθωσιν ἀκτῶν πρὸς ἁλιείαν ἑνὸς μόνου προϊόντος δημοσίου, οὐχὶ βεβαίως καρποῦ, ὡς ἠξίωσεν ὁ Πρωθυπουργός. Τὸ ἄτοπον τῆς ἐνοικιάσεως πρὸς ἁλιείαν ἑνὸς μόνου προϊόντος κατανοεῖτε ἀμέσως, ἂν ἀκούσητε ὅτι τὸ Κράτος ἐκδίδει εἰς ἐκμίσθωσιν τὰ παράλια ἑνὸς κόλπου πρὸς ἁλιείαν μόνον ὀκτάποδος ἢ μόνον τῶν λαβράκων, ἢ τῆς μυραίνης μόνον, ἢ τοῦ χρυσόφρυος, ἢ τοῦ μελανούρου, ἢ τοῦ ἀνθία, ἢ τῆς σφυραίνης ἢ κέστρας. Καὶ ἐντοσούτῳ τί ἄλλο εἶναι ἡ ἐνοικίασις μόνον τοῦ σπόγγου; Ἀλλὰ καὶ ἄλλο κώλυμα ὑπάρχει, διὰ νὰ γείνῃ τοιαύτη ἐνοικίασις πρὸς ἁλιείαν σπόγγων διὰ μηχανῶν. Τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νόμου τοῦ 1882 ὁρίζει, ὅτι πρέπει νὰ ἐκδοθῇ βασιλικὸν διάταγμα, κανονίζον τὰ τῆς ἐνοικιάσεως ἀκτῶν πρὸς ἁλιείαν σπόγγων, ἰχθύων καὶ ὀστράκων. Τοιοῦτον διάταγμα μέχρι τοῦδε δὲν ἐξεδόθη. Ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ἐξεδόθη τοιοῦτον κανονιστικὸν διάταγμα, ἐνοικίασις δὲν δύναται νὰ γείνῃ. Οὕτως ἡ διακήρυξις διττῶς καὶ τριττῶς καὶ πολλαπλῶς εἶναι ἁμαρτωλὴ καὶ παράνομος καὶ νόμῳ καὶ οὐσίᾳ. Ἡ ἐν τῇ διακηρύξει περιληφθεῖσα ἀπαγόρευσις τῆς χρήσεως τοῦ γαγγάμου ἦτο περιττὴ, διότι τὴν χρῆσιν αὐτοῦ ἀπαγορεύει ὁ ῥηθεὶς νόμος τοῦ 1882. Πλὴν τούτων δὲ, καὶ ἄλλο ἀκόμη περίεργον ἐν τῇ ἐκμισθώσει ταύτῃ ἀνακαλύπτομεν, τουτέστι τὴν ἀπαγόρευσιν εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν νὰ ἁλιεύῃ οἱονδήποτε ἄλλο εἶδος, πλὴν τοῦ σπόγγου, καὶ τοῦτο, ἐνῷ πρόκειται περὶ θαλάσσης, εἰς ἣν ἐπιτρέπεται εἰς πάντας ἡ ἁλιεία, διότι εἶναι παραλία ἀνοικτή. Πρὸς κατάδειξιν τοῦ ἀτόπου τῆς ἐνοικιάσεως ταύτης ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς τὸ ἐπιχείρημα τῆς προϊούσης αὐξήσεως τῆς ἐξαγωγῆς σπόγγου ἐξ Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ὅπερ διέστρεψεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θεωρήσας αὐτὸ ὡς ὁμολογίαν, ὅτι δῆθεν ἐξάγεται ἤδη ἐκ τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν μεγάλη ποσότης σπόγγου. Ἡ διαστροφὴ, ἂν δὲν ἦναι παχυλὴ ἄγνοια, εἶναι σκαιὰ τῆς ἀληθείας ἀλλοίωσις. Τὸ ἐπιχείρημα ἐσκόπει ν’ ἀποδείξῃ, ὄχι ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἁλιεύεται μεγάλη ποσότης σπόγγου, ἀλλ’ ὅτι τοὐναντίον παρ’ Ἑλλήνων θαλασσινῶν ἁλιεύεται ἐν τῷ ἐξωτερικῷ μεγάλη ποσότης, ἥτις κομίζεται ἐν Ἑλλάδι, ὅθεν ἐξάγεται. Ἐν Ἑλλάδι ἐλαχίστη ἁλιεύεται εἴτε διὰ καμάκων εἴτε διὰ σκαφάνδρων ποσότης, ὅλος δὲ ὁ ἐξ Ἑλλάδος ἐξαγόμενος σπόγγος ἁλιεύεται εἰς τὴν Τριπολίτιδα θάλασσαν· ἂν ἤδη ἡ Ἑλλὰς δώσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμισθώσεως τῶν ἀκτῶν αὐτῆς, εἰς τὰς ὁποίας παράγεται σπόγγος, τί θέλει ἐμποδίσει τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκθέσῃ εἰς δημοπρασίαν πρὸς ἐνοικίασιν τὰ μέρη ἐκεῖνα, καὶ ἀποκλείσῃ οὕτω τοὺς Ἕλληνας θαλασσοβίους, τοὺς ἐκεῖθεν ποριζομένους τὰ τοῦ βίου των, ἀπὸ τῆς ἐκεῖ ἁλιείας; Αὐτὴ δὲ εἶναι καὶ ἡ κυριωτέρα ὄψις τοῦ ζητήματος, καὶ ἐκ τῆς ἀπόψεως ταύτης βλέπων αὐτὸ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ σπεύσῃ ν’ ἀνακαλέσῃ καὶ ἀκυρώσῃ τὴν διακήρυξιν, ἢ νὰ διατάξῃ ῥητῶς νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐνοικίασις. Αἱ δὲ περὶ καλλιεργείας τοῦ σπόγγου προσπάθειαι αὐτοῦ ἂς γείνωσι δι’ ἄλλον χρόνον καὶ ἄλλην Κυβέρνησιν, ἢ ἂς γείνωσι κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ οὐχὶ διὰ τῆς ἐκμισθώσεως.

§185ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω διατὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέλαβεν ὅτι ἐγὼ ἰσχυρίσθην, ὅτι ἐκ τῶν ἀρχῶν τοῦ διεθνοῦς δικαίου δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιφυλαχθῇ τὸ Κράτος ὑπὲρ τῶν ὑπηκόων του τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας εἰς τὰς ἀκτὰς αὐτοῦ. Ἐγὼ ἀνέγνωσα τὸ διάταγμα τοῦ Κολβέρτου, καθ’ ὃ ἡ ἁλιεία κατὰ θάλασσαν εἶναι ἐλευθέρα εἰς πάντας τοὺς Γάλλους, οὐδέποτε δ’ ἰσχυρίσθην ὅ,τι ἠθέλησε νὰ μοὶ ἀποδώσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, οὐδ’ ἠδυνάμην νὰ ἰσχυρισθῶ τοιοῦτόν τι, διότι γνωρίζετε, ὅτι τὸ 1888 ἐψηφίσθη νόμος ἐν Γαλλίᾳ, ὅστις ἐπεφύλαξε τὴν ἁλιείαν μέχρι βολῆς κανονίου ἐκ τῆς ἀκτῆς τῆς Ἀλγερίας ὑπὲρ τῶν Γάλλων ὑπηκόων. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος θέλει ν’ ἀντιποιηθῇ ἐπὶ ἀντικειμένου τῆς κοινῆς χρήσεως. Ἀπέφυγα κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου νὰ ἐπικαλεσθῶ τὰς διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ δικαίου· θὰ ἤμην ἠναγκασμένος νὰ ἀναγνώσω λατινικά, δὲν ἠξεύρω δὲ κατὰ πόσον γνωρίζει τὰ λατινικὰ ὁ κ. Πρόεδρος. Θὰ ἤμην ἠναγκασμένος νὰ ἀναφέρω τὰς διατάξεις τοῦ Πανδέκτου, τὰς ἀφορώσας τὸ ζήτημα τῆς ἁλιείας, αἵτινες, ἰσχύουσαι παρ’ ἡμῖν, καθιεροῦσι τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἁλιείας. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος 13 § 7 τῶν Πανδεκτῶν ἐν τίτλῳ δεκάτῳ τοῦ βιβλίου 47: «Si quis me prohibeat in mari piscari, vel everriculum, quod Graece σαγήνη dicitur, ducere, an injuriarum judicio possim eum convenire ? Sunt qui putent, injuriarum me posse agere; et ita Pomponius.» Αὐτὰ λέγουν οἱ Πανδέκται, εἶναι δὲ τὸ ἰσχῦον παρ’ ἡμῖν δίκαιον. Καὶ τὰ Βασιλικὰ ὁρίζουσιν ἔτι κατηγορηματικώτερον. Ἐν βιβλίῳ 53 τίτλ. βʹ καὶ ἐν νόμῳ 6 ἀναγινώσκεται: «Εἰ καὶ σύνηθές ἐστι παρανόμως τινὰς κωλύειν ἑτέρους ἁλιεύειν πρὸ τῶν ἰδίων οἴκων, ὅμως ὁ κωλύσας ἐνέχεται τῇ περὶ ὕβρεως ἀγωγῇ. Καλῶς δὲ κωλύω τινὰ ἐν τῇ διαφερούσῃ μοι λίμνῃ ἁλιεῦσαι». Ταῦτα ὁρίζει ὁ ἀστικὸς ἡμῶν νόμος. Ὁ ἀστικὸς ἡμῶν νόμος ἀποδεικνύει τὸ παράνομον τῆς διαταγῆς σας· διότι ἠθελήσατε νὰ ἀντιποιηθῆτε ὑπὲρ τοῦ Κράτους δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐκέκτητο τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς πάντας, διότι ἡ χρῆσις τῶν θαλασσίων ὑδάτων ἀνήκει εἰς πάντας. Οὐδὲ πρέπει νὰ συγχέῃ τις τὸ δικαίωμα τῆς ἀστυνομικῆς ἐπιτηρήσεως καὶ τὸ τῆς ἐπιφυλάξεως τῆς ἁλιείας τῆς ἐγχωρίου θαλάσσης, τῆς ἀκτῆς, τοῦ αἰγιαλοῦ ὑπὲρ τῶν ὑπηκόων τοῦ Κράτους μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμισθώσεως. Παραδόξως δὲ, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν συζητῇ μετ’ ἐμοῦ, δὲν ἐννοεῖ τὴν Γαλλικήν, — τὴν ὁποίαν γινώσκει κάλλιστα, — διότι δὲν ἠθέλητε νὰ ἐννοήσῃ τὴν σχετικὴν φράσιν τοῦ Dalloz. Ὁ Ἔφφτερος, εἰς τὴν γνώμην τοῦ ὁποίου ἔχει ἱκανὴν ὑπόληψιν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λέγει ἐν § 75 τὰ ἑξῆς: «Εἰς πᾶσαν Πολιτείαν ἐπιτρέπεται νὰ διευθετῇ ἰδίαν παράλιον φυλακὴν καὶ ἀστυνομίαν, καὶ νὰ προσδιορίζῃ τὴν ἔκτασιν αὐτῶν· ἡ δὲ ἀπὸ τῆς ἀκτῆς βολὴ κανονίου δύναται νὰ λογισθῇ ὡς γραμμὴ γενικῶς ἀνεγνωρισμένη .... Καὶ ὅμως μόνη ἡ ἐντὸς τοῦ ἀστυνομικοῦ τούτου ὁρίου εἰσέλευσις δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ παράσχῃ δικαίωμα εἰς φορολογίαν ὑπὲρ τῆς παραλίου Πολιτείας, ἀλλὰ τὸ πολὺ εἰς ὑποχρέωσιν τοῦ εἰσερχομένου πρὸς πληρωμὴν τέλους τινός, ἕνεκα τῆς χρήσεως εἴτε τῶν χάριν τῆς ναυτιλίας ὑφισταμένων ἱδρυμάτων, εἴτε τῆς ἐντὸς τοῦ ἀστυνομικοῦ ὁρίου ἁλιείας.» Ἐν ᾗ δὲ 76: «Κατὰ τὴν ἐκτεθεῖσαν ἐν § 74 ἀρχὴν, ἐν γένει εἰς τὴν ἐλευθέραν καὶ κοινὴν χρῆσιν τῆς εὐρείας θαλάσσης οὐδὲν ἄλλο φυσικὸν ὅριον ὑπάρχει, παρὰ τὴν γῆν. Ἀληθῆ ἐξαίρεσιν ἀποτελοῦσι, λογιζόμενα ὡς φυσικὰ τῆς χώρας παραρτήματα: αʹ) πᾶσαι αἱ ἀπὸ τῆς θαλάσσης ἐντὸς τῆς ἐπικρατείας εἰσχωροῦσαι διώρυγες· βʹ) οἱ λιμένες καὶ ὅρμοι, καθὸ τῆς ἐπικρατήσεως εἴσοδοι· γʹ) αἱ μεσόγειοι θάλασσαι, αἱ ὑπὸ τῆς χώρας περικλειόμεναι καὶ διὰ θαλάσσης ἀπρόσιτοι. Πάντα τὰ λοιπὰ τῆς θαλάσσης μέρη εἰσὶν ἐλεύθερα.»

§186Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πλήρης ἀφομοίωσις τῶν λιμνοθαλασσῶν καὶ τῆς θαλάσσης. Ἐπειδὴ δὲ αἱ λιμνοθάλασσαι ὅλαι ἐν Ἑλλάδι μισθοῦνται, μισθοῦνται ἄρα καὶ αἱ αἰγιαλίτιδες θάλασσαι.

§187ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, πρόκειται περὶ λιμνῶν κεκλεισμένων.

§188ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι, δὲν πρόκειται περὶ κεκλεισμένων.

§189ΡΑΛΛΗΣ. Τότε θὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ μισθώσητε καὶ τὴν θάλασσαν.

§190ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως. Ἀλλὰ δὲν εὑρίσκω ἐνοικιαστήν.

§191ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ἐπεθύμει νὰ ἐκμισθόνῃ οὐ μόνον τὴν θάλασσαν, ἀλλὰ καὶ τὸν ἀέρα.

§192ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως.

§193ΡΑΛΛΗΣ. Ἀκριβῶς δὲ ὁ Ἰουστινιανὸς ἐξομοιοῖ τὴν θάλασσαν μὲ τὸν ἀέρα, καὶ λέγει ὅτι, καθὼς εἶναι ἐλευθέρα ἡ χρῆσις τοῦ ἀέρος, οὕτω καὶ τῆς θαλάσσης. Ἑπομένως, κατὰ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ μισθώσῃ οὐ μόνον τὴν θάλασσαν, ἀλλὰ καὶ τὸν ἀέρα, τὸ ῥέον ὕδωρ, ἀνήκοντα πάντα εἰς τὴν κοινὴν χρῆσιν. Παραδόξως δὲ, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὰς συζητήσεις προβάλλει ἐπιχειρήματα ἐκ τῶν ἰδίων του χρονικῶν. Ὅταν δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποδείξῃ μήτε διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ σοφοῦ καθηγητοῦ τῆς Ζωολογίας, ὅτι ὑπάρχει ἓν Κράτος, τὸ ὁποῖον νὰ μισθόνῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας, μᾶς ἀφηγήθη ὅτι ἁλιεύς τις ἐν Αἰγίνῃ τῷ εἶπεν, ὅτι κατὰ τὰς ἀκτὰς τῆς Δαλματίας εἶχεν ἐνοικιάσει παρὰ τῆς Αὐστρίας τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας. Ἔπρεπε νὰ ἀναφέρῃ τὰ χρονικὰ τῆς νεότητός του, διὰ νὰ πείσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας ἐμισθώθη ὑπό τινος Κράτους. Ἀναδιφήσατε τὴν ἱστορίαν ὅλων τῶν Κρατῶν, δὲν θὰ εὕρητε τοιαύτην μίσθωσιν τοῦ δικαιώματος ἁλιείας. Τὸ Κράτος ἔχει δικαίωμα κανονισμοῦ τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων, ἀλλὰ τί κοινὸν μεταξὺ τῆς μισθώσεως καὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἁλιείας; Θέλει δὲ νὰ καλύψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τὴν μίσθωσιν διὰ τῆς προθέσεως τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων. Ἀλλὰ καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ θέμα περιέπεσεν εἰς ἑτέρας ἀνακριβείας, διότι φρονεῖ, ὅτι τὸ ὅλον τῶν σπόγγων προέρχεται ἐκ τῶν αἰγιαλῶν ξένων Κρατῶν· ἰσχυρίσθη μάλιστα, ὅτι ποτὲ δὲν ὑπῆρξε σπογγαλιεία κατὰ τὰς Ἑλληνικὰς ἀκτὰς, εἰμὴ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη.

§194ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Οἱ Ὑδραῖοι πρὸ 30 ἐτῶν ἡλίευον εἰς τὰ παράλια τῆς Ἑλλάδος· καὶ τοσοῦτον εἶναι βέβαιον, ὥστε κατέστρεψαν τὸν σπόρον τῶν σπόγγων καὶ δὲν ἀναφύονται πλέον σπόγγοι.

§195ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦτο, ἂν ἦναι ἀληθὲς, ἀποδεικνύει τὸ ἀντίθετον. Ἡ σπογγαλιευτικὴ, ὅταν ἦτο εἰς τὰ σπάργανά της, διεξήγετο εἰς τὰ παράλια τῆς Ὕδρας, καὶ ἄνευ ἀμφιβολίας καὶ τὰ παράλια ἐκεῖνα θὰ ἐγυμνώθησαν ἐκμεταλλευόμενα. Ἀλλ’ εἶναι κοινῶς γνωστὸν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀναπτύξεως τῆς σπογγαλιείας καὶ τῆς διεξαγωγῆς αὐτῆς διὰ τῶν μηχανῶν ἡ σπογγαλιεία ἀσκεῖται κατὰ τὴν παραλίαν τῆς Τριπολίτιδος καὶ τὴν παραλίαν τὴν Ἰταλικήν. Ὑπέθετον δὲ, ὅτι οἱ σπόγγοι τῆς Βεγγάζης ἦσαν ὑπέρτεροι πάντων τῶν ἄλλων, ἀλλὰ τελευταῖον, ἀπὸ δύο ἐτῶν, ἐξηκριβώθη, ὅτι οἱ σπόγγοι τῶν Ἑλληνικῶν θαλασσῶν εἶναι πολὺ ὑπέρτεροι τῶν τῆς Βεγγάζης καὶ τῶν Ἰταλικῶν ἀκτῶν. Ὅταν δὲ ἠθέλησαν νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν αὐτὸν τὸν σπόγγον, ἐξῆλθεν ἐκ τῆς κρύπτης της ἡ ἀράχνη, ἐσκέφθη δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ καταστείλῃ τὴν ἁλιείαν,—διότι εἰς αὐτὸ ἀκριβῶς ἀποβλέπει ἡ πρᾶξίς σας, ὡς λίαν ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ Βουλευτὴς Ναυπλίας καὶ ὡς ὑπηνιξάμην ἐγώ. Ἂν εἴχετε πρὸ ὀφθαλμῶν νὰ κανονίσητε τὴν ἁλιείαν, διατὶ δὲν ἐξεδίδετε τὸ διάταγμα πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τοῦ 1882; Λέγετε ὅτι τὸ θέμα εἶναι δύσκολον. Κατὰ τί εἶναι δύσκολον; Ἠδύνασθε νὰ ἀπαγορεύσητε τὴν διὰ καγκάβης ἁλιείαν. Ἐνόμισαν δὲ, ὅτι ὁ σοφὸς καθηγητὴς τῆς Ζωολογίας ἔκαμεν ἀνακάλυψιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνηται ἡ ἁλιεία διὰ καγκάβης· ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος τοῦ 1839 ἀπαγορεύει τὴν τοιαύτην ἁλιείαν. Ἀλλὰ, παρακαλῶ, ἐπὶ δεκαετίαν ποία ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως καταστέλληται τοιαύτη σπογγαλιεία; Τὸ διάταγμα τὸ κανονιστικὸν, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐκδοθῇ, δὲν ἐξεδόθη. Τώρα νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ τις τὴν καλλιέργειαν τῶν σπόγγων εἰς τὸν βυθὸν τῆς θαλάσσης, καὶ νὰ καταβαίνῃ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν νὰ τοὺς ποτίζῃ καὶ νὰ τοὺς σκαλίζῃ; Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι μόνον ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἁλιείας διὰ τῆς βυθυκόρου εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἐπάγεται τὸν πολλαπλασιασμὸν, καὶ ἂν ἡ θάλασσα ᾖναι δεκτικὴ τῆς ἀναπτύξεως τῶν τοιούτων ζωοφύτων, θὰ ἔχητε αὐτὰ, διότι πλεῖστα ὅσα συντρέχουσι πρὸς ἀνάπτυξιν, καὶ πλεῖστα ὅσα κατὰ τῆς ἀναπτύξεως. Ἐγὼ κατέφυγον καὶ εἰς τὸν Ἀριστοτέλη· ἀπαιτεῖται καὶ χρόνος πρὸς ἀνάπτυξιν τοῦ σπόγγου, καὶ ἀκτὴ κατάλληλος, ὅπως προφυλάσσῃ τοὺς σπόγγους ἀπὸ τὰ θαλάσσια ῥεύματα, τὰ ὁποῖα τοὺς παρασύρουν, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ φύσις ἀκριβῶς τῶν σπόγγων· κατὰ τὸν πρῶτον πολλαπλασιασμόν των πλέουσιν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους. Ὁ σπόγγος λοιπὸν θέλει ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῇ νὰ ἀναπτυχθῇ, καὶ τὸ ἔδαφος αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ τὸ καταστρέφῃ οἱοσδήποτε. Τὸ μόνον δὲ πρὸς τοῦτο κατάλληλον μέσον εἶναι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἁλιείας διὰ τῆς βυθυκόρου. Ἡ παρατήρησις δὲ, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ναυπλίας, εἶναι ὀρθοτάτη· διότι, ἐὰν χαρακτηρίσητε τὴν ἀκτὴν τῆς Ἐλαφονήσου ὡς ἰχθυοτροφεῖον, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μισθώσητε ἕν μόνον ἀντικείμενον τῆς ἁλιείας· τὸ λέγει ῥητῶς ὁ νόμος.

§196ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐνοικιάζεται μέρος καὶ ὄχι εἶδος, λέγει ὁ νόμος.

§197ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως.

§198Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μόνον τὰς βδέλλας ἐξαιρεῖ.

§199ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξαιρεῖ τὰ καλάμια, τὰ σωμάκια, τὰς βδέλλας καὶ τὰς φλούδας· ἐν τούτοις σεῖς χαρακτηρίζετε ὡς ἰχθυοτροφεῖον τὴν ἀκτὴν τῆς Ἐλαφονήσου, καὶ λέγετε ὅτι ἐκμισθόνετε μόνον τὸ δικαίωμα τῆς ἁλιείας τῶν σπόγγων, πᾶσα δὲ ἡ λοιπὴ ἁλιεία εἶναι ἐλευθέρα. Ἀλλὰ πῶς θὰ κατορθώσητε τότε αὐτὴν τὴν ξεχωριστὴν καλλιέργειαν, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκετε; — διότι αὐτὸς ὁ μισθωτής σας θὰ κατέρχηται καὶ θὰ φυτεύῃ τοὺς σπόγγους, ὁ ἄλλος ὅμως ἐνοικιαστής σας θὰ κατέρχηται καὶ, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἁλιεύῃ ἰχθῦς, θὰ σαρώνῃ τοὺς σπόγγους, τοὺς ὁποίους θὰ φυτεύῃ ὁ ἄλλος. Κύριοι, ἔχω ἐνταῦθα τὸν αἰτιολογικὸν λόγον τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν· πρόκειται περί τινος, ὅστις ἤθελε καὶ καλὰ νὰ ἐπιτύχῃ αὐτὴν τὴν παροχὴν τῆς μισθώσεως τοῦ βυθοῦ τῆς θαλάσσης, διὰ νὰ καταστήσῃ φόρου ὑποτελῆ τὴν σπογγαλιείαν. Ὀνομάζεται Γιαννούλης· χάριν αὐτοῦ ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα τοῦ σπόγγου καὶ ἠρευνήθη ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἀριστοτέλους καὶ τοῦ Κολβέρτου μέχρι σήμερον. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει, ὅταν πρόκειται περὶ τοιούτων ἀντικειμένων, εἰς συμφέρον εὐτελὲς οἱουδήποτε ἰδιώτου νὰ θυσιάζωνται τὰ συμφέροντα τῆς χώρας.

§200ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐννοῶ ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἐξηντλημένη καὶ δὲν ἔχει ὄρεξιν νὰ ἀκούσῃ μακρὰν ἀκόμη συζήτησιν περὶ ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἠγέρθησαν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἁλιείας τοῦ σπόγγου. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχε προσαγάγει τὸν σχετικὸν φάκελλον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα, εὐκόλως θὰ ἠδυνάμην νὰ πείσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ ὁποίου τὸν πατριωτισμὸν δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι δὲν συμφέρει, χάριν ἐλαχίστου χρηματικοῦ ποσοῦ καὶ ἀμφισβητουμένου τινὸς συμφέροντος τῆς ἐντοπίου ἁλιείας, νὰ προβῶμεν εἰς πράξεις, αἵτινες σπουδαίως δύνανται νὰ βλάψωσι τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν εἰς τὴν γείτονα ἐπικράτειαν. Σᾶς φέρω μικρὸν παράδειγμα, ἵνα μὴ μακρηγορήσω. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἐπροτίμησεν, εἰς τὴν συμφωνίαν, τὴν κατὰ βάθος χωρομετρικὴν μέθοδον, ἵνα περιορίσῃ τὴν ἔκτασιν τῆς αἰγιαλίτιδος ζώνης, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἀσκεῖ δικαίωμα ἀναμφισβήτητον τὸ κύριον τῆς ἀκτῆς Κράτος· διότι οἱ ὑδρογραφικοὶ πίνακες ἀποδεικνύουσιν, ὅτι εἰς τὸ μέρος τὸ ὑπὸ ἐνοικίασιν ἡ ζώνη τῆς Ἑλληνικῆς κυριαρχίας ἐκτείνεται εἰς βαθύτερα ὕδατα κλπ. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ἡμῖν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἶναι ἀκριβὲς, διότι πράγματι εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο, εἰς τὴν Ἐλαφόνησον, τὸ βάθος 30 ὀργυιῶν δὲν ἐκτείνεται πλέον βολῆς τηλεβόλου, ἀλλ’ εἰς ἄλλα μέρη καὶ ἄλλας θαλάσσας δὲν συμβαίνει τοῦτο, καὶ ἂν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παραδείγματος ἡμῶν κανονίσωσι τὰ αὐτὰ ἡ Βαρβαρία καὶ ἡ Τριπολίτις καὶ ἄλλα γειτονικὰ μέρη, δηλαδὴ ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία, ὅπου αἱ 30 ὀργυιαὶ ἐκτείνονται ἴσως εἰς πολὺ μεγαλειτέραν ἀπόστασιν, ὑπερβαίνουσαν κατὰ μίλια τὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην, μεγάλη ζημία θέλει ἐπέλθει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν· διότι θὰ θεωρήσῃ ἡ Τουρκία, ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ κανονίσῃ καὶ αὐτὴ τὰ τῆς σπογγαλιείας, καὶ μάλιστα κατὰ βάθος εἴτε 30 ὀργυιῶν ἢ καὶ πλέον. Καὶ γνωρίζετε τί δύναται νὰ συμβαίνῃ, ὅταν Τοῦρκος ὑπάλληλος ἢ ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ ὁρίζῃ τὰ βάθη τῆς θαλάσσης, εἰς ἣν θὰ συλλαμβάνωνται τὰ Ἑλληνικὰ ἁλιευτικὰ πλοῖα... Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς σπογγαλιείας ἐν γένει καὶ τὰ ἄλλα συναφῆ, δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας νὰ ὁμιλήσω, διότι θὰ ἐκταθῶ πολὺ, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταχρασθῶ τῆς ὑπομονῆς σας.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῆς ἐμμέσου δημοτικῆς φορολογίας καὶ καταργήσεως τῶν δημοτικῶν εἰσφορῶν.

§202ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπειδὴ χθὲς ἐψηφίσαμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ποιμνιοβοσκῆς, νομίζω ὅτι κανονικώτερον εἶναι νὰ προταχθῇ ἡ ψήφισις τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§203ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπυλίων θὰ γείνῃ μακρὰ συζήτησις ἀπόψε ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἀρχίσῃ τοιαύτη συζήτησις ἤδη, μετὰ τὸ μεσονύκτιον.

§204ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πολὺ μακρὰ συζήτησις θὰ διεξαχθῇ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπυλίων, καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ προτιμότερον νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ποιμνιοβοσκῆς. Πρὸς τοῦτο δὲ προτείνομεν τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§206ΕΥΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Πετιμεζᾶ καὶ Καλαμπάκα.)

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 12 καὶ 30′ τοῦ μεσονυκτίου.