1894.12.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40

Τῆς 20 Δεκεμβρίου 1894.

(Τρίτη).

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ἐπ. Μαυρομμάτη).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου κρατούμενος κατάδικος Σωτήριος Πιεῤῥογιαννάκος, καταδικασθεὶς πρὸ 12 ἐτῶν εἰς δεκαπενταετῆ πρόσκαιρα δεσμά, ἐν ἡλικίᾳ 17 ἐτῶν, δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξαιτεῖται βασιλικὴν χάριν διὰ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ποινῆς του. Ὡσαύτως ὁ Νικόλαος Γκλεγκλὲς, κατάδικος ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου, καταδικασθεὶς ἐν ἔτει 1892 εἰς 19 ἐτῶν δεσμά, δι’ ἀναφορᾶς του ἐξαιτεῖται βασιλικὴν χάριν διὰ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ποινῆς του, λόγῳ ὅτι ἀδίκως κατεδικάσθη.

§2ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀμφότεραι αἱ ἀναφοραὶ αὗται ἐστάλησαν πρὸς ἐμέ, καὶ ἐγὼ τὰς παρέδωκα εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα ἀνακοινωθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ δὲ νὰ συστηθῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσιν ἀποσταλῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Διάφοροι κάτοικοι Πατρῶν δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ἵνα συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν δημοσίευσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ κ. Σταυράκη περὶ τῆς καταστάσεως τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Πολλοὶ ἔμποροι Πειραιῶς ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ προληπτικοῦ τῆς πτωχεύσεως συμβιβασμοῦ. Πολλοὶ Ὀθωμανοί, κάτοικοι τοῦ Μεγάλου Κεσερλὶ, διὰ τηλεγραφήματός των παραπονοῦνται κατὰ τοῦ νομάρχου Λαρίσης. Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;... Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῆς ἐμμέσου δημοτικῆς φορολογίας καὶ καταργήσεως τῶν δημοτικῶν εἰσφορῶν. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§4ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐναντία γνώμη, ὅτι ὁ νόμος τῶν διαπυλίων πρέπει νὰ καταργηθῇ. Προέρχεται δὲ ἡ γνώμη αὕτη οὐχὶ ἐκ τοῦ κακοῦ τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐκ τῆς κακῆς ἐφαρμογῆς του, διότι οἱ μισθωταὶ τῶν φόρων τούτων μετέρχονται τῷ ὄντι βιαίαν καὶ ἐνίοτε ἄδικον κατὰ τὴν εἴσπραξιν συμπεριφοράν. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου προκύπτει ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, καταργουμένου τοῦ νῦν ἰσχύοντος νόμου καὶ συστήματος, ἐξευρεθῇ τρόπος δίκαιος πρὸς εἴσπραξιν. Ἄν τις προσέξῃ εἰς τὸ σύνολον, θέλει παρατηρήσει, ὅτι αἱ εἰσπράξεις δυνάμει τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ἀφαιρουμένων τῶν φόρων τῶν ἐπιτηδευμάτων, τῶν οἰκοδομῶν καὶ τοῦ σίτου, θὰ ἦναι ἐλάσσονες τῶν ἤδη εἰσπραττομένων, καὶ πρὸς τοῦτο ἐπιδιώκεται ἡ συμπλήρωσις τοῦ ἐλλείμματος. Ὅθεν προτείνω, ὅπως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ ἄλλον τρόπον λύοντα τὸ ζήτημα τοῦτο, διορισθῇ ἑτέρα εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, ἥτις νὰ ἐξεύρῃ τρόπον εἰσπράξεως, ἵνα καλυφθῇ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Πολλοὶ τῶν συναδέλφων εἶπον, καὶ δικαίως, ὅτι οἱ φόροι τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων εἶναι ἐπαχθεῖς καὶ ἀφόρητοι· ἄν ἤδη οἱ φορολογούμενοι ἐπιβαρυνθῶσι καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπιβαλλομένου, οἱ φόροι θὰ ὦσι βεβαίως ἐπαχθέστεροι, διότι οὐδεὶς ἰδιοκτήτης ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ ἔχει ἰδιοκτησίαν μὴ ἐπιβεβαρημένην διὰ δανείων. Ὅθεν ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ αἰσθανθῇ τὴν θέσιν τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ἐπαγγελματιῶν. Πολλοὶ τῶν συναδέλφων φρονοῦσιν, ὅτι δύνανται νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς ἀντιστάθμησιν φόροι εἰς τὸ ἅλας ἢ εἰς τὸ πετρέλαιον, οἵτινες φόροι εἶναι ἔμμεσοι καὶ δὲν καθίστανται τόσον ἐπαισθητοὶ καὶ ἀφόρητοι εἰς τὸν φορολογούμενον. Ἐὰν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου παρατηρήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δύναται νὰ καλύψῃ τὸ ἔλλειμμα, ὀφείλει νὰ τὸν ἀσπασθῇ καὶ οὕτως ἀπαλλαγῶσιν οἱ δυστυχεῖς ἰδιοκτῆται καὶ ἐπιτηδευματίαι ἐκ τῶν διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ἐπιβαλλομένων φόρων, τοὺς ὁποίους εἶναι ἀδύνατον νὰ πληρώσωσι. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι εἰς τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου οἱ ἰδιοκτῆται καὶ οἱ ἐπιτηδευματίαι θὰ ἦναι εἰς τὰς φυλακὰς πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων τούτων. Παρακαλῶ νὰ διορισθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ὑποβληθῇ τὸ ζήτημα, ἐὰν δύναται νὰ ἀναπληρωθῇ ἡ ἐλάττωσις διὰ τῆς προσθήκης ποσοῦ τινος φόρου εἰς τὸ πετρέλαιον, ἢ καὶ εἰς τὸ ἅλας, ἢ διὰ φορολογίας προσθέτου ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λίαν πεπειραμένος εἰς τὰ τοιαῦτα, δύναται νὰ ἐξεύρῃ ἄλλους φόρους, ἢ νὰ κανονίσῃ ἄλλως πως τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ἐπὶ τέλους μετ’ ἀγανακτήσεως ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποκρούσῃ καὶ τὸν πρόσθετον φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου, ἤτοι ἐπὶ τοῦ ἄρτου τοῦ πτωχοῦ λαοῦ, καθόσον σπανίως, καὶ ἐν μεγάλαις ἀνάγκαις, εἰς τὰ ἄλλα ἔθνη ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ ἄρτου φόρος. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Πρόεδρος κ. Β. Βουδούρης).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε ὅτι ὁ κ. συνάδελφος προτείνει τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἐνῷ ἔχει ἤδη παραπεμφθῆ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη (θόρυβος).

§6ΡΑΛΛΗΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν εἰσῆλθον εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ εἶδον ὅτι ἤρχισεν ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἐνῷ εἶχε προσδιορισθῆ ἡ σήμερον πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, τῆς ἀφορώσης εἰς τὴν ἁλιείαν τῶν σπόγγων.

§7Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§8ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δύνασθε νὰ πράξητε ὅ,τι θέλετε· πολλὰς ἀσχημίας ἐπράξατε, καὶ ἤδη θέλετε νὰ παραβιάσητε τὸν Κανονισμόν.

§10ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ πολλῆς σπουδῆς εἰσήλθατε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Σεῖς πράττετε ἀσχημίας (θόρυβος).

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ δηλῶ, ὅτι, ἂν ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ παρεκτραπῇ, δὲν θὰ ἀπαντήσω.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ὁ κ. ἀντιπρόεδρος προηγουμένως ἐκάλεσε τοὺς κ. Βουλευτὰς τοὺς ἔχοντας νὰ κάμωσιν ἐπερωτήσεις, ἀλλ’ οὐδεὶς ἀπήντησε.

§13ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἤμην ἐν τῇ Βουλῇ ἀπὸ τῆς τρίτης ὥρας, καὶ ἀνέμενον τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε γείνῃ ἀπαρτία.

§14ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, ὅτι ἠρώτησα τὴν Βουλήν, τίς ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ οὐδεὶς ἐζήτησε τὸν λόγον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης αὔριον δύναται νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησίν του. Τίς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου;

§16ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δασμολόγιον ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων, διότι ἐπιβάλλει 2½% ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ τῶν ἐμπορευμάτων, αὐτὸ δὲ καὶ μόνον ἀρκεῖ, ἵνα καταστήσῃ τὸ νομοθέτημα ἐπαχθέστατον· διότι, ἐνῷ πρόκειται νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς τὰ βάρη τὰ ἐκ τῶν διαπυλίων τελῶν, ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς νέα φορολογία.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς προτείνει τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§18ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τὸ ζητήσωσι 15, κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§20ΡΑΛΛΗΣ. Εἴμεθα 15. (Προσέρχονται καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ τῆς ἀριστερᾶς ἐκ τῶν δωματίων).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι...

§22ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 2 περιλαμβάνει διπλῆν φορολογίαν, περιλαμβάνει δασμὸν «αʹ) ἐκ δύο καὶ ἡμίσεως ἑκατοστῶν τῆς ἀναγραφομένης ἐν τῷ ἰσχύοντι δημοτικῷ δασμολογίῳ ἀξίας τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων», καὶ «βʹ) πρόσθετον δασμὸν ἐκ πέντε δεκατημορίων τῶν εἰσπραττομένων εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τῶν εἰς τὰς κλάσεις 19, 20 αʹ καὶ 21 τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου ὑπαγομένων δημητριακῶν καρπῶν». Λοιπὸν, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ συνθέτου ζητήματος, ζητῶ τὴν διαίρεσιν, καὶ ἐπὶ τοῦ αʹ ἐδαφίου παρακαλῶ νὰ προκληθῇ ἡ ψηφοφορία.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς Μιλτ. Ὀριγώνη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 125, ἐξ ὧν 102 ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου, 21 κατ’ αὐτῆς καὶ δύο ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως τὸ ἐδάφιον αʹ ἐγένετο δεκτόν. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐδαφίων; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§25ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§26ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου οὐδένα ἄλλον σκοπὸν βλέπω, εἰμὴ πῶς ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς νὰ μαστιγωθῶσιν, ὡς καὶ αἱ ἄλλαι μεγαλοπόλεις, ἀλλ’ ἰδίως ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, διότι ὑπεβλήθη στατιστική, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν τῷ Δημοτικῷ Συμβουλίῳ τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ ἀπεδείχθη ὅτι ἡ φορολογία αὕτη ἡ ἄνισος, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς κατοίκους τῶν δύο πόλεων, εἶναι τοιαύτη καὶ δίδει τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, ὥστε αἱ πόλεις τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς καταβάλλουσι τὰ δύο τρίτα τῶν ὅλων ἐσόδων τοῦ Κράτους. Ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν εἶναι φορολογία λίαν βαρεῖα, κατέστη δ’ ἀνυπόφορος, καὶ ἔχομεν κατ’ αὐτὰς ἰδίως τὰς ἡμέρας ἐνώπιον τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς τὰ παράπονα τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν διὰ τὴν φορολογίαν τῶν οἰκοδομῶν τὴν ὑπάρχουσαν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἔρχεται ἀσπλάγχνως νὰ ἐπιβάλῃ νέα βάρη, νέαν φορολογίαν εἰς τὰ ἐπιτηδεύματα καὶ τὰς οἰκοδομάς· πλεῖστοι πολῖται συνέρχονται καθημερινῶς εἰς τὸ Δημαρχεῖον καὶ ὑποβάλλουσι παράπονα δίκαια, παράπονα ἀληθῆ, καὶ ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν δίδει προσοχήν. Ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας σᾶς εἶπεν, ὀλιγίστας οἰκίας θὰ εὕρητε ἐν Ἀθήναις ἄνευ βαρῶν. Ἀφ’ ἑνὸς αἱ στενοχωρίαι αἱ κοινωνικαί, ἀφ’ ἑτέρου ἡ πτωχεία, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἀπηνὴς, ἐξήντλησαν τὰς δύο ταύτας πόλεις καὶ κινδυνεύουσι σήμερον οἱ συμπολῖται ἡμῶν νὰ καταστραφῶσιν ἐντελῶς, νὰ ἀπολέσωσι τὰς περιουσίας των, καὶ ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ἀδιαφορεῖ· δὲν εὗρεν ἄλλους φόρους νὰ αὐξήσῃ, εἰμὴ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ μελετήσῃ τὸ φορολογικὸν ἡμῶν σύστημα οὐδέποτε σπουδαίως. Ἂς σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ θὰ ἔχωμεν ἐξέγερσιν ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, ἐξέγερσιν εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς. Ἔφθασε, κύριε Πρόεδρε, τὸ μαχαῖρι ’ς τὸ κόκκαλο, διότι προβληματικὴ κατέστη πλέον ἡ ζωὴ τοῦ πολίτου. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ, ὅτι ὀφείλει νὰ σταματήσῃ εἰς τὴν ἀπηνῆ φορολογίαν, καὶ ἐν τούτοις ὄχι μόνον δὲν σταματᾷ, ἀλλὰ προχωρεῖ, καὶ λέγει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν «προχώρει καὶ σύ». Ἡ πρόσθετος φορολογία εἶναι φωνὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα προχωρήσῃ ὁ λαὸς ἐναντίον τῶν νόμων, ἐναντίον τῶν καθεστώτων. Ταῦτα, τὰ ὁποῖα λέγω, τὰ λέγω μετὰ πόνου καρδίας, διότι αὔριον συνέρχεται ὁ Κτηματικὸς Σύλλογος, ὅπως ὑψώσῃ φωνὴν, καὶ θὰ ἴδητε πλέον τῶν 10,000 πολιτῶν ἔξωθι τοῦ Βουλευτηρίου νὰ ῥήξουν φωνὴν δικαίας ἀγανακτήσεως, φωνὴν ἀπελπισίας, διότι ἐπιβάλλετε εἰς αὐτοὺς νέαν φορολογίαν, ἄνισον πρὸς ὅλον τὸ Κράτος· καὶ ἐννοῶ τὰς πόλεις τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν θέλῃ τὴν εἰρήνην τοῦ τόπου, ἐὰν κήδηται τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς καὶ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ὀφείλει νὰ σκεφθῇ νὰ μεταβάλῃ τὸ φορολογικὸν τοῦτο μέρος τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἶναι ἀδύνατος ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ὡς ἔχουσι, πολλῷ δὲ μᾶλλον, ἐὰν προστεθῇ 20%. Ἀλλ’ ὄχι μόνον ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν φαίνεται ἀπηνὴς καὶ ἄνισος ἡ νέα φορολογία, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων. Πλείστας ἔχομεν διαφορὰς μεταξὺ τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνίσως φορολογοῦνται, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀκούσητε, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν, οἱ ὑπάλληλοι τῶν Τραπεζῶν φορολογοῦνται ὡς ἐπιτηδευματίαι, ἐνῷ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Δημοσίου δὲν φορολογοῦνται. Δὲν εἶναι ἄδικον τοῦτο; Δὲν γνωρίζω ποίαν σκέψιν ἔχει ἡ Κυβέρνησις· ἐὰν σπουδαίως θέλῃ νὰ ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἢ ἂν ἐῤῥίφθη τοῦτο ἐν τῷ μέσῳ τοῦ Βουλευτηρίου, ὅπως σαγηνεύσῃ Βουλευτάς τινας. Ἐὰν τοῦτον τὸν σκοπὸν ἔχῃ, ἂς τὸ πράξῃ, ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις σοβαρῶς σκέπτηται, ὅπερ δὲν πιστεύω, νὰ ψηφίσῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον, ἐπιβάλλον πρόσθετον φόρον 20%, βεβαιωθῆτε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐπίκειται ἐπανάστασις, τῆς ὁποίας δίδει τὸ σύνθημα αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις. (Ὤ! ὤ! ὤ! ἐκ τῆς δεξιᾶς). Μὴ γελᾶτε, Κύριοι, καὶ θὰ μὲ ἐνθυμηθῆτε, διότι θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ κλαύσητε,

§27ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντιφάσκει πρὸς ἑαυτὸν, ἐπισπεύδων τὴν ἄμεσον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὅτε εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διεβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι τοῦτο, ὡς σπουδαιότατον, θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, εἰς κοινότητας, εἰς Δημοτικὰ Συμβούλια καὶ ἄλλας ἐπιτροπὰς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὅπως εὐρέως συζητηθῇ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διαβεβαιώσεως ταύτης, ἐν ἀρχῇ τῆς παρούσης συνεδριάσεως ἐπεκαλέσθην οὐχὶ τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν, ἀλλ’ ἁπλῶς διορισμὸν εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς ἐξεύρεσιν ἄλλου φόρου, καταλληλοτέρου, καὶ οὐχὶ τοῦ προκειμένου ληστρικοῦ. Ἐὰν ἐπιμένῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὡς εἴρηται νομοσχεδίου, ἐξερχόμενος τῶν προϋπεσχημένων, ἀδικεῖ τὸν ἑαυτόν του καὶ παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον νὰ ἀμφιβάλλῃ περὶ τῆς ἐν γένει εἰλικρινοῦς διοικητικῆς του καταστάσεως. Ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα ἀπὸ πάντα πολίτην Ἕλληνα νὰ τὸν πιστεύῃ εἰς τὸ ἑξῆς. Τοῦ ὑπομιμνήσκω, ὅτι ἡ ἐπιμονή του εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, εἶναι παράβασις τοῦ δημοσίου λόγου του, ὅπερ δὲν τοῦ περιποιεῖ τιμήν. Εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ ἐκτεθῶ ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ κυρίου Τρικούπη. Ἐπηγγέλθημεν μετ’ αὐτοῦ εἰς τὸν λαὸν μετριασμὸν φόρων καὶ σχετικὴν εὐδαιμονίαν. Ἂς μαρτυρήσῃ ὁ ἴδιος, τί καλὸν ἐπράξαμεν ἀπὸ τῆς ἐλεύσεώς του καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὸν λαόν. Ἐχειροτερεύσαμεν ἢ οὔ; Ἐπτωχεύσαμεν ἢ οὔ; Δὲν ἁρμόζει λοιπὸν εἰς ἕνα Πρωθυπουργὸν νὰ ἀναιρῇ τὰς δημοσίας ὑποσχέσεις του πρὸς τὸν λαόν. Ἐννοῶ τὴν ἐπιβολὴν φόρων καὶ τὴν μεταβολὴν τοῦ προγράμματος καὶ τὴν ἀναίρεσιν τῶν ὑποσχέσεων, ἀλλὰ τοῦτο πράττεται ἐν περιπτώσει κινδύνου τοῦ ἔθνους. Ὅταν ὅμως πτωχεύωμεν καὶ ἀφαιρῶμεν ἀπὸ τοὺς δανειστάς μας 70%, προκύπτει προδήλως περίσσευμα εἰς τὸ Κράτος. Ποῦ εἶναι τοῦτο πρὸς θεραπείαν τῶν νῦν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ἐν αἷς καὶ ἡ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου; Δὲν σοὶ ἐπιτρέπεται νὰ μένῃς ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, κύριε Τρικούπη, ἀναιρῶν τὰς πρὸς τὸν λαὸν ὑποσχέσεις σου. Ἐπιζητεῖς φόρους, ἀπὸ ποίους; ἀπὸ τοὺς μὴ ἔχοντας οὐδὲ τὸν ἄρτον των, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται οὔτε νὰ ὑποθηκεύσωσιν ἢ ἐκποιήσωσι πρὸς πληρωμὴν τούτων τὴν ἀκίνητον περιουσίαν των! Κύριε Πρωθυπουργέ, δὲν γνωρίζετε τὸν πόνον τοῦ φόρου. Ὁμιλῶ μετ’ ἀγανακτήσεως, διότι ἐνώπιον τῆς κοινωνίας ἐπηγγέλθημεν, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὰ ἐναντία τῶν ὅσων γίνονται σήμερον· δικαίως δὲ δυνάμεθα νὰ θεωρηθῶμεν ἄτιμοι, ὡς παραβάντες τοσοῦτον ἀσυστόλως τὰς ὑποσχέσεις μας. Τὴν ἀγανάκτησίν μου ὀφείλει νὰ τὴν ἀκούσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δι’ οὓς λόγους καὶ ἰδιαιτέρως ἄλλοτε εἴπομεν καὶ ἰδίως διότι μοὶ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ μεταβάλῃ διοίκησιν, ὅπως εὐδαιμονήσῃ ὁ παντοιοτρόπως πάσχων λαός· πλὴν ἐψεύσθη καὶ πρὸς ἐμὲ καὶ πρὸς τὸν λαόν. Ἐν τέλει τὸν παρακαλῶ, χάριν φιλανθρωπίας καὶ πρὸς τὸ συμφέρον του, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς ψήφισιν τοιούτου ἀνοσιουργοῦς νομοθετήματος, ἵνα ἄρῃ ἢ μειώσῃ τὴν παρὰ τῷ λαῷ ῥιφθεῖσαν καὶ κρατοῦσαν νῦν γνώμην, ὅτι ἡμεῖς, οἱ Τρικουπικοὶ τότε, ἐλθόντες ἐπὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐξηπατήσαμεν τὸν λαὸν πρὸς ἐπιτυχίαν μας καὶ μετὰ ταῦτα ἐφάνημεν ψεῦσται καὶ ἄτιμοι.

§28ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὑπὲρ πάντας τοὺς ἄλλους συναδέλφους, ἡμεῖς οἱ ἐκ τοῦ νομοῦ Κυκλάδων ὀφείλομεν νὰ ὑπομνήσωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι οὐδὲν ἔλασσον ζητεῖ παρὰ τῶν κατοίκων τοῦ νομοῦ Κυκλάδων διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἢ 254,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος. Διὰ τῆς αὐξήσεως ταύτης τῶν προσθέτων δημοτικῶν φόρων ὁ νομὸς τῶν Κυκλάδων, πτωχότατος, κατατάσσεται εἰς τὴν τρίτην τάξιν, διότι ὁ μὲν νομὸς Ἀττικῆς πληρόνει 850,000, ὁ δὲ τῆς Λαρίσης 265,000 καὶ ὁ πτωχότερος τῶν νομῶν τοῦ Κράτους, ὁ τῶν Κυκλάδων, 254,000 δραχμάς. Ταῦτα λέγω διὰ νὰ συννενοηθῶ μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐκ τοῦ νομοῦ τῶν Κυκλάδων· ταῦτα δὲν λέγω ἐγώ, ἀλλὰ οἱ πίνακες. «Νομὸς Κυκλάδων. Πρόσθετα ποσοστὰ 254,118. Νομὸς Λαρίσης 265,741. Νομὸς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας 886,442.» Οἱ ἄλλοι νομοί, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἠκούσθησαν διαμαρτυρίαι, δὲν θὰ ὑποστῶσι τοσαύτην θυσίαν, διότι τὰ πρόσθετα ποσοστὰ δὲν ὑπερβαίνουσιν εἴς τινας τὰς 150,000, εἰς τοὺς πλείστους δὲ οὔτε τὰς 80,000 ἢ 60,000. Ἀλλὰ πῶς, κύριε Πρόεδρε, θ’ ἀνταποκριθῇ ὁ νομὸς τῶν Κυκλάδων εἰς τὴν παράνομον ταύτην ἀξίωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Βεβαίως τὰ ἀποτελέσματα θ’ ἀποδείξωσιν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐξακολουθεῖ παραπαίων καὶ μὴ γνωρίζων ὅτι καὶ τὸ σύστημά του τοῦτο θὰ ἀποτύχῃ, ὅπως ἀπέτυχε καὶ τὸ δεκαετὲς σύστημά του, καὶ θ’ ἀποδείξῃ ὅτι καὶ οἱ πίνακές του οὗτοι εἶναι ψευδεῖς, ἀνακριβεῖς καὶ πλαστογραφημένοι. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ νὰ τῷ ἀναγνώσω μίαν ἑκάστην ἀναγραφὴν ἐξ ἑνὸς ἑκάστου δήμου τοῦ νομοῦ τῶν Κυκλάδων. Βεβαίως ἕκαστος ἐξ ἡμῶν πρὸ παντὸς ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τὰ τῆς ἐπαρχίας του’ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ἄρχομαι ἀπὸ τῆς ἐπαρχίας Νάξου. Ἡ ἐπαρχία μου ἀποτελεῖται ἐξ ἐννέα δήμων, καὶ βλέπω αὔξησιν 25,000 δραχμῶν. Παραδείγματος χάριν ὁ δῆμος Νάξου θὰ ἔχῃ πρόσθετον ποσὸν 2480 δραχμῶν, ὁ δῆμος Βίβλου 4216, ὁ δῆμος Τραγαίας 2086, ὁ δῆμος Ἀπειρανθίας 2086, ὁ δῆμος Πάρου 3652, ὁ δῆμος Μαρπήσσης 1382, ὁ δῆμος Ναούσης 1666 κλπ. Πλέον τοῦ ἀστείου, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὁ χαρακτηρισμὸς, τὸν ὁποῖον ὀφείλει τις νὰ δώσῃ εἰς τὸ σύστημα, ὅπερ ἐννοεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ διὰ τῆς προσθέτου ταύτης φορολογίας ὁ κ. Πρωθυπουργός. Δῆμοι, οἵτινες δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι σήμερον οὔτε 1500 δραχμῶν πρόσοδον, νομίζει ὅτι δύνανται νὰ ἐπιβαρυνθῶσι διὰ τοιούτων προσθέτων δημοτικῶν φόρων! Δῆμοι, τῶν ὁποίων οἱ δήμαρχοι φυλακίζονται, διότι εἶναι ἀνεπαρκεῖς νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ἐκ τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἐδημιούργησε διὰ τῶν εἰσφορῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἀστυνομίας, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζει ὅτι δύνανται νὰ ἐπιβαρυνθῶσι διὰ τοσούτῳ μεγάλων προσθέτων δημοτικῶν φόρων. Ἀλλὰ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶναι ἐπιλήσμων τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἤρξατο, συνέχισεν ἐπὶ δωδεκαετίαν καὶ κατέληξεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστόν. Καὶ νομίζει ὅτι διὰ λαθροχειρίας τοιαύτης ἐμμέσως δύναται νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ποσὸν 3,478,000 δραχμῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου βεβαίως ποσοῦ θ’ ἀφαιρεθῶσι τὰ ἀποδοτέα εἰς τοὺς δήμους καὶ οὕτω θὰ ὑπολειφθῇ ποσὸν ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον, διὰ νὰ καλύψῃ τὸ ἀναμφισβήτητον ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ του. Θὰ ἀπατηθῇ, ὡς ἠπατήθη πάντοτε, κυβερνήσας καὶ διαχειρισθεὶς τὰ τοῦ τόπου μας ἐπὶ δωδεκαετίαν. Νομίζεις, κύριε Πρωθυπουργὲ, ὅτι δύνασαι νὰ πείσῃς καὶ τὸν ἐλάχιστον πλέον, ὅτι μετέβαλες σύστημα, μὴ αὐξάνων τοὺς δημοσίους φόρους, ἀλλ’ ἐπιλαμβανόμενος λαθροχειρικῶς τῆς δημοτικῆς διαχειρίσεως; Ἐκ τῶν προτέρων ὀφείλεις νὰ ἦσαι βέβαιος, ὅτι καὶ τὸ σύστημά σου τοῦτο θὰ ἀποτύχῃ. Ἐπιδιώκεις τὴν ὑποδούλωσιν τῶν δήμων ἀφ’ ἑνὸς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐλπίζεις, ὅτι δύνανται αἱ δημοτικαὶ πρόσοδοι νὰ καλύψωσιν ἐλάχιστον ἔλλειμμα τοῦ μεγάλου ἐλλείμματος, τὸ ὁποῖον ὁ ὑποβληθεὶς προϋπολογισμός σου παρουσιάζει. Οὐδεὶς, κύριε Πρόεδρε, δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν ἐμμέσων δημοτικῶν φόρων ἐπιβάλλεται, διότι, ὡς προεῖπον οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες, τὸ σύστημα τοῦτο παρεμβάλλει μεγάλας δυσχερείας εἰς τὴν ἐν γένει ἐμπορικὴν καὶ κοινωνικὴν κίνησιν. Βεβαίως δὲ οὐδεὶς θὰ ἔψεγε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐπιληφθέντα τῆς καταργήσεως τῶν τοιούτων δημοτικῶν ἐσόδων, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται πάλιν ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν σταδιοδρομίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀφοῦ ὄπισθεν αὐτοῦ οὐδὲν διαβλέπει, εἰμὴ μόνον τὸ αὐτὸ σύστημα συνεχιζόμενον πρὸς καταστροφὴν τῶν δήμων, ἐνῷ ἐπὶ τέλους κατώρθωσε νὰ καταστρέψῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Βεβαίως ὀφείλουσι πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς κινήσεως τῆς κοινωνικῆς καὶ ἐμπορικῆς νὰ συνηγορήσωσι καὶ νὰ ὑπερψηφίσωσι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τείνει εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ μέχρι σήμερον ὑφισταμένου συστήματος περὶ λειτουργίας τῶν ἐμμέσων δημοτικῶν φόρων, ἀλλ’ ἡ κατάργησις αὕτη ἔπρεπε νὰ συνδυασθῇ μετὰ προνοίας ἀνταποκρινομένης εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν δήμων τὰς οἰκονομικὰς, ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι μέτρα ἱκανὰ πρὸς τὰς ἀνάγκας, ἃς ἔχουσιν οἱ δῆμοι, ἵνα λειτουργῶσιν ἀνεξαρτήτως καὶ μακρὰν πάσης ἐπιδράσεως τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας. Τουναντίον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, θὰ ἐξουδετερώσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν δήμων, καὶ θὰ καταστήσῃ τούτους, ὄχι ὡς ἄλλος ἀξιότιμος προαγορεύσας, μᾶς εἶπεν, ἁπλᾶ φιλανθρωπικὰ καταστήματα, ἀλλὰ τοὐναντίον σωματεῖα, τὰ ὁποῖα οὐδένα λόγον ὑπάρξεως ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν ἔχουσιν. Οἱ δήμαρχοι δὲν θὰ ἦναι ἢ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ κρατῶσι μόνον τὴν σφραγίδα τοῦ δήμου. Δὲν τολμῶσιν οἱ κκ. Ὑπουργοὶ νὰ ζητήσωσι τὴν κατάργησιν τοῦ Συντάγματος, τολμῶσιν ὅμως νὰ ζητῶσιν ἐμμέσως τὴν κατάργησιν τῆς βάσεως τοῦ Συντάγματος. Μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς δημοτικῆς αὐθυπραξίας, τί ὑπολείπεται πλέον εἰς ἡμᾶς; Μόνον ἵνα συνερχώμεθα τυπικῶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ διακωμῳδῶμεν τὸ πολίτευμα ἡμῶν· ὅπερ δυστυχῶς καὶ ὡς μὴ ὤφελεν ἐξακολουθεῖ ἀπό τινος γιγνόμενον. Βεβαίως οὐδεὶς δύναται νὰ ψέξῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν φρονῇ ὅτι ὀφείλει νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρον τὸ δημόσιον ταμεῖον ὑπὲρ τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Φθιώτιδος. Ἀλλ’ εἶναι ἄσχετος ἐπίσης ἡ ἐπιβαλλομένη αὕτη πρόνοια πρὸς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιδιώκει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν χώραν. Καὶ διὰ τοῦτο παραπονούμεθα πρὸς τοὺς ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων ἀξιοτίμους συναδέλφους, οἵτινες νομίζουσιν, ὅτι δύνανται νὰ θυσιάζωσι τὸ σύστημα τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν χάριν μικροῦ συμφέροντος τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν τῶν ἐπαρχιῶν των. Ἀλλὰ σκοπὸς κύριος, ὡς προεμνήσθην, τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἶναι ἡ μείωσις τοῦ ἐλλείμματος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, καὶ εἴχομεν καθῆκον συνεπῶς, ἀντὶ νὰ καλύπτωμεν ὑπὸ τοιοῦτον πρόσχημα τὸν μόνον τοῦτον σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ διαχωρίσωμεν τὰ ἐντελῶς ἄσχετα. Συνομολογῶ, ὅτι ὀφείλομεν νὰ προστατεύσωμεν τοὺς γεωργικοὺς τούτους πληθυσμοὺς, καὶ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ σίτου, ἵνα ἐλαττώσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ χρυσοῦ· ἀλλ’ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἕτερον σύστημα προστατευτικὸν, παρέχοντες ἀμοιβήν τινα εἰς τοὺς παραγωγοὺς εἴκοσιν ἢ τριάκοντα ἢ τεσσαράκοντα λεπτῶν κατὰ κοιλὸν, διότι βεβαίως καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν ἐπιδιώκει μείζονος ποσοῦ προστασίαν ὑπὲρ τῶν μερῶν ἐκείνων. Ἐντεῦθεν δὲ θὰ ἐπεβαρύνετο μὲν τὸ δημόσιον ταμεῖον κατὰ ἓν ἑκατομμύριον, ἔστω καὶ κατὰ ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον, ἀλλ’ ἀντιθέτως θὰ ὠφελεῖτο ἐν γένει τὸ λεγόμενον ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν, διότι, ἐνισχυομένης τῆς παραγωγῆς τοῦ σίτου, θὰ ἠλαττοῦτο ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ χρυσοῦ πρὸς προμήθειαν αὐτοῦ κατὰ πολλὰ ἑκατομμύρια. Ταῦτα λέγω, κύριοι συνάδελφοι, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ὁ συνδυασμὸς, τὸν ὁποῖον σατανικῶς διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου μᾶς ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐγένετο ἵνα συναρπάσῃ τὴν ψῆφον ἡμῶν ὑπὲρ τοῦ μόνου ἐπιδιωκομένου ὑπ’ αὐτοῦ σκοποῦ, τῆς μειώσεως τοῦ ἐλλείμματος τοῦ προϋπολογισμοῦ· διότι ἠδύνατο, ἐὰν πράγματι ἐνδιεφέρετο περὶ τῆς συνδρομῆς ὑπὲρ τῶν γεωργικῶν ἐκείνων πληθυσμῶν, νὰ αὐξήσῃ φόρους τινάς, ἵνα μὴ ἐντεῦθεν ὑποστῇ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐλάττωσιν τῶν προσόδων του, ἥτις βεβαίως δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὰς παρούσας οἰκονομικὰς περιστάσεις, ἀλλ’ ὤφειλε νὰ χωρίσῃ ταῦτα καὶ νὰ λάβῃ εἰδικὴν μέριμναν ὑπὲρ τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως νὰ λάβῃ ἄλλην πρόνοιαν περὶ τῆς μεταῤῥυθμίσεως τῆς φορολογίας ἄλλων ἀντικειμένων. Ἀλλ’ εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ζητῶν τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν ἐπὶ τὸ ⅕, νομίζει ὅτι μέγα τι ἐπιδιώκει. Ἀπατᾶται ὅμως, λησμονῶν ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος μόνον κατὰ τὸ ⅒ εἶναι ἀστικός, ὅτι ἐκ τῶν 2,500,000 κατοίκων περίπου αὐτοῦ μόνον 250,000 δύνανται νὰ ὀνομασθῶσιν ἀστικοὶ πληθυσμοί, ἐλάχιστοι δέ, ἐν τοῖς χωρίοις καὶ τοῖς ἀγροτικοῖς πληθυσμοῖς κατοικοῦντες, δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν φορολογίαν τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν οἰκοδομῶν. Διὰ τοῦτο βλέπομεν, ὅτι ὁ νομὸς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ἰδίως δὲ αἱ πόλεις τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἐπιβαρύνονται μὲ 850,000 δρ. περίπου. Περίπου λέγω, διότι ἐκ τῶν κατοίκων τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ὀλίγοι θὰ ἦναι ἐκεῖνοι οἱ ἄλλοι, οἱ δυνάμενοι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς φορολογίαν ἐπιτηδεύματος καὶ φορολογίαν οἰκοδομῶν. Δὲν λησμονῶ τὸ Λαύριον, δὲν λησμονῶ τὰ Μέγαρα, δὲν λησμονῶ τὰς Θήβας, δὲν λησμονῶ τὴν Λεβαδείαν· ἀλλ’ οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι ἐλάχιστα θὰ εἰσφέρωσιν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 850,000 δραχμῶν. Καὶ νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἀποτόμως δύναται νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν εἰς τὸν πενόμενον λαὸν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, φορολογίαν 850 χιλιάδων δραχμῶν; Καὶ εἰς ποίαν περίστασιν; Ὅταν ἡ νομισματικὴ ἀνωμαλία κατήντησε τὸν βίον ἀβίωτον, ὅταν γνωρίζῃ, ὅτι τὰ τρία τέταρτα τῶν οἰκοδομῶν τῶν Ἀθηνῶν δὲν εἶναι ἐλεύθερα ἐνυποθήκων ὑποχρεώσεων καὶ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ὑπόκεινται εἰς ἀναγκαστικὴν ἐκποίησιν. Ἀλλὰ βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ἐκ τοῦ λίκνου του μέχρι σήμερον οὐδένα φόρον πληρώσας ἐπιτηδεύματος, ἢ ἄλλον φόρον ἐξ οἱουδήποτε λόγου, ἀλλὰ ζῶν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, νομίζει ὅτι ἐκ τοῦ γραφείου του δύναται ἀσυνειδήτως νὰ ἐπιβάλλῃ πάντα φόρον εἰς τὸν λιμοκτονοῦντα λαόν! Διότι βεβαίως οὐδέποτε εἶδεν εἰσπράκτορα προσερχόμενον ἵνα μεταφέρῃ αὐτὸν εἰς τὰς φυλακὰς πρὸς ἀπότισιν 10 δραχμῶν φόρου! Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, κύριε Πρωθυπουργέ, ὅτι ὑμεῖς πρῶτος δὲν θέλετε τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ὑπεβάλετε ὡς πυροτέχνημα, δοκιμαστικῶς. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι, ὑποβαλόντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν εἴχετε κἂν τὸ θάῤῥος νὰ ὑποβάλητε καὶ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν.

§29ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Διενεμήθη.

§30ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι λέγουσιν ὅτι διενεμήθη. Τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη τὴν 5 Δεκεμβρίου, μόνον δὲ μετὰ 15 ἡμέρας ἐνεθυμήθη ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ὑπέβαλε τοιοῦτο νομοσχέδιον, σπουδαιοτάτην ἔχον σημασίαν, καὶ ἀφοῦ ἤρξατο ἡ συζήτησις αὐτοῦ ἐν τῇ Βουλῇ, ἐνεθυμήθη νὰ ὑποβάλῃ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ὡς λέγουσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, τοὺς ὁποίους βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ μὴ πιστεύσω, ἀλλ’ ἐγὼ τοιαύτην δὲν ἔλαβον.

§31ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Χθὲς διενεμήθη.

§32ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἡμεῖς δὲν ἐλάβομεν.

§33ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν διανέμεται.

§34ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἴσως ἐγένετο διάκρισις. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν τῶν ἀντιπολιτευομένων ἔλαβεν. Ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τῇ ἐπιμόνῳ αἰτήσει τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἵνα ἐνθυμηθῇ νὰ συντάξῃ καὶ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν μόνον νὰ διανεμηθῇ αὕτη εἰς τοὺς ἀντιπολιτευομένους Βουλευτάς! Ἐγὼ ἔλαβον πράγματι μόνον ἔκθεσιν, ἀλλὰ ποίαν; Τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς. Ὥστε καὶ κατὰ τοῦτο οἱ διακόψαντές με κ. συμπολιτευόμενοι συνάδελφοι δὲν εἶχον δίκαιον, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἀπὸ χθὲς διενεμήθη ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ἀφοῦ καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν διενεμήθη εἰς τοὺς ἀντιπολιτευομένους Βουλευτὰς, ὡς ἀντιλαμβανόμεθα νῦν.

§35ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἄρθρου τούτου ἐθεωρήθη πρόσφορον ἐνταῦθα νὰ γείνῃ λόγος περὶ προθέσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα αὐξήσῃ τὴν κειμένην φορολογίαν· μετὰ πολλῆς δὲ τῆς περισκέψεως, ἀλλὰ καὶ πολλῆς ἐπιτηδειότητος, ἐῤῥίφθη ἡ τοιαύτη κατηγορία, διότι βεβαίως, ἂν ὁ λόγος παρετείνετο περισσότερον ἐπὶ τοῦ θέματος, θὰ ἦτο ἐπικίνδυνος ἡ θέσις τοῦ ἀναλαμβάνοντος νὰ ἀποδείξῃ τὴν τοιαύτην ἐπιβάρυνσιν τῆς φορολογίας. Ἂν οἱ προαγορεύσαντες ἤθελον ἁπλῶς ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῶν πινάκων, οἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν, ὧν ὁ ἀνακεφαλαιωτικὸς περιέχει πάσας τὰς ἀναγκαιούσας πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ταύτην τὴν στιγμὴν συζητοῦμεν, πληροφορίας, ἤθελον ἴδει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πολὺ ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ αὐξάνῃ τὴν φορολογίαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀπεναντίας περιέχει ἀνακούφισιν ἐν συνόλῳ... (γέλωτες ἐν τῇ ἀριστερᾷ). Οἱ Κύριοι συνειθίζουσι νὰ γελῶσι, μόλις ἀκούσωσί τι, τὸ ὁποῖον δὲν τοῖς ἀρέσκει· ἀλλὰ θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ ἀναμείνωσι, διότι ἄλλως τρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ γελάσωσιν ἄλλοι ἔπειτα, καὶ τοῦτο εἶναι πάντοτε χειρότερον δι’ αὐτούς. Ἐὰν λάβητε ἀνὰ χεῖρας τὸν ἀνακεφαλαιωτικὸν πίνακα, θέλετε ἴδει, ὅτι ἐν συνόλῳ οἱ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἔμμεσοι φόροι ἀναβαίνουσιν εἰς δραχ. 4,923,731, δηλαδὴ εἰς στρογγύλον ἀριθμὸν 5,000,000. Οὗτοι οἱ φόροι καταργοῦνται,—κέρδος ἀναμφίλεκτον,—ἀφοῦ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου καταργεῖ τοὺς δημοτικοὺς δασμούς. Παρακαλῶ νὰ μεταβῶσιν οἱ ἔχοντες τὸν πίνακα ἀνὰ χεῖρας εἰς τὴν στήλην τὴν δεικνύουσαν τὰ ἐπιβαλλόμενα κατὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 τοῦ νομοσχεδίου πρόσθετα ποσοστά. Ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐν ὅλῳ τὰ ποσοστὰ ταῦτα ἀναβαίνουσιν εἰς δρ. 1,291,166, ἐπὶ τοῦ σίτου 2,187,171, ἤτοι τὸ ὅλον 3,478,277. Μεταξὺ 3,478,277 καὶ 4,923,731 ὑπάρχει διαφορὰ ἐπὶ πλέον ἢ ἐπὶ ἔλαττον; (διάλογοι). Δὲν μὲ διέφυγε ἓν ποσὸν, τὸ ὁποῖον προστιθέμενον φέρει εἰς τὴν ἰσότητα τῆς φορολογίας καὶ κατὰ τὸ εἰσαγόμενον σύστημα καὶ κατὰ τὸ παλαιὸν, τὸ ποσὸν τὸ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς ἀναφερόμενον δρ. 1,957,000 λόγῳ τοῦ ἐν ἄρθρῳ 2 ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων δασμοῦ 2½ ἑκατοστῶν. Δὲν εἶναι δὲ ἀνακριβὴς καὶ ἡ σημείωσις ἡ ἐν τῇ ἐκθέσει δραχμῶν 923,332 λόγῳ τῶν δύο δεκατημορίων οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων, διότι τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰσπράξεων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λογαριασμῶν τοῦ γραφείου τοῦ Λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, λογαριασμῶν οἵτινες δεικνύουσι τὰ εἰσπραττόμενα ἐτησίως ἐκ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων· ἡ εἴσπραξις δὲ μόνη ἐνδιαφέρει ἡμᾶς καὶ οὐχὶ τὰ καθυστερήματα. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς, καίτοι εἴχομεν ὑπ’ ὄψει τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον βλέπετε ἐνταῦθα, καθ’ ὃν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν βεβαιώσεων τὸ ποσὸν ἀνέρχεται εἰς 1,279,400, ἐσημειώσαμεν ἐν τῇ ἐκθέσει μόνον 923,332, ἴσως εἶναι μάλιστα αἱ εἰσπράξεις καὶ κατά τι ὀλιγώτεραι. Ὥστε ἀκριβῶς εἶπον, ὅτι δὲν ἔχομεν αὔξησιν φορολογίας, διότι δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἄξιον τοῦ κόπου νὰ γίνεται λόγος περὶ 100,000 ἢ 130,000 δραχμῶν.

§36ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Εἶναι 500,000.

§37ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι παράδοξος ὁ ἰσχυρισμὸς, ὅτε ἔχετε ἔνθεν μὲν τὸ ποσὸν δραχμῶν 4,923,731, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ ποσὸν δραχμῶν 5,130,000... (διακοπαί). Ἰδοὺ ἡ ἔκθεσις (ἀναγινώσκει): «δασμὸς 2½ ἑκατοστῶν (ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων) δρ. 1,957,000, δασμὸς 5 δεκατημορίων (δημητρ. καρπῶν) δραχ. 2,250,000, δύο δεκατημορίων ἐπὶ τῶν φόρων οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων δρ. 923,332· τὸ ὅλον δρ. 5,130,332.» (διακοπαί). Σᾶς ἐξήγησα πρὸ ὀλίγου, ὅτι τοῦτο τὸ ποσὸν εἶναι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν βεβαιώσεων, ἐνῷ ὁ ἀκριβὴς λογαριασμὸς γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰσπράξεων. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος τῆς διαφορᾶς. Ἔχετε δ’ ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὁ λογαριασμὸς ὁ γενικὸς διὰ τοὺς ἐμμέσους φόρους τοὺς καταργουμένους γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἔτους 1893, ἔτους τὸ ὁποῖον, καθ’ ἃ πολλοὶ τῶν συναδέλφων μοὶ παρετήρησαν, ἰδίως ἐν Πελοποννήσῳ, ἀπέδωκε μικρότερον ποσὸν, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ἰδιαιτέρους, οἵτινες κρατοῦσιν ἰδίως ἐν Πελοποννήσῳ κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους. Ἔχετε προσέτι ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὑπάρχουσι δῆμοι, μὴ ἀναφερόμενοι ἐνταῦθα, οἵτινες κατὰ τὸ 1894 εἰσήγαγον τὴν ἔμμεσον δημοτικὴν φορολογίαν, καὶ ὅτι καὶ τοῦτον τὸν δασμὸν ὀφείλετε νὰ προσθέσητε, ἵνα συναγάγητε ἀκριβέστερον τὸ ποσὸν τῆς καταργουμένης φορολογίας. Ὥστε εἶχον δίκαιον, ὅτε ἔλεγον, ὅτι οὐδεμία αὔξησις φορολογίας ἐπάγεται. Εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ποσοῦ καταργουμένου 5,000,000 περίπου καὶ εἰσαγωγῆς ποσοῦ φορολογίας 5,000,000 περίπου, καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα κατακριθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐπάγον βάρη πρόσθετα. Ἀλλὰ τοῦτο ἐλέχθη διὰ τὸν εἰδικὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπεδίωξαν οἱ ἀγορεύσαντες ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3, νὰ κατακρίνωσι τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων κατὰ δύο δεκατημόρια....

§38ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὰ λέγετε 20%! Τὰ λέγετε 2 δεκατημόρια, διὰ νὰ μὴ κάμουν ἐντύπωσιν.

§39ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἴτε δύο δεκατημόρια εἴπητε, εἴτε 20%, εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό... Εἶπον οἱ Κύριοι, ὅτι ἐξελέχθη ἀκριβῶς ἐπαχθὴς φόρος, ἵνα αὐξηθῇ, ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, καὶ ὅτι δὲν προσέτρεξαν οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου νὰ εὕρωσιν ἀντιστάθμησιν τῆς καταργουμένης φορολογίας εἰς ἄλλο ἔδαφος. Ἀλλ’ ἤθελον παρακαλέσει νὰ ἐπιδείξωσιν οἱ ταῦτα ψέξαντες τοῦ νομοσχεδίου συνάδελφοι τὸ ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἤθελεν εὑρεθῆ ἡ φορολογία ἡ ἀναγκαία πρὸς ἀναπλήρωσιν τῆς καταργουμένης. Σήμερον, ὅπου εὑρίσκονται τὰ πράγματα τὰ ἡμέτερα, αὐξηθέντων τῶν φόρων εἰς τὸ μέγιστον ὅριον, τὸ δυνάμενον νὰ γείνῃ φορητὸν ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπὶ τίνος φόρου ἠθέλετε ἐπιβάλει τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον ἵνα συμπληρώσητε τὸ κενόν;

§40ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Εἰς τὸ ἀλάτι.

§41ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐκλέγει τὸ ἅλας, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅστις ἐκόπτετο πρὸ ὀλίγου ὑπὲρ τοῦ λαοῦ...

§42ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἔπρεπε νὰ ἐξεύρητε οἱονδήποτε ἄλλο φορολογικὸν σύστημα.

§43ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. ... Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἔχει, ὡς νομίζει, ἄφθονον τὸ ἅλας, καὶ θέλει νὰ τὸ φορολογήσητε (ἱλαρότης). Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι, ἐὰν προκαλέσῃ ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ θέματος, μόνη ἡ ψῆφος αὐτοῦ θέλει μείνῃ ὑπὲρ τῆς προτάσεώς του. Ἀλλὰ ποῖον ἄλλον φόρον ἠδυνάμεθα νὰ ἐκλέξωμεν; Τὰ τελωνειακά; Εἶναι γνωστὸν, ὅτι εἰς αὐτὰ ἀπέβλεψεν ὁ εἰσαγαγὼν τὸ νομοσχέδιον, ὅτε τὸ πρῶτον εἰσήγαγεν αὐτὸ κατὰ τὸ 1888, καὶ κατόπιν κατὰ τὸ 1889, καὶ ἔπειτα κατὰ τὸ 1890, ὅτε καὶ συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Ἀλλὰ σήμερον, μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τοῦ περιθωρίου, τὸ ὁποῖον ὑπελείπετο κατὰ τὸ 1891, ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, ἐπιτρέπεται νὰ προσθέσωμεν καὶ ἐλάχιστον ποσὸν εἰς τὰ τελωνειακά; Μόνον σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπετρέπετο νὰ τεθῇ φόρος πρόσθετος εἰς τὰ τελωνειακὰ, ἐφαίνετο ὁ σῖτος, καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δὲν παρέλειψεν ἡ Κυβέρνησις νὰ προτείνῃ τὴν ἐπιβολὴν φόρου. Οὐδεὶς ἄλλος φόρος ὑπελείπετο, ἐφ’ οὗ νὰ προσθέσωμεν τὰ ἀναγκαῖα ποσοστὰ πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ κενοῦ, καὶ κατ’ ἀνάγκην προσέδραμεν ἡ Κυβέρνησις εἰς ἐκεῖνον τὸν φόρον, ὅστις μεταξὺ τῶν δημοσίων φόρων ἔχει κυριώτερον δημοτικὸν χαρακτῆρα, εἰς τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, προσέδραμεν εἰς ἐκεῖνον τὸν φόρον, εἰς τὸν ὁποῖον προστρέχουσιν ἀλλαχοῦ πάντες, ὅσοι ἐπιδιώκουσι τὴν κατάργησιν τοῦ ἐπαχθοῦς δημοτικοῦ δασμοῦ. Εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ ἐπὶ ἔτη συζητεῖται, καὶ ἀγῶνες καταβάλλονται πρὸς τοῦτο, ἀγῶνες προσκρούοντες εἰς πολὺ μεγαλειτέρας δυσκολίας ἢ ὅσον παρ’ ἡμῖν, εἰς τὴν Γαλλίαν σχεδὸν πάντες οἱ γράψαντες ἐπὶ τοῦ θέματος ἀποφαίνονται, ὅτι ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων, ἐπὶ τῆς ἀστικῆς κτήσεως πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ἀντίστοιχος φορολογία, ἥτις θ’ ἀντικαταστήσῃ τὴν καταργουμένην. Τοῦτο τὸ σύστημα ἐκλέγει καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε. Καὶ ἐπὶ τίνων φόρων ἐπιβάλλονται τὰ ποσοστὰ ταῦτα τὰ πρόσθετα; ἐπὶ φόρων ἀφορήτων; τοῦτο, μόνον ὅταν δὲν ἔχωμεν ἐξετάσει τί γίνεται ἀλλαχοῦ, δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν· διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἐν Ἑλλάδι προκαλεῖ, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι ἄμεσοι φόροι, ἴσως περισσότερον ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ὁ τῶν οἰκοδομῶν, προκαλεῖ παράπονα· ἀλλ’ ὁποῖοι εἶναι οἱ ὅροι τῶν φόρων τούτων; Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἀνοίξητε τὰ κείμενα, ἵνα ἴδητε, ὅτι εἶναι τόσον ἐλαφροὶ, ὅσον εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ἐπικράτειαν. Ἂς λάβωμεν τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν. Κατὰ τὸν νόμον τὸν τελευταῖον, ὅστις ἔδωκεν εἰς αὐτὸν χαρακτῆρα προοδευτικὸν, κατὰ τὸν νόμον ͵ΒΟΕʹ τοῦ 1892, ἐπὶ οἰκοδομῶν ἀποφερουσῶν ἐνοίκιον μέχρι 1000 δραχμῶν ὁ φόρος εἶναι 5%, ἐπὶ οἰκοδομῶν ἀποφερουσῶν ἐνοίκιον 1000 μέχρι 3,000 δρ. 6%, ἐπὶ οἰκοδομῶν ἀποφερουσῶν ἐνοίκιον 3,000 μέχρις 8,000 7%, καὶ ἐπὶ οἰκοδομῶν ἀποφερουσῶν ἐνοίκιον ἄνω τῶν 8,000 εἶναι 8%. Καὶ μοὶ λέγετε, ὅτι ὁ φόρος οὗτος εἶναι ἐπαχθής! Καὶ ποῖος ἄλλος τῶν κειμένων φόρων καταβαίνει εἰς τόσῳ μικρὸν ὅρον;

§44ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχουν καὶ πρόσθετα.

§45ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ ταῦτα ποῦ μᾶς ἄγουσι;

§46ΡΑΛΛΗΣ. Παραβάλλετε φόρον οἰκοδομῶν τὸν ἐν Ἑλλάδι ἰσχύοντα, χωρὶς νὰ λαμβάνητε ὑπ’ ὄψιν τὰ ἄλλα φορολογικὰ βάρη.

§47ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, προκειμένου περὶ οἰκιῶν, τὰ βάρη εἶναι ἀνήκουστα, ὅτι ἐκτὸς τοῦ φόρου τοῦ ἐπὶ τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας ὑπάρχει ὁ φόρος τῶν παραθύρων καὶ θυρῶν, ὅτι ὑπάρχει ὁ φόρος τῶν ἐπίπλων, ὅτι ὑπάρχει φόρος τῶν ἐνοικίων, καὶ ἀφίνω τοὺς ἄλλους φόρους τοὺς παρακολουθηματικούς, τῆς πολυτελείας...

§48ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ἐν πτωχεύσει τὰ Κράτη ἐκεῖνα;

§49ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶναι σπουδαία τοιαύτη συζήτησις. Ὑπάρχουσι χῶραι ἐν Εὐρώπῃ, ἐν αἷς ἡ φορολογία αὕτη ἡ πολυσύνθετος, ἡ ἀντιστοιχοῦσα πρὸς τὸν ἡμέτερον φόρον τὸν ἑνιαῖον, φθάνει εἰς 45%, ἐν δὲ τῇ ἐπιτροπῇ ἐνθυμοῦμαι τὴν παρατήρησιν τοῦ συναδέλφου ἡμῶν κ. Σκουλούδη, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐν Ἀγγλίᾳ εἰς τοιοῦτον σημεῖον φθάνει ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν, ὥστε πολλάκις ἐνοικιάζονται αἱ οἰκίαι ἀντὶ πάσης ἄλλης πληρωμῆς ἐνοικίου ἐπὶ μόνῃ τῇ ὑποχρεώσει νὰ καταβάλλῃ ὁ ἐνοικιαστὴς τὸν φόρον εἰς τὸ Δημόσιον. Καὶ ἔρχεσθε καὶ ἐξεγείρεσθε ἐνταῦθα διὰ τὸν φόρον τὸν ὑφιστάμενον ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν! Ὁ φόρος οὗτος βεβαίως εἶναι μέτριος, — θὰ ἦτο καλὸν ἴσως νὰ μὴ ὑπῆρχεν, ἀλλά, προκειμένου περὶ εἰσφορᾶς ἐπιβαλλομένης πρὸς πραγματοποίησιν δαπανῶν ἀναγκαίων, ὁ φόρος οὗτος εἶναι μέτριος. Ἐπιζητήσατε ἄλλο τι, ἐπιδιώξατε τὴν διόρθωσιν αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐφαρμογήν, ἀλλὰ μὴ λέγετε ὅτι ὁ φόρος εἶναι βαρύς· διορθώσατε τὰ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ. Ἐλέχθη ὅτι κυρίως αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεὺς καταβάλλουσι τὸ κεφάλαιον τοῦ φόρου τούτου, ἀλλ’ ἡ παρατήρησις δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνηται μόνον ἐν τῇ σημερινῇ ταύτῃ περιπτώσει, ἡ παρατήρησις ἀληθεύει γενικῶς. Αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεύς, αἱ δύο μεγαλοπόλεις τῆς Ἑλλάδος, ἔχουσιν ὡς τοιαῦται καὶ πολὺ μεγαλείτερα τὰ κέρδη ἐκ τῶν οἰκοδομῶν, ἀπολαμβάνουσι δὲ καὶ ἔτι περισσότερα ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἐνταῦθα κεῖται ἡ πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἄρα δίκαιον καὶ νὰ πληρόνωσι τὸ μεγαλείτερον μέρος τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν. Ἐν τῇ ἐξετάσει τῆς ἐπιβαρύνσεως, ἥτις κατὰ τοὺς ἐπικριτὰς τοῦ νομοσχεδίου ἐπάγεται εἰς τὸ Κράτος διὰ τοῦ νέου συστήματος, θέλω παρακαλέσει αὐτοὺς νὰ μελετήσωσι τὸν πίνακα τὸν ἀναγράφοντα τὰ ἀποτελέσματα κατὰ νομούς, διότι θέλουσιν ἐκεῖ ἰδεῖ σαφέστερον ἔτι ποία εἶναι ἡ ἀνακούφισις ἡ ἐπαγομένη ἐκ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ ἐπαχθοῦς δημοτικοῦ δασμοῦ διὰ προσθέτου φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. Ἂν ἐξαιρέσητε τοὺς νομοὺς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, Λακωνίας καὶ Ἀρκαδίας, εἰς πάντας τοὺς ἄλλους νομοὺς τὰ πρόσθετα ποσοστὰ εἶναι πολὺ κατώτερα τῶν καταργουμένων ἐμμέσων δημοτικῶν φόρων. Μόνον εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἀπέναντι τῶν καταργουμένων 134,000 ἔχομεν φορολογίαν νέαν 190 χιλιάδων δραχ. Ἐν Λακωνίᾳ ἀντὶ 88,000 ἔχομεν 148,000, ἐν Ἀρκαδίᾳ ἀντὶ 136,000 ἔχομεν 183.000. Εἰς πάντας τοὺς ἄλλους νομοὺς τὸ ποσὸν τὸ ζητούμενον παρὰ τῶν φορολογουμένων εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ καταργουμένου εἶναι πολὺ κατώτερον τοῦ καταργουμένου. Πᾶσα ἡ μεσόγειος Πελοπόννησος εὐεργετεῖται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου.

§50ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Τῆς Ἀττικῆς ἡ σύγκρισις;

§51ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πληρόνει εἰς ἐμμέσους φόρους δραχ. 1,945,000, καὶ ἐπιβαρύνεται διὰ τῶν προσθέτων φόρων οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων κατὰ 886,000. Τὴν διαφορὰν τὴν βλέπετε, εἶναι 1,100,000· ἀνακουφίζεται ὁ νομὸς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, διότι, ἀφοῦ κατηργήθη φόρος 1,945,000...

§52ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν καταργεῖται. Αὐτὰ θὰ τὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τὸ τελωνεῖον. Σήμερον οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πληρόνουν τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν τῶν 2½% ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων τῶν εἰσαγομένων. Λοιπὸν τὸ 1,945,000 θὰ τὸ πληρόνῃ τώρα καὶ εἰς τὸ μέλλον.

§53ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι βεβαίως.

§54ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ σᾶς κάμωμεν τὸν λογαριασμὸν μὲ τοὺς ἀριθμοὺς, καὶ θὰ πεισθῆτε.

§55ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο, ὅπερ λέγω, εἶναι τὸ βέβαιον, καὶ εἰς ἀπόδειξιν τούτου ἔχετε τὴν ἀπόδοσιν· διότι ἀναγκάζεται τὸ Κράτος νὰ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς δήμους, κατὰ τὴν προτελευταίαν στήλην τοῦ πίνακος, 1,345,353 ...

§56ΡΑΛΛΗΣ. Τὰς ὁποίας λαμβάνει πότε;

§57ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰς ὁποίας δὲν λαμβάνει ὅλας· διότι, ἐὰν προσθέσητε καὶ τὰ 2½%, τὰ ὁποῖα εἰσπράττει ἐκ τοῦ φόρου τῶν εἰσαγομένων ἐν τοῖς τελωνείοις, δὲν φθάνετε νὰ καλύψητε τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν προβῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, θέλετε ἴδει, ὅτι τὸ Κράτος ἐξέρχεται ζημιωμένον ἐκ τῆς οἰκονομίας τοῦ νομοσχεδίου ἄνω τῶν 500,000 δραχμῶν.

§58ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχετε τὸν ἀνακεφαλαιωτικὸν πίνακα, κατὰ τὸν ὁποῖον ἔχετε 300,000 δραχμάς.

§59ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν καταλαμβάνω. Ἐδῶ βλέπετε ὅτι ἔχομεν ἐμμέσους φόρους 1,945,000, ἔχετε δὲ φόρον οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων ἐκ ποσοστῶν 886,000.

§60ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ δύο ἑκατομμύρια περίπου.

§61ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Δῆμος Ἀθηναίων, ἔμμεσος φόρος 1,105,000, εἰσφοραὶ 323,053· πρόσθετα ποσοστὰ οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων 460,918, σίτου 114,355, τὸ ὅλον 575,273. Ἀποδίδονται δὲ 781,947. Ἀναγκάζεται τὸ Κράτος, μετὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοτικῶν αὐτῶν φόρων καὶ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων πᾶσαν τὴν διαφορὰν, πᾶσαν τὴν διαφορὰν τῶν καταργουμένων ἐμμέσων φόρων καὶ εἰσφορῶν, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ὑποβεβλημένος ὁ δῆμος Ἀθηναίων.

§62ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ τὸν συμψηφισμὸν τῆς καταβαλλομένης σήμερον εἰσφορᾶς καὶ τῆς εἰσφορᾶς διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, εἰπέτε μοι, τίνα θὰ ἦναι τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποδίδωνται εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων;

§63ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἁπλούστατον· τοῦτο λέγουσιν οἱ πίνακες. Ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων εἰσπράττει ὁ δῆμος Ἀθηναίων, κατὰ τὸ 1893 δηλαδὴ, 1,105,000, εἶχεν εἰσφορὰς δραχ. 323,053, ἑπομένως μένει διαφορὰ μεταξὺ εἰσπράξεως καὶ εἰσφορᾶς δρ. 781,947. Παρατηρήσατε τὴν τελευταίαν στήλην· ἀποδίδονται ἀκριβῶς 781,947, διότι ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον ἠθέλησε μηδὲ λεπτὸν νὰ στερηθῇ ὁ δῆμος, ὅστις ἐκ τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τῶν ἐμμέσων φόρων, τοὺς ὁποίους εἰσπράττει, καὶ τῶν εἰσφορῶν, τὰς ὁποίας ἀποδίδει, ἐστερήθη ποσοῦ ὡρισμένου, καὶ ἀπέδωκεν ἅπαν τὸ ποσὸν τοῦτο.

§64ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἂν εἰσπράξητε ἓν ἑκατομμύριον;

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ Κράτος εἶναι ὑπόχρεων νὰ ἀποδίδῃ τὸ ποσὸν τοῦτο· πᾶσα ζημία εἶναι δι’ αὐτὸ, πᾶν κέρδος ἐκ τῆς προσαυξήσεως ταύτης εἶναι δι’ αὐτὸ, ἀλλ’ ἵνα φθάσῃ νὰ καλύψῃ τὴν διαφορὰν, ἥτις ἀμέσως σήμερον παρουσιάζεται, τοῦ ἡμίσεως, ὡς εἶπον, ἑκατομμυρίου, θέλουσι βεβαίως παρέλθει ἔτη τινά. Καὶ μὴ νομίζετε, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ λέγωμεν ὅτι ἔχουσι τοιαῦτα, ὁποῖα ἀναγράφονται, εἰσοδήματα οἱ δῆμοι. Ἀκριβῶς κατὰ τὸ 1893, καθ’ ὃ ὑπολογίζεται τὸ ποσὸν τοῦ ἐμμέσου δημοτικοῦ φόρου, γνωρίζετε πάντες, ὅτι ὁ δῆμος ἐζημιώθη ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως ἄνω τῶν 200,000 δραχμῶν. Γνωρίζετε δὲ, ὅτι αἱ τοιαῦται ζημίαι εἶναι δυστυχῶς συνήθεις ἀνὰ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα, ὅτι οἱ ἐνοικιασταὶ οὐδέποτε καὶ οὐδαμοῦ ἐν Ἑλλάδι ὑπῆρξαν χρηστοὶ διαχειρισταὶ τῶν φόρων, ὅτι οἱ ἐνοικιασταὶ πολλάκις κατώρθωσαν, εἴτε διὰ πραγματικὰς ζημίας εἴτε διὰ μὴ πραγματικὰς, νὰ μὴ ἀποδώσωσι τὸ ὅλον εἰς τοὺς δήμους. Γνωρίζετε ὅτι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, χαριζόμενα εἴτε εἰς ἀληθῆ δυστυχίαν τοῦ ἐνοικιαστοῦ, εἴτε ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς πλαστὰς παραστάσεις, ἀπέδωκαν πολλάκις ἐκεῖνο, ὅπερ δὲν ὤφειλον νὰ ἀποδώσωσιν εἰς τὸν ἐνοικιαστήν. Σήμερον, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, οἱ δῆμοι ἔχουσι ταμεῖον τὸ Δημόσιον, καὶ ἐκ τοῦ ταμείου τούτου ἀνελλιπῶς θέλουσι λαμβάνει πάντα τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα καταλογίζονται ὑπὲρ αὐτῶν ὡς ὀφειλόμενα μετὰ τὴν κατάργησιν εἰσφορῶν καὶ δασμῶν. Ἀλλ’ αἱ διακοπαὶ μὲ ἔφεραν εἰς παρέκκλισιν ἐκ τοῦ θέματος, διότι σκοπός μου ἦτο νὰ ὁμιλήσω περὶ μόνου τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. Εἶπον οἱ Κύριοι, ὅτι σήμερον, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὰ ἐνοίκια εἶναι ὑποτετιμημένα, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐν Σύρῳ ἰδίως αἱ οἰκίαι μένουσι καὶ ἀκατοίκητοι ἐνίοτε, δι’ ἔλλειψιν ὑλικῆς εὐμαρείας, σήμερον ἐρχόμεθα νὰ αὐξήσωμεν τὸν φόρον. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἐπιχείρημα, τὸ δυνάμενον νὰ συναχθῇ ἐκ τοῦ ὅτι τὰ ἐνοίκια εἶναι ἠλαττωμένα; Μήπως ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν δὲν ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου; Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ συνταχθῶσιν οἱ κατάλογοι τῆς πενταετίας, ἢ καὶ κατ’ ἔτος, ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, οἱ ἔχοντες τὰς οἰκίας αὑτῶν ἀνενοικιάστους ἢ ὑποτετιμημένως ἐνοικιασμένας δύνανται νὰ ὑποβάλωσι τὰς ἐνστάσεις αὑτῶν, καὶ αἱ ἐνστάσεις ἀποδεικνυόμεναι βεβαίως θέλουσι γείνῃ δεκταί, καὶ θέλει ἐλαττωθῇ ὁ φόρος, ἢ θέλει ἀποσβεσθῆ, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ οἰκία μένει ἀληθῶς ἀκατοίκητος. Εἶναι προφανὲς ἄρα, ὅτι τὸ σημεῖον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ τὰς πλείονας παρατηρήσεις, τὸ ὁποῖον κεντᾷ βεβαίως παντὸς σκεπτομένου περὶ τῶν ζητημάτων τούτων τὴν φροντίδα, τὸ σημεῖον τῆς ἐπιβολῆς νέων φόρων ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων δὲν περιέχει τι τὸ βαρὺ καὶ ἀφόρητον, ὅτι καταργεῖται ἐπαχθεστάτη φορολογία, ἀντικαθιστωμένη ὑπὸ νέας φορολογίας, ἥτις εἶναι μὲν καὶ αὕτη ἐπαισθητὴ εἰς τοὺς φορολογουμένους, ἀλλ’ οὐδὲν τὸ ὑπερβάλλον ἐπιτίθησι βάρος ἐπὶ τῶν φορολογουμένων. Ἐπὶ τῆς Σύρου, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο ἤδη λόγος, παρακαλῶ νὰ ἐξετάσωμεν ποῖον εἶναι ἐν συνόλῳ τὸ βάρος τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς τὰς οἰκίας καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα, διὰ νὰ κριθῇ, ἂν καὶ ἐκεῖ, ὅπου αἱ περιστάσεις εἶναι χείρονες, τὸ πρᾶγμα ἦναι ἄξιον πολλῆς συζητήσεως (ἀναγινώσκει): Νομὸς Κυκλάδων. Δῆμος Ἑρμουπόλεως. Καταργεῖται ἔμμεσος φόρος δρ. 231,000, ἐπιβάλλονται πρόσθετα ποσοστὰ οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων δραχ. 103,000. Ὁλόκληρος δὲ ὁ νομὸς ἐπιβαρύνεται ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων διὰ δραχμῶν 122,000. Ἐρωτῶ, τί βάρος εἶναι τοῦτο εἰς πόλιν 30,000 ψυχῶν, οἵα ἡ Ἑρμούπολις, πόλιν σπουδαίαν ἐμπορικήν; εἶναι ἀφόρητον βάρος, ἐπιτιθέμενον συλλήβδην ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων 130,000 δραχμῶν; Οὐδεὶς βεβαίως εἶναι δυνατὸν νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι εἰς τοιαύτην ἔκπτωσιν περιῆλθεν ἡ Σῦρος, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ προσφέρῃ 130,000 δραχμὰς, πόλις ἐκ τῆς ὁποίας ἀφαιρεῖται κατὰ τὸ πλεῖστον δασμὸς 230 χιλιάδων δραχ. Πᾶς ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας ἢ πόλεως βεβαίως ὀφείλει νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ προνοήσῃ ἐλαττώσεις ὅσῳ τὸ δυνατὸν περισσοτέρας τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς τοὺς συμπολίτας αὑτοῦ βαρῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχουσιν οἱ εἰλικρινῶς σκεπτόμενοι καὶ ὑποβάλλοντες παρατηρήσεις καὶ ζητοῦντες τὴν τροποποίησιν μερικῶν τινων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι ἕνεκα τῶν λεπτομερειῶν τούτων πρέπει νὰ καταψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι καθ’ ἑαυτὸ εὐεργετικόν, διότι δὲν εἰσάγει μὲν βάρη φορολογικὰ πρόσθετα, ἐπιφέρει δὲ τὰς ἀνακουφιστικὰς μεταβολάς, περὶ ὧν θέλομεν συζητήσει κατόπιν· τὸ νομοσχέδιον εἰδικῶς δὲν ἐπιβάλλει βάρος ὑπέρογκον, ὅτε ἐπιβάλλει δύο δεκατημόρια ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων.

§66ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καταθέσῃ πίνακα, περιέχοντα τὰς καθυστερήσεις τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων εἰς τὰς πόλεις, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὰς πόλεις Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Πατρῶν κτλ. ἤτοι τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, καὶ, ἂν ᾖναι δυνατὸν, νὰ μνημονεύωνται καὶ τὰ ὀνόματα τῶν καθυστερούντων. Τοῦτο θέλει συντελέσει νὰ κρίνωμεν καὶ ἀποφασίσωμεν, ἂν πρέπῃ νὰ ἐπιβάλωμεν νέους φόρους, ἢ πρέπῃ νὰ φροντίσωμεν νὰ εἰσπράττηται ὁ φόρος ἀνελλιπῶς καὶ παρ’ ὅλων τῶν φορολογουμένων, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι περιττὸν νὰ προσθέσωμεν νέους φόρους.

§67ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὁ ἐκ Μεγαρίδος ἀξιότιμος συνάδελφος, καταλιπὼν τὸ πενιχρὸν ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου ἐξ εὐτυχῶν περιστάσεων, φρονεῖ ὅτι οἱ φόροι, οἱ διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου ἐπιβαλλόμενοι, οὐ μόνον δὲν εἶναι ἐπαχθεῖς καὶ ἀφόρητοι, ἀλλ’ εἶναι καὶ εὐεργετικοί. Ἐπεκαλέσθη δὲ — καὶ συνήθως ἐπικαλοῦνται πάντες οἱ Ὑπουργοὶ ἡμῶν—τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα καὶ τὰς περιστάσεις τῶν ξένων ἐθνῶν. Ἠθέλομεν λογισθῆ εὐτυχεῖς, ἂν μὴ ἀπεμιμούμεθα τὰ ξένα ἤθη. Μέχρι τῆς Μεσοβασιλείας ἐζῶμεν ἐν ἀρτίᾳ οἰκονομίᾳ, ἐν πατριωτισμῷ καὶ ἐν οἰκογενειακῇ ἀρετῇ. Ἀφ’ ὅτου ὅμως ἠρξάμεθα νομίζοντες ὅτι πρέπει νὰ ἐπεκταθῶμεν καὶ μετεβάλομεν τὴν προτέραν κατάστασίν μας καὶ τὰ πάτρια ἤθη, διεφθάρημεν. Ἀπωλέσαμεν τὸν πατριωτισμὸν, ἀπωλέσαμεν τὸν οἰκογενειακὸν βίον, διότι εἰσηγάγομεν πολυτέλειαν καὶ ἐν γένει εὐρωπαϊκὴν διαφθορὰν ἐν τῷ τόπῳ, ἥτις ἐπηύξησε τὰς ἀνάγκας καὶ μᾶς κατέστησε δυστυχεῖς. Παραβάλλουσι τὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς φορολογίας μὲ τὴν τῶν ἄλλων ἐθνῶν. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς, ὅτι εἰς ἄλλα ἔθνη, ὡς παραδείγματος χάριν ἐν Γαλλίᾳ, ἡ δραχμὴ εἶναι εἰς τὸ ἄρτιον, ἤτοι ἐξισοῦται τὸ νόμιμον μὲ τὸ ἀληθὲς νόμισμα, ἐν ᾧ ἐν Ἑλλάδι εἶναι εἰς τὸ ἥμισυ, λησμονεῖ ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει βιομηχανία ἀφορολόγητος, ἐργασία, πραγματικὴ περιουσία καὶ δικαία διοίκησις, καὶ πάντες ἐκεῖ εὐποροῦσι. Θεωρεῖ τὴν ζητουμένην φοροδοσίαν μὴ ἐπαχθῆ καὶ συμφέρουσαν τῷ ἔθνει. Ἐκ τοῦ ἑαυτοῦ του, ζῶντος νῦν ἐν εὐπορίᾳ ἀκόπῳ, κρίνει τοὺς δυστυχεῖς Ἕλληνας εὐπόρους καὶ δυναμένους νὰ βαστάσωσι καὶ νέους φόρους, ἐν ᾧ ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ζῶμεν δυστυχῶς ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεγαρίδος νὰ ὑποβάλλῃ τοιαύτας σκέψεις καὶ ν’ ἀποδέχηται τὸ ἐπαχθέστατον τοῦτον νομοθέτημα ὡς εὐεργετικώτατον εἰς τὸν λαὸν, διὰ τοῦ ὁποίου μάλιστα δύο μόνον τάξεις φορολογοῦνται, ἤτοι ἡ τάξις τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ ἡ τάξις τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἀνέφερε φορολογίαν ξένων ἐθνῶν ὁ κ. Βουλευτὴς, λησμονήσας ὅτι ἐν Εὐρώπῃ ἡ ἀξία τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐν γένει ἡ περιουσία εἶναι ἀκεραία, ὅτι ἕκαστος πῆχυς ἀκινήτου τιμᾶται ἀντὶ δύο καὶ τριῶν χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ὁ ἰδιοκτήτης ἐν πάσῃ στιγμῇ δύναται νὰ πωλήσῃ καὶ νὰ λάβῃ τὴν ἀξίαν τοῦ κτήματός του, ἢ ὑποθηκεύσῃ τοῦτο, πρὸς θεραπείαν ἄμεσον τῶν ἐμπορικῶν καὶ πασῶν τῶν ἀναγκῶν του, ἐν ᾧ ἐνταῦθα οὔτε νὰ ὑποθηκεύσῃ τὴν περιουσίαν του ὁ ἰδιοκτήτης εὑρίσκει, οὔτε εὐκόλως νὰ ἐκποιήσῃ ταύτην πρὸς ἐξοικονόμησιν τῶν ἀναγκῶν του, οὔτε ἐργασία καὶ παραγωγὸς βιομηχανία ὑπάρχει. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος εἰς τοὺς ὑπολογισμούς του, ὅτι ἐπιβάλλεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος 2½% φοροδοσία. Τί γίνεται τὸ πλέον τοῦτο, ἤτοι τὸ περίσσευμα τοῦ ½%; Δὲν χρησιμεύει πρὸς θεραπείαν τῶν καταργουμένων φόρων; Λέγει: «δείξατέ μοι οἰκονομίας, καὶ νὰ μὴ ἐπιβάλω τοιούτους φόρους.» Νὰ σᾶς δείξω, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Μεγαρίδος, τοιαύτας οἰκονομίας, τὰς ὁποίας γνωρίζετε, ἀλλὰ δὲν θέλετε νὰ ἐκτελέσητε. Ἔχετε προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἐν αὐτῷ ἀναγράφετε ἔξοδα δι’ ἱππονομήν, φρονοῦντες ὅτι ἔφιπποι πλέουσιν ἐν τῇ θαλάσσῃ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ· καταργήσατε τὸ κονδύλιον. Ἔχετε τοὺς ἀργομίσθους· καταργήσατέ τους. Ἔχετε τὰ κεκρυμμένα κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ· διαθέσατέ τα πρὸς συμπλήρωσιν παντὸς ἐλλείμματος. Ἀνοίξατε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1891, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Μεγαρίδος, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐτέθη κονδύλιον 500,000 δραχμῶν διὰ τὴν διάδοσιν τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Ἰδοὺ φοβερὰ σπατάλη. Ἀνοίξατε τοὺς προϋπολογισμοὺς ὅλων τῶν Ὑπουργείων, καὶ θὰ ἴδητε ὅτι προϋπολογίζεται δαπάνη π. χ. δι’ ἑκατὸν ὑπαλλήλους, καὶ δαπανᾶται τὸ ἥμισυ τῆς δαπάνης αὐτῆς. Τί γίνεται τὸ ἕτερον ἥμισυ; Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς ὃν καθορίζονται παραδείγματος χάριν εἴκοσι θέσεις ἀντισυνταγματαρχῶν, ὑπάρχουσι δὲ μόνον 10· ἔχετε τὸ κονδύλιον ὁλόκληρον, ἀλλὰ δὲν συμπληροῦτε τὰς θέσεις, καὶ σπαταλᾶτε τὸ ἕτερον ἥμισυ εἰς ἀργομίσθους. Θέλετε νὰ εὕρητε πόρους; Ἔχετε. Καταργήσατε τὸ φοβερὸν σύστημα τῶν ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων, αἵτινες περιέχουσι κεκρυμμένον πᾶν ἀδίκημα τῆς διοικήσεως. Τιμίαν διαχείρισιν θέλει ἡ Ἑλλὰς καὶ δικαιοσύνην, καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἶναι Κράτος, δυνάμενον νὰ πληρώσῃ τὰ χρέη του καὶ ἐν γένει πᾶσαν ὑποχρέωσίν του. Ἐπὶ τέλους ἀπευθύνομαι πρὸς Ἕλληνας Βουλευτάς. Σκεφθῆτε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς πατρίδας σας θὰ ἴδητε τοὺς ἐκλογεῖς σας, πρὸς οὓς δὲν θὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε — καὶ τῷ ὄντι εἶναι ψεῦδος — ὅτι ἐπράξατε τὸ καθῆκόν σας, ἐὰν ψηφίσητε αὐτὰ τὰ βάρη, ἅτινα θὰ ἐπιπέσωσιν εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι πένονται, στερούμενοι τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Ἐπαναλαμβάνω παρακαλῶν ὑμᾶς ἐν ὀνόματι τῆς πατρίδος, μὴ ψηφίσητε τοιοῦτον ἀσυνείδητον νομοθέτημα, τοιοῦτον ἀνίερον νομοσχέδιον, καταστρέφον τὸν τόπον, καταστρέφον τὸν λαόν. Μὴ ἀκούσητε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι αὐτὸς οὐδέποτε ὑπῆρξεν οἰκογενειάρχης, οὔτε ἠσθάνθη στενοχωρίαν τινὰ, δὲν ἐπλήρωσε ποτὲ ἰατρὸν, δὲν ἐπλήρωσε μαμμὴν, (ἱλαρότης) ἢ ἱερέα, δὲν ὑπῆρξεν ἰδιοκτήτης καὶ συνεπῶς δὲν ἐπλήρωσε φόρον οἰκοδομῶν, δὲν ὑπῆρξεν ἐπιτηδευματίας καὶ δὲν ἐπλήρωσε φόρον ἐπιτηδεύματος. Ἄλλοι τῷ παρέχουσι τὰ πρὸς συντήρησίν του. Ἂς παρουσιάσῃ ἓν διπλότυπον πληρωμῆς οἱουδήποτε φόρου, καὶ τότε οὐ μόνον τοὺς φόρους τούτους ψηφίσατε, ἀλλὰ καὶ διπλασίους. Ὅθεν καὶ αὖθις σᾶς ἐξορκίζω, καταψηφίσατε τὸ συζητούμενον νομοθέτημα, χάριν τοῦ λαοῦ καὶ ὑμῶν αὐτῶν.

§68ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§69Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ κύριοι Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠθέλησαν ν’ ἀποδώσωσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅλως ἀντίθετον σκοπὸν τοῦ δι’ αὐτοῦ ἐπιδιωκομένου· διότι ὁ μόνος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἀνακούφισις τῶν δήμων καὶ τῶν δημοτῶν, ἀνακούφισις τῶν δημοτῶν ἄνευ ζημίας τῶν δημοτικῶν ταμείων, ἀνακούφισις τῶν δήμων καὶ τῶν δημοτῶν, ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἄλλως, ἀναλώμασι τοῦ δημοσίου ταμείου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος, κατὰ τὸ σύνηθες αὐτῷ, ἰσχυρίσθη ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ὁ ἐπαγγελλόμενος, ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἔμμεσος κάλυψις ἐλλείμματος, ὅτι εἶναι φενάκη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐῤῥίφθη ἐνταῦθα, ἵνα μὴ ψηφισθῇ. Τοῦτο ὑπεστήριζον οἱ κύριοι Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἕως προχθές, διότι ἐνόμιζον ὅτι δὲν ἤθελον διαψευσθῆ οὕτω ταχέως οἱ ἰσχυρισμοὶ αὐτῶν ὑπὸ τῶν πραγμάτων. Εἶπον εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτε αὐτὸς καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἐζήτουν κατ’ ἐπίφασιν τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι προσεχῶς θὰ ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον, αὐτοῦ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ τρεπομένων πρὸς τὸν στῦλον ἐκεῖνον, ἀκριβῶς δὲ τοῦτο συνέβη, καὶ εἴδομεν τὸν κ. Βουλευτὴν τρεπόμενον πρὸς τὸν στῦλον ἐκεῖνον, τοῦ νομοσχεδίου ψηφιζομένου.

§70ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ὅμως μένομεν ἐνταῦθα.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη, ἵνα ψηφισθῇ, τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη, ἵνα καταῤῥίψῃ τὰ χαρακώματα τῶν δήμων, ἵνα ἀποκαταστήσῃ τὴν ἐλευθέραν αὐτῶν ἐπικοινωνίαν πρὸς ἀλλήλους, ἐφ’ ὅσον μὲν τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον, καὶ ἐπὶ θυσίᾳ τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ὅσον εἶναι δυνατὸν ἐλάσσονι τοῦ Δημοσίου θυσίᾳ. Τίς ἡ θυσία τοῦ Δημοσίου; Καὶ περὶ τούτου ἠκούσαμεν μακρὰς συζητήσεις καὶ ἀντελήφθημεν τῶν προσπαθειῶν τῶν ἐπιτηδείων μεταξὺ τῶν καθημένων εἰς τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα, ὅπως φέρωσι σύγχυσιν. Ἀλλὰ σύγχυσις δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἐπὶ θέματος ἀριθμητικοῦ ἁπλουστάτου. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ ὡς ἔχει, ποία ἐκ τούτου θὰ ἐπενεχθῇ μεταβολὴ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1895; Τοῦτο εἶναι τὸ πρόβλημα. Ἔχω ἐνταῦθα τὸν πίνακα,— διότι ἐργάζομαι ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ,— ἔχω τὴν δήλωσιν ἑτοίμην περὶ τῶν ἐπὶ τῇ ἐπιψηφίσει τοῦ νομοσχεδίου ἐπενεκτέων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων τοῦ 1895 μεταβολῶν. Ποῖα δὲ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς δηλώσεως ταύτης; Θὰ τὰ ἐκθέσω ἐπὶ τὸ ἁπλούστερον, καὶ δύνασθε, παρακολουθοῦντες αὐτά, νὰ ἐλέγξητε τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀριθμῶν. Κατὰ τί αὐξάνομεν, κατὰ τί ἐλαττοῦμεν τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων τοῦ 1895; Τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἔσοδα ἐλαττοῦνται κατὰ τὰ 2,500,000 τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων ὑπὲρ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, διότι τόσα εἶναι ἀναγεγραμμένα ὡς ἔσοδα τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ 1895, ἐλαττοῦνται κατὰ 1,200,000, καταργουμένων τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων ὑπὲρ τῆς ἀστυνομίας...

§72ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τόσα εἰσεπράξατε;

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τόσα ἔχομεν ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων τοῦ 1895. Δὲν πρόκειται ἤδη νὰ συζητήσωμεν περὶ τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀριθμῶν· ἐνταῦθα πρόκειται νὰ ἐξακριβώσωμεν τὰ μεταβλητέα εἰς τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν τοῦ 1895, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, θέλομεν διαγράψει τὰ 2,500,000 τῶν ἐσόδων ἐξ εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, θέλομεν διαγράψει 1,200,000 τῶν ἐσόδων ἐξ εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῆς ἀστυνομίας, θέλομεν διαγράψει 1,080,000 δραχμὰς, αἵτινες κατὰ τοὺς πίνακας θὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τοὺς δήμους ἐκ τοῦ δημοσίου φόρου τῶν οἰκοδομῶν, θέλομεν διαγράψει 1,099,000 δραχμὰς ἀποδοθησομένας εἰς τοὺς δήμους ἐκ τοῦ δημοσίου φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων. Ταῦτα ἀποτελοῦσι ποσὸν 5,879,000 δρ. ἐν συνόλῳ. Κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ ἐλαττωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων. Κατὰ τί θὰ αὐξήσῃ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων; Ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων θ’ ἀναγράψῃ ἐπὶ πλέον 456,000 δραχμὰς ἐκ τῶν δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ 166,000 δραχμὰς ἐκ τῶν δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, τὸ ὅλον 922,000 δραχμάς· θ’ ἀναγράφῃ ἐπὶ πλέον ἐκ τοῦ προσθέτου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου 2,250,000 δραχμὰς, ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ τῆς Ἑπτανήσου, διότι ἐκεῖ ὑπάρχει ἰδία δοσοληψία, 33,000 δραχμὰς, καὶ ἐκ τῶν ἐξωτερικῶν διαπυλίων, ἅτινα σήμερον εἰσπράττονται ὑπὲρ τῶν δήμων, θέλουσι δ’ εἰσπράττεσθαι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, 1,954,000 δραχμαί. Ἐκ τούτων τὸ μᾶλλον ἀνεξακρίβωτον ποσὸν εἶναι τοῦτο, διότι ἡ ἀναλογία τῶν εἰσπράξεων ἐκ τῶν δασμῶν ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων πρὸς τὰς εἰσπράξεις ἐκ τῶν δασμῶν ἐπὶ τῶν μεταφερομένων ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον δὲν εὑρίσκεται που ἐπισήμως βεβαιωμένη. Ἐδέησε λοιπὸν ἐπὶ τοὺς 4 ἢ 5 μῆνας, καθ’ οὓς εἰργαζόμεθα εἰς τὴν παρασκευὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ συλλέξωμεν πληροφορίας παρὰ τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν, καὶ νὰ καταστρώσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν πίνακας κατὰ προσέγγισιν περὶ τῶν εἰσπραττομένων παρὰ τῶν μισθωτῶν τῶν ἐμμέσων φόρων, ἢ παρὰ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ὡσαύτως δὲ καὶ πληροφορίας τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐκμισθώσεων ἢ τῆς ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῶν δήμων εἰσπράξεως τῶν δημοτικῶν δασμῶν. Ἀντιπαραβάλλοντες τὰς πληροφορίας ταύτας, καὶ λαμβάνοντες τελικῶς ὡς βάσιν τὰς τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον τροποποιημένας, κατελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐπὶ τῶν 5,700,000 περίπου τῆς ἐμμέσου δημοτικῆς φορολογίας 1,957,000 δραχμαὶ ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἔξωθεν εἰσαγωγὴν, πλὴν τῶν τῆς Ἑπτανήσου. Ἡ ἐκ ταύτης τῆς ἔξωθεν εἰσαγωγῆς πρόσοδος μεταβιβάζεται εἰς τὸ Δημόσιον, ὑπολογίζω δὲ τὸ ποσὸν ὁλόκληρον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, καίτοι φρονῶ, ὅτι ἐν ταῖς ἀναγραφαῖς τῶν πινάκων ἔπρεπέ τις νὰ γένηται ἐνταῦθα ἐλάττωσις, διότι οἱ πίνακες, ἐξ ὧν ἀρύομαι τὸ ποσὸν τῆς προσόδου, ἀναγράφουσι τ’ ἀποτελέσματα οὐχὶ τῶν ἀποδιδομένων εἰς τοὺς δήμους ὑπὸ τῶν μισθωτῶν, ἀλλὰ τῶν καταβαλλομένων ἐν τοῖς τελωνείοις, ἅτινα εἶχον ὑπ’ ὄψει οἱ τελῶναι. Ὅπως ὅμως τοῦτο τὸ ποσὸν τὸ ἐκ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων εἶναι ἐξωγκωμένον, ὡς περιλαμβάνον καὶ τὸ κέρδος τοῦ μισθωτοῦ καὶ τὰ ἔξοδα, ἤτοι ὡς παριστῶν τὸ ἀνεκκαθάριστον ἔσοδον, οὕτω καὶ τὸ ἕτερον ποσὸν, τὸ τῶν εἰσπράξεων ἐκ τῶν καταργουμένων διαπυλίων, ἀναγράφεται ἐξωγκωμένον, καὶ οὕτως ἀμφότερα τὰ ποσὰ ὁμοῦ παριστῶσι τὴν ὅλην ἐκ διαπυλίων πρόσοδον ὡς ἀθροιζομένην εἰς 5,700,000 δραχμὰς, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν πινάκων τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν. Ἐπὶ τῇ ἐξωγκωμένῃ ἄρα ταύτῃ ἀναγραφῇ τῶν ἐξωτερικῶν διαπυλίων, ὡς ἀνερχομένων εἰς 1,957,000 δραχμὰς, ἔχομεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου πρόσοδον ἐν συνόλῳ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἐκ 5,166,000 δραχμῶν. Ἂν ἀκριβολογοῦντες ἀνεγράφομεν τὰ ἐκ τῶν ἐξωτερικῶν διαπυλίων ἐπὶ ποσῷ ἐλάσσονι, κατὰ τοσοῦτον ἔδει νὰ μειωθῇ ἡ κατὰ τὸ νομοσχέδιον πρόσοδος τοῦ Δημοσίου· ἀλλὰ καὶ οὕτως ἐξωγκωμένην ὑπολογίζοντες τὴν πρόσοδον ταύτην, ἔχομεν ἐν συνόλῳ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1895 ἔσοδα ἐπὶ πλέον ἐκ δραχμῶν 5,166,000, αἵτινες ἀφαιρούμεναι ἀπὸ τῶν ἐσόδων ἐπὶ ἔλαττον κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκ δραχμῶν 5,875,000, ὡς προεῤῥήθη, καταλείπουσι διαφορὰν ἐσόδων ἐπὶ ἔλαττον δραχμῶν 713,000. Αὕτη εἶναι ἡ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1895 παράστασις τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἠρωτώμην περὶ τοῦ χαρακτῆρος τῆς ζημίας ταύτης, τουτέστιν ἂν κρίνω ταύτην θετικὴν ἢ ἁπλῶς λογιστικὴν, θὰ ἀπήντων ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, ὅτι δὲν κρίνω αὐτὴν θετικὴν ἐν τῷ συνόλῳ, δὲν φρονῶ ὅτι θὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον πᾶσαν τὴν ζημίαν, ἥτις προκύπτει ὡς συμπέρασμα ἐκ τῶν ἀνακοινωθέντων ἀριθμῶν, διότι ὑπάρχουσιν ἐνδείξεις, ὅτι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου θ’ ἀποδειχθῶσι τ’ ἀποτελέσματα ὀλιγώτερον ἐπαχθῆ πρὸς τὸ Δημόσιον τῶν ὑπολογισθέντων. Αἱ διαφοραὶ αὗται δὲν μειοῦσι τὴν ζημίαν τοῦ Δημοσίου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, θὰ μειώσωσιν ὅμως αὐτὴν ἐν τῷ ἀπολογισμῷ, ἐν ᾧ, ἀντὶ 713,000 δραχμῶν, αὕτη θὰ ᾖναι 500,000 ἢ 400,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ τὴν ζημίαν τοῦ Δημοσίου, τὴν πάντως ὑφισταμένην, καίτοι ἐν μέτρῳ κατωτέρω ἴσως τῶν λογιστικῶν παραστάσεων, ἠμφισβήτησάν τινες καὶ ἐν τῷ συνόλῳ, ἀλλ’ ἰδίως ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον, καὶ μάλιστα ἐν σχέσει πρὸς τὸν δῆμον Ἀθηναίων προεβλήθησαν ἰσχυρισμοί, ὅτι ὁ δῆμος οὗτος καὶ ἄλλοι δῆμοι ἐζημιοῦντο ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἔστω καὶ ἂν ἐν τῷ συνόλῳ ὑφίστατο ζημίαν τὸ δημόσιον ταμεῖον 713,000 δραχμῶν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀσυμβίβαστος ζημία τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῷ συνόλῳ, συγχρόνως μετὰ ὠφελείας αὐτοῦ ἐπὶ ζημίᾳ ὡρισμένων δήμων· ἀλλ’ ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου οὐδενὸς δήμου ἐπιτρέπει τὴν ζημίαν· λαμβάνοντες δὲ ἀνὰ χεῖρας τοὺς πίνακας τοὺς σήμερον διανεμηθέντας, τίνας ἐπ’ αὐτῶν δυνάμεθα νὰ στηρίξωμεν ὑπολογισμοὺς περὶ δήμου Ἀθηναίων; Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἐφαρμοζομένου τοῦ νομοσχεδίου, ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου τῶν ἐκ μεταφορᾶς διαπυλίων, τὰ δ’ ἐκ μεταφορᾶς διαπύλια ἀποφέρουσι κατὰ τὰς πληροφορίας τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν περὶ τὰς 520,000 δραχμάς...

§74ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ 975,000 δραχμῶν ὁλικῆς εἰσπράξεως;

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ 1,105,000 κατὰ τὰ μισθωτήρια, καὶ ἐπὶ 1,300,000 κατὰ τὰς πληροφορίας τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν... Ὁ δῆμος πρὸς τούτοις ἀνακουφίζεται ἐκ τῆς μὴ πληρωμῆς τῶν εἰσφορῶν ἐκ δραχμῶν 323,000· ἑπομένως ἔχομεν ἐκ τῶν δύο τούτων κεφαλαίων ὠφέλειαν τοῦ δήμου ἐξ 843 χιλιάδων δραχμῶν· ἀλλ’ ἀποδίδει τὸ Δημόσιον εἰς τὸν δῆμον Ἀθηναίων κατὰ τὸν πίνακα 782,000 δραχμάς· προστιθεμένων ἄρα καὶ τούτων, ἔχομεν ὠφέλειαν τοῦ δήμου Ἀθηναίων 1,625,000 δραχμῶν. Ἐξεταστέον τώρα κατὰ τί οὗτος ἐπιβαρύνεται. Ἐπιβαρύνεται ἐκ τοῦ προσθέτου φόρου τῶν δύο δεκατημορίων ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ἐκ τοῦ προσθέτου δασμοῦ τῶν πέντε δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ σίτου, ἀμφότερα ὁμοῦ, φόρος καὶ δασμὸς, 575,000 δραχμάς· ζημιοῦται προσέτι ἐκ τῆς ἀφαιρέσεως ἀπ’ αὐτοῦ τῶν ἐξωτερικῶν διαπυλίων, ἅτινα περιέρχονται εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ Δημοσίου, 780,000 δραχμάς· ζημιοῦται ἄρα ὁ δῆμος ἐκ τοῦ νομοσχεδίου δραχ. 1,355,000, ἃς ἀφαιρῶ ἀπὸ τῶν 1,625,000, καὶ ἔχομεν διαφορὰν ὑπὲρ τοῦ δήμου Ἀθηναίων 270,000 δρ.

§76ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τῆς πόλεως.

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχω σημείωσιν περὶ πόλεων· περὶ δήμων ὁμιλῶ.

§78ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὰς 500,000, τὰς ὁποίας ἐπλήρονε τὸ Δημόσιον, τὰς ἐλάμβανεν ὁ δῆμος.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν προσόδων καὶ τῆς κατανομῆς αὐτῶν μεταξὺ τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν χωρίων Κηφισίας, Ἀμαρουσίου, Χαλανδρίου. Ἡ διάθεσις τῆς προσόδου εἶναι ζήτημα ἄσχετον πρὸς τὸ προκείμενον καὶ δυνάμενον νὰ γένηται ἀντικείμενον ἰδίας συζητήσεως. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἤδη περὶ τῶν προσόδων τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἐφ’ ὅσον μεταῤῥυθμίζονται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ λέγω ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐξ ὑπολογισμῶν κατὰ προσέγγισιν εἶναι, ὅτι ὁ δῆμος Ἀθηναίων ὠφελεῖται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐτησίως περὶ τὰς 270,000 δραχμὰς, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζημιωθῇ, διότι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, πρὸς ὃν διεσκευάσθησαν αἱ διατάξεις αὐτοῦ, εἶναι ἡ κατάργησις τῶν ἐσωτερικῶν μόνον διαπυλίων, τῶν ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς διαπυλίων, ἄνευ τινὸς ζημίας τῶν δημοτικῶν ταμείων. Θὰ ἐπέλθῃ ὠφέλεια εἴς τινα δημοτικὰ ταμεῖα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ αὕτη ἡ ὠφέλεια δημοτικῶν τινων ταμείων εἶναι ὁ λόγος τῶν πλεονασμάτων, ἅτινα ἠκούσατε καταγγελλόμενα ὡς καταλογιστέα εἰς τὸ Δημόσιον καὶ ἀποτελοῦντα αὔξησιν τῶν προσόδων αὐτοῦ. Ἡ ὠφέλεια δήμων τινῶν καὶ ἡ ἀναπλήρωσις τῆς ζημίας ἄλλων δήμων ἀποῤῥοφᾷ ἐν τῷ συνόλῳ πᾶσαν τυχὸν διαφορὰν ἐπὶ πλέον τῶν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου τῶν κατὰ τὸ νομοσχέδιον καὶ τῶν ἀποδόσεων πρὸς τοὺς δήμους, ἥτις θὰ ὑπῆρχε μόνον, ἂν τὸ Δημόσιον μὴ ἀντισήκου πᾶν τὸ ὑστέρημα τῶν ζημιουμένων δήμων, εἰσέπραττε δὲ αὐτὸ τὰ πλεονάσματα δήμων τινῶν, ὅπερ δὲν συμβαίνει, διότι παρὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ἀναπληρώσεως παντὸς ὑστερήματος τῶν δήμων, ἑτέρα αὐτοῦ ἀρχὴ εἶναι, ὅτι οὐδεὶς δῆμος ἀποδίδει τι εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον λόγῳ πλεονάσματος προκύπτοντος ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιβάλλονται πρόσθετα ποσοστὰ εἰς τοὺς φόρους τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἐπιβάλλεται πρόσθετος δασμὸς εἰς τὸν σῖτον, κατανεμόμενος κατ’ ἀναλογίαν τοῦ πληθυσμοῦ τῶν δήμων. Ἡ ἐκ τῶν προσθέτων τούτων φόρων πρόσοδος ἀνοίγει πίστωσιν ἐπὶ τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τοῦ οἰκείου δήμου, ἐφ’ ὅσον ὑπολείπεται διαφορὰ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἀπὸ τῆς προσόδου τοῦ ποσοῦ τῶν καταργουμένων εἰσφορῶν, ὑπολογιζομένων ἐπὶ τῷ ὅρῳ, ἐφ’ ᾧ θὰ ἐκανονίζοντο, ἂν ὁ δῆμος διετέλει ἀπολαύων τὴν πρόσθετον ταύτην πρόσοδον· διότι γνωστὸν εἶναι εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ κανονικὸς ὅρος τῶν εἰσφορῶν ὑφίσταται αὐξομειώσεις λόγῳ τῆς ἀνεπαρκείας ἢ τοῦ πλεονασμοῦ τῶν ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων προσόδων τῶν δήμων. Ἄν ἄρα μετὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς πιστοχρεώσεως τοῦ δήμου ἐπὶ τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νομοσχεδίου ἀποδειχθῇ ὑπάρχον περίσσευμα, τὸ περίσσευμα τοῦτο ἀποδίδεται εἰς τὸν δῆμον, εἰς οὗ τὴν πίστωσιν κατελογίσθη, ἂν δὲ τοὐναντίον ἀποδειχθῇ ὑπάρχον ἔλλειμμα, τουτέστιν ἂν τὸ ποσὸν τῆς καταργουμένης εἰσφορᾶς, οὕτως ἐπαυξανόμενον, ἦναι ἀνώτερον τῆς ἐκ τῶν προσθέτων φόρων προσόδου, οὐδὲν ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ ἀποδίδεται ὑπὸ τοῦ δήμου εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ οἱ δῆμοι ἀπολαμβάνουσι τὴν ἐπὶ πλέον διαφορὰν τοῦ ποσοῦ, εἰς οὗ τὴν ἀπόδοσιν ὑπεχρεοῦντο λόγῳ τῶν καταργουμένων εἰσφορῶν καὶ τῆς προσόδου τῶν προσθέτων φόρων. Ἔχομεν λοιπὸν δήμους, κατὰ τοὺς πίνακας τούτους, ὧν αἱ εἰσφοραὶ εἶναι ἀνώτεραι τοῦ προσθέτου φόρου· καίτοι δ’ εἶναι ἀνώτεραι, καταργοῦνται ὅμως, τοῦ δὲ Δημοσίου ἡ ζημία δὲν ἀναπληροῦται πᾶσα ἐκ τῶν προσθέτων φόρων, τῶν εἰσαγομένων εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι οἱ πρόσθετοι φόροι εἶναι κατώτεροι τῆς καταργουμένης εἰσφορᾶς. Ἐκ τούτου ζημίαι τοῦ Δημοσίου, ἀναγραφόμεναι, ὡς εἶπον, λογιστικῶς ἐπὶ ποσῷ 713,000 δραχμῶν. Πολλοὶ, ἐξετάζοντες ἐν τοῖς πίναξι τὰ τῶν ἀπορωτέρων δήμων καὶ βλέποντες τὰς διαφορὰς τῶν ἐν ταῖς στήλαις τῶν εἰσφορῶν καὶ τῶν προσθέτων δεκατημορίων, ἐνόμισαν ὅτι θέλει προκύψει ἐπιβάρυνσίς τις ἐκ τούτου πρὸς αὐτοὺς ὅπου ὑπερτεροῦσι τῶν εἰσφορῶν τὰ δεκατημόρια. Ἐπιβάρυνσις εἰς οὐδένα ἐπιβάλλεται, ἀλλὰ ἀπόδοσις ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰς τοὺς δήμους παντὸς ποσοῦ, καθ’ ὃ ἤθελον ἀποδειχθῆ ὑπέρτερα τῶν ἐπαυξανομένων κατὰ λόγον τῶν προσθέτων προσόδων εἰσφορῶν τὰ προστιθέμενα δεκατημόρια ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων καὶ ἐπὶ τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Ἀλλὰ εἰς τὸν δῆμον δύναται νὰ ἀποδοθῇ καὶ ποσὸν ἀνώτερον. Ἂν ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς εἰσφορᾶς μὴ ἐπαυξανομένης, μὴ ἐπανορθουμένης κατὰ τὰς συνεπείας, ἃς ἐπάγεται ἐπ’ αὐτὰς ἡ προσαύξησις τῶν προσόδων τῶν δήμων ἐκ τῶν δεκατημορίων τοῦ νομοσχεδίου, ἂν ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἀρχικῆς εἰσφορᾶς καὶ τῶν διαπυλίων δασμῶν, καταργουμένων ἢ ἀφαιρουμένων ἀπὸ τῶν δήμων, ἦναι ἀνωτέρα τῆς διαφορᾶς τῆς ἐπαυξανομένης εἰσφορᾶς καὶ τῶν προσθέτων δεκατημορίων, ἀντὶ τῆς διαφορᾶς ταύτης τῆς κατωτέρας λαμβάνουσιν οἱ δῆμοι τὴν διαφορὰν ἐκείνην τὴν ἀνωτέραν, τουτέστι πᾶν τὸ πρὸς πλήρη ἀποκατάστασιν τοῦ καθεστῶτος. Σήμερον ἡ εἰσφορὰ δήμου τινὸς, ὁποία κανονίζεται, μὴ ἐφαρμοζομένων τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ὑπολείπεται τῆς προσόδου τῶν διαπυλίων τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, ἐφαρμοζομένου τοῦ νομοσχεδίου, θέλει πάντως ἀναπληρωθῆ ἐκ τοῦ Δημοσίου· ἀλλ’ ἂν τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, τὸ οὕτως ἀναπληρούμενον, ἦναι κατώτερον τῆς ἐπὶ ἔλασσον διαφορᾶς τῆς ἐπαυξανομένης εἰσφορᾶς καὶ τῶν προσθέτων δεκατημορίων, θὰ συμπληρωθῇ ἡ πρώτη καταβολὴ τοῦ Δημοσίου διὰ τοῦ ποσοῦ, ἐφ’ ᾧ ἡ καταβολὴ ἐκείνη ὑστερεῖ τῆς διαφορᾶς ταύτης. Ὥστε ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δύναται ὁ δῆμος νὰ ζημιωθῇ· δύναται ὅμως δῆμός τις νὰ ὠφεληθῇ, μηδὲν ἀποδίδων, ἐνῷ χρεοῖ αὐτὸν πρὸς τὸ Δημόσιον, εἰς αὐτὸν ἐφαρμοζόμενος, ὁ συνδυασμὸς τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Τελικὸν δὲ τούτων συμπέρασμα, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων ἐπιτυγχάνεται, ἀντικαθιστωμένη πρῶτον διὰ τῶν δύο προσθέτων δεκατημορίων ἐπὶ τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, δεύτερον διὰ τῆς προσθήκης πέντε δεκατημορίων εἰς τὸν δασμὸν τοῦ σίτου, τρίτον διὰ τῆς ἀφομοιώσεως ἐπὶ τῷ ἀνωτάτῳ ὅρῳ τῶν 2½% τοῦ τέως παραλλάσσοντος κατὰ δήμους δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων, καὶ τέταρτον διὰ χορηγήματος ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς τοὺς ζημιουμένους δήμους πρὸς ἀντισήκωσιν τῶν ὑστερημάτων αὐτῶν, τουτέστι διὰ γενικῆς εἰσφορᾶς ὅλου τοῦ Κράτους, διότι τοῦτο εἶναι τὸ χορήγημα τοῦ δημοσίου ταμείου. Κατὰ τοῦ χορηγοῦντος τὰ ἀντισηκώματα δημοσίου ταμείου συνείθισαν οἱ ἀγορεύοντες ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐπιτίθενται, ὡς κατὰ κοινοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐχθροῦ· ἀλλὰ δημόσιον ταμεῖον οὐδὲν ἄλλο σημαίνει ἢ τὸ προϊόν τῆς φορολογίας τοῦ λαοῦ, ἡ δὲ ἐπίῤῥιψις εἰς αὐτὸ βαρῶν ἄνευ καθορισμοῦ εἰδικοῦ φόρου εἰς ἀντισήκωσιν αὐτῶν οὐδεμίαν ἔχει ἔννοιαν. Τὸ χορήγημα τοῦ Δημοσίου, ὡς εἶπον, δὲν θὰ ἦναι σπουδαῖον, ὅσον παρίσταται ἐκ πρώτης ὄψεως λογιστικῶς καθοριζόμενον, ὅπως δήποτε ὅμως ἀποτελεῖ τὸ συμπλήρωμα τῶν ἀντικαθιστώντων ἐν τοῖς δημοτικοῖς ταμείοις τὰ καταργούμενα διαπύλια. Παρετήρησαν πολλοὶ τῶν κκ. Βουλευτῶν, ὅσοι ἠγόρευσαν ἐπὶ τοῦ θέματος, ὅτι, καίτοι ἐν τῷ παρόντι δύναται ἡ οἰκονομικὴ τοῦ νομοσχεδίου μεταῤῥύθμισις νὰ κριθῇ ὠφέλιμος πρός τινας δήμους, καίτοι πρὸς ἄλλους δήμους δύναται ἴσως λογιστικῶς νὰ παρουσιάζηται μὴ ἐπιβλαβής, θέλει ὅμως καταστῆ ἐπιβλαβὴς, διότι καταργεῖται φόρος, ὅστις ἐν τῷ μέλλοντι θέλει αὐξήσει σπουδαίως, ἀντισηκόνεται δὲ ἡ κατάργησις διὰ καταβολῶν καθοριζομένων ἀναλλοιώτως διὰ λογιστικῶν τύπων· ἐνῷ ἄρα ὁ καταργούμενος φόρος θὰ ἀπέδιδε μετ’ ὀλίγον καὶ προοδευτικῶς, ἂν διετηρεῖτο, ποσὰ πολὺ ἀνώτερα τῶν σήμερον ἀποδιδομένων, ἐφ’ οἷς καθορίζονται λογιστικῶς τὰ ἀντισηκώματα, οἱ δῆμοι ἐν τῷ μέλλοντι θ’ ἀπολαμβάνωσι τὰ κατὰ τοὺς λογιστικοὺς τύπους νῦν καθοριζόμενα, ζημιούμενοι τὰ ἐκ τῆς προσαυξήσεως τῆς καταργουμένης προσόδου. Ταῦτα δὲν ἔχουσιν οὕτω· διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀποδίδει εἰς τοὺς δήμους ἀντὶ τῶν καταργουμένων διαπυλίων ἀντισηκώματα εἰς χρήματα, ἀποδίδει τὸ ἀντισήκωμα εἰς φορολογίαν. Τὸ Δημόσιον, ἀντὶ τῶν καταργουμένων ἢ μεταβιβαζομένων εἰς αὐτὸ διαπυλίων, ἀποδίδει εἰς τοὺς δήμους τὰς εἰσφορὰς αὐτῶν καὶ ποσοστὰ ἐκ τῶν δημοσίων φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἀμφότερα δὲ τ’ ἀντισηκώματα ταῦτα προσαυξάνονται τοῦ χρόνου προϊόντος ὑπὲρ τῶν δήμων. Προσαυξάνεται ἡ ὠφέλεια ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν εἰσφορῶν, διότι αὗται θὰ καθίσταντο βαρύτεραι, ἐφ’ ὅσον ἀνεπτύσσοντο οἱ δῆμοι κατὰ πληθυσμὸν καὶ εὐπορίαν, προσαυξάνεται καὶ ἡ πρόσοδος ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων διὰ μείζονος ἀποδόσεως τῶν ποσοστῶν ἐπὶ τῷ μέτρῳ τῆς αὐξήσεως τῶν οἰκοδομῶν, τῆς βιομηχανικῆς δράσεως καὶ τῶν ἐμπορικῶν συναλλαγῶν. Ὡσαύτως καὶ τὸ Δημόσιον εἰσάγει εἰς τὸ ταμεῖον ἀντὶ τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς ἀναλαμβάνει, προσόδους προσαυξανομένας, διότι τὰ δεκατημόρια ἐπὶ τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ ἐπὶ τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀποδίδουσι πρόσοδον παρακολουθοῦσαν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Ἰδίως δὲ τῶν δύο δεκατημορίων ἡ προσθήκη εἰς τοὺς φόρους τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων προεκάλεσε τὰς ζωηροτέρας ἀντιῤῥήσεις. Κατὰ τοὺς ἐπικριτὰς τῆς προτεινομένης οἰκονομικῆς μεταῤῥυθμίσεως πάντα ἄλλον φόρον ἔπρεπε μᾶλλον νὰ ἐκλέξωμεν εἰς ἀντισήκωσιν τῶν ζημιῶν τῶν δήμων καὶ οὐχὶ τοὺς δύο τούτους φόρους. Τίνες δὲ ἔλεγον ταῦτα; Ἔλεγον ταῦτα ἀκριβῶς ἐκεῖνοι οἱ Βουλευταί, οἵτινες πρὸ ὀλίγου κατήγγελλον ἡμᾶς ὡς μὴ φροντίζοντας περὶ τῶν γεωργικῶν τάξεων ἐν Ἑλλάδι, ὡς ὄντας προσηλωμένους εἰς τὰς τάξεις τὰς ἀστικὰς, τοὺς δὲ γεωργοὺς οὐ μόνον μὴ ὑποστηρίζοντας, ἀλλὰ καὶ πολεμοῦντας.

§80ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ....

§81ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἱ ἐπιτηδευματίαι κατὰ τὸν κ. Πετιμεζᾶν ἀνήκουσιν εἰς τὰς γεωργικὰς τάξεις. Οἱ ἐπιτηδευματίαι οἱ κυρίως ἀποδίδοντες τὴν πρόσοδον εἶναι οἱ τῶν μεγάλων πόλεων. Ἐπιτηδευματίαι ὑπάρχουσιν ἁπανταχοῦ τῆς χώρας, ἀλλ’ οἱ ἀσκοῦντες ἐπιτηδεύματα ὡς καὶ οἱ κύριοι οἰκιῶν ἐν τοῖς ἀγροτικοῖς τμήμασιν ἐλάχιστα ἀποδίδουσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἢ εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον λόγῳ τῶν οἰκιῶν αὐτῶν ἢ λόγῳ τοῦ ἐπιτηδεύματος, διότι λόγῳ μὲν τῆς οἰκίας οὐδὲν πληρόνουσιν, ἂν ἡ οἰκία μὴ ἔχῃ ἀξίαν μισθωτικὴν ἀνωτέραν τῶν 20 δραχμῶν κατὰ μῆνα, λόγῳ δὲ τοῦ ἐπιτηδεύματος κατατάσσονται εἰς κατηγορίας, εἰς κλάσεις καὶ εἰς τάξεις τὰς ἥκιστα φορολογουμένας, ἢ καὶ διαφεύγουσι τὴν φορολογίαν, διὰ τὸ ἀσύστατον τῆς βιομηχανικῆς αὐτῶν ἐργασίας. Εἶναι ἄρα οὗτοι φόροι ἀστικοί, εἶναι φόροι μὴ γεωργικοί, ἀλλὰ καὶ τὰ καταργούμενα εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀστικά, ἑπομένως τοιοῦτον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ χαρακτῆρα καὶ τὸ ἀντισήκωμα. Ἀλλ’ οὐ μόνον τὸ ἐκ προσθήκης εἰς τὸν δημόσιον φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀντισήκωμα, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀντισήκωμα τὸ ἐκ τοῦ δημοσίου φόρου τοῦ ἀποδιδομένου ἀντὶ τῆς ἐκ τῶν προσθέτων φόρων προσόδου, ἥτις εἰσάγεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ τοῦτο ἀρυόμεθα ἐκ τῶν φόρων τούτων. Διατί; Ἀρυόμεθα τὸ ἀντισήκωμα ἐκ τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἵνα παρασχεθῇ εἰς τοὺς δήμους ἡ ὠφέλεια τῆς ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας μεγαλειτέρας προσόδου. Καταργοῦμεν πρόσοδον αὐξανομένην σὺν τῇ ἀναπτύξει τῆς χώρας, καὶ ἀντικαθιστῶμεν εἰς τὴν καταργουμένην πρόσοδον ὑπὲρ τῶν δήμων ἑτέραν πρόσοδον, τὴν τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἥτις καὶ αὕτη παρακολουθεῖ τὴν πρόοδον τῆς χώρας. Ὅστις δὲ λέγει, ὅτι ταχύτερον παρακολουθεῖ τὴν πρόοδον τῆς χώρας ὁ φόρος ὁ διαπύλιος παρὰ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἐκεῖνος ἀναζητεῖ ἐπιχειρήματα, ἀλλὰ δὲν ἐκτιμᾷ τὰ πράγματα ἐν τῇ ἀληθεῖ αὐτῶν ὑποστάσει, διότι ὁ πληθυσμὸς, ἂν αὐξάνῃ, ἡ εὐπορία τοῦ πληθυσμοῦ, ἂν ἀναπτύσσηται, θὰ ἐκδηλωθῇ μὲν καὶ ἐν τῇ μείζονι καταναλώσει, θὰ ἐκδηλωθῇ ὅμως καὶ ἐν τῇ μείζονι ἐμπορικῇ καὶ βιομηχανικῇ δράσει, ἥτις καλεῖται ἐν τῇ οἰκονομικῇ νομοθεσίᾳ ἐπιτήδευμα, θὰ ἐκδηλωθῇ καὶ ἐν τῇ ἀνωτέρᾳ μισθωτικῇ ἀξίᾳ τῶν οἰκιῶν καὶ τῷ ἀριθμῷ αὐτῶν. Εἴτε λοιπὸν τὰ καταργούμενα διαπύλια ἐξετάσωμεν, εἴτε τ’ ἀντισηκώματα αὐτῶν, εὑρισκόμεθα ὑπὸ ταύτην τὴν ἔποψιν ἐν ἐξισώσει, μηδόλως κλειομένου τοῦ μέλλοντος τῶν δήμων. Οὐδαμῶς ἐπηρεάζομεν τὰ τοῦ μέλλοντος. Ἂν ἐν τῷ παρόντι ἔχωμεν ἐξίσωσιν, ἐξίσωσιν θὰ ἔχωμεν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι· ἀλλ’ ἔχομεν ὑποκατάστασιν φόρου καταλληλοτέρου ἐν τοῖς δήμοις, διότι ὁ φόρος ὁ νῦν κείμενος τῶν διαπυλίων ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν, ὡς κατηργήθη ἢ καταργεῖται ἀλλαχοῦ, διὰ πλειοτέρους λόγους παρ’ ἡμῖν ἢ ἀλλαχοῦ. Δὲν εἶναι ὁ φόρος προσφυὴς εἰς δημοτικὴν πρόσοδον. Δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου τούτου, εἰμὴ διὰ γενικῆς μειώσεως τῆς προσόδου τοῦ Κράτους, διὰ παρεμποδίσεως τῆς ἐλευθέρας ἐπικοινωνίας τῶν δήμων πρὸς ἀλλήλους. Τοῦτο ἀλλαχοῦ ἤρκεσεν, ἵνα ἐπιζητηθῇ καὶ ἐπιτευχθῇ ἡ κατάργησις τοῦ φόρου. Ἀλλ’ ἂν ἐπεζητήθη αὕτη ἀλλαχοῦ διὰ τοῦτον τὸν λόγον, πόσον ἰσχυρότερον εἶναι παρ’ ἡμῖν τὸ ἐνδόσιμον πρὸς τὴν ἐπιζήτησιν τῆς καταργήσεως φόρου οὕτως ἔχοντος; Ὁ φόρος οὗτος παρ’ ἡμῖν ἐπιβάλλεται ἐπὶ 232 δήμων ἐκ τῶν 442 δήμων, εἰς οὓς εἶναι διῃρημένον τὸ Κράτος, πλείονες ἄρα τοῦ ἡμίσεως εἶναι οἱ δῆμοι οἱ ὑποβαλλόμενοι εἰς τὴν φορολογίαν· καὶ ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος πρὸ ὀλίγου ἀνεγίνωσκεν εἰς ἐπήκοον ἡμῶν χωρία φυλλαδίου, παρέχοντος ἐν ἄλλοις καὶ στατιστικὰς πληροφορίας περὶ τοῦ θέματος, ἐκεῖ δὲ βλέπει, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ 36,500 δήμων ἐν συνόλῳ ὑποβάλλονται εἰς φορολογίαν διαπύλιον 1528, ἤτοι 4 περίπου τοῖς ἑκατὸν, ἀντὶ τῶν παρ’ ἡμῖν 52 τοῖς ἑκατόν.

§82ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ περιωρίσθην μόνον εἰς τὸ νὰ ὑποδείξω, ὅτι οὔτε οἱ Γάλλοι οἰκονομολόγοι ἔχουσιν ἣν γνώμην ἀποδίδει εἰς αὐτοὺς ὁ κ. Δραγούμης, οὔτε αἱ χῶραι αἱ καταργήσασαι μέχρι τοῦδε τὰ διαπύλια τὰ κατήργησαν καθ’ ὃν τρόπον σεῖς νῦν.

§83ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐν τῷ φυλλαδίῳ τούτῳ, ὅπερ εἴχετε ὑπ’ ὄψει πρὸ ὀλίγου, παραθέτοντες ἐξ αὐτοῦ ἀριθμοὺς, σημειοῦται ὅτι ἐπὶ 36,500 δήμων τῆς Γαλλίας οἱ εἰσπράττοντες διαπύλια δῆμοι εἶναι 1528, ἐνῷ ἀντὶ 1528 ἔπρεπε κατὰ τὴν ἀναλογίαν τὴν ἐνταῦθα νὰ ἦναι 19,000 οἱ εἰσπράττοντες διαπύλια δῆμοι. Ἐν Βελγίῳ ἐπὶ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ δήμων 2,538 οἱ εἰσπράττοντες διαπύλια εἶναι 75, καὶ ὅμως οἱ 75 ἐκεῖνοι δῆμοι, ἤτοι 3 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἠνώχλησαν ἀρκούντως τὸ Βελγικὸν Κράτος, ὅπως ἐπιζητήσῃ ν’ ἀπαλλαγῇ διὰ παντὸς τρόπου τῶν διαπυλίων, ἐξ ὧν καὶ ἀπηλλάγη. Ὡσαύτως καὶ ὁ μικρὸς ἀριθμὸς ἐν ἀναλογίᾳ τῶν δήμων τῶν εἰσπραττόντων διαπύλια ἐν Γαλλίᾳ, καὶ οὗτος ἐνοχλεῖ ἀρκούντως τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν τῆς χώρας ἐκείνης, ὥστε νὰ ἦναι βέβαιον, ὅτι ἐντὸς χρόνου οὐχὶ πολὺ μακροῦ θέλει καὶ ἐκεῖ ἐπέλθῃ ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν τὰ τοῦ φόρου τούτου κανονίζονται διὰ τρόπου, ὃν οὐδὲ νὰ φαντασθῶσι δύνανται ἀλλαχοῦ. Οὐ μόνον περὶ τὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων τῶν εἰσπραττόντων διαπύλια, ἀλλὰ καὶ περὶ τ’ ἀφορῶντα εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν τοῦ φόρου τὸ ὅλως ἰδιόῤῥυθμον τοῦ κανονισμοῦ αὐτοῦ καθιστᾷ αὐτὸν ἐπαχθέστατον· διότι ποῖα εἶναι τὰ διαπύλια τὰ εἰσπραττόμενα παρ’ ἄλλοις Κράτεσι; Τ’ ἀλλαχοῦ διαπύλια εἶναι τὰ κατὰ τὸν ἀρχικὸν περὶ δημοτικῶν φόρων νόμον τοῦ 1847 κανονικῶς ὑποβαλλόμενα παρ’ ἡμῖν εἰς τὸν δασμὸν ὤνια, ἤτοι τὰ τρόφιμα τῆς ἀγορᾶς, ἀλλὰ καὶ ταῦτα ὑπὸ σπουδαίους περιορισμοὺς, καὶ τὰ πνευματώδη ποτά. Παρεκκλίσεις ἀπὸ τοῦ κανόνος ὑφίστανται ποῦ μὲν περισσότεραι, ποῦ δὲ ὀλιγώτεραι, ἀλλὰ πάντοτε ὀλίγον ἀπομακρυνόμεναι ἀπ’ αὐτοῦ. Ἐνταῦθα ὅμως ἐπεξετείναμεν τὴν βάσιν τοῦ δασμοῦ μέχρι καταρτισμοῦ δασμολογίου δημοτικοῦ, περιλαμβάνοντος οὐ μόνον ὅλα τὰ εἴδη, ὅσα καὶ τὸ Δημόσιον δασμολόγιον, ἀλλὰ καὶ τὰ κατὰ τὸ δημόσιον δασμολόγιον ἀτελῆ. Καὶ ὅτε τὸ πρῶτον εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομοσχέδιον περὶ δασμολογίου, οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως Βουλευταὶ ἐξ Ἀθηνῶν ἐπετίθεντο κατὰ διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις, ὑπάγουσα τὰ τῆς δημοτικῆς δασμολογίας εἰς τὸ σύστημα τῆς δημοσίας δασμολογίας, ἀφῄρει ἀπὸ τοῦ δήμου τῶν Ἀθηναίων τὴν πρόσοδον τὴν ἐκ τῆς δασμολογήσεως τῶν κατὰ τὸ δημόσιον δασμολόγιον ἀτελῶν εἰδῶν. Ὡς διερμηνεύοντες δὲ παράπονα τοῦ δήμου Ἀθηναίων, παρίστων οἱ Βουλευταὶ ἐκεῖνοι, ὅτι ἡ στέρησις τοῦ δικαιώματος τῆς δασμολογήσεως τῶν κατὰ τὸ δημόσιον δασμολόγιον ἀτελῶν εἰδῶν θὰ περιῆγεν εἰς στενοχωρίας μεγίστας τὸν δῆμον καὶ θὰ ἀνέτρεπε τὰ οἰκονομικὰ αὐτοῦ. Διατὶ τὸ δημόσιον δασμολόγιον ἀναγράφει ὡς ἀτελῆ εἴδη τινά; Διότι τὰ συμφέροντα τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου δὲν ἐπιτρέπουσιν, ὅπως ἐπιβάλληται δασμὸς εἰς τὰ εἴδη ἐκεῖνα, καὶ ὅμως τὰ εἴδη ἐκεῖνα ἐν τῷ δημοτικῷ δασμολογίῳ εἶναι τὰ βαρύτερον φορολογούμενα, οὐχὶ μὲν κατὰ τοὺς ἐξωτερικοὺς τύπους, διότι κατὰ τύπον ἡ φορολογία δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ 2½%, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀνωτέρας τοῦ πρέποντος ἐκτιμήσεως τῆς ἀξίας, ἐφ’ ἧς ἐπιβάλλεται τὸ ποσοστὸν μέχρι 2½%. Ἔχομεν λοιπὸν δημοτικὴν δασμολογίαν παρ’ ἡμῖν ἐπεκτεινομένην ἐπὶ ὅλων τῶν εἰσαγομένων ἢ μεταφερομένων εἰδῶν, δασμολογίαν δημοτικὴν ἀνήκουστον ἀλλαχοῦ. Οὐδεὶς, λέγων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ δημοτικὴν δασμολογίαν, ἐννοεῖ τοιοῦτον δασμόν· ὁ λέγων δημοτικὴν δασμολογίαν ἐννοεῖ δασμὸν ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, ὧν ἡ κατανάλωσις ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἶναι πολὺ σπουδαιοτέρα ἢ ἐνταῦθα, καὶ ἐπὶ ὀλίγων τινῶν τροφίμων, ἐπὶ τῆς νομῆς τῶν κτηνῶν, ἐπὶ τῆς καυσίμου ὕλης, ἐπὶ τῶν ὑλικῶν τοιχοδομίας καὶ ἐπὶ ἐλαχίστων τινῶν εἰδῶν παρεμφερῶν. Τὰ ἄλλα προϊόντα, περιλαμβανόμενα ἢ μὴ περιλαμβανόμενα ἐν τῷ δημοσίῳ δασμολογίῳ, εἶναι ἀπηλλαγμένα δημοτικοῦ δασμοῦ, οὐδεὶς δέ ποτε, μὴ λαβὼν πεῖραν τῶν καθ’ ἡμᾶς, διενοήθη ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ Κράτος ἔχον δημοτικὴν δασμολογίαν, ὁποίαν ἔχομεν ἡμεῖς, δημοτικὴν δασμολογίαν ἐπεκτεινομένην ἐφ’ ἅπαν καὶ τὸ δημόσιον δασμολόγιον, περιλαμβάνουσαν δὲ προσέτι καὶ ὅσα ἀπεκλείσθησαν ἀπὸ τοῦ δημοσίου δασμολογίου. Φορολογίαν λοιπὸν ἔχουσαν χαρακτῆρα ἐπαχθέστατον καὶ ὑπόστασιν ἐκτραπεῖσαν ὅλως ἀπὸ τῶν βάσεων, ἐφ’ αἷς ἀρχικῶς καθιερώθη, κατὰ τὸ ὑπόδειγμα τῶν ἀλλαχοῦ περὶ ἐμμέσου δημοτικῆς φορολογίας κρατούντων, ἔχομεν ἤδη ἐπιβαλλομένην εἰς πλέον τοῦ ἡμίσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων, ὑπὸ τὴν ἔποψιν δὲ τοῦ πληθυσμοῦ ἐπὶ μείζονι ἔτι ἀναλογίᾳ, διότι ὁ πληθυσμὸς τῶν δήμων, εἰς οὓς ἐπιβάλλονται τὰ διαπύλια, εἶναι 1,380,000 ψυχῶν ἐν τῷ συνόλῳ, ἐνῷ ὁ πληθυσμὸς τῶν δήμων, ὁ μὴ ὑποκείμενος εἰς αὐτὰ, εἶναι 800 περίπου χιλιάδων. Ἐννοεῖται ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐπιβαλλόμενα τὰ διαπύλια ἐν Κράτει, ὁποῖον τὸ Ἑλληνικὸν, ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ἔχοντι ἀνάγκην τῆς ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ ἀναπτύξεως, δὲν δύνανται νὰ μὴ προκαλῶσι τὴν ἀπάντησιν, ὅπως καταργηθῇ ὁ φόρος, καὶ τὸ παράδοξον εἶναι, πῶς τοιοῦτος φόρος ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη ἠδυνήθη νὰ ἀντίσχῃ κατὰ τῆς ἀνάγκης τῆς καταργήσεως. Ὀφείλεται τοῦτο εἰς ἰδιαιτέρας περιστάσεις τῆς χώρας, ἀνεχομένης τοὺς ἐμμέσους φόρους μέχρι βαθμοῦ, ὃν οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ θεωρήσῃ θεμιτὸν κἂν ἐν ξένῃ χώρᾳ, ἀλλὰ πασχούσης ὑπερευαισθησίαν περὶ τὰ τῶν ἀμέσων φόρων. Οὕτω καὶ ἐνταῦθα, ἐνῷ πρόκειται νὰ καταργήσωμεν ἐμμέσους φόρους, ἀποδίδοντας πρόσοδον ἐν τῷ συνόλῳ, κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, 3 ἑκατομμυρίων περίπου, ἐπειδὴ προτείνεται εἰς ἀντικατάστασιν ἐν ἄλλοις καὶ ἄμεσος φόρος, ἀποδίδων πρόσοδον 922,000 δραχμῶν, βλέπομεν πλείστους τῶν εἰς τὴν φορολογίαν ταύτην ὑποβληθησομένων ἐν συναυλίᾳ διαμαρτυρομένους κατὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ φόρου τούτου καὶ συνιστῶντας οὗτος μὲν τοῦτον, ἄλλος δ’ ἐκεῖνον τὸν ἔμμεσον φόρον ἀντ’ αὐτοῦ, τελικῶς δὲ δηλοῦντας, ὅτι προτιμῶσιν, ὅπως διατηρηθῇ μᾶλλον ἐσαεὶ ὁ ἐπαχθὴς ἔμμεσος φόρος τῶν διαπυλίων ἢ νὰ ἀνεχθῶσιν, ὅπως αἱ οἰκίαι καὶ τὰ ἐπαγγέλματα αὐτῶν ἀμέσως φορολογηθῶσιν. Ὅσον δ’ ὁ ἄμεσος φόρος εἶναι ἐν Ἑλλάδι δυσπαράδεκτος καὶ δυσείσπρακτος, τοσούτῳ ὁ ἔμμεσος φόρος εἶναι εὐείσπρακτος καὶ ὑπερμέτρως εὐπαράδεκτος. Τὸ ὑπερμέτρως εὐπαράδεκτον ἐν Ἑλλάδι τῶν ἐμμέσων φόρων μαρτυροῦσι καὶ τὰ κατὰ τὴν λειτουργίαν τῶν διαπυλίων διὰ συστήματος, ὅπερ ὁ νομοθέτης ἀναμφηρίστως δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει οὔτε κατὰ τὸ 1833 οὔτε κατὰ τὸ 1847. Ἐπέτρεψεν ὁ νομοθέτης τὴν κατ’ ἐπέκτασιν φορολογίαν εἰδῶν ἐξαιρουμένων ἀπὸ τοῦ γενικοῦ κανόνος, ἀλλὰ βαθμηδὸν ἡ κατ’ ἐξαίρεσιν ἐπιτρεπομένη ἐπέκτασις κατέστη κανὼν, ἡ δὲ ἀρχὴ τῆς ἰσότητος δὲν θὰ ἐπέτρεπεν ἤδη τὴν ἄρνησιν τῆς ἐγκρίσεως τῆς ἐπεκτάσεως εἰς τὰ αἰτούμενα αὐτὴν Δημοτικὰ Συμβούλια, ἀφοῦ αἱ προηγούμεναι αἰτήσεις ἐνεκρίθησαν πᾶσαι καὶ ἐπὶ μέτρῳ ἀπεριορίστῳ. Δὲν ὑπῆρξεν ἐν τῇ εὐρείᾳ ταύτῃ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου παραβίασις αὐτοῦ, ἀλλ’ ὁ νομοθέτης προδήλως δὲν προεῖδεν ὅτι τοιαύτη θ’ ἀπέβαινεν ἡ κανονικὴ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, ὡς μὴ ἔχων τὴν πεῖραν τῆς περὶ τὰ φορολογικὰ ἰδιοῤῥυθμίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μὴ ἀνεχομένου τοὺς ἀμέσους φόρους οὐδ’ ἐν ἐπιεικεῖ μέτρῳ, ἀπαθεστάτου δὲ πρὸς τοὺς ἐμμέσους φόρους, καὶ τοσοῦτον πρὸς αὐτοὺς ἀνεκτικοῦ, ὥστε δὲν δύναται ἀκινδύνως νὰ ἐμπιστευθῇ ὁ νομοθέτης εἰς δῆμον τὴν διαχείρισιν ἐμμέσου φόρου, δὲν δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς δῆμον τὸν κανονισμὸν ἐμμέσου φόρου ἐπὶ ὅρῳ σπουδαίῳ, διότι ταχέως θέλει ἴδει τὸν ἀνώτατον ἐπιβαλλόμενον, ἐνῷ ἐπιτρεπομένης εἰς δῆμον τῆς ἐπιβολῆς φόρου ἀμέσου δύναται ἐν ἀσφαλείᾳ νὰ παραλειφθῇ πᾶς περιορισμὸς τῆς ἀδείας, βεβαίου ὄντος, ὅτι μόνον ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ καὶ ἐν μέτρῳ τῷ προσήκοντι γενήσεται χρῆσις αὐτῆς. Ταῦτα πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὁ νομοθέτης, καταρτίζων τὸ φορολογικὸν σύστημα τῶν δήμων. Ἡ προδιάθεσις τῶν δήμων πρὸς τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ πρὸς τὴν φειδὼ περὶ τὴν ἐπιβολὴν ἀμέσων φόρων ἐνδεικνύει ἰδίως ἐν Ἑλλάδι τοὺς ἀμέσους φόρους ὡς προσφυεστέρους εἰς τὴν δημοτικὴν διαχείρισιν. Ἁπανταχοῦ ἀναγνωρίζονται οἱ ἄμεσοι φόροι ὡς οἱ μᾶλλον προσήκοντες εἰς τοὺς δήμους, καὶ διότι ἔχουσι τὸν χαρακτῆρα τοπικώτερον τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ διότι προδιαθέτουσι τοὺς δήμους εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν δαπανῶν, διὰ τὸ ἐπαισθητότερον τοῦ βάρους αὐτῶν. Αἱ ὑπερβολαὶ ἐν τῇ ἐπιβολῇ ἀμέσων φόρων εἶναι ὅλως ἀπίθανοι· φραγμὸς ἐν τούτῳ κατὰ τῶν ὑπερβολῶν εἶναι ἡ κατὰ τῶν φόρων τούτων ἀντίδρασις τῶν ἐφ’ οὓς ἐπιβάλλονται· τοιαύτην ὅμως ἀντίδρασιν δὲν ἀπεκδέχονται αἱ δημοτικαὶ ἀρχαί, ἐπιβάλλουσαι φόρους μὴ ἐπιβαρύνοντας ἀμέσως τοὺς δημότας, οὐδὲ συνομολογοῦσαι δάνεια, δι’ ὧν ἐπιῤῥίπτουσιν εἰς μελλούσας διαχειρίσεις τὰ βάρη τοῦ παρόντος. Τὸ πάντων δὲ κινδυνωδέστατον εἶναι ὁ συνδυασμὸς τῶν ἐμμέσων φόρων πρὸς τὰ δάνεια, συνομολογουμένων τῶν δανείων ἐπὶ τῇ ἐγγυήσει τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ ἐπιτυγχανουσῶν οὕτω τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ὅπως κατὰ τὴν τετραετῆ αὐτῶν περίοδον διαχειρίζονται προσόδους πολλαπλασίας τῶν εἰς τὴν τετραετίαν ἀνηκουσῶν, ἐξαντλοῦσαι προκαταβολικῶς τοὺς πόρους τῶν διαχειρίσεων τῶν διαδόχων αὐτῶν. Καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅπερ ἄλλοτε ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ διαπυλίων, διάταξις ἐκ τῶν κυριωτέρων ἦτο ὁ περιορισμὸς τοῦ δικαιώματος τοῦ δήμου τοῦ δανείζεσθαι, εἰς τοῦτο δὲ καὶ νῦν πρέπει νὰ προέλθωμεν· ἀλλὰ τὰ περὶ δήμων ἐν γένει δὲν περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἴτε ὡς πρὸς τὰς ἀδείας τῆς φορολογίας, εἴτε ὡς πρὸς τὰς ἀδείας τοῦ δανείζεσθαι. Καίτοι ὅμως δὲν περιλαμβάνει τὰ τῶν ἀδειῶν τούτων, τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἡ βάσις τοῦ κανονισμοῦ τῶν περὶ τούτων, καὶ χρησιμότης ἐκ τῶν κυριωτέρων τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι ἡ ψήφισις αὐτοῦ ἄγει εὐθὺ εἰς τὴν ψήφισιν ἑτέρου νομοσχεδίου, κανονίζοντος τὰ τῆς φορολογίας τῶν δήμων καὶ τὰ τῶν δανείων αὐτῶν. Ὅτε προηγουμένως ἐπελήφθη ἡ Βουλὴ τοῦ θέματος, περιελαμβάνοντο καὶ τὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων καὶ τὰ τῆς ἄλλης δημοτικῆς φορολογίας καὶ τὰ τῶν δημοτικῶν δανείων ἐν τῷ αὐτῷ νομοθετήματι, ἀλλ’ ἡ τότε γενομένη συζήτησις κατέδειξεν, ὅτι ὁ τρόπος οὗτος τῆς διεξαγωγῆς τοῦ ἔργου δὲν ἦτο ὁ κατάλληλος, διότι τοιαύτη κατὰ τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ ἐπῆλθε σύγχυσις τῶν διαφόρων θεμάτων τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε ἐδέησεν ὅπως ἀποχωρισθῇ τὸ κεφάλαιον τὸ ἀφορῶν εἰς τὰς φορολογίας τὰς δημοτικὰς καὶ εἰς τὰ τῶν δημοτικῶν δανείων καὶ συζητηθῶσιν αὐτοτελῶς τὰ τοῦ πρώτου κεφαλαίου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων. Εἰς ταῦτα ἀφορῶντες, ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπεν ἤδη νὰ εἰσαγάγωμεν ἐν αὐτοτελεῖ νομοθετήματι τ’ ἀναγόμενα εἰς τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων καὶ εἰς τὴν ἀντισήκωσιν τῆς ζημίας τῶν δημοτικῶν ταμείων ἐκ τῆς καταργήσεως ταύτης, ἐπιφυλαττόμενοι εὐθὺς κατόπιν νὰ εἰσαγάγωμεν τὰ μέτρα, δι’ ὧν θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς περιορισμοὺς τὰ τῆς συνομολογήσεως δημοτικῶν δανείων καὶ θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς δήμους νὰ κανονίζωσι τὰ καθ’ ἑαυτοὺς διὰ προσθέτου φορολογίας, ἐπαρκοῦς πρὸς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Τὸν χαρακτῆρα τῆς προσθέτου ταύτης φορολογίας θὰ καθορίσῃ ὁ νόμος κατὰ τὰ ἐνδειχθέντα περὶ τοῦ προσφυοῦς τῶν ἀμέσων φόρων πρὸς τὰ τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τῶν δήμων, συμφώνως δὲ πρὸς τὰ καθορισθησόμενα ἐν τῷ μεταγενεστέρῳ νομοθετήματι πρέπει νὰ διαταχθῶσι τὰ περὶ τούτου καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, περὶ οὗ νῦν συζητοῦμεν, καὶ ὅπερ, ἂν ψηφισθῇ, θὰ ἦναι ἀκρογωνιαῖος λίθος τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τῶν δήμων. Κανονίζοντες ἄρα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ τὰ τῆς ἀποδιδομένης ὑπὸ τοῦ Δημοσίου προσόδου εἰς τοὺς δήμους εἰς ἀναπλήρωσιν πάσης ἀνεξαιρέτως ζημίας αὐτῶν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, τὴν πρόσοδον πᾶσαν ἀρυόμεθα ἐν τοῖς δημοσίοις φόροις τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, μεταβιβαζομένοις εἰς τοὺς δήμους ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ πρὸς ἀποζημίωσιν δικαιώματος αὐτῶν. Οὕτως ἐγκαινίζεται ἡ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀμέσου φορολογίας διαῤῥύθμισις τῶν ἐσόδων τῶν δήμων, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ ταύτῃ καθίσταται ἐφικτὴ ἡ διὰ μεταγενεστέρων νομοθετημάτων παροχὴ εὐρειῶν ἀδειῶν εἰς τοὺς δήμους πρὸς ἐπιβολὴν φόρων ἐν τῇ ἰδίᾳ ἑκάστου περιφερείᾳ ὑπὲρ τῶν ἰδίων ἀναγκῶν. Περιορίζοντες τὰς ἀδείας ταύτας εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους, οὐδένα διατρέχομεν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν τοὺς δήμους ἐκτρεπομένους εἰς ὑπερβολάς. Ἀλλὰ κατηγγέλθη τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχον καὶ πλάγιον σκοπὸν, τὴν ὑπαγωγὴν τῶν δήμων ὑπὸ κηδεμονίαν διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ δικαιώματος τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοτικῶν φόρων, διότι εἰς τοῦτο περιορίζεται τὸ νομοσχέδιον. Ὁ δῆμος, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου, στερεῖται κατὰ τοὺς καταγγέλλοντας αὐτὸ πᾶσαν αὐτοτέλειαν. Τὰ τῆς αὐτοτελείας τῶν δήμων εἶναι ζήτημα εὐρύτερον τοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ. Οἱ δῆμοι παρ’ ἡμῖν δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀσκήσωσι τὰς προνομίας τὰς παρασχεθείσας εἰς αὐτοὺς εὐθὺς ἀπὸ τῆς συστάσεώς των. Ἡ σύστασις καὶ διατήρησις τῶν σχολείων τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἀνεγνωρίσθη ὡς ὑποχρέωσις καὶ ὡς δικαίωμα τῶν δήμων ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1833· ποῖον δ’ ἐνήσκησαν οἱ δῆμοι δικαίωμα καὶ ποίαν ἐξεπλήρωσαν ὑποχρέωσιν ἐκ τῶν παρεπομένων εἰς τὴν ἀναγνώρισιν ταύτην; Οἱ νόμοι περὶ ταμείου δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως οὐδεμίαν ἀφήρεσαν ἀπὸ τῶν δήμων λειτουργίαν, ἐνασκουμένην τέως παρ’ αὐτῶν. Οἱ νόμοι οὗτοι ἀφορῶσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν διαχείρισιν, πρὸς ἣν οἱ δῆμοι ἀπεδείχθησαν ἀνεπαρκεῖς εὐθὺς ἐξ ὑπαρχῆς· ἀλλὰ μὴ ἀπεδείχθησαν ἐπαρκέστεροι πρὸς ἐνάσκησιν δικαιωμάτων περὶ τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως στενότερον συνδεομένων πρὸς τὴν αὐτοτέλειαν τῶν δήμων; Ποῖον ποτὲ ἐνήσκησαν οἱ δῆμοι δικαίωμα κανονισμοῦ τῶν τοῦ προσωπικοῦ ἢ τῶν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ πάντων τῶν παρομαρτούντων; Ποῖον δικαίωμα σχετικὸν πρὸς ταῦτα ἀνετέθη εἰς τοὺς δήμους καὶ διετηρήθη παρ’ αὐτῶν; Πᾶν τὸ ἀνατεθὲν εἰς τοὺς δήμους εὐθέως παρημελήθη, καὶ ἐξεπληρώθη παρ’ ἄλλων. Αὐτὸ τοῦτο τὸ δικαίωμα τῆς διαχειρίσεως τουτέστι τῆς εἰσπράξεως καὶ τῆς πληρωμῆς τοῦ χρήματος, ἀσήμαντον ὅλως ἐν τῇ λειτουργίᾳ τῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν ἠδυνήθησαν οἱ δῆμοι νὰ ἐνασκήσωσι. Δὲν περιέμεινον οἱ δῆμοι τὴν σύστασιν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἵνα παραιτηθῶσι τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀμέσου παρ’ αὐτῶν πληρωμῆς τῶν δημοδιδασκάλων. Ἡ ὑποχρέωσις ἐπεῤῥίφθη ἀπὸ δεκαετηρίδων εἰς τὸ Δημόσιον, ἀναδεχθὲν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς προκαταβολῆς τῶν μισθῶν δημοδιδασκάλων, ἐξ ὧν προέκυψε τὸ συγκεφαλαιωθὲν ἐκεῖνο ἔλλειμμα τῶν 7,000,000 μέχρι τοῦ 1887, τὸ προσαυξηθὲν διὰ τῶν ἐλλειμμάτων τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς 10,700,000 δραχμῶν μέχρι τοῦ 1892. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐγίνετο ἡ πληρωμὴ τῶν δημοδιδασκάλων ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ ταμείου, ποίαν σημασίαν θὰ εἶχεν αὕτη περὶ τὰ τῆς αὐτοτελείας τῶν δήμων; Οὐδεὶς προτείνει, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς δήμους, ἵνα διευθύνωσιν αὐτοὶ τὰ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Τοιαύτη ἐξουσία θὰ ἦτο αὐτοτέλεια περὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ, ἀλλὰ πάντες ἀναγνωρίζουσιν, ὅτι οἱ δῆμοι εἶναι ἀνεπαρκεῖς πρὸς τοιαύτην λειτουργίαν. Τὸ καθεστὼς τῶν δήμων οὐδὲν προκαλεῖ ζήτημα περὶ αὐτοδιοικήσεως, ἀφοῦ οὐδὲν δικαίωμα αὐτοδιοικήσεως ὑφίσταται ἐν τοῖς δήμοις ἐνεργὸν, ἡ δὲ συσχέτισις τῶν τῆς αὐτοτελείας τῶν δήμων πρὸς τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν ἔχει ἐν τοῖς πράγμασιν ὑπόστασιν. Μένει ἄρα ἀκέραιον καὶ ἀνεπηρέαστον ἐκ τῶν ἐπινοημάτων τούτων τὸ προβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου πρόβλημα. Θέλει ἡ Βουλὴ τὴν διατήρησιν τοῦ ὑφισταμένου συστήματος τῆς ἐμμέσου δημοτικῆς φορολογίας; νομίζει ὅτι τὰ διαπύλια δὲν περιορίζουσι τὴν ἐμπορικὴν συναλλαγὴν, τὴν ἐλευθέραν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας, καὶ τὴν κοινωνικὴν πρόοδον; Καταψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον, ἀπαλλάσσεται πάσης σκέψεως περὶ ἀντισηκωμάτων. Ἐὰν ὅμως ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τούτου, καὶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον βραδύνει ἡ κατάργησις αὐτοῦ, ἐπὶ τοσοῦτον ἀναστέλλεται ἡ δρᾶσις τῆς χώρας, δὲν δύναται ἢ νὰ παραδεχθῇ τὰ ἀντισηκώματα τοῦ νομοσχεδίου, ἢ ἄλλα παρ’ ἄλλων προτεινόμενα, ἀλλὰ καὶ δικαιολογούμενα. Τίνα ὅμως ἄλλα ἀντὶ τῶν ἀμέσων φόρων τοῦ νομοσχεδίου ἠκούσαμεν προτεινόμενα; Τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἅλατος.

§84ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὡς ἀστειότητα.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἠκούσαμεν προτεινόμενα τὰ ὑπὸ τῶν παρακαθημένων πρὸς τοὺς προτείναντας χαρακτηριζόμενα ἤδη ὡς ἀστειότητας. Ἀλλ’ ἐὰν μὴ θέλητε τοὺς ἀμέσους φόρους, τοὺς ὁποίους προτείνομεν ὡς ἀντισταθμίσματα, καὶ θέλετε ἀντ’ αὐτῶν ἐμμέσους φόρους, θὰ ἐπιβαρύνητε τὰς ἀπορωτέρας τάξεις· διότι ἡ πρὸς ἀντιστάθμησιν φορολογία τοῦ νομοσχεδίου ἐπιπίπτει ἐπὶ τοὺς φορολογουμένους ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὴν εὐπορίαν αὐτῶν. Ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν εἶναι φόρος ἀναλογικὸς πρὸς τὴν εὐπορίαν, συμβαίνει δὲ παρ’ ἡμῖν—ὅπερ δὲν ἀσπάζομαι, οὐδ’ εἶναι τῆς ἐμῆς πρωτοβουλίας,—ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν νὰ ἦναι καὶ προοδευτικός, τουτέστιν ἐπὶ ποσοστῷ παραλλάσσοντι κατὰ λόγον τῆς εὐπορίας τοῦ φορολογουμένου. Ὁ ἀπορώτερος ἀποτίνει 5%, ὁ τούτου κατὰ ἕνα φορολογικὸν βαθμὸν εὐπορώτερος 6%, καὶ οὕτω μέχρι τῶν 8%. Ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων ὡσαύτως, ἐπὶ τοῦ πίνακος τοὐλάχιστον, εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὸ εἶδος, τὴν ἀνάπτυξιν, τὴν ὑποτιθεμένην πρόσοδον τῆς βιομηχανίας ἑκάστου. Ἐὰν ἀντὶ τούτων ἐκλέξητε εἰς ἀντιστάθμησιν τῶν καταργουμένων ἐμμέσων φόρων ἄλλους ἐμμέσους φόρους, ἡ ἐπίπτωσις τῆς μεταῤῥυθμίσεως ἔσται ἀντίθετος τῆς τοῦ νομοσχεδίου, βαρύνουσα πλειότερον τῶν εὐπορωτέρων τὸν ἐργατικὸν λαὸν, ἀναπληροῦντα διὰ τῆς φορολογουμένης καταναλώσεως τὰς ἀπωλείας, αἵτινες παρέπονται εἰς τὴν ἐργασίαν. Ἡ πρὸς ἀντιστάθμισιν αὕτη φορολογία θὰ ἦναι ἀντιστρόφως προοδευτική, ἐπιπίπτουσα ἐπὶ τὸν φορολογούμενον βαρυτέρα κατὰ λόγον τῆς ἐλάσσονος αὐτῶν εὐπορίας· κατ’ ἐπιφάνειαν θὰ ἦναι ἴση, ἀλλὰ περισσότερον θὰ ἐπιβαρύνῃ τοὺς ὀλιγώτερον ὠφελουμένους ἐκ τῆς μεταῤῥυθμίσεως, θὰ ἐπιβαρύνῃ δὲ καὶ τοὺς μὴ ὠφελουμένους ἐκ ταύτης ἀγρότας, ὡς ἐπεκτεινομένης τῆς ἐπὶ τῆς καταναλώσεως φορολογίας ἐπὶ πάντας ἀδιακρίτως, ἀστούς τε καὶ μὴ ἀστούς. Καταργοῦντες τὸν δημοτικὸν δασμὸν ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων εἰς τὰς πόλεις ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, τὴν ἀναπλήρωσιν τῆς ἐξ αὐτοῦ προσόδου τοῦ δήμου ὀφείλομεν νὰ ζητήσωμεν ἐν φόρῳ ἀμέσῳ, ἀποτινομένῳ παρὰ τῶν πολιτῶν, οὓς ἀνεκούφισεν ὁ καταργηθεὶς δημοτικὸς δασμός. Οἱ ἄμεσοι φόροι ἔχουσι τοπικὸν χαρακτῆρα, ὡς τοπικὸς εἶναι καὶ ὁ χαρακτὴρ τοῦ καταργουμένου φόρου, μεταξὺ δὲ τῶν ἀμέσων φόρων οἱ γενικώτερον ἐπιπίπτοντες ἐπὶ τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων εἶναι οἱ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. Οἱ ἀντιστρατευόμενοι κατὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν προσθέτων ποσοστῶν ἐπὶ τῶν φόρων τούτων ἀντιστρατεύονται κατὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, διότι ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ ἄνευ ἀντισταθμισμάτων, ἀντισταθμίσματα δὲ προσφυέστερα τῶν ποσοστῶν ἐπὶ τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων οὐδεὶς παρέχει ἄλλος φόρος. Ἰδίᾳ παριστῶσιν οἱ ἀντιστρατευόμενοι πρὸς τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐπαχθῆ τὸν πρόσθετον φόρον τῶν οἰκοδομῶν, καὶ βεβαίως θὰ ἦναι ἐπαχθὴς, καὶ ἂν προετείνετο ὅπως ἐπιβληθῇ ἄνευ ἀντισηκώματος, θὰ ἐλέγομεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται τοιαύτη αὔξησις τοῦ φόρου, ἔστω καὶ ἂν μετὰ τὴν αὔξησιν θὰ ἦτο κατώτερος ὁ φόρος τῶν παρ’ ἄλλοις Κράτεσιν, ἢ καὶ, ὡς πράγματι συμβαίνει, ἀσυγκρίτως κατώτερος. Ἀλλὰ καίτοι ἡ προτεινομένη αὔξησις θ’ ἀφήσῃ τὸν φόρον πολὺ κάτω τοῦ ποσοστοῦ, ἐφ’ ᾧ ἐπιβάλλεται ὑπὲρ τῶν δήμων ἐν ἄλλαις χώραις, καίτοι οἱ ἄμεσοι φόροι εἶναι οἱ μᾶλλον προσήκοντες εἰς δημοτικὴν φορολογίαν, καίτοι μεταξὺ τῶν ἀμέσων φόρων ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν κατὰ πρῶτον λόγον, εὐθὺς δὲ κατόπιν ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων ἔχουσιν εἰδικώτερον χαρακτῆρα ἀστικὸν, θὰ ἐκρίνομεν τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀποκρουστέαν, ἂν μὴ ἐξήρτητο ἐκ τῆς αὐξήσεως ταύτης ἡ ἐπίτευξις εὐεργετήματος σημαντικοῦ ὑπὲρ τῶν πόλεων, ὑπὲρ τῶν δήμων καὶ ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Ἐν εἰλικρινεῖ καὶ ἀπαθεῖ μελέτῃ τοῦ θέματος οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ μὴ ἀναγνωρίζων ὅτι πολὺ σημαντικωτέρα εἶναι ἡ ἀνακούφισις τῶν πολιτῶν ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τοῦ ἐπιπίπτοντος βάρους εἰς πάντας τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων ἐκ τῆς προσθήκης τῶν δύο δεκατημορίων εἰς τοὺς φόρους τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. Ὁ καταψηφίζων ἄρα τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου καταψηφίζει τὸ νομοσχέδιον, καὶ τοῦτο εἴτε ὁ καταψηφίζων τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου ἐπιῤῥίπτει τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ μὴ ψηφιζομένου ἀντισταθμίσματος εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸ ὑφιστάμενον ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, ἱκανὴν ζημίαν, εἴτε ἀποδέχεται ἀντὶ τῆς τοῦ ἄρθρου 3 φορολογίαν ἄλλην, ἣν ἢ προτείνει, ἢ δὲν προτείνει, ἢ προτείνει ἐπ’ ἀστεϊσμῷ· διότι καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ὅπως καὶ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας, πάλιν ἡ Κυβέρνησις προκαλεῖται, ὅπως ἀναπληρώσῃ τὴν ἔλλειψιν γνώμης τῶν προκαλούντων διὰ γνώμης ἰδίας ἐν συστήματι, ὅπερ κατ’ ἀρχὴν ἀποκρούει. Διαγράψατε, λέγουσι πρὸς ἡμᾶς οἱ ἀντιφρονοῦντες, τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ ἄρθρου 3, ἣν ἡμεῖς κρίνομεν ὡς τὴν προσήκουσαν, προνοήσατε δὲ ἄλλως περὶ τοῦ θέματος, ἀλλὰ μὴ ζητεῖτε παρ’ ἡμῶν γνώμην, διότι αἱ Ἀντιπολιτεύσεις ὑφίστανται μόνον ἵνα ἐλέγχωσιν, ἕτοιμοι ὅπως, ὅταν κληθῶσιν εἰς τὰ κυβερνητικὰ ἑδώλια, κληρονομήσωσι μετὰ τῶν χαρτοφυλακίων καὶ τὰς γνώμας τῶν προκατόχων. Οὐδεμίαν ἔχει γνώμην ἡ Ἀντιπολίτευσις περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀναπληρώσεως κενοῦ, ὅπερ αὐτὴ προσπαθεῖ νὰ προκαλέσῃ, ἀποκρούουσα τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3, καὶ ὅμως ἀξιοῖ, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὴν ὁδηγίαν αὐτῆς, ὁμολογούσης ὅτι οὐδὲ νὰ διατυπώσῃ τι, οὐδὲ νὰ ἐπινοήσῃ τι εἰς ἀναπλήρωσιν δύνανται ἄνευ τῆς εἰσηγήσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἄνευ τῆς κηδεμονίας τῆς Κυβερνήσεως. Λέγει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τὰ τοῦ ἄρθρου, ὅτι δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ τὴν δι’ αὐτοῦ ἐπιβαλλομένην φορολογίαν, ὅτι πρέπει ν’ ἀντικαταστηθῇ αὕτη δι’ ἑτέρας φορολογίας, ἀγνώστου εἰς τοὺς ἐνδεικνύοντας τὴν ἀνάγκην αὐτῆς. Ἐναβρύνεται ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπὶ τῷ κατ’ ἐπίφασιν ζήλῳ αὐτῆς πρὸς κατάργησιν τῶν διαπυλίων, καὶ ἀφοῦ ὑπάρχει ἀνάγκη ἀντισηκωμάτων, ἐπαγγέλλεται προθυμίαν εἰς ἀποδοχὴν αὐτῶν, ἀπέχουσα ὅμως ἀπὸ παντὸς θετικοῦ καθορισμοῦ τῶν παρ’ αὐτῆς ἀποδεκτῶν καὶ διατρανοῦσα ὅτι ἀποκρούει τὰ μόνα προσήκοντα. Τοιουτοτρόπως ἐλπίζει ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅτι θέλει δυνηθῆ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διατηροῦσα ὅμως τὸ παράστημα προμάχου τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων.

§86ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται διακοπὴ ἡμισείας ὥρας. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ὥρα 8 καὶ 30′ μ. μ. ἐπαναλαμβάνεται δὲ ὥρα 10 καὶ 10′ μ. μ.)

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ ὀλίγου ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Σύρου τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἑρμουπόλεως, ἀναφέροντος ὅτι ἐν συνελεύσει τῶν μελῶν αὐτοῦ, μετὰ ἐπισταμένην συζήτησιν, ἀπεφάνθη ὅτι ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων τελῶν εἶναι κοινωνικὴ ἀνάγκη, καὶ εὐχομένου ἵνα ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὸ περὶ ταύτης νομοσχέδιον. Τίς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ 3 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν;

§89ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ συνέπειαν τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος, πρὸς τὸν ὁποῖον εἶπον ἀστειευόμενος, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐνόησε, νὰ βάλῃ φόρον εἰς τὸ ἁλάτι, τὸ ἐξέλαβεν ὡς σοβαρῶς λεχθέν. Τὸ εἶπον αὐτὸ, κύριε Πρόεδρε, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος ἔπρεπε νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὴν μελέτην τοῦ ἐν γένει φορολογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει, καὶ ἤθελεν ἀπαλλάξει τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καθὼς καὶ τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐπιβάρυνσιν τῆς νέας φορολογίας, διότι αἱ δύο αὗται πόλεις βεβαίως ἐπιβαρύνονται διὰ φορολογίας ἀπεχθεστάτης.

§90ΣΤΑΗΣ. Ἁλάτι στὸ μυαλό.

§91ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἂν δὲν ἦσο συμπέθερός μου, θὰ σοῦ ἔλεγον τὸν κακόν σου τὸν καιρό! (γέλωτες). Ἀλλὰ θὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Μεγαρίδος, διατὶ δὲν ἐσκέφθη, ὅτι πρέπει εἰς τὴν προνομιοῦχον Ἑπτάνησον τοὐλάχιστον νὰ τεθῇ φόρος ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων; Διατὶ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις διὰ τὴν Ἑπτάνησον, νὰ πληρόνῃ πάντοτε τὸ 20% ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς καὶ νὰ ἦναι ἐλευθέρα ὅλων τῶν ἄλλων φορολογικῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα πληρόνει ἡ λοιπὴ Ἑλλὰς, καὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων; Πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ φόρος καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ ν’ ἀφομοιωθῇ αὕτη μὲ τὴν ὅλην Ἑλλάδα. Ἂν ἤθελεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος νὰ σκεφθῇ, ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ προνομιοῦχος Ἑπτάνησος πρέπει ν’ ἀφομοιωθῇ πρὸς τὰς φορολογουμένας ὑποχρεώσεις τῆς ὅλης Ἑλλάδος, ἠδύνατο νὰ ῥίψῃ τὸ βλέμμα του καὶ πρὸς τὴν Ἑπτάνησον καὶ ὄχι πάντοτε πρὸς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ καὶ ἐν γένει πρὸς τὰς μεγαλοπόλεις.

§92ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§93ΡΑΛΛΗΣ. Ἀληθῶς ἀκαίρως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπελήφθη τῆς συζητήσεως τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀναγνώσεως καὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ 1 ἄρθρου, τοσούτῳ δὲ μᾶλλον ἀκαίρως, καθόσον εἰς τοὺς Βουλευτὰς δὲν ἐπετράπη κἂν νὰ συμβουλευθῶσι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐθεωρήθησαν ὡς ἀναποφεύκτως ἀναγκαῖα διὰ τὴν κατανόησιν τοῦ νομοσχεδίου. Διότι γνωρίζετε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μόλις περὶ τὴν μεσημβρίαν τῆς σήμερον οἱ πίνακες, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὁλόκληρος ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου, διενεμήθησαν εἰς ἡμᾶς, γνωρίζετε περὶ πλέον, ὅτι καὶ ἡ ἔκθεσις ἀκόμη, ἡ συνοδεύουσα τὸ νομοσχέδιον καὶ ὑπογεγραμμένη παρὰ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, μόλις σήμερον διενεμήθη. Καὶ ἔπρεπέ τις πάντας τούτους τοὺς πίνακας, τοὺς περιέχοντας περιέργους ἀληθῶς ἀριθμοὺς καὶ περίεργα πορίσματα, νὰ τοὺς διέλθῃ εἰς διάστημα ὀλίγων ὡρῶν, ἀπὸ τῆς δωδεκάτης, ὅτε περιῆλθον εἰς χεῖρας ἡμῶν, μέχρι τῆς τρίτης ὥρας, ὅτε εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ προσέλθωμεν εἰς τὸ Βουλευτήριον. Διὰ τοῦτο δὲ ἀκριβῶς καὶ διότι δὲν ὑπῆρχεν ὁ καιρὸς εἰς τοὺς Βουλευτὰς, ὅπως διέλθωσι τοὺς πίνακας τούτους, ἔσπευσαν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος νὰ λάβωσι τὸν λόγον καὶ μᾶς ἀποστομώσωσι. Καίτοι ἀτελῶς παρεσκευασμένος, δι’ ἔλλειψιν τῶν ἀναγκαίων στοιχείων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ βασισθῇ ἡ συζήτησις, οὐχ ἧττον ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων λέξεων εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἠθέλησε νὰ ἐξάρῃ τὸν ἆθλον τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ἑαυτὸν ἄλλον Ἡρακλέα, παλαίοντα πρὸς Λερναίαν Ὕδραν, καὶ παρέστησεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Κράτει 236 τελωνειακαὶ ζῶναι, καὶ ὅτι ἐντεῦθεν πάσχει τὸ ἐμπόριον, καὶ καταστρέφεται ἡ ἐλευθέρα συγκοινωνία καὶ ἡ ἐλευθέρα συναλλαγή, αὐτὸς δὲ, Ἡρακλῆς, κατέρχεται πάνοπλος, ὅπως συντρίψῃ τὴν κεφαλὴν τῆς Λερναίας ταύτης Ὕδρας!... Περὶ τίνος, Κύριοι, πρόκειται ἀληθῶς; Τὸ βεβαιοῦσιν αὐτοὶ οἱ πίνακες, τοὺς ὁποίους κατέθηκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ δασμοῦ ἐν ὅλῳ 975,000 δρ. εἰσπραττομένων ἐν τῷ Κράτει κατὰ τὰς 236 ταύτας ζώνας τὰς τελωνειακὰς, ἀντὶ δὲ νὰ θελήσῃ νὰ ἐξάρῃ τὸν ἆθλόν του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔσπευδε δι’ ἑνὸς νομοθετήματος τεσσάρων στίχων ἢ τεσσάρων λέξεων νὰ καταργήσῃ αὐτὰς τὰς 236 ζώνας καὶ νὰ ἀναλάβῃ εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, ὁπωσδήποτε καὶ δι’ οἱουδήποτε φόρου ἀποζημιουμένου, τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 975,000 δραχμῶν, τὸ εἰσπραττόμενον παρὰ τῶν δήμων ἐκ δασμοῦ τῶν ἐμπορευμάτων καὶ ὠνίων τῶν ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον μεταφερομένων; Τὸ ζήτημα οὕτως ἦτο ζήτημα 975,000 δραχμῶν, καὶ ταύτας ἠδύνατο κάλλιστα νὰ καταβάλῃ τὸ Δημόσιον, ἀποζημιούμενον ὁπωσδήποτε.

§94Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι 3,000,000.

§95ΡΑΛΛΗΣ. Τί λέγουν οἱ ἀριθμοί σας;

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο λέγουσιν. Ἐκεῖνα εἶναι τὰ διὰ ξηρᾶς.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως· διότι τὰ διὰ θαλάσσης ἐξακολουθεῖτε νὰ τὰ εἰσπράττητε.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ διὰ θαλάσσης ἐξωτερικά· ἀλλὰ τὰ διὰ θαλάσσης ἐσωτερικὰ καταργοῦνται· τὰ δὲ διὰ θαλάσσης ἐξωτερικὰ εἶναι 2,000,000.

§99ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἔχω ἐνταῦθα τοὺς πίνακάς σας, κατὰ τοὺς ὁποίους...

§100ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅπως τοὺς ἐννοεῖτε.

§101ΡΑΛΛΗΣ. .. οἱ ἔμμεσοι φόροι, οἱ εἰσπραττόμενοι διὰ τῶν τελωνείων, εἶναι 3,660,034.

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἱ διὰ τῶν τελωνείων ἐσωτερικοὶ καὶ ἐξωτερικοί.

§103ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Σύγχυσις πάντοτε (γέλωτες).

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σύγχυσις ὑποκειμενική.

§105ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὑποκειμενικὴ δι’ ὑμᾶς.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§107ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχομεν 3,660,034 ἐξ ἐμμέσων φόρων εἰσπραττομένων διὰ τῶν τελωνείων· ἔχομεν δὲ 975,314 δραχμῶν εἰσπράξεις ἐμμέσων δημοτικῶν φόρων κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων.

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ ξηρᾶς.

§109ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ λέγουν οἱ πίνακες. Οἱ πίνακες λέγουν «εἰσπράξεις ἐμμέσων δημοτικῶν φόρων κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων», οὐδὲ ποιοῦνται διάκρισίν τινα.

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἐπιγραφὴ εἶναι συνοπτική. Ἀναγνώσατε τὴν εἰσαγωγικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θέλετε εὑρεῖ τὸ ποσὸν διακρινόμενον.

§111ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν· ἀναγινώσκω τοὺς πίνακάς σας· ἐν τοῖς πίναξι δὲ αὐτοῖς εὑρίσκω αὐτὰς τὰς ἀναγραφὰς, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντελῶς σύμφωνοι μὲ τὰς παρατηρήσεις μου.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ πράγματα ἔχουσιν ὅπως τὰ εἶπον.

§113ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ἰδοὺ τί εὑρίσκω· εὑρίσκω ὅτι κατὰ τὸν πίνακα τῆς ἀνακεφαλαιώσεως τὰ ὅλα εἰσπραττόμενα ἐξ ἐμμέσων φόρων ἀνέρχονται εἰς δρ. 4,825,859. Εἴμεθα σύμφωνοι; Ἂν ἤμεθα σύμφωνοι, τότε δὲν ἔχομεν, παρὰ νὰ ἐξετάσωμεν, πῶς ὁ ἀριθμὸς οὗτος συγκροτεῖται. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς λοιπὸν συγκροτεῖται ἐκ τῶν ποσῶν τῶν 3,808,058 τῶν ἐμμέσων φόρων τῶν εἰσπραττομένων διὰ τῶν τελωνείων, καὶ ἐκ τῶν 1,017,801 εἰσπράξεως ἐμμέσων δημοτικῶν φόρων κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων. Οὕτω πως συγκροτεῖται αὐτὸς ὁ ἀριθμός· καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα, ὅτι πρόκειται περὶ καταργήσεως δημοτικῶν δασμῶν εἰσπραττομένων κατὰ τὴν μεταφορὰν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον 975,000 δραχμῶν.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ ξηρᾶς· τὸ δὲ ἄλλο εἶναι διὰ θαλάσσης ἐξ εἰσαγωγῆς καὶ μεταφορᾶς.

§115ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ἄλλα θὰ ἐξακολουθήσητε νὰ τὰ εἰσπράττητε, διότι τὰ εἰσπράττετε. Θὰ ἔλθω μετ’ ὀλίγον εἰς αὐτό.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο εἶναι ἡ βάσις.

§117ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον πρέπει ὁπωσδήποτε, ἀφοῦ δὲν ἐδόθησαν ἡμῖν τὰ μέσα νὰ ἐξακριβώσωμεν καλλίτερον, πρέπει νὰ τὸ ἐξακριβώσωμεν ἐνταῦθα. Οἱ πίνακες εἶναι κατατεθειμένοι πρὸ 15 ἡμερῶν, καὶ κατωρθώθη κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως νὰ διανεμηθῶσιν, οἱ δὲ Κύριοι ἴσως τοὺς εἶχον ὑπ’ ὄψιν των ἔκτοτε, ὡς ὁ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς εἶχε βεβαίως ὑπ’ ὄψιν του τοὺς πίνακας ἀπὸ ἱκανοῦ χρόνου καὶ κατὰ τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως.

§118ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι, κύριε Βουλευτά.

§119ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§120ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι τοὺς πίνακας αὐτοὺς δὲν τοὺς εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου. Εἶχον ἄλλους πίνακας συνοπτικούς· δὲν εἶχον λεπτομερεῖς πίνακας. Χθὲς τὸ πρῶτον ἔλαβον αὐτὸν τὸν πίνακα.

§121ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Στάης εἶχε πρὸ ἡμερῶν πίνακας.

§122ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Χθές.

§123ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου πρόκειται, Κύριοι, νὰ καταργηθῇ ἡ φορολογία αὐτή, ἡ ὁποία ἀναγνωρίζω, ὅτι εἶναι ἐπαχθεστάτη, ἀλλὰ φορολογία 975,000 δραχμῶν, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο κάλλιστα νὰ καταργήσῃ ἡ Κυβέρνησις δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου τεσσάρων στίχων, ἀναλαμβάνουσα μὲν αὐτὸ τὸ βάρος, ἀποζημιουμένη δὲ δι’ ἴσου ποσοῦ.

§124ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν λάβητε τοιαύτην βάσιν· ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτως ἡ βάσις. Ἡ βάσις εἶναι — μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ δώσω τὰς ἐξηγήσεις, διότι ἐδῶ ἔγκειται τὸ ζήτημα, — ἡ βάσις εἶναι αὕτη· ὅτι κατὰ τὰς μελέτας, εἰς ἃς προήλθομεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἐδέησε νὰ ζητήσωμεν πληροφορίας, ἐν ἐλλείψει ἐπισήμων στοιχείων. Τὰς πληροφορίας ἐζητήσαμεν παρὰ τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν, ὡς εἶπον καὶ πρότερον, καὶ παρὰ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν· παρὰ μὲν τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν, συμβουλευθεισῶν αὐτοὺς τούτους τοὺς μισθωτὰς καὶ τὰ μισθωτήρια, παρὰ δὲ τῶν τελωνειακῶν περὶ τῶν ἀμέσως παρ’ αὐτῶν γενομένων εἰσπράξεων καὶ περὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν μισθωτῶν τῶν τε ἐν τῷ τελωνειακῷ περιβόλῳ καὶ τῶν ἐν τοῖς σταθμοῖς. Τὰς πληροφορίας τὰς ἐκ τῶν δύο τούτων πηγῶν συνεδυάσαμεν, καὶ κατελήξαμεν εἰς τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα· ὅτι ἐκ τῶν εἰσπραττομένων ἐν συνόλῳ 5,700,000—διότι τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα περιέχουσι καὶ τὰ ἔξοδα καὶ τὰ νόμιμα κέρδη τῶν μισθωτῶν—τὰ 4,923,000, ἅτινα βλέπετε ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ τελευταίῳ πίνακι τοῦ φυλλαδίου, εἶναι τὸ ἄθροισμα τῶν μισθώσεων. Ἐννοεῖται ὅτι οἱ μισθωταὶ ἀπολαμβάνουσι κέρδος, ἀπαντῶσι δὲ καὶ εἰς ἔξοδα. Ἀμφότερα ταῦτα, τό τε κέρδος καὶ τὰ ἔξοδα, πρέπει νὰ προστεθῶσιν εἰς τὰς εἰσπράξεις, καὶ διὰ τοῦτο ἀντὶ τοῦ ἀθροίσματος τῶν 4,923,000 ἔχομεν 5,700,000, κατὰ τὰς πληροφορίας τῶν τελωνῶν. Ἐκ τούτων πάλιν τῶν 5,700,000 ποσὸν 975,000, πλὴν τῶν τῆς Ἑπτανήσου, ἀνάγεται εἰς τὴν διὰ ξηρᾶς μεταφοράν. Τὰ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τούτων, ἤτοι τὰ διὰ τῶν τελωνείων εἰσπραττόμενα, διαιροῦμεν εἰς δύο, εἰς τὰ ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ εἰς τὰ ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς διὰ θαλάσσης ἐξ ἄλλων δήμων τοῦ ἐσωτερικοῦ. Ἡ εἴσπραξις ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, περιλαμβανομένης καὶ τῆς Ἑπτανήσου, ἀνέρχεται εἰς 2,046,000 δραχμὰς, διακρινομένας ἐν ταῖς ἐκθέσεσι, καὶ ἑτέρας 250 ἢ 300 χιλιάδας ἴσως, μὴ διακρινομένας ἐν ταῖς σημειώσεσι τῶν τελωνείων, τὸ δὲ ὅλον ὑπόλοιπον μέχρι τῶν 5,700,000 ἀνάγεται εἰς τὴν μεταφορὰν ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, δηλαδὴ ἔχομεν 3,300,000 δραχμὰς ἀναγομένας εἰς τὴν μεταφορὰν καὶ οὐχὶ 900,000· καὶ αὗται δὲ αἱ δραχμαὶ 3,300,000 περιλαμβάνουσι πλὴν τοῦ ἀποδοτέου εἰς τοὺς δήμους μισθώματος καὶ τὰ κέρδη καὶ τὰ ἔξοδα τῶν μισθωτῶν.

§125ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὰ εἶναι στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δι’ ἡμᾶς εἶναι νέα, διότι δὲν εὑρίσκονται ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ πληροφορίαι εἰς οὐδένα τῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ προσάγει ἤδη νέα στοιχεῖα ἢ πληροφορίας, τὰς ὁποίας δὲν ἐγνώριζεν ἡ Βουλή, καὶ τὰς ἐγνώριζε μόνον αὐτός, περιπίπτει εἰς ἓν περιπλέον σφάλμα λέγει ὅτι, ἐκτὸς τῶν 975 χιλιάδων, ἢ τῶν 3 ἑκατομμυρίων κατ’ αὐτόν, τὰ ὁποῖα εἰσπράττονται ἐκ τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, εἴτε διὰ ξηρᾶς μεταφερομένων ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, εἴτε διὰ θαλάσσης, πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν καὶ τὸ κέρδος καὶ τὴν δαπάνην τοῦ ἐνοικιαστοῦ, ὡσὰν ἡμεῖς πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ ἀσφαλίσωμεν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου τῶν ἐνοικιαστῶν τὸ κέρδος· δὲν πρόκειται τὸ Δημόσιον νὰ καταστῇ ἐνοικιαστής...

§126Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ ὅ,τι εἰσπράττει σήμερον ὁ ἐνοικιαστής· ἐπειδὴ δὲ ὁ ἐνοικιαστὴς εἰσπράττει τὸ μίσθωμα, εἰσπράττει τὰ ἔξοδά του, εἰσπράττει καὶ τὸ νόμιμον κέρδος του, καὶ τὸ Δημόσιον, ὅτε τοῦτο θέλει πραγματοποιεῖ τὰς εἰσπράξεις, θὰ εἰσπράττῃ ὅ,τι ὁ μισθωτὴς εἰσπράττει σήμερον λόγῳ τοῦ μισθώματος, ὅ,τι εἰσπράττει λόγῳ τῶν ἐξόδων του καὶ ὅ,τι εἰσπράττει λόγῳ τοῦ νομίμου κέρδους του.

§127ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς κατηγοροῦμεν τοῦ νομοσχεδίου σας, ὅτι εἶναι νομοσχέδιον ἀληθῶς ἐκβιαστικόν, νομοσχέδιον κερδοσκοπικόν. Τὸ Δημόσιον ὑποκαθίσταται εἰς τὴν θέσιν τῶν ἐνοικιαστῶν, καὶ τὸ Δημόσιον ἐννοεῖ νὰ κερδοσκοπήσῃ εἰς βάρος τῶν δήμων, ὡς οἱ ἐνοικιασταί· ἀκριβῶς αὐτὸ ἐλέγομεν ἀπ’ ἀρχῆς ἡμεῖς. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν τὴν ἀποστολὴν τοῦ Δημοσίου ἀπέναντι τῶν δήμων ὡς ἀποστολὴν προστατευτικὴν καὶ ἐνθαῤῥυντικὴν, ἀλλὰ σεῖς ἐννοεῖτε νὰ ἀπογυμνώσητε τοὺς δήμους. Καὶ ἀκριβῶς αὐτὸ κατηγγέλλομεν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου σας. Ἐλέγομεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρόκειται νὰ προσθέσητε εἰς ἐπαχθῆ ἤδη φορολογίαν, νέαν ἐπαχθεστέραν τοιαύτην, καὶ ἔρχεσθε καὶ τὸ ὁμολογεῖτε, καὶ λέγετε, ὅτι «ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ ὑποκατασταθῶμεν εἰς τὴν θέσιν τῶν ἐνοικιαστῶν, καὶ ἑπομένως ὅσα οἱ ἐνοικιασταὶ κερδίζουσι θεμιτῶς καὶ ἀθεμίτως, θὰ εἰσπράττῃ καὶ τὸ Δημόσιον» Ἀλλὰ τοῦτο ἀκριβῶς δὲν ἐννοοῦμεν ἡμεῖς. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν, ὅτι τὸ Δημόσιον ὤφειλε νὰ παρέμβῃ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ προστατεύσῃ τοὺς δημότας ἀκριβῶς ἀπὸ τὰς ἁρπακτικὰς διαθέσεις τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ ἀπὸ τὰς καταχρήσεις αὐτῶν, ἔπρεπε νὰ παρέμβῃ τὸ Δημόσιον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἀπαλλάξῃ τὸ ἐμπόριον τῶν ὠνίων καὶ τῶν ἐμπορευμάτων, τῶν μετακομιζομένων ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, ἀπὸ τὰς πέδας, διὰ τῶν ὁποίων περιεβάλλετο ἐξ αὐτῶν τῶν 236 τελωνειακῶν ζωνῶν, τὰς ὁποίας ἐλέγετε ὅτι ἐσκοπεῖτε νὰ καταργήσητε, ἀλλ’ ὡς σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου σας ἐθέσατε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οἱ συνάδελφοι ὑπωπτεύοντο, τὴν κερδοσκοπίαν.

§128Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νόμιμον κέρδος.

§129ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν συγκάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ ἀκριβῶς ὅλοι οἱ ἀριθμοί σας ἀποδεικνύουσιν, ὅτι εἰς αὐτὸ ἀπεβλέπετε. Ἂς ἴδωμεν τοὺς ἀριθμούς. Ἀναγράφετε ὑπὸ τὸν πίνακα τὸν ἀνακεφαλαιωτικὸν τῶν νομῶν, ἐν σελίδι 22, ὡς ἐμμέσους φόρους εἰσπραττομένους διὰ τῶν τελωνείων 3,808,058. Τί ζητεῖτε λοιπόν; Σήμερον ἡ φορολογία αὕτη μένει ἀκεραία, καὶ ὄχι μόνον μένει ἀκεραία ἡ φορολογία αὕτη ὡς πρὸς τοὺς δασμοὺς τοὺς εἰσπραττομένους ἐν τοῖς τελωνείοις, ἀλλ’ ἡ φορολογία αὕτη γίνεται ἐπαχθεστέρα καὶ βαρυτέρα, κατὰ τί; ἐνῷ ὑπάρχει διαφορὰ κατὰ δῆμον καὶ κατὰ τελωνεῖον ὡς πρὸς τὸν ὅρον τὸν φορολογικὸν τῶν δημοτικῶν δασμῶν τῶν εἰσπραττομένων διὰ τῶν τελωνείων, ὁ ὁποῖος ἀλλοῦ μὲν εἶναι 2%, ἀλλοῦ δὲ 2½%, σήμερον εἰσάγετε ὡς πρὸς πάντας ἕνα κοινὸν ὅρον, τὸν ἀνώτατον φορολογικὸν ὅρον τῶν 2½%. Ἐκ τούτου θὰ κερδήσητε ἢ θὰ χάσητε; ἀναμφισβητήτως θὰ κερδήσητε· θὰ κερδήσητε τὴν διαφοράν, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ 1, 1½ καὶ 2% πρὸς τὸν νέον κοινὸν ὅρον τῶν 2½%. Ἀλλὰ τί ἐπιδιώκετε δι’ αὐτοῦ; ἐπιδιώκετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν κατωρθώσατε μέχρι τοῦδε διὰ τῶν νόμων περὶ εἰσφορᾶς τῶν δήμων εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ περὶ εἰσφορᾶς εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, ἐπιδιώκετε νὰ καταστήσητε πραγματικὰς τὰς δύο ταύτας εἰσφορὰς τῶν δήμων. Τί ἐζητήσατε δέ; ἐζητήσατε νὰ συμψηφίσητε τὸ ποσὸν αὐτό, τὸ ἐκ τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων, ἀκριβῶς πρὸς τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς σας ὠφείλετο ἐκ μέρους τῶν δήμων διὰ τὴν εἰσφορὰν εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν εἰσφορὰν εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν καὶ τὸ κατωρθώσατε. Μέχρι τοῦδε ὅμως τὸ Δημόσιον εἰς τίνα θέσιν εὑρίσκετο; τὸ Δημόσιον ἀνέγραφεν ἐξ εἰσφορῶν ἔσοδον δραχμῶν 3,800,000 περίπου· ἀλλ’ ἐπραγματοποίει αὐτὸ τὸ ἔσοδον; Βεβαίως ὄχι. Δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ λάβωμεν τὸν προσωρινὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1893 καὶ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1892, ἵνα ἴδωμεν τὴν πραγματοποιηθεῖσαν εἰσφορὰν τῶν δήμων ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὡς πρὸς τὴν εἰσφορὰν τῶν δήμων ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, δὲν ἔχομεν τ’ ἀποτελέσματα, διότι μόνον ἀπὸ τοῦ 1894 ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν· ἀλλ’ ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα μᾶς δίδουσι τὰ ἀποτελέσματα τῆς εἰσφορᾶς τῶν δήμων ὡς πρὸς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, τίνα ἀποτελέσματα δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν; Προσδοκῶμεν ἀναμφισβητήτως εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου ἔλλειμμα 1,500,000· καὶ ἀπεβλέψατε ἀκριβῶς — τὸ εἴπετε πρὸ ὀλίγου — πῶς νὰ καλύψητε αὐτὸ τὸ ἔλλειμμα· διότι εἴπετε, ὅτι λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὸ προϋπολογισθὲν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1895 καὶ τοῦ 1894, ὄχι τὸ εἰσπραχθὲν κατὰ τὸ 1893 ἐκ τῆς εἰσφορᾶς τῶν δήμων ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὄχι τὸ εἰσπραχθὲν πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν κατὰ τὸ 1892, ὄχι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσεδοκᾶτε ὅτι θὰ εἰσπράξητε ἀπὸ τὴν εἰσφορὰν τῶν δήμων ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας κατὰ τὸ 1894, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προϋπελογίσατε· καὶ ἰδοὺ τὸ δεύτερον κέρδος, τὸ ὁποῖον ἐννοεῖ νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν χορηγεῖ πρὸς τοὺς δήμους. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ τὸ κέρδος. Ἐὰν στρέψωμεν εἰς τὸν πίνακα τῆς ἀνακεφαλαιώσεως, τὸν 17ον, θέλομεν εὕρῃ, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ ἐκ τοῦ ποσοστοῦ τῶν οἰκοδομῶν τῶν 20% καὶ ἐπιτηδευμάτων 1,291,106, θέλει περιπλέον εἰσπράξει ἐκ τοῦ προσθέτου ποσοστοῦ ἐκ τοῦ σίτου 2,187,174, δηλ. θὰ εἰσπράξῃ ἀκριβῶς 3,479,000· τί θέλει δὲ ἀποδώσει ἀπέναντι τῶν 3,479,000 πρὸς τοὺς δήμους; Θὰ ἀποδώσῃ 2,267,107, ἀλλ’ ἐκ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσι τὰ ἐλλείμματα τῶν δήμων Κερκύρας, Κεφαλληνίας καὶ Ζακύνθου, θέλει ἑπομένως τὸ Δημόσιον ἀποδώσει εἰς τοὺς δήμους 2,145,156, δηλ. πραγματοποιεῖ ἓν κέρδος 1,300,000 περίπου ἐξ αὐτῆς τῆς γενναιόφρονος ὑποστηρίξεως τῶν δήμων καὶ ὑπερασπίσεως τῶν συμφερόντων των. Αὐτὸς ὑπῆρξεν ἀκριβῶς, Κύριοι, ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ ἀκριβὴς χαρακτὴρ αὐτοῦ. Πρόκειται περὶ νέας προσθέτου καὶ βαρείας φορολογίας, φορολογίας βαρυτάτης, ὑπὸ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, καθ’ ἃς πάσχουσι κυρίως οἱ πληθυσμοὶ οἱ ἀστικοί, τοὺς ὁποίους ἔρχεσθε νὰ ἐπιβαρύνητε διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας· διότι εἰς τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς ἐπιπροστίθεται τὸ βάρος τῶν 2% ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, διότι ἐπὶ τῶν ἀστικῶν πληθυσμῶν ἐπιτίθεται τὸ βάρος τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων τῶν 20%, διότι τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς θέλει βαρύνῃ καὶ ὁ πρόσθετος φόρος ἐπὶ τοῦ σίτου, τὸν ὁποῖον καταναλίσκει κυρίως, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐρχόμενον, ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς, καθόσον ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς παράγει τὸν σῖτόν του. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀνακουφίσεις, πρὸς τὰς ὁποίας ἀπέβλεψεν ὁ λαὸς, ὑπὸ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται, καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ νέα βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπιπροστίθενται ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τὴν ῥάχιν αὐτοῦ. Ἐὰν δὲ θελήσητε, Κύριοι, ἀπὸ τῆς γενικωτέρας ταύτης ἀπόψεως νὰ κατέλθητε εἰς τὴν μερικωτέραν, ἐὰν θελήσητε νὰ ἐξετάσητε ποία εἶναι ἡ θέσις τῶν πρωτευόντων δήμων τοῦ Κράτους, τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ τοῦ δήμου Πειραιῶς, καὶ ὅλων τῶν ἐχόντων μεγάλας πόλεις, ἐκτὸς τῶν τῆς Ἑπτανήσου,—διότι οἱ δῆμοι αὐτοὶ μένουσιν ἐκτὸς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι περὶ αὐτῶν,— ἡ θέσις τῶν δύο πρωτευόντων δήμων τοῦ Κράτους, τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ τοῦ δήμου Πειραιῶς, πρὸς τοὺς ὁποίους ἐξισῶ ὅλους τοὺς ἄλλους δήμους, τοὺς περιλαμβάνοντας μεγάλας πόλεις, ἐκ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, τίς εἶναι; Ὁ δῆμος Ἀθηναίων εἰσπράττει ἐξ ἐμμέσων φόρων 1,105.000, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐξηγήσῃ αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν, εἶπεν ὅτι εἰς αὐτὸν περιλαμβάνεται ἴσως τὸ ἥμισυ ἢ τοὐλάχιστον κατὰ 520,000 δραχμὰς ἔμμεσοι δασμοὶ, εἰσπραττόμενοι ἐξ ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων εἰσαγομένων ἐξ ἄλλων δήμων, δηλαδὴ ἐκ τῶν δήμων Κρωπίας, Λαυρίου, Μαραθῶνος, Φυλῆς καὶ Ἀχαρνῶν, ἴσως καὶ τῆς Μεγαρίδος.

§130Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι κατὰ ξηρὰν μόνον, ἀλλὰ καὶ κατὰ θάλασσαν ὅτε εἶπον 520,000, ἐνόουν κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν.

§131ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἄλλην θάλασσαν, παρὰ τὴν τοῦ Πειραιῶς, οὐδ’ ἄλλο τελωνεῖον. Ἰδοὺ δὲ τί εὑρίσκω· ὅτι, ἐνῷ τὸ ὅλον τῶν δασμῶν τῶν εἰσαγομένων ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, κατὰ τὸν πίνακα, θὰ ἀνέλθῃ εἰς 975,314, ἐξ αὐτοῦ ὁ δῆμος Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνει τὸ εἰκοστὸν δεύτερον ὅλου τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Κράτους, κατορθόνει νὰ εἰσπράττῃ τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου δασμοῦ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο τὸ σπουδαῖον· τὸ σπουδαῖον εἶναι ἕτερόν τι. Ὁ δῆμος Ἀθηναίων θὰ ἐξακολουθῇ νὰ εἰσπράττῃ μὲ τὸ 2½% τὸ αὐτὸ ποσὸν, ἀλλ’ ὁ δῆμος Ἀθηναίων λαμβάνει ποσοστὸν ἐκ τῶν φόρων τῶν ἐπιτηδευμάτων 118,000, ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν 142.000, ὁ δὲ δῆμος Πειραιῶς ἐξ ἐπιτηδευμάτων μὲν 35,000, ἐξ οἰκοδομῶν δὲ 25,000· τὸ ὅλον ἐκ τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐκ ποσοστῶν μὲν ἐπιτηδευμάτων ἀνέρχεται εἰς 169,000, ἐκ ποσοστῶν δὲ οἰκοδομῶν εἰς 144,000. Θέλετε νὰ μάθητε τί θὰ καταβάλλουν ὁ δῆμος Ἀθηναίων καὶ ὁ δῆμος Πειραιῶς ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, κατὰ τὸ νομοσχέδιον; 628,677, ἐνῷ μέχρι τοῦδε κατέβαλλον 169,631.

§132Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ταῦτα εἶναι τοῦ νόμου.

§133ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχετε δίκαιον· παρέλειψα ἕνα ὅρον, διότι δυστυχῶς δὲν δύναμαι νὰ τοὺς ἔχω προχείρους. Ἀληθῶς ὁ νομὸς ἐπιβαρύνεται δι’ 628,677. Ἵνα ἐννοήσητε δὲ κατὰ πόσον ἐπιβαρύνεται ὁ δῆμος Ἀθηναίων ἐξ αὐτῆς τῆς φορολογίας, δὲν ἔχετε ἢ νὰ λάβητε τ’ ἀποτελέσματα τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ὑπὸ τὸ ὑφιστάμενον σύστημα, καὶ θὰ εὕρητε 169,631.25 διὰ ποσοστὸν φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, καὶ 144,710.19 διὰ ποσοστὸν φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, δηλ. 314,341.44. Ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος· δὲν θὰ εὕρητε μήτε εἰς τὸ Χαλάνδρι, μήτε εἰς τὸ Κορωπί, μήτε εἰς τὸ Λιόπεσι, μήτε εἰς τὸν Μαραθῶνα, μήτε εἰς τὰ Κιοῦρκα, μήτε εἰς τὸ Καπανδρίτι, μήτε εἰς τὴν Χασιὰν, μήτε εἰς τὰ Καλύβια, μήτε εἰς Κουβαρᾶ, ἐπιτηδεύματα καὶ οἰκοδομὰς, ἵνα πληρώσωσι φόρον.

§134ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσατε, εἶναι ποσοστά, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσι.

§135ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως εἶναι ποσοστὰ, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσιν, ἀλλὰ δὲν θέλετε νὰ ἐννοήσητε, ὅτι, ἐνῷ εἶναι ποσοστὰ, καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 314,341.44, σήμερον τὸ Δημόσιον τὰ εἰσπράττει διὰ τῶν 20% ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν 20% ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, οἱ ὁποῖοι θὰ προστεθῶσι δυνάμει τοῦ νέου νομοσχεδίου τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράττῃ ἑξακοσίας περίπου χιλιάδας δραχμῶν. Ἐννοεῖτε, ναὶ ἢ ὄχι; Δηλ. ἐπιπρόσθετον βάρος ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν 20% 300,000 δραχ. ἐπὶ πλέον. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐξαίσια ἀποτελέσματα, πρὸς τὰ ὁποῖα ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ ἆθλός του, τὸν ὁποῖον μετὰ τοσούτου στόμφου ἐξαίρει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἆθλος ἐντελῶς ἀσήμαντος ἀπέναντι τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐπιπροστίθενται ἐπὶ τοῦ λαοῦ εἰς τὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα. Ἀλλ’ ἠθέλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ δικαιολογήσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καταργεῖ τὴν αὐτοτέλειαν τῶν δήμων, καὶ εἶπε: «Δὲν βλέπετε εἰς ποῖον ἀποτέλεσμα ἔφθασαν οἱ δῆμοι ὡς πρὸς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀστυνομίαν;» Σᾶς ἀνέφερεν ὅτι ἀνετέθη εἰς τοὺς δήμους ἡ ὑποχρέωσις τῆς καταβολῆς τῶν μισθῶν τῶν διδασκάλων, ἀλλ’ ἀμέσως, εἶπε, γενικὴν κραυγὴν ἔῤῥηξαν ἀπ’ ἄκρου ἕως ἄκρου τῆς Ἑλλάδος ἕνεκα τῆς καθυστερήσεως τῆς μισθοδοσίας, καὶ ἠναγκάσθη τὸ Δημόσιον νὰ ἀναλάβῃ τὴν προκαταβολὴν τῶν μισθῶν, ἐξ οὗ προῆλθε ζημία εἰς τὸ Δημόσιον 7,000,000. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐάν ποτε οἱ δῆμοι ἔσχον τὴν αὐτοτέλειαν τὴν διοικητικὴν ἢ τὴν πολιτικὴν ἢ τὴν οἰκονομικήν. Τὴν εἰκόνα τῶν δήμων ἀναπαριστᾷ ἡ εἰκὼν τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Κράτους. Πότε ὑπῆρξαν αὐτοτελεῖς οἱ δῆμοι; Πάντοτε ἐτέλουν ὑπὸ τὴν φατριαστικὴν μάστιγα τοῦ νομάρχου ἢ καὶ τοῦ τελευταίου γραμματέως αὐτοῦ. Ἔκοπτον καὶ ἔῤῥαπτον οὗτοι τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν δήμων, ἀναλόγως τῶν φατριαστικῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ προστατεύσωσι. Κατηγορεῖτε τοὺς δήμους, ὅτι ἔφθασαν εἰς αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, ἐνῷ ὑμεῖς δὲν δύνασθε νὰ παραστήσητε ὅτι διὰ τῆς διαχειρίσεώς σας ἐφθάσατε ὑπὲρ τοῦ Κράτους εἰς καλλίτερα. Ἴσως θὰ ἦσαν πρόθυμοι νὰ σᾶς μιμηθῶσιν εἰς τὴν πτώχευσιν, ἐὰν εἶχον καὶ οὗτοι ἓν βῆμα, ἐκ τοῦ ὁποίου νὰ ἀνακράξωσι τὸ «δυστυχῶς ἐπτωχεύσαμεν». Αὐτὰ εἶναι ἱκανὰ πρὸς ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν πρώτην ταύτην ἀνάγνωσιν. Κατὰ τὴν δευτέραν θὰ ἔχωμεν μελετήσει τοὺς πίνακας καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς θετικώτερα ἀποτελέσματα.

§136ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἔπρεπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ σημάνῃ τὸν κώδωνα τῆς καταργήσεως τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν· τοῦτο μόνον ὑπελείπετο εἰς αὐτὸν, καὶ τὸ ἔπραξε διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ τελευτήσας πολιτικῶς, εἰς τοῦτο κατέληξε. Προέβαλεν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου του δὲν καταργοῦνται δημοτικαὶ ἐλευθερίαι, ἀλλ’ ἀνορθοῦνται. Πῶς; Αὐτὸς, ὁ ἐπὶ δωδεκαετίαν διοικήσας τὸ Κράτος, οὐδεμίαν ἔλαβε πρόνοιαν περὶ τῶν δημοτικῶν συμφερόντων, καὶ σήμερον, ὅτε γνωρίζομεν τ’ ἀποτελέσματα, ἔρχεται νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς αὐθυπαρξίας τῶν δήμων! Ὁποία εἰρωνεία διὰ τὰς δημοτικὰς ἐλευθερίας! Καὶ πῶς δυνάμεθα νὰ πιστεύσωμεν πλέον εἰς αὐτόν; Νομίζει ὅτι δυνάμεθα νὰ τὸν ἀκούσωμεν! Καὶ ἠκούσαμεν ἀριθμοὺς ἐντελῶς ἀλλοίους τῶν πραγματικῶν, καὶ ἠκούσαμεν ὅτι ὑπὲρ τῶν δήμων θὰ προκύψῃ κέρδος 900,000 δραχμῶν· ἀλλ’ ἐλησμόνησε νὰ ἀναφέρῃ, ὅτι ἐκ τῆς ὅλης διαχειρίσεως τῆς εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἀστυνομίας μέχρι σήμερον τὸ δημόσιον ταμεῖον συνεισφέρει 2,000,000 καὶ ὅτι διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου τὸ δημόσιον ταμεῖον θ’ ἀνακουφισθῇ ἀπὸ αὐτὰ, ἐνῷ νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ φέρῃ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου 2,000,000. Βεβαίως, ἀφοῦ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὁμολογεῖ, ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλλῃ περὶ τὰ δύο ἑκατομμύρια, διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁμολογεῖ, ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν θὰ συνεισφέρῃ, εἰμὴ περὶ τὰς 900,000. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ καὶ ἀντιλέξῃ, ὅτι οἱ ἄμεσοι δημοτικοὶ φόροι πρέπει νὰ καταργηθῶσι, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀνακουφισθῶσιν οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Φθιώτιδος, ἀλλ’ οὐδεὶς ἀγνοεῖ καὶ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Προκειμένου περὶ τοῦ ἄρθρου 3, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ζητεῖ οὐδὲν ἔλασσον ἢ τὴν ἐπαύξησιν τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν, ὡς ἀντισήκωμα τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων· ἀλλὰ διὰ τούτου ἐπιβαρύνει τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμούς ...

§137ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ, ἀρκετά.

§138ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Συμπεραίνων θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιμείνῃ μὲν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων, προστατεύων τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ ἀδικήσῃ συγχρόνως τοὺς ἀστικοὺς πληθυσμοὺς διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 3ον ἄρθρον ....

§140Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε. Πρόκειται περὶ φορολογίας βαρείας.

§141ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ γνωρίζω, ὅτι ἡ ψηφοφορία θὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἔχω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. Οἱ κύριοι συνάδελφοι θὰ παραδεχθῶσιν, ὅτι δικαιοῦμαι ὑπὲρ πάντα ἄλλον νὰ καταψηφίσω τὸ 3ον ἄρθρον. Δὶς μὲ ἤκουσαν παραπονούμενον μετὰ πληρεστάτου δικαίου κατὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ἐπιτηδευμάτων, καὶ ἐκθέτοντα τὰ παράπονα τῶν συμπολιτῶν μου κατὰ τοῦ τρόπου, δι’ οὗ ἐφαρμόζεται ὁ νόμος. Διὰ τῆς ψήφου μου δὲν θὰ δώσω, ἐφ’ ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμὲ, τὸ δικαίωμα εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ τόπου ἐκείνου νὰ πιέσωσι περισσότερον τοὺς φορολογουμένους. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ εἶμαι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, θὰ ψηφίσω κατὰ τοῦ τρίτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 3ον ἄρθρον λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς Μιλτ. Ὀριγώνη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 115. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὸ 3ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου διὰ ψήφων 87 κατὰ 25, ἀρνηθέντων 3. (Εἶτα ψηφίζονται τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς αʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ποιμνιοβοσκῆς.

§145ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§146ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς ψηφισθῇ ἡ ἀρχὴ, κύριε Πρόεδρε, ἀπόψε.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τις μὴ παραδεχόμενος τὴν ἀρχήν;

§148ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 12 μ. μ.