1894.12.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37

Τῆς 17 Δεκεμβρίου 1894.

(Σάββατον).

Ὥρᾳ 5 καὶ 35′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Ἀθηναίων μοὶ ἐπέδωκε ψήφισμα, μὲ τὴν παράκλησιν νὰ τὸ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀποκρούει τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ἐξ ἀντιθέτου πολλοὶ κάτοικοι τοῦ δήμου Πειραιῶς διὰ τηλεγραφήματός των ἐκφράζουσι τὰς εὐχαριστίας των εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Πολλοὶ κάτοικοι τοῦ δήμου Παγασῶν τῆς ἐπαρχίας Βώλου δι’ ἀναφορᾶς των ζητοῦσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Πολλοὶ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἀφετῶν τῆς ἐπαρχίας Βώλου παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου.

§2ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἔχουν καταλάβῃ, ὅτι ἐπιβάλλονται καὶ πρόσθετοι φόροι.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ κάτοικοι τοῦ δήμου Νέσσωνος δι’ ἀναφορᾶς των ζητοῦσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Πολλοὶ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἰωλκοῦ τῆς ἐπαρχίας Βώλου ζητοῦσιν ὡσαύτως τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιτροπὴ ἐκλεχθεῖσι ὑπὸ πολλῶν κατοίκων Καρδίτσης παρακαλεῖ διὰ τηλεγραφήματός της τὴν Βουλήν, ὅπως προβῇ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὁ δήμαρχος Ποταμίων διὰ τηλεγραφήματός του παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Πολλοὶ τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Αἰγίνης καταδίκων ζητοῦσι τὴν ἀπονομὴν βασιλικῆς χάριτος. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Κανακάρης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§4ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Χθὲς τὸ ἑσπέρας ἐλάβομεν τηλεγράφημα οἱ Βουλευταὶ Πατρῶν καὶ Καλαβρύτων, ὑπογεγραμμένον παρὰ πλείστων ἐμπόρων καὶ σταφιδοκτημόνων ἐκ Πατρῶν, ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἰκονομικὴ δυσπραγία ἐπιδεινοῦται ὁσημέραι, λαὸς πάσχει καὶ στερεῖται χρειωδῶν βίου ἄνευ λήψεως δραστικῶν μέτρων ὑπὲρ σταφίδος τόπος θέλει περιέλθῃ εἰς τὸ ἀπροχώρητον, ἀδύνατος δ’ ἐντεῦθεν πληρωμὴ ἀμέσων φόρων. Παρακαλοῦμεν, ὅπως συμπράξητε μετὰ Πελοποννησίων καὶ Ἑπτανησίων συναδέλφων σας, μιμούμενοι ἐν τούτῳ εὐγενὲς καὶ πατριωτικὸν παράδειγμα Θεσσαλῶν Βουλευτῶν, καὶ ὑποστηρίξητε ἄμεσον φορολογίαν σταφίδος εἰς εἶδος ἐπί τινα χρόνον, καὶ τὴν ἵδρυσιν ταμείου ἀμύνης πρὸς διοργάνωσιν σταφιδικῆς προπαγάνδας· ἄλλως ἀνανεχθῆτε εἰς Ἄνακτα, ἀποχωρήσατε Βουλῆς καὶ διαμαρτυρηθῆτε δι’ ἐνδεχομένας συνεπείας.» Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐπροξένησε μεγάλην ἐντύπωσιν, εἶναι αἱ ὑπογραφαί. Οἱ καλλίτεροι, οἱ συντηρητικώτεροι, οἱ μεγαλείτεροι ἐκ τῶν ἐμπόρων καὶ ἐκ τῶν ἰδιοκτητῶν εἶναι ὑπογεγραμμένοι. Ἡ δυστυχία καὶ ἡ δυσπραγία εἶναι τοιαύτη, ὥστε καὶ τὰ συντηρητικώτερα στοιχεῖα προβάλλουσι τὴν ἄρνησιν τῶν φόρων. Σᾶς παρακαλῶ, σᾶς ἐξορκίζω, παύσατε πᾶσαν ἄλλην συζήτησιν, ψηφίσατε τὸ ταμεῖον τῆς ἀμύνης, ψηφίσατε τὴν φορολογίαν εἰς εἶδος, ψηφίσατε τὰς γενικὰς ἀποθήκας, διὰ νὰ σώσητε τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Τὸ ποσὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ μειωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπερβαίνει τὸ ἑκατομμύριον, δύναται ἡ Κυβέρνησις, ἅμα θέλῃ, νὰ τὸ κόψῃ ἀνέτως ἀπὸ τὰς θέσεις τῶν ἀργομίσθων. Εἶναι δὲ δίκαιον νὰ γείνῃ μία τοιαύτη θυσία διὰ τὴν Πελοπόννησον. Ἡ θέσις τῶν πραγμάτων εἶναι δεινὴ, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον. Ἐγὼ διὰ τελευταίαν φορὰν σᾶς ἐνοχλῶ· διότι, ἂν κωφεύσητε εἰς τὴν φωνὴν τῆς πατρίδος μου, δὲν ἔχω θέσιν πλέον ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἡ θέσις μου εἶναι μεταξὺ τοῦ πεινῶντος λαοῦ τῶν Πατρῶν, τοῦ ὁποίου θὰ ὑποστῶ τὰ δεινὰ καὶ θὰ ἀκολουθήσω, συμμεριζόμενος τὴν τύχην του, ὅλα τὰ διαβήματά του. Τὸ τηλεγράφημα μᾶς παραγγέλλει νὰ ἐκφράσωμεν τὰ αὐτὰ πρὸς τὸν Ἄνακτα. Δὲν θέλομεν νὰ τὸν ἐνοχλήσωμεν, ἀλλ’ ἐκ τῆς θέσεως αὐτῆς ἐντείνω τὴν φωνὴν, ἵνα φθάσῃ μέχρι τῶν ἀκοῶν του. Βασιλεῦ! Αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι πάσχουσι, λιμώττουσι, πεινῶσι! Προσφεύγουσι πρὸς σὲ καὶ ζητοῦσι θεραπείαν. Εἶναι καιρὸς πλέον νὰ ἐρωτήσῃς τὴν Κυβέρνησίν σου, τί ἔπραξεν ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν; εἶναι καιρὸς νὰ ἴδῃς, ἐὰν ἔχῃ στοργὴν πρὸς τὰς σταφιδοφόρους σου ἐπαρχίας. Ἅμα πληροφορηθῇς τὴν ἀστοργίαν καὶ τὴν ἀπονιὰ, φρόντισον νὰ κατέλθῃς μέχρι τοῦ πεινῶντος λαοῦ σου, ὅστις θὰ σοῦ ὑποδείξῃ τὰ μέσα τῆς σωτηρίας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, νὰ τὰ ὑποστηρίξῃς, διότι ἔχεις τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν σοῦ δίδει τὸ πολίτευμα. Τότε τὸ ὄνομά σου θὰ εὐλογήσῃ καὶ ὁ λαὸς καὶ ἡ ἱστορία, καὶ θὰ θεωρηθῇς δύναμις ἀγαθοεργὸς καὶ οὐχὶ ἀδιαφοροῦσα (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§5ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Πατρῶν Βουλευτής. Καὶ πράγματι φέρει ἀπειρίαν ὑπογραφῶν τῶν καλλιτέρων κατοίκων τῶν Πατρῶν. Πᾶν ὅ,τι ἔχει ἐκλεκτὸν ἡ κοινωνία ἐκείνη ἀναπαρίσταται ἐν ταῖς ὑπογραφαῖς ταῖς ἐν τῷ τηλεγραφήματι. Οἱ ἔμποροι, οἱ σταφιδοκτήμονες, οἱ μεγαλείτεροι κτηματίαι. Ἔχει, κύριε Πρόεδρε, ἀρκετὴν σοβαρότητα τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ. Ἀγγέλλεται ἐκ Πατρῶν, ὅτι ὁ λαὸς ἀδυνατεῖ νὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους, καὶ δηλοῖ, ὅτι θὰ ἀρνηθῇ νὰ τοὺς πληρώσῃ. Στερεῖται τῶν χρειωδῶν τοῦ βίου, διατελεῖ ἐν πενίᾳ ὁ Πατραϊκὸς λαός, πολλοὶ δὲ στεροῦνται τῶν ἀναγκαίων χρημάτων πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων. Ἰδοὺ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἀληθεύουσι τὰ σημεῖα τῶν καιρῶν, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἰδοὺ ἐπαλήθευσεν τὸ μήνυμα, τὸ ὅσον σαφές, τόσον καὶ σοβαρὸν, περὶ τῆς κυοφορουμένης ἀντιδράσεως τοῦ λαοῦ κατὰ τῆς μεμελετημένης ἀκηδίας τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν σταφίδα. Τί ἄλλο, Κύριοι, δύναται νὰ δηλοῖ ἡ ἄρνησις τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων; Τί ἄλλο δύναται νὰ σημαίνῃ ἢ ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς λαϊκῆς ἐξεγέρσεως; Τίνα ἄλλην σημασίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἢ ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς γενικῆς ἀναστατώσεως, γενικῆς ἀναρχίας; Καὶ ἐν τούτοις ἀδιαφοροῦσιν οἱ κυβερνῆται ἡμῶν ἀπέναντι τῶν περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα! Δὲν διαβλέπουσιν ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς ἐκρήξεως λαϊκῆς; Καὶ δὲν εἶναι μόνον, Κύριοι, ἡ φωνὴ τῶν Πατρῶν. Ἀγγέλλεται ἐξ Ἠλείας πολὺ χειροτέρα, πολὺ δεινοτέρα ἡ κατάστασις. Ἀγγέλλεται ἐκεῖθεν, ὅτι ὁλόκληρα χωρία πανδήμως ἐξεκίνησαν, προπορευομένων τῶν ἱερέων αὐτῶν, προσῆλθον εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς Ἠλείας καὶ διεμαρτυρήθησαν διὰ τὴν καταδίωξιν, ἥτις γίνεται εἰς αὐτοὺς πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων...

§6Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§7ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. ... Ἐζήτησαν νὰ τοὺς ἀνοίξουν τὰς φυλακὰς καὶ νὰ τοὺς θέσουν ἐντὸς αὐτῶν, διότι ἀδυνατοῦσι νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους, καὶ ἐδήλωσαν ὅτι θὰ ἀρνηθῶσι τὴν πληρωμήν. Τί ζητεῖτε ἀπὸ ἡμᾶς;—λέγουν οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι πολῖται,—τί μᾶς καταδιώκετε; Ἀνοίξατε τὰς φυλακὰς νὰ εἰσέλθωμεν εἰς αὐτὰς, διὰ νὰ ἀφαιρέσητε διὰ τοῦ μέσου τούτου καὶ τὴν ψυχήν μας, διότι μόνον ἡ ψυχή μας πλέον μᾶς ἔμεινεν, ἀφαιρέσατέ την καὶ αὐτήν. Ποία δὲ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ἦτο ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς δηλώσεις καὶ τὰς διαμαρτυρίας αὐτάς; Ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας τηλεγραφήματα ἀγγέλλοντα, ὅτι οἱ ὑποταμίαι τοῦ τόπου ἐκείνου ἀπέλυσαν τοὺς εἰσπράκτορας καὶ τοὺς χωροφύλακας μὲ σωρείαν ἐνταλμάτων, καὶ ἐφυγάδευσαν τοὺς πολίτας εἰς τὰ ὄρη· εἶχον τὴν ἐντολὴν—καὶ τὴν ἐξετέλεσαν—νὰ λύσωσιν ἀπὸ τὰ ἄροτρα, ὅσους ἂν ἀπήντων βόας καὶ ἵππους, καὶ νὰ τοὺς πλειστηριάσωσι πρὸς πληρωμὴν τῶν φόρων. Αὐτοὶ ἦτο ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς διαμαρτυρίας τοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὰς δηλώσεις περὶ τῆς πενίας καὶ ἀπελπισίας αὐτοῦ! Δύναται, Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ, νὰ φαντασθῇ τις μείζονα ἀπανθρωπίαν ἀπὸ τὴν διαγωγὴν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως; Ἀλλὰ δύναται νὰ φαντασθῇ τις καὶ χείρονα πώρωσιν τῶν διευθυνόντων τὰς τύχας μας ἀπέναντι τῶν περιστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα; Ἀλλὰ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀδιαφορεῖ τόσον εἰς τὰ δεινοπαθήματα τοῦ λαοῦ τῆς Πελοποννήσου, τί πρέπει νὰ πράξωμεν ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ ἐκείνου; Τί πρέπει νὰ πράξωμεν ἡμεῖς, διὰ νὰ προλάβωμεν τὰ δεινά, εἰς τὰ ὁποῖα μᾶς ὠθεῖ ἡ διαγωγὴ αὕτη τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὰ ἀναπόφευκτα ἐπακόλουθα τῆς ἀδιαφορίας αὐτῆς εἰς τὰ δεινοπαθήματα τοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὰς ἀπέλπιδας καὶ ἀπεγνωσμένας ἀποφάσεις αὐτοῦ; Ἐν τῷ τηλεγραφήματι, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτής, διατυποῦται παραίνεσις πρὸς ἡμᾶς, ἵνα ἐκ συμφώνου μετὰ τῶν Βουλευτῶν τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς Ἑπτανήσου μιμηθῶμεν τὸ παράδειγμα τὸ πατριωτικὸν καὶ εὐγενὲς τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν.

§8ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§9ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶπον, Κύριοι, καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ ἤδη, ὅτι ἀπέναντι τῆς μεμελετημένης, ἀπέναντι τῆς προδιαγεγραμμένης, τῆς πολυτρόπως ἐκδηλουμένης δυσμενείας τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν δεινοπαθοῦντα λαὸν τῆς Πελοποννήσου, ὀφείλομεν ὄχι μόνον τὸ παράδειγμα τῶν εὐγενῶν τῶν Βουλευτῶν τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ τὸ παράδειγμα τῶν Ἰρλανδῶν νὰ μιμηθῶμεν, διὰ νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος τούτου εἰς τοὺς κυβερνήτας ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται νὰ τὸ ἐκπληρώσουν.

§10ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§11ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δυστυχῶς, Κύριοι, δὲν εἰσηκούσθην ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους· ἐξακολουθοῦσι νὰ ὑποστηρίζωσι τὴν Κυβέρνησιν, ἐξακολουθοῦσι νὰ ὑποστηρίζωσι τὸν ἐφιάλτην, ὁ ὁποῖος ἐπικάθηται εἰς τὰ στήθη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ (σφοδραὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, κύριε Βουλευτὰ, πρὸς τιμὴν ὑμῶν, ὅτι δὲν εἶναι λέξεις ἁρμόζουσαι αὗται.

§13ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐφιάλτην δὲν ἐννοεῖ, ὡς ὑπέθεσεν ὁ κ. Δραγούμης, τὸν τῶν Θερμοπυλῶν, ἀλλὰ τὴν κοινῶς λεγομένην μόραν, τὴν καταλαμβάνουσαν συνήθως τοὺς ἀνθρώπους καθ’ ὕπνον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω — ἐπαναλαμβάνω — πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ὅτι δὲν εἶναι φράσεις ἁρμόζουσαι αὗται.

§15ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔχει ἡ γλῶσσά μου ἡ αὐστηρὰ, κύριε Πρόεδρε, πολὺ δεδικαιολογημένην αἰτίαν. Προαισθάνομαι τὰς συνεπείας τῆς καταστάσεως, καὶ ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὰς τὰς συνεπείας ταύτας εἰς τὴν Βουλήν. Ἂς ἐξακολουθῶσι λοιπὸν, λέγω, νὰ ὑποστηρίζωσι τὴν Κυβέρνησιν...

§16ΝΑΥΠΛΙΩΤΗΣ. Ὄχι, θὰ ὑποστηρίξωμεν σᾶς!

§17ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. .. Τίς οἶδεν! Ἴσως εἶναι πεπρωμένον νὰ ἐπαληθεύσῃ ἡ προφητεία τοῦ ἀειμνήστου Δεληγεώργη, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ αἱματοκυλισθῇ ἡ Ἑλλὰς ὑπὸ τοῦ συμπολίτου του! Μὴ θεωρεῖτε, Κύριοι, τὸ πρᾶγμα μὴ σοβαρόν. Εὑρισκόμεθα εἰς τὰ πρόθυρα αἱματοκυλίσματος· Ὀλίγον ἀκόμη, καὶ θέλομεν αἰσθανθῆ τὴν αἱματηρὰν ὀσμήν! Ἰδοὺ διατὶ ὁ πόνος μὲ κάμνει νὰ ἐλέγχω τῷ ὄντι μὲ αὐστηρὰν γλῶσσαν τὴν ἀστοργίαν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους μου νὰ συλλογισθῶσι τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης καταστάσεως, νὰ ἀναλογισθῶσιν ἰδίως τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνομεν ἀπέναντι τῆς Πελοποννήσου ἡμεῖς οἱ ἀντιπροσωπεύοντες αὐτήν. Ἔχω, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἀντίγραφον ἀναφορᾶς ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ τῆς Ἠλείας, ἀπευθυνομένης πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, συνοδευομένης δὲ δι’ ἐπιστολῆς πρὸς ἐμὲ, δι’ ἧς μὲ παρακαλοῦσι νὰ ἀναγνώσω τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἔχω καθῆκον νὰ τὸ πράξω. Ἰδοὺ τί ἀναφέρει, Κύριοι, ἡ ἐπιστολὴ τῆς ἐπιτροπείας τοῦ λαοῦ τῆς Ἠλείας (ἀναγινώσκει): «Ἀξιότιμε κύριε Βουλευτά. «Ὡς καλῶς γνωρίζετε, ἡ ἄρνησις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ὅπως προβῶσιν εἰς μέτρον τι πρὸς ἀνακούφισιν ἀπὸ τῆς φοβερᾶς δυστυχίας, ἥτις καταμαστίζει τὴν ἐπαρχίαν ἡμῶν, ὑπηγόρευσε τῷ λαῷ τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης ἐκείνης, ἣν ἀνεκοινώσαμεν κατ’ ἐντολὴν αὐτοῦ καὶ πρὸς τοὺς ἓξ Βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας ἡμῶν, ὅπως διαμαρτυρόμενοι ἀποχωρήσωσι τῆς Βουλῆς. «Συνεπῶς πρὸς τὴν ἀπόφασιν ταύτην καὶ φρονοῦντες ὅτι δὲν ἀντιπροσωπευόμεθα εἰδικῶς ἐν τῇ Βουλῇ, ἀπευθυνόμεθα σήμερον πρὸς ὑμᾶς, ἐκ τῆς ἰδιότητος τοῦ ἐθνικοῦ ἀντιπροσώπου ἀρυόμενοι τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἵνα καὶ διὰ τοῦ στόματος ὑμῶν διακηρύξωμεν τὴν ὑστάτην διαμαρτυρίαν μας. «Ἐγκλείομεν ὅθεν ὧδε ἀντίγραφον τῆς ἀναφορᾶς ἡμῶν, ἣν σήμερον διεβιβάσαμεν ταχυδρομικῶς πρὸς τὴν Α. Μεγαλειότητα, καὶ σᾶς παρακαλοῦμεν, ὅπως ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ βήματος ἀναγνώσητε ταύτην, εἰς ἐπήκοον πάντων τῶν Βουλευτῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς τὴν τελευταίαν ἡμῶν λέξιν, τὴν ὁποίαν ἐνομίσαμεν ὅτι ὠφείλομεν νὰ ἐκφράσωμεν καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν Ἀνώτατον ἄρχοντα, τὸν ἀπὸ τῆς ὑψηλῆς αὑτοῦ κορυφῆς καθορῶντα τὴν κατάστασιν τοῦ λαοῦ του. «Δέξασθε τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς ὑμᾶς ὑπολήψεως καὶ τῶν ἀπείρων εὐχαριστιῶν μας. «Ἐν Πύργῳ τῇ 14 Δεκεμβρίου 1894. «Ἡ Λαϊκὴ ἐπιτροπή.» Ἰδοὺ δὲ τί ἀναφέρει ἡ ἀναφορὰ (ἀναγινώσκει): «Μεγαλειότατε. Ἐν ὀνόματι τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν ἰσχύος καὶ τιμῆς μεγάλαι ἀπὸ πολλοῦ παρὰ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεών Σας μᾶς ἐζητήθησαν θυσίαι, καὶ, ὡς φιλοστοργότατα τέκνα πρὸ πασχούσης μητρὸς, ἀγογγύστως πάντοτε ὑπεβαλλόμεθα εἰς ταύτας. Ἀπεδεκατίζομεν πολλάκις καὶ αὐτὴν τὴν τροφὴν τῶν τέκνων μας, ἵνα ὡς πολῖται εἰς τὰς κοινὰς τὸ ἔθνος μας συντρέξωμεν ἀνάγκας του, καὶ οὕτω πρὸς τὸ μέλλον μετὰ χρηστῶν ἀποβλέποντες ἐλπίδων, ἠνεχόμεθα τὸ παρόν. Ἀλλ’ ἤδη βλέπομεν, ὅτι ὅλαι αἱ θυσίαι ἡμῶν αὗται, παρὰ τὰς τόσας ἐπαγγελίας, εἰς οὐδὲν ἄλλο ἐχρησίμευον ἑκάστοτε ἢ εἰς τὸ νὰ εὐρύνηται τὸ στάδιον τῆς συναλλαγῆς καὶ νὰ ὑποδουλῶται ἡ ἀντιπροσωπεία ἡμῶν, καὶ δι’ ἐκείνης, ἐπιλαθομένης πάντων τῶν πρὸς ἡμᾶς καθηκόντων της, νὰ ὑποστηρίζωνται Κυβερνήσεις, ἐπ’ ὀλέθρῳ τοῦ τόπου· δι’ ὃ καὶ μετὰ φρίκης παρατηροῦμεν ἀπό τινος, ὅτι κληθέντες ἵνα σώσωμεν τὴν ἐθνικὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ ἐνισχύσωμεν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ ἔθνους μας ὕπαρξιν, ἀπωλέσαμεν καὶ αὐτὴν ἀκόμη τὴν τιμήν. Ναί, Βασιλεῦ, κατεσπαταλήθησαν καὶ κατησωτεύθησαν αἱ μετ’ εὐγενοῦς αὐταπαρνήσεως προσφοραί μας ὅλαι, αἱ ἀπὸ δωδεκαετίας δι’ ὅλων τῶν ἀπατηλῶν ἐπαγγελιῶν καὶ ἐλπίδων ζητηθεῖσαι, καὶ ἤδη πτωχοὶ καὶ ἠτιμασμένοι, ἀδυνατοῦμεν καὶ ὡς πολῖται καὶ ὡς ἄνθρωποι νὰ ζήσωμεν. Αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις Σας, καὶ δὴ ἡ παροῦσα, πάντας τοὺς πόρους μας ἐξήντλησε, πᾶν ἐθνικὸν γόητρον κατέστρεψε, καὶ ναυαγοὺς ἀπέλπιδας ἐν τῷ πελάγει τῆς ὑλικῆς καὶ ἠθικῆς δουλείας μᾶς ἐβύθισεν. Ὑπελείπετο ἀκόμη ἡμῖν σαθρά τις σανίς, δι’ ἧς ἠλπίζομεν, ἐξηντλημένοι, ἀλλὰ ζῶντες ἀκόμη, ἐπὶ ἀμμώδους τινὸς ἀκτῆς νὰ σωθῶμεν, ἡ σταφίς μας, ἀλλὰ καὶ ταύτην ἡ παροῦσα Κυβέρνησις μᾶς τὴν ἀφῄρεσε... Πρὸ τοιαύτης, Μεγαλειότατε, Κυβερνήσεως, συρούσης ὄπισθεν τοῦ ἅρματος αὐτῆς ἀλλογενῆ καὶ ἀναίσθητον ἀντιπροσωπείαν, προσφεύγομεν τῇ Ὑμετέρᾳ Μεγαλειότητι, καὶ καθικετεύομεν, ἐν ὀνόματι ἀφορήτου δυστυχίας, νὰ προστατεύσητε ἡμᾶς τὸν λαόν σας, δεινῶς πάσχοντα... Σέβεσθε, Μεγαλειότατε, τὸ Σύνταγμα ἡμῶν, ἀλλὰ τὴν ἱερότητα τοῦ χάρτου τούτου ἐν ταῖς σεπταῖς Ὑμῶν χερσὶν ἐνεπιστεύθημεν καὶ ἡμεῖς. Μὴ ἐγκαταλίπετε λοιπὸν τὸν ἱερὸν τοῦτον χάρτην νὰ καταῤῥυπαίνωσι βέβηλοι χεῖρες. Ἐνασκήσατε ὅλα τὰ δικαιώματά σας, καὶ εἰς τοὺς σύροντας σήμερον κατὰ κρημνῶν τὸ ἔθνος κυβερνήτας, οὓς τὸ σφρῖγος ἁρπαγείσης δυνάμεως ἐκ δουλοφρονούσης ἀντιπροσωπείας μετέβαλεν εἰς ἵππους ἀφηνιάσαντας, θέσατε τὸν χαλινὸν τῶν ὑπὸ τοῦ λαοῦ παρασχεθέντων Ὑμῖν προνομίων. Πατάξατε καὶ τώρα καὶ πάντοτε τοὺς μεθύοντας ὑπὸ ψευδοῦς ἰσχύος, καὶ ἐπαναγάγετε τὸ ἔθνος σας εἰς τὴν κανονικὴν τροχιάν του. Καθικετεύομεν Ὑμᾶς, Μεγαλειότατε, ὅπως λάβητε ὑπὸ τὴν εὐμενῆ προστασίαν καὶ φροντίδα σας τὸ πολύτιμον τοῦ ἔθνους προϊὸν, τὴν ἐγκαταλειφθεῖσαν σταφίδα, καὶ προλάβητε ἀπειλητικὴν δυστυχίαν, ἐπαναδίδοντες ζωὴν εἰς τὸν νεκρωμένον λαόν σας. «Ἐν Πύργῳ τῇ 14 Δεκεμβρίου 1894. Πιστοὶ θεράποντες «Ἡ Λαϊκὴ ἐπιτροπή.»

§18ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖαι εἶναι αἱ ὑπογραφαί;

§19ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὴν ἀναφορὰν ὑποβάλλει ἡ ἐπιτροπεία τοῦ λαοῦ· εἶναι δὲ ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τοὺς κ. κ. Ἐμμανουὴλ Γιαννόπουλον, Νικόλαον Βέργον, Χαρ. Γκάβαν, Λ. Λεονταρίτην, Γ. Κ. Γιαννόπουλον, Κ. Νιώτην, Δ. Δρούβαν, Ἀνδρ. Διπλάρην καὶ Εὐστάθ. Χρυσανθόπουλον. Εἶναι, κ. Πρόεδρε, ἡ ὑστάτη διαμαρτυρία τοῦ λαοῦ ἐκείνου, εἶναι ἡ τελευταία λέξις αὐτοῦ, ὡς ἀναφέρουσιν ἐν τῇ πρὸς ἐμὲ ἐπιστολῇ των. Ποῖα θὰ ἦναι τὰ ἐπακόλουθα τῆς τελευταίας αὐτῆς λέξεως, ἂς συλλογισθῶσιν οἱ ἔντιμοι συνάδελφοί μου, ἰδίως οἱ ἐκ τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς Ἑπτανήσου. Ἂς συλλογισθῶσι ποῖα δεινὰ δύνανται νὰ ἐπακολουθήσωσι τὴν τελευταίαν ταύτην λέξιν, ἂς σκεφθῶσιν ἰδίως περὶ τοῦ μεγέθους τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνομεν ἡμεῖς, οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὸν λαὸν ἐκεῖνον, τὸν ἐκ 500,000 ψυχῶν συγκείμενον, ἀπέναντι αὐτοῦ, καὶ ἂς πράξωσιν ὅπως νομίζουσι καλόν.

§20ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἠκούσατε τῷ ὄντι τῆς ἀληθοῦς φωνῆς τῶν ἐπαρχιῶν Πατρῶν καὶ Ἠλείας. Οὐδέποτε ἡμεῖς, ὡς φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαύσαμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ζωγραφίζοντες καὶ ἀπεικονίζοντες τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων. Συνεστήσαμεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως λάβῃ τῷ ὄντι μέτρα ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῆς σταφίδος, ὡς τοῦ μόνου προϊόντος. Ἡ δυσχερὴς θέσις, εἰς ἣν περιέστησαν αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, ἀπεικονίζεται διὰ τῶν διαγγελμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπευθύνουσι καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν Βασιλέα. Ἐν τούτοις ὅμως ὀφείλω, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι ἐν τοῖς διαγγέλμασιν ἐκείνοις ὑπάρχουτι δύο γεγονότα, τὰ ὁποῖα ὀφείλετε ἀληθῶς ν’ ἀποχωρίσητε· ὑπάρχει τὸ αἴσθημα τοῦ ὅτι ὁ λαὸς ἐκεῖνος πάσχει, καὶ τοῦτο οὐδέποτε καὶ οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως ἔπαυσαν νὰ ὑποστηρίζωσι καὶ νὰ ὑποδεικνύωσι καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλήν· ὑπάρχει συνάμα καὶ τὸ αἴσθημα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ὁποῖον ἀποκρούω. Εἶμαι συμφωνότατος μετὰ τῶν Ἠλείων καὶ τῶν Πατρέων, καθὼς καὶ τῶν Τριφυλίων, ὑπὲρ τῆς λήψεως μέτρων πρὸς σωτηρίαν τῆς σταφίδος· συνηγόρησα καὶ συνηγορῶ καὶ θὰ συνηγορῶ πάντοτε ὑπὲρ τῆς λήψεως μέτρων μέχρις ἐσχάτων ἀκόμη, ἀλλὰ βεβαίως, ὅταν προταχθῇ ἡ λῆψις μέτρου σωστικοῦ διὰ τοὺς σταφιδοκτήμονας. Ἴσως ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀγνοεῖ τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τῶν σταφιδοκτημόνων, ἀγνοεῖ ὅτι ἡ Ἠλεία ἀπώλετο καὶ ἰδοὺ διατὶ ἀπώλετο. Ἐκ τοῦ προτεινομένου μέτρου περὶ ταμείου ἀμύνης καὶ περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν οὐδεμία δύναται νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῶν Ἠλείων· ἡ Ἠλεία ἀπώλετο, ὁ κτηματικὸς κόσμος τῆς Ἠλείας κατεστράφη, ὁ κτηματικὸς κόσμος τῆς Ἠλείας εἶναι δοῦλος. Θέλετε νὰ τὸν σώσητε; Ἓν μέτρον εἶναι ῥιζικὸν, τὸ μέτρον τῆς καταργήσεως τῶν τόκων ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς χορηγίας τῶν κεφαλαίων μέχρι σήμερον, καὶ τῆς χρεωλυτικῆς ἐξοφλήσεως τῶν κεφαλαίων, ἢ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ τόκου τοὐλάχιστον εἰς ἓν ποσὸν νόμιμον, τῶν 8%, διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχουσι καὶ ἀποφάσεις καὶ τοῦ Πρωτοδίκου καὶ τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν. Ἄνευ τοῦ μέτρου αὐτοῦ Ἠλεία δὲν ὑφίσταται, κτήματα δὲν ὑπάρχουσι, τὰ κτήματα ἀνήκουσιν εἰς τοὺς ὀλιγίστους τοκογλύφους, οἱ ὁποῖοι αὔριον θὰ τὰ καταλάβωσι. Δεύτερον μέτρον διὰ τὴν Ἠλείαν καὶ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας εἶναι ἡ χορήγησις χρημάτων διὰ τὴν καλλιέργειαν. Ἄνευ χρημάτων οὐδὲν δύνασθε νὰ πράξητε ὑπὲρ τῆς Ἠλείας. Εἶμαι προθυμότατος νὰ ὑποστηρίξω οἱονδήποτε, ὅστις ἤθελεν ἀναλάβει τὴν ὑποστήριξιν τῶν μέτρων τούτων, ἀλλὰ δυστυχῶς οὔτε παρ’ ὑμῶν οὔτε παρ’ οὐδενὸς ἄλλου εἴδομεν τὴν πρότασιν τοιούτων μέτρων.

§21ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅτι δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Ἠλεία ὁρμᾶται ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ἀπέδειξεν αὐτὴ ἡ ἰδία Ἠλεία. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ζητήματος τῆς παρακρατήσεως, ἡ Ἠλεία ὁμοφώνως ἐπέβαλεν εἰς τοὺς Βουλευτὰς αὐτῆς, ἂν καὶ ἦσαν ἀντιπολιτευόμενοι, νὰ ἔλθωσι καὶ συνδράμωσι τὴν Κυβέρνησιν, καὶ οἱ Βουλευταὶ ἐκεῖνοι, ὑπείκοντες εἰς τὴν φωνὴν τῶν συμπολιτῶν των, ἦλθον καὶ συνέδραμον τὴν Κυβέρνησιν, ἂν καὶ ἦσαν ἀντιπολιτευόμενοι, τὴν συνέδραμον εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς ἀπαρτίας, τὸ ὁποῖον καὶ μόνον ἀπετέλει τὸν σκοπὸν τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐνέπαιζε τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ἐνέπαιζε καὶ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτοῦ, ἐναντίον μάλιστα τῶν λόγων ἐμοῦ, ὅστις τοῖς προέλεγον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐμπαίξῃ τὴν Πελοπόννησον, καὶ οὐδὲν μέτρον ἔχει κατὰ νοῦν νὰ ὑποστηρίξῃ ἢ νὰ λάβῃ ὑπὲρ αὐτῆς. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι ἡ Ἠλεία δὲν ὁρμᾶται εἰς τὰ κινήματα αὐτὰ ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ὁρμᾶται ἐκ τῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν τὴν περιήγαγεν ἡ ἀστοργία τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς νομίζει, ὅτι δύναται νὰ δουλεύῃ καὶ εἰς τὸν Θεὸν καὶ εἰς τὸν Μαμωνᾶν, νομίζει ὅτι δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν, τὴν τόσον ἀστόργως πρὸς τὴν Πελοπόννησον φερομένην, καὶ νὰ φαίνηται ὅτι ὑποστηρίζει καὶ τὰ συμφέροντα τῶν Ἠλείων. Λέγει ὅτι κατεστράφη ὁ κτηματικὸς κόσμος τῆς Ἠλείας, καὶ δὲν λέγει καὶ διατὶ κατεστράφη. Κατεστράφη ὁ κτηματικὸς κόσμος τῆς Ἠλείας ἕνεκα τῆς πρὸς αὐτὸν ἀστοργίας τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ κ. συνάδελφος. Εἶπον χθές, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει μίαν μεγάλην ἱκανότητα, τοῦ ν’ ἀπευθύνηται εἰς τὰ συμφέροντα· ἡ φωνή του, ἀπευθυνομένη εἰς τὰς συνειδήσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ ἠχώ, καὶ εἶμαι βεβαιότατος, ὅτι οὔτε εἰς τὰς συνειδήσεις τῶν κυρίων συναδέλφων εὗρέ ποτε τοιαύτην ἠχώ, ἀλλὰ μόνον πρὸς τὰ συμφέροντα ἀπευθυνομένη ἡ φωνὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εὑρίσκει ἠχώ, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν, Κύριοι, τὴν διαγωγὴν αὐτὴν — ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ εἴπω — τὴν ἀπάτριδα, νὰ νομίζωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ τὰ δύο νὰ τὰ κατορθῶμεν, καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποστηρίζωμεν, ἡ ὁποία οὐδεμίαν παρέχει προστασίαν εἰς τὴν σταφίδα, καὶ μέτρα ὑπὲρ τῆς σταφίδος νὰ λάβωμεν. Ἀφήσατε, Κύριοι, τὴν τοιαύτην δικαιολογίαν· δὲν ἁρμόζει αὕτη εἰς ἀντιπροσώπους λαοῦ δυστυχοῦντος, δὲν ἁρμόζει εἰς ἀντιπροσώπους λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπικαλεῖται τὴν εὐσυνειδησίαν σας, ὁ ὁποῖος ἐπικαλεῖται τὴν μέριμναν τῆς Πολιτείας πρὸς σωτηρίαν, ὁ ὁποῖος δηλοῖ, ὅτι, μὲ ὅλην τὴν νομιμοφροσύνην αὐτοῦ, ἀναγκάζεται νὰ ἐξεγερθῇ, ἀναγκάζεται ν’ ἀντιταχθῇ κατὰ τῆς εὐνομίας, ἀναγκάζεται νὰ μὴ πληρώσῃ τοὺς φόρους· καὶ ὅταν ὁ λαὸς κάμῃ τοιαύτην δήλωσιν, δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι τὴν δήλωσιν αὐτὴν ὄχι μόνον θὰ ἐκπληρώσῃ, ἀλλὰ καὶ θὰ τὴν ὑποστηρίξῃ δι’ ὅλων τῶν μέσων καὶ διὰ τοῦ αἵματός του ἀκόμη! Ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως, Κύριοι, εἶναι ἐντροπὴ νὰ δικαιολογώμεθα οὕτω πως, καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι κωφεύομεν εἰς τὴν ἐπίκλησιν τοῦ λαοῦ· διότι εἶναι καί τινες μεταξὺ αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι ὁρμῶνται ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως. Τί ἀναμιγνύετε τὰ δύο ταῦτα; Σεῖς μὴ ὁρμᾶσθε ἐξ ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἐκ τοῦ συμφέροντος τοῦ λαοῦ, καὶ ἐπιβάλετε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της πρὸς τὸν δυστυχῆ αὐτὸν λαόν. Δὲν βλέπετε ὅτι ἄλλοι διὰ πολὺ μικρότερον συμφέρον, πολὺ μικρότερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐπιδιώκομεν, δὲν βλέπετε ποίαν στάσιν ἔλαβον; ἡμεῖς δὲ, ἀφοῦ πρόκειται περὶ τῆς σωτηρίας ὁλοκλήρου τῆς Πελοποννήσου, εἴμεθα, νομίζετε, δεδικαιολογημένοι, φέροντες τοιαύτας δικαιολογίας τῆς διαγωγῆς μας; Μὲ συγχωρεῖτε, Κύριοι, ἐὰν σᾶς πικραίνωσιν οἱ λόγοι μου, εἶναι ὅμως ἡ στιγμὴ κρίσιμος, καὶ ὤφειλον μετὰ παῤῥησίας νὰ εἴπω ὅ,τι αἰσθάνομαι.

§22Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. «Ὑψώσατε φωνὴν», μᾶς λέγουσιν ἐκ Πύργου, χωρὶς νὰ γνωρίζωσιν, ὅτι, ὅσον μεγάλη καὶ ἂν ἦναι ἡ ἔντασις τῆς φωνῆς ἡμῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ φθάσῃ μέχρι τῶν ὤτων τῆς Κυβερνήσεως. «Ὑψώσατε φωνὴν», μᾶς ἐπαναλαμβάνουσιν ἐκεῖθεν, χωρὶς νὰ γνωρίζωσιν, ὅτι, ὅσον μεγάλη καὶ ἂν ἦναι ἡ φωνὴ ἡμῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ συγκινήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ἐνταφιασθῇ ὁ κόσμος ἐκεῖνος ὑπὸ τὰ ἐρείπια τῶν μεγάλων αὑτοῦ ἀτυχημάτων. Εἶναι ὄντως λυπηρὸν, εἶναι ὄντως ἀποτρόπαιον, εἶναι ἐντελῶς ἀπελπιστικὸν, πῶς ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη δεικνύει τοιαύτην διαγωγὴν ἀπέναντι ἑνὸς λαοῦ, λαοῦ ὑπομείναντος ἀγογγύστως καὶ εὐχαρίστως ὅλα τὰ βάρη καὶ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, αἵτινες ἐπεβλήθησαν εἰς αὐτὸν ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἐξέλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῆς ἐγκληματικῆς ἀστοργίας, τὴν ὁποίαν ἔδειξε πρὸς τὸν λαὸν τῆς Ἠλείας. Ὁ λαὸς τῆς Ἠλείας, δι’ ἀναφορῶν, διὰ τηλεγραφημάτων, ἀνακοινοῖ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους αὑτοῦ, ὅπως γνωρίσωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ ἀποτίσῃ τοὺς φόρους του, καὶ ἀδυνατεῖ νὰ πράξῃ τοῦτο ὄχι ἐκ κακοβουλίας, ἀλλὰ διότι αὐτὸς καὶ τὰ τέκνα αὐτοῦ στεροῦνται καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Ἀναφέρεται ὁ λαὸς τῆς Ἠλείας πρὸς τὴν Κυβέρνησίν του, ὅπως ἡ Κυβέρνησις θεραπεύσῃ τὴν κακοδαιμονίαν, εἰς τὴν ὁποίαν περιέστη ὁ λαὸς ἐκεῖνος, ἕνεκεν ἐπανειλημμένων ἀτυχημάτων· ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἀδιαφορήσῃ, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ τοῦ ἀναξιοπαθοῦντος ἐκείνου πληθυσμοῦ, βεβαίως ὁ λαὸς ἐκεῖνος θέλει ζητήσει τὴν θεραπείαν τῆς κακοδαιμονίας του δι’ ἄλλου τρόπου, τοῦ δὲ τρόπου ἐκείνου τὰς συνεπείας ἀκεραίας καὶ ἀμερίστους θὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις. Διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς ὕβρεως, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκεν ὁ συνάδελφός μου καὶ συμπολίτης μου κ. Παυλόπουλος κατὰ τῶν συμπολιτῶν μου...

§23ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν ὕβριν ἀπέδωκα, οὐδένα ὕβρισα (Θόρυβος).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριε Βουλευτά.

§25Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διαμαρτύρομαι, λέγω, καθ’ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Παυλόπουλος, θέλων νὰ κερδοσκοπήσῃ ἐκ τῶν ἀτυχημάτων αὐτῶν τῶν συμπολιτῶν του. Ὁ κ. Παυλόπουλος γινώσκει, ὅτι πέρυσι σύσσωμος ἡ Ἠλεία ἐξηγέρθη καὶ ἐπεβλήθη εἰς τοὺς Βουλευτὰς αὐτῆς, ὅπως ἔλθωσιν ἐνταῦθα καὶ λάβωσι μέτρα ὑπὲρ τῆς σταφίδος· ἡ ἐξέγερσις ἐκείνη ἦτο ἐξέγερσις πόνου, ἦτο ἐξέγερσις, ὅτι συνῃσθάνετο τὴν ἀληθῆ κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιέστη ὁ κόσμος ἐκεῖνος· ὥστε νομίζω, ὅτι ὁ κ. Παυλόπουλος ἀδίκως αἰτιᾶται τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἐξ αἰτίας αὐτῆς ὑποκινοῦνται ὅσα ὑποκινοῦνται ἐν Ἠλείᾳ. Νομίζω, Κύριοι,—καὶ διὰ τελευταίαν φορὰν λαμβάνω τὸν λόγον,—ὅτι εἶναι καιρὸς ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ τοῦ ζητήματος τῆς σταφίδος, διότι ἐνδεχόμενον αἱ συνέπειαι, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς ἀδιαφορίας ταύτης, νὰ ἦναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ προληφθῶσιν εὐθὺς ὡς ἐπέλθῃ ἡ πρώτη ἐξέγερσις τοῦ λαοῦ.

§26ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Στεφανοπούλου. Οἱ Κύριοι παρεξήγησαν τὴν γνώμην, ἣν ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὰ διαγγέλματα τῶν Ἠλείων περιέχουσι δύο ἰδέας· ἡ μία ἰδέα εἶναι ἡ φωνὴ τῆς πασχούσης ἐπαρχίας, τὴν ἰδέαν δὲ ταύτην πάντοτε ὑπεστήριξα καὶ θὰ ὑποστηρίζω, καὶ ἡ ἄλλη εἶναι ἡ ἰδέα τῶν ὕβρεων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως,— διότι ὑπάρχουσιν ὕβρεις ἐκτοξευόμεναι κατὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως,—ταύτην δὲ τὴν ἰδέαν ἀποκρούω. Οἱ Κύριοι λοιπὸν κακῶς ἀντελήφθησαν τῶν φράσεών μου.

§27Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἀλλεπάλληλα ἀγγέλματα ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἶναι, νομίζω, ἱκανὰ νὰ προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον οὐ μόνον τῶν Βουλευτῶν τῶν ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καταγομένων, ἀλλὰ καὶ ἡμῶν τῶν μὴ καταγομένων ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Πρὸ παντὸς ὀφείλουσι νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι πάσης Κυβερνήσεως πρώτη μέριμνα εἶναι νὰ παρακολουθῇ τὴν στάσιν καὶ τὴν θέσιν τῶν λαῶν, οἵτινες διατελοῦσιν ὑπὸ τὴν διοίκησιν αὐτῆς, νὰ προλαμβάνῃ τὴν δυστυχίαν αὐτῶν καὶ νὰ ἐξάγῃ αὐτοὺς ἀπὸ τὰς δυσχερείας, εἰς τὰς ὁποίας περιήχθησαν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις οὐ μόνον τὸ στοιχειῶδες τοῦτο καθῆκον δὲν ἐκπληροῖ, ἀλλ’ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐδήλωσε ῥητῶς, ὅτι οὐδὲν μέτρον ἔχει νὰ λάβῃ ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ὅτι οὐδὲν μέτρον ἔχει νὰ λάβῃ ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἵτινες περιῆλθον εἰς τὴν ἐσχάτην κατωφέρειαν, καὶ περιῆλθον εἰς αὐτὴν ἕνεκα τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς πολιτικῆς της ἐπὶ δεκαετίαν εἶχε λάβῃ. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διοικήσεως τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ἄρνησις τῆς καταβολῆς τῶν φόρων ἐκ μέρους τῶν Ἠλείων, εἶναι ἡ ἀπάντησις, ὅτι ὁ λαὸς ἔφθασε πλέον εἰς τὴν ἀπελπισίαν, ὡς ἐκ τῆς καταπονήσεως. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις οὐ μόνον δὲν σκέπτεται νὰ λάβῃ μέτρον τι, ἀλλὰ καὶ φροντίζει ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ λαὸς εἶναι ἀρκετὰ ἰσχυρὸς, ἵνα χορηγήσῃ πᾶν μέσον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἰδοὺ ἡ ἔνστασις τῶν Ἠλείων καὶ τῶν ἄλλων λαῶν. Ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἠδυνήθη νὰ συνεισφέρῃ 90 ἑκατομμύρια κατὰ τὸ 1894 πιεζόμενος, στενοχωρούμενος, ἀπογυμνούμενος, ἦλθεν ἡ στιγμὴ νὰ σᾶς φέρῃ τὴν ἔνστασιν τοῦ Μενίππου: «Οὐκ ἂν λάβοις παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος». Ἀλλὰ τοῦτο οὐδόλως συγκινεῖ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν νομίζει καθῆκόν της νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, καὶ δὲν δύναται ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰς περιστάσεις, ἀλλὰ δὲν ἔχει καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν νὰ παραδώσῃ τὴν ἐξουσίαν εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ κυβερνήσῃ ἐπὶ τρικυμίας. Μίαν προσπάθειαν ἔχει μόνον, πῶς νὰ πείσῃ τὸ ἔθνος, τοὺς ξένους, τοὺς πάντας, διὰ τοῦ ψεύδους καὶ τῆς παραχαράξεως τῶν ἀριθμῶν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἡ σπουδὴ πρὸς ψήφισιν αὐτοῦ. Ἡμεῖς δὲ καθῆκον ἔχομεν, ὡς Βουλευταί, νὰ διαμαρτυρηθῶμεν κατὰ τῆς στάσεως ταύτης τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ τὸ μάθωσι καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσι τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὸ καθῆκον νὰ μάθωσιν, ὁποία εἶναι ἡ θέσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ προλάβωσι τὸ κακόν· διότι, ἂν τὸ κακὸν σήμερον ᾖναι ἐν Ἠλείᾳ καὶ Πάτραις, αὔριον θὰ ἦναι καὶ ἀλλοῦ, καὶ ἂν τὸ κακὸν διαδοθῇ, δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ σταματήσῃ. Ἡ ἄρνησις τῶν φόρων δὲν εἶναι παρὰ ἔναρξις στάσεως ἔννομος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις φρονῇ, ὅτι ὁ λαὸς δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου, πλανᾶται πλάνην οἰκτρὰν, διότι ἡ δήλωσις ἐκείνη μαρτυρεῖ, ὅτι ὁ λαὸς εὑρίσκεται ἐν τῇ τελευταίᾳ ἀπελπισίᾳ. Εἶναι καιρὸς λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξαγάγῃ ἀπὸ τὴν δυσχέρειαν τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος συνεισέφερεν ἀρκετὰ μέχρι τοῦδε εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ νὰ σταματήσῃ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω τίνας διαστάσεις θὰ λάβῃ, καὶ τίς θὰ δυνηθῇ τότε νὰ τὸ σταματήσῃ.

§28ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ σπουδὴ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπιτύχῃ τὸ ταχύτερον τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, σπουδὴ, τὴν ὁποίαν τίποτε δὲν δικαιολογεῖ, καὶ τὸ λεχθὲν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ταύτης, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πλεῖστοι ἐκ τῶν Βουλευτῶν ἀπέρχονται εἰς τὰς ἐπαρχίας των καὶ παύει συνεδριάζουσα ἡ Βουλή, ἤγαγον εἰς ἀπόγνωσιν τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ἀναντιῤῥήτως πάσχουσι, πένονται, εὑρίσκονται εἰς κατάστασιν ἀπαισίαν. Δὲν συμμερίζομαι τὰ διαδραματισθέντα ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ἀλλ’ ἐν ὀνόματι τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἐν ὀνόματι τῶν καθηκόντων πάσης Κυβερνήσεως, ἐν ὀνόματι τῆς πασχούσης σήμερον Πελοποννήσου, ζητῶ, ὅπως προταχθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ἵνα λάβῃ ἡ Βουλὴ οἷον δήποτε μέτρον ὑπὲρ τῆς Πελοποννήσου. Προτείνω λοιπὸν, ὅπως προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχουν ὥριμοι αἱ ἰδέαι, νὰ συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ προβῇ εἰς τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος καὶ μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας νὰ ὑποβάλῃ μίαν πρότασιν. Ἕως τότε ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος τῶν διαπυλίων τελῶν, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι τότε δεικνύομεν, ὅτι περιφρονοῦμεν τοὺς πάσχοντας καὶ διαμαρτυρομένους ἀδελφοὺς ἡμῶν.

§29ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἴσως δὲν ἥρμοζεν εἰς ἐμὲ νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι, ὅτε συνεζητεῖτο ἡ προηγουμένη πρότασις, ἐνθυμεῖσθε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι παρέστησα μετὰ τῆς μεγαλειτέρας ψυχρότητος καὶ ἀκριβείας τὸν σκοπὸν τῆς ὑποβαλλομένης προτάσεως καὶ τὰς συνεπείας, ἐν περιπτώσει ἀποῤῥίψεως. Δὲν ἥρμοζε λοιπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα μὴ μοὶ ἀποδοθῇ ὅτι χαιρεκακῶ, διότι ἐπηλήθευσεν ἡ πρόῤῥησίς μου. Ἀλλὰ δυστυχῶς τοῦτο ἔγεινεν· ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη· ἡ μεγάλη ἀδιαφορία τινῶν, ἀδικαιολόγητος ἀντίῤῥησις ἄλλων, συμφέροντα ὀλίγων, ἀντικείμενα πρὸς τὰ τῶν πολλῶν, ἐπήνεγκον τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν. Καὶ ἐν ᾧ ἐδύνασθε νὰ θεωρήσητε, ὅτι αἱ ἀναφερόμεναι ἐπαρχίαι διατελοῦσιν ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῶν πολιτικῶν ἢ ἄλλων, πιθανὸν ἡ φωνή, ἡ ὁποία ὑψοῦτο, νὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις, ἀλλ’ ὅταν αἱ Πάτραι, μὲ τὰς ὑπογραφὰς τοῦ σημερινοῦ τηλεγραφήματος, σᾶς παριστάνουσι τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῶν μερῶν ἐκείνων, καὶ ἐπικαλοῦνται τὴν συνδρομήν σας, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ ἀντίῤῥησις. Οἱ πάντες ὀφείλετε νὰ ὑποκύψητε καὶ νὰ δώσητε ἀκρόασιν εἰς παράπονα, εἰς ἱκεσίας, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ ἀνθρώπους, οἵτινες ῥητῶς δηλοῦσιν, ὅτι μαστίζονται δεινῶς ὑπὸ τῆς πείνης καὶ τῆς ἀπελπισίας. Ὁ λαὸς τῆς Πελοποννήσου, πάντοτε ὑπερήφανος, οὐδέποτε ἐζήτησε τὴν συνδρομήν σας· διὰ τῆς ἐπιμόνου ἐργασίας του κατέστησε τὴν πρὶν ἄγονον καὶ χέρσον Πελοπόννησον εὔφορον καὶ πλουσίαν, ἀλλ’ ὅταν ἡ πεῖνα ἔφθασεν εἰς ὃν βαθμὸν σήμερον εὑρίσκεται, ὁ ἱπποτισμὸς καὶ ἡ ὑπερηφάνεια ὑπέκυψαν, καὶ σήμερον οἱ πάσχοντες πληθυσμοὶ ζητοῦσιν ὄχι τὸν ὀβολόν σας, ἀλλὰ τὴν νομοθετικὴν συνδρομήν σας· καὶ σεῖς τὴν ἀρνεῖσθε! καὶ ἀπομακρύνεσθε ἀπὸ τὴν καθαρὰν ἔννοιαν τῶν γενομένων παραστάσεων, καὶ θέλετε ν’ ἀποδώσητε αὐτὰς εἰς σκοποὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον κατὰ τοιαύτην στιγμὴν ν’ ἀποδίδωνται εἰς ἀνθρώπους, οἵτινες πάσχοντες ζητοῦσι τὴν συνδρομήν σας! Διάκρισις μεταξὺ τῶν δύο πτερύγων δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ· Ἕλληνες ἀπέναντι Ἑλλήνων, Ἕλληνες Βουλευταὶ ἀπέναντι ἑλληνικῶν ἐπαρχιῶν ὀφείλουσι νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ ἑαυτῶν καθῆκον. Ὄχι! δὲν θὰ φύγητε εἰς τὰς ἐπαρχίας σας κατὰ τὰς ἑορτάς! Ἐδῶ θὰ μείνητε, ἵνα ἐκπληρώσητε τὸ καθῆκόν σας, τὸ ὁποῖον ἡ Πολιτεία καὶ τὸ Σύνταγμα σᾶς ἐπέβαλον. Ἐν ὅσῳ αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι πεινῶσιν, ἐν ὅσῳ ζητήματα μεγάλα ἀπαιτοῦσι τὴν παρουσίαν σας, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀναχωρήσητε, ἀλλὰ πρέπει νὰ μείνητε, νὰ παρηγορήσητε καὶ συνδράμητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δυνάμει τοῦ δικαίου καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀπελπισίας ζητοῦσι τὴν συνδρομήν σας.

§30ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως δὲν δύναμαι παρὰ νὰ συγχαρῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Πατρῶν, διότι σήμερον ἐξέφερε τὴν φωνὴν τῆς καρδίας του καὶ τὴν φωνὴν πράγματι τοῦ πάσχοντος Ἑλληνικοῦ λαοῦ· ἀλλ’ ἀνέμενα νὰ ἴδω τὴν Κυβέρνησιν δηλοῦσαν τί ἐννοεῖ νὰ πράξῃ ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ τούτου θέματος. Ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις πόσον εἶναι σοβαρὰ τὰ γινόμενα καὶ πόσον ἐπικίνδυνα τὰ συμβησόμενα; Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ τέλος πάντων, ἐννοεῖ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ νομοθετήσῃ ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν μέτρον τι σωστικὸν ἢ ἀπαλλακτικόν, ναί ἢ ὄχι; (Θόρυβος). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν ἀποτελοῦμεν ἐνταῦθα σύλλογον ἐκ παιδίων, ὅπως ἀλληλοεμπαϊζώμεθα. Σπουδαία θὰ ἦναι ἡ συζήτησις καὶ ἡ ψήφισις μέτρων ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἐὰν πρόκηται νὰ γείνῃ αὕτη πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πᾶν ὅ,τι θὰ προταθῇ μετὰ τὸν προϋπολογισμόν, εἶναι ψεῦδος, εἶναι ἐμπαιγμός.

§31ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Βέβαια, βέβαια (θόρυβος).

§32Α. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει νὰ μένετε ἐδῶ καὶ νὰ μὴ τρέπεσθε εἰς φυγήν.

§33ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ἀγανάκτησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, αἱ φωναὶ αἱ ἐκεῖθεν ἀκουόμεναι, ὁμολογοῦσι τρανῶς καὶ ἀκριβῶς τὴν ἀλήθειαν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπον (Θόρυβος). Τὸ ζήτημα τῆς νομοθετήσεως ὑπὲρ τῆς σταφίδος δὲν θὰ φέρῃ κομματικὸν χαρακτῆρα, οὔτε μακρὰν συζήτησιν· τὸ σκάνδαλον τῆς διαιρέσεως ἤρθη διὰ τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς παρακρατήσεως· σήμερον μένομεν ἐλεύθεροι νὰ ψηφίσωμεν μέτρα δίκαια, μέτρα ὀρθά, ἐν ὁμοφροσύνῃ καὶ ἀπαθείᾳ, ὡς ἐμπρέπει εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἡ σταφιδικὴ κρίσις εἶναι ἐθνικὸν ἀτύχημα· ἡμεῖς ἐνταῦθα αἰσθανόμεθα τὴν σταφιδικὴν κρίσιν ἴσως πολὺ περισσότερον, παρὰ αὐταὶ αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, καὶ πᾶν ὅ,τι συμβῇ εἴτε ἐν Πύργῳ, εἴτε ἐν Πάτραις, εἴτε ἀλλαχοῦ, βεβαίως θὰ ἔχῃ τὸν ἀντίκτυπον πολὺ σοβαρώτερον ἐνταῦθα. Καὶ τοῦτο δηλῶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς πρωτευούσης· δηλῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, ἐὰν ἐπιμείνῃ ἀπανθρώπως ἀρνουμένη τὴν συνδρομήν της εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, ἃς προσέξῃ καλῶς, διότι τοῦτο θὰ σπάσῃ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτῆς λίαν συντόμως (εὖγε! εὖγε! ἐξ ἀριστερῶν). Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ τίνα μέτρα θεωρεῖ πρόσφορα εἰς ἀνακούφισιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ συγχρόνως ἂν ἀποδέχηται νὰ συζητηθῶσι τοιαῦτα καὶ ψηφισθῶσι μετὰ τοῦ περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων νομοσχεδίου καὶ τοῦ τῆς ποιμνιοβοσκῆς πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§34ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν τὸ ζήτημα ἦναι ἐθνικὸν καὶ οὐχὶ κωλυσιεργικόν, ἡ λύσις εἶναι ἁπλουστάτη. Ἐὰν σκοπῆτε νὰ ἐργασθῆτε καὶ οὐχὶ νὰ κωλυσιεργήσητε, ἡ λύσις εἶναι εὐχερεστάτη. Ἵνα δὲ εὕρωμεν τὴν λύσιν, δὲν ἔχομεν ἢ νὰ ὑποβάλωμεν καὶ πάλιν τὴν μὴ γενομένην δεκτὴν πρὸ ὀκτὼ, νομίζω, ἡμερῶν πρότασιν τῶν πρωϊνῶν καὶ τῶν μεταμεσημβρινῶν συνεδριῶν. Καὶ τὴν μὲν πρωΐαν νὰ συζητῶνται τὰ νομοσχέδια περὶ σταφίδος, περὶ διαπυλίων καὶ ποιμνιοβοσκῆς, μετὰ μεσημβρίαν δὲ ὁ προϋπολογισμὸς (Θόρυβος). Μάλιστα, τὰς μετὰ μεσημβρίαν ἐργασίμους ὥρας νὰ συζητῆται ὁ προϋπολογισμὸς (Θόρυβος). Ὑποβάλλω ἑπομένως τὴν πρότασίν μου, ἔχουσαν οὕτω: «Προτείνω, ὅπως ἀπὸ τῆς αὔριον Κυριακῆς ἡ Βουλὴ συνέρχηται δὶς καθ’ ἑκάστην, ἀπὸ τῆς 9ης πρωϊνῆς, ὅτε νὰ συζητῶνται τὰ νομοσχέδια περὶ σταφίδος, περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων καὶ περὶ ποιμνιοβοσκῆς, καὶ κατὰ τὴν 4ην μ. μ., ὅτε νὰ συζητῆται ὁ προϋπολογισμὸς (θόρυβος).

§35ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦναι ἀποφασισμένη, κατὰ τὴν δήλωσιν ἑνὸς τῶν Βουλευτῶν τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ὅπως παραμείνῃ ἐν τῇ πρωτευούσῃ, ἵνα δώσῃ πέρας εἰς πᾶν ζήτημα, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, — καὶ εἶναι ταῦτα πλεῖστα ὅσα, — ἔχει καλῶς. Ἡ Βουλή, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν δύναται ν’ ἀπομακρυνθῇ τῶν Ἀθηνῶν, πρὶν ἢ λυθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ἐὰν πρόκηται νὰ παραμείνωμεν ἐδῶ, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ὅπως συνεδριάζωμεν δὶς (Θόρυβος). Δύνασθε νὰ πάρετε τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλ’ ἀφοῦ λυθῶσι καὶ τὰ λοιπὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα συνδέονται πρὸς μεγάλα συμφέροντα τοῦ τόπου. Ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου, ὅπως πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ λυθῶσι τὰ ζητήματα τὰ σπουδαῖα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Θέλετε νὰ συζητήσητε προϋπολογισμόν, ὅταν δὲν ἔχητε συμβιβασμόν! Καὶ πῶς ἐννοεῖτε νὰ λύσητε τὸν συμβιβασμόν; διὰ τῆς αὐταρχικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν μετήλθατε διὰ τοῦ νόμου τῆς 10ης Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους καὶ ὁ ὁποῖος ἐπέφερε τόσων ἑκατομμυρίων ζημίαν εἰς τὸν τόπον! Διὰ τῆς αὐτῆς πολιτικῆς ζητεῖτε σήμερον νὰ λύσητε τὸν συμβιβασμόν! Ἐν ὀνόματι τῆς τιμῆς τῆς πατρίδος, ἐν ὀνόματι τῶν ὑψίστων αὐτῆς συμφερόντων διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὶν ἢ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ.

§36ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν, ὅτι τὸ σταφιδικὸν, τὸ τῶν διαπυλίων καὶ τὸ τῆς ποιμνιοβοσκῆς εἶναι νομοσχέδια σπουδαῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων εὐτυχῶς κατ’ ἀρχὴν δὲν θὰ γείνῃ μακρὰ συζήτησις· μόνον τὰς λεπτομερείας θὰ ζητήσωμεν νὰ βελτιώσωμεν. Ἐὰν θέλωσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας ν’ ἀρχίζωμεν ἀπὸ τῆς 10 πρωϊνῆς ὥρας, ἀλλὰ νὰ προταχθῶσι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα καὶ τὸ τῶν διαπυλίων καὶ τῆς ποιμνιοβοσκῆς καὶ νὰ ψηφισθῶσι ταῦτα πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ δεχόμεθα.

§37ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι (θόρυβος ἐξ ἀριστερῶν).

§38ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θέλετε, Κύριοι, νὰ μᾶς ἐμπαίζητε λοιπόν;

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Σεῖς μᾶς ἐμπαίζετε.

§40ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι ἡμεῖς δεχόμεθα νὰ ἐργαζώμεθα ἀπὸ τῆς δεκάτης πρωϊνῆς ὥρας καὶ ἐνωρίτερον ἔτι, ἀλλὰ ζητοῦμεν νὰ προταχθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, διότι ἡμεῖς γνωρίζομεν τὰ τερτίπια καὶ τὰς ἀντιτεχνήσεις, περὶ ὧν τόσον λόγον ἔκαμε χθὲς ὁ κ. Σιμόπουλος.

§41ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ δεξιῶν). Καὶ ἡμεῖς τὰ ἰδικά σας.

§42ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θέλετε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμπαίζῃ καὶ τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους πολίτας, τοὺς πεινῶντας καὶ γυμνητεύοντας, καὶ τὸ ἔθνος, καὶ τὸν Βασιλέα, εἰς ὃν οἱ πολῖται ἀνηνέχθησαν; (θόρυβος). Πρὸς τοῦτο ἐπιδεικνύετε διὰ τοῦ κ. Στάη, ὅτι δῆθεν θέλετε νὰ ἐργασθῆτε καὶ ὑπὲρ τῶν πασχουσῶν ἐπαρχιῶν, καὶ δι’ αὐτὸ προτείνετε δύο συνεδριάσεις. Νὰ γίνηται δηλαδὴ ἀπαρτία κατὰ τὴν δεκάτην. ν’ ἀρχίζῃ ἡ συζήτησις δι’ ἐπερωτήσεων (θόρυβος), νὰ ἐπιλαμβάνηται ἡ Βουλὴ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος ἐπὶ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας, νὰ διακόπτηται ἡ συνεδρίασις, ν’ ἀρχίζῃ κατόπιν τὴν τετάρτην ὥραν ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ ἐξακολουθῇ ὁλόκληρον τὴν νύκτα διὰ τῶν πασιγνώστων παννυχίδων· καὶ ἀφοῦ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός, νὰ ἀπέλθητε εἰς τὰς ἐπαρχίας σας, γελῶντες διὰ τὸ εὐφυὲς τέχνασμα, δι’ οὗ καὶ Κυβέρνησις καὶ πλειοψηφία ἡρπάσατε τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀφήσατε τὰ λοιπὰ εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου! Ἔχομεν πικρὰν πεῖραν τοῦ παρελθόντος· δὲν μᾶς συλλαμβάνει ἐκ νέου ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἄσεμνον παγίδα.

§43ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Διὰ βοῆς ἡ πτέρυξ ἐκείνη (δεικνύει τὴν δεξιὰν) θέλει νὰ καλύψῃ, ὁσάκις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀναφέρεται, τὸ ὄνομα τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, διότι ἐπείσθη πλέον ἡ πτέρυξ αὕτη καὶ μετ’ αὐτῆς ἡ πλειονοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι μόνον ὁ Βασιλεὺς δύναται σήμερον νὰ σώσῃ τὸ περισωθὲν ἐκ τῶν ἐρειπίων τῆς πολιτικῆς τοῦ ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν ἀναφέρηται τὸ σεβαστὸν ὄνομα τοῦ Βασιλέως, διὰ βοῆς ζητοῦσι νὰ καλύψωσιν αὐτὸ, ἐνῷ ἔπρεπε μετὰ σεβασμοῦ νὰ ἀκούωσι καὶ νὰ μὴ ἀποδοκιμάζωσι...

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἀποδοκιμάζει τὸ σεβαστὸν ὄνομα τοῦ Βασιλέως.

§45ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Βεβαίως οὐδείς· ἀλλ’ ἡ βοή, ἡ ἐξερχομένη ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ἀποδεικνύει, ὅτι τοιαύτην τάσιν ἔχει... Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, ἡ διαμαρτυρία ἡ ὁποία πρὸ πολλῶν ἤδη ἡμερῶν δι’ ἀναφορᾶς ὑπεβλήθη ἀπὸ τὰς πασχούσας ἐπαρχίας, αἵτινες οὐδεμίαν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐλπίδα ἐπὶ τὴν πρόνοιαν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα μεταβιβασθῇ καὶ εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα, καὶ βεβαίως οὐδεμίαν δύνανται νὰ περιμένωσιν αἱ πάσχουσαι ἐπαρχίαι μέριμναν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις κάθηται εἰς τὰ βάθρα ἐκεῖνα, σιγῶσα καὶ ἄφωνος. Καὶ ἀπορῶ, πῶς ὑπάρχουσι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ δύνανται νὰ μεταχειρισθῶσι συνταγματικὰ καὶ νόμιμα μέσα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀπευθύνουσι παρακλήσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν. Ὑπάρχουσι μέτρα συνταγματικὰ καὶ νόμιμα, ἀποδιδόμενα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὑπὸ τοῦ τελευταίου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, καὶ ἀπορῶ, πῶς ὑπάρχουσι συνάδελφοι διαφωνοῦντες καὶ οἱ ὁποῖοι περιμένουσι καὶ τὴν ἐλαχίστην μέριμναν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ταύτην τὴν ἀδρανῆ, τὴν μὴ συναισθανομένην καὶ τὸ ἐλάχιστον καθῆκον πρὸς τὰς παθήσεις τοῦ λαοῦ, καὶ διὰ τοῦτο τὰ ὑποβαλλόμενα παράπονα καὶ τὰ παθήματα οὐδεμίαν συναίσθησιν καὶ ἐντύπωσιν προξενοῦσιν εἰς αὐτήν· οὐδὲν αὕτη αἰσθάνεται, ἐὰν πενόμενοι λαοί, γυμνητεύοντες, ἄστεγοι, φυλακιζόμενοι ἐξαιτοῦνται τὸν οἶκτον αὐτῆς, καὶ διὰ τοῦτο πολὺ ὀρθῶς οἱ λαοὶ προσέφυγον εἰς τὸ ἔλεος τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, ὅστις δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ λάβῃ μέριμναν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Τὰς διαμαρτυρίας ταύτας τῶν πενομένων πληθυσμῶν, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐννοοῦμεν νὰ μεταβιβάσητε εἰς τὴν ἄφωνον ὡς ἰχθὺν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ πρὸς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα, ὁ ὁποῖος καὶ καθῆκον ἔχει, ἀλλὰ καὶ ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι μεριμνᾷ ὑπὲρ πάντων τῶν δικαιωμάτων καὶ τῆς εὐημερίας τοῦ λαοῦ του.

§46ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰγιαλείας σήμερον ἐνεθυμήθη νὰ προτείνῃ τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰς τὴν ἐπιτροπήν...

§47ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὄχι σήμερον, ἀλλ’ ἅμα ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον.

§48ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. .. Ἐπαναλαμβάνω, ὁ κ. Βουλευτὴς σήμερον ἐνεθυμήθη νὰ προτείνῃ τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως αὕτη μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ μετὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας τὸ ἐπιστρέψῃ καὶ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ὅτε πρὸ ἑβδομάδος προεκάλει κατεπειγόντως, ὑποστηριζόμενος ὑπὸ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ψηφισθῇ, καὶ ἀντετάχθη πρότασις περὶ παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ταχεῖαν μελέτην καὶ ὑποβολὴν ἐκθέσεως ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν, διεμαρτύρετο· ἀφοῦ δὲ ἀπέτυχεν ὁ σκοπὸς τῆς προτάσεως αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος διὰ μὲν τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Αἰγιαλείας ἀποδέχομαι ὅτι ἦτο εἰλικρινὴς, δὲν παραδέχομαι δὲ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους, τοὺς διὰ βοῆς ὑποστηρίζοντας αὐτὸν, ὅτε ἀπεῤῥίφθη ἡ περὶ προτιμήσεως πρότασις, ἐκοιμήθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ οὐδεὶς ἐνεθυμήθη νὰ προτείνῃ τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως ἔχωμεν αὐτὸ σήμερον ἕτοιμον ἐνταῦθα καὶ συζητήσωμεν. Ἐχρειάσθη δὲ σήμερον ν’ ἀρχίσωμεν διὰ τῆς ἀναφορᾶς πρὸς τὸν Βασιλέα, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε καὶ τῆς ὁποίας παραλλαγὰς ἀκούετε ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἀπὸ τοῦ στόματος τῶν κκ. Βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπαναλαμβανομένας, ἐχρειάσθη ν’ ἀκούσωμεν σήμερον τὴν ἀναφορὰν ταύτην, ἵνα ἀναζήσῃ τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος, περὶ τοῦ ὁποίου ἀμφιβάλλω ἂν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸ ἤγειραν, ἦναι ἕτοιμοι ν’ ἀποφασίσωσιν, ἂν ἔχωσι γνώμην, ἡ ὁποία νὰ ἀσκῇ ἐπιῤῥοήν τινα ἐπὶ τῆς σημερινῆς καταστάσεως. Δὲν θέλω ν’ ἀναφέρω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Αἰγιαλείας, διότι οὗτος ἔπαθε πάθημα, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι τὰ περὶ τῆς σταφίδος ζητήματα ἄλλως πρέπει νὰ μελετῶνται ἢ ὡς ἐμελετήθησαν, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, ἐνθυμεῖσθε πάντες, μετὰ ποίου ἀληθοῦς ζήλου, μετὰ ποίου ἐνθουσιασμοῦ ὑπεστήριξε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τὴν παρακράτησιν, ἠκούσατε δὲ νῦν—ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν φράσιν ἄλλου συναδέλφου—ποίαν ἐτήρησε σιγὴν, δικαιολογουμένην βεβαίως ἐκ τῆς σημερινῆς πεποιθήσεως αὐτοῦ, ὅτι τὰ πορίσματα, τὰ ὁποῖα πέρυσιν ὑπεστήριζε, δὲν ἦσαν ὀρθά. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, ἐνῷ τοιαύτην πλάνην ὑπέστη πέρυσιν, ἣν σήμερον ἠναγκάσθη διὰ τῆς ψήφου του νὰ ἀναιρέσῃ, ὑπέβαλε σήμερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἔχει ἄμεσον ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς καταστάσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον ἀτενίζομεν. Βεβαίως πάντες ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην νὰ ληφθῇ πᾶσα περὶ τῆς σταφίδος δυνατὴ πρόνοια, ἀλλὰ παρ’ οὐδενὸς ὑπεβλήθη ἐνταῦθα μέτρον ἄξιον νὰ ληφθῇ σπουδαίως ὑπ’ ὄψιν διὰ τὴν παροῦσαν κατάστασιν, ἀφοῦ ἀπεῤῥίφθη ἡ παρακράτησις. Τὴν παρακράτησιν ἐψήφισαν πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, πολλοὶ δὲ κατεψήφισαν, καὶ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲ ἐψήφισαν ἄλλοι ὑπὲρ καὶ ἄλλοι κατά. Ἐκ τῶν Βουλευτῶν τῶν ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν πολλοὶ μὲν ἐψήφισαν ὑπὲρ, ἀλλ’ οἱ πλεῖστοι κατεψήφισαν. Πῶς ῥίπτετε τὴν εὐθύνην τῆς ἀποῤῥίψεως εἴτε ἐπὶ τὴν πτέρυγα ταύτην, τὴν τῆς Συμπολιτεύσεως, εἴτε ἐπὶ τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ἐπὶ τούτων ἢ ἐκείνων; Ἡ παρακράτησις εἶναι μέτρον ἔκτακτον· ἡ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις δὲν ἔπεισε τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἀμφοτέρωθεν Βουλευτῶν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ θέλετε κατὰ τῆς πτέρυγος ταύτης νὰ ῥίψητε τὴν εὐθύνην! Τοιαύτη πολιτικὴ δὲν εἶναι γενναία τοιαύτη πολιτικὴ ἐμφαίνει, ὅτι δὲν θέλετε νὰ προχωρήσωσι τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς· καὶ ἡ λυδία λίθος εἶναι ὁ προϋπολογισμός. Εὐθὺς, ὡς ἀκούετε τὸ ὄνομα τοῦ προϋπολογισμοῦ, πάντες διαμαρτύρεσθε, πάντες τρέπεσθε εἰς ἀναχώρησιν. Λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὁ φίλος μου κ. Ζυγομαλᾶς, νὰ ὁρίσωμεν πρωϊνὰς συνεδριάσεις, ἀλλὰ κατ’ αὐτὰς ν’ ἀρχώμεθα ἀπὸ τῶν ἐπερωτήσεων· ὁ κ. Ζυγομαλᾶς εἶπεν «ὀλίγας ἐπερωτήσεις», ἀλλ’ ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι αἱ ὀλίγαι αὗται ἐπερωτήσεις λαμβάνουσιν ἔκτασιν τριῶν καὶ τεσσάρων ὡρῶν· μετὰ ταῦτα, λέγει, ἔρχεται τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, καὶ μετὰ τὸ μεσονύκτιον νὰ θίγωμεν τὸν προϋπολογισμόν. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς νὰ δεχθῇ νὰ ὁρίσωμεν πρωϊνὰς συνεδριάσεις, ἀλλὰ νὰ ἀναβάλωμεν τὰς ἐπερωτήσεις εἴτε ἅπαξ εἴτε δὶς τῆς ἑβδομάδος, εἴτε, ἔστω, εἰς τὸ τέλος τῶν συνεδριάσεων. Δὲν πιστεύω, βλέπων τὸν ἔκτακτον ζῆλον, τὸν ὁποῖον ἔχετε ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, τὸν ζῆλον περὶ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐλέγχου, δὲν πιστεύω νὰ φύγητε μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ὅπως φεύγετε, ὅτε ἔρχεται ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ γινόμενον σήμερον εἶναι λίαν χαρακτηριστικόν· ἀπηλπίσθητε ἀπὸ τῆς Βουλῆς, διότι βλέπετε ὅτι δι’ αὐτῆς δὲν ἔρχεται εἰς ἡμᾶς ἡ ἐξουσία. Ὑπεβάλετε ἤδη τὴν ἀναφορὰν πρὸς τὸν Βασιλέα, διότι νομίζετε, ὅτι εἶναι πάντοτε καιρὸς πρὸς τοιαῦτα τεχνάσματα. Τοῦτο δεικνύει, ὅτι δὲν ἔχετε τὸ θάῤῥος νὰ ἔλθητε στῆθος πρὸς στῆθος ν’ ἀντιμετωπίσητε τὴν πλειονοψηφίαν. Δὲν θέλετε νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός, διότι γνωρίζετε, ὅτι θὰ μείνῃ κατόπιν ἡ Βουλὴ ἐνταῦθα νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς, καὶ ὅτι θὰ ψηφίσῃ κατόπιν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν παρουσιασθῇ τοιοῦτο, καθὼς καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις συνέστησεν εἰς τὴν Βουλήν, μὴ θελήσατα μόνον νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην αὑτῆς. Ἀλλὰ γινώσκετε, ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς δι’ ἐκθέσεως μακρᾶς καὶ ἠτιολογημένης υἱοθέτησε τοῦτο καὶ τὸ ὑπέβαλεν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ὡς ἰδίαν αὑτῆς πρότασιν, ἐπίκουρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐρχομένη.

§49ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι, ὅτε ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον, ἐδήλωσα ὅτι ἐπεθύμουν νὰ παραπεμφθῇ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν, δὲν εὐθύνομαι δὲ, διότι δὲν ἠκούετο ἡ γνώμη μου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος νομίζει ὅτι μετέβαλον γνώμην ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως, διότι ἐπείσθην ὅτι ἦτο ἐσφαλμένη ἡ γνώμη μου. Λανθάνεται. Δὲν ἦτο ἐσφαλμένη, ὅτε τὴν ὑπέβαλον, διότι, καθ’ ἃ ἐδήλωσα διὰ τῆς ἀγορεύσεώς μου, πέρυσιν ὑπεστήριξα τὴν παρακράτησιν διότι ἐπεδίωκον δι’ αὐτῆς τὴν σωτηρίαν τοῦ ἐμπορίου τῶν Πατρῶν ἀλλ’ ἡ φωνή μου δὲν εἰσηκούσθη, διότι δὲν παρεδεχόμην τὴν Ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων, αὐτὸ τὸ κατασκεύασμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἀπωλέσαμεν τὸ ζήτημα διὰ τεσσάρων ψήφων καὶ ἐπῆλθε τὸ δυστύχημα, ὅτι ἔχομεν ἐκ Πατρῶν σήμερον τοιαύτην ἀναφορὰν, ὅπερ ἀποτελεῖ σοβαρώτατον γεγονὸς, κύριε Πρόεδρε. Τὸ κακὸν ἐπῆλθεν· ἡ παρακράτησις ἠμποροῦσε νὰ βοηθήσῃ μερικοὺς κερδοσκόπους, οἱ ὁποῖοι ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως προέβησαν εἰς παρακεκινδυνευμένας ἐπιχειρήσεις, ἀλλὰ τὸ πολὺ ἐμπόριον, τὸ μέγα, δὲν ἠμποροῦσε νὰ ὠφεληθῇ, ἀφοῦ ἔφθασεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον. Λοιπὸν ἐνόμισα ἐγὼ, ὅτι χάριν ὀλίγων κερδοσκόπων δὲν ἐπετρέπετο νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν μέτρου, τὸ ὁποῖον ἦτο ἔκθεσμον, τὸ ὁποῖον παρέχει δυσκολίας μεγάλας κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τὸ ὁποῖον, παραδιδόμενον εἰς χεῖρας δὲν ἠξεύρω τίνων, θὰ εἶχε συνεπείας ὀλεθρίας διὰ τὸν τόπον, καὶ ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ, ἤθελεν ἐπιδεινώσει τὴν κατάστασιν. Δὲν εἶμαι λοιπὸν κατακριτέος, διότι μετέβαλον γνώμην καὶ εἶχον δηλώσει εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, πρὶν ἔλθω ἐνταῦθα, καὶ τὸ εἴδατε δημοσιευθὲν, ὅτι δὲν εἶμαι πλέον ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, καὶ δὲν ἔπρεπε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ μὲ ἀδικοῦν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι μὲ βλέπουν ἀγωνιζόμενον ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη καὶ πάντοτε ἐμμένοντα εἰς τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς τιμῆς καὶ τοῦ καθήκοντος.

§50ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ περὶ τῆς προτάξεως ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ ὄχι περὶ τῆς ἑτέρας προτάσεως τοῦ ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ, τῆς ἀγούσης εἰς τὸ αὐτὸ συμπέρασμα, τῆς μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι ἡ πρότασις τοῦ Βουλευτοῦ Αἰγιαλείας προετάχθη, καὶ ἐπὶ τῆς συζητήσεως ταύτης ἐγεννήθη ζήτημα μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐν πρώτοις ἀπευθύνω παράπονον πρὸς τὸν Βουλευτὴν Μεγαρίδος, ὅστις, δὲν ἠξεύρω διὰ τίνων διόπτρων, βλέπει τὰς προτάσεις πάντοτε ἀλλοίας, καὶ τὰς μεταβάλλει κατὰ τὰς ἰδίας του κρίσεις καὶ κατὰ τὸ πολιτικόν του συμφέρον. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ῥητῶς ὑπεστήριξεν, ὅτι τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον πρέπει νὰ προταχθῇ πάσης συζητήσεως, ὁ δὲ Βουλευτὴς Μεγαρίδος, μὴ θελήσας νὰ ἐννοήσῃ τοῦτο, εἶπεν ὅτι ὁ κ. Μεσσηνέζης ἐπρότεινε νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἄν τοιαύτη ἦτο ἡ πρότασις τοῦ κ. Μεσσηνέζη, ἐγὼ ὑποβάλλω τὴν ἄλλην πρότασιν, τοῦ νὰ προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει· τοῦτο δὲ πράττω, διότι καὶ ἐγὼ κατάγομαι ἐκ τῆς πλουσίας καὶ ὑπερηφάνου ἄλλοτε Πελοποννήσου, νῦν δὲ δυστυχοῦς καὶ πεινώσης, ἀλλ’ ἐξ ὑπαιτιότητός της, διότι ἔστειλε τοιούτους ἀντιπροσώπους ἐδῶ...

§51ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Πελοπόννησος δὲν σὲ ἤθελε καὶ ἔφυγες ἀπ’ ἐκεῖ. Δὲν εἶχες θέσιν ἐκεῖ.

§52ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. .. Εἶτα ἐπὶ τοῦ ζητήματος λέγω τάδε. Ἔχω σωρείαν ἐπιστολῶν ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, διὰ τῶν ὁποίων μὲ παρακαλοῦν νὰ ὑψώσω καὶ ἐγὼ φωνήν. Ἀλλὰ τοὺς ἔγραψα ὅτι εἰς ὦτα μὴ ἀκουόντων Θεὸς οὐκ εἰσελεύσεται. Ἄν δ’ ἐπετρέπετο νὰ λεχθῇ καὶ μία παροιμία ἐνταῦθα, θὰ τὴν ἔλεγον. Ἐπανῆλθον οἱ Πελοποννήσιοι οὗτοι, κύριε Πρόεδρε, καὶ μὲ δάκρυα εἰς τοὺς ὀφθαλμούς, προκύπτοντα ἐκ τῶν ἐπιστολῶν των, μὲ παρεκάλεσαν νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ σωστικὰ μέτρα ὑπὲρ αὐτῶν. Τοῖς ἔγραψα, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ συναντηθῶμεν, διότι μὲ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν δὲν δύναμαι νὰ συνεννοηθῶ. Τοῖς ἔγραψα τελευταῖον: «Μὴ περιμένετε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία οὐδὲν καλὸν θὰ σᾶς πράξῃ, διότι ἡ μὲν πλειονοψηφία δὲν φέρει ἐπαρκῆ ἀριθμὸν Βουλευτῶν πρὸς ὑπεράσπισίν σας, ἡ δὲ Κυβέρνησις οὐδένα Πελοποννήσιον ἔχει ἐν ἑαυτῇ. Πῶς λοιπὸν θέλετε νὰ ὑπερασπίσῃ τὰ συμφέροντά σας; Λοιπὸν ἀποταθῆτε πρὸς τὸν Βασιλέα, καὶ τούτου τὴν συνδρομὴν ἐπικαλεσθῆτε, ἢ καταφύγετε εἰς τὰς ἰδίας σας δυνάμεις, ἄλλως εἶσθε ἄξιοι τῆς τύχης σας!»

§53ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὅλοι, Κύριοι, οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Πελοποννήσου ἐξ ἴσου ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὴν λυπηρὰν θέσιν τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ἀλλ’ ὅλοι δὲν ἐννοοῦμεν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα νὰ γείνῃ ζήτημα πολιτικῆς κερδοσκοπίας. Ἠκούσαμεν πολλοὺς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μας κατακρίνοντας καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Πρωθυπουργὸν, ὡς μὴ πονοῦντα τὴν Πελοπόννησον, ὡς ἀδιαφοροῦντα διὰ τὰ δεινοπαθήματα αὐτῆς, ὡς οὐδέποτε προνοήσαντα ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Ἡμεῖς μέχρι τοῦδε ἔχομεν ἐναντίας ἀποδείξεις. Πάντες οἱ ἐκ τῆς Πελοποννήσου Βουλευταὶ γνωρίζομεν, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς ἄλλοτε εἰργάσθη διὰ τὴν συνομολόγησιν συμβάσεων ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Ὁ Πρωθυπουργὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος συνωμολόγησε τὴν μετὰ τῆς Ἀγγλίας σύμβασιν, ὁ ὁποῖος συνωμολόγησε τὴν μετὰ τῆς Γερμανίας σύμβασιν, αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος συνωμολόγησε τὴν μετὰ τῆς Αὐστρίας σύμβασιν, καὶ ὅστις κατώρθωσε νὰ καταργηθῇ ἄλλοτε ὁ δασμὸς ἐν Ἀμερικῇ...

§54ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό· ἀπεδείχθη τὸ ἐναντίον.

§55ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀληθέστατον... Δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἐννοήσω, πῶς ὄχι μόνον ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ πᾶς Πρωθυπουργὸς, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ πονῇ τὸ κυριώτερον προϊὸν τῆς Ἑλλάδος, νὰ μὴ πονῇ ὁλόκληρον τὸν λαὸν τῆς Πελοποννήσου. Αὐτὰ δύνανται νὰ λέγωνται μόνον, ἀλλὰ δὲν εἶναι πιστευτά. Ποῖον λόγον ἔχει νὰ μὴ πονῇ τὴν Πελοπόννησον καὶ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας; Ἐπῆλθον αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον, καὶ ἐνομίσαμεν ὅτι τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως εἶναι κατάλληλον, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν τὸ παρεδέχθη. Τίς πταίει; Ἐγὼ πρῶτος εἶχον τὴν γνώμην καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἂν ἐψηφίζετο τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, βεβαίως θὰ ὠφελοῦντο αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι. Δυστυχῶς οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἶχον ἀντιθέτους γνώμας, οἱ Βουλευταὶ τῆς Ἑπτανήσου, τῆς Κορινθίας, τῆς Ναυπακτίας, τῆς Μεσσηνίας, τῆς Αἰγιαλείας ἦσαν ἐναντίοι· καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῶν Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἦτο κατὰ τῆς παρακρατήσεως. Πταίει διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις; Ἢ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην εἰς τοὺς ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν Βουλευτὰς, ὅπως ὑπερψηφίσωσιν αὐτῆς; Βεβαίως, ἂν οἱ Βουλευταὶ οἱ ἐκ Πελοποννήσου ἦσαν σύμφωνοι διὰ τὴν λῆψιν ἑνὸς μέτρου, ὡς εἶναι σύμφωνοι οἱ Βουλευταὶ τῆς Θεσσαλίας διὰ τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων, ἀπόλυτον ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχεν ἐναντίαν γνώμην· καὶ παρατηρῶ ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατεψήφισαν τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐνομίζομεν σωστικὸν διὰ τὴν ἐνεστῶσαν κατάστασιν τῶν πασχουσῶν ἐπαρχιῶν, ἐκεῖνοι εἶναι σήμερον οἱ ἐντείνοντες τὴν φωνὴν πρὸς λῆψιν μέτρων διὰ τὰ δεινοπαθήματα τῶν ἐπαρχιῶν. Βλέπω τὸν κ. Ζυγομαλᾶν, τὸν κ. Μεσσηνέζην, ὁ ὁποῖος ἐξ ἀληθοῦς πόνου πρὸς τὰ δεινοπαθήματα τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ὁμιλεῖ, καὶ οὗτος κατεψήφισε τῆς παρακρατήσεως.

§56ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγὼ εἶπον τὸν λόγον.

§57ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ἐλέγχω τὰς πράξεις σας· ἡμεῖς ὅμως, οἱ ἔχοντες τὴν γνώμην, ὅτι τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως θέλει ὠφελήσει τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῶν πασχουσῶν ἐπαρχιῶν, ἔχομεν ἐν τῇ συνειδήσει μας παράπονον, ἔχομεν τὸ παράπονον, ὅτι διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν ἐδεινώθη ἡ κατάστασις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, διότι ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν ἐψηφίζετο τὸ μέτρον, ἤθελον συγκρατηθῆ καὶ ὑψωθῆ αἱ τιμαί, καὶ δὲν ἤθελεν ἐπέλθῃ ἡ ἀπογοήτευσις.

§58ΣΑΚΚΗΣ. Καὶ ποῖος σταφιδοπαραγωγὸς ἔχει σήμερον σταφίδα;

§59ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὅλοι ἔχουν.

§60ΣΑΚΚΗΣ. Οὐδεὶς ἔχει.

§61ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ οἱ παραγωγοὶ ἔχουν σταφίδα, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐμπόρων ἡ πεποίθησις ἤθελεν ἐνισχυθῆ, καὶ ἤθελον οὕτω δοθῆ χρήματα εἰς τοὺς παραγωγούς, οἱ ὁποῖοι μένουν σήμερον μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας. Ἀλλ’ ἔστω, κατεψηφίσθη τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, ὁ λαὸς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν πάσχει, καὶ κινδυνεύει ἡ τάξις, καὶ ἀληθῶς πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον· εἴμεθα ὅλοι ὑπὲρ τῆς Πελοποννήσου, ὑπὲρ τῆς λήψεως μέτρων, δὲν ἐννοοῦμεν ὅμως νὰ τίθεται τὸ ζήτημα ὡς τίθεται ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐννοοῦμεν νὰ λάβωμεν μέτρα, ἂν καὶ ἐγὼ ἤμην ἀπ’ ἀρχῆς ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὑπὲρ τῆς συστάσεως ταμείου ἀμύνης, ἀλλὰ βεβαίως τὰ μέτρα ταῦτα δὲν εἶναι διὰ τὸ ἀμέσως παρόν· οὔτε αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι, οὔτε τὸ ταμεῖον ἀμύνης δύνανται νὰ βοηθήσωσι σήμερον τὸν πάσχοντα λαόν· εἶναι ταῦτα μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ συζητηθῶσι σὺν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ συζητηθῶσι, νὰ μελετηθῶσι, δὲν εἶναι ὅμως μέτρα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀνακουφίσουν τὴν παροῦσαν κατάστασιν τοῦ πάσχοντος λαοῦ. Αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι εἶναι ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὠφέλιμον, ἀλλ’ εἰς τί θὰ ὠφελήσουν αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι ἄνευ κεφαλαίων, ἄνευ χρημάτων; Ποία εἶναι ἡ ἄμεσος πρακτικὴ ὠφέλεια, ἂν ληφθῶσιν ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα; Καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν δέχεται ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἂν πονῇ τῷ ὄντι τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, καὶ βεβαίως πονεῖ, διότι οὐδένα θέλω νὰ ἀδικήσω, οὐδὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος, οὐδὲ τοὺς λοιποὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους,—δὲν ἐννοῶ διατὶ δὲν παραδέχονται τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Κυθήρων περὶ διπλῶν συνεδριάσεων, τὴν μὲν πρωΐαν νὰ συζητῶμεν τὸ ζήτημα τῶν διαπυλίων καὶ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, μετὰ μεσημβρίαν δὲ νὰ ἔχωμεν τὰς ἐπερωτήσεις καὶ τὸν προϋπολογισμόν.

§62ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τίποτε πλέον, κύριε Πρόεδρε, διότι πολλὰ εἶπον ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰς διαθέσεις αὐτῆς. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εὑρίσκει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ πάντοτε εἰργάσθη ὑπὲρ τῆς σταφίδος, λέγων ὅτι κατώρθωσε νὰ καταργήσῃ τὸν δασμὸν τῆς Ἀμερικῆς. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διαψεύδει τὸν συνάδελφόν μου, διότι ὁ ἴδιος εἶπεν, ὅτι ἡμεῖς, ὡς μικρὸν ἔθνος, δὲν ἔχομεν ἀνάλογα ἀντισηκώματα, διὰ νὰ κατορθώσωμεν κατάργησιν δασμῶν, καὶ διὰ τοῦ τοιούτου λόγου ἐδικαιολόγησεν ἑαυτὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος οὔτε ὁ ἴδιος δὲν ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ, ὅτι οὗτος ἦτο ὁ κατορθώσας τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ τῆς Ἀμερικῆς. Δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. συνάδελφός μου, λέγων ὅτι ἡμεῖς μεταχειριζόμεθα τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος ὡς ζήτημα πολιτικῆς κερδοσκοπίας. Τοὐναντίον, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετεχειρίσθη τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν πρὸς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι κατώρθωσεν, ὥστε ἡ ἀπογοητευμένη ἤδη Ἠλεία νὰ πιστεύσῃ εἰς τὰς ἐπαγγελίας της καὶ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς Βουλευτάς της νὰ ἔλθωσιν ἐνταῦθα καὶ τὴν σώσωσιν. Ἄν ἦσαν εἰλικρινεῖς, κύριε Πρόεδρε, αἱ δηλώσεις τῆς Συμπολιτεύσεως, ὅτι καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ παραμείνῃ ἐνταῦθα, ἵνα λάβῃ μέτρον ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ἠδύνατο νὰ δεχθῇ νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. συνάδελφος λέγει, ὅτι μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς παρακρατήσεως οὐδὲν ἄλλο μέτρον ὑπάρχει, δυνάμενον νὰ φέρῃ ἄμεσον βοήθειαν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Εἶπον προχθές, ὅτι ἡ ἀναλογία τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος ἀνετράπη διότι κατήντησεν ἡ Ἑπτάνησος νὰ πληρώνῃ φόρον ὀλιγώτερον ἀπὸ ἡμᾶς. Ἰδοὺ μέτρον δυνάμενον νὰ φέρῃ ἄμεσον ἀνακούφισιν εἰς τὸν λαόν, ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου. Δύναται, ἐκτὸς τούτου, ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ βλέπει ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Πελοποννήσου δὲν δύνανται νὰ πληρώσουν τοὺς φόρους των, καὶ δηλοῦσιν ὅτι θὰ ἀρνηθῶσι τὴν πληρωμὴν αὐτῶν, δύναται νὰ ἀναστείλῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων εἰς τὰς δυστυχούσας ταύτας ἐπαρχίας. Τί ἄλλο, Κύριοι, δικαιότερον καὶ προσφορώτερον τούτου, ἀφοῦ οἱ ἄνθρωποι δὲν δύνανται νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους, δὲν ἔχουσι τὰ μέσα νὰ καλλιεργήσωσι τὰ κτήματα αὐτῶν; τί καλλίτερον εἶναι ἢ νὰ παύσῃ ἡ ἀγρία αὐτὴ καταδίωξις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ εἰσπράκτορες, μὴ εὑρίσκοντες ἕτερόν τι νὰ λάβωσιν, ἀποζευγνύουσι τοὺς βόας ἀπὸ τὸ ἄροτρον καὶ ἐκποιοῦσιν αὐτούς, ἵνα λάβωσι τοὺς φόρους; Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλεται, ὅπως τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προτείνει ὁ λαὸς, ψηφισθῶσι πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὰ μέτρα ταῦτα σχετίζονται μὲ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ μεταβάλλουσιν αὐτόν. Πῶς θὰ συζητηθῶσι λοιπὸν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ; Τερτίπι λοιπὸν εἶναι, καὶ τίποτε ἄλλο, ἡ πρότασις νὰ συνεδριάζωμεν δὶς τῆς ἡμέρας. Ἡμεῖς σᾶς προτείνομεν νὰ συνεδριάζωμεν ἀπὸ πρωΐας μέχρι βαθείας νυκτός, ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ προηγηθῇ τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος. Ἐπίσης δὲν εἶναι εἰλικρινεῖς οἱ συμπολιτευόμενοι, λέγοντες ὅτι μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν θὰ συζητήσωσι καὶ τὸ ζήτημα περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, διότι καὶ τοῦτο ἐπηρεάζει σπουδαίως τὸν προϋπολογισμόν. Ἐὰν θέλητε εἰλικρινῶς νὰ ληφθῇ μέτρον τι ὑπὲρ τῆς σταφίδος, δύνασθε νὰ ἐπιβληθῆτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα τὸ θελήσῃ καὶ ἐκείνη, καὶ ὅταν τὸ θελήσῃ καὶ ἐκείνη, τὸ ζήτημα λύεται.

§63ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ μόνος συνήγορος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Φωτήλας, ἰσχυρίσθη ὅτι οὐδεμία πρότασις πρακτικὴ ὑποβάλλεται· καὶ ἐν τούτοις αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι λέγουσιν ὅτι θέλουσι ταμεῖον ἀμύνης, θέλουσι γενικὰς ἀποθήκας. Ποῦ τὰ μέσα, λέγει ὁ κ. Φωτήλας, νὰ κατασκευάσωμεν ἀποθήκας, τὰ μέσα νὰ καταρτίσωμεν ταμεῖον ἀμύνης; Ἐγὼ ὑποδεικνύω τὰ μέσα. Ἀφοῦ ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸ Δημόσιον εἰς τὴν σταφίδα, εἶναι δημευτικός, ὀφείλει νὰ θυσιάσῃ δύο δραχμάς, ἵνα ἔχῃ ἕνα πυρῆνα, ὅπως καταρτισθῇ τὸ ταμεῖον τῆς ἀμύνης καὶ ὅπως ἀρχίσωμεν τὴν κατασκευὴν μιᾶς, ἔστω, ἢ δύο ἀποθηκῶν γενικῶν καὶ ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν συνδρομήν τινων ἐκ τῶν πενομένων σταφιδοπαραγωγῶν. Θέλει ἄμεσον ἀρωγὴν ὁ πολυμήχανος συμπέθερός μου, ἀλλὰ τὴν ἄμεσον συνδρομὴν δὲν δύναται νὰ παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς μόνον ἂν ἀποφασίσῃ ἐν τῇ συνέσει της νὰ παύσῃ τὴν καταδίωξιν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, τοὐλάχιστον διὰ τὰ μικρὰ ποσὰ τῶν 10 καὶ 20 δραχμῶν. Ἀλλ’ ὅπως τοῦτο ἐπιτύχῃ, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπαλλήλους ἱκανοὺς καὶ εὐσυνειδήτους, μὴ ἀνήκοντας δὲ εἰς κόμμα, εἰς τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον σπαράσσει τὴν Ἑλλάδα, καὶ μὴ ὑπηρετοῦντας τὸ κόμμα, ἀλλ’ ὑπηρετοῦντες τὸ Κράτος καὶ τὴν δικαιοσύνην. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λέγῃ, ὅτι θέλει ὅ,τι θέλουσιν οἱ Βουλευταί. Ἂν λέγῃ, ὅτι θέλει ὅ,τι θέλουσιν οἱ Βουλευταί, ἀνομολογεῖ ὅτι ῥυμουλκεῖται, καὶ τότε πρέπει νὰ κατέλθῃ ἀπὸ ἐκεῖ ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὴν νὰ ἔχῃ μίαν θέλησιν, νὰ λέγῃ ναὶ ἢ οὔ, ἵνα κατέχῃ τὴν θέσιν ἐκείνην.

§64ΦΩΤΗΛΑΣ. Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, διότι ὁ σεβαστὸς συμπέθερός μου μὲ παρεξήγησεν. Ἐγὼ δὲ εἶμαι κατὰ τῶν μέτρων οὔτε τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης οὔτε τοῦ ταμείου ἀμύνης. Ἐγὼ πέρυσιν, ὡς εἰσηγητὴς τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς, ἐπρότεινα πάντα ταῦτα τὰ μέτρα· ἀλλὰ γενομένης ἤδη συζητήσεως, λέγω ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶναι καλά, τὰ ὁποῖα εἶναι ὀρθὰ καὶ πρέπει νὰ συζητηθῶσι καὶ νὰ ψηφισθῶσι, δὲν φέρουσιν ἄμεσον ἀνακούφισιν εἰς τὰς πασχούσας ἐπαρχίας. Πρέπει ὅμως ὅλα τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐπρότεινα, ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, νὰ συζητηθῶσι καὶ νὰ ψηφισθῶσι.

§65ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερος τὸν λόγον;

§67ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στάης ὑπέβαλεν ἔγγραφον πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας προτείνει, ὅπως ἀπὸ τῆς αὔριον Κυριακῆς ἡ Βουλὴ συνεδριάζῃ δὶς καθ’ ἑκάστην, ἀπὸ τῆς 9ης πρωϊνῆς καὶ ἀπὸ τῆς 4ης μετὰ μεσημβρίαν, καὶ τὴν μὲν πρωΐαν νὰ συζητῶνται τὰ νομοσχέδια περὶ σταφίδος, περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων καὶ περὶ ποιμνιοβοσκῆς, μετὰ μεσημβρίαν δὲ ὁ προϋπολογισμός. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, διὰ τῆς ὁποίας προτείνεται νὰ προταχθῇ πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος.

§69ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρώτη πρότασις εἶναι ἡ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο συζήτησις· ἡ ἑτέρα πρότασις τοῦ κ. ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ εἶναι παρεμπίπτουσα, καὶ ἕπεται.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλή, ὡς ἅπαντες ἀντελήφθημεν, συνεζήτησεν ἐπὶ ἀμφοτέρων τῶν προτάσεων. Ἤδη αὕτη εἶναι ἁρμοδία ν’ ἀποφασίσῃ ποία τῶν δύο νὰ προταχθῇ.

§71ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Στάη εἶναι τριπλῆ· ἐμπεριέχει ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἐὰν αὕτη θέλῃ νὰ ἐργασθῇ τὴν Κυριακὴν, ἐὰν θὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασίν της περὶ τῆς ὥρας τῶν συνεδριάσεων καὶ νὰ ἐργάζηται τὴν πρωΐαν, καὶ τρίτον ἐὰν θὰ ἐργάζηται εἰς δευτέραν συνεδρίασιν μετὰ μεσημβρίαν, ἢ ἂν ἡ μεταμεσημβρινὴ συνεδρίασις θὰ ἦναι συνέχεια τῆς πρωϊνῆς. Περιλαμβάνει λοιπὸν ὁλόκληρον κανονισμὸν, καὶ πρέπει νὰ μείνῃ, ὅπως συζητηθῇ ἐν ταῖς τρισὶν αὐτῆς ὑποστάσεσιν. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, εἶναι πρότασις ἀφορῶσα τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως μόνον· ὁ κ. Μεσσηνέζης ἐπρότεινεν, ὅπως νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον φέρει τὸν ἀριθμὸν 29 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, μετατεθῇ εἰς τὸν ἀριθμὸν 1.

§72ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἐπρότεινε τοιοῦτόν τι ὁ κ. Μεσσηνέζης. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ἐπρότεινε νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον (Θόρυβος) καὶ νὰ σταματήσωσιν αἱ ἐργασίαι ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ μέχρις ὅτου ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§73ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ πρότασις, ὡς ἐγὼ ἀντελήφθην, τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας εἶναι πρότασις μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Δὲν νομίζω, ἂν θέλωμεν νὰ διεξαγάγωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἐν τάξει καὶ ἀκριβείᾳ, ὅτι πρέπει νὰ παρεισάγωμεν προτάσεις ἄλλας, καθ’ ὁλοκληρίαν ἀσχέτους. Ἄσχετος δὲ πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας εἶναι ἡ πρότασις ἂν θὰ συνερχώμεθα τὴν Κυριακὴν, ἂν θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν πρωϊνήν, ἂν θὰ ἔχωμεν καὶ δευτέραν συνεδρίασιν μετὰ μεσημβρίαν, ἂν ἡ μετὰ μεσημβρίαν συνεδρίασις θὰ ἦναι συνέχεια τῆς πρωϊνῆς. Ἑπομένως, πρὶν ἢ λυθῇ τὸ ζήτημα ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς ἄλλην συζήτησιν, ἀφορῶσαν εἰς ἀντικείμενα ἄσχετα. Δύναται ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν παραδοχὴν ἢ ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μεσσηνέζη νὰ συζητήσῃ οἱανδήποτε ἄλλην πρότασιν.

§74ΣΤΑΗΣ. Ἀντιλέγω πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης...

§75ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν συνεζήτησα τὴν πρότασίν σας.

§76ΣΤΑΗΣ. .. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἤρχισε καλῶς ἀναλύων τὴν πρότασίν μου καὶ ἑρμηνεύων αὐτήν, ἀλλὰ δὲν συνεπλήρωσε τὴν ἑρμηνείαν. Ἀληθῶς τὰ τρία ταῦτα περιέχει ἡ πρότασίς μου, ἀλλὰ περιέχει καὶ ἄλλο τι, περιέχει καὶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, διότι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας εἶναι νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος τοῦ προϋπολογισμοῦ· τοῦτο δ’ ἀκριβῶς προτείνω καὶ ἐγώ· καὶ πράγματι προτάσσεται ἡ πρότασις τοῦ ἐξ Αἰγιαλείας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ἂν γείνῃ παραδεκτὴ ἡ πρότασίς μου· διότι ἐγὼ προτείνω αἱ συνεδριάσεις νὰ ἄρχωνται ἀπὸ τῆς πρωΐας, καὶ δὴ ἀπὸ τῆς αὔριον, διὰ τὸ κατεπεῖγον, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιλαμβάνηται ἀμέσως τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, τοῦ τῶν διαπυλίων καὶ τῶν λοιπῶν σπουδαίων, κατὰ δὲ τὴν μεταμεσημβρινὴν συνεδρίασιν νὰ ἐπιλαμβανώμεθα τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ πρότασις δὲ ἡ ἰδική μου εἶναι καὶ ἡ ἀπωτέρα, εἶναι καὶ σύμφωνος μὲ τὸν Κανονισμὸν, καὶ ἑπομένως αὐτὴ πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ ἐπ’ αὐτῆς νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ εἶναι περίεργον, ὅτι ἐξανίστανται πάντες ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ὅταν ἀκούωσιν, ὅτι θὰ ἐπιληφθῶμεν καὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ· τοῦτο δὲ ἀκριβῶς δεικνύει, ὅτι πνεῦμα κωλυσιεργίας διέπει πάσας τὰς ἐνεργείας τῆς πτέρυγος ἐκείνης.

§77ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Μεγαρίδος, ὁ ὁποῖος προσποιεῖται ὅτι δὲν ἐνόησε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, τὴν ῥητοτάτην πρότασιν περὶ προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐλησμόνησε καὶ ἓν παρεμπίπτον τῆς οὐσίας τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μεσσηνέζη. Ὠκειοποιήθην ἐγὼ τὴν πρότασιν, ἐὰν παρεξηγηθῇ, καὶ εἶπον νὰ προταχθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον πρὸ πάσης συζητήσεως. Ἐπὶ τούτου δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος. Τὰ ἄλλα, τὰ ἐπελθόντα πρὸς καταστρατήγησιν τῆς προτάσεως ταύτης, τὰ προτεινόμενα διὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ Κανονισμοῦ ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Κυθήρων, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν νομίζωσιν, ὅτι μὲ τοιαῦτα πράγματα δύνανται νὰ περιορίσωσι τὴν συζήτησιν, ἢ ὅτι δύνανται νὰ περιστείλωσι τὸ ἔργον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τῶν οὐσιωδῶν νομοθετημάτων, πλανῶνται· διότι, ἂν θελήσωμεν νὰ κωλυσιεργήσωμεν, θὰ κωλυσιεργήσωμεν. Δὲν τοῖς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μᾶς ἀφαιρέσωσι τὸ δικαίωμα. Κωλυσιεργῶ ἐγὼ ἐν ὀνόματι τῆς πατρίδος, κωλυσιεργῶ πρὸς ἀποτροπὴν τοιούτων πράξεων βανδαλικῶν κατὰ τῶν θεσμῶν τοῦ Κράτους, καὶ φέρω ἔνστασιν ἀπαρτίας. Δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, καὶ δηλῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι κάθε 5 λεπτὰ θὰ φέρω ἔνστασιν ἀπαρτίας, ἐφ’ ὅσον ἡ Συμπολίτευσις δεικνύει τοιαύτην συμπεριφορὰν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας. Παρακαλῶ νὰ προσέλθῃ εἷς ψηφολέκτης.

§79ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύνασθε νὰ ἔχητε ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἀλλὰ τὸ ἀπαιτεῖ ὁ Κανονισμός. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Νάξου Στυλ. Βάλληνδα, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Παρόντες Βουλευταὶ 121. Λοιπὸν ἠκούσατε, Κύριοι, τὰς δύο ὑποβληθείσας προτάσεις. Εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Μεσσηνέζη καὶ ἡ τοῦ κ. Στάη. Ἡ τοῦ κ. Στάη, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Προεδρείου, εἶναι ἡ ἀπωτέρα.

§82ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὄχι! Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Μεσσηνέζη, διότι αὕτη ἀφορᾷ εἰς τὴν σημερινὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, ἐνῷ ἡ ἄλλη πρότασις ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς αὔριον καὶ ἐφεξῆς, εἶναι δηλαδὴ πρότασις κανονίζουσα τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ μεταβάλλουσα τὸν ὑφιστάμενον σήμερον τρόπον τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Πρὸ πάντων ἡμεῖς τὴν ὑποστηρίζομεν ὡς πρότασιν ἀφορῶσαν εἰς τὴν σημερινὴν ἐργασίαν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει πρώτη νὰ ταχθῇ καὶ πρώτη νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Μεσσηνέζη. Πρὸ τῆς αὔριον πρέπει νὰ ἴδωμεν σήμερον εἰς τί θὰ ἐργασθῶμεν. Θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ; ἢ ἐπὶ τῆς περὶ σταφίδος προτάσεως, τῆς ὑποβεβλημένης ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀναγεγραμμένης ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει;

§83ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ θαυμάζω, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὴν σιγὴν, ἣν ἐτήρησε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἡ Κυβέρνησις, διότι φρονῶ, ὅτι ἐκεῖ, ὅπου ἔφθασαν τὰ πράγματα, ὡς πρὸς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος ἀριθμῶν, δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος πλειονοψηφίας καὶ μειονοψηφίας. Νομίζω ὅτι, ὡς τίθενται σήμερον τὰ ζητήματα ἐκ μέρους τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, εἶναι ταῦτα ζητήματα οὐσίας καὶ ἐνέχοντα τοσαύτην σπουδαιότητα, ὥστε πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ἐπιληφθῶσιν αὐτῶν σοβαρῶς καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, καὶ νὰ ἐρευνήσωσι κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθωμεν εἰς ἀποφάσεις δυναμένας νὰ παράσχωσι τὴν ἄνεσιν ἐκείνην, ἥτις ὀφείλεται εἰς τὰς πασχούσας ἐπαρχίας, τὴν ἄνεσιν, ἣν καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες πολεμοῦσι τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις, θεωροῦσιν ὡς ἀναποφεύκτως ἀναγκαίαν καὶ ἄνευ τῆς παροχῆς τῆς ὁποίας δὲν γνωρίζομεν εἰς τίνα ἀποτελέσματα θὰ φθάσωμεν. Νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν, ὡς εἶναι λίαν πιθανὸν καὶ ἐνδεχόμενον, ἐπέλθῃ ψῆφος τῆς Βουλῆς, δι’ ἧς ἤθελεν ἀποῤῥιφθῆ ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ, νομίζει ὅτι τὸ ζήτημα ἤθελε λυθῆ; Αὔριον πάλιν θὰ τεθῇ τὸ ζήτημα, καὶ καθ’ ὅσον ἀργεῖ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, καὶ καθ’ ὅσον ἀργεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν μετὰ σκέψιν ὥριμον, κατὰ τοσοῦτον τὸ ζήτημα τοῦτο θέλει τεθῆ ἐπιτακτικώτερον. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἑτέρα πρότασις ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν δὲν ἀποβλέπουσιν εἰς τὸ ζήτημα τὸ οὐσιαστικόν, πρὸ τοῦ ὁποίου εὑρισκόμεθα, καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ προέλθωμεν εἰς ἄλλην ἀπόφασιν, ὡριμωτέραν καὶ ἐπιβαλλομένην ἐκ τῶν περιστάσεων, θὰ ἐπεθύμουν ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς σύστασιν ὁμόφωνον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, ἐκτιμῶσα τὰς δεινὰς περιστάσεις, πρὸ τῶν ὁποίων εὑρίσκονται αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων φρονεῖ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακοπῶσιν αἱ περιστάσεις αὗται, αἱ ἐπαχθεῖς δι’ αὐτάς. Ἀλλ’ ἕνεκα τῆς σιγῆς τῆς Κυβερνήσεως ἀναγκαίως ὀφείλομεν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν προτάσεων τῶν ὑποβληθεισῶν παρὰ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν. Καὶ ἔχομεν δύο προτάσεις, ἐντελῶς ἀνεξαρτήτους τὴν μίαν τῆς ἑτέρας· ἔχομεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ, ἀποβλέπουσαν εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς σημερινῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἔχομεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυθήρων, ἀποβλέπουσαν εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς αὔριον καὶ ἑξῆς· θαυμάζω δ’ ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐθεώρησεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν αἱ δύο αὗται προτάσεις νὰ ὑποληφθῶσιν ὡς σχετικαὶ καὶ νὰ ἐκτιμηθῶσιν ὡς ἡ μία ἀπωτέρα τῆς ἄλλης, ἐνῷ πρόκειται περὶ ὅλως διόλου διαφόρων ἀντικειμένων. Ποῖον εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῆς μιᾶς καὶ ποῖον τὸ τῆς ἄλλης, καὶ κατὰ πόσον τὰ δύο αὐτὰ ἀντικείμενα δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς σχετικά; Ὑπάρχει περίπτωσις προτάξεως ἢ ἐπιτάξεως προτάσεώς τινος ἑτέρας τοιαύτης, ὅταν πρόκηται περὶ προτάσεων ἀφορωσῶν εἰς τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον. Ἀλλὰ τὸ ἀντικείμενον εἶναι, ὅτι εἶναι ὅλως διόλου διάφορον ἐνταῦθα. Κατὰ πόσον γενομένη δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυθήρων ἤθελεν ἀποκλείσει τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ; Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, ὡς εἶπον ἤδη, ἀφορᾷ εἰς τὴν σημερινὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Καὶ ἀναγκαίως, ἀφοῦ τοιαύτη τίθεται πρότασις, χωρὶς νὰ ἀποκλείῃ, ἐννοεῖται, τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ψήφισιν τῆς ἑτέρας, ἀναγκαίως θὰ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς ἡ Βουλή. Ἂν τώρα ἐπιμένῃ ὁ κ. ἐκ Κυθήρων Βουλευτὴς καὶ φρονῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τῶν κοινοβουλευτικῶν, βεβαίως θὰ ψηφοφορηθῇ καὶ ἡ πρότασίς του. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τις, ὅστις ἤθελεν ἀντιστῆ εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ καὶ ἡ πρότασις αὕτη, ἀλλ’ αὕτη ἀποβλέπει εἰς ἀντικείμενον ὅλως διόλου ἄλλο, παρὰ ἐκεῖνο, εἰς ὃ ἀποβλέπει ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δισταγμὸς περὶ τοῦ ὅτι ὀφείλει νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως τώρα ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ Προεδρεῖον φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία τῆς προτάσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Στάη. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα οὐδεμίαν οὐσιαστικὴν ἀξίαν ἔχει...

§85ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἔχει πολλήν.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. .. διότι καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως ταύτης δὲν ἀποκλείεται ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ.

§87ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρίσητε ὑμεῖς τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ ἀφορᾷ εἰς τὴν σημερινὴν ἡμερησίαν διάταξιν, γνωρίζετε δὲ, ὅτι ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ Κανονισμῷ, ἥτις καθορίζει πῶς ὁρίζεται ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς ἐπιούσης καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους· πρόκειται δ’ ἀκριβῶς διὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ νὰ καθορισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς αὔριον. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρητε νῦν σχέσιν μεταξὺ τῶν δύο προτάσεων αὐτῶν, καὶ ν’ ἀποφασίσητε σεῖς, ὁ φύλαξ τοῦ Κανονισμοῦ, ὅτι ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ τοῦ κ. Μεσσηνέζη, καὶ ὅτι ἡ πρότασις, ἥτις πρέπει νὰ ψηφισθῇ πρώτη, εἶναι ἡ τοῦ κ. ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ; Τίς σχέσις ὑφίσταται μεταξὺ τῶν δύο τούτων προτάσεων;

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Μεσσηνέζη ἀφορᾷ εἰς τὸν κανονισμὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον...

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τῆς σήμερον, τῆς σήμερον.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. .. Ἡ δὲ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων κανονίζει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀπὸ τῆς σήμερον (διαμαρτυρίαι ἐν τῇ ἀριστερᾷ).

§91ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως κανονίζεται ἡ ἐργασία τῆς αὔριον· εἰς τὴν ἀρχὴν δὲν δύναται νὰ γείνῃ τοῦτο.

§92ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ ἄρθρον 16, κύριε Πρόεδρε, λέγει ὅτι «ὁ Πρόεδρος, ἀπαγγέλλων τὸ τέλος, προσδιορίζει συγχρόνως, ἐπινεύσει τοῦ σώματος, τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἑπομένης.» Ἡ πρότασις λοιπὸν τοῦ κ. Στάη θὰ ψηφοφορηθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως. Ἡ τοῦ κ. Μεσσηνέζη εἶναι διὰ σήμερον. Ὥστε εἶναι μεγάλη διαφορά. Ἂν θέλητε νὰ καταργήσωμεν τὸν Κανονισμὸν, διαφέρει τὸ πρᾶγμα (θορυβώδεις διάλογοι).

§93ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἀπορῶ πῶς νομίζουσιν, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ δὲν εἶναι σχετικὴ πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐξ Αἰγιαλείας. Ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, καθ’ ἣν εἶχε τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτὴς, ἀντίκειται ἄντικρυς εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Κυθήρων, διότι ἀπέναντι τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, τοῦ νὰ ἀρχίσῃ σήμερον ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σταφιδικοῦ πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀντετάχθη ἡ πρότασις τοῦ κ. Στάη, ἡ ὁποία τὴν ἀναιρεῖ καὶ λέγει: ὄχι σήμερον, ἀλλὰ νὰ ἀρχίσῃ αὔριον κατὰ τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν. Λοιπὸν ἐννοεῖται, ὅτι δεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Στάη ἀποκρούομεν τὴν τοῦ κ. Μεσσηνέζη, τοῦ νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ σήμερον. Εἶναι, νομίζω, καθαρώτατον τὸ πρᾶγμα.

§94ΖΩΤΟΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι καὶ ἀπωτέρα ἡ πρότασις τοῦ κ. Στάη.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, Κύριοι, τὸ Προεδρεῖον φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Στάη. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται νὰ κρίνῃ (θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἀριστερόθεν).

§96ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀλλοίμονον, ἂν ὁ Κανονισμὸς διέπηται ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας!

§97ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, σήμερον προεδρεύετε τῆς συνεδρίας ταύτης, ἵνα διεξαχθῶσιν αἱ ἐργασίαι, αἵτινες εἶναι ἀναγεγραμμέναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἑπομένως ἀγνοοῦμεν, ἂν αὔριον, κατὰ τὰ ἀνθρώπινα, ὑμεῖς δυνηθῆτε νὰ προεδρεύητε, ἡμεῖς δὲ συνεδριάζομεν ἐνταῦθα, κληθέντες διὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην οὐδὲν ἄλλο δικαίωμα δύνασθε νὰ ἔχητε, εἰμὴ μόνον ἵνα διακανονισθῶσι διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς αἱ ἐργασίαι τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως· ἐπὶ τούτου δὲ ὑπεβλήθη πρότασις, ἵνα πρὸ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ὡς πρῶτον σεῖς ἀνεγράψατε ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀναγραφῇ ἕτερον ἀντικείμενον. Ἀπορῶ ἑπομένως, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συσχετισθῶσι τὰ ἄσχετα, καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν ὑμεῖς νὰ συσχετίσητε τὰ ἀντικείμενα τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως πρὸς τὰ ἀντικείμενα τῆς αὐριανῆς, καὶ ἐπὶ πλέον, πῶς θέλετε ὑμεῖς πρωθυστέρως νὰ μεταβάλητε τὴν φυσικὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων καὶ νὰ κατορθώσητε ὥστε τὴν αὔριον νὰ μεταβάλητε εἰς σήμερον, καὶ τὴν σήμερον νὰ θεωρήσητε αὔριον. Ἀλλὰ ποῖος σᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα, κύριε Πρόεδρε, νὰ μεταβάλητε τοσοῦτον ἀποτόμως τὸν Κανονισμόν; Προεδρεύετε ὑμεῖς τῆς Βουλῆς σήμερον ἢ αὔριον; Αὔριον πιθανόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ δυνηθῆτε νὰ πράξητε τοῦτο ἐξ οἱουδήποτε λόγου. Σήμερον μᾶς ἐκαλέσατε ἵνα ἐπιληφθῶμεν τῶν ἐργασιῶν, τὰς ὁποίας ἀνεγράψατε ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ σήμερον συνάδελφος ἐνόμισεν ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα ἀντὶ τοῦ πρώτου ἀντικειμένου τῆς ἡμερησίας διατάξεως προταχθῇ ἄλλο ἀντικείμενον. Καὶ νομίζετε ὅτι δύνανται νὰ συσχετισθῶσι τὰ ἐντελῶς διάφορα ταῦτα ἀντικείμενα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς; Περὶ τῆς σήμερον πρόκειται. Συνάδελφος ἀξιοῖ, ἵνα πρὸ παντὸς ἄλλου ἀντικειμένου σήμερον προταχθῇ ἕτερον ἐκείνου, ὅπερ ὑμεῖς ἀνεγράψατε ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πρῶτον. Περὶ τούτου πρόκειται. Σχετικῶς ἡ Βουλὴ ὀφείλει κατόπιν νὰ ἀποφανθῇ καὶ ἐπὶ τῆς παρεπομένης προτάσεως ἑτέρου ἀξιοτίμου συναδέλφου. Καὶ νομίζετε ὑμεῖς, ὅτι εἶναι ἀπωτέρα ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ, προκειμένου περὶ κανονισμοῦ τῆς συνεδριάσεως τῆς σήμερον; Παραλείπω ὅσα ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς σᾶς ὑπέμνησεν, ὅτι δηλαδὴ κατὰ τὸ ἄρθρον 16 τοῦ Κανονισμοῦ μόνον ἐν τῷ τέλει τῆς συνεδριάσεως ἡ Βουλὴ δύναται ν’ ἀποφασίζῃ περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον, καὶ ὅτι ὑμεῖς σήμερον οὐδὲν ἔχετε δικαίωμα πρὸς τοῦτο. Προεδρεύετε μόνον, ἵνα διεξαχθῶσιν αἱ συζητήσεις τῶν ἀντικειμένων τῶν ἀναγραφέντων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς σήμερον. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεώς σας ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπέβαλε πρότασιν, ἵνα ἀντὶ τοῦ πρώτου ἀντικειμένου, ὅπερ ὑμεῖς ἀνεγράψατε, προταχθῇ ἄλλο· περὶ τούτου πρόκειται. Περὶ τῆς αὔριον ἡ Βουλὴ πάλιν ἐν καιρῷ θέλει ἀποφανθῆ, ἤτοι εἰς τὸ τέλος τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Στάη δὲν ἀφορᾷ τὸν κανονισμὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως διὰ τὴν αὔριον, κύριε Βουλευτά.

§99ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀλλά;

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς διπλᾶς συνεδριάσεις, ἐπὶ τῷ τέλει, ὅπως τὴν μὲν πρωΐαν συζητῶνται τὸ περὶ σταφιδικοῦ ζητήματος νομοσχέδιον καὶ τὸ περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, τὴν δὲ ἑσπέραν ὁ προϋπολογισμός· τουτέστιν ἡ πρότασις τοῦ κ. Στάη ἀντιτάσσεται εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μεσσηνέζη. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ζητεῖ νὰ προηγηθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ δὲ κ. Στάης διὰ τῆς προτάσεώς του ἀντιτάσσεται εἰς τοῦτο, καὶ λέγει νὰ προηγηθῇ αὔριον τὴν πρωΐαν. Ποία λοιπὸν, παρακαλῶ, εἶναι ἡ ἀπωτέρα πρότασις;

§101ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀπωτέρας καὶ ἐγγυτέρας προτάσεως, οὐδὲ περὶ προτάσεων σχετιζομένων πρὸς ἀλλήλας· διότι ἡ μία πρότασις ἀφορᾷ εἰς τὴν σημερινὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς, ἡ ἄλλη ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐργασίαν τῆς αὔριον, καὶ ἡ δευτέρα αὕτη σκοπεῖ νὰ κανονίσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον καὶ κατὰ προσθήκην καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας τῆς αὐριανῆς συνεδριάσεως, διότι προτείνει ὄχι μόνον πῶς θὰ ὁρισθῶσι τὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀλλὰ καὶ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ νὰ συνεδριάζῃ καὶ τὴν πρωΐαν καὶ μετὰ μεσημβρίαν, καὶ τὴν μὲν πρωΐαν νὰ ἔχῃ ὡρισμένον ἀντικείμενον, τὸ δὲ ἀπόγευμα ἕτερον ἀντικείμενον. Τώρα φρονοῦσί τινες, (διότι ἤκουσα καὶ τοῦτο λεγόμενον) ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Στάη περιέχει τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς ἄλλης. Τοῦτο δὲν εἶναι αἰτιολογία· διότι πρέπει ν’ ἀποῤῥιφθῇ πρῶτον ἡ πρότασις αὕτη, κατὰ τὸν Κανονισμὸν, καὶ εἶτα νὰ ψηφισθῇ ἡ ἄλλη. Σεῖς δὲν δύνασθε, κύριε Πρόεδρε,—καὶ σᾶς καθιστῶ ἐπὶ τούτου προσεκτικὸν,—νὰ πράξητε ἄλλως. Ζήτημα περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον θὰ δεχθῆτε νὰ συζητηθῇ, μόνον ὅταν πρόκηται νὰ ἀπαγγείλητε τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως τῆς σήμερον. Τὸ ἄρθρον 16 τοῦ Κανονισμοῦ τὸ λέγει σαφῶς (ἀναγινώσκει): «Ὁ Πρόεδρος κηρύττει τὴν ἔναρξιν τῶν συνεδριάσεων· συναινέσει δὲ τῆς Βουλῆς, τὸ τέλος αὐτῶν. Ἀπαγγέλλων δὲ τὸ τέλος προσδιορίζει συγχρόνως, ἐπινεύσει τοῦ σώματος, τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἑπομένης.» Ἐὰν λοιπὸν πρόκηται νὰ ἀπαγγείλητε τώρα τὸ τέλος τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως, τότε φέρετε ζήτημα περὶ τῆς αὐριανῆς ἡμερησίας διατάξεως· μὴ λέγετε ὅμως, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἀφορᾷ εἰς τὴν σημερινὴν ἐργασίαν. Ἂς ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασις τοῦ ἐξ Αἰγιαλείας κ. Βουλευτοῦ, καὶ ἔπειτα συζητοῦμεν τὴν πρότασιν τοῦ ἐκ Κυθήρων κ. Βουλευτοῦ.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Στάη δὲν ἀφορᾷ προσδιορισμὸν ἡμερησίας διατάξεως, ἀφορᾷ προσδιορισμὸν διπλῶν συνεδριάσεων διὰ τὴν αὔριον.

§103ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τότε λέγομεν, ὅτι, ὅπως θέτετε τὸ ζήτημα, ἀφορᾷ ζήτημα τάξεως τῶν συζητήσεων καὶ ζήτημα Κανονισμοῦ, καὶ ζητοῦμεν πρῶτον νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Κανονισμοῦ, διότι φρονοῦμεν ὅτι, ὡς τίθεται τὸ ζήτημα, παραβιάζεται ὁ Κανονισμός.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν θ’ ἀποφανθῇ.

§105ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πρῶτον περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Κανονισμοῦ θ’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἤτοι, ἐὰν ἡ πρόταξις τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων δὲν παραβιάζῃ τὸν Κανονισμὸν, ἐὰν δηλ. θεωρῆται ὡς ἀπαράδεκτος, καθὸ τοῦ Κανονισμοῦ ὁρίζοντος, ὅτι τὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς ἐπιούσης κανονίζονται εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως.

§106ΣΤΑΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθησαν οἱ Κύριοι, ὁρίζει τὰ τῆς ἑπομένης συνεδριάσεως· ἡ πρότασίς μου δὲν ἀποβλέπει μόνον εἰς τὰ τῆς ἑπομένης, ἀλλ’ ὁρίζει γενικῶς τὰ τῆς σήμερον καὶ τὰ τῶν ἐφεξῆς συνεδριάσεων, περιέχει δὲ ἀκεραίαν τὴν πρότασιν τοῦ ἐξ Αἰγιαλείας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, τὴν ὁποίαν δὲν δέχεται μὲν διὰ τὴν σήμερον, ἀλλὰ δέχεται διὰ τὴν αὔριον καὶ ταὐτοχρόνως κανονίζει τὰ τῶν ἑπομένων συνεδριάσεων. Ἑπομένως εὑρίσκεσθε ἐν ἀδίκῳ, ζητοῦντες ἵνα ἡ πρότασίς μου θεωρηθῇ ὡς ἀντιβαίνουσα εἰς τὸν Κανονισμόν.

§107ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν σας τὴν ἐννοῶ. Σεῖς μάλιστα ὑποστηρίζετε, ὅτι ἡ πρότασίς σας ἀφορᾷ ὄχι κυρίως τὸ ἀντικείμενον τῆς συνεδριάσεως τῆς αὔριον, ἀλλὰ τὴν ὥραν τῆς συνεδριάσεως τῆς αὔριον.

§108ΣΤΑΗΣ. Μάλιστα.

§109ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Λοιπὸν ἀφοῦ λέγετε τοῦτο, σᾶς λέγω ὅτι αὐτὸ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἐπιούσης. Τοῦτο λέγει ἡ πρότασίς σας· ἐννοεῖτε ἑλληνικά; Ἄλλως τροποποιήσατε αὐτήν.

§110ΣΤΑΗΣ. Σεῖς λέγετε «τὰ τῆς ἐπιούσης», ἀλλ’ ἐγὼ λέγω τὰ τῆς σήμερον καὶ τῶν ἐφεξῆς. Αὐτὰ τὰ ἑλληνικὰ τὰ ἐννοεῖτε; (ἱλαρότης).

§111ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπορῶ, πῶς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πυλίας εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρῇ τὰς δύο αὐτὰς προτάσεις ὡς συσχετικὰς, καὶ τὴν μίαν ὡς ἀποκλείουσαν τὴν ἑτέραν. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ ἐκ Κυθήρων κ. Βουλευτής, ὅτι ψηφίζεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων. Ἀλλὰ κατόπιν πάλιν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς σήμερον, καὶ κατόπιν πάλιν θὰ προτείνωμεν τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι ἡ παραδοχὴ ἢ ἀπόῤῥιψις τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυθήρων δὲν ἀποκλείει τὴν ἄλλην πρότασιν περὶ μεταβολῆς τῆς σημερινῆς ἡμερησίας διατάξεως. Εἰς αὐτὰ τὰ ἄτοπα φθάνομεν, ὅταν θέλωμεν νὰ στενοχωρήσωμεν τοὺς τύπους. Ἠξεύρετε δὲ ποῦ θὰ φθάσητε; Θὰ ἔχητε μίαν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ἤδη προταθέντος ἀπαραδέκτου, δευτέραν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ τίς πρότασις εἶναι ἐκείνη, ἥτις θέλει προταχθῆ, τρίτην περὶ τοῦ ἐὰν πρέπῃ νὰ ἦναι αὔριον Κυριακὴν συνεδρίασις, τετάρτην ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ἂν θὰ συνεδριάζῃ δὶς καθ’ ἑκάστην ἡ Βουλὴ, πέμπτην ψηφοφορίαν, ἐὰν θὰ ἦναι πρῶτον ἀντικείμενον τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ἢ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων καὶ κατόπιν ὁ προϋπολογισμὸς, καὶ ἕκτην ψηφοφορίαν πάλιν τὴν μεταβολὴν τῆς σημερινῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τοιαῦτα εἶναι τὰ ὡραῖα ἀποτελέσματα, εἰς ἃ φθάνομεν διὰ τῆς τακτικῆς ταύτης! Ἐὰν θέλητε, δοκιμάζετε· κατηναλώσαμεν ἤδη δύο ὥρας, ἂς ἐξακολουθήσωμεν ἀκόμη. Χθὲς προέβη ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ λίαν ὁμαλῶς, καὶ ἀπεδείχθησαν αἱ ἀληθεῖς διαθέσεις τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ζητεῖ καλλίτερον ἢ νὰ διεξαγάγῃ ὁμαλῶς τὰς συζητήσεις, ἀλλὰ τοῦτο ἐξαρτᾶται ἀκριβῶς ἐκ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς δεξιᾶς, διότι, καθ’ ὅσον ἀντιτάσσει τὸ πεῖσμα ἡ δεξιὰ, δὲν δύναται παρὰ νὰ εὑρίσκῃ ἀντίδρασιν ἐντεῦθεν· ὅταν ὅμως συμμορφῶται μὲ τὰ ἔθιμα τὰ κοινοβουλευτικὰ, ὅταν δὲν ὑβρίζῃ διὰ τῆς σιωπῆς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ δεξιὰ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ ὁμαλὴ διεξαγωγὴ τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ διὰ τοῦ πείσματος θέλετε νὰ ἐπιβληθῆτε εἰς τὴν μειονοψηφίαν, μὴ ἔχετε κἀμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι εἰς τὸ πεῖσμα ἡ μειονοψηφία θὰ ἀντιτάξῃ πεῖσμα. Καὶ εὐτυχῶς ὁ Κανονισμὸς δίδει τὰ μέσα τῆς ἀμύνης κατὰ τοῦ πείσματος· ἀλλὰ τότε ἐκτροχιαζόμεθα καὶ δὲν ἔχομεν πλέον κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα.

§112ΣΤΑΗΣ. Ἀληθῶς πεῖσμα ἀντιτάσσει ἡ Ἀντιπολίτευσις· διότι, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ πείσματος, δὲν θὰ ἐγίνετο ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐπὶ δύο ὥρας ἀπασχολεῖ ἡμᾶς. Ὑπάρχει τις ἀμφιβάλλων, ὅτι, ἐὰν τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, θέλει ἀποῤῥιφθῆ; Ὑπάρχει τις ἀμφιβάλλων, ὅτι, ἐὰν ἡ ἐμὴ πρότασις τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, θέλει γείνῃ δεκτή; Τοῦτο γνωρίζει ἅπασα ἡ πτέρυξ ἐκείνη, καὶ ἐν τούτοις κωλυσιεργοῦσα μετὰ πείσματος ἐνασχολεῖται ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους συζητοῦσα περὶ ἀνέμων καὶ ὑδάτων, ἵνα μὴ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ· καὶ τοῦτο εἶναι ὁ μόνος σκοπὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· καὶ ἀπόδειξις ἡ ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Ἐὰν ἀληθῶς πνεῦμα ἐργατικὸν, πνεῦμα ὄχι κωλυσιεργικὸν ἐμφορῇ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὀφείλει νὰ ψηφοφορήσῃ ὑπὲρ τῆς ἐμῆς προτάσεως, ἵνα ἀπὸ τῆς πρωΐας τῆς αὔριον συζητηθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα καὶ τὸ περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, καὶ μετὰ μεσημβρίαν νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν.

§113ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀκριβῶς, διότι γνωρίζει τί συμβαίνει εἰς τὰς τάξεις ταύτας, ὑποπτεύεται τὴν τακτικὴν, ἣν θέλουσιν οἱ Κύριοι νὰ εἰσάξωσιν ὡς πρὸς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς· διότι πάντες γνωρίζουσιν ἐν τῇ πτέρυγι ταύτῃ, ὅτι εἷς καὶ μόνος εἶναι ὁ σκοπὸς, εἰς ὃν ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις, σκοπὸς ὅστις κατέστη κατάδηλος ἐκ τῶν δηλώσεων αὐτῶν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ νὰ λάβῃ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ νὰ παραλύσῃ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἀμέσως κατόπιν. Ἐρωτῶ δὲ τοὺς Κυρίους, ἐὰν αὐτὸ, εἰς ὃ ἀποβλέπουσι καὶ αὐτοὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἣν ὑποστηρίζουσιν, εἶναι συνταγματικὸν, εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ καθῆκον τῆς Βουλῆς κατὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωσιν, ὅτι σήμερον, ὅτε διερχόμεθα μόλις τὸν δεύτερον μῆνα ἀπὸ τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς, πρέπει ὅπως– ὅπως νὰ ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ παραλύσωμεν τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Ὅταν τὸ Σύνταγμα ὥρισεν ὡς ἐλαχίστην διάρκειαν τῶν συνεδριάσεων τῆς τακτικῆς συνόδου τῆς Βουλῆς τὴν τριμηνίαν, ἐνόει Βουλὴν δρῶσαν, ὄχι παραλελυμένην. Ἐν τούτοις εἰς τί ἀποβλέπουσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ προτάσεις; εἰς τί σκοπεῖ ἡ σπουδὴ, ἣν ἀπέδειξε μέχρι τοῦδε ἡ Κυβέρνησις καὶ ἣν δὲν ἠξεύρω τίς ἀγαθὸς δαίμων ἀνέκοψε χθές; Σκοπεῖ ἡ σπουδὴ αὕτη εἰς τὴν παράλυσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀμέσως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἀκριβῶς δὲ οὗτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἀντιτασσόμεθα εἰς τὴν πρότασιν τῶν διπλῶν συνεδριάσεων, εἰς τὴν πρότασιν τῆς συνεδριάσεως τῆς αὔριον. Διατὶ ἡ πρότασις αὕτη; Ἔχετε σκοπὸν νὰ ἐπιληφθῆτε τῶν δύο σπουδαιοτάτων θεμάτων, τοῦ σταφιδικοῦ καὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν; Ἔχετε ὅλον τὸν καιρὸν ἐνώπιόν σας· τὸ τρίμηνον δὲν λήγει, εἰμὴ μετὰ 43 ἡμέρας· καὶ νομίζετε ὅτι αἱ 43 αὗται ἡμέραι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, ὅπως συζητηθῇ πληρέστατα ὁ προϋπολογισμὸς καὶ τὰ δύο ἀντικείμενα, τὰ μᾶλλον σπουδαῖα ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ καὶ πλεῖστα ἄλλα; Ἀλλὰ διατὶ τότε ἡ συνεδρίασις τῆς αὔριον; διατὶ αἱ διπλαῖ συνεδριάσεις; Αὐτὸ ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθὸν, ἐγένετο ὅμως κατὰ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου καὶ οὐχὶ ὅτε μόλις ἤρξατο ἡ σύνοδος, ὡς θέλετε ἤδη· διότι, ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ὅλα ἐκεῖνα τὰ διαλείμματα, τὰ ὁποῖα παρενέπεσαν εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν σύνοδον, θέλει πεισθῆ, ὅτι δὲν εἰργάσθη ἡ Βουλὴ παρὰ ἐπὶ 20 ἢ 25 μόνον ἡμέρας. Ἀλλ’ ὄχι! πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ λήξουν αἱ συνεδριάσεις, διότι ἡ Κυβέρνησις φοβεῖται τὴν παρουσίαν τῆς Βουλῆς, διότι ἴσως φοβεῖται τὴν παρουσίαν τῶν φίλων της περισσότερον, παρὰ τὴν παρουσίαν τῶν ἀντιπάλων της· ἐὰν δὲ θέλῃ νὰ ξεφορτωθῇ τινα, ἃς ἦναι βέβαιοι οἱ Κύριοι, ὅτι δὲν θέλει νὰ ξεφορτωθῇ τοὺς ἐντεῦθεν, τοὺς ἐναντίους αὐτῆς, ἀλλὰ θέλει νὰ ξεφορτωθῇ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν ὑποστηρίζουσι, διότι ἡ ὑποστήριξίς των εἶναι δι’ αὐτὴν ἐπαχθής. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν λόγον εἰς τὸ νὰ καταστήσωμεν τὴν ὑποστήριξιν ταύτην ἐπαχθεστέραν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἐξ ἐναντίας ἀπ’ ἀρχῆς ἐξεδηλώσαμεν τὴν πρόθεσιν, ὅπως συντελέσωμεν εἰς τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς, καὶ μάλιστα ἠλεγχόμεθα — ταῦτα εἶναι κοινῶς γνωστά— ὅτι τέλος πάντων δὲν διετυπώθη ἐπὶ τόσας συνεδριάσεις καὶ μία ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Σήμερον, ἐξ ἁγίου ζήλου ἐμπνεόμενοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουσι τὴν Κυβέρνησιν, θέλουσιν ὅπως–ὅπως, ἐντὸς 8 ἡμερῶν νὰ τελειώσωσιν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, καὶ μετὰ τὰς ἑορτὰς δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ λαλήσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων ἢ κοῦκος ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποπτεύεται ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δ’ ἔχει καθῆκον ἐκ τοῦ Συντάγματος νὰ παραμείνῃ ἐνταῦθα ἐπὶ τρίμηνον· ἵνα δ’ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκον τοῦτο, ὀφείλει ν’ ἀντισταθῇ εἰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουσιν εἰς ἕνα καὶ μόνον σκοπόν, εἰς τὸ νὰ παραλύσουν μετ’ ὀλίγον τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς.

§114ΣΤΑΗΣ. Διαβεβαιῶ τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι καὶ ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μετά τινας ἡμέρας, καὶ γλαῦξ Ἀθηναϊκὴ δὲν θὰ κράξῃ ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ. Οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει μεταξὺ ἡμῶν, κύριοι συνάδελφοι, μηδ’ αὐτὸς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος νὰ πιστεύῃ, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ θέλει πραγματωθῇ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν.

§115ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσε προχθὲς πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Ναυπλίας, ὅτι οὗτος ἐζήτει πληροφορίας περὶ Γεωργικῶν Σχολῶν, ὅτι τὰς πληροφορίας αὐτὰς εἶναι δύσκολον νὰ προσαγάγῃ μέχρι τέλους τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, διότι ἐπίκειται τὸ τέλος αὐτῶν. Τί ἐσήμαινεν ἡ δήλωσις αὕτη; ὅτι ἐντὸς αὐτῆς τῆς ἑβδομάδος περατοῦμεν τὰς ἐργασίας μας.

§116ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ «ἐντὸς αὐτῆς τῆς ἑβδομάδος» τὸ προσεθέσατε ὑμεῖς. Εἶπον ἀληθῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὸ πρῶτον εἴπετε, δὲν εἶπον ὅμως τὸ δεύτερον. Γνωρίζετε ὁποίας πληροφορίας ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίας; Ἐζήτησε πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι διὰ νὰ προσκομισθῶσι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον θέλουσι παρέλθῃ τρεῖς μῆνες.

§117ΣΤΑΗΣ. Διαβεβαιῶ καὶ τὸν ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτὴν καὶ πάντας τοὺς ἄλλους, ὅτι ἡμεῖς, οἱ τὴν Κυβέρνησιν ἀκολουθοῦντες, ἔχομεν ἀκράδαντον ἀπόφασιν νὰ παραμείνωμεν καὶ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, καὶ νὰ συζητήσωμεν καὶ περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ τῶν ἄλλων σπουδαίων ζητημάτων, ἔχομεν, λέγω, ἀκράδαντον ἀπόφασιν νὰ παραμείνωμεν καὶ μετὰ τὰς ἑορτάς. Ἴσως 2 ἢ 3 ἢ 5 ἐκ τῶν τῆς Συμπολιτεύσεως κ. Βουλευτῶν ἀπέλθωσιν, ἀλλ’ ἔχομεν πεποίθησιν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄλλοι συνάδελφοι ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) οἱ ὁποῖοι, ἐπιθυμοῦντες τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν καὶ περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, θὰ παραμείνωσι καὶ δὲν θὰ παρακωλύσωσι τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀναμφίβολον, ἔλεγον πρὸ μικροῦ, ὅτι πάντες εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι δὲν θέλει ἐπιψηφισθῆ ὁ προϋπολογισμὸς ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, εἰς ταύτας δὲ τὰς τρεῖς ἡμέρας δυνάμεθα νὰ ἐπιψηφίσωμεν καὶ τὸ σταφιδικὸν καὶ τὸ περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων, ἐὰν ὑπάρχῃ εἰλικρινὴς πρόθεσις ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἔχομεν τοὺς σπουδαιοτέρους ἐκ τῶν ῥητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μὴ λαβόντας ἔτι τὸν λόγον ἐπὶ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ; Μὴ δὲν ἀναμένωμεν νὰ ἀκούσωμεν ὅλοι τοῦ ἐκ Γόρτυνος ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ; Μὴ δὲν ἀναμένωμεν νὰ ἀκούσωμεν τοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιοτίμου συναδέλφου; τοῦ ἐξ Ἄρτης, τοῦ ἐκ Μαντινείας, τοῦ ἐκ Λοκρίδος καὶ πάλιν Βουλευτοῦ καὶ ἄλλων ἴσως τινῶν ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης; Πάντα ταῦτα εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστά· εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας θὰ διαρκέσουν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι τὸ πλεῖστον τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) δὲν θέλει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, δὲν θέλει νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ νομοσχεδίου περὶ σταφιδικοῦ ζητήματος· διότι, ἐὰν ἐπεθύμει τοῦτο, ἤθελεν ἐπισπεύσει τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἐμῆς προτάσεως. Εἶναι τόσον φανερὰ ταῦτα, ὥστε οὐδ’ αὐτὸς ὁ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτὴς ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ ἐπιχειρήματα, ἵνα καταπολεμήσῃ τὴν πρότασίν μου· διότι πάνθ’ ὅσα εἶπε δὲν ἦσαν σπουδαῖα ἐπιχειρήματα, διότι πάντα ἔτεινον ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι τὸ κέντρον δὲν περιέχεται ἐντὸς τῆς περιφερείας, ἀλλ’ ἡ περιφέρεια ἐντὸς τοῦ κέντρου.

§118Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν, ἀλλ’ ἡ κατάστασις τῆς αἰθούσης τοῦ Βουλευτηρίου κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, πρὸ πάντων δὲ τὰ ἐξαγγέλματα ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἀναγκάζουσι καὶ ἐμὲ νὰ φέρω τὸν λόγον. Ἐντύπωσιν ἐμποιεῖ εἰς πάντα φιλήσυχον καὶ φιλόπολιν ἀκροατὴν ἡ σιωπή, τὴν ὁποίαν τηρεῖ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, προκειμένου περὶ μελετωμένης ἐκδηλώσεως τοῦ φρονήματος τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, φρονήματος λίαν ἐπικινδύνου εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ λύσῃ τὴν σιωπήν της, ἀντὶ νὰ λύσῃ τὰς χεῖράς της, ὅπως μᾶς ὑποβάλῃ μέτρον τι πρὸς ἀνακούφισιν τῶν δεινοπαθουσῶν ἐπαρχιῶν, τῶν σταφιδοφόρων, τηρεῖ σιωπὴν, τόσον προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος τούτου τοῦ φλέγοντος, ὅσον καὶ περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς, τηρεῖ σιωπὴν ἔνοχον. Τοιαύτην σιωπὴν ἔνοχον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ψέξω, διότι ἔχω καθῆκον νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὰ ἐξαγγελλόμενα ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων δὲν ἠξεύρω ἐὰν δύνανται νὰ κρατήσωσιν αὐτὴν εἰς τοὺς πόδας της καὶ λίαν προσεχῶς. Διὰ τοῦτο ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐὰν προτίθεται νὰ λάβῃ μέριμνάν τινα σπουδαίαν· ἐὰν δὲ τοῦτο σκοπῇ, τότε ὀφείλει νὰ λάβῃ τὴν μέριμναν ταύτην πρὸ παντὸς ζητήματος καὶ πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ποίαν σημασίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅταν αἱ ἐπαρχίαι μετ’ ὀλίγον σᾶς εἴπουν, ὅτι δὲν πληρόνουν τοὺς φόρους των; Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ ψηφοφορηθῇ πρὸ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, τότε ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν θέλει νὰ ληφθῇ μέτρον ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λύσῃ τὴν σιωπήν.

§119ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου ἡμῶν. Διὰ τῆς προτάσεως τοῦ ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ οὐδὲν ἄλλο ἐπιζητεῖται ἢ ἡ παρακώλυσις τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῶν κυριωτέρων ἐργασιῶν της, ἀπὸ τῶν μᾶλλον ἐπειγόντων δι’ αὐτὴν ζητημάτων. Ζητεῖται ἵνα ἀπὸ τῆς αὔριον ἔχωμεν διπλᾶς συνεδριάσεις, καὶ κατὰ μὲν τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν νὰ γίνωνται ἐπερωτήσεις καὶ νὰ συζητῶνται τὰ σταφιδικὰ νομοσχέδια καὶ τὸ τῶν διαπυλίων, κατὰ δὲ τὴν ἀπογευματινὴν συνεδρίασιν νὰ συζητῆται ὁ προϋπολογισμός. Ὅσοι δήποτε καὶ ἂν λάβωσι τὸν λόγον, ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅταν μάλιστα ἄρχηται αὕτη ἀπὸ τῆς 5ης μ. μ. ὥρας ἄνευ ἐπερωτήσεων, εἶναι ἀδύνατον νὰ παραταθῇ πλέον τῶν δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν. Ἐνῷ, ὅταν συνερχώμεθα περὶ τὴν 11 π. μ. καὶ ἀρχώμεθα τῶν ἐπερωτήσεων, ἀφοῦ δυστυχῶς ἡ πολιτεία τῆς Κυβερνήσεως μᾶς παρέχει τοσαύτας ἀφορμὰς εἰς ἐπερωτήσεις, ὥστε πᾶσα ἡ πρωϊνὴ συνεδρίασις νὰ μὴ ἐξαρκῇ δι’ αὐτὰς, οὐδέποτε θὰ κατωρθοῦμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν περὶ σταφίδος ἢ τῶν διαπυλίων. Καὶ βεβαίως ἡ ὑπὸ συζήτησιν πρότασις οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχει ἢ μόνον, πῶς νὰ λάβῃ τὸ ταχύτερον ἡ Κυβέρνησις τὸν προϋπολογισμόν. Ἡμεῖς ζητοῦμεν, κύριε Πρόεδρε, νὰ προταχθῶσι τὰ δύο αὐτὰ ζητήματα, οὐχὶ μόνον διότι ταῦτα εἶναι αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ σπουδαῖα, ἀλλὰ καὶ διότι συνδέονται ἀμέσως μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ πρέπει νὰ προηγηθῶσι τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ, καθόσον, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ προϊοῦσα ἡ ὑφισταμένη σταφιδικὴ κρίσις καὶ προσλάβῃ καὶ κοινωνικὸν χαρακτῆρα, δὲν ἠξεύρω τίνα σκοπὸν θὰ ἔχῃ ὁ ψηφισθησόμενος προϋπολογισμὸς, ὅστις κατὰ μέγα μέρος ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἐσόδων θὰ καταστῇ ἰδανικός. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν προβῶμεν εἰς ἀπόφασίν τινα περὶ ἀμέσου ἐπικουρίας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, εἴτε διὰ τῆς ἀναβολῆς τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ὄχι πλέον κατ’ ἄτομα, ἀλλὰ κατὰ χωρία ὁλόκληρα ῥίπτονται οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰς φυλακὰς, εἴτε διὰ τῆς μειώσεως τοῦ φόρου τῆς σταφίδος, καὶ πάλιν ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους θέλει μειωθῆ. Προκειμένου δὲ περὶ φόρου τῆς σταφίδος, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἠλείας βουλευτὴν κ. Παυλόπουλον, ὅστις ἐν ἱερᾷ ἀγανακτήσει διαμαρτύρεται κατὰ τῆς τοκογλυφίας, τῆς μαστιζούσης τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ὅτι λησμονεῖ ὅτι ἡ μεγαλειτέρα τοκογλυφία εἶναι ὁ φόρος, εἰς τὸν ὁποῖον καταδικάζεται ἡ σταφίς. Ἐν ὅσῳ αἱ τιμαὶ αὐτῆς ἦσαν 300 δραχ. καὶ πλέον, ὁ φόρος της ἀνελόγει πρὸς 5–6%, μὲ τὰς σημερινὰς ὅμως τιμάς της ὁ φόρος ἀναλογεῖ πρὸς 30% καὶ ἐπέκεινα. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς λέγει, ὅτι εἶναι 80 καὶ 100%. Καὶ ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν βεβαίως τὸ καθαρὸν εἰσόδημα, τότε εἶναι 100%. Σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν ἔχητε συνείδησιν, δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὄχι τοκογλυφία, ἀλλὰ αὐτόχρημα ἁρπαγὴ μεγαλειτέρα ταύτης; Καὶ δὲν νομίζετε, ὅτι ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ ληφθῇ ἀμέσως ἓν μέτρον πρὸς ἀνακούφισιν τῆς σταφίδος ἐκ τοῦ τοιούτου λῃστρικοῦ φόρου; Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, φοβούμενος μήπως ἀνατραπῶσιν οἱ ὑπολογισμοί του περὶ ἰσοζυγίου, λέγει: «Πῶς θέλετε ἐλάττωσιν φόρων, καθ’ ἣν στιγμὴν εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ συμβιβασμοῦ;» Ὄχι, κύριε Πρωθυπουργέ· ἐὰν ἔχητε τὴν θέλησιν καὶ ἐπιμείνητε εἰς ἐπιψήφισιν ἀφ’ ἑνὸς τῆς μειώσεως τοῦ λῃστρικοῦ φόρου τῆς σταφίδος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τοῦ νομοσχεδίου τῶν διαπυλίων, ἔχετε τὸ ἴδιον ἰσοζύγιον· διότι, ἐὰν τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ φόρου τῆς σταφίδος ζημιωθῇ ὡς 2,000,000, θὰ ἔχῃ ἀφ’ ἑτέρου ἐπὶ πλέον εἴσπραξιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπυλίων 2½ καὶ 3 ἑκατομμύρια. Τοῦτο ὡμολόγησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος εἶπε σχεδὸν ἀπροκαλύπτως: «Μὴ νομίζετε ὅτι πρόκειται περὶ ἀνακουφίσεως τῶν φορολογουμένων, πρόκειται περὶ σιδηρᾶς ἀνάγκης τοῦ Δημοσίου, διότι σήμερον δαπανᾷ αὐτὸ ἐπέκεινα τῶν εἰσπραττομένων διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν καὶ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ὑπὲρ τὰ 3,000,000, ἅτινα μέλλει νὰ καλύψῃ διὰ τοῦ περὶ διαπυλίων νομοσχεδίου.» Ἀλλὰ καὶ 2½ ἑκατομμύρια ἐὰν εἰσέπραττεν αὐτὸ, ἰδοὺ ὅτι θὰ ἐκάλυπτε τὸ ἔλλειμμα τὸ ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Πλὴν ἐὰν σκέπτηται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα ἀποτελεσματικὰ, τότε πρέπει νὰ προηγηθῶσι ταῦτα τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι εὐθὺς μετὰ τὴν ἀποδοχὴν τῶν μέτρων ἐκείνων θὰ ἐπέλθωσι ῥιζικαὶ μεταβολαὶ εἰς τὸν ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμόν. Καὶ ταῦτα μὲν ὑπὸ τὴν οὐσιαστικὴν ἔποψιν τοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὴν τυπικὴν αὐτοῦ ἔποψιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας οὐδὲν ἄξιον λόγου ἤκουσα μέχρι τοῦδε. Ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν δύο διαφόρους καὶ ἀσχέτους προτάσεις. Ἡ μία, ἡ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ, ἀφορᾷ εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἡ δὲ ἄλλη, ἡ τοῦ ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ, ἀφορᾷ εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ ἐπιτάσσεται τῆς σημερινῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι σαφὲς γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ, τοῦ ὁποίου ἐτάχθητε φρουρὸς ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἐπιτάσσει, ὅτι μόνον κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως θὰ ζητήσητε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον. Ἡ ἑρμηνεία τοῦ κ. Προέδρου προκαλεῖται, ὁσάκις πρόκειται περὶ διαμφισβητουμένης διατάξεως. Ἀλλὰ τὸ γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ λέγει ῥητῶς: «Ἀπαγγέλλων δὲ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως, προσδιορίζει συγχρόνως, ἐπινεύσει τοῦ Σώματος, τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν τῆς ἑπομένης συνεδριάσεως.» Μὴ θέλετε λοιπὸν νὰ καταστρατηγήσητε ὄχι μόνον τὸ πνεῦμα, ἀλλὰ καὶ τὸ γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡμεῖς, ἐὰν ὑπάρχωμεν ἐνταῦθα, ἐὰν λειτουργῶμεν ὡς σῶμα νομοθετικὸν, ἐνεργοῦμεν δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ.

§120Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ κωλυσιεργία εἶναι καὶ αὐτὴ ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ Κανονισμῷ;

§121ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὴν κωλυσιεργίαν προκαλεῖτε ὑμεῖς. Ἡ στάσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μέχρι τοῦδε ὑπῆρξε νομιμωτάτη καὶ μετριοπαθεστάτη. Ἡμεῖς, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων καὶ ὑπεράνω τῶν κομματικῶν ἡμῶν συμφερόντων τιθέμενοι, δὲν ἠθελήσαμεν νὰ κάμωμεν ἀκόμη χρῆσιν εὐρεῖαν τοῦ δικαιώματος τῶν ἐπερωτήσεων. Ἐγὼ αὐτὸς ἔχω σωρείαν ἐπερωτήσεων, καὶ ὅμως, ἵνα μὴ γεννηθῇ ἡ ἐλαχίστη ὑπόνοια, ὅτι θέλομεν νὰ παρεμβάλωμεν προσκόμματα, παραιτοῦμαι αὐτῶν. Ὅσα μέχρι τοῦδε νομοσχέδια προετάξατε ὡς κατεπείγοντα, ἡ Βουλὴ τὰ ἐπεψήφισεν ἄνευ ἀντιστάσεως καὶ πολλάκις ἄνευ ἀπαρτίας· διότι εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τοὺς ἐνταῦθα παραμένοντας καὶ εἰς τοὺς ἀκροωμένους ἡμῶν, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα συνήθως ἐψηφίζοντο οὐχὶ ἐν ἀπαρτίᾳ, ὅτι ἡ πτέρυξ ἡ ὑπουργικὴ ἀκριβῶς διέλαμπε διὰ τῆς ἀπουσίας της, καὶ τῇ ἀνοχῇ ἡμῶν ἐψηφίζοντο ταῦτα. Σᾶς ἐρωτῶ, ἐν τιμῇ καὶ συνειδήσει νὰ μοὶ εἴπητε, ἐὰν παρετηρήσατε ἴχνος κωλυσιεργίας. Ἀκόμη χθὲς τὸ ἑσπέρας μέχρι τῆς δωδεκάτης ὥρας ἐμένομεν ἐνταῦθα, ἀκούοντες τὸν ἀξιότιμον ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴν, χωρὶς νὰ ἦναι ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἢ νομίζετε ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ παραλύσωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ πράξωμεν; Ἔχομεν τὰ μέσα, ἀλλὰ δὲν τὸ πράττομεν. Θέλομεν ὅμως νὰ προταχθῶσι τοῦ προϋπολογισμοῦ τὰ δύο σπουδαιότατα ζητήματα τῆς σταφίδος καὶ τῶν διαπυλίων. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἔχετε πλειονοψηφίαν, καταψηφίσατέ τα, ἀλλὰ μὴ ἀνατρέπετε τὸν Κανονισμόν. Ἀκολούθως δ’ ἔρχεσθε εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ. Αὐτὸ μᾶς ἐπιτάττει τὸ ῥητὸν γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ. Διὰ τοῦτο δὲ νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι σεῖς, φύλαξ καὶ φρουρὸς τοῦ Κανονισμοῦ, ὀφείλετε κατ’ αὐτὸν, χωρὶς νὰ ἐρωτήσητε κἀνένα, νὰ προτάξητε τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Αἰγιαλείας.

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ πείσω ἐμαυτὸν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συμβαδίσω μετὰ τῆς συζητήσεως, ἥτις ἐγένετο μέχρι τοῦδε. Ποῖον συμβεβηκὸς ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην; Φωναὶ, αἱ ὁποῖαι ἀφίκοντο μέχρι τῆς Βουλῆς, φωναὶ τῶν πολιτῶν τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας καὶ τῶν πολιτῶν τῆς πόλεως Πατρῶν. Ὅτε εἰσηρχόμην εἰς τὴν αἴθουσαν, ἀνεγινώσκετο τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐκ Πύργου εἶχον ἀποστείλει πρὸς ἕνα τῶν Βουλευτῶν οἱ πολῖται τοῦ Πύργου, ὅτε δ’ ἐκαθέσθην ἐπὶ τῆς θέσεώς μου, ὁ κ. Κανακάρης μοὶ ἐνεχείρισε τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἐκ τῆς πόλεως Πατρῶν. Ἐὰν ταῦτα τὰ τηλεγραφηθέντα πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς Βουλευτὰς δὲν κρίνωμεν σπουδαῖα, ἐὰν ὑπολαμβάνωμεν ταῦτα ὡς φωνὰς ἀνθρώπων, οἵτινες ὑποκρίνονται ὅτι πάσχουσιν, ἐνῷ δὲν πάσχουσι, καὶ οἵτινες ἐπιτηδεύονται ἀμηχανίαν φωνάζοντες, νομίζω ὅτι ἦτο μάταιον ν’ ἀπολέσωμεν πάσας τὰς ὥρας, τὰς ὁποίας ἀπωλέσαμεν· ἐὰν ὅμως τὰς φωνὰς ταύτας θεωρῶμεν ἐκφραζούσας τὸ ἀληθὲς αἴσθημα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξέφερον αὐτάς, ἐὰν κρίνωμεν ὅτι αὗται παριστῶσι τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τοῦ τόπου, τότε αἱ φωναὶ αὐταὶ ἔπρεπε νὰ ἑλκύσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, αἱ δὲ συζητήσεις ἡμῶν ἔπρεπε νὰ ἦναι ἀλλοῖαι. Τί ἀναγγέλλουσι τὰ τηλεγραφήματα; Ὅτι ὁ λαὸς τῆς Ἠλείας εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ὑπαχθῇ εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, νὰ μὴ πληρώσῃ φόρους. Τί τηλεγραφοῦσιν οἱ πολῖται τῶν Πατρῶν; — καὶ ἡ πόλις τῶν Πατρῶν δὲν εἶναι συνήθης πόλις τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι ἐκ τῶν δευτερευουσῶν, ἀλλ’ εἶναι πόλις διαπρέπουσα καὶ διὰ τὴν ἐν αὐτῇ ἐμπορίαν καὶ διὰ τὴν παραγωγήν της καὶ διὰ τὴν κοινωνικὴν αὐτῆς ζωήν.— Τί λέγουσιν οἱ πολῖται τῶν Πατρῶν; Παραπλήσια ἀγγέλματα πρὸς τὰ τῶν Ἠλείων, ὅπως ληφθῇ μέτρον σῶζον αὐτούς. Ὅταν λοιπὸν σύσσωμοι ὁλόκληροι περιφέρειαι καταστρέφωνται, προσήκει νὰ συζητῶμεν ὡς συζητοῦμεν; προσήκει νὰ ἀναμένωμεν ἕνα τῶν Βουλευτῶν νὰ προβάλῃ αὐτὸς νομοσχέδιον, καὶ νὰ ἀσχολώμεθα ἐπὶ τέσσαρας ὥρας, ἐὰν πρέπῃ νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ, ἢ ἂν πρέπῃ νὰ τὸ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος; Νομίζω ὅτι ἡ στάσις ἡμῶν ἐνδεικνύει ὅτι δὲν πιστεύομεν τὰ γραφόμενα· διότι, ἂν ἐπιστεύομεν αὐτὰ, ἔπρεπε νὰ προβῶμεν αὐθωρεὶ εἰς ἔργα, καὶ νὰ σπεύσωμεν, ἵνα ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν πράξωμεν ὅ,τι ὀφείλομεν ἢ ὅ,τι δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, καὶ ὄχι νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ, ἵνα ὁδηγηθῶμεν τί πρέπει νὰ πράξωμεν. Πρόκειται ἐνταῦθα περὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν ἑκάστου Βουλευτοῦ, ὅπως ἐξεύρῃ φάρμακον πρὸς θεραπείαν πληγῆς τόσῳ βαθείας καὶ χαινούσης: Ἐγὼ ἐθαύμασα καὶ τὴν ἀπάθειαν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἀπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀφοῦ ἐτέθη κατὰ μέρος τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, προετάθησαν ἕτερα μέτρα, καὶ ταῦτα πολλάκις ἐπανελήφθησαν καὶ ἀπησχόλησαν τὰς συζητήσεις τῶν πολιτῶν, τὸ μέτρον τῆς καταργήσεως τῆς ἀδίκου καὶ καταθλιπτικῆς φορολογίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος, τοῦτο δ’ ἐπήνεγκε τὴν γνώμην περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου· γνώμη ἄλλη προὐτάθη περὶ μεταβολῆς τοῦ τρόπου τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου, ὅπως πληρόνηται οὗτος εἰς εἶδος· ἑτέρα γνώμη, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῶσιν ἀποθῆκαι γενικαὶ, ὅπως παρασχεθῇ ἐνίσχυσις εἰς τοὺς παραγωγοὺς πρὸς κρείττονα διάθεσιν τοῦ προϊόντος των· μέτρον ἕτερον ἦτο, ὅτι πρέπει ν’ ἀνασταλῇ ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐκείναις, καὶ μέτρον ἄλλο, ὅτι πρέπει νὰ παρασχεθῶσι τὰ μέσα εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Δὲν δύναμαι νὰ προτείνω ἐγὼ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ προβάλληται ἓν τῶν μέτρων τούτων, διότι πάντα τὰ μέτρα συνδέονται μὲ ἄλλας γνώσεις, μὲ ἄλλα καθήκοντα, τὰ ὁποῖά εἰσιν ἀνατεθειμένα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Αὕτη γνωρίζει, ἐὰν τὰ μέσα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐὰν αἱ ἀνάγκαι τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τοῦ Κράτους ἐπιτρέπωσι νὰ νομοθετηθῇ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ μέτρον. Ἡ Κυβέρνησις ἐν τούτοις σιωπᾷ, ἡμεῖς δὲ συζητοῦμεν, ἐὰν πρέπῃ νὰ προτάξωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, ἢ νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Στάη. Ἐγὼ δὲν δίδω σημασίαν τινὰ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, οὐχὶ διότι ὑποτιμῶ τὸν ἄνδρα, ἀλλὰ συμβουλεύω ὑμᾶς νὰ μὴ δώσητε οὐδεμίαν ἀξίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον Βουλευτής, εἴτε ὁ ἐξ Αἰγιαλείας, εἴτε καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἤθελον ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν κατέχω τὰ φῶτα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ κατέχῃ τις, διὰ νὰ προτείνῃ τοιαῦτα νομοθετήματα. Τὸ καθῆκον τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις σιωπᾷ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι αἱ ψηφοφορίαι, εἰς τὰς ὁποίας προκαλεῖται ἡ Βουλὴ νῦν, οὐδεμίαν ἔχουσιν ἀξίαν, ἀλλ’ εἰσὶ θέματα πρὸς ἐμπαιγμὸν εἴτε ἡμῶν, ἂν πιστεύσωμεν τὰ γινόμενα, εἴτε ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πάσχουσιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ γνώμην ποῖα μέτρα πρέπει νὰ νομοθετηθῶσι, ὀφείλει νὰ σπεύσῃ νὰ φέρῃ τὴν γνώμην της ἐν νομοσχεδίῳ, νὰ μείνωμεν δ’ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διαρκῶς, μέχρις οὗ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον· ἐὰν δὲ δὲν δύναται νὰ προβάλῃ τὴν νύκτα ταύτην τὸ νομοσχέδιον, νὰ φέρῃ αὐτὸ αὔριον· διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι πλέον ἢ κατεπεῖγον. Πῶς ἐπιτρέπεται νὰ ἀναστέλληται τοιαύτη πρότασις δι’ ἐπερωτήσεων ἢ ὑπεκφυγῶν, διὰ συζητήσεων ἀσκόπων νὰ προτάξωμεν ἢ νὰ μὴ προτάξωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπὸ τὴν συζήτησιν παντὸς μέτρου τοιούτου; Αὐτὰ εἶναι ἥκιστα ἀνάλογα πρὸς τὴν σοβαρότητα τῶν περιστάσεων. Τὸ δεύτερον ζήτημα εἶναι ζήτημα τυπικὸν καὶ ὑποδεέστερον. Ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ φέρω τὸν λόγον, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ζητήματος τυπικοῦ, δὲν πρέπει νὰ μὴ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι παραβαίνεται ὁ Κανονισμός. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον πρότασις Βουλευτοῦ νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ μὴ ὑποβληθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ἐπὶ ἑκάστης προτάσεως πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφαίνηται γνώμην, ναὶ ἢ ὄχι, καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου πρέπει ν’ ἀποφανθῇ ἐὰν ἀποδέχηται ἢ ἀποῤῥίπτῃ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας. Ἀλλὰ ζητοῦσι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ νὰ μὴ ἀξιώσωσι τῆς τιμῆς ταύτης. Προσάγεται ἑτέρα πρότασις, διὰ τῆς ὁποίας σκοπεῖτε ἵνα φέρητε ἐμμέσως τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας; Πρέπει νὰ ἀποῤῥιφθῇ ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ; Διατί; Δὲν ἔχετε τὸ θάῤῥος νὰ τὴν ἀποῤῥίψητε ἀμέσως καὶ φανερά, καὶ ἀποφεύγετε νὰ θέσητε αὐτὴν εἰς ψηφοφορίαν; Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἦσθε σοβαρώτεροι, καὶ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὴν Βουλήν.

§123Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ἤμεθα σοβαρώτεροι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Καὶ ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ ἤμεθα σοβαροί, ἀλλὰ πᾶσα γνώμη, ἐκφερομένη ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρά· ὅτι δὲ θεωρεῖ τὸ ζήτημα ὡς μὴ σοβαρόν, ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι νομίζει, ὅτι δύναται τοιοῦτον ζήτημα νὰ ἐκμεταλλεύηται πρὸς κομματικοὺς σκοπούς. Καὶ εἶναί τι λίαν ἀπαίσιον τὸ θέαμα κόμματος ὁλοκλήρου δραττομένου τοιούτου ζητήματος, ἵνα κερδοσκοπήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ πολιτικῶς. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἐξ ὅσων ποτὲ ἐπαρουσιάσθησαν ἐν Ἑλλάδι βιωτικῶν ζητημάτων, διότι ἀνεπτύχθη καταπληκτικῶς παρ’ ἡμῖν ἡ καλλιέργεια τῆς σταφίδος, καὶ κατέστη ἡ σταφὶς ἡ βάσις, ἐφ’ ἧς στηρίζεται τὸ οἰκονομικὸν καθεστὼς τῆς χώρας. Ἐπῆλθε κρίσις εἰς τὰ τῆς σταφίδος, καὶ προκαλεῖται ἡ συζήτησις περὶ τῆς κρίσεως, ὡσανεὶ ἦτο αὕτη ζήτημα δυνάμενον νὰ λυθῇ διὰ ταύτης ἢ ἐκείνης τῆς ἐκ τοῦ προχείρου προτάσεως. Ἔρχεται Βουλευτὴς ζητῶν νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ νομοσχέδια, ἅτινα εἶχεν ὑποβάλει κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ἕτερος Βουλευτὴς, ὅστις εἶχεν ὑποβάλει πέρυσι πρότασιν περὶ παρακρατήσεως, ἔρχεται κατὰ ταύτην τὴν συνεδρίασιν λέγων ὅτι ἡ πρότασις ἐκείνη ἦτο καλὴ, ψηφιζομένη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἵνα ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο εἶναι ἐπιζήμιος, καὶ προτείνων κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο νὰ ψηφισθῶσι τὰ ἀντίθετα τῆς παρακρατήσεως, καὶ αἰτούμενος, ὅπως τοιαῦται προτάσεις προταχθῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Καὶ ὀρθῶς ἡ Βουλὴ δὲν προέταξε τοιαύτας προτάσεις, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ προτάξῃ προτάσεις ἐκ τοῦ προχείρου συντεταγμένας, ὅπως λύσῃ ζήτημα, ὅπερ οὐδὲ μετὰ μακρὰν καὶ βαθεῖαν μελέτην ἠδύνατο νὰ λυθῇ ἀσφαλῶς. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τοιούτων αὐτοσχεδίων ἐπινοημάτων νὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα· διότι ποῖον εἶναι τοῦτο; ὅτι ἡ σταφὶς, ἥτις ἀπεκόμιζεν ἄλλοτε ἐκ ξένων ἀγορῶν 60 ἢ 70 ἑκατομμύρια, σήμερον ἀποκομίζει 30 ἢ 35 ἑκατομμύρια, καὶ ταῦτα οὐχὶ ἀσφαλῶς. Νομίζετε, ὅτι δυνάμεθα δι’ ἐπινοήσεως ν’ ἀναπληρώσωμεν τὸ ποσὸν τὸ ἐλλεῖπον μεταξὺ τῶν 30 καὶ τῶν 60 ἑκατομμυρίων ἢ τῶν 70; Νομίζετε, ὅτι ἡμεῖς δυνάμεθα διὰ μέτρων λαμβανομένων ἐν Ἑλλάδι νὰ κατορθώσωμεν, ὅπως ἐπηρεάσωμεν τὰς ξένας ἀγοράς; Διότι, ἐνόσῳ ἐκ τῶν ξένων ἀγορῶν δὲν λαμβάνομεν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐλλείπει μεταξὺ τῶν 35,000,000 καὶ τῶν 70,000,000, ὑφίσταται ἀρτία ἡ κρίσις. Ὁ λαὸς βοᾷ, διότι αἰσθάνεται τὴν ἔλλειψιν τῶν 30,000,000, τὰ ὁποῖα αἱ ἀγοραὶ τῆς Εὐρώπης ἄλλοτε προσέφερον εἰς τὴν χώραν καὶ σήμερον δὲν προσφέρουσιν εἰς αὐτήν. Ἐλλείποντος τοῦ ποσοῦ τούτου, τί πρέπει νὰ πράξωμεν; Εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσωμεν τὴν εἰσροὴν τοῦ χρυσοῦ εἰς τὴν χώραν διὰ μέτρων ἐνταῦθα λαμβανομένων; Ἐὰν τοῦτο ἦτο δυνατὸν, ἔπρεπε βεβαίως νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον· ἀλλ’ ἐὰν ἦτο δυνατὸν, βεβαίως θὰ τὸ ἐγινώσκομεν, διότι τοιαῦτα μέτρα δὲν μένουσιν ἐν κρυπτῷ, ἐπιβάλλονται ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων εἶναι γνωστὰ τοῖς πᾶσιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος λέγει, ὅτι μόνη ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ γινώσκῃ ποῖα εἶναι τὰ μέτρα, ἅτινα δύνανται ν’ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὴν σημερινὴν περίστασιν, καὶ ἀπηρίθμησε τὰ μέτρα ταῦτα, μέτρα πάντη ἀνεπαρκῆ, πάντη ἀτελεσφόρητα πρὸς τὸν σκοπὸν, ὃν ἐπαγγέλλονται νὰ ἐκπληρώσωσι, λέγων ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα μόνη ἡ Κυβέρνησις γινώσκει, ἂν ἦναι ἢ δὲν ἦναι ἐπαρκῆ, ἐὰν προσκρούωσιν ἢ μὴ πρὸς ἄλλας ἀνάγκας τῆς Πολιτείας, πρὸς περιστάσεις, αἵτινες ἐπιτρέπουσιν ἢ δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν παραδοχὴν αὐτῶν. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν σπουδαιολογεῖ ὅστις νομίζει, ὅτι ἓν οἱονδήποτε ἐκ τῶν μέτρων, ἅτινα ἀπηρίθμησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς οἰκονομικὰς ἀνάγκας τῶν πασχόντων διαμερισμάτων τῆς χώρας. Τὸ μόνον μέτρον, ὅπερ ἤθελεν ἀνταποκριθῆ εἰς τὰς ἀνάγκας ταύτας, εἶναι τὸ ἐπαγγελλόμενον καὶ ὑποσχόμενον τὴν αὔξησιν τῆς εἰσροῆς τοῦ χρήματος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς τὴν χώραν. Ἂν ὑπῆρχε τοιοῦτο μέτρον, θὰ ἦτο γνωστὸν εἰς πάντας, θὰ ἦτο κατάδηλον ἐκ τῆς φύσεως αὐτοῦ, θὰ ἐπεβάλλετο εἰς τὴν χώραν, καὶ οὐδεμία συζήτησις θὰ ἠδύνατο νὰ γείνῃ. Θὰ εἴχομεν μόνον νὰ ψηφίσωμεν αὐτό. Τὸ ἔργον ἡμῶν θὰ ἦτο μόνον νὰ καταστρώσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ὅταν ἀπέναντι τοιαύτης ἀνάγκης βλέπωμεν κόμμα λέγον πρὸς ἄλλο κόμμα: «ὀφείλεις σὺ νὰ ἐπινοήσῃς ὅσα εἶναι γνωστὸν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐπινοηθῶσιν», εἶμαι δεδικαιολογημένος, λέγων ὅτι πᾶς οὗτος ὁ θόρυβος πρὸς οὐδὲν ἐγένετο ἢ πρὸς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν.

§124Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἀπηύθυνα τὸν λόγον πρὸς ἐκεῖνο τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον τυγχάνει ἐν πλειονοψηφίᾳ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τὸ ὁποῖον διὰ τὸν λόγον τοῦτον τυγχάνει ἐν τῇ Κυβερνήσει, διότι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τυγχάνει ἐν τῇ Κυβερνήσει, γνωρίζει κάλλιον παντὸς ἄλλου, ἂν ἦναι σύμφωνον μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἂν ἐπιτρέπηται ἀπὸ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ προτείνῃ τὰ μέτρα, τῶν ὁποίων ἐμνημόνευσα. Ἑπομένως δὲν ἀπετάθην πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν, ἥτις εἶναι ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, τὴν οὐδὲν γνωρίζουσαν, ἀλλὰ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις πρέπει νὰ τίθεται ἐπὶ κεφαλῆς τῶν τοιούτων θεμάτων. Ἡ Κυβέρνησις σήμερον ἐγένετο ἐν γνώσει τοῦ θέματος τούτου; Καὶ ἐπειδὴ εἶναι τοσοῦτον σοβαρὸν, εὑρίσκεται ἐν ἀνεπαρκείᾳ νὰ προβάλῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ μέτρον; Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει τὸ θέμα τοῦτο ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον, καὶ ἔπρεπε νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν σοβαρότητα αὐτοῦ. Ἀλλὰ πῶς ἐξετίμησεν αὐτό; Ἐπρότεινε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατήγγειλεν αὐτὴ αὕτη ὡς μὴ χρήσιμον, ὡς ἀποκρουόμενον ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης, ἐζήτησε δὲ νὰ τὸ συμπλέξῃ μετὰ χρηματιστικῶν συνδυασμῶν, ὅπως οὕτω παράσχῃ ὠφελείας εἰς φίλους της, ἐκμεταλλευομένη ὑπὲρ αὐτῶν τὴν δυστυχίαν τοῦ τόπου πρὸς ὄφελος ἑαυτῶν (εὖγε! ἐξ ἀριστερῶν). Καὶ ποίαν σκέψιν ἐποιήσατο ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἀπὸ τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου ἢ τοῦ Ὀκτωβρίου 1893; Πῶς δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συγχέει δύο πράγματα διακεκριμένα ἀπ’ ἀλλήλων; Δὲν ἐπρότεινα ἐγὼ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα προβάλῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θέλει ἀναπληρώσει τὰ τριάκοντα ἢ τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια, τῶν ὁποίων ἐστερήθη ὁ τόπος ἕνεκα τῆς μὴ ζητήσεως τῆς σταφίδος, ἀλλ’ ἐζήτησα νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι περιῆλθον εἰς τοιαύτην ἀμηχανίαν ἕνεκα τῆς ἀκηδίας τῆς Κυβερνήσεως. Ναὶ, ἕνεκα τῆς ἀκηδίας τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἔπρεπε νὰ προβλέψῃ, ὅτι ἤθελεν εὑρεθῆ ὁ τόπος εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην. Ὅταν ἐγὼ πέρυσι παρεπονούμην κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν μετήρχετο πᾶσαν τὴν δύναμιν αὐτῆς, καὶ δὲν μετήρχετο τὸ κῦρος αὐτῆς τὸ οἰκονομικὸν, ὅπως δοθῶσι χρήματα εἰς τοὺς παραγωγοὺς, ἵνα καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ ἀνεγίνωσκεν ἐπιστολὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἵνα καλύψῃ τὴν εὐθύνην του, διότι ἡ Τράπεζα δὲν ἠδύνατο νὰ ἀρνηθῇ τὴν ζητουμένην ἐπικουρίαν αὐτῆς ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἔπρεπε νὰ προβλέπῃ ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἤθελε περιορισθῆ ἡ κατανάλωσις, ὅτι δὲν ἦτο εὔκολος ἡ διάδοσις τοῦ προϊόντος ἐν Ρωσσίᾳ· αὐτὸς δ’ ἀντὶ τούτου ἀπεκάλει τὰς γιγνομένας προσπαθείας τῶν ἰδιωτῶν πρὸς διάδοσιν τοῦ προϊόντος ἐν Ρωσσίᾳ ὡς γελωτοποιούσας τὴν σοβαρότητα τῆς ὑποθέσεως. Τί ἔπραξεν, ἵνα παράσχῃ βοήθειάν τινα εἰς τοὺς παραγωγοὺς; Οὐδέν. Προσήγαγε πέρυσιν ἓν νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως, τὸ ὁποῖον συγχρόνως κατήγγειλεν, ὅτι ἡ ἐπιστήμη ἀποκρούει αὐτὸ, ὁ δὲ Πρωθυπουργὸς πρὸ μικροῦ κατήγγειλε τὸ ἡμέτερον κόμμα, ὅτι ἐκμεταλλεύεται τὴν δυστυχίαν τοῦ τόπου, δυστυχίαν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς, ὡς κυβερνήτης, ἐζήτησε νὰ ἐκμεταλλευθῇ πρὸς ὄφελος ἄδικον ἴσως καὶ ἀθέμιτον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔμελλον νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἀποταμίευσιν καὶ ἐμπορίαν τοῦ παρακρατηθησομένου προϊόντος. Δὲν ἔχουσι τὴν συνήθειαν καὶ τὴν ἀστοργίαν οἱ ἄνδρες τοῦ τόπου νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὰς δυστυχίας τῶν συμπολιτῶν των. Οἰκτείρουσι βεβαίως τὴν τύχην αὐτῶν, διότι μαύρη ἀληθῶς μοῖρα κατεδίκασεν αὐτοὺς, ἵνα διέλθωσι δεκαετίαν καὶ πλέον ὑπὸ τοιαύτην διοίκησιν, καὶ νὰ μείνωσιν ἤδη ἐγκαταλελειμμένοι εἰς τοὺς δρόμους· Θλίβονται δὲ, διότι δὲν ἔχουσι τὴν δύναμιν νὰ δώσωσιν ἄλλην τροπὴν εἰς τὰ πράγματα. Ὁμιλεῖ ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ οἱ φίλοι του περὶ κωλυσιεργίας, καὶ οἱ ὁμιλοῦντες περὶ κωλυσιεργίας καταδηλοῦσιν ἀμάθειαν ἀσύγγνωστον εἰς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι νὰ προΐστανται τῶν κοινῶν. Ἡ κωλυσιεργία εἶναι ἔννομον μέσον ἀμύνης κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προΐστανται τῶν κοινῶν, καὶ κατὰ χρόνους, κατὰ τοὺς ὁποίους τὸ νόμιμον χαρακτηρίζεται παρ’ αὐτῶν ὡς παράνομον, καὶ τὸ παράνομον χαρακτηρίζεται ὡς νόμιμον. Ἡμεῖς κωλυσιεργοῦμεν, ἐνῷ ἑβδομήκοντα καθ’ ἡμέραν ἐπιστολὰς λαμβάνομεν, δι’ ὧν μᾶς καταγγέλλουσι σωματικὰς βασάνους κατὰ πολιτῶν! Χθὲς ἔλαβον ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν παρεκάλεσα ἕνα τῶν συναδέλφων μου νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκ Φιλιατρῶν μοὶ γράφουσιν ἄνθρωποι κατέχοντες θέσιν ἀξίαν λόγου ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ, καὶ ζητοῦσι τὴν γνώμην μου· «δός μας τὴν γνώμην σου, μοὶ γράφουσιν, ἄν πρέπῃ νὰ λάβωμεν τὰ ὅπλα»! Εἰς τοιαύτην ἀπόγνωσιν περιῆλθεν ὁ λαός. Ἡμεῖς κωλυσιεργοῦμεν, ὅταν μετὰ πεισμονῆς ἐπιμένητε εἰς σύστημα, τὸ ὁποῖον σκοπεῖ νὰ παραλύσῃ, νὰ καταστρέψῃ τὸν στρατὸν, τὴν μόνην ἐλπίδα τοῦ ἔθνους, ὅταν ἐπιμένητε εἰς σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖτε νὰ ὑποδουλώσητε τοὺς πολίτας, διὰ τοῦ ὁποίου προσφέρεσθε πρὸς αὐτοὺς ὡς πρὸς κτήνη; Ἡμεῖς κωλυσιεργοῦμεν, καθ’ ὃν χρόνον ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων ἐξελίσσονται βάσανοι, ἐνεργούμεναι κατὰ πολιτῶν, πάντες δὲ οἱ ἐντεταλμένοι νὰ καταδιώκωσι τὰ ἐγκλήματα σιωπῶσι καὶ ἀνέχονται τὰς βασάνους; Ἡμεῖς κωλυσιεργοῦμεν, ὅταν ἀφαιρῆτε τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἀσεβῆτε πρὸς τὰς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου; ὅταν ὑπάρχῃ Κυβέρνησις, ἥτις ἀφίνει ἔκθετον τὸν πολίτην, ὡς ἀφῆκεν ἐκθέτους τοὺς κατοίκους τῶν Πατρῶν καὶ τῆς Ἠλείας, καὶ σήμερον ἀντὶ παρηγορίας λέγει, ὅτι οὐδὲν δύναται νὰ πράξῃ, διότι δὲν ἔχει μέτρα, τὰ ὁποῖα νὰ προτείνῃ; Δὲν ἔχει μέτρα νὰ προτείνῃ πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν 30 ἑκατομμυρίων, τῶν ὁποίων ἐστερήθη ἡ χώρα, τὰ ὁποῖα σήμερον δὲν εἰσέρχονται εἰς τὴν χώραν. Ἀλλὰ δὲν ἔχει καὶ μέτρον ἄξιον συζητήσεως ἄλλο ὑπὲρ τῶν κινδυνευόντων πολιτῶν; Λοιπὸν τί ἐπαγγέλλεται εἰς τοὺς Ἠλείους καὶ τοὺς Πατρεῖς; Οὐδὲν ἐπαγγέλλεται. Λοιπὸν εἰπέτε τὴν ἀλήθειαν, ὅτι δὲν ἔχετε τίποτε νὰ εἴπητε, τίποτε νὰ πράξητε, ἵνα μὴ χανώμεθα συζητοῦντες τέσσαρας ὥρας καὶ ἐμπαιζόμενοι, ἐμπαιζόμενοι, ναί! Ἀντιβαίνει δὲ εἰς τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς, καὶ εἰς τὰ καθήκοντα πρὸς τὸν τόπον, εἰς αὐτὴν τὴν φιλοτιμίαν ἡμῶν, νὰ ἀφινώμεθα νὰ μᾶς ἐμπαίζητε.

§125ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως εἶναι πικρὸν εἰς τὴν σημερινὴν περίστασιν νὰ ἀκούῃ τις τὸν Πρωθυπουργὸν τοιουτοτρόπως σκεπτόμενον περὶ ἑνὸς τῶν προϊόντων ἡμῶν, ὅπερ πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ τὴν πρώτην βάσιν τῆς ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Εἶναι πικρὸν νὰ βλέπῃ τις, ὅτι τοιαύτη πλάνη καὶ τοιαῦται ἰδέαι διευθύνουσι τὰ ζωτικώτερα τῆς χώρας ζητήματα. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ 35 ἢ 30 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἰσήγοντο ἐκ τῆς σταφίδος πρὸ 2 ἢ 3 ἐτῶν, πρέπει ἆρά γε νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ προϊόν τοῦτο εἰς τὴν τύχην αὐτοῦ; Διότι δὲν ἦτο δυνατὸν πέρυσι νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέτασε τὴν σταφίδα καὶ ἐδέσμευεν αὐτὴν εἰς ὁμάδα ἐπιδιωκόντων τὸ ἴδιον αὐτῶν κέρδος, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνωσι ταῦτα, ἡ σταφὶς πρέπει νὰ ἐγκαταλειφθῇ εἰς τὴν τύχην της, μὲ τὸν κίνδυνον νὰ πεινάσωσι καὶ δυστυχήσωσιν οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ πλουσιώτεροι πληθυσμοὶ τῆς Ἑλλάδος; Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τί τὸν θέλομεν τὸν προϋπολογισμὸν, ἂν πρόκειται τὴν βάσιν τοῦ πλούτου τῆς Ἑλλάδος νὰ τὴν ἀφήσωμεν νὰ καταστραφῇ; Διὰ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸν ξηρὸν τύπον τοῦ Συντάγματος, ὅτι δίδεται ἡ ἄδεια εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσπράξῃ τοὺς φόρους καὶ ἐκτελέσῃ τὰς δαπάνας; ὅτι δίδεται εἰς αὐτὴν ἡ ἄνεσις νὰ ἀπολαύσῃ τῆς ἐξουσίας ἐπί τινα εἰσέτι καιρόν; Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμόν; Καὶ πότε; σήμερον, ὅτε καὶ ἡ τιμὴ τῆς Ἑλλάδος ποδοπατεῖται, ὅτε καὶ αὐτὴ ἡ ἐσωτερικὴ αὐτῆς πρόοδος διατρέχει κίνδυνον· σήμερον, ὅτε κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν τὴν πτώχευσιν τοῦ Κράτους μεταβαλλομένην εἰς πτώχευσιν τῆς κοινωνίας, ἥτις δύναται νὰ ἀνατρέψῃ καὶ τὸ Κράτος, σήμερον θέλομεν νὰ ἐκβιάσωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐγκαταλιμπανομένου ἀλύτου ζητήματος τοσοῦτον ζωτικοῦ, ὅσον εἶναι τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος. Βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ λυθῇ, πρέπει νὰ λυθῇ καθ’ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον. Συμφωνῶ δὲ καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος εἶπεν, ὅτι μόνη ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δύναται νὰ σκεφθῇ ποῖα εἶναι τὰ μέτρα, ὄχι ἐκεῖνα, δι’ ὧν θὰ ἐπανέλθουν τὰ 35,000,000, ἀλλὰ διὰ τῶν ὁποίων θὰ προληφθῇ ἡ περαιτέρω καταστροφὴ τοῦ προϊόντος τούτου, καὶ πῶς θὰ διαδοθῇ ἡ κατανάλωσίς του. Ἄπειρα εἶναι τὰ τοιαῦτα μέτρα. Ἐκτὸς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, πλεῖστα ἄλλα δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν· ἀλλὰ μόνη ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δύναται νὰ διοργανώσῃ ταῦτα ἐν νομοσχεδίῳ, καὶ μόνη αὐτὴ νὰ τὰ καταστήσῃ παραδεκτὰ παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ τὰ μεταβάλῃ εἰς νόμον. Τὰ μέτρα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ προέλθωσιν ἐξ ἀτομικῆς πρωτοβουλίας. Πρόκειται περὶ μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ θίξουν καὶ τὴν φορολογίαν καὶ τὸν ὀργανισμὸν ἴσως τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Τοιαῦτα μέτρα δὲν δύνανται νὰ ὑποβληθοῦν ὑπὸ ἀτομικῆς πρωτοβουλίας, διότι δὲν ἐπιτρέπεται καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραδεχθῇ τοιαῦτα ῥιζικὰ μέτρα ἐξ ἄλλης πρωτοβουλίας. Ἄλλως δὲν θὰ ἦτο ἱκανὴ νὰ κατέχῃ τὴν ἐξουσίαν. Ἔχει καθῆκον νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς σταφίδος, ἔχει καθῆκον νὰ προλάβῃ τοὺς κινδύνους, οἵτινες ἀπειλοῦσι τὴν χώραν καὶ ἐν τῷ παρόντι διὰ τῆς ἐνσκηψάσης δυστυχίας καὶ ἐν τῷ μέλλοντι διὰ τῆς καταστροφῆς μιᾶς τῶν θεμελιωδῶν βάσεων τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Καὶ εἶναι πικρὸν ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἀκούῃ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως οὕτως ὁμιλοῦντα, πικρότερον δὲ νὰ θέλῃ τὴν ἁπλουστάτην πρότασιν, τὴν ἀφορῶσαν μόνον εἰς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος, νὰ τὴν περιπλέξῃ μὲ πρότασιν ἄσχετον πρὸς αὐτὴν, πρότασιν ἡ ὁποία ἔχει σκοπὸν τὴν ἐκβίασιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὴν ὑφαρπαγὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν ἀποπομπὴν τῆς Βουλῆς τῆς παρούσης συνόδου ἴσως διὰ παντός. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις, ὅπως ἀνεπτύχθη, πρέπει νὰ λήξῃ καθαρῶς εἰς τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως, ἥτις ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Αἰγιαλείας καὶ ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη παρὰ πάντων ἡμῶν.

§126ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐξ ἰδίων κρίνει τὰ ἀλλότρια ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις πάντα τὰ ζητήματα, καὶ τὰ τιμαλφέστατα, ἐνόησε νὰ ἐκμεταλλευθῇ πάντοτε χάριν πολιτικῶν σκοπῶν. Ἠθέλησε νὰ ἐπιῤῥίψῃ εἰς ἡμᾶς τοιαύτην μομφὴν, καὶ ἐλησμόνησε τί ἐπηγγέλλετο εἰς τὴν χώραν, ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ὤν. Πρὸ ἑνὸς ἔτους ἔλεγε: «σπεύσατε νὰ μὲ ἐπαναφέρητε εἰς τὰ πράγματα, διότι ἔχω σχέδιον συμβιβασμοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων θὰ εἰσρεύσωσιν εἰς τὴν χώραν, διότι ἔχω σχέδια καὶ κυβερνητικὰ καὶ νομοθετικὰ, διὰ τῶν ὁποίων θ’ ἀποσοβήσωμεν τὴν σταφιδικὴν κρίσιν, θὰ προλάβωμεν δὲ αὐτὴν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι». Καὶ ὅτε ἦλθεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τότε ἀκόμη, εὐθὺς ὡς ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα, εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις μεριμνᾷ καὶ σπουδαίως σκέπτεται, ἐντὸς ὀλίγου δὲ θὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον, δι’ οὗ καὶ προσωρινὰ μέτρα θὰ ἐλαμβάνοντο, ἀλλὰ καὶ ὁριστικὰ τοιαῦτα, δι’ ὧν θὰ ἐλύετο τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Καὶ ὡς ἂν μὴ ἤρκει, Κύριοι, ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος μέχρι τότε, ὅταν εἶδε κλονιζομένην τὴν θέσιν του, ἀνήγγειλεν ὅτι ἔχει ἕτοιμον νομοσχέδιον, δι’ οὗ καὶ ἡ κρίσις θὰ ἀπεσοβεῖτο καὶ πᾶσα πρόνοια θὰ ἐλαμβάνετο περὶ τοῦ μέλλοντος τῆς σταφίδος· καὶ ἀπετείνετο πρὸς τὸν λαὸν τῆς Πελοποννήσου καὶ ἐξώρκιζεν αὐτὸν, ἵνα ἐξαναγκάσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του, ὅπως προσέλθωσιν ἐνταῦθα, ἵνα ἀποτελεσθῇ ἀπαρτία. Καὶ ὅταν οὗτοι προσῆλθον καὶ ἐγένετο ἡ ἀπαρτία, εἴδομεν ὅτι ἄνθραξ ὁ θησαυρός. Ὁ Πρωθυπουργὸς οὐδὲν ἐνδιαφέρον εἶχεν. Ἐὰν ἐπεδείκνυε τοιοῦτον, τὸ ἐπεδείκνυε πρὸς τὸ θεαθῆναι, ὅπως ἐξαπατήσῃ τὴν χώραν, ἀκολούθως δὲ ἀπεδείχθη, ὅτι ἐξηνάγκασε τοὺς Βουλευτὰς, ἵνα ἔλθωσιν ἐδῶ χάριν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Οὐδεὶς ἄλλος, πλὴν αὐτοῦ, ἐξεμεταλλεύθη καὶ τὰ ἱερώτερα τῶν ζητημάτων χάριν κομματικῶν σκοπῶν· καὶ ἔρχεται νῦν, καὶ καθ’ ὃν χρόνον πρόκειται περὶ ἀμέσου ἀρωγῆς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καθ’ ὃν χρόνον πρόκειται περὶ ἀποσοβήσεως κοινωνικῆς κρίσεως καὶ διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἡσυχίας, καὶ λέγει: «Ἡ σταφὶς ἀποφέρει νῦν εἰς ἡμᾶς 30 ἑκατομμύρια ἀντὶ τῶν 60 ἢ 70 ἑκατομμυρίων, ἅτινα ἄλλοτε ἀπέφερε· τί θέλετε νὰ πράξω ἐγὼ νῦν;» Βεβαίως καὶ τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα, ἀλλὰ τὸ ἀπωτέρω κείμενον. Πλὴν μὴ τὸ μεταχειρίζεσθε πρὸς ἐπικουρίαν σας, ἵνα ἀποφύγητε τὸ ζήτημα τῆς ἀμέσου ἀρωγῆς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπῆλθεν αὐτὴ ἡ ἔλλειψις ἡ ἐτησία τῶν 35 ἑκατομμυρίων, νομίζετε ὅτι δὲν εὐθύνεσθε σεῖς διὰ τοῦτο; Εἶναι γνωστὸν πρὸ πολλοῦ, Κύριοι, ὅτι ἡ σπουδαιοτάτη ἀγορὰ τῆς Γαλλίας σὺν τῷ χρόνῳ θὰ ἐξέλειπε, διότι, ἂν ἡ Γαλλία κατηνάλισκε τοσαύτην ποσότητα σταφίδος, τὴν κατηνάλισκε διὰ λόγον παροδικὸν, διότι ὡς ἐκ τῆς φυλλοξήρας εἶχεν ἐπέλθη μεγίστη μείωσις τῆς οἰνοπαραγωγῆς αὐτῆς, καὶ τὸ κενὸν ἐζήτει νὰ τὸ πληρώσῃ διὰ τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ἦτο γνωστὸν, ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐν Γαλλίᾳ ἀνεφυτεύοντο αἱ ἄμπελοι διὰ κλημάτων μὴ προσβαλλομένων ὑπὸ τῆς φυλλοξήρας, καὶ ὅτι θὰ ἀνέκτα τὴν προτέραν αὐτῆς οἰνοπαραγωγὴν ἡ χώρα ἐκείνη, καὶ δὲν θὰ εἶχε τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναπληρώσεως αὐτῆς διὰ τῆς σταφίδος. Τί ἔπραξε λοιπὸν ὁ Πρωθυπουργὸς, ὁπότε εἶχε τὸν καιρὸν πρὸς τοῦτο, ἵνα ἐξεύρῃ νέας ἀγορὰς καταναλώσεως διὰ τὸ πολυτιμότατον τοῦτο προϊὸν τῆς Ἑλλάδος; Οὐδὲν, ἀπολύτως οὐδέν! Ἄλλοτε ἐταρατολόγει ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου, ὅτι διὰ συμβάσεων, δι’ ἀνταλλαγμάτων, διὰ διαφορικῶν τελῶν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν Ἀγγλίαν, τὴν Γαλλίαν καὶ ἄλλας μεγάλας χώρας εἰς τὴν ὑποβίβασιν τοῦ δασμοῦ ἐν ταῖς χώραις ἐκείναις. Ἀλλὰ νῦν εἶχε τὴν εἰλικρίνειαν νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι εἰς οὐδὲν ἰσχύει, ὅτι εἶναι Πρωθυπουργὸς μικρᾶς χώρας, ἡ ὁποία οὐδὲν ἀντάλλαγμα ἔχει νὰ ἀντιτάξῃ πρὸς μεγάλας χώρας, ἵνα ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὰς ἐλάττωσιν δασμοῦ. Καὶ ἀφοῦ δὲν ἔκαμέ τι ἄξιον λόγου διὰ τῆς τοιαύτης ἐμπορικῆς πολιτικῆς, τί ἄλλο ἔκαμεν ὑπὲρ τῆς σταφίδος; Ἐφορολόγησε μέχρι τοῦδε τὴν Ἑλλάδα, ἐφορολόγησε κατ’ ἐξοχὴν τὴν σταφιδοφόρον Ἑλλάδα μὲ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων· ἐξ ὅλων τῶν ποσῶν τούτων, τὰ ὁποῖα εἰσέπραξε, καὶ ἐξ ὅλων τῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἐδανείσθη, τί ἐδαπάνησεν ὑπὲρ τοῦ προϊόντος τούτου, ὑπὲρ τοῦ ἐμπορίου αὐτοῦ τί ἐνήργησε, διὰ νὰ ἐξεύρῃ νέας ἀγορὰς πρὸς ἐξάπλωσιν τοῦ πολυτίμου τούτου προϊόντος; Σᾶς ἀνέφερα, Κύριοι, ἄλλοτε, πῶς ἐργάζονται αἱ Κυβερνήσεις ὑπὲρ διαδόσεως τῶν προϊόντων αὐτῶν, σᾶς ὑπέδειξα πῶς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν ἠδύνατο νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ τῆς διαδόσεως τῆς σταφίδος, ἠδύνατο συντόνως καὶ συνετῶς ἐργαζομένη, νὰ ἔχῃ ἀναπληρώσει τὸ ἔλλειμμα τῆς ἀγορᾶς τῆς Γαλλίας πρὸ πολλοῦ. Ἀλλ’ οὔτε τότε οὔτε τώρα θέλει νὰ σκεφθῇ τι· διότι, ἂν δὲν ἠδυνάμεθα ἀμέσως νὰ ἀνακτήσωμεν τὰ 30 ἑκατομμύρια, ἠδυνάμεθα ὅμως ἀπὸ τοῦδε νὰ σκεφθῶμεν πῶς θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὰ ἀναπληρώσωμεν. Τὴν σήμερον, Κύριοι, αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι πεινῶσι, δὲν ἔχουσι τὰ μέσα νὰ καλλιεργήσωσι τὰς σταφιδαμπέλους των, προέβησαν μέχρι τοσούτου, ὥστε, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ καταδίωξις τῶν εἰσπρακτόρων, εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ἀρνηθῶσι τοὺς φόρους, εἶναι ἠναγκασμένοι ἢ νὰ προσέλθωσιν ἀθρόοι εἰς τὰς φυλακὰς, ἢ νὰ ἀντιτάξωσι βίαν κατὰ τῆς τοιαύτης βίας τοῦ Κράτους. Τοῦτο εἶναι μέτρον, Κύριοι, ἐπεῖγον, ἀμέσως ἐπιβαλλόμενον. Πρέπει νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀποφασίσῃ καὶ νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὴν Βουλήν, τίνα μέτρα ἔχει νὰ ὑποβάλῃ πρὸς πρόληψιν τῆς τοιαύτης κρίσεως. Οἱ δὲ κύριοι συνάδελφοι ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, οἱ παρακολουθοῦντες τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὀφείλουσι νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς αὐτὸν νὰ δεχθῇ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐῤῥίφθησαν εἰς τὸ μέσον ὑπὸ τῶν κ. συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον. Ὀφείλουσι δὲ νὰ πράξωσι τοῦτο ὄχι μόνον οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ ἄλλοι Βουλευταὶ ἐκ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, οἱ παρακολουθοῦντες τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Καὶ ἕτερον μέτρον ἐῤῥίφθη εἰς τὸ μέσον, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ μείωσίς τις ἐπὶ τῆς φορολογίας τῆς ἐπιβαλλομένης εἰς τὴν σταφίδα κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς φορολογίας τῆς ἐπιβαλλομένης ἐν Ἑπτανήσῳ. Ἐν Πελοποννήσῳ πληρόνουσι φόρον 16 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ὅτε τοῦτο τιμᾶται 70 δραχμάς. Τόσον ἐπλήρονον καὶ ἄλλοτε, ὅτε αὐτὸ ἐτιμᾶτο 300 δραχμὰς, ἐνῷ οἱ Ἑπτανήσιοι πληρόνουσι πάντοτε τὸ αὐτὸ ποσοστὸν ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς σταφίδος. Δὲν λέγω ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ φόρος τῶν Ἑπτανησίων, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται νὰ ἐπέλθῃ μείωσις τοῦ φόρου τῶν Πελοποννησίων, οἱ δὲ ἐκ Πελοποννήσου Βουλευταὶ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβληθῆτε εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἀπέναντι τῆς προφανοῦς ταύτης ἀδικίας, ἡ ὁποία διαπράττεται ὑπ’ αὐτοῦ κατὰ τῶν συμπολιτῶν σας. Σᾶς ὑποδεικνύομεν ὅτι ὑπάρχουσι μέσα πολλὰ καὶ πρόχειρα, ἀρκεῖ μόνον νὰ ὑπάρχῃ θέλησις. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἔχει νὰ πράξῃ τίποτε διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Καὶ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τοιούτου σοβαρωτάτου ζητήματος, ἐξ οὗ τὸ πᾶν ἐξήρτηται δι’ ἡμᾶς, ὄχι μόνον ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικὴν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἔποψιν πολιτικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν δημοσίας ἀσφαλείας, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σταυρώσῃ τὰς χεῖρας καὶ νὰ καλῇ τοὺς ἄλλους, ἵνα ὑποδείξωσι τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ μέτρον; Βεβαίως, Κύριοι, ὅταν ἔφερε τὴν πρότασιν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας καὶ ἦλθον ἐγὼ εἰς ἐπικουρίαν αὐτοῦ, ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ συζητήσωμεν τὸ μέτρον τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ἐννοοῦμεν νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, καὶ νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἂν ἔχῃ ἢ δὲν ἔχῃ ἰδίαν γνώμην, ἴδιον μέτρον. Καὶ ἂν δὲν ἔχῃ μέτρον τι νὰ ὑποβάλῃ, τότε ἔπρεπεν αὐτὴ μόνη προσερχομένη νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ μένῃ ἐν τῇ θέσει αὑτῆς, ἢ ἄλλως ἡ Βουλὴ νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἡ θέσις της νὰ μένῃ ἐν τῇ κυβερνήσει, ἀφοῦ ὄχι μόνον περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος οὐδὲν δύναται νὰ πράξῃ, ἀλλ’ οὔτε τὴν δημοσίαν τάξιν νὰ διατηρήσῃ εἶναι πλέον εἰς θέσιν.

§127ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§128ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Καὶ ἄλλος!... (Θόρυβος).

§129ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δυσφορεῖτε ὅτι μεριμνῶμεν περὶ τῆς δημοσίας τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας τοῦ τόπου. Δὲν ἀποροῦμεν περὶ τούτου. Εἶσθε ὀπαδοὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις κατηγόρησεν ἡμῶν, ὅτι ἐκμεταλλευόμεθα τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ δυσφορῆτε, περιμείνατε νὰ ἀκούσητε καὶ ἡμῶν, πῶς ἀντελήφθημεν ἡμεῖς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας τὴν ἑσπέραν ταύτην ἔῤῥιψεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Βουλήν. Ἐθεώρησε μὴ σοβαρὰν τὴν συζήτησιν περὶ τῆς σταφίδος, διότι σᾶς εἶπεν ὅτι, ἀφοῦ ἀπωλέσθη τὸ ἥμισυ τῆς ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος καὶ ἑπομένως περιωρίσθη ἡ εἰσαγωγὴ χρυσοῦ καὶ ἡ εἴσπραξις ἢ τὸ εἰσόδημα τῶν σταφιδοκτημόνων κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἄλλοτε εἰσήγετο ἐκ τῆς σταφίδος, δὲν μένει, σᾶς εἶπεν, ἄλλο μέσον, εἰμὴ νὰ ἐπινοήσωμεν τρόπον, ὅπως ἀναπληρωθῇ τὸ ἥμισυ τοῦτο τὸ ἀπολεσθὲν, καὶ ἀποδώσωμεν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τὰ 35 ἑκατομμύρια ταῦτα. Ἀφοῦ δὲ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, πάντα τὰ ἄλλα, σᾶς εἶπεν, εἶναι φροῦδα. Δὲν ὑπεστήριξε τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργός; δὲν ὑπεστήριξεν ὅτι πᾶσα ἄλλη διέξοδος εἶναι ἀνωφελής; Ἀλλὰ ταῦτα λέγων σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δύναται νὰ ἐρωτηθῇ: ψηφίζων λοιπὸν προχθὲς ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως ὡς μέσου σωτηρίας, δὲν ἐπίστευεν εἰς τὸ λυσιτελὲς αὐτοῦ; ψηφίζων τὸ μέτρον ἐκεῖνο, ἠπάτα τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ἢ ἠκολούθει τυφλῶς τοὺς θεωροῦντας τὸ μέτρον ὠφέλιμον; Ἀλλ’ εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀντίληψις τοῦ ζητήματος, ὡς ἐτέθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; πρόκειται τῷ ὄντι περὶ ἐξευρέσεως ἢ ἐπινοήσεως τρόπου πρὸς ἀπόδοσιν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας τῶν 35 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἀπώλεσαν; Εἶναι διαστρέβλωσις ἢ τελεία ἄγνοια τοῦ ζητήματος ἡ τοιαύτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θεωρία. Θέτων αὐτὸς οὕτω τὸ ζήτημα, ζητεῖ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἀστειεύονται ὅλοι οἱ ὁμιλοῦντες περὶ συνδρομῆς πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἡμεῖς ὅμως ἀντιπαρατηροῦμεν εἰς τὸν παραλογισμὸν τοιαύτης θεωρίας τὸν ἑξῆς συλλογισμόν. Ἐὰν τῷ ὄντι ἀπώλεσαν τὸ ἥμισυ τοῦ εἰσοδήματος αὑτῶν οἱ σταφιδοκτήμονες, τότε ἀπώλεσαν οὐ μόνον τὸ ἥμισυ τοῦ ἐτησίου εἰσοδήματός των, ἀλλὰ καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ὑπολοίπου ἑτέρου ἡμίσεως κεφαλαίου. Ἐὰν τοιαύτην ὑπέστησαν καταστροφὴν, τότε ἀπώλεσαν οὐχὶ μόνον πάνθ’ ὅσα ἐδαπάνησαν πρὸς καλλιέργειαν τῆς σταφίδος των, ἀλλ’ ἀπώλεσαν καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον εἶχον ῥίψει εἰς τὴν γῆν. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο τῷ ὄντι συνέβη, πῶς δικαιολογεῖται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀπεκδεχόμενος παρὰ τῶν τοιούτων πολιτῶν τὰς αὐτὰς εἰσπράξεις, ἃς εἶχον ὅτε ἐξῆγον διπλάσιον ποσὸν σταφίδος; πῶς δικαιολογεῖται, ἀρνούμενος πρὸς αὐτοὺς μίαν εὔλογον διαῤῥύθμισιν τῆς φορολογίας τοῦ προϊόντος τούτου ἀπέναντι τῆς τοιαύτης καταστροφῆς αὐτοῦ; Ἡμεῖς ζητοῦμεν ὑπὲρ τῶν πασχόντων συμπολιτῶν ἐκείνων τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, οὐχὶ πρὸς ἀπόδοσιν αὐτοῖς τῶν 35 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ μόνον πρὸς ἀνακούφισιν αὐτῶν ἀπὸ τῶν φορολογικῶν βαρῶν. Ζητοῦμεν ἐξεύρεσιν τρόπου πρὸς χρησιμοποίησιν τῆς ὑπολειπομένης αὐτοῖς περιουσίας, ἵνα εὕρωσι μικρὰ δάνεια καὶ ἀποφύγωσι τὴν τελείαν καταστροφήν. Ἀλλ’ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θεωρεῖ τὰ πάντα ἀνωφελῆ καὶ λέγει, ὅτι, ἐὰν δὲν εὕρωμεν ν’ ἀποδώσωμεν εἰς αὐτοὺς τὰ 35 ἑκατομμύρια, πάντα τὰ ἄλλα μέτρα εἶναι μηδέν. Ἀλλὰ μήπως ἡ Κυβέρνησις προεκάλεσε συστηματικήν τινα ἐργασίαν πρὸς διάθεσιν τοῦ ἐν τῷ τόπῳ ἀποταμιεύματος τῆς σταφίδος, ἢ πρὸς ἐξεύρεσιν νέων ἀγορῶν διὰ τὸ μέλλον; Οὐδ’ ἐσκέφθη περὶ τούτου. Καὶ ὄχι μόνον οὐδὲν τοιοῦτον ἔπραξεν, ἀλλ’ ἠρνήθη καὶ πᾶσαν συνδρομὴν πρὸς πάντας, ὅσοι ἐζήτησαν διὰ τῶν ἰδίων δυνάμεων νὰ πράξωσί τι ὑπὲρ τοῦ θέματος τούτου. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν 35 ἑκατομμυρίων, πρόκειται περὶ μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως, ἢ περὶ ὀργανισμοῦ τῆς μερίμνης ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ ἀναπληρώσωσιν, ἔστω καὶ ἐν μέρει μόνον, τὴν ἀπώλειαν. Ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής, ὅτι, εἰ μὲν πιστεύομεν ὡς ἀληθεῖς τὰς διαμαρτυρίας τῶν πολιτῶν ἐκείνων, ἔχομεν καθῆκον νὰ μεριμνήσωμεν περὶ αὐτῶν, ἂν δὲ ἦναι ψευδεῖς αἱ διαμαρτυρίαι των, τότε ἂς φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ καταστείλῃ αὐτὰς, ἵνα μὴ ἀνησυχῇ τὸ κοινὸν καὶ ἀπασχολῆται ἡ Βουλή. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἡ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς κλείουσα τὰς θύρας τῆς Βουλῆς, δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ὁποίαν ἔχει ἀποστολὴν τὸ Κοινοβούλιον. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον εἶναι καὶ δικλὶς ἀσφαλείας ἐν ὥρᾳ κυοφορίας ταραχῶν ἐν τῷ τόπῳ. Ἐὰν ἦναι ἀληθεῖς αἱ διαμαρτυρίαι τῶν πολιτῶν ἐκείνων, ἡμεῖς ἐδῶ ὑπηρετοῦμεν τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ πρέπει νὰ προλάβωμεν ἀνησυχίας. Ἐὰν δὲ ἦναι ψευδεῖς, τότε ὡς εἶπον, ἂς τὰς καταστείλῃ. Ἄλλως ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁμολογοῦσα ὅτι εἶναι ἀνίκανος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τοὺς κινδύνους καὶ μὴ λαμβάνουσα περὶ αὐτῶν μέτρα, ἀναξίως κάθηται ἐπὶ τῶν ἑδρῶν ἐκείνων καὶ ἀναξίως θέλει νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὴν χώραν.

§130ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πρὶν ὁμιλήσῃ, ἀφοῦ ἐπὶ ὥραν ἐτήρησε σιγὴν, ἐξέφρασε μίαν λέξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐνόμισεν, ὅτι κατηγορεῖ ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀποκαλέσας καὶ χαρακτηρίσας τὴν συζήτησιν τὴν σημερινὴν ὡς κωλυσιεργίαν.

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Τί ἄλλο εἶναι;

§132ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μὴ ἀνησυχεῖτε, ἀξιότιμοι συνάδελφοι· οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν μόλις εἰσήλθετε εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν περίοδον ταύτην, καὶ ἀγνοεῖτε τὴν ἄγραφον κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου μας. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος συνάδελφος εἶναι πεπειραμένος, διότι ἐπὶ πολλὰς περιόδους ὑπῆρξε Βουλευτὴς καὶ ὑπῆρξε μάλιστα καὶ ὁ διδάσκαλος τῆς μεθόδου τῆς κωλυσιεργίας...

§133ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οὐδέποτε.

§134ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τότε εἶσθε ὑποδιδάσκαλος, καὶ διδάσκαλος ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς (ἱλαρότης). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος συνάδελφος, ἀντιπροσωπεύων ἄλλοτε τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἐν μειονοψηφίᾳ τῷ 1885–1886 καὶ 1890–1891, ἐποιεῖτο ἐνστάσεις περὶ μὴ ἀπαρτίας συνεχῶς, εἴτε αὐτοπροσώπως, εἴτε δι’ ἄλλου, ἀλλὰ διὰ τρόπου εὐπρεποῦς, περιβεβλημένας δηλαδὴ εὐρωπαϊκὸν ἔνδυμα (γέλωτες). Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἄλλοτε, ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ κωλυσιεργήσωσιν, ἀπεχώρουν, ἔμενε δὲ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μεγαρίδος, ἢ ἄλλος κατ’ ἐντολὴν αὐτοῦ, καὶ ἔφερε πρότασιν περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἢ περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, ἢ περὶ ψηφοφορίας τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, καὶ παρέμενε μόνον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος, ὅστις πολλάκις ἐκρύπτετο ὄπισθεν τῆς στήλης ἐκείνης, οἱ δὲ λοιποὶ ἀπεχώρουν (γέλωτες ἐξ ἀριστερῶν). Ἀλλὰ, κ. Πρόεδρε, κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην, τὴν τελευταίαν τῆς περιόδου, τὴν ὁποίαν διατρέχομεν, τίς πρῶτος ἤρξατο κωλυσιεργῶν; τίς ἔδειξε τὸ παράδειγμα τῆς κωλυσιεργίας; Ἐνθυμεῖσθε, κ. Πρόεδρε, ὅταν ἐγένετο ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης συνόδου, ἔτυχε νὰ εὑρίσκωνται ἐνταῦθα πλείονες ἀντιπολιτευόμενοι, ἐλάσσονες δὲ ὑπουργικοί· τίς πρῶτος ἐπρότεινεν ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ; ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἠγέρθη καὶ εἶπεν ὅτι δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, καὶ ἀνεχώρησε μετὰ τῶν φίλων του. Τὸ γεγονὸς εἶναι ἀναμφισβήτητον...

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, μοὶ ἐπιτρέπετε;

§136ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μάλιστα.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα γίνονται, εἶναι σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν; ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀγορεύσεις ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα, ποία πρότασις θὰ προταχθῇ;

§138ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως· ἤγειρεν ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ σπουδαιότατον ζήτημα, ἐὰν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἡ πρότασις αὕτη. Ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς προτάσεως ἀπεχώρησε, διότι ἐνόησε τὴν θέσιν τὴν δυσχερῆ, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο, μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ.

§139ΣΤΑΗΣ. Εἶμαι παρών.

§140ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσεν ἐπισήμως, ὅτι οὐδὲν δύναται νὰ γείνῃ ὑπὲρ τῆς σταφίδος· λοιπὸν περὶ τῶν ἀδυνάτων πρόκειται νὰ ἔλθωμεν αὔριον νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν; Ἐθεώρουν λοιπὸν καὶ ἐνόμιζον, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἀπεσύρθη, διότι ἀπεσύρθη δι’ αὐτῆς τῆς ἐπισήμου δηλώσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ῥητῶς σᾶς εἶπε: μὴ ἐλπίσητε τίποτε· ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ νὰ ὑποβάλῃ τίποτε· δὲν θὰ ψηφισθῇ τίποτε, διότι οὐδὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ σοβαρόν (!), διότι δὲν δύναται ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ φέρῃ ἐξ Εὐρώπης 35,000,000 εἰς χρυσόν (!) καὶ νὰ τὰ διανείμῃ εἰς τοὺς Πελοποννησίους καὶ τοὺς ἄλλους σταφιδοπαραγωγούς (!). Ἀφοῦ ταῦτα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, τί θέλετε νὰ εἴπωμεν; τί νὰ συζητήσωμεν; τί νὰ ψηφίσωμεν; Πλήρης ἀπελπισία!

§141ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ μέτρα σας.

§142ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ θέλετε νὰ παίζητε ἐν οὐ παικτοῖς. Τί μέτρα νὰ φέρωμεν ἡμεῖς ἡ μειοψηφία; Θέλετε νὰ μᾶς ἐμπαίξητε;

§143ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σὺ ὑβρίζεις! (θόρυβος).

§144ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βλέπετε, κ. πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος εἶναι εὐέξαπτος, καίτοι ἀρκούντως ἡλικιωμένος (γέλωτες). Τὸν παρακαλῶ νὰ ἦναι ἀπαθέστερος, τὸν παρακαλῶ νὰ μὴ ἀποτείνηται τόσον ὁρμητικῶς, ἵνα μὴ χαρακτηρίσω ἄλλως τὸν τρόπον αὐτοῦ. Ἐγὼ οὐδέποτε πρὸς συνάδελφον συμπεριεφέρθην ἀπρεπῶς ἢ ἀσεβῶς· πάντοτε μετὰ τοῦ δέοντος σεβασμοῦ, πάντοτε μετὰ τῆς δεούσης εὐπρεπείας συμπεριεφέρθην πρὸς τοὺς συναδέλφους. Ἐλπίζω λοιπόν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ συμπεριφερόμενος ὅπως συμπεριεφέρθη τὴν στιγμὴν ταύτην, σεβόμενος ἑαυτὸν τοὐλάχιστον καὶ τὸ ἀξίωμα τοῦ Βουλευτοῦ, ὅπερ εἶναι μέγα. Τὸ παράδειγμα λοιπὸν τῆς κωλυσιεργίας τὸ ἔδειξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὄχι μόνον διὰ τῆς ἐνστάσεως τῆς μὴ ἀπαρτίας, τὴν ὁποίαν προέβαλεν, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας μὴ προσκλήσεως διὰ τοῦ κ. Κανταρτζῆ τῆς Βουλῆς εἰς συνεδρίασιν, ἐφ’ ὅσον δηλαδὴ ἔβλεπεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν τῶν ὑποστηριζόντων αὐτὸν δὲν ὑπερεῖχε τῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως παρόντων. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω οὐδὲ τοὺς τρόπους, οὐδὲ τὰς μεθόδους, οὐδὲ τὰ μέσα, τῶν ὁποίων ἐγένετο χρῆσις πρὸς περισυλλογὴν τῆς πλειοψηφίας. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δικαιούμεθα νὰ παρατηρήσωμεν, εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνηται χρῆσις τοῦ ἀριθμοῦ, καὶ μάλιστα ὡς ἀπετελέσθη, ἐναντίον τῆς μειοψηφίας, ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ Κανονισμοῦ. Θέματα τοῦ Κανονισμοῦ δὲν δύνανται νὰ λύωνται διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πλειόνων· ὁ Κανονισμὸς εἶναι σεβαστὸς καὶ πρέπει νὰ ἐκτελῆται ἀμερολήπτως ὑπὲρ τῶν ὀλίγων καὶ κατὰ τῆς αὐθαιρεσίας τῶν πολλῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς ἐθίγη, διότι ἤκουσε τὸ ὄνομα τοῦ Ἄνακτος ἀναφερόμενον ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἐνόμισεν ὅτι ἴσως καὶ ἐγὼ ἐπεκαλέσθην τὴν μεσολάβησιν Αὐτοῦ καὶ ἐτρόμαξεν! ... Ἐγὼ οὐδεμίαν τοιαύτην μεσολάβησιν ἐπεκαλέσθην· ἐγὼ εἶπον, ὅτι βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἀποπλανᾷ τὸ Στέμμα καὶ παριστᾷ ὅτι πλήρης ἡσυχία καὶ τάξις ὑπάρχει, ὅτι πλήρης εὐημερία εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὑφίσταται, οὐδεὶς κίνδυνος, τὰ πάντα προέλαβεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἑπομένως οὐδὲν ὑπάρχει τὸ δυνάμενον νὰ φέρῃ ἀνησυχίαν εἰς τὸ Κράτος. Πρὸς τὸν Ἄνακτα ἀπηλπισμένος ἤδη ὁ Ἑλληνικὸς λαός, μέγα τμῆμα αὐτοῦ, ἀποτείνεται δι’ ἀναφορᾶς, διαψεύδων τὰς ἀποπλανήσεις τὰς κυβερνητικάς. Ἤκουσεν ἀναφορὰν πρὸς τὸν Βασιλέα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ ἐνόμισεν ὅτι εἶναι ἡ πολύκροτος ἐκείνη ἀναφορὰ πρὸς τὸν Βασιλέα, ἥτις ὑπῆρξε τὸ σήμαντρον τῆς πτώσεως τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ὑπὸ τὸν καὶ σήμερον Πρωθυπουργὸν, τῆς ὁποίας ἀπετέλει καὶ αὐτὸς μέρος.

§145Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τῆς «Ἀκροπόλεως».

§146ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καὶ διὰ τοῦτο ἐφοβήθη. Δὲν πρόκειται, κύριε συνάδελφε, περὶ τοιαύτης ἀναφορᾶς. Ἀναφορὰ πρὸς τὸν Βασιλέα εἶναι ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει πᾶς πολίτης, ἐκ τοῦ Συντάγματος ἀποῤῥέον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀσκῇ, ὀψέποτε θέλῃ. Δύνανται ἑπομένως καὶ πληθυσμοὶ ὁλόκληροι, βλέποντες ὅτι ἐγκαταλείφθησαν εἰς τὴν τύχην των, βλέποντες ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν μεριμνᾷ περὶ αὐτῶν, ὡς ἐμφαίνεται καὶ ἐκ τῆς ἀποψινῆς δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἡ ὁποία τῷ ὄντι εἶναι ἀπαισία καὶ οὐχὶ τὸ ἔργον ἡμῶν, δύνανται νὰ ἐνασκήσωσι τὸ δικαίωμα τοῦτο, καὶ ἐν ἀπελπισίᾳ ἀποτείνονται πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις εἶναι ὁ μόνος μένων μετὰ τὴν Βουλὴν καὶ δυνάμενος νὰ προκαλέσῃ τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεώς του καὶ νὰ ἐπιβάλῃ αὐτήν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιληφθῇ, μεθ’ ὅλον τὸν ἀγῶνα ἡμῶν, τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ κατορθώσῃ νὰ ψηφίσῃ αὐτὸν, καὶ δὲν ψηφίσῃ προηγουμένως μέτρα περὶ σωτηρίας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, περὶ ἀπαλλαγῆς αὐτῶν καὶ ἀνακουφίσεως, ὡς ἐπίσης καὶ περὶ τῶν ἐπαρχιῶν τῶν σιτοπαραγωγῶν, νομίζετε ὅτι δὲν δικαιοῦνται οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι νὰ ἀναφερθῶσι πρὸς τὸν Ἄνακτα, τὴν ἑτέραν ὑψίστην δύναμιν, τὴν νομοθετικὴν ἐπίσης, καὶ ζητήσωσι νὰ μὴ ὑπογραφῇ αὐτὸς ὁ προϋπολογισμὸς, ἂν ψηφισθῇ παρὰ τοιαύτης πλειοψηφίας, οἵα συντηρεῖται σήμερον, κρίμασιν οἷς οἶδε Κύριος, ἂν δὲν ληφθῇ μέριμνα προηγουμένως περὶ τοῦ λαοῦ ἐκείνου, περὶ τῶν πασχόντων καὶ τῶν γυμνητευόντων Ἑλλήνων ὑπηκόων; Δικαίωμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι νὰ ἀναφέρηται πρὸς τὸν Βασιλέα του, δυνάμει τοῦ Συντάγματος, καὶ νὰ ζητῇ τὴν ἐκεῖθεν ἀρωγὴν κατὰ τῆς ἀμεριμνησίας, κατὰ τῆς ἀδικίας, κατὰ τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς Κυβερνήσεώς του. Δὲν πιστεύω λοιπὸν, ὅτι εὐλόγως ἐταράχθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Κατὰ πόσον τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προτείνονται, εἶναι συντελεστικὰ εἰς σωτηρίαν ἢ εἰς βοήθειαν τῶν σήμερον εὑρισκομένων εἰς κρίσιν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, νομίζω, Κύριοι, ὅτι, ἐὰν ἓν καὶ μόνον παράδειγμα σᾶς ἀναφέρω, θὰ πεισθῆτε καὶ ὑμεῖς, ὅτι δυνάμεθα νὰ νομοθετήσωμεν, καὶ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ μέτρα, τὰ ὁποῖα μεγάλως θὰ ἐλαφρύνωσι καὶ μεγάλως θὰ βοηθήσωσι τοὺς στενοχωρημένους πληθυσμοὺς τῆς Ἑλλάδος. Ἕν ἐκ τῶν μέτρων τῶν προτεινομένων, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βεβαίως οὐδεμίαν δύναται νὰ ἐγείρῃ ἀντίῤῥησιν, διότι πρόκειται ἁπλῶς νὰ συμπληρώσῃ κενὸν ἐν τῇ ἑλληνικῇ νομοθεσίᾳ, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν πλήρει ἐφαρμογῇ εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην, εἰς πάντα τὸν πεπολιτισμένον κόσμον, τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἴσως θεωρεῖται παρ’ ὅλων ὡς τὸ ἁπλούστερον, τὸ μᾶλλον ἀνώδυνον, ἴσως τὸ ἧττον δυνάμενον νὰ παράσχῃ συνδρομὴν εἰς τὴν σταφίδα ἄμεσον, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παράσχῃ ἀνακούφισιν, συνδρομὴν ἀξίαν λόγου.

§147ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ποῖον;

§148ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ... Εἰς τὴν Γαλλίαν τῷ 1848 ὑπῆρχεν ἔκτακτος ἐμπορικὴ κρίσις, ἔκτακτος κρίσις παραγωγῶν, τὰ ἐμπόριον εὑρίσκετο εἰς μεγίστην στενοχωρίαν, οἱ παραγωγοὶ δὲν ἠδύναντο νὰ διαθέσωσι τὰ προϊόντα αὐτῶν, καὶ καταστροφὴ πλήρης ἐπέκειτο. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη δὲν ἐσκέφθη, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα, ὅτι δὲν εἶχεν ἁρμοδιότητα, ἢ δὲν εἶχε τὴν δύναμιν, ἢ δὲν ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ, διότι ἔλειπον 30 ἢ 40 ἑκατομμύρια χρυσοῦ ἀπὸ τὴν Γαλλίαν, ἀλλ’ ἐσκέφθη καὶ ἐφήρμοσεν ἓν μέσον, τὸ ὁποῖον ἀνεκαλύφθη ὅτι συνετέλεσε μεγάλως εἰς τὴν ἀνακούφισιν τοῦ ἐμπορίου, εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν παραγωγῶν, τὸ μέσον τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν. Εἶναι δὲ ἀναμφισβήτητον, διότι ὁμολογεῖται παρ’ ὅλων τῶν συγγραφέων, τῶν πραγματευθέντων περὶ τοῦ θέματος. Ἅμα ὑπεγράφη τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεπε τὴν σύστασιν τῶν γεν. ἀποθηκῶν, ἠξεύρετε τί συνέβη, κύριε Πρόεδρε; Ἀμέσως, ὡς ἐκ θαύματος, ἡ κρίσις ἐκόπασε, τὸ ἐμπόριον ἤρχισε νὰ ἀναλαμβάνῃ, οἱ παραγωγοὶ ἀπέκτησαν χρῆμα, διότι ἠδύναντο νὰ κινητοποιήσωσι τὸν ἀδρανῆ ὄγκον τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα εἶχον εἰς τὴν κατοχήν των καὶ ἀπέναντι τῶν ὁποίων οὐδὲν ἠδύναντο πρότερον νὰ λαμβάνωσι. Τί εἶναι τὸ ζήτημα σήμερον τῆς σταφίδος; Τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος κυρίως ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι οἱ κάτοχοι τῆς σταφίδος δὲν δύνανται νὰ διαθέσωσιν αὐτὴν εὐκόλως, ἀλλὰ συγχρόνως δὲν δύνανται νὰ λάβωσι καὶ κεφάλαια ἀπέναντι τοῦ ὑπάρχοντος ἐναποθεταμιευμένου πράγματος, ὥστε νὰ δύνανται νὰ κινηθῶσι, νὰ δύνανται νὰ καλλιεργήσωσι τὰ κτήματα αὐτῶν. Ἐὰν διὰ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ τοῖς παρασχεθῇ τὸ μέσον, ὅπως μεταβάλωσι τὸν ἀδρανῆ ὄγκον τῶν ἐμπορευμάτων καὶ τῶν προϊόντων αὐτῶν εἰς χρῆμα κατὰ τὰ ⅔ ἀντιπροσωπεῦον τὴν ἀξίαν αὐτῶν, ἀμέσως τὸ ζήτημα ἐλύθη, ἀμέσως μεγάλη ὠφέλεια καὶ ἀνακούφισις θὰ ὑπάρξῃ εἰς τοὺς παραγωγούς. Καὶ τὸ αὐτὸ συμβαίνει ὄχι μόνον διὰ τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς, τὰ σῦκα κλπ., διότι τὸ σύστημα τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ καθιερωθῇ ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τῆς σταφίδος· οἱ κάτοικοι τῆς Θεσσαλίας καὶ ἄλλων μερῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔχουσι ποσὰ δημητριακῶν καρπῶν ἐν ταῖς ἀποθήκαις αὐτῶν, δύνανται ἄριστα διὰ τῆς νομοθεσίας, ἡ ὁποία θὰ εἰσαχθῇ, τῶν γεν. ἀποθηκῶν νὰ μεταβάλωσι τὸν σῖτον αὐτῶν, ὅπως οἱ ἄλλοι τὴν σταφίδα, εἰς χρήματα καὶ νὰ ὑποστῶσι τὴν ἀναβολὴν τῆς πωλήσεως τοῦ προϊόντος αὐτῶν ἐπὶ ἕνα ἢ δύο ἢ καὶ πέντε μῆνας, ὅτε βεβαίως τὸ προϊόν αὐτῶν θὰ καταναλωθῇ, εἴτε σῖτος εἶναι εἴτε σταφὶς, ἄνευ ἀθρόας προσφορᾶς, ἐξευτελιζούσης τὰς τιμάς. Βλέπετε λοιπὸν, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ πρότασις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐθεωρεῖτο βεβαίως παρά τινων καὶ θεωρεῖται ὡς μέλλουσα νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομήν της εἰς τὴν σταφίδα εἰς ἀπώτερον μέλλον, δύναται νὰ παράσχῃ τοιαύτην καὶ εἰς τὰ ἄλλα προϊόντα, τὰ εἰς κρίσιν εὑρισκόμενα, ἀμέσως καὶ ἀποτελεσματικῶς. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ παραδείγματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναμφισβήτητον· διότι προκαλῶ οἱονδήποτε, ἂν τολμᾷ, νὰ διαψεύσῃ τὸ συμβὰν ἐν Γαλλίᾳ, τὸ βεβαιούμενον παρ’ ὅλων τῶν συγγραψάντων περὶ τοῦ θέματος τούτου Γάλλων συγγραφέων.

§149ΜΑΚΡΗΣ. Ἐγὼ τὸ διαψεύδω (γέλωτες).

§150ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Εἶναι ὁ καταλληλότερος.

§151ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ διάψευσις, παρὰ μόνον ἡ τοῦ καλοῦ κἀγαθοῦ κ. Μακρῆ, ὁ ὁποῖος καταγίνεται ἤδη καὶ εἰς τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα (γέλωτες). Νομίζω λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμῇ, δυνάμεθα νὰ ἐπιληφθῶμεν σοβαρώτατα τῆς συζητήσεως τῶν σταφιδικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα δύναται καὶ ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ αὐτή. Εἰς τὸ ἔργον δὲ τοῦτο ἡμεῖς προθύμως θέλομεν τὴν συνδράμει καὶ θέλομεν συνεργασθῆ ἄνευ οὐδεμιᾶς ὀπισθοβουλίας, ἄνευ οὐδεμιᾶς κωλυσιεργίας, παρὰ μόνον μὲ τὸν πόθον νὰ δυνηθῶμεν νὰ παράσχωμεν ἀνακούφισιν εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς μεγάλην στενοχωρίαν. Τί φοβεῖται ἡ Κυβέρνησις; Φοβεῖται ὅτι ἡ γενικὴ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ παραταθῇ καὶ ὅτι ἕνεκα τῆς παρατάσεως τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ψηφίσῃ καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰ μέτρα περὶ σταφίδος καὶ τῶν ἄλλων προϊόντων; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐδήλου, ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ δέχεται νὰ συζητήσῃ τὰ μέτρα περὶ τῶν διαπυλίων καὶ τῆς σταφίδος καὶ τῆς ποιμνιοβοσκῆς, διότι καὶ αὐτὸ εἶναι σπουδαιότατον, βεβαίως δὲν φοβεῖται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἅμα λήξῃ ἡ γενικὴ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως ὅμως τῶν λεπτομερειῶν αὐτοῦ, νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις καὶ ψήφισις τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν καὶ κατόπιν νὰ γείνῃ ἡ ψήφισις καὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι πολὺ λογικόν. Τὸ δέχεται ἡ Κυβέρνησις; Ἐὰν εἰλικρινῶς ποθῇ τὴν ψήφισιν μέτρων ἀνακουφιστικῶν τῆς ἐν ἀπελπισίᾳ κλυδωνιζομένης ἑλληνικῆς παραγωγῆς, ὀφείλει νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν· ἐὰν σιωπήσῃ καὶ ἀρνηθῇ, δὲν πρέπει νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις κωλυσιεργεῖ. Αὕτη ἡ Κυβέρνησις κωλυσιεργεῖ καθ’ ὅλων τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, κατὰ τῆς ἑλληνικῆς παραγωγῆς, κατὰ τῶν πενομένων συμπολιτῶν μας, ἐπιδιώκουσα ἓν καὶ μόνον, τὴν ἀπόλαυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις.

§153Α. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς φέρει ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ Λεβαδείας Ι. Λάππα, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων Βουλευτῶν 109. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§156ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§157ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ἐπ’ αὐτῆς θὰ ὁμιλήσητε.

§159ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἰσήλθομεν.

§160ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πῶς ὄχι; Εἰσήλθομεν.

§161ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἰσήλθομεν καὶ μὴ θέλετε νὰ.... (Διακοπαὶ ἐκ τῆς δεξιᾶς καὶ θορυβώδεις διάλογοι).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ κ. Στάη, ἐγὼ δὲ εἶπον, ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἂς ἦσθε ἐδῶ· τί νὰ σᾶς κάμω! Ὁ κ. Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον. (Διαμαρτυρίαι ζωηραὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς καὶ ἀντεγκλήσεις).

§163ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§164ΣΤΑΗΣ. Καθήσατε κάτω! (παρατεταμένος θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§165ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μᾶς εἴπητε νὰ καθήσωμεν κάτω (ἀντεγκλήσεις).

§166ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν γνωρίζετε τὸ καθῆκόν σας!

§167ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὰ καθήκοντά μας δὲν θὰ μᾶς τὰ διδάξητε σεῖς! (ἀντεγκλήσεις ζωηραὶ καὶ παρατεταμένος θόρυβος).

§168ΛΑΠΠΑΣ. Προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὁ κ. Βάλληνδας ἐζήτησε τὸν λόγον.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, μὲ συγχωρεῖτε, δὲν ἀντελήφθητε καλῶς... Κύριε Καραπᾶνε, ἔχετε τὸν λόγον.

§170ΛΑΠΠΑΣ. Διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν, μὲ τὸν λόγον τῆς τιμῆς μου, ὅτι προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κ. Βάλληνδας. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς καὶ παρατεταμέναι ἀντεγκλήσεις).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι, δὲν εἶναι κατάστασις πλέον αὐτή! (Ἐνταῦθα πολλοὶ τῶν Βουλευτῶν ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων ἐκπηδῶσι τῶν θέσεών των καὶ ὁρμῶσι κατ’ ἀλλήλων μὲ ὑψωμένας ῥάβδους, ἕτεροι ἀναχαιτίζουσιν αὐτοὺς, ἀνταλλάσσονται δὲ δριμύταται ἐκφράσεις μεταξύ των).

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ (κρούων διαρκῶς τὸν κώδωνα). Ἡσυχάσατε, Κύριοι, καθήσατε εἰς τὰς θέσεις σας.

§173ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διακόψατε τὴν συνεδρίασιν, κύριε Πρόεδρε.

§174ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διαλύσατε τὴν συνεδρίασιν.

§175ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὑποβάλλω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι, καθήσατε εἰς τὰς θέσεις σας· ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας (ἐξακολουθοῦσιν αἱ ἀντεγκλήσεις καὶ οἱ διαπληκτισμοί).

§177ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί κάμνετε, κύριε Πρόεδρε! Διαλύσατε τὴν συνεδρίασιν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ δέκα λεπτά. (Μετὰ τὴν διακοπὴν, διελθοῦσαν ἐν μέσῳ ἀντεγκλήσεων καὶ διαπληκτισμῶν).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται.....

§180ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§181ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι! ὄχι! (θόρυβος παρατεταμένος).

§182ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀφοῦ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις, φέρω ἐγὼ ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις, καὶ ὁ κ. Χατζηπέτρος ὑποβάλλει ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ Τρικκάλων Κ. Χατζηπέτρου, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Παρόντες 123. Τίς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§185ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπιθυμῶ πρὶν νὰ μάθω τί συνέβη.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐχαρίστως, κύριε Βουλευτὰ, ἀφοῦ μὲ ἐρωτᾶτε. Ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 109. Ἔθεσα εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Στάη, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη αὐτὴν δι’ ἀναστάσεως, μετὰ τοῦτο δὲ εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§187ΛΑΠΠΑΣ. Ὄχι· διότι ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κ. Βάλληνδας.

§188ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ πληροφορία αὕτη ἀποδεικνύει, ὅτι πάνθ’ ὅσα συνέβησαν ὀφείλονται, κύριε Πρόεδρε, εἰς ὑμᾶς· διότι, ἐὰν δὲν ἐξεβιάζετε τὸν Κανονισμὸν καὶ ἐξετελεῖτε τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἡ ὑψηλὴ θέσις ὑμῶν, βεβαίως δὲν θὰ εἴχομεν τὸ οἰκτρὸν θέαμα τῆς συμπλοκῆς μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν. Εἰς ὑμᾶς ὀφείλεται ἡ κατάστασις, εἰς ἣν περιῆλθεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὰς τελευταίας στιγμὰς, διότι εἴχετε καθῆκον νὰ δώσητε τὸν λόγον εἰς τὸν Βουλευτὴν τὸν ζητήσαντα αὐτόν. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε εἴχετε ἕτερον καθῆκον, νὰ ὑποβάλητε εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὴν πρότασιν, ἥτις πρώτη ὤφειλε νὰ ψηφοφορηθῇ παρ’ αὐτῆς. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ τοῦ τίς τῶν δύο προτάσεων, ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας ἢ ἡ τοῦ κ. ἐκ Κυθήρων ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ; ὑπεβλήθη καὶ ἑτέρα πρότασις, περὶ ἀπαραδέκτου τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυθήρων, καὶ ἄλλη πρότασις, περὶ τοῦ ὅτι ἀναγκαίως πρέπει ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς σημερινῆς ἡμερησίας διατάξεως. Σεῖς δὲ νομίζετε, ὅτι ἐλύσατε τὰ ζητήματα, διότι ἐξ ὑφαρπαγῆς ἐλάβετε τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατηγοροῦμαι διότι δὲν ὑπέβαλον εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὴν πρότασιν τοῦ ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ· κατηγοροῦμαι διότι δὲν ὑπέβαλον τὴν πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου. Ἀλλὰ οἱ ὑποβαλόντες τὰς προτάσεις αὐτὰς ἦσαν εἰς τὰ δωμάτια· κατὰ συνέπειαν δὲν ἠδυνάμην νὰ ζητήσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ προτάσεως, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ὑπεστήριζεν. Ἑπομένως ἐζήτησα τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐδῶ. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται νὰ κρίνῃ, ἐὰν ἐξετέλεσα τὸ καθῆκόν μου.

§190ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Βεβαίως τὸ ἐξετελέσατε.

§191ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκτὸς τούτου, σᾶς ὑπενθυμίζω πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐγὼ, τὴν πρότασιν τῆς διαιρέσεως τῶν ζητημάτων (θόρυβος).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπεβάλετε πρότασιν περὶ διαιρέσεως.

§193ΛΑΜΠΡΟΣ. Τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης εἶναι τόσον βέβαιον ὅτι εἶναι ἀνακριβῆ, ὥστε μετὰ τὴν ἀπόφασιν ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀνήρχετο τὸ βῆμα, ὅπως ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, μὲ τὰ χαρτιά του μάλιστα ἀνὰ χεῖρας.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ ἀνήλθετε τὸ βῆμα...

§195ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως, διότι ὑπέθεσα, ὅτι ὅλα ἦσαν ἐν τάξει· ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἦσαν, εἶχον τὸ καθῆκον νὰ ὑπομνήσω τὴν πρότασίν μου.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω καθῆκον νὰ σᾶς ὑπομνήσω, καὶ προκαλῶ ὅλην τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ, ἐὰν ὑπεβάλατε πρότασιν περὶ διαιρέσεως.

§197ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι.

§198ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ προσκομισθῶσι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπέβαλε πρότασιν περὶ διαιρέσεως, καὶ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ δύνανται ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι τοιαύτη πρότασις δὲν ὑπεβλήθη ποτέ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑπεβλήθη, — ὅπερ δὲν εἶναι ἀκριβὲς, — ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἦτο ἐδῶ, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασίν του, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ ἐζήτησα τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἡ Βουλὴ ἐδέχθη τὴν πρότασιν, ἐγὼ εἰσῆλθον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἀνῆλθε τὸ βῆμα διὰ νὰ ὁμιλήσῃ.

§200ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἐδώκατε, διηυκρίνησε τὰ ζητήματα, ἀλλὰ συγχρόνως ἀπέδειξεν, ὅτι ἔχετε ἐσφαλμένην γνώμην περὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Διὰ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν μία πρότασις, δὲν ἀπαιτεῖται νὰ ἦναι παρὼν ὁ ὑποβαλὼν αὐτήν. Οὐδαμοῦ ὁ Κανονισμὸς ἐπέβαλεν αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν, οὐδὲ καθιεροῖ που οὗτος σιωπηρὰν παραίτησιν ἀπὸ προτάσεως διὰ τῆς ἀπουσίας. Οὐδὲ δύναται νὰ συναγάγῃ τὸ Προεδρεῖον τοιαύτην παραίτησιν προτάσεώς τινος, ὅταν μάλιστα αὕτη ὑπεστηρίχθη καὶ ἀνεπτύχθη διὰ μακρῶν. Ἐλπίζω ὅτι θὰ κατανοήσητε ὅτι, ἐὰν τοῦτο ἐγένετο ἀπόψε, δὲν πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ, καὶ ὅταν ὑποβάλληται πρότασίς τις, ἔχετε καθῆκον νὰ τὴν θέσητε εἰς ψηφοφορίαν, καὶ ὅταν ἀκόμη δὲν ἦναι παρὼν ὁ ὑποβαλὼν αὐτήν· δὲν ἠδύνασθε δὲ, ἀφοῦ ἐγένετο πρότασις περὶ ἀπαραδέκτου προτάσεώς τινος, νὰ προχωρήσητε καὶ προκαλέσητε ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς οὐσίας, πρὶν ἢ λυθῇ τὸ προταθὲν ἀπαράδεκτον. Ἡ ψηφοφορία λοιπὸν ἦτο ἀνώμαλος, καὶ χωρὶς νὰ σᾶς ἀποδώσῃ τις μομφὴν, πρέπει νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ὑπέβαλε τοιαύτην πρότασιν, διατὶ δὲν ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ἀλλ’ ἀνῆλθε νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§202ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι πάλιν ἔνστασις ἀπαραδέκτου τῶν προτάσεων. Λέγετε ὅτι, ἀφοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνῆλθε τὸ βῆμα, ἀνεγνώρισε τὸ νόμιμον τῶν γενομένων. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶχε γνῶσιν τῶν γενομένων, ἀλλ’ ὑπέθεσεν, ὅτι ὅλα ἦσαν ἐν τάξει. Ὄταν ὑφίσταται ἡ ἔνστασις τοῦ ἀπαραδέκτου, ἡ εἴσοδος εἰς τὴν οὐσίαν εἶναι παράνομος.

§203ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Καραπᾶνος δὲν δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον, διότι πρέπει νὰ ἐξομαλυνθῇ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη ἐκ μιᾶς παραδόξου ἐνεργείας τοῦ κ. Προέδρου καὶ τῆς πλειονοψηφίας· διότι ἡ πλειονοψηφία πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι, καθ’ ὅσον θέλει ν’ ἀντιτάξῃ εἰς τὴν τακτικὴν τὴν κοινοβουλευτικὴν τὴν τακτικὴν τοῦ πείσματος, θὰ εὕρῃ ἀντίστασιν, καὶ ὁ Κανονισμὸς μᾶς χορηγεῖ τὸ μέσον. Πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις περὶ ἀπαραδέκτου, ἥτις δὲν ἐψηφίσθη, καὶ ἐπιμένομεν εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν, καὶ θὰ ζητήσωμεν νὰ ψηφοφορηθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖτε νὰ ψηφοφορηθῇ πρότασις ἀπαραδέκτου προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§205ΡΑΛΛΗΣ. Ζητοῦμεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ στάδιον, εἰς ὃ εὑρισκόμεθα, ὅτε διὰ τῆς βίας τοῦ Προεδρείου ἔληξε παρατύπως καὶ ἐκθέσμως ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προτάσεων τῶν ὑποβληθεισῶν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Αἰγιαλείας ὑπέβαλε πρότασιν, ὁ Βουλευτὴς Κυθήρων ὑπέβαλεν ἑτέραν πρότασιν. Ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ποία πρότασις πρέπει νὰ προταχθῇ, καὶ ἐπροτάθη πρότασις ἀπαραδέκτου κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυθήρων. Ἡ πρότασις αὕτη, ἥτις δὲν ἐψηφοφορήθη, ζητοῦμεν νὰ ψηφοφορηθῇ.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖτε νὰ ψηφοφορηθῇ πρότασις ἀπαραδέκτου προτάσεως ψηφισθείσης. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ πράξω τοῦτο.

§207ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δύσκολον νὰ σᾶς ἀποδείξωμεν, ὅτι ἡ πρότασις πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ· διότι ὑποβάλλω πρότασιν περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ ζητῶ νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Αἰγιαλείας, καὶ οὕτω θὰ ἀπολέσητε τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, χωρὶς νὰ κερδήσητε τὴν αὐριανήν.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἠκούσατε τὴν πρότασιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς προτείνει τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐπὶ τῷ τέλει νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ νομοσχέδιον περὶ σταφίδος, τὸ ὑποβληθὲν, νομίζω, παρὰ τοῦ κ. Μεσσηνέζη. Ζητεῖτε ὀνομαστικὴν κλῆσιν;

§209ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι, λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς Μιλτ. Ὀριγώνη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 123. Ἡ Βουλὴ διὰ ψήφων 100 κατὰ 22, ἀρνηθέντος ἑνὸς, ἀπέῤῥιψε τὴν περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως πρότασιν.

§212ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, τὸν ἤκουσα μετὰ πολλῆς προσοχῆς. Τὸ πνεῦμα τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἀφεώρα εἰς ἀναβολὴν ἐπ’ ἀόριστον τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο καὶ ἐπειδὴ θεωρεῖται ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι γενικὸς τῶν Ἑλλήνων πόθος, ὅπως ψηφισθῇ, ζητῶ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὴν πρότασίν μου νὰ ὑποβάλητε εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§213ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, τὴν σπουδαιότητα δὲ αὐτοῦ ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι ἠθέλησε νὰ προηγηθῶσι δημοψηφίσματα. Ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι σπουδαιότατα ἐπηρεάζει τὸν προϋπολογισμὸν ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Οὐδεὶς δὲ ἀγνοεῖ, ὅτι μεγάλη μερὶς τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιθυμεῖ νὰ γείνῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νόμος, ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς ἀγνοεῖ ὁποίαν σπουδαιότητα ἔχει ἡ τροποποίησις τῶν μέχρι σήμερον ἰσχυόντων νόμων περὶ τῶν ἐμμέσων δημοτικῶν φόρων, καὶ οὐδεὶς ἀγνοεῖ συνάμα ποίαν δύναμιν δύναται νὰ ἔχῃ κοινωνικοπολιτικὸν νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ μεταβάλῃ τοὺς ἐμμέσους δημοτικοὺς φόρους. Βεβαίως οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν ἐμμέσων δημοτικῶν φόρων δύναται νὰ ἐπιφέρῃ μεταβολὴν εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς προϋπολογισμούς τινων ἐκ τῶν πρωτευόντων ἰδίως δήμων τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ὅμως οἱ μὴ στέργοντες εἰς τὴν τροποποίησιν τῶν τοιούτων δημοτικῶν φόρων δὲν ἀποτελοῦσι τὴν πλειονότητα τῶν δήμων τοῦ Κράτους. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ῥίψῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν ἔκθετον, ὤφειλε πρὸ τούτου νὰ προΐδῃ τὰ ἀποτελέσματα τῆς πράξεώς του ταύτης. Καὶ ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτι ἅμα τῇ εἰσαγωγῇ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπῆλθεν ἡ ἀνατίμησις τῶν σιτηρῶν. Καὶ ἀνέγνωμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἂν δὲν ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι διετάχθησαν οἱ νομάρχαι νὰ παραγγείλωσιν εἰς τοὺς δημάρχους, ἵνα μὴ ἀναγράψωσιν ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τῶν δήμων τοῦ ἔτους 1895 τὰς σχετικὰς προσόδους αὐτῶν ἐκ τῶν δημοτικῶν φόρων, καὶ γνωρίζομεν ἐπίσης πάντες, ὅτι ἐκ τῆς τοιαύτης διαδόσεως οὐδεὶς τολμᾷ νὰ προσέλθῃ ὡς πλειοδότης εἰς τὰς ἐνοικιάσεις τῶν δημοτικῶν φόρων, καὶ ὅτι ἐπῆλθεν ἐκ τούτου διασάλευσις τῶν προσόδων δήμων τινῶν τοῦ Κράτους. Ἂν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, εἰς ποίαν σχέσιν, παρακαλῶ, θὰ εὑρίσκωνται οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν δημοτικῶν προσόδων πρὸς τοὺς δήμους, ἀπέναντι τῶν ὁποίων βεβαίως θ’ ἀποκτήσωσι δικαιώματα μετὰ τὴν πρὸς αὐτοὺς κατακύρωσιν τῶν δημοτικῶν φόρων; Διὰ τοῦτο πρέπει ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου νὰ προταχθῇ πάσης ἄλλης συζητήσεως, διότι ἡ ἐνοικίασις τῶν δημοτικῶν προσόδων γίνεται πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Διότι ἄλλως θὰ διατελῶσιν ἐν ἐκκρεμότητι καὶ ἔκθετα πάντα τὰ συμφέροντα τῶν δήμων μέχρι τοῦ προσεχοῦς Ἀπριλίου τοῦ ἐπιόντος ἔτους, ὅτε θὰ λήξωσι συνταγματικῶς αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ περὶ τῶν συμφερόντων τῶν δήμων οὐδόλως μεριμνᾷ βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι λησμονεῖ, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου διασαλεύεται ἡ οἰκονομικὴ ὑπόστασις τῶν δήμων. Ἡμεῖς ὅμως, πλειότερον αὐτοῦ ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ αὐτῶν, ὀφείλομεν νὰ τῷ ὑπομνήσωμεν, ὅτι δὲν θὰ τῷ ἐπιτρέψωμεν ἐπὶ τέλους καὶ τὰς ἑστίας μας τὰς δημοτικὰς νὰ τὰς διασαλεύσῃ καὶ καταστρέψῃ. Διὰ νὰ συμπεράνω δὲ, κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζων τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, παρακαλῶ πάντας τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ πάντας τοὺς θέλοντας νὰ μεριμνήσωσι διὰ τὰ δημοτικὰ συμφέροντα, νὰ μὴ λησμονήσωσιν, ὅτι, ἐὰν ἐπὶ τέλους δὲν συζητηθῇ καὶ ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔτους 1895, ἐπανερχόμενοι εἰς τοὺς τόπους μας καὶ τοὺς δήμοις μας θὰ εὕρωμεν τὰ συμφέροντα αὐτῶν ἐγκαταλελειμμένα καὶ ἀόριστα. Ὑποθέτω ὅμως, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ εὐχαριστηθῇ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἀπὸ τοὺς συνδημότας του.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἠκούσατε τὴν πρότασιν ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ διαπυλίων τελῶν.

§215ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§216ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω ἄλλην πρότασιν, νὰ προηγηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς σήμερον παντὸς ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐγγεγραμμένου νομοσχεδίου.

§217ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Δραγούμης προτείνει νὰ ὁρισθῇ, ὅτι τώρα εἶναι νύξ· ὁ προϋπολογισμὸς φέρεται πρῶτος ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει· εἶναι ἀνάγκη ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς νὰ προταχθῇ;

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Βουλευτὴς Μεγαρίδος προτείνει, ὅπως μὴ γείνῃ διὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην μεταβολή τις ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§219ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ἀποκλείει πᾶσαν ἄλλην πρότασιν· ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ. Πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις ἐκείνη, ἡ ὁποία δὲν ἀποκλείει τὴν πρότασιν τοῦ Βουλευτοῦ Μεγαρίδος.

§220ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπωτέρα εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Βουλευτοῦ Μεγαρίδος, ὅστις ἐννοεῖ νὰ παύσῃ ἡ κωμῳδία, ἡ τελουμένη εἰς βάρος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος.

§221ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κωμῳδία τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος εἶναι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀπαιτοῦσιν οἱ Κύριοι, ἀρχομένης τῆς συνόδου νὰ ἔχωμεν δύο συνεδριάσεις καθ’ ἑκάστην, νὰ μὴ δυνάμεθα οὔτε νὰ μελετήσωμεν τὰ νομοσχέδια, οὔτε νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῶν. Τοῦτο ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὸν Κανονισμὸν καὶ εἰς τὸν ἀνθρωπισμόν.

§222ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πᾶν ὅ,τι ἐπιβάλλεται εἰς τὸν ἀνθρωπισμὸν εἶναι ἡ κατάργησις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος;

§223ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Εἰς αὐτὸ τείνουσι.

§224ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι εἰς αὐτὸ τείνουσιν οἱ Κύριοι τῆς δεξιᾶς. Καὶ τί ἄλλο εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεγαρίδος ἢ ἡ κατάργησις τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ κατάργησις τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει πᾶς Βουλευτὴς, νὰ ζητῇ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§225ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διανύω τὸ δέκατον, νομίζω, ἔτος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διαρκῶς τιμώμενος ὑπὸ τῶν συμπολιτῶν μου, ἀλλὰ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι, καίτοι παρακολουθῶ ἀδιαλήπτως τὰς συνεδριάσεις τοῦ Κοινοβουλίου, δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ὑπεβλήθη ποτὲ τοιαύτη πρότασις εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μεγαρίδος οὐ μόνον εἶναι παράλογος, ἀλλ’ ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὸν Κανονισμόν. Ἕκαστος Βουλευτὴς ἔχει τὴν πρωτοβουλίαν τῶν προτάσεων, εὐθὺς δὲ, ὡς πρότασίς του ὑποβληθῇ, τὸ Προεδρεῖον ἔχει τὸ καθῆκον, ὡς ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ ὑποβάλῃ ταύτην εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἕτερος Βουλευτὴς νὰ ὑποβάλῃ ἑτέραν ἀντιπρότασιν, ἵνα ματαιώσῃ τὴν πρότασιν τὴν ὑποβληθεῖσαν. Παρακαλῶ λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὑποβάλητε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασίν μου περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν.

§226ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οὐδέποτε ὑπεβλήθη τοιαύτη πρότασις, διότι οὐδέποτε ἐπαρουσίασεν ἡ Βουλὴ τοιαύτην κατάστασιν — δὲν λέγω ἀκριβῆ, ἐπαρουσίασεν ἅπαξ ἄλλοτε ἡ Βουλὴ τὴν κατάστασιν ταύτην, ἀλλὰ τὴν ἐπάταξε τότε ἡ πλειονοψηφία. — Ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως, ἀνατρεπτικῆς τοῦ πολιτεύματος, καταδικαστικῆς τῆς Βουλῆς, μόνον τοιαύτη πρότασις δύναται νὰ ἀντιταχθῇ. Καὶ ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἔχει τι τὸ ἔκνομον, ἔχει τι μόνον τὸ καινοφανὲς, ὅτι δὲν ἐπαρουσιάσθη ποτὲ ἄλλοτε· διότι τί ζητεῖται δι’ αὐτῆς; Ὑπάρχουσι πολλὰ νομοσχέδια ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει· ζητεῖται διὰ τῆς προτάσεως νὰ προταχθῇ τὸ σπουδαιότατον πάντων, καὶ σπουδαιότατον πάντων εἶναι ὁ προϋπολογισμός.

§227ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἀνέμενον παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μεγαρίδος τοιαύτην πρότασιν, ὄχι πρωτοφανῆ, ὄχι ἀνήκουστον, ἀλλὰ καθαρῶς ἀντισυνταγματικὴν, καθαρῶς ἀντικανονικήν. Ὁ Κανονισμὸς ὑφίσταται δυνάμει τοῦ Συντάγματος, καὶ ἐν ῥητῷ ἄρθρῳ ῥητῶς κανονίζει τὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 29. Ὁσάκις ἰσχυρίζεταί τις, ὅτι δὲν τηρεῖται ἡ ἡμερησία διάταξις, ἢ ὅτι παραβιάζονται αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, ἢ ὅτι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἄλλων ἀντικειμένων, ἢ ὅταν προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἐὰν τὰς προτάσεις ταύτας ὑποστηρίξωσι καὶ δέκα ἄλλοι Βουλευταί, ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει πρῶτον περὶ τῶν παρεμπιπτόντων ζητημάτων, εἶτα δὲ περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου.» Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου λοιπὸν εἶναι ἐλεύθερος ὁ Βουλευτὴς νὰ προτείνῃ, ὅπως προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἑτέρου θέματος. Τί προτείνει ἤδη ὁ κ. Βουλευτής; «ἀπαγορεύεται εἰς πάντα Βουλευτήν ...»

§228ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν λέγω αὐτό.

§229ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως αὐτὸ προτείνετε. Τώρα, ἀκούοντες τὴν ἑρμηνείαν, καὶ τὰς συνεπείας τῆς προτάσεώς σας, ἀναγνωρίζετε ὁποῖον σφάλμα διεπράξατε. Εἴμεθα ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἐχθροὶ τοῦ πολιτεύματος, καὶ εἶναι φίλοι καὶ ὑποστηρικταὶ αὐτοῦ οἱ ἀξιότιμοι Κύριοι, τοὺς ὁποίους ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου! Ἀλλοίμονον εἰς τὸ δυστυχὲς αὐτὸ Κράτος καὶ τὸ πολίτευμα, ἐὰν εἶχε τοιούτους ὑποστηρικτάς! Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς οὐδὲν ἄλλο ἔχομεν νὰ πράξωμεν ἢ νὰ σᾶς παρακαλέσωμεν νὰ μελετήσητε τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψητε νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, διότι δι’ αὐτῆς οὐδὲν ἕτερον προτείνεται ἢ νὰ τεθῇ φίμωτρον εἰς τὸ στόμα τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ.

§230ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐθὺς ὡς ψηφίσῃ ἡ Βουλή, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, ἡ ἀπόφασις αὐτῆς ἐπιβάλλεται, καὶ οὐδεμία ἑτέρα πρότασις χωρεῖ, διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι σύλλογος παραφρόνων, ὅπως ἐκφέρῃ νῦν ἀπόφασιν καὶ μετὰ ἓν λεπτὸν νὰ ἀνακαλῇ αὐτήν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ ἀπόψε, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, ἀποκλείονται ἐπὶ ταύτῃ σήμερον πάντα τὰ ἄλλα, τὰ πρὸς συζήτησιν ἀντικείμενα. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως· οὐδεὶς φιμοῦται, — διότι φίμωτρον ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς, — οὐδεὶς φιμοῦται· ἀλλὰ πρέπει νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐργασίας της.

§231ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεγαρίδος, φέρω πρότασιν νὰ ἀπαγορεύσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τοὺς Βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ· οὕτω δὲ θὰ δυνηθῇ ταχέως νὰ ψηφισθῇ οὗτος.

§232ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὰ μέτρα τὰ προτεινόμενα, ὡς μέτρα βίαια πρὸς βιαίαν καταστολὴν τῆς ἐνασκήσεως δικαιωμάτων ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ καθιερωμένων, ματαιοῦνται ἀφ’ ἑαυτῶν, καὶ ἀπορῶ, πῶς ἡ πλειονοψηφία παρεῖδε τοῦτο. Νομίζετε ὅτι, ἂν γείνῃ ἀποδεκτὴ καὶ ἡ πρότασις αὐτὴ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς φέρωμεν πρότασιν διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως καὶ ψηφοφορίαν;

§233ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Καὶ τί ἄλλο γίνεται;

§234ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καὶ δὲν ἐννοεῖτε, ὅτι, ὅταν διὰ τοιούτων μέσων ζητῆτε νὰ ἐκβιάσητε τὴν Βουλὴν εἰς τὴν ψηφοφορίαν, τὴν ὁποίαν θέλετε, δὲν ἐννοεῖτε ὅτι ζητεῖτε νὰ μεταβάλητε σεῖς αὐτὴν εἰς σῶμα μὴ σκεπτόμενον; Ἤδη ὑπὸ ψηφοφορίαν εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Χριστοπούλου· ἀποφασίσατε ἐπ’ αὐτῆς, καὶ ἔπειτα συζητήσατε τὴν ἄλλην.

§235ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἐδεχόμεθα τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος, βεβαίως ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ ἐπονομασθῇ Βουλὴ παραφρόνων· διότι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ὀλυμπίας τείνει νὰ μεταβάλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἡ ὁποία ἀναγράφει πρῶτον ἀντικείμενον τὸν προϋπολογισμόν. Ἀφοῦ ὑπάρχει ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ὁ προϋπολογισμὸς, δὲν ἐννοῶ πῶς δύναται νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ προταχθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ὁ προϋπολογισμός. Ζητοῦμεν τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ αὐτὴ πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ. Ὅλα δύνανται νὰ γείνωσιν εἰς τὴν ψυχολογικὴν στιγμήν, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ Βουλή. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, καὶ ὑμᾶς, παρακαλῶ καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος φέρει ὅλην τὴν εὐθύνην τῶν ἀσχημιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο σήμερον, νὰ σκεφθῆτε. Εἶναι καιρὸς νὰ ῥίψωμεν ἀντὶ ἐλαίου ὕδωρ ἐπὶ τὴν πυρὰν, εἶναι καιρὸς νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, ἡ ὁποία ὑπὸ τοιούτους οἰωνοὺς ἤρξατο καὶ ἐξακολουθεῖ, ἐναντίον τοῦ Συντάγματος, ἐναντίον τοῦ πολιτεύματος, ἐναντίον τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς, ἐναντίον τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Κυβερνήσεως, ἐναντίον τῆς ἀξιοπρεπείας ἡμῶν αὐτῶν.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προτείνετε νὰ λήξῃ ἡ συνεδρίασις.

§237ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἀμφιβολία κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν θὰ προχωρήσωμεν ἀπόψε.

§238ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ καλλιτέρα πρότασις κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἡ τοῦ κ. Ράλλη. Ἂς λήξῃ ἡ συνεδρίασις.

§239ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δικαίωμα ἰδικόν μου, ἀλλὰ διὰ ν’ ἀποδείξω εἰς τὸν κ. Δραγούμην, ὅτι ἐγὼ τὴν ἑσπέραν ταύτην δὲν ἐκωλυσιέργησα, παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμείνωσι νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασίς μου δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ὀλυμπίας. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§241ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§242ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ, ὅτι σταματῶ· ὑπεχώρησα καὶ δὲν ἐπέμεινα εἰς τὴν πρότασίν μου ἀπέναντι τῆς εὐγενοῦς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ὀλυμπίας. Τώρα σταματῶ.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ὀλυμπίας λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ι. Λάππα καὶ Κ. Χατζηπέτρου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 116. Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 102 κατὰ 14. Κύριοι, αὔριον, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἔχομεν συνεδρίασιν τὴν 9ην πρωϊνὴν ὥραν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 12 καὶ 30′ τοῦ μεσονυκτίου.