1894.12.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32

τῆς 12 Δεκεμβρίου 1894.

(Δευτέρα).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ δημόται τοῦ δήμου Σηπιὰδος τῆς ἐπαρχίας Βώλου παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ τάχιστα τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὁ Γεώργιος Πατριαρχέας, δημότης Καρδαμύλης, ἀναφέρεται κατὰ τῆς ἐκεῖ δημοτικῆς ἀρχῆς. Πολλοὶ κάτοικοι τοῦ δήμου Ὀρμινίου δι’ ἀναφορᾶς τῶν παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὡσαύτως πολλοὶ κάτοικοι τοῦ δήμου Μυρεσίου τῆς ἐπαρχίας Βώλου ζητοῦσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ἐπίσης πολλοὶ κάτοικοι Ἁγίου Λαυρεντίου τῆς ἐπαρχίας Βώλου ζητοῦσι τὴν ἐπιψήφιν τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Πολλοὶ κάτοικοι Λαμίας διὰ τηλεγραφήματός των ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ. Ὁ Γεώργιος Λούμπης, ἐκ Τρικκάλων, ἀναφέρεται κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Ἀργιθέας. Πολλοὶ τῶν ἐν Ἀγρινίῳ καπνοπαραγωγῶν διὰ τηλεγραφήματός των ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου ΒΝΕʹ περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ.

§2ΚΡΙΤΣΑΣ. Πασίδηλον, κύριε Πρόεδρε, εἶναι, ὅτι ὁ νόμος περὶ προληπτικοῦ τῆς πτωχεύσεως συμβιβασμοῦ ἀπέτυχεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του, διότι, ἐνῷ ἐπεδίωκε τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τῶν ὄντως ἐπαχθῶν συνεπειῶν τῆς πτωχεύσεως τοῦ ἐμπόρου ἐκείνου, ὅστις ἀδόλως καὶ ἐπὶ καλῇ τῇ πίστει θὰ περιήρχετο εἰς πτώχευσιν, ἐνεθάῤῥυνε δυστυχῶς εἰς τὸ ἔργον των τοὺς κακῆς πίστεως τοιούτους, οἱ ὁποῖοι ἤδη, ἐπωφελούμενοι τῶν διὰ τοῦ νόμου τούτου καθιερωθεισῶν εὐεργετικῶν διατάξεων, παρασκευάζουσι τὴν τοιαύτην κατάστασιν πρὸς κερδοσκοπίαν παράνομον καὶ κατὰ πολὺ ζημιοῦσαν τοὺς πιστωτὰς, οἵτινες ἠναγκάσθησαν νὰ λάβωσι τὴν ἀπόφασιν, ὅπως ἀποσύρωσι τὰ ἑαυτῶν κεφάλαια ἐκ τοῦ ἐμπορίου, ἀπόφασιν ἡ πραγματοποίησις τῆς ὁποίας εἰς δυσχερείας ἀνυπολογίστους θέλει περιαγάγει καὶ τοὺς εὐπορωτέρους καὶ συνεπεστέρους ἐν ταῖς συναλλαγαῖς των ἐμπόρους. Δὲν εἶμαι οὔτε ἔμπορος οὔτε νομικὸς, πλειστάκις ὅμως ἐκ τοιούτων ἀνθρώπων ἤκουσα πολλὰ, τὰ ὁποῖα μὲ πείθουσιν, ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχύσω τὴν σύστασιν τῶν συμπολιτῶν μου, καὶ πρὸς τοῦτο παρακαλῶ θερμῶς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, καταργοῦν τὸν νόμον ἐκεῖνον, ἢ τροποποιοῦν αὐτὸν εἰς τρόπον ὥστε νὰ περιορισθῶσιν αἱ ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς ἐκείνου παρατηρούμεναι καταχρήσεις.

§3ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, πρὸ πολλοῦ ὑπέβαλον μετὰ τῶν συναδέλφων μου πρότασιν νόμου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σχινοφύλλων, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εὐηρεστήθη νὰ ἀναγράψῃ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Παρετήρησα ὅμως, Κύριοι, ἄτοπόν τι συμβαῖνον· ὅτε ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἦσαν ἀναγεγραμμένα πέντε ἄλλα ἀντικείμενα, ἡ πρότασίς μου ἦτο ἕκτη, ὅτε δὲ ἡ ἡμερησία διάταξις ηὐξήθη εἰς δέκα, ἡ πρότασίς μου ἦτο ἑνδεκάτη, καὶ ὅτε μετ’ ὀλίγον ἦσαν ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει δέκα ἓξ ἄλλα ἀντικείμενα, ἡ πρότασίς μου ἔλαβε τὸν ἀριθμὸν 17, καὶ οὕτω καθεξῆς, μέχρις οὗ σήμερον κατέχει τὸν ἀριθμὸν 22. Ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι τοιαύτην εἰρωνείαν δὲν δύναμαι ἐγὼ νὰ δεχθῶ, προκειμένου περὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν μου. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διαγράψῃ τὴν πρότασίν μου ταύτην, διότι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γίνεται, εἶναι ἐντελῶς ἄτοπον, ἀφοῦ καὶ πρότασις ἑτέρα, προχθὲς ὑποβληθεῖσα, μόλις ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, ἀνεγράφη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πρὸ τῆς ἰδικῆς μου. Θὰ εἴπω ὅμως ὀλίγας λέξεις περὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς προτάσεώς μου. Ἡ πρότασίς μου ἀφεώρα ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον διὰ μὲν τὸ Δημόσιον ἀνάξιον εἶναι λόγου, καθόσον τὸ ἔσοδον τοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ἐκ τῶν σχινοφύλλων δὲν ἀνέρχεται ἄνω τῶν 150 δραχμῶν, ἔχει ὅμως σπουδαιότητα διὰ τοὺς φορολογουμένους, διότι τὸν φόρον αὐτὸν πληρόνουσιν ὀλίγισται μόνον οἰκογένειαι, 5 ἢ 10, αἱ πενέστεραι καὶ αἱ μᾶλλον ἄξιαι οἴκτου. Τὸ σχινόφυλλον αὐτὸ δὲν ὑπάρχει καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου, ἀλλ’ εὑρίσκεται εἰς δύο μόνον χωρία, τὰ πλέον ὀρεινὰ τοῦ δήμου Ἀβίας, ὅπου συνάζουσιν αἱ δυστυχεῖς αὐταὶ οἰκογένειαι τὸ προϊὸν τοῦτο φύλλον πρὸς φύλλον, καὶ ἀφοῦ ἐπὶ ὁλόκληρον ἑβδομάδα συλλέξωσιν 100 ὀκάδας, τὸ μεταφέρουσιν εἰς τὰς Καλάμας καὶ τὸ πωλοῦσιν εἰς τοὺς βυρσοδέψας πρὸς 6 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, λαμβάνουσαι οὕτως ἑκάστη 6 δραχμαὶ καθ’ ἑβδομάδα· τί δὲ πληρόνουσιν ὡς φόρον; Τὰς τρεῖς δραχμάς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος αὐτὸς, ὁ ὁποῖος τοσοῦτον εὐτελὲς ποσὸν ἀποδίδει εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ πληρόνεται ἐκ μέρους πτωχῶν οἰκογενειῶν. Ἴσως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἴπῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ κάμῃ ἐξαίρεσιν, διότι ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους πληρόνουσι, καταβάλλουσαι 30 χιλιάδας δραχμῶν ἐτησίως εἰς τὸ Δημόσιον· ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ, προκειμένου περὶ 150 δραχμῶν, πληρονομένων ὑπὸ τοιούτων οἰκογενειῶν, ἀπόρων καὶ δυστυχῶν, δὲν θὰ φέρῃ τὴν ἐλαχίστην ἀντίῤῥησιν. Ἐὰν ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν δεχθῇ νὰ τροποποιήσῃ τὸ σχετικὸν ἐδάφιον τοῦ νόμου, τὸ ἀφορῶν τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ σχινοφύλλου, ἔχω ἐντολὴν ἐκ μέρους τῶν δημοτικῶν συμβουλίων τῶν δήμων Ἀβίας καὶ Λεύκτρου νὰ δηλώσω, ὅτι εἶναι πρόθυμα νὰ ὑποβάλωσι ψήφισμα, ἵνα πληρόνωσιν οἱ δῆμοι αὐτοὶ τὸ ἀντίτιμον τοῦ φόρου τῶν 150 δραχμῶν, ὅπως ἀπαλλαγῶσιν αἱ πτωχαὶ ἐκεῖναι οἰκογένειαι. Ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν καὶ τὰ δημοτικὰ συμβούλια δὲν ἀναδεχθῶσι τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου αὐτοῦ, ἐγὼ εἶμαι διατεθειμένος νὰ καταβάλλω ἐξ ἰδίων μου τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 150 δραχμῶν, καὶ νὰ συντάξω περὶ τούτου συμβόλαιον μετὰ τοῦ Δημοσίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἂς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν μέσην ἀπόδοσιν τοῦ φόρου κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη, καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ δεχθῶ ἐγὼ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ὁρίσῃ. Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κάμνω μίαν παράκλησιν. Πρό τινων ἡμερῶν ἀνέγνων εἰς τοὺς «Καιροὺς», ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Μέσσης ὑπέβαλε ψήφισμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐκφράζον εὐχὴν, ὅπως συνδέσῃ τὸν Γερολιμένα μὲ τὴν Ἀρεόπολιν διὰ τηλεφώνου. Ὁ Γερολιμὴν εἶναι, κύριε Ὑπουργὲ, τὸ ἐπίνειον δύο δήμων, τοῦ δήμου Μέσσης καὶ τοῦ δήμου Λαγείας, ἐκεῖ συναθροίζονται ὅλοι οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων· ἔχει 40 περίπου καταστήματα, ἔχει τελωνοσταθμαρχεῖον, εἶναι στρατιωτικὸς σταθμὸς, ἔχει ναυτιλίαν, καὶ προσεγγίζουσι τετράκις τῆς ἑβδομάδος ἀτμόπλοια, διότι εἶναι ὁ πλησιέστερος πρὸς τὴν Ἀφρικὴν λιμὴν, καθόσον εἶναι τὸ πλέον ἀπόκεντρον μέρος τῆς Πελοποννήσου. Ἡ ἐγκατάστασις τοῦ τηλεφώνου δὲν θὰ συντελέσῃ μόνον εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῶν κατοίκων, ἀλλὰ θέλει ὠφελήσει καὶ τὴν διοίκησιν καὶ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καθόσον καὶ ἡ Εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ θὰ δύναται νὰ προλαμβάνῃ τὰ ἐγκλήματα, καὶ καλλίτερον καὶ ταχύτερον νὰ διεξάγῃ τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν της. Ἡ δαπάνη δὲ δὲν θὰ ἦναι μεγάλη, διότι ἡ μὲν τοποθέτησις τοῦ τηλεφώνου θέλει γείνῃ ἐν τῷ τελωνοσταθμαρχείῳ, τὴν δὲ τηλεφωνικὴν ὑπηρεσίαν θέλει διεξάγει ὁ τελωνοσταθμάρχης· τὸ μόνον ἔξοδον, τὸ ὁποῖον θέλει ἀπαιτηθῆ, θὰ ἦναι διὰ 200–250 στύλους, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν στοιχίσει πλέον τῶν 800 δραχμῶν, καὶ τὸ πρῶτον ἔτος αἱ εἰσπράξεις θέλουν καλύψει τὴν δαπάνην ταύτην. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει μεριμνήσει περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§4ΡΟΥΣΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ ἠναγκασμένος, κύριοι Βουλευταὶ, ν’ ἀπασχολήσω ἐπίσης τὴν Βουλὴν ἐπί τινας μόνον στιγμὰς, χάριν ὑποθέσεως, τοπικοῦ μὲν κυρίως ἐνδιαφέροντος, ἀλλ’ ἥτις συνδέεται στενῶς πρὸς τὰ ἰδιαίτερα καθήκοντά μου, ὡς Βουλευτοῦ Λακεδαίμονος. Δὲν ἀγνοεῖτε ἴσως, ὅτι μεταξὺ τῶν νεωτέρων πόλεων τῆς Ἑλλάδος συναριθμεῖται καὶ ἡ πρωτεύουσα τῆς ἡμετέρας ἐπαρχίας, ἀνεγερθεῖσα ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν σωζομένων ἔτι ἐρειπίων τῆς ἀρχαίας περικλεοῦς Σπάρτης πρό τινων ἐτῶν. Καὶ τὸ μὲν περὶ συνοικισμοῦ τῆς νέας Σπάρτης βασιλικὸν διάταγμα διὰ λίαν πομπωδῶν ῥήσεων ἐχαρακτήρισε ταύτην ὡς «δευτερεύουσαν πόλιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου», χάριν βεβαίως τῆς ἀρχαίας εὐκλείας της, ἡ δὲ τότε Κυβέρνησις καὶ αἱ μετ’ αὐτὴν δαψιλεῖς παρέσχον ἡμῖν περὶ ἐμψυχώσεως τοῦ νέου τούτου συνοικισμοῦ ὑποσχέσεις, αἵτινες ὅμως κατὰ τὸ πλεῖστον ἐλησμονήθησαν ἀτυχῶς. Ἐκ τῶν τοιούτων κυβερνητικῶν ὑποσχέσεων ἱκανὴν προδήλως κέκτηται πραγματικὴν σπουδαιότητα καὶ αἱ ἑξῆς· πρῶτον ἡ περὶ παραχωρήσεως εἰς τοὺς συνοικιστὰς γηπέδων δωρεὰν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, (ἥτις ὅμως ἔληξε πρὸ πολλοῦ καὶ εἰς παράτασιν τῆς ὁποίας ἀφεώρα ἡ ἄρτι ὑποβληθεῖσα πρότασις ἡμῶν τῶν ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτῶν) καὶ δεύτερον ἡ καὶ διὰ νεωτέρου διατάγματος κυρωθεῖσα, ὅπως διατίθενται εἰς ἐκτέλεσιν δημοφελῶν ἔργων καὶ ἐξωραϊσμὸν τῆς νέας Σπάρτης τὰ χρήματα, ὅσα ἤθελον εἰσπράττεσθαι ἐκ τῆς ἐξαιρετικῶς πρὸς τοῦτο ἐγκριθείσης ἐκποιήσεως τῶν ἐργαστηροοικοπέδων τῆς νέας πλατείας ἡμῶν. Καὶ περὶ μὲν τῆς παρατάσεως τῆς ὡς εἴρηται προθεσμίας ἐλάβομεν ἤδη τὴν ἐνθαῤῥυντικὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δὲν θὰ παρίδῃ καὶ τὴν σχετικὴν πρότασιν ἡμῶν κατὰ τὸν καταρτισμὸν γενικωτέρου «περὶ συνοικισμοῦ» νομοσχεδίου, ὅπερ καὶ θὰ φέρῃ, ὡς εἶπεν, εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ περὶ τῶν ἐκ τῆς νέας πλατείας ἡμῶν εἰσπραχθέντων χρημάτων συμβαίνει ἀτυχῶς τὸ ἑξῆς. Μέρος τῶν χρημάτων τούτων εἶχε διατεθῆ πρὸς ἀνέγερσιν δημοτικοῦ καταστήματος ἐν αὐτῇ τῇ πλατείᾳ, καὶ κατεσκευάσθησαν μὲν πρὸ ἐτῶν οἱ τοῖχοι αὐτοῦ, πλὴν ἔκτοτε, δι’ οὓς λόγους θέλετε διαγνώσει εὐθύς, οὐδεμία ἐγένετο ἐργασία πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ κτιρίου, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ καταῤῥεύσῃ, ἐὰν δὲν ἐπισπευσθῇ ἡ ἐπιστέγασίς του τοὐλάχιστον ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἐκ καθήκοντος δὲ πρὸς τοιαύτην ἰδίως πρόνοιαν ὁρμώμενος καὶ ὁ ἐμὸς αὐτάδελφος, ὡς δήμαρχος Σπαρτιατῶν, ἠξίωσε παρὰ τοῦ κ. ταμίου Λακεδαίμονος, εἰς ὃν κατατίθενται τὰ ἐκ τῆς πλατείας ταύτης προερχόμενα χρήματα, σαφῆ ἐκκαθάρισιν τῶν τε εἰσπραχθέντων καὶ δαπανηθέντων μέχρι τοῦδε ὑπὲρ τοῦ δήμου χρηματικῶν ποσῶν, ὅπως διὰ τοῦ περισσεύματος (ὅπερ κοινῶς ὑπολογίζεται εἰς ἱκανὰς χιλιάδας δραχμῶν) πληρωθῶσι καὶ ἄλλαι ἔτι, ἐξίσου ἐπείγουσαι, ἀνάγκαι τῆς πόλεώς μας, ἀφοῦ ἄλλως τε εἶναι μὲν πρέπον βεβαίως νὰ παρίσταταί πως εὐπρόσωπος εἰς τὰ ὄμματα κἄν τῶν συνεχῶς ἐπισκεπτομένων αὐτὴν ἐπισήμων ξένων καὶ περιηγητῶν, τὴν κατέστησαν δὲ πρὸς τοῦτο ἀνεπαρκῆ πάντως τὰ βάρη τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας· ἀλλ’ ὡς πρὸ μικροῦ μοὶ ἔγραψεν ὁ αὐτὸς κ. δήμαρχος Σπαρτιατῶν, ἀνεγνώρισε μὲν τὸ εὔλογον τῆς τοιαύτης ἀξιώσεώς του ὁ ταμίας κ. Κουμάντος, — διακεκριμένος ἄλλως οἰκονομικὸς ὑπάλληλος—συνάμα ὅμως τῷ παρετήρησεν, ὅτι ἡ σχετικὴ ἐργασία τῆς ἐκκαθαρίσεως ἀποβαίνει εἰς ἄκρον δυσχερὴς, καὶ ἡ διεξαγωγή της ἀπαιτεῖ οὐ μόνον χρόνον πολὺν, ἀλλὰ καὶ εἰδικὸν προσέτι ὑπάλληλον. Ἐν ἄλλαις λέξεσι, τὸν ἀπήλπισεν ἐντελῶς! Τούτου ἕνεκα ἀναγκάζομαι νὰ παρακαλέσω ἐντεῦθεν θερμῶς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ὀνόματος μάλιστα καὶ τῶν ἑτέρων ἐκ Λακεδαίμονος συναδέλφων μου, καὶ συστήσω αὐτῷ τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην, ὅπως λάβῃ ὡς τάχιον μέτρον τι πρόσφορον πρὸς διεξαγωγὴν τῆς ἐν λόγῳ ἐργασίας, διὰ νὰ ἐξευρεθῇ τέλος πάντων τὸ χρηματικὸν ποσὸν, ὅπερ δικαιοῦται λαμβάνειν ὁ δῆμος Σπαρτιατῶν ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν οἰκοπέδων τῆς νέας πλατείας, καὶ ἀποδοθῇ εἰς αὐτὸν τὸ ποσὸν τοῦτο πρὸς πλήρωσιν τῶν μᾶλλον ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν του, ἐν αἷς πρωτεύει—ὡς εἶπον—ἡ τῆς ἀποπερατώσεως τοῦ δημοτικοῦ καταστήματος, οὕτω δὲ καταδειχθῇ ἐπὶ πλέον, ὅτι δὲν ἀπεδόθη εἰς τὴν νέαν Σπάρτην ὁ τόσῳ μεγαλώνυμος ὄντως τίτλος τῆς δευτερευούσης πόλεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου κατ’ εὐφημισμὸν μόνον. Παύω δὲ μὲ τὴν προσδοκίαν, ὅτι θέλει τύχει τῆς προσηκούσης ἐκτιμήσεως ἡ δικαιοτάτη σύστασις καὶ παράκλησις ἡμῶν αὕτη.

§5Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ σύστασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀφορᾷ εἰς δύο τινά, εἰς τὴν ἀνανέωσιν τῶν γενομένων διὰ προηγουμένου νόμου παρατάσεων διοριῶν πρὸς ἀπόκτησιν γηπέδων ὑπὸ τῶν οἰκοδομούντων ἐν συνοικισμοῖς καὶ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν λογαριασμῶν ἀποῤῥεόντων ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς παλαιοῦ τινος νόμου περὶ τοῦ ἀντιτίμου τῶν ἐκποιουμένων οἰκοπέδων τῆς πλατείας Σπάρτης. Γινώσκει ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι τὸ μὲν πρῶτον ὑπεσχέθημεν ὅτι θέλομεν πράξει, καὶ προσεχῶς θέλομεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν νόμον περὶ παρατάσεως τῶν διοριῶν τοῦ τελευταίου περὶ αὐτῶν νόμου ἐν πᾶσι τοῖς συνοικισμοῖς μετὰ τῶν ἀναγκαίων περιορισμῶν καὶ τροποποιήσεων. Περὶ δὲ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν λογαριασμῶν ἐξ ἀντιτίμων οἰκοπέδων ἐν Σπάρτῃ θέλομεν φροντίσει, ὅπως δοθῇ εἰς αὐτὴν πᾶσα ὤθησις, ἵνα, ἐφ’ ὅσον ἔχῃ λαμβάνειν ὁ δῆμος Σπάρτης, ἀναγνωρισθῶσι καὶ ἀποδοθῶσι τὰ ὀφειλόμενα ὅσον ἔνεστι τάχιον, ἀφοῦ μάλιστα διατελεῖ ὁ δῆμος Σπάρτης ἐν ἀνάγκῃ ἀμέσου ἀντιλήψεως. Ὀφείλω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐν ἰδίῳ ὀνόματι καὶ ἐν ὀνόματι ἄλλων Ὑπουργῶν, περὶ τροποποιήσεων εἰς τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ 1895, ὅπως ἔχῃ ταύτας ὑπ’ ὄψει ἡ Βουλὴ καὶ κατὰ τὴν γενικὴν περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζήτησιν. Πάντοτε, παρερχομένου τοῦ χρόνου ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἕως τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ, καθίσταται ἀναγκαία ἡ ὑποβολὴ τοιούτων τροποποιήσεων, καὶ μάλιστα ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῶν κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων. Αἱ δηλώσεις, ἃς ἤδη ὑποβάλλω, ἀφορῶσιν εἰς ποσὸν ἐν συνόλῳ δραχμῶν 645,600, ἐκ τούτων δὲ αἱ 493,203 ἀνάγονται εἰς τὰς κεκλεισμένας καὶ διαγεγραμμένας χρήσεις.

§6ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ δὲ ἄλλο ποσόν;

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς ἄλλα διάφορα. Ὑποβάλλω ἔκθεσιν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου, περιλαμβάνουσαν καὶ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ δήλωσιν, συνυποβάλλω δὲ καὶ τὰς δηλώσεις τῶν ἄλλων Ὑπουργείων. Ἐν αὐταῖς ἀναγράφονται διακεκριμένως καὶ ἐν λεπτομερείᾳ πάντα τὰ ποσά.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 110).

§9ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγα λεπτὰ τὴν Βουλὴν, ἐπικαλούμενος ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν αὐτῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ μεγάλου ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον ἐπίκειται καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ πληθυσμοῦ ἑνὸς τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, τοῦ δήμου Ζάρακος. Δι’ ἐπιστολῆς φερούσης πολλὰς ἑκατοντάδας ὑπογραφῶν μοὶ παραπονοῦνται οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου τούτου, ὅτι κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου ἐνεγράφησαν εἰς αὐτὸν ὑπὸ τοῦ δημάρχου ἑκατοντάδες ὅλαι ἀνθρώπων, οἵτινες οὐδέποτε ἐσκέφθησαν νὰ μετέλθωσιν κἀνὲν ἄλλο ἐπάγγελμα, πλὴν ἢ τὸ τοῦ γεωργοῦ, ὑπὸ τὴν στενοτάτην καὶ τὴν αὐστηροτάτην ἔννοιαν τοῦ ὅρου, ἕνεκα τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους, καὶ τοῦ ποιμένος, καὶ τοῦτο ὑπὸ τὴν μᾶλλον πρωτογενῆ μορφήν του. Θὰ πεισθῇ δὲ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς ἀκριβείας ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω πρὸς αὐτήν, ἐὰν ἀκούσῃ παρ’ ἐμοῦ, ὅτι ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ τοῦ 1891—δὲν ἔχω δὲ ἄλλην πρόχειρον μαρτυρίαν, διότι δὲν μοὶ ἐδόθη καιρὸς νὰ ἐξετάσω, ἀφ’ ἧς ἔλαβον τὴν ἐπιστολήν των, τὸ Σάββατον, μέχρι σήμερον—ἀναγράφονται οἱ 1131 ἐκλογεῖς τοῦ δήμου ἐκείνου ὑπὸ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ γεωργοῦ καὶ τοῦ ποιμένος ἀδιαλείπτως, ἄνευ τινὸς διακοπῆς, ὡς δύναται ἡ Βουλὴ νὰ παρατηρήσῃ ἐν τῷ καταλόγῳ τούτῳ, ὃν θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐπιδείξω ἐντεῦθεν. Ἐὰν δ’ ἐπέρχηταί που διακοπή τις, ἐπέρχεται, ἵνα ἀντικατασταθῇ ὁ ποιμὴν διὰ τοῦ γεωργοῦ καὶ ὁ γεωργὸς διὰ τοῦ ποιμένος. Μόνον δὲ 17 ἀναγράφονται ὑπὸ ἄλλο ἐπάγγελμα, τὸ τοῦ κτίστου, τοῦ ἀνθρακέως ἢ τοῦ ἐμπόρου. Ἤδη ἐγγράφονται εἰς τὸν φορολογικὸν κατάλογον ὑπὸ τοῦ δημάρχου Ζάρακος 330 δημόται αὐτοῦ, ὡς μετερχόμενοι ἄλλα ἐπαγγέλματα, ὑποβαλλόμενα εἰς φόρον. Νῦν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀκούσῃ τὴν σχετικὴν περικοπὴν τῆς πρός με ἐπιστολῆς τῶν Ζαρακιτῶν (ἀναγινώσκει): «Ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν τοῦ καταλόγου τῶν ἐπιτηδευμάτων, συνέβη καὶ φέτος ὅ,τι καὶ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, καὶ ὁ κατάλογος συνετάγη χωρὶς νὰ τηρηθῶσιν αἱ διατάξεις τῶν σχετικῶν νόμων, ἤτοι χωρὶς νὰ μεταβῶσιν οἱ ἁρμόδιοι πρὸς τοῦτο εἰς ἕκαστον τῶν χωρίων τοῦ δήμου, καὶ συνεπῶς κατὰ τὰς ὀρέξεις τοῦ κ. δημάρχου ἐνεγράφησαν ὡς ἁλιεῖς ἄνθρωποι ὀρεσίβιοι, οἵτινες μόνον ἐκ μακροτάτης ἀποστάσεως γνωρίζουσι τὴν θάλασσαν, οὐδέποτε δὲ ἐκ τοῦ πλησίον εἶδον καὶ λέμβον ἁλιευτικὴν κἄν. Ὡς ἀνθρακεῖς, ἄνθρωποι μηδέποτε μετελθόντες τὸ τοιοῦτον ἐπάγγελμα. Ὡς τοκισταὶ, ὀφειλέται μεγάλων ποσῶν, ὡς τοῦτο δύναται ν’ ἀποδειχθῇ διὰ τῶν χρεωστικῶν αὐτῶν συμβολαίων. Ὡς προμηθευταὶ ἐγχωρίων προϊόντων, ἄνθρωποι στερούμενοι τῶν πρὸς τὸ ζῆν. Ὡς ζωέμποροι, ἄνθρωποι, οἵτινες οὐδέποτε ἐξῆλθον τῶν ὁρίων τῆς ἐργασίας των, τουτέστι γνωρίζοντες μόνον νὰ καλλιεργῶσι διὰ τοῦ ζεύγους τῶν βοῶν των τὴν γῆν, ἢ νὰ φυλάττωσι τὰς τριάκοντα ἢ πεντήκοντα αἶγάς των. Ἀλλὰ τὸ χείριστον, ὅπως μὴ λάβωμεν γνῶσιν τοῦ τοιούτου καταλόγου καὶ ἐπιφέρωμεν τὰς δεούσας ἐνστάσεις, ἡ δημοσίευσις αὐτοῦ κατ’ ἀποσπάσματα ἐγένετο πλημμελής, ἐφαρμοσθείσης τῆς γνωστῆς τῷ δημάρχῳ μεθόδου, ἤτοι τῆς τοιχοκολλήσεως αὐτῶν μίαν ἢ δύο ἡμέρας πρὸ τῆς λήξεως τῆς ὁρισθείσης προθεσμίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀκαριαίας αὐτῶν ἀφαιρέσεως ὑπὸ τῶν φίλων τοῦ δημάρχου, ὅπως μὴ δυνηθῶμεν νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν ἐν τοῖς ἀποσπάσμασιν ὀνομάτων. Ἀλλὰ καὶ ἄν τις ἔλαβε γνῶσιν ὁπωσδήποτε, ὅτι ἐσημειώθη ὡς ἐπιτηδευματίας ἀδίκως, εἶναι ζήτημα, ἐὰν ἠδυνήθη νὰ ἐπιδώσῃ ἔνστασιν περὶ τῆς ἐγγραφῆς του, ἐκτὸς ἐὰν κατ’ ἐπανάληψιν μετέβη εἰς τὴν κατοικίαν τοῦ δημάρχου, εἰς τὸ χωρίον Γκλότσαλι, ἀπέχον 5 ὥρας ἐκεῖθεν, ἐκλιπαρῶν ὅπως γένηται δεκτὴ ἡ ἀναφορά του, καθόσον εἰς τὴν ἕδραν του, ἐν Κυπαρισσίῳ, οὐδέποτε ὁ κ. δήμαρχος παραμένει, ἀλλ’ οὔτε ἀναπληρωτὴν αὐτοῦ ὁρίζει. «Ἀλλ’ ὅπως μὴ θεωρηθῶσιν ὅλα τὰ ἀνωτέρω ὡς φράσεις κεναὶ, σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ συστήσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποστείλῃ ἔντιμον καὶ ἁρμόδιον πρόσωπον, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἀποδειχθῶσιν ἀληθῆ τὰ παρ’ ἡμῶν ἀναφερόμενα, νὰ διαταχθῇ ἡ ἀκύρωσις τοῦ καταλόγου τῶν ἐπιτηδευματιῶν καὶ ἡ σύνταξις νέου τοιούτου, τηρηθησομένων τῶν διατάξεων τῶν σχετικῶν νόμων, νὰ διαταχθῇ δὲ καὶ ἡ κατὰ τὸν νόμον νόμιμος καὶ ἔγκαιρος δημοσίευσις τῶν ἀποσπασμάτων, ὡς ἐπίσης νὰ διαταχθῇ καὶ ὁ δήμαρχος καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ἐκθέσεως τοῦ καταλόγου νὰ παραμένῃ εἰς τὴν ἕδραν του πρὸς ἐπίδοσιν τῶν ἀναφορῶν μας.» Τοιαύτη εἶναι ἡ φωνὴ τῆς διαμαρτυρίας καὶ τοῦ πόνου τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἵτινες ἀπειλοῦνται διὰ τῆς μεγάλης ταύτης ἀδικίας, τῆς ὑποβολῆς εἰς φόρον, ὃν δὲν ὀφείλουσιν. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐλπίζω ὅτι θὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Πρόκειται κατ’ αὐτὰς νὰ ἐκδικασθῇ ὁ κατάλογος οὗτος παρὰ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς, ὡς διακελεύει ὁ νόμος. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τι ὡς πρὸς τὰς σκέψεις καὶ τὰς προθέσεις ἐκείνων, οἵτινες θ’ ἀποτελέσωσι τὴν ἐπιτροπὴν, ἀλλ’ αἰσθάνομαι, διότι ἔχω ἤδη πληροφορίας,—ἵνα τέλος πάντων ὁμιλήσω καθαρώτερον,—ὅτι ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ὅστις εἶναι, κατὰ νόμον, ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, θὰ ὑποστηρίξῃ τὸν τοιοῦτον φορολογικὸν κατάλογον τοῦ δημάρχου, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ θὰ παραδεχθῇ ὡς ἀκριβεῖς τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ δημάρχου καὶ ὡς ἀβασίμους τὰς ἐνστάσεις τῶν ἀδικουμένων πολιτῶν, θὰ ἐγγραφῶσι δὲ εἰς τὸν κατάλογον ἑκατοντάδες ὅλαι ἐπαγγελματιῶν, προσοδοφόρων δῆθεν, ἐκεῖ ὅπου διὰ τὴν αὐχμηρότητα τῆς γῆς οὔτε νὰ ζήτωσι δύνανται οἱ ἄνθρωποι. Θὰ εἴπω δὲ ὑμῖν τὸ χαρακτηριστικὸν τοῦτο, ὅτι, ὁσάκις θέλῃ τις κάτοικος τοῦ ὀρεινοῦ ἐκείνου δήμου ν’ ἀποκτήσῃ ἀγρὸν, κτίζει πρῶτον τοιχίον ἐπὶ τῆς πετρώδους κλιτύος τοῦ βουνοῦ, ὕστερον δὲ μεταφέρει τὸ χῶμα ἔνθεν κἀκεῖθεν, ἵνα ἀποκτήσῃ γῆν ἀρόσιμον, ἀκριβῶς δὲ οὔτε ἀρόσιμον, ἀλλὰ κατεργαζομένην δι’ ἀξίνης. Φαντασθῆτε τοιοῦτον ἄνθρωπον ἐγγραφόμενον ὡς ἐπιτηδευματίαν διὰ φόρον δραχμῶν 50 καὶ 60 καὶ 100, ὡς προμηθευτὴν ἐγχωρίων προϊόντων, ὡς ὑλοτόμον, ἢ ἀνθρακέα, ἢ ἔμπορον, ἢ ἁλιέα! Ἐὰν δὲ ὑποθέσητε τὸν δῆμον διῃρημένον εἰς δύο ἴσας μερίδας κομματικὰς,—δὲν θέλω νὰ εἴπω νῦν ἐντεῦθεν, ὅτι ἔχω 200 φίλους πλέον τοῦ ἡμίσεως,—ἐκ τῶν φίλων μου δὲ οἱ 330 εἶναι ἐπιτηδευματίαι, πρέπει καὶ ἐκ τῶν ἄλλων νὰ ἦναι ἕτεροι 330, ἂν καὶ ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὅτι οὐδεὶς τούτων ἐνεγράφη ὡς τοιοῦτος. Φαντασθῆτε λοιπὸν 750 ἐπαγγελματίας ἐπὶ 1000 κατοίκων τοῦ ὀρεινοτέρου δήμου τοῦ Κράτους! Φαντασθῆτε ποία ἀδικία πρόκειται νὰ γείνῃ! Βοῶσι καὶ στενάζουσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ ἀδίκου, καὶ ἀναφέρονται δι’ ἐμοῦ πρὸς τὴν Βουλήν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰς φωνὰς τὰς δικαίας τόσων ἀνθρώπων καὶ νὰ διατάξῃ ὅ,τι αὐτὸς νομίζει πρόσφορον διὰ τῆς ὑπ’ αὐτὸν ὑπηρεσίας, ἵνα μὴ ἀδικηθῶσι τόσοι ἀθῶοι ἀπὸ παντὸς ἐπαγγέλματος. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιθυμῇ, δύναμαι νὰ δώσω πρὸς αὐτὸν ἀντίγραφον τῆς πρός με ἐπιστολῆς ταύτης, ἢ καὶ αὐτὸ τὸ πρωτότυπον, ἀφοῦ κρατήσω ἀντίγραφον μιᾶς περικοπῆς, ἥτις ἀφορᾷ εἰς ἄλλο ζήτημα, ἐφ’ οὗ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι δὲ τοῦτο ὁ παράνομος διορισμὸς ἀγροφυλάκων ἔν τισι κτηματικαῖς περιφερείαις τοῦ αὐτοῦ δήμου. Ἰδοὺ δὲ τί μοὶ γράφουσι περὶ τούτου (ἀναγινώσκει) «Προκειμένου περὶ ἐκλογῆς ἀγροφυλάκων καὶ συντάξεως τῶν καταλόγων τῶν ἐπιτηδευματιῶν τρέχοντος ἔτους ἐν τῷ δήμῳ Ζάρακος, ἐπανελήφθησαν δυστυχῶς τὰ κατ’ ἔτος ἐν παρομοίαις περιστάσεσι τελούμενα· ἤτοι, ἐνῷ αἱ κτηματικαὶ περιφέρειαι ἐξέλεξαν δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας ἀγροφύλακας, οὓς ἐνόμισαν καταλλήλους διὰ τὴν φύλαξιν τῶν κτημάτων των, ἀλλ’ ἀπαρέσκοντας εἰς τὸν δήμαρχόν μας, τὸν τοῦ Ζάρακος Γεώργιον Γραμματικάκην, οὗτος δὲν ἐδέχθη τὰ πρωτόκολλα τῆς ἐκλογῆς, ἂν καὶ ἦσαν καθ’ ὅλους τοὺς τύπους ἀνελλιπῆ καὶ παρὰ τοῦ οἰκείου δημοτικοῦ συμβούλου ἢ παρέδρου, τοῦ ἐνεργήσαντος τὴν ἐκλογὴν, ἐπικεκυρωμένα, ἀλλ’ ἐδέχθη καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Νομαρχίας τὰ πρωτόκολλα τῆς μειονοψηφίας τῆς κοινότητος, δι’ ὧν ἐπροτείνοντο πρόσωπα τῆς ἀρεσκείας του. Δι’ ἀναφορῶν ὅμως τῶν οἰκείων δημοτικῶν συμβούλων ἢ παρέδρων ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Νομαρχίαν καὶ τὰ πρωτόκολλα τῆς μειονοψηφίας, καὶ δὴ τῶν κτηματικῶν περιφερειῶν Κυπαρισσίου καὶ Χάρακος. Ἐν Χάρακι μάλιστα ὁ ὑπὸ τοῦ δημάρχου ἐπιβληθεὶς εἰς τὴν μειονοψηφίαν ὡς ἀγροφύλαξ εἶναι κάτοικος Γκιοτσαλίου, πέντε ὁλοκλήρους ὥρας ἀπέχοντος τοῦ Χάρακος, καὶ συνεπῶς ἄγνωστα ἐντελῶς εἰς αὐτὸν οὐχὶ μόνον τὰ κτήματα καὶ τὰ ζῶα τῆς κοινότητος, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ κάτοικοι, καὶ ἀδύνατον ἀγροφύλαξ τοιοῦτος νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκόν του. Ἀλλ’ ἐν τούτοις ἡ Νομαρχία, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ τὴν τοιαύτην διαγωγὴν τοῦ δημάρχου καὶ τὸ δίκαιον, διώρισεν ὡς ἀγροφύλακας τοὺς ὑπὸ τῆς μειονοψηφίας τῶν κοινοτήτων προταθέντας». Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, ἐὰν ἦναι ἀληθές, ὅτι εἰς τὴν Νομαρχίαν ὑπεβλήθησαν τὰ γνήσια πρωτόκολλα τῆς ψηφοφορίας τῶν κατοίκων ἐπικεκυρωμένα παρὰ τοῦ παρέδρου ἢ τῶν δημοτικῶν συμβούλων, καὶ νὰ διατάξῃ ὅ,τι δεῖ, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θ’ ἀδικηθῶσι μεγάλως ἐν τῇ διοικήσει καὶ διαφυλάξει τῶν κτημάτων αὐτῶν. Περαίνων τὰ ὀλίγα ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ οἱονδήποτε μέτρον. Ἄς διατάξῃ εἴτε τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ καταλόγου, εἴτε ἔκτακτον ἐπιθεωρητὴν πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων, εἴτε ὅ,τι δήποτε ἄλλο ἐγκρίνῃ, ὅπως περιφρουρήσῃ τὰ δικαιώματα τῶν ἀδικουμένων πολιτῶν.

§10Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἀπαντῶ, ὅτι, ἐὰν μὲν πρόκηται περὶ κακῆς ἐγγραφῆς ἐν τῷ καταλόγῳ ἐπιτηδευματίου, λόγῳ ὅτι οὗτος ἄλλο ἐπιτήδευμα μετέρχεται καὶ ἐπὶ ἄλλῳ ἐνεγράφη, τὸ Ὑπουργεῖον οὐδὲν ἔχει δικαίωμα παρεμβάσεως, διότι ἡ ὑπόθεσις διεξάγεται ὑπὸ τῆς κατὰ νόμον ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἀντιῤῥήσεων, ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ ἐγγραφῆς ἐν τῷ καταλόγῳ ὡς ἐπιτηδευματιῶν τῶν μὴ ἐπιτηδευματιῶν, ἀνήκει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ ἐξέτασις κατόπιν τῆς ὁριστικῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου. Ἑπομένως, ἀφοῦ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ πρόκειται, νομίζω, περὶ ἐγγραφῆς ἐν τῷ καταλόγῳ προσώπων, ἅτινα ἰσχυρίζονται ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτηδευματίαι, τὸ Ὑπουργεῖον θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸν κατάλογον, ἵνα ἀποδώσῃ εἰς αὐτὰ δικαιοσύνην, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πρέπει οὗτοι ν’ ἀποταθῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δι’ ἀναφορᾶς. Εὐθὺς ὡς ἀνανεχθῶσιν οὗτοι κανονικῶς, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ μὴ ἀποδώσῃ εἰς αὐτοὺς προηγουμένως δικαιοσύνην, τὸ Ὑπουργεῖον θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ παράπονον, καὶ ἂν ἦναι βάσιμον, δὲν ἀνήκωσι δὲ εἰς τὰς τάξεις τῶν ἐπιτηδευματιῶν οἱ παραπονούμενοι, θὰ ἐκδώσῃ τὰς ἀναγκαίας διαταγὰς, ὅπως διαγραφῶσιν ἐκ τοῦ καταλόγου.

§11ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅμως, ὅτι, διὰ νὰ λάβῃ τοιαύτην ἀπόφασιν τὸ Ὑπουργεῖον ἐπ’ ἀναφορᾷ, ἔχει ἀνάγκην στοιχείων τινῶν· τοιαῦτα δὲ στοιχεῖα θὰ δώσῃ πάλιν ὁ αὐτὸς δήμαρχος καὶ ὁ αὐτὸς οἰκονομικὸς ἔφορος· ἐκ τῶν προτέρων δὲ σᾶς λέγω, ὅτι οὗτοι θ’ ἀποφανθῶσι κατὰ τῶν ἀνθρώπων, οὓς καὶ ἐξ ἀρχῆς ἠδίκησαν.

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον πολλάκις διαγράφει, καίτοι ὁ ἔφορος ἐνέγραψε, διότι τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει μέσα ἄλλα, ἵνα ἐξακριβώσῃ τὰ τοῦ καταλόγου, ἔχει οἰκονομικοὺς ἐπιθεωρητὰς, δύναται καὶ εἰδικοὺς ἐπιθεωρητὰς νὰ διορίσῃ καὶ πληροφορίας παρ’ ἄλλων ἀρχῶν νὰ προκαλέσῃ, πάντοτε δὲ, ἐπὶ ἐνστάσεων ὑποβαλλομένων μάλιστα ὑπὸ ἀριθμοῦ μεγάλου, ὑπὸ κατηγορίας ὁλοκλήρου πολιτῶν κατὰ τῆς ἀναγραφῆς ἐν τῷ καταλόγῳ, τὸ Ὑπουργεῖον φροντίζει, ὅπως μὴ ἐκδοθῇ ἀπόφασις ἄνευ τῆς ἀπαιτουμένης ἐρεύνης.

§13ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταλῇ εἷς ἐπιθεωρητὴς ἀπὸ τοῦδε, ὅπως ἐπιστατήσῃ εἰς τὴν ἐκδίκασιν τοῦ καταλόγου καὶ ἐλέγξῃ;

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ τοῦτο γίνεται.

§15ΧΟΪΔΑΣ. Μάλιστα, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ οἱ κακῶς καὶ παρανόμως ἐγγεγραμμένοι συλλαμβάνονται καὶ ἐξαναγκάζονται νὰ πληρώσωσι. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐκ Ζάρακος φωνὴ, Κύριοι· πανταχόθεν ἠγέρθησαν πολλάκις καὶ ἐγείρονται καθ’ ἑκάστην τοιούτου εἴδους παράπονα, καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἔλαβον τὴν τιμὴν πολλάκις ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν πολλὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ἐκ τῆς πλημμελοῦς συντάξεως τῶν φορολογικῶν καταλόγων, καὶ ὑπεσχέθη τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ λάβῃ πρόνοιαν, οὐδὲν ὅμως ἐνήργησεν, ὡς συμβαίνει πάντοτε, διότι δὲν συγκινεῖται ἐκ τοιούτου εἴδους παραπόνων. Πρό τινων ἡμερῶν ἀκόμη ἀξιότιμος συνάδελφος κατήγγειλεν ἐνταῦθα τὸν ὑποταμίαν Πατρῶν, ὅτι ἐνήργησε τὴν σύλληψιν πολίτου, ὅστις ἐξηναγκάσθη νὰ πληρώσῃ φόρον, ὡς ἰδιοκτήτης ἁμάξης, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει, καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς γλώσσης, ἣν μετεχειρίσθη οὗτος, ἀναφερθεὶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐπαναλαμβάνω τοῦτο, ἵνα πεισθῆτε περὶ τοῦ ἀτόπου καὶ ἀδίκου, τὸ ὁποῖον γίνεται ἐκ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τῶν ἀρχῶν. Τὸ γεγονὸς, ὅτι ὁ συλληφθεὶς δὲν εἶχεν ἅμαξαν, ὑπέπιπτεν ἀμέσως εἰς τὰς αἰσθήσεις τῶν ἁρμοδίων, καὶ ἐν τούτοις συνελήφθη καὶ ἐπλήρωσε, ζητεῖ δὲ τώρα τὴν ἐπιστροφὴν τῶν καταβληθέντων ἀχρεωστήτως. Καὶ συνέπεσε νὰ εὐπορῇ ὁ περὶ οὗ πρόκειται πολίτης· φαντασθῆτε ὅμως τὸ σκληρὸν, ὅταν τοιαῦτα ἄτοπα γίνωνται κατὰ πτωχῶν ἐπιτηδευματιῶν, οἵτινες συλλαμβανόμενοι ἐξαναγκάζονται διὰ μυρίων στερήσεων νὰ πληρώνωσιν ὅ,τι δὲν ὀφείλουσιν, ἢ, ἀδυνατοῦντες νὰ πράξωσι τοῦτο, μένουσιν ἐν τῇ φυλακῇ, μέχρις ὅτου ἀποφασίσῃ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἀποφασίζει ἐπὶ τέλους, ἀλλ’ ἡ διαδικασία εἶναι μακρὰ, διότι δὲν ἀπαιτεῖται μόνον ἡ βεβαίωσις τοῦ δημάρχου, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπὸ προσωπικὴν εὐθύνην τοιαύτη τοῦ ἐφόρου, ὅστις βραδύνει, διότι πολλάκις συμβαίνει ὁ ἔφορος, ὅστις πρόκειται νὰ βεβαιώσῃ, νὰ μὴ ὑπηρέτει ἐν τῷ τόπῳ, περὶ οὗ πρόκειται, κατὰ τὴν ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν φέρεται ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ καταλόγῳ ὁ ἐπιτηδευματίας, καὶ διὰ τοῦτο ἔχει ἀνάγκην χρόνου ἀναλόγου, ὅπως συλλέξῃ πληροφορίας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ὑπευθύνως νὰ βεβαιώσῃ, κατόπιν δὲ ὅλων τούτων ἀποφασίζει τὸ Νομικὸν Συμβούλιον. Λοιπὸν καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησίν μου περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς τῆς καταδιώξεως τῶν προσηκόντως βεβαιούντων τὴν περὶ κακῆς ἐγγραφῆς αἴτησίν των.

§16ΛΥΡΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατ’ ἔτος καὶ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἰς τὸν δῆμον Ζάρακος τῆς ἐπαρχίας μου ἐγγράφονται πολλοὶ ὡς ἐπιτηδευματίαι καὶ ἐκ τῶν φίλων τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου καὶ ἐκ τῶν φίλων τοῦ δημάρχου κ. Γραμματικάκη, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀπαλλάσσονται οἱ μὴ πράγματι ἐπιτηδευματίαι. Τὸ ὅτι δὲ ὁ δήμαρχος Ζάρακος δὲν παρευρίσκεται πάντοτε εἰς τὴν ἕδραν του, ὅπως λαμβάνωσιν εὐκόλως γνῶσιν τοῦ καταλόγου τῶν ἐπιτηδευματιῶν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ ὅπως δίδουν πρὸς αὐτὸν τὰς αἰτήσεις των οἱ ἀξιοῦντες τὴν ἀπαλλαγήν των, τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθὲς, διότι ὁ δήμαρχος μένει διαρκῶς εἰς τὴν ἕδραν του, καὶ ἀπόδειξις πρὸς τοῦτο εἶναι ἡ ὁμολογία τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, ὅτι ἔλαβεν ἐπιστολὴν ὑπογεγραμμένην παρ’ ἑκατοντάδων πολιτῶν, λαβόντων βεβαίως γνῶσιν τοῦ καταλόγου. Κατὰ τὴν ἐκδίκασιν ὅμως τῶν αἰτήσεων τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸν κατάλογον αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ ἀπαλλάσσουν πάντοτε τοὺς μὴ ἀποδεδειγμένους ἐπιτηδευματίας, ὁ δὲ δήμαρχος οὐδόλως λαμβάνει μέρος εἰς τὴν ἐκδίκασιν, ἀλλ’ οὔτε παρίσταται κἄν. Ἐὰν δέ τις, καίτοι μὴ ὢν ἐπιτηδευματίας, δὲν ἀπαλλαχθῇ, προσφύγῃ δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀκολούθως καὶ ζητηθῶσι πληροφορίαι ἀπὸ τὸν δήμαρχον, δὲν δύναται οὗτος νὰ δώσῃ ψευδεῖς πληροφορίας, ἔχων ὑπ’ ὄψιν του τὴν εὐθύνην. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον δὲ ζήτημα, τὸ ὅτι δηλαδὴ ὁ νομάρχης Λακωνίας ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν ὡς ἀγροφυλάκων τοῦ χωρίου Κυπαρισσίου τῶν προταθέντων ὑπὸ τῆς μειονότητος τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου, τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές.

§17ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν ἀδίκως καταταχθέντων εἰς τὸν φορολογικὸν πίνακα ὡς καῤῥαγωγέων, ἐνῷ οὗτοι εἶναι κτηματίαι καὶ κηπουροί. Ὑπενθυμίζω τὴν πρότασιν ταύτην καὶ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἥ τινες τούτων μετέβησαν μετά τινος Βουλευτοῦ εἰς τὸν κ. ἔφορον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνέφεραν καὶ τὴν ἐπερώτησίν μου, ἀλλ’ οὗτος εἶπεν, ὅτι οὐδόλως λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τοιαύτας ἐπερωτήσεις, ὅπερ δὲν ἤθελεν εἴπει, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸν ἐδίδασκε τὸ καθῆκόν του. Τὸν παρακαλῶ λοιπὸν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀπονομὴν τοιαύτης δικαιοσύνης, διότι συμφέρον εἶναι καὶ τοῦ Δημοσίου, καθόσον εὐτυχῶς τὰ δικαστήρια ἤνοιξαν τὴν ὁδὸν αὐτὴν καὶ ἀπεφήναντο ὅτι οἱ φορολογούμενοι, ἂν οἱ ἔφοροι, —οἱ ὁποῖοι τὸ μόνον προσὸν ἔχουν νὰ βεβαιόνουν καὶ νὰ προσπαθοῦν νὰ καταταχθῶσιν οἱ φορολογούμενοι δι’ ἀνύπαρκτα ἐπαγγέλματα ἢ δι’ ἀνύπαρκτον ἰδιοκτησίαν, —τοὺς ἀδικήσουν, δικαιοῦνται νὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια καὶ νὰ λάβωσι πᾶν ὅ,τι ἔδωκαν, καὶ δὲν ἐξαρτᾶται πλέον τοῦτο ἐκ τοῦ διοικητικῶς δῆθεν δεδικασμένου καὶ ἀπροσβλήτου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συστήσῃ καὶ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς προσοχὴν εἰς τὴν Ἐφορίαν Ἀττικῆς. Βεβαιοῦνται ὑπὸ τοῦ ἐφόρου ἢ συντάσσονται πράξεις κατὰ τὸν νόμον περὶ χαρτοσήμου, ἀφορῶσαι εἰς κληρονομικὰ τέλη, εἰς κληροδοσίας, εἰς δωρεάς· γίνονται ἀντιῤῥήσεις, ἀναφέρονται ὑπὸ τῶν φορολογουμένων τὰ κατὰ τὴν κρίσιν των ποσὰ, μικρὰ δὲ ἠμπορεῖ νὰ ἦναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἀληθοῦς καὶ τοῦ ὑπολογιζομένου, καὶ ἐν τούτοις οἱ ἔφοροι ἐγείρουσιν ἀπείρους δίκας, ὁ ἔφορος Ἀττικῆς ἰδίως δι’ εὐτελέστατα ποσὰ, διὰ 25–30 δραχμάς, καὶ τὸ Δημόσιον ἀπώλεσεν ἀπείρους δίκας καὶ ὑπέστη δαπάνας δεκαπλασίας τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐζήτει ὁ κ. ἔφορος. Μοὶ φαίνεται ὅτι καὶ τὸ Δημόσιον συμφέρει καὶ τὴν ὑπηρεσίαν διευκολύνει ἡ ἀκριβεστέρα ἐκτίμησις τῶν πραγμάτων· ἂς ἐπιστήσῃ δὲ εἰς αὐτὸ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν προσήκουσαν προσοχὴν, ἵνα μὴ γεννᾷ τοιαύτας δίκας ἀσκόπως καὶ ἐπιζημίως εἰς τὸ Δημόσιον.

§18Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶχεν ὑποβάλει ἐπερώτησιν, καθ’ ἣν 600 κηπουροὶ εἶχον ἐγγραφῆ ὡς καῤῥαγωγεῖς ἐν τῷ καταλόγῳ τῶν ἐπιτηδευματιῶν, καὶ ἐξαναγκάζονται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου. Κατόπιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐζήτασα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ εὗρον ὅτι ἦσαν ἐγγεγραμμένοι ὡς καῤῥαγωγεῖς μόνον 560 ἐν συνόλῳ, ὅτι δὲ ἀναφοραὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ κακῇ ἐγγραφῇ ἐγένοντο οὐχὶ ὑπὸ 600, ἀλλὰ ὑπὸ 20. Ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν τούτων ἐγένετο καὶ γίνεται πᾶσα νόμιμος ἐνέργεια. Ἐζητήθησαν πληροφορίαι παρὰ τῆς ἀστυνομίας τῆς πρωτευούσης, ὅπως βεβαιωθῇ, ἐὰν οἱ ἀναφερόμενοι ἦναι καῤῥαγωγεῖς ἢ οὔ, καὶ ἐπὶ ταῖς παρασχεθησομέναις πληροφορίαις θέλει ἀποφασίσει τὸ Ὑπουργεῖον κατὰ τὰ νενομισμένα. Ἐν τούτοις πᾶσα προσοχὴ δίδεται εἰς τὰς ὑποβαλλομένας ἀναφοράς, καὶ ἂν τυχὸν πρὸς τοῖς εἴκοσι τέως ἀνανεχθεῖσιν ὑπάρχωσι καὶ ἄλλοι φρονοῦντες ὅτι κακῶς ἐνεγράφησαν ὡς καῤῥαγωγεῖς, πρέπει καὶ οὗτοι νὰ ὑποβάλωσιν ἀναφορὰς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, αἵτινες θέλουσι τύχει τῆς δεούσης προσοχῆς.

§19ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἦναι 620, δύναται νὰ τὸ βεβαιώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὁ ὁποῖος τοὺς γνωρίζει ὅλους καὶ ὁ ὁποῖος τοὺς ἐβεβαίωσεν, ὅτι οἱ πίνακες αὐτοὶ εἶναι τελεσίδικοι, καὶ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ φροντίσῃ νὰ κάμῃ ὑπὲρ αὐτῶν ὅ,τι δυνηθῇ. Ὥστε περὶ τοῦ ἀριθμοῦ δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἀμφισβήτησις. Πλείστους δὲ, κύριε Πρωθυπουργὲ, προέτρεψα ἐγὼ νὰ πληρώσουν, διὰ νὰ μὴ προσφύγουν εἰς τὴν Δικαιοσύνην, διότι θὰ ἐγκαταλείψουν τὰ ἔργα των, ἵνα τραπῶσιν εἰς τὰς θύρας τῶν δικηγόρων καὶ τῶν δικαστηρίων. Ἀναγκάζονται οἱ δυστυχεῖς ἐκ τῶν ψευδῶν βεβαιώσεων τοῦ ἐφόρου, πρὸς ἀποφυγὴν δικαστικῶν ἀγώνων καὶ πρὸς ἀποφυγὴν δικαστικῶν δαπανῶν, νὰ πληρώνουν αὐτὸ τὸ ἐπιτήδευμα, καὶ πληρόνουν διπλᾶ. Ἄν δὲ ἔχητε τὴν καλωσύνην, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἴδητε εἰς τὸν φορολογικὸν κατάλογον τοὺς κτηματίας καὶ κηπουρούς, τοὺς πληρώσαντας καὶ ἐπιτήδευμα καῤῥαγωγέως, οἵτινες εἶναι ἄνω τῶν 400. Ἄν διατάξητε τοὺς ὑπαλλήλους εἰς ἀληθεῖς βεβαιώσεις, θὰ ἴδητε ὅτι εὑρίσκομαι ἐν τῇ ἀληθείᾳ.

§20ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἀναγκάζομαι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑπομνήσω σχετικὴν παράκλησίν μου, ὑποβληθεῖσαν αὐτῷ πρό τινων ἡμερῶν, περὶ τῆς ἀδικίας τῆς γενομένης εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας Ἑρμουπόλεως. Εἶπον τότε καὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας βεβαίως γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι μετὰ τὸν κατάλογον τὸν καταρτισθέντα περὶ φόρου τῶν οἰκοδομῶν τοῦ δήμου Ἑρμουπόλεως, ὡς ἐκ τῆς μεγίστης ἀδικίας, ἡ ὁποία εἶναι καταφανεστάτη, ὁ λαὸς τῆς Ἑρμουπόλεως συνῆλθεν ἐν συλλαλητηρίῳ εἰς τὴν κεντρικὴν πλατεῖαν τῆς πόλεως καὶ ὑπέβαλεν εὐχὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα διὰ παντὸς μέσου φροντίσῃ διὰ τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν γενομένων καὶ ὅτι κατόπιν τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον τῆς Ἑρμουπόλεως ὁμοίαν εὐχὴν ὑπέβαλε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ οὗτος ἠρκέσθη νὰ τοὺς παραπέμψῃ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ποικίλων καὶ ἀτελευτήτων ἐκείνων διατυπώσεων, διὰ τῶν ὁποίων εἷς ἕκαστος τῶν φορολογουμένων θὰ ζητήσῃ τὸ δίκαιόν του. Θὰ ζητήσῃ τὸ δίκαιόν του, ἀλλὰ πότε; ὅταν αὐτὸς ἐξαναγκαζόμενος καταβάλῃ αὐτὴν τὴν ἀνυπόστατον φορολογίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη διὰ τοιούτου ἀδίκου καταλόγου. Παρακαλῶ δὲ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ἐκ Σύρου νὰ βεβαιώσουν, ἐὰν τὰ παρ’ ἐμοῦ λεγόμενα ἦναι ἀληθῆ· νὰ βεβαιώσουν ἐὰν δὲν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι μὲ ὅλην τὴν δυσπραγίαν τὴν τοπικὴν καὶ τὴν γενικὴν, τὴν μαστίζουσαν τὸν ἄλλοτε ἐμπορικώτατον ἐκεῖνον τόπον, μὲ ὅλην τὴν ἀναμφισβήτητον ἀλήθειαν, ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν μικρῶν οἰκιῶν τῆς πόλεως ἐκείνης, ὡς ἐκ τῆς τοιαύτης τοπικῆς καὶ γενικῆς δυσπραγίας, ἀπό τινων ἤδη ἐτῶν μένουσι κεναὶ, ὁ κ. πρώην οἰκονομικὸς ἔφορος τῆς Σύρου ἐνόμισεν ὅτι ἐκτάκτως ἠδύνατο ν’ ἀναβιβάσῃ κατὰ πολλὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν τὸν κατάλογον τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, καὶ μὲ ὅλας τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι τῷ ἐγένοντο παρὰ τῶν συμπραξάντων μετ’ αὐτοῦ ὑπαλλήλων, ὅτι προφανέστατα ἠδίκει τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν οἰκιῶν ἐκείνων, διότι οὗτοι ἢ δὲν ἐνῳκίασεν αὐτὰς, ἢ τὰς ἐγκατέλιπον πρὸ πολλοῦ, ἢ ὑπέστησαν σπουδαιοτάτην μείωσιν τὰ ἐνοίκιά των, ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑρμουπόλεως, ὁ κ. ἔφορος, θέλων νὰ δείξῃ ὑπέρμετρον ζῆλον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀνέγραψε ποσὰ φορολογητέα μυθώδη ἐν τῷ καταλόγῳ ἐκείνῳ. Ἐπὶ τοσοῦτον δὲ συνεζητήθη ἡ ἀδικία ἐκείνη, ὥστε ἠνάγκασε πρωτοφανῶς τὸν λαὸν τῆς Ἑρμουπόλεως νὰ συνέλθῃ κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον ἐν συλλαλητηρίῳ καὶ νὰ ὑποβάλῃ εὐχὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εὐδοκήσῃ ἐπὶ τέλους νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ τῆς τοιαύτης προσγινομένης ἀδικίας εἰς τὸν ἀτυχοῦντα ἐκεῖνον τόπον. Ἀλλὰ καὶ περιπλέον, ὡς προεμνήσθην, διότι ἡ εὐχὴ ἐκείνη τοῦ λαοῦ δὲν εἰσηκούσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, πρὸ μικροῦ ἤδη, πρὸ μηνὸς νομίζω, τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον, συναισθανόμενον τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, ὑπέβαλεν ὁμοίαν εὐχὴν καὶ κατέδειξε πόσον ἄδικος συνετάχθη ὁ ἐν λόγῳ κατάλογος. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ παραπέμψῃ τοὺς ἀτυχεῖς ἐκείνους ἰδιοκτήτας εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν, ὡς προεῖπον, τῶν ἀτελευτήτων νομίμων διατυπώσεων, ἐνῷ ἠδύνατο, εἴτε ἀναθέτων εἰς τὸν τακτικὸν οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητὴν, εἴτε ἀποστέλλων εἰδικὸν τοιοῦτον ἐπὶ τέλους, νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν δικαίαν εὐχὴν τῶν κατοίκων Ἑρμουπόλεως. Ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τίποτε ἐξ ὅλων τούτων δὲν θὰ πράξῃ καὶ μετὰ τοῦτο. Θὰ παραπέμψῃ ἁπλῶς αὐτοὺς εἰς τοὺς τύπους. Ἐν τῷ μεταξὺ οὗτοι, ἐξαναγκαζόμενοι, θὰ καταβάλωσιν, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ καταβάλωσι, καὶ τοιουτοτρόπως πάντα ταῦτα τὰ δίκαια παράπονα τῶν ἀτυχῶν καὶ ἀδικουμένων τούτων πολιτῶν θὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἔχουσιν οὕτω τὰ πράγματα, κύριε Βοκοτόπουλε;

§21ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχουσιν οὕτω.

§22ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν φέρουσαν τὰς ὑπογραφὰς πλείστων ἀμπελοκτημόνων τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, διὰ τῆς ὁποίας ἱκετεύουσι τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον τὸν ἐπιβαλλόμενον ἐπὶ τῶν οἴνων τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι οὐδέποτε ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰ μᾶλλον βάσιμος καὶ μᾶλλον δεδικαιολογημένη. Εἶναι γνωστὸν καὶ παρὰ πάντων ἀνεγνωρισμένον, ὅτι ὁ ἐπιβαλλόμενος ἐπὶ τοῦ οἴνου ἐνιαῖος φόρος καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς ἐπικρατείας εἶναι ὅλως ἄδικος, ἄνισος, ἕνεκα τῆς διαφόρου τιμῆς τοῦ οἴνου κατὰ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας. Καὶ αὐτὴ ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειοψηφίας ἀνεγνώρισε τὴν ἀδικίαν καὶ ἀνισότητα ταύτην καὶ ἐσύστησε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος πρόνοιαν περὶ μεταβολῆς τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ οἴνου ἑκάστου τόπου. Ἀλλ’ ἂν, Κύριοι, δι’ ἁπάσας τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας δύναται νὰ δικαιολογηθῇ τοιαύτη ἀναβολὴ, ἕνεκα τῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων, φρονῶ ὅτι διὰ τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας ὑπάρχει ἰδιαίτερος λόγος, ἵνα ἀπὸ τοῦδε εὐαρεστηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὡρισμένον μέτρον. Εἶναι, Κύριοι, γνωστὸν, καὶ πολλάκις ἐῤῥήθη καὶ ἐβεβαιώθη ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι τόσον ἄφθονος εἶναι ἡ παραγωγὴ τοῦ οἴνου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, καὶ τόσον ἐκπίπτουσι πάντοτε αἱ τιμαὶ, ὥστε πολλάκις, ὅπως κατὰ τὸ τρέχον ἔτος συμβαίνει, ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος εἶναι ἀνώτερος τῆς ἀξίας τοῦ φορολογουμένου πράγματος. Νομίζω, ὅτι τοιαύτην φορολογίαν οὐδεμία οἰκονομικὴ περίστασις δύναται νὰ δικαιολογήσῃ, διότι αὕτη ἀποτελεῖ ἀληθῆ δήμευσιν τῆς ἰδιοκτησίας, στεροῦσα τοὺς πολίτας καὶ αὐτῶν τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας, ἐναντίον καὶ τῶν νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἐξαιρετικῶς διὰ τὴν ἐπαρχίαν ταύτην πρέπει νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα πρόνοια καὶ ἀπὸ τοῦδε. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, καθὼς καὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μελετήσωσι τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν ἐπισταμένως, ἐπιφυλάσσομαι δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν φορολογικῶν νόμων νὰ ὑποβάλω καὶ σχετικὰς περὶ τούτου προτάσεις. Ἀναγκάζομαι νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπερώτησίν τινα, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλει κατὰ τὴν προηγουμένην σύνοδον. Ἴσως, ἐπειδὴ ὑπεβλήθη κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔλαβε πρόνοιαν, διὰ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀφορᾷ εἰς τὸν πρώην ὑποταμίαν Γεώργιον Μπονέρον, ὅστις, παυθεὶς πρὸ 6 ἐτῶν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, δὲν ἠδυνήθη εἰσέτι, καίτοι ὑποβαλὼν ἔκτοτε τὸν λογαριασμόν του, νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν εἶχε καταθέσει, ἐπειδὴ δὲ τὰ κατατεθέντα διὰ τὴν ἐγγύησιν χρήματα ὠφείλοντο εἰς ἄλλους, μυρίας ὑπέστη καταδιώξεις καὶ ἐκποιήσεις τῶν κτημάτων του, διὰ νὰ ἀποδώσῃ τὴν ἐγγύησιν. Φρονῶ, Κύριοι, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι, προκειμένου περὶ ὑπαλλήλων παυθέντων τῆς ὑπηρεσίας, δὲν εἶναι δίκαιον τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀκούομεν ὅτι λαμβάνεται, νὰ ἀναβάλλωνται αἱ ἐπιστροφαὶ τῶν ἐγγυήσεων μέχρις ὅτου ὑποβληθῇ εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ Συνεδρίου ὁλόκληρος ἡ ἐτησία διαχείρισις. Τοιοῦτον μέτρον εἶναι ἄδικον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπαύθησαν, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τῆς περιουσίας των, χωρὶς νὰ συντελῇ εἰς ἐξασφάλισίν τινα τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Δὲν γνωρίζω δὲ, ἂν τὸ μέτρον ἦναι καὶ γενικὸν, ἢ μήπως τυχὸν γίνωνται καὶ ἐξαιρέσεις, καὶ παρακαλῶ καὶ περὶ τούτου τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δώσῃ πληροφορίας. Ὑποβάλλω τὴν ἐπερώτησιν ἐγγράφως, ὅπως καὶ ἄλλοτε τὴν εἶχον ὑποβάλει, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεριμνήσῃ. Τέλος, Κύριοι, νομίζω καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, δὲν ἠδυνήθην ὅμως ἔκτοτε ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω τὸν λόγον ἕνεκα συζητήσεως ἄλλων ἀντικειμένων. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο προέρχεται ἐξ Ἀταλάντης καὶ φέρει τὰς ὑπογραφὰς δύο δικηγόρων, Πυργοπούλου καὶ Μπράβη, τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν γνωρίζω καὶ οἵτινες καταγγέλλουσι τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Μετὰ τὰ λεχθέντα ἐν τῇ Βουλῇ 1 Δεκεμβρίου, κρατοῦντα ἀνάστατον πόλιν μας, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι υἱὸς δημάρχου Δαφνησίων, ἡγούμενος συγχωρίων, κατὰ διανομὴν ξυλείας 28–29 παρελθόντος ἐξύβρισεν αἰσχρότατα ἐπιτροπὰς ἐράνων, Βασιλικὴν οἰκογένειαν, πάσας ἀρχὰς, Κυβέρνησιν, ἀστυνομικὸν σταθμάρχην, ἐπιτεθεὶς κατ’ αὐτοῦ, προσκαλῶν συγχωρίους ἐπιτεθῶσι κατ’ ἐξουσίας, ἁρπάσωσι ξυλείαν. Ἀνελθὼν ἐπὶ στιβάδος σανίδων, διένειμεν αὐτοβούλως, οὐδένα σεβόμενος, προκαλῶν στάσιν. Τούτων λαβὼν γνῶσιν ἀπὼν ἀστυνόμος Ἀταλάντης, ἔσπευσεν ἐπανέφερε τάξιν, συνέλαβε συνεργοὺς στάσεως, ἀρχηγοῦ διαφυγόντος πρὸ ἀφίξεως ἀστυνόμου, οὐχὶ μὴ συλληφθέντος, ὡς εἶπεν Εὐταξίας. Ἀστυνόμος Γρηγοράκης διακρίνεται ἐπὶ ἀμεροληψίᾳ καὶ ἠπιότητι. Παρακαλοῦμεν συνηγορήσατε ὑπὲρ ἀδικηθέντος, ἀποστελλομένου Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν πρὸς διαλεύκανσιν ὑποθέσεως.» Ἡ αἴτησις, ἡ ὁποία ὑποβάλλεται, εἶναι νὰ ἀποσταλῇ ἀνώτερος δικαστικὸς ὑπάλληλος, ὅπως βεβαιώσῃ τὰ συμβάντα. Ἐπειδὴ πολλὰ ἐλέχθησαν κατὰ τοῦ ἀστυνόμου, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ὡσαύτως δὲν γνωρίζω, νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς ἀποστολῆς ἀνωτέρου δικαστικοῦ ὑπαλλήλου, ὅπως ἀποδειχθῇ τὸ ἀνακριβὲς τῶν αἰτιάσεων αὐτῶν, διότι δὲν θεωρῶ δίκαιον νὰ κακολογῶνται ἀδίκως ὑπάλληλοι ἐκπληροῦντες τὸ καθῆκόν των.

§23ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔρχομαι καὶ ἐγὼ εἰς ὑποστήριξιν τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ, ὅπως ἀποσταλῇ εἰς Ἀταλάντην εἷς ἀνώτερος ὑπάλληλος, ἵνα ἐξακριβώσῃ διὰ διοικητικῶν ἀνακρίσεων τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν διανομὴν τῆς ξυλείας ἐν τῇ Σκάλᾳ αὐτῆς. Ἐγὼ βεβαίως δὲν ἐξέφρασα παράπονα ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Ἀταλάντης. Βεβαιῶ ὅτι εἶναι ἀνὴρ ἀνεξάρτητος καὶ ἀκέραιος, ἀλλὰ κατὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην ἐπέδειξεν ἐν τῇ παραφορᾷ του ζῆλον ὑπέρμετρον, διατάξας τὴν σύλληψιν, πλὴν τοῦ κυρίως ἐνόχου, καὶ ἀνθρώπων ὅλως διόλου ἀθώων, οἷος ὁ πρώην δήμαρχος Δαφνησίων Γεώργιος Μιχαλόπουλος, ὁ ὁποῖος εἰς οὐδεμίαν σχέσιν εὑρίσκεται πρὸς τὸν υἱὸν τοῦ δημάρχου Ἀντωνίου καὶ ὁ ὁποῖος, ὡς καὶ ἄλλοι πολλοὶ, ἀπηλπίσθησαν ὅτι θὰ ἐλάμβανον ξυλείαν καὶ οὐδὲ προσῆλθον εἰς τὴν διανομήν. Ἐγὼ λοιπὸν κατὰ τοῦτο μόνον ἐμέμφθην τὸν κ. ἀστυνόμον Ἀταλάντης, καθ’ ὅσον, ὑπείκων ἴσως εἰς πεπλανημένας πληροφορίας, ἐνόμισεν ὅτι οἱ Λιβαναταῖοι ὅλοι ἐστασίασαν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημά τι τῶν κατοίκων Μαλεσίνης. Ἔλαβον γνῶσιν τῶν τηλεγραφημάτων καὶ τῶν λογαριασμῶν τῶν ὑποβληθέντων ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἐπεφυλάχθην ὅμως νὰ μὴ λάβω τὸν λόγον νῦν, διότι ἴσως θὰ μακρηγορήσω πολὺ, καὶ δὲν ἤθελον νὰ θεωρηθῶ ὅτι ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ κυριωτέρου ἔργου αὐτῆς, τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶμαι ἠναγκασμένος ὅμως νὰ ἀνακοινώσω τὸ ἐκ Μαλεσίνης τηλεγράφημα, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Σχηματισθείσης λίμνης ὀμβρίων ὑδάτων εἰς ἣν θέσιν ἐτοποθετήθησαν παραπήγματα ὑπὸ ἁρμοδίων, μένομεν ὑπαίθρῳ ἑκατὸν οἰκογένειαι. Ὑψώσατε φωνήν. Τροφαὶ, ἔπιπλα σήπονται ὕδατα. Σώσατέ μας, πρὸς Θεοῦ! Ἀπωλόμεθα ἐκ τοῦ ψύχους. Ἐπιτρέψῃ Ὑπουργεῖον λάβωμεν ξυλείαν παραπηγμάτων, κατασκευάσωμεν μόνοι ἀλλαχοῦ ξυλείαν. «Κάτοικοι Μαλεσίνης.» (ἕπονται αἱ ὑπογραφαί). Πάντα ὅσα ἐγένοντο μέχρι τοῦδε ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων σεισμοπαθῶν ἐγένοντο ἀπερισκέπτως. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ὑπάρχει καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἀπεστάλησαν ἐντεῦθεν ἀξιότιμοι ἄλλως Κύριοι, ἵνα καθορίσωσι, ποῦ πρέπει νὰ γείνῃ ὁ συνοικισμὸς, ἀλλὰ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς γνώμας τῶν ἐντοπίων, δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ἰδίᾳ τὴν γνώμην τοῦ δημάρχου Ἀταλάντης, ἴσως διότι ἦτο φίλος μου, καὶ προέβησαν εἰς τὸ νὰ ὁρίσωσι καὶ ἐν Νέᾳ Πέλλῃ καὶ ἐν Μαλεσίνῃ διὰ συνοικισμὸν μέρος, ἐν ᾧ πολλαὶ πλημμύραι συμβαίνουσι. Καὶ οὕτω σήμερον τὰ παραπήγματα κατέστησαν ἀκατοίκητα καὶ ἐν Μαλεσίνῃ καὶ ἐν Νέᾳ Πέλλῃ. Θὰ καταθέσω τὸ ἀναγνωσθὲν τηλεγράφημα, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὸ διαβιβάσῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἐράνων, ἥτις, κατὰ τὸ ἔγγραφον αὐτῆς, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἔχει εἰσέτι εἰς χεῖράς της 600 χιλιάδας δραχμῶν. Εἶναι καιρὸς πλέον νὰ ἐννοήσωσιν οἱ Κύριοι οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην, ὅτι τὰ χρήματα δὲν ἀπέστειλαν οἱ συγκινηθέντες ἐκ τῶν δεινῶν τῶν παθόντων ἐκ τῶν σεισμῶν, ὅπως τὰ φυλάξωσιν, ἀλλ’ ὅπως τὰ χρησιμοποιήσωσι πρὸς ταχεῖαν ἀνακούφισιν αὐτῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαβιβάσῃ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ νὰ συστήσῃ εἰς αὐτὴν, ἵνα σπεύσῃ νὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τῶν παθόντων τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα παρεδόθησαν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον εἰς αὐτήν.

§24ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ προηγουμένως, εἰς ἑτέραν συνεδρίασιν, ὁ κ. Βουλευτὴς ἔφερε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, παρήγαγε καὶ εἰς ἐμὲ ἀκόμη ἀγανάκτησιν, διότι πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ὑπὲρ τῶν παθόντων Λοκρῶν, ἐγένετο τῇ φροντίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τῇ ἐπιμελείᾳ ἀνδρὸς ἐντιμοτάτου. Ἡ Κυβέρνησις ἀνέθετο εἰς τὸν κ. Μεταξᾶν, ἵνα οὗτος, μεταβαίνων ἐπὶ τόπου, ἐκτελέσῃ ὅ,τι ἦτο ἀναγκαῖον, ἀλλὰ καὶ δυνατὸν ὑπὲρ τῶν παθόντων. Ὁ κ. Μεταξᾶς μετέβη καὶ εἰς Μαλεσίνην, ὁ κ. Μεταξᾶς ἐξέλεξε τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον ἐτοποθετήθησαν τὰ παραπήγματα. Δὲν γνωρίζω ἂν εἶχεν ἀνάγκην νὰ συμβουλευθῇ τὸν δήμαρχον Ἀταλάντης, ἢ ἂν ἠρώτησε τὸν δήμαρχον Ἀταλάντης καὶ οὗτος προσδιώρισε τὸ μέρος. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν, τοῦτο μόνον γνωρίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε καὶ ἔχει πλήρη ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸν κ. Μεταξᾶν καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του μὲ κίνδυνον τῆς ζωῆς του. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς σκληρᾶς ἀχαριστίας, ἣν πρὸς αὐτὸν δεικνύουσιν οἱ ὑπὲρ ὧν εἰργάσθη, εἶναι ὅτι, ἐνῷ ἡ ἐπιτροπὴ ἔθεσεν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ποσὸν 50 χιλιάδων δραχμῶν, ὅπως χρησιμοποιηθῇ εἰς διανομὴν ξυλείας, ὁ συνταγματάρχης κ. Μεταξᾶς ἐδήλωσεν ὅτι ἀδυνατεῖ πλέον νὰ δεχθῇ τοιαύτην ἐντολὴν, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐπέστρεψε τὸ ποσὸν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, χωρὶς κἂν νὰ ἐξετάσω, ἂν ἦναι ἀληθὲς τὸ ἀναγραφόμενον ἐν αὐτῷ, ὅτι ἐπλημμύρησαν τὰ παραπήγματα, διέταξα καὶ δι’ ἄλλους λόγους νὰ διαλυθῶσι τὰ παραπήγματα καὶ νὰ διανεμηθῇ ἡ ξυλεία εἰς τοὺς κατοίκους, ὅπως τοποθετήσωσι ταῦτα οἱ κάτοικοι ὅπου ἄν θελήσωσι. Πᾶν ὅ,τι ἐγένετο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐγένετο, ἐπαναλαμβάνω, ὑπὸ τὴν ἐπιμέλειαν τοῦ ἀξιοτίμου συνταγματάρχου κ. Μεταξᾶ, ὁ ὁποῖος εἰργάσθη διὰ πάσης θυσίας, εἰργάσθη μὴ φεισθεὶς τῆς ὑγείας του, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος δυστυχῶς ἀντὶ εὐχαριστιῶν ποτίζεται πικρίας, δι’ ὧν τακτικῶς ἀκούομεν ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ Βουλευτηρίου λόγων.

§25ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶναι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ εἶναι ἑπομένως ἐν γνώσει τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐπετέλεσεν αὕτη.

§26ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρῃτήθην πρὸ πολλοῦ.

§27ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀνέλαβε τὴν συλλογὴν ἐράνων ὑπὲρ τῶν σεισμοπαθῶν, ἡ ἐκτέλεσις δὲ τῶν βοηθειῶν, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀνετέθη εἰς τὸν κ. Μεταξᾶν καὶ ἄλλους ἀξιωματικούς. Ὁσάκις τῆς ἐζητήθησαν χρήματα, ἡ ἐπιτροπὴ τὰ παρέσχεν, ἐπὶ τῇ βεβαιότητι, ὅτι ἤθελον χρησιμοποιηθῆ διὰ τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν συνελέχθησαν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ προσθέσω, εἶναι, ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων ἐπέδειξαν μεγάλην ὑπερηφάνειαν, καὶ λίαν ἀξιεπαίνως ἐδήλωσαν, ὅτι δὲν θέλουσιν ἀτομικὰς βοηθείας, ἀλλὰ ζητοῦσι μόνον νὰ ἐκτελεσθῶσι γενικὰ κοινοτικὰ ἔργα. Ὁμολογῶ ὅτι ἴσως ὑπερέβησαν τὰ ὅρια τῆς ὑπερηφανείας καὶ τῆς αὐταπαρνήσεως, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ δείξωσι, καὶ ἡ ὁποία προεκάλεσε τὸν θαυμασμόν μας ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Σήμερον βλέπω, ὅτι ὁ χειμὼν τοὺς ἔφερεν εἰς δύσκολον θέσιν, καὶ ἐνῷ ἐνόμιζον ὅτι ἠδύναντο νὰ ἐπαρκέσωσιν ἐξ ἰδίων, ἐπείσθησαν ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην τῶν βοηθειῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἐννοεῖται, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν περίστασιν ταύτην καὶ θὰ πράξῃ ὅ,τι ἐπιβάλλεται αὐτῇ.

§28ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἤμην καὶ ἐγὼ ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐράνων, ἀλλὰ παρῃτήθην πρὸ πολλοῦ, καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς γινώσκει τοὺς λόγους, δι’ οὓς παρῃτήθην. Παρῃτήθην, διότι ἠθετήθη ἀσυστόλως, τῇ συγκαταθέσει πολλῶν ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ καταστατικὸν, οὕτως εἰπεῖν, διάταγμά της. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν διὰ τοῦ διατάγματος ἐκείνου, ὄχι μόνον νὰ συλλέξῃ ἐράνους, ἀλλὰ καὶ νὰ διαθέσῃ αὐτούς. Δυστυχῶς ὅμως οἱ ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὀλιγωροῦντες παντάπασι τοῦ δευτέρου τούτου δικαιώματος καὶ καθήκοντος, παρῃτήθησαν αὐτοῦ ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις δι’ ἐγγράφου της καὶ μᾶς εἶπε «χωρὶς νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν ἐὰν ὑπάρχῃ ἐπιτροπὴ, ἐδαπάνησα πλέον τοῦ ποσοῦ τῆς πιστώσεως τῶν 200 χιλιάδων δραχμῶν 185 χιλιάδας, τὰς ὁποίας ζητῶ νὰ μοὶ καταβάλητε πάραυτα ἐκ τῶν ἐράνων». Τότε καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Ρικάκης ἐξανέστημεν κατὰ τῆς τοιαύτης ἀξιώσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία ἐσκέφθη, ὅτι ἔπρεπε τότε νὰ δεχθῶμεν, ἵνα καταβάλωμεν τὰς 185,000 δρ. εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ νὰ δηλώσωμεν πρὸς αὐτὴν, ὅτι τοῦ λοιποῦ πᾶσα δαπάνη, γενομένη ὑπ’ αὐτῆς ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν θὰ ἐλαμβάνετο τὸ παράπαν ὑφ’ ἡμῶν ὑπ’ ὄψιν. Ἀνεφέραμεν τότε ταῦτα τῷ κ. Ὑπουργῷ, ὁ ὁποῖος ἔσχε τὸ θάῤῥος νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐὰν οὕτω ἐννοοῦμεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ διάταγμα, δύναται νὰ καταργήσῃ αὐτὸ, ἀλλ’ εἶτα ἀνεγνώρισε καὶ αὐτὸς τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον εἶχε, καὶ ἐδέχθη, ὅπως οὐδεμία δαπάνη γένηται ἐφεξῆς ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ δὲν παρῆλθον ἔκτοτε πολλαὶ ἑβδομάδες, καὶ ὁ κ. Μπουφίδης μᾶς παρήγγειλε διὰ τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ τῷ μετρηθῶσιν αἱ 200,000 δραχμαὶ, ἡ ἔκτακτος πίστωσις, ἡ διατεθεῖσα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῶν σεισμοπαθῶν. Τότε ἐγένετο μακρὰ συζήτησις ἐν τῇ ἐπιτροπῇ περὶ τῆς αἰτήσεως ταύτης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ ἀφοῦ δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἰδική μου γνώμη, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀποῤῥῥιφθῇ αὕτη, ὡς παράνομος καὶ ἄδικος διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς, διεμαρτυρήθην καὶ ἀπεσύρθην ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἔκτοτε ἐμάνθανον τὰ κατ’ αὐτὴν ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ἐκ δὲ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπληροφορήθην, ὅτι ἔχει ἀκόμη εἰς τὴν διάθεσίν της 600 χιλιάδας δραχμῶν, καὶ αὐτὸ τὸ ποσὸν οἱ Κύριοι τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἐννοοῦσι νὰ τὸ διαθέσωσιν ἐγκαίρως ὑπὲρ τῶν δυστυχῶν σεισμοπαθῶν. Ὡς πρὸς τοὺς ἰσχυρισμοὺς δὲ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν παρακαλῶ νὰ ἀφήσῃ κατὰ μέρος τὸν κ. Μεταξᾶν, διότι οὐχὶ οὗτος, ἀλλ’ αὐτὸς εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὸν διορισμὸν τῶν διαφόρων ἐκτελεστικῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἐτέλεσαν ἀληθῆ ὄργια κατὰ τὴν διανομὴν τῆς ξυλείας, αὐτὸς ἔχει τὴν εὐθύνην πᾶσαν καὶ ἂς μὴ ζητῇ νῦν νὰ κρύπτηται ὄπισθεν ἄλλων.

§29ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποτὲ δὲν ἠθέλησα νὰ κρυφθῶ ὄπισθεν ἄλλων.

§30ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ τὸν συνοικισμὸν τῆς Σκάλας δὲν εὐθύνεται ὁ κ. Μεταξᾶς, τοῦτο τὸ γινώσκει κάλλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐν ἐπιγνώσει τούτου λέγει, ὅτι ὁ κ. Μεταξᾶς προσδιώρισε τὴν τοποθεσίαν αὐτοῦ. Καὶ ἡ τοποθεσία τοῦ συνοικισμοῦ τῆς Σκάλας καὶ τὰ τοῦ συνοικισμοῦ τῆς Μαλεσίνης ἀπεφασίσθησαν πρὶν ἢ μεταβῇ εἰς τὴν Λοκρίδα ὁ κ. Μεταξᾶς. Μηχανικοὶ τῆς Κυβερνήσεως μετέβησαν ἐκεῖσε, ἔκαμον τὰ σχεδιαγράμματα, καὶ ἔγειναν οἱ συνοικισμοί. Τίνα λοιπὸν σχέσιν ἔχει ὁ κ. Μεταξᾶς; Ἐπὶ τέλους, Κύριοι, τί θέλομεν τὰ ὀνόματα καὶ τοὺς τιμίους χαρακτῆρας, ὅταν ἔχωμεν τὰ πράγματα καταβοῶντα, ὅταν βλέπητε 100 οἰκογενείας διαμαρτυρομένας ὅτι ὁ συνοικισμός των ἐγένετο εἰς μέρος κατακλυζόμενον τὸν χειμῶνα; Ἐν ὥρᾳ τοιαύτῃ τοῦ ἔτους οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι ἄνθρωποι εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς τὸ ψῦχος καὶ τὴν βροχὴν, ἄνευ ἐπαρκοῦς ξυλείας, ἄνευ καταλλήλων παραπηγμάτων. Τί τοὺς ὠφελοῦν τώρα τὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργός; Τὰ αὐτὰ συμβαίνουσιν εἰς τὴν Ἀταλάντην, τὰ αὐτὰ καὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη, διότι πανταχοῦ ἀπεδείχθησαν ἀνίκανοι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπέλθωσιν ἐπίκουροι εἰς τὰς ἀληθεῖς ἀνάγκας τῶν παθόντων. Ὡς πρὸς τὸ ἄλλο ζήτημα, ὅτι οἱ Λοκροὶ δὲν κατεδέχθησαν νὰ ζητήσωσι προσωπικὴν συνδρομὴν, τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, καὶ τὸ ἀπέδειξαν οἱ συμπολῖταί μου κατὰ τὴν ἐκεῖσε μετάβασιν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀπεδείχθησαν ἱππόται ἀληθεῖς, προτιμήσαντες νὰ φέρωσι γενναίως τὴν δυστυχίαν των, χωρὶς νὰ ἐπαιτήσουν συνδρομήν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις συνέστησεν ἐπιτροπὴν, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ συνέλεξε χρήματα ὑπὲρ αὐτῶν, ταῦτα εἶναι ἰδιοκτησία τῶν Λοκρῶν καὶ ὄχι τοῦ κ. Ρικάκη ἢ ἄλλου τινὸς μέλους τῆς ἐπιτροπῆς. Οἱ Λοκροὶ τότε καὶ μόνον ἀπηύθυναν ἀναφορὰς πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς τὰς ἀναφορὰς, τὰς ὁποίας ὑπέγραψαν ὅλοι οἱ κάτοικοι τῶν παθόντων μερῶν, καὶ θέλει ἴδει, ὅτι ἐν ταύταις λέγουσιν: «Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ γίνητε ἐπαῖται χάριν ἡμῶν, ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ συνελέγησαν χρήματα, ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς ἡμᾶς.» Καὶ τὰ χρήματα ταῦτα συνελέγησαν ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου καὶ τοῦ Αὐγούστου, καὶ ἐὰν τότε διεθέτετε πράγματι ὑπὲρ τῶν παθόντων 600–800 χιλιάδας δραχμῶν, τὴν σήμερον δὲν θὰ ὑφίσταντο αὐτοὶ τὰ πάνδεινα. Ὑπέχετε λοιπὸν καὶ σεῖς, κύριε Ὑπουργὲ, εὐθύνην διὰ τὴν κατάστασιν αὐτὴν, καὶ τοῦτο θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω, ὅταν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, παρερχομένης τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, λάβω τὸν λόγον καὶ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλετε. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἀποδειχθῇ τὸ ἀφατρίαστον τῶν ἐπιτροπῶν του, νὰ ὑποβάλῃ κατάλογον τῶν λαβόντων καὶ ἄλλα μὲν βοηθήματα, ἀλλ’ ἰδίως ἄλευρα ἐν σάκκοις καὶ ξυλείαν· νὰ ζητήσῃ παρὰ τῶν ἐπιτοπίων ἐπιτροπῶν νὰ ὑποβάλωσι πίνακα, ἐμφαίνοντα, τίνες μέχρι τοῦδε ἔλαβον ξυλείαν, καὶ ἐκεῖθεν θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὁποίαν διανομὴν τῶν βοηθημάτων ἐνήργησαν αἱ διάφοροι ἐπιτροπαί.

§31ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μέχρι πρὸ ὀλίγου παρευρίσκετο εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς ἐπιτροπῆς· ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῶν συνεδριάσεων ἀναφέρονται αἱ γενόμεναι συζητήσεις καὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ παρευρίσκετο τακτικῶς μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν διεφωνήσαμεν ὡς πρὸς τὰς 180,000 δραχμὰς, περὶ ὧν καὶ ἐγὼ ἤμην σύμφωνος μετ’ αὐτοῦ. Ἐὰν λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ ἀφήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διαφόρων μέτρων εἰς τὸν κ. Μεταξᾶν καὶ λοιπὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα διωρίσθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, τοῦτο ἐγένετο τῇ κοινῇ συναινέσει ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς.

§32ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐμοῦ διαμαρτυρομένου.

§33ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι οἱ κάτοικοι δὲν ἐφρόντισαν νὰ κάμωσιν ἐγκαίρως τὰς παραστάσεις, τὰς ὁποίας κάμνουσι τώρα.

§34ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ προσαχθῶσι παρακαλῶ αἱ ἀναφοραί.

§35ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ ἰδέα μου ἦτο νὰ συστηθῶσιν εἰδικαὶ ἐπιτροπαὶ, αἱ ὁποῖαι νὰ ὑποβάλωσιν εἰς τὴν γενικὴν ἐπιτροπὴν τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων καὶ νὰ ὑποδείξωσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀπαραίτητα, ἵνα θεραπευθῶσι προσωρινῶς αἱ ἀνάγκαι των· τότε ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν της. Τούτου μὴ γενομένου, ὁσάκις ἐλαμβάνομεν ἀναφορὰν, ἤμεθα ἠναγκασμένοι, τῇ συναινέσει καὶ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, νὰ ἀναθέτωμεν εἰς τὸν κ. Μεταξᾶν, ἵνα ἐξετάσῃ καὶ ἐκτελέσῃ τὰ δέοντα. Αὐτὸ ἦτο τὸ λάθος ἀπ’ ἀρχῆς. Τώρα καὶ ἐγὼ βλέπω, ὅτι οἱ κάτοικοι εἶναι εἰς δεινὴν θέσιν καὶ συλλογίζονται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κάμωσιν ἐξ ἀρχῆς. Εἰς τὴν τελευταίαν συνεδρίασίν της ἡ ἐπιτροπὴ συνεκινήθη ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία παρίσταται, τῶν πασχόντων κατοίκων, ἀλλὰ τί θέλετε νὰ πράξῃ κατὰ τὴν ὥραν ταύτην τοῦ ἔτους, ἀφοῦ ἀπ’ ἀρχῆς ἐδόθη ἄλλη διεύθυνσις εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἀντέτεινεν οὔτε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος;

§36ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἵνα ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια τῶν λεγομένων ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Πατρῶν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ζητήσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὰς ἀναφορὰς, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον οἱ Λοκροὶ μέχρι τοῦδε εἰς αὐτήν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δεληγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§38ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα ἐζήτησα ἐγὼ τὸν λόγον (Θόρυβος).

§39ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ πλέον περὶ σεισμῶν ἐλέχθησαν.

§40ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀφοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς θέλει νὰ ὁμιλήσῃ σχετικῶς...

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλήσατε λοιπὸν, κύριε Βάλληνδα.

§42ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Τὸ συμπέρασμα, κύριε Πρόεδρε, τῆς συζητήσεως ταύτης ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει, φθάνει μέχρι καὶ τῶν ἀκροτάτων μέσων, ἤτοι ὅτι καὶ τὴν φιλανθρωπίαν αὐτὴν ὑπὲρ τῶν ἀναξιοπαθησάντων ἐκ τῶν σεισμῶν ἐννοεῖ νὰ ἐκμεταλλεύηται ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη. Βεβαίως δὲν γνωρίζω τὰς σχετικὰς λεπτομερείας, ἀλλὰ κατὰ γενικὰς γραμμὰς μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἔχω γνώμην, ὅτι, ὡς πάντες ἀντελήφθημεν, καὶ τὴν φιλανθρωπίαν, ἡ ὁποία ἔσπευσε νὰ συντρέξῃ τοὺς δυστυχήσαντας ἐκείνους συμπολίτας μας, ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκμεταλλευθῇ ὑπὲρ ἑαυτῆς. Καὶ ὅταν ἦναι γνωστὸν καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ φιλανθρωπία συνεισέφερε πλέον τοῦ ἑκατομμυρίου πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἀτυχῶν παθόντων ἐκ τῶν σεισμῶν, καὶ ὅταν ἔχωμεν αὐτὴν τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἔκτοτε παρῆλθον ἀρκετοὶ μῆνες, πλέον ἢ ἑξάμηνον, πῶς πρέπει νὰ χαρακτηρίσωμεν τὴν διαγωγὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅστις, ἔχων τὸ καθῆκον καὶ τὴν ἐποπτείαν τῆς διαχειρίσεως τοῦ συνεισενεχθέντος ποσοῦ, ἔχει τὴν ἐλαφρὰν συνείδησιν νὰ ἀναβάλλῃ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ὁ χειμὼν καὶ νὰ μένωσιν ἄστεγοι καὶ ἐγκαταλελειμμένοι καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς προστασίας καὶ οὐδεμιᾶς κυβερνητικῆς μερίμνης οἱ ἀτυχεῖς σεισμοπαθεῖς; Καὶ νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δικαιολογεῖ ἑαυτὸν, ἐπιῤῥίπτων τὴν εὐθύνην εἰς ἐπιτροπὰς; Οὐδεὶς ψέγει, κύριε Πρόεδρε, τὸν Ἡρακλέα. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θέλων νὰ καταστήσῃ συνυπευθύνους καὶ ἄλλους, ἀναφέρει ὀνόματα, τὰ ὁποῖα βεβαίως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν δύνανται νὰ ὑποστῶσι κἀνένα ἔλεγχον. Αὐτὸς μόνος ὤφειλε νὰ μεριμνήσῃ, ἵνα ἐγκαίρως καὶ ἀμελητεὶ τὰ ποσὰ τὰ συνεισενεχθέντα ὑπὸ τῶν φιλανθρώπων διατεθῶσι πρὸς ἀνακούφισιν τῶν παθόντων. Ἑπομένως δὲν δικαιολογεῖται, ὅταν ἐπιῤῥίπτῃ τὴν εὐθύνην εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ εἰς ἄλλα ἀξιότιμα πρόσωπα, ἅτινα διατελοῦσιν ὑπεράνω πάσης μομφῆς καὶ παντὸς ἐλέγχου. Ἀλλ’ ὅλαι αὗται αἱ δικαιολογίαι συντελοῦσι πρὸς μείωσιν τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἀκεραίαν φέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν αὐτὸς κρατῇ εἰς χεῖράς του, ὡς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς δυνάμενος νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ τῶν ὑπολειπομένων 600,000 δραχμῶν; Ἐν τούτοις ἀκούομεν καθ’ ἑκάστην τὰς κραυγὰς τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων σεισμοπαθῶν, ὅτι ὑφίστανται τὰς συνεπείας τοῦ δυστυχήματος, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νομίζει ὅτι δικαιολογεῖται, τοιαύτην δεικνύων ἀμέλειαν, διότι πρέπει κατὰ τὰς διατυπώσεις, τὰς ὁποίας αὐτὸς ἐν τῷ νῷ ἔχει, νὰ ὠφεληθῶσιν οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι ἐκ τῆς φιλανθρωπίας, ὅταν αὐτὸς νομίσῃ πρέπον νὰ διακανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς διανομῆς τοῦ εἰς χεῖράς του εἰσέτι ὑπάρχοντος ὑπολοίπου ποσοῦ! Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἰσεπράχθησαν 1,200,000, ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἐδαπανήθησαν μόνον 600,000 δραχμαὶ, καὶ ὅτι συνεπῶς μένουσιν ἔτι εἰς τὰ θυλάκια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὄχι βεβαίως ὡς προσώπου, ἀλλ’ ὡς ἀνωτέρου ἐπόπτου τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν αὐτὸς διώρισεν, ἕτεραι 600,000. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ τὸ θέρος, ἵνα λάβητε πρόνοιαν περὶ τῶν κατοίκων ἐκείνων, τῶν ἀστέγων καὶ τῶν ἐκτεθειμένων εἰς τὰ ψύχη καὶ τὰς βροχὰς τῆς ἐποχῆς, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα; Τοῦτο τοὐλάχιστον μοὶ ἐπιβάλλεται κατὰ καθῆκον νὰ ὑπομνήσω εἰς ὑμᾶς, χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας, καὶ μοὶ φαίνεται ὅτι εἶσθε ἀδικαιολόγητος, πρὸ τῶν διαμαρτυριῶν καὶ τῶν κραυγῶν ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων, καὶ κακῶς νομίζετε ὅτι ἀπεκδύεσθε πάσης εὐθύνης, ἐπιῤῥίπτων αὐτὴν εἰς ἐπιτροπὰς, τὰς ὁποίας σεῖς συνεστήσατε καὶ τῶν ὁποίων ὑμεῖς ὀφείλετε, ὡς πρόεδρος, νὰ ἔχητε τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν καὶ τὴν διεύθυνσιν.

§43ΧΟΪΔΑΣ. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὑπενθυμίζω τὴν παράκλησιν τοῦ ἐκ Νάξου ἀξιοτίμου συναδέλφου περὶ καταθέσεως τῶν σχετικῶν τῆς τιμωρίας τοῦ ἐνωμοτάρχου Καφυράκη ἐγγράφων. Ἡ κατάθεσις τοῦ πιστοποιητικοῦ τῆς τιμωρίας τοῦ ἐνωμοτάρχου ἐκείνου ἐπείγει, διότι πρόκειται νὰ δικασθῶσιν οἱ ὑπ’ αὐτοῦ μηνυθέντες ἐπὶ ἀντιστάσει ἐν τῷ Πλημμελειοδικείῳ, καὶ ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην τοῦ πιστοποιητικοῦ πρὸς ὑπεράσπισιν αὐτῶν.

§44ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα προχθὲς ἐν ἀπουσίᾳ μου ἐξέθηκεν ὁ ἐκ Μεσσήνης κ. Βουλευτὴς περὶ ὑδραυλικῶν τοῦ Παμίσου, καὶ θέλω ἀποδείξει, ὅτι ὅσα εἶπεν ἀναληθῆ καὶ ἀνακριβῆ εἰσιν. Ἔχω ἐπίσημον διαβεβαίωσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τὸ ὁποῖον βεβαιοῖ, ὅτι ἔχουσιν εἰσπραχθῆ καὶ ἐκ τοῦ δανείου καὶ ἐκ τῶν ἄλλων εἰσπράξεων 660,000 δραχμῶν. Ἔχει συστηθῆ, κύριοι Βουλευταὶ, ὑδραυλικὸν ταμεῖον Παμίσου, τὸ ὁποῖον εἰσέπραττε κατ’ ἔτος, ἀφ’ ἧς συνέστη, ἄλλοτε μὲν 70,000 καὶ ἄλλοτε 65,000 δραχμῶν, ἀλλὰ κατὰ τὸ 1892 ἔτος διὰ νόμου ἀφωμοιώθησαν αἱ γενόμεναι εἰσπράξεις παρὰ τοῦ ὑποτελωνείου Μεσσήνης καὶ τοῦ τελωνείου Καλαμῶν, διότι πρὸ τοῦ νόμου εἰς τὸ τελωνεῖον Καλαμῶν ἐγίνετο εἴσπραξις τοῦ ἡμίσεως τῶν ὑπὸ τοῦ ὑποτελωνείου Μεσσήνης εἰσπραττομένων, ἑπομένως αἱ εἰσπράξεις τοῦ ταμείου τοῦ ὑδραυλικοῦ ηὔξησαν, ἀνελθοῦσαι εἰς 100,000 περίπου δραχ. κατ’ ἔτος. Ἐπὶ τρία ὁλόκληρα ἔτη ὑδραυλικοὶ Γάλλοι καὶ ἄλλοι εἰδικοὶ ἐμελέτησαν τὰ ἐδάφη, καὶ ἔκαμαν τὸ σχεδιάγραμμα, καὶ συνέταξαν τὸν προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος ἀνῆλθε περὶ τὰ 3,500,000· διῃρέθη τὸ ὅλον ἔργον εἰς τρία μεγάλα τμήματα, ἐξ ὧν τὸ μὲν ἓν εἶναι τὸ τῶν ἐκβολῶν τοῦ Παμίσου, τὸ δὲ ἕτερον τὸ τοῦ Ἀσλάναγα καὶ τὸ τρίτον τὸ τοῦ Ἁγίου Φλώρου. Ἀγνοῶ πῶς ἀπεσπάσθη τὸ τμῆμα τοῦ Ἀσλάναγα καὶ ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν καὶ κατεκυρώθη, ὁ δὲ ἐργολάβος ἤρχισε τὴν ἐργασίαν. Ὅτε ὁ ἐργολάβος ἀνέλαβε τὴν ἐργασίαν τοῦ τμήματος αὐτοῦ, ἦσαν ἐν τῷ ταμείῳ περὶ τὰς 200,000 δραχμῶν, τὸ δὲ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν, ἦτο ἀξίας 383,000 δραχμῶν, ὥστε ἔλειπον περὶ τὰς 180,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἡ ἐργασία ἐδόθη, ὅπως ἀποπερατωθῇ ἐντὸς δύο ἐτῶν, ἑπομένως ἐπὶ τὰ δύο ταῦτα ἔτη ἤθελον εἰσπραχθῆ 200,000 δραχμαὶ, διότι, ὡς εἶπον, τὸ ὑδραυλικὸν ταμεῖον εἰσπράττει κατ’ ἔτος 100,000. Ἐνῷ ἐξηκολούθει ἡ ἐργασία, αἴφνης, ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτοῦ, συνωμολογήθη δάνειον ἐκ πεντακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμὴν γνώμην, δὲν ἔπρεπε νὰ συνομολογηθῇ, διότι ἦτο ὅλως περιττὸν, καθόσον τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον εἰς τὸ ὑδραυλικὸν ταμεῖον καὶ τὰ ὁποῖα ἤθελον εἰσπραχθῆ κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο ἐτῶν, ἐξήρκουν εἰς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον εἶχε δοθῆ διὰ δημοπρασίας εἰς τὸν ἐργολάβον. Συνήφθη λοιπὸν τὸ δάνειον σκοπίμως, ἵνα προσθέσωσι νέας ἐργασίας εἰς τὴν ἐργολαβίαν, ἐνῷ δὲν ἔπρεπε νὰ γείνωσιν τοιαῦται προσθῆκαι, καθόσον τὸ ταμεῖον δὲν ἐξήρκει, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ συναφθῇ τὸ δάνειον· ἀλλ’ ἵνα δικαιολογηθῇ τὸ δάνειον, ἐγένοντο νέαι ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι ἀφωμοιώθησαν μὲ τὴν πρώτην, ἐνῷ ἡ πρώτη ἐργασία ἦτο δυσχερὴς, αἱ δὲ τελευταῖαι ἦσαν ἁπλαῖ, ὁ δὲ ἐργολάβος τῆς πρώτης ἐργασίας, ἐνῷ ἐπεδίωκε νὰ διαλύσῃ τὴν ἐργολαβίαν, ἅμα ὡς προσετέθησαν αἱ νέαι ἐργασίαι καὶ ἀφωμοιώθησαν, παρῃτήθη τῆς διαλύσεως, διότι ἐξ αὐτῶν ὠφελήθη ἀρκετά. Ὁ ἐκ Μεσσήνης κ. συνάδελφος εἶπεν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ὅτι τὰ χρήματα ταῦτα εὑρίσκονται εἰς τὴν Τράπεζαν, ἐνῷ, ὡς ἀποδεικνύεται ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὑπάρχουσι μόνον 184,000 δραχμαὶ ἐκ τῶν 500,000 καὶ ἐκ τῶν εἰσπραχθέντων, ἀλλ’ ὅτε ἐγένετο τὸ δάνειον, ὑπῆρχον εἰς τὸ ταμεῖον τὸ ὑδραυλικὸν 60,000 δραχμαὶ, ὥστε μένουσιν 120,000 περίπου δρ. εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ὄχι 400,000, ὡς εἶπεν ὁ ἐκ Μεσσήνης Βουλευτής.

§45ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πληρόνουν τόκον;

§46ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἂν πληρόνουν τόκον, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν, τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, καὶ τὸν κ. ἐκ Μεσσήνης Βουλευτήν.

§47ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος προβλέπει περὶ συνομολογήσεως δανείου, καὶ ὁ πρώην Ὑπουργὸς, συνομολογήσας τὸ δάνειον, ἔπραξε κατὰ τὸν νόμον.

§48ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ τὸ δάνειον· ἀλλ’ ἀφοῦ ἐγένετο, ἔπρεπε νὰ ἄρχηται ὁ τόκος ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐλαμβάνοντο τὰ χρήματα καὶ ὄχι ἀφ’ ἧς συνήφθη, καὶ διὰ τοῦτο εἶσθε σεῖς ὑπεύθυνοι, καθόσον καὶ περιττὸν ἦτο τὸ δάνειον καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ἄρχωνται οἱ τόκοι ἀπὸ τῆς συνάψεως αὐτοῦ.

§49ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Δεληγιάννη, εἴπατε ὅτι ἔμειναν μόνον 120,000 δραχμῶν ἐκ τοῦ δανείου τῶν 500,000. Εἰς πόσον ποσὸν ἀναβαίνουν τὰ συντελεσθέντα ἔργα;

§50ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τρία καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια.

§51ΡΑΛΛΗΣ. Παρὰ τίνος διετάχθησαν;

§52ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Παρ’ ὑμῶν.

§53ΡΑΛΛΗΣ. Παρ’ ἐμοῦ διετάχθη ποσὸν 52,000 δραχμῶν.

§54ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι· εἶναι τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ ἐλέχθησαν ἐπανειλημμένως· ἀρκεῖ πλέον.

§56ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι τοῦτο μόνον, ἀλλὰ μετέβαλε καὶ τὸ σχέδιον τοῦ κ. Κελενὲκ καὶ τῶν Γάλλων μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τρία ἔτη ἐμελέτησαν τὰ ἐδάφη καὶ ἐσχεδιαγράφησαν· ἑπομένως ἡ μεταβολὴ τοῦ σχεδίου ἐγένετο χάριν ἐκλογικῆς κερδοσκοπίας, καὶ ἕνεκα τῆς μεταβολῆς τοῦ σχεδίου ἐκείνου ἐπῆλθεν ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν διηγήθη ὁ κ. συνάδελφος. Εἶπον ταῦτα πρὸς ἀναίρεσιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Μεσσήνης Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ἐπιῤῥίψῃ τὴν εὐθύνην εἰς ἄλλους, ἐνῷ οὗτος εἶναι ὑπεύθυνος καὶ ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς.

§57ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν Προξενείων ὡς πρὸς τὸ Προξενεῖον Ὀδησσοῦ καὶ τὸ Προξενεῖον Νεαπόλεως, καὶ τοὺς πίνακας τῆς ἀπογραφῆς, ἐν τοῖς ὁποίοις περιλαμβάνονται καὶ οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὑπήκοοι, καὶ νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν σύστασιν τῆς θέσεως ταμείου ἐν τῷ Προξενείῳ Σμύρνης καὶ κανονισμὸν τῶν προσόντων τῶν προξενικῶν ταμιῶν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 111).

§59ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καταθέτω τὴν διαταγὴν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ κ. ἐκ Νάξου Βουλευτής. Ἐπίσης συμπληρῶ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν ἔδωκα πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δύναμιν τὴν ἀσχολουμένην εἰς τὰ περὶ τὴν Κωπαΐδα μέρη. Ἐπίσης καταθέτω τὰς καταστάσεις, τὰς ὁποίας διὰ τῆς τελευταίας ἐπερωτήσεώς του ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ἐζήτησεν. Αἱ καταστάσεις αὗται εἶναι πλήρεις καὶ περιέχουσι πάντα τὰ αἰτηθέντα, πλὴν τῆς τελευταῖον αἰτηθείσης καταστάσεως, ἥτις θὰ κατατεθῇ λίαν προσεχῶς καὶ ἥτις ἀφορᾷ εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν ἐκ πωλήσεως ἢ ἀπωλείας εἰδῶν τῶν κατατεθειμένων ἐν τοῖς ἐπαρχιακοῖς ταμείοις.

§60ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ συμπληρώσητε αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, καταθέτων πίνακας κεκυρωμένους παρὰ τοῦ Στρατιωτικοῦ Λογιστηρίου τῶν ἐτῶν 1893–1894, τοὺς ἑξῆς: 1) Διὰ τὰς χορηγηθείσας πιστώσεις δυνάμει Β. Διαταγμάτων, δι’ ἕκαστον μῆνα, πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. 2) Τίνα ποσὰ ἔλαβον τὰ στρατιωτικὰ ἐπιμελητήρια ἐκ τῶν πιστώσεων τούτων, καὶ τίνα ποσὰ ἔμειναν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Ὑπουργοῦ. 3) Τίνα ποσὰ ἐκ τῶν διὰ λογαριασμὸν τῶν πιστώσεων ἐδαπάνησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ ποία ἀρχὴ διετάχθη νὰ ἐξοφλήσῃ. 4) Νὰ ὑποβληθῶσιν αὐταὶ αἱ καταστάσεις τοῦ στρατιωτικοῦ ἐπιμελητηρίου, αἱ δεικνύουσαι τίνα ποσὰ ἐδαπανήθησαν ἕκαστον μῆνα παρ’ αὐτῶν τῶν ἐπιμελητηρίων. 5) Νὰ ὑποβληθῇ κατάστασις δεικνύουσα τίνα ποσὰ ἕκαστον σῶμα διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου εἰσέπραξεν, εἴτε ἐξ ἐκποιήσεως ὑλικοῦ, εἴτε ἐξ ἀπωλείας αὐτοῦ, αἱ δὲ εἰσπράξεις αὗται εἰς τίνα ταμεῖα τοῦ Δημοσίου κατετέθησαν. 6) Νὰ ὑποβάλωσι καταστάσεις οἱ προϊστάμενοι τῶν ταμείων τοῦ Δημοσίου, ἐν αἷς νὰ ἐμφαίνωνται, ὅτι πράγματι εἰσέπραξαν τὰ ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων κατατεθέντα αὐτοῖς διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου ποσά.

§61ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς πρὸς τὴν πρότασιν νόμου περὶ ταμείου σταφιδικῆς ἀμύνης, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐπιτρέψῃ νὰ προταχθῇ αὕτη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, καὶ ἂν γείνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ, νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν. Παραδέχεται ἡ Βουλή;

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§63ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ τῆς ἐγγραφῆς δὲν εἶναι ζήτημα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι ζήτημα, ἀλλὰ διὰ νὰ προταχθῇ, πρέπει νὰ προηγηθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§65ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ὅμως ἐγὼ ἐζήτησα προχθὲς νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἄλλο νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ δὲν ἐνεγράφη.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ἐκ παραδρομῆς ἐγένετο τοῦτο, ὄχι ἐκ προθέσεως.

§67ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐγγραφῇ αὔριον, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ καὶ τὸ ἕτερον, τὸ περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰς ταμβάκον μεταποιουμένου καπνοῦ, ἀφοῦ μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦλθε νὰ ὁμολογήσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς καταργήσεως.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δικαίωμά σας, καὶ θὰ ἐγγραφῇ.

§69ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ τοῦ κ. Μεσσηνέζη;

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐγγραφῇ καὶ αὐτό.

§71ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἐὰν παραδέχηται νὰ προταχθῇ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μεσσηνέζη, ὅπως ἡ πρότασις νόμου περὶ ταμείου σταφιδικῆς ἀμύνης προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὁ κ. Παῤῥησιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§73ΠΑΡΡΗΣΙΑΔΗΣ. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ χρησιμότης τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, θεσμοῦ τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογὴ προὐκάλεσε καὶ προκαλεῖ ἐκβιάσεις, κλοπὰς, οὐχὶ δὲ σπανίως καὶ φόνους, εἶναι ἀναντίῤῥητος, ἡ σπουδαιότης δὲ τούτου μαρτυρεῖται καὶ ἐκ τοῦ τρόπου τῆς ὑποβολῆς αὐτοῦ παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀποφανθέντος ὅτι ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ παραπεμφθῇ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ γνωματεύσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Νομίζω ὅτι ἀμφότεραι αἱ διατυπώσεις ἐξεπληρώθησαν, καθόσον, ὡς πληροφοροῦμαι, ἡ ἐπιτροπὴ ἐπεράτωσε τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου μελέτην, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπαρκῶς ἀπεφάνθη, διότι, ἐνῷ παρῆλθον τόσαι ἡμέραι ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς, ζῶμεν δὲ εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ ἀτμοῦ καὶ ἠλεκτρισμοῦ, πλεῖσται ἦλθον εὐχαὶ πρὸς τὴν Βουλὴν, ἰδίᾳ ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, ὑπὲρ ἐπιψηφίσεως τούτου, καὶ οὐδεμία ἐναντία. Ἤδη λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν πρὸς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἀποφανθῇ αὕτη, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν πρέπῃ νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἢ ὄχι, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ὑπερψηφίσῃ τῆς προτάσεώς μου.

§74ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁρισθείσης ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῆς ἐμμέσου δημοτικῆς φορολογίας, ὑποβάλλω τὴν ἔκθεσιν, ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τῶν ἑπτὰ μελῶν, τῶν ὁμοφρονούντων πρὸς τὸν εἰσηγητήν. Δηλῶ δὲ, κατ’ ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν ἔχω, καὶ τῶν ἑτέρων τεσσάρων μελῶν, ὅτι, καίτοι κατ’ ἀρχὴν συμφωνοῦσι, δὲν ὑπέγραψαν, ἐπιφυλασσόμενοι εἴτε ἐν τῇ Βουλῇ, εἴτε ἐν ἰδιαιτέρᾳ ἐκθέσει, νὰ ὑποβάλωσι τὰς παρατηρήσεις αὐτῶν ἐπὶ τῶν κεφαλαίων, ἐφ’ ὧν τυχὸν δὲν ὁμοφρονοῦσι πρὸς τὰ ἐν τῇ ἐκθέσει ἐκτιθέμενα. Παρακαλῶ δὲ νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 112).

§76ΔΑΛΛΑΣ. Ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος καὶ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, βεβαίως συμφωνοῦμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, διότι ἡ ἀρχὴ τῆς μεταῤῥυθμίσεως τῶν τῆς ἐμμέσου δημοτικῆς φορολογίας εἶναι κοινὸς πόθος, διὰ τὸν τρόπον ἰδίως τῆς βεβαιώσεως τοῦ ἐσόδου τούτου, ὅστις εἶναι λίαν καταπιεστικός. Καὶ ἐπεφυλάχθημεν μὲν τὰ λοιπὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ὑποβάλωμεν ἰδίαν περὶ τούτου ἔκθεσιν, φρονοῦντες ὅτι ἐν πολλοῖς ὁ προτεινόμενος τρόπος τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ δασμοῦ τούτου καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν δήμων παραβλάπτει καὶ ἄνισον καὶ ἄδικον καὶ καταπιεστικὴν φορολογίαν εἰσάγει, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀκούεται πρότασις Βουλευτοῦ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, καὶ εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν ἴσως δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις οὔτε ἐκ μέρους τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου, εἴμεθα σύμφωνοι, φρονοῦντες ὅτι εἶναι κοινὴ εὐχὴ νὰ ληφθῇ μέτρον τι σωστικὸν καὶ σπουδαῖον περὶ τῆς φορολογίας ταύτης, ἥτις σπουδαίως καταπιέζει τὸν τόπον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ περιμένῃ καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας, καθόσον ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν γνώμην μας καὶ προφορικῶς.

§77ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Μάλιστα, μάλιστα.

§78ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ Βουλὴ δηλαδὴ δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἄνευ τῆς ἐκθέσεως τῆς μειοψηφίας. Ὥστε ἂς ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Παῤῥησιάδου.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ τυπωθῇ πρῶτον ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς.

§80ΔΑΛΛΑΣ. Ὁ κ. Παῤῥησιάδης προτείνει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἡμεῖς, ἀναγνωρίζοντες τὸ κατεπεῖγον αὐτοῦ, παραιτούμεθα τῆς ὑποβολῆς ἰδίας ἐκθέσεως.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ προταχθῇ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἡ ἔκθεσις δὲν ἐτυπώθη καὶ δὲν διενεμήθη;

§82Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Παῤῥησιάδου εἶναι νὰ ἀναγραφῇ αὔριον τὸ νομοσχέδιον πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὥστε δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λάβετε τὴν καλωσύνην νὰ παρατηρήσητε τὴν ὑποβληθεῖσαν αὐτῇ ἔκθεσιν, ἵνα ἴδητε ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ αὔριον πρὸ τῆς συνεδριάσεως.

§84ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ἐκθέσεως. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν οἱουδήποτε νομοσχεδίου, καὶ ἂν τὸ νομοσχέδιον δὲν ἦναι τυπωμένον.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐγένετο συζήτησις πολύωρος, διότι ἐζητεῖτο νὰ συζητηθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε τυπωθῆ.

§86ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πρόκειται νῦν νὰ συζητηθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, πρόκειται νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ὁ δὲ Κανονισμὸς ἀπαιτεῖ νὰ ἦναι τυπωμένον καὶ διανεμημένον τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχῃ γνῶσιν αὐτοῦ ἡ Βουλή. Ἐὰν ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς προτείνῃ τροποποιήσεις τοῦ νομοσχεδίου, τότε βεβαίως δυνάμεθα νὰ ἀναμείνωμεν, ἵνα τυπωθῇ αὐτή· ἀλλ’ ἐὰν δὲν περιέχῃ τροποποιήσεις, νομίζω ὅτι ἀπὸ τῆς Βουλῆς ἐξαρτᾶται, ἵνα ὁρίσῃ τὴν αὔριον ὡς ἡμέραν τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ματαιοπονοῦμεν. Τίς ἐμποδίζει τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ζητήσῃ αὔριον νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§88ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀποσύρει λοιπὸν τὴν πρότασίν του;

§89ΠΑΡΡΗΣΙΑΔΗΣ. Φρονῶ, ὅτι ἡ πρότασίς μου ἔχει ὑπόστασιν, τιθεμένη ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, διότι ἐγὼ δὲν ὑπέβαλον ἄλλο τι, εἰμὴ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ ἂν δέχηται νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ γενικῶς ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τῶν διαπυλίων· πρὸς τοῦτο δὲ, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι σπουδαῖα τὰ προτεινόμενα κωλύματα τῆς μὴ ἐκτυπώσεως καὶ διανομῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§90ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ δὲν σχετίζεται μὲ τὴν ἄμεσον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου· ἡ γνώμη αὐτοῦ εἶναι γενικωτέρα. Ἐπιθυμεῖ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον, εἴτε ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν ἐτροποποιήθη, συζητηθῇ πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ γνώμη αὕτη βεβαίως δύναται καὶ ἀμέσως νὰ συζητηθῇ, καὶ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ, χωρὶς νὰ περιμένῃ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριε Βουλευτὰ, ἐπιμένετε ν’ ἀποφανθῇ ἀπόψε ἡ Βουλή;

§92ΠΑΡΡΗΣΙΑΔΗΣ. Μάλιστα.

§93Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Παῤῥησιάδου ἀπόψε;

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§95Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπειδὴ πάντες ἐνδιαφερόμεθα καὶ περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐγὼ προτείνω μίαν μέσην λύσιν, νὰ κάμωμεν δύο συνεδριάσεις, καὶ τὴν μὲν πρωΐαν, αὔριον, νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων, μετὰ μεσημβρίαν δὲ ὁ προϋπολογισμός.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καλούτση, ὁ ὁποῖος προτείνει δύο συνεδριάσεις;

§97ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὄχι, ὄχι· τὴν ἄλλην πρότασιν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Παῤῥησιάδου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Παῤῥησιάδου, ὅπως προταχθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Λεβαδείας κ. Ι. Λάππα, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 137, ἐξ ὧν 48 ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ 89 κατ’ αὐτῆς. Συνεπῶς ἡ πρότασις περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν ἀπεῤῥίφθη.

§102ΠΑΡΡΗΣΙΑΔΗΣ. Ἤλπιζον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας θὰ ἦτο ἀντίθετον τοῦ ἐπελθόντος, καὶ τοῦτο, διότι ἡ πλειοψηφία ὤφειλε νὰ διασκεδάσῃ τὴν καθ’ ἑκάστην ἀπευθυνομένην εἰς ἡμᾶς μομφὴν, ὅτι οὐδαμοῦ ἀλλοῦ προσέχομεν, εἰμὴ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ δυστυχῶς τοῦτο ἐπεκυρώθη καὶ διὰ τῆς πρὸ ὀλίγου ψηφοφορίας καὶ διὰ τῆς προχθεσινῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου περὶ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ποιμνιοβοσκῆς.

§103ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ, υἱοθετήσασα τὸ νομοσχέδιον, ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐκθύμως τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἀπὸ τῆς πεποιθήσεως, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, καταργοῦν ἐν ταὐτῷ τὰ διαπύλια καὶ τὰς εἰσφορὰς, ἔσται διττῶς εὐεργετικόν. Ἡ ἐπιτροπὴ, ταῦτα συνιστῶσα εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπαναλαμβάνω, ἀνέλαβεν εἰδικὴν πρωτοβουλίαν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ ἀπεφάσισε νὰ ὑποστηρίξῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§104ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πότε;

§105ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἡμεῖς λαμβάνομεν ὑπὸ σημείωσιν τὴν γνώμην καὶ τὴν ἐπιθυμίαν, ἣν ἐξέφρασεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπιφυλασσόμεθα δὲ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα, ὅταν ἀναγνώσωμεν τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπέβαλε τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς νομοσχεδίων: 1) Περὶ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας ἀργούσης θέσεως γραμματέως. 2) Περὶ δικαιοδοσίας τῶν ἐν τῇ ἡγεμονίᾳ τῆς Βουλγαρίας καὶ τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας προξενικῶν ἀρχῶν. 3) Περὶ μεταβολῶν ἀμίσθων προξενικῶν ἀρχῶν εἰς ἐμμίσθους. Αἱ ἐκθέσεις αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 113–145). Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Παπαμιχαλόπουλος ὑπέβαλεν αἴτησιν ἁπάντων τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαιοῦ Στρατῶνος κρατουμένων καταδίκων, ἐξαιτουμένων τὴν Β. χάριν καὶ παρακαλούντων νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐπ’ αὐτῶν ὀπισθενεργικῶς ὁ νόμος περὶ συμψηφισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς ὑποδικίας εἰς τὴν ἐπιμέτρησιν τῆς ποινῆς, εἰς ἣν κατεδικάσθησαν πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΒΙΔʹ τοῦ 1892. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.

§107ΣΚΟΥΖΕΣ. Μετὰ προσοχῆς ἠκροασάμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγουμένου τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1895. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι μετὰ τὴν δυστυχῆ κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐφθάσαμεν, ὥστε νὰ εἴπωμεν ἐπισήμως τὸ «ἐπτωχεύσαμεν δυστυχῶς», ἀνέμενον ὅτι ἤθελεν ὑποβάλει προϋπολογισμὸν ἀλλοῖον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλε, προϋπολογισμὸν σύμφωνον μὲ τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθημεν, ἀνάλογον πρὸς τὴν κατάστασιν τοῦ πτωχεύσαντος, διότι εἴτε ἄτομον εἴτε Κράτος φθάσῃ εἰς τὴν οὐχὶ τιμητικὴν καὶ εὐχάριστον θέσιν τῆς πτωχεύσεως, λογικὸν εἶναι νὰ συνδυάσῃ τὰς δαπάνας του καὶ τὸν προϋπολογισμὸν πρὸς τὴν νέαν αὐτοῦ θέσιν. Τόσῳ μᾶλλον ἀνέμενον μεταβολὴν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν δημοσίων πόρων, ὅσον ἐκ τῶν λόγων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προκύπτει, ὅτι ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πολυχρονίου παρ’ αὐτοῦ διοικήσεως τῶν κοινῶν καὶ αὐτὸς ἐπείσθη, ὅτι διάφοροι γνῶμαι, τὰς ὁποίας μετὰ σθένους καὶ πεποιθήσεως ὑπεστήριξεν ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη, ἐφάνησαν ἐσφαλμέναι, ὥστε συνέπεια λογικὴ καὶ φυσικὴ θὰ ἦτο νὰ ἐπέλθῃ μεταβολὴ τρόπου διοικήσεως παρ’ αὐτοῦ, ὅστις ἐπείσθη, ὅτι περιέπεσεν εἰς σφάλματα καὶ ἀπάτας. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμολόγησε μετὰ παῤῥησίας, ὅτι τὰ ἐξωτερικὰ δάνεια ἀπεδείχθησαν ἡ καταστροφὴ τοῦ τόπου, διότι περιήγαγον ἡμᾶς εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ πληρόνωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν χρεῶν μας, περιαγαγόντα ἡμᾶς εἰς ἀνεπάρκειαν. Ἐννοῶ τὴν ὀδύνην, τὴν ὁποίαν θὰ ᾐσθάνθη ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη ἐπρέσβευεν, ὅτι διὰ τῶν δανείων καὶ τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν καὶ δι’ ἐξευρέσεως προσωρινῶν ἢ καὶ ὁριστικῶν δανείων ἤθελεν ἐπιτύχει τὴν τακτοποίησιν τῶν νομισματικῶν καὶ οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, ἀναγκασθεὶς νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι εἰς τὴν δόξαν του αὐτὴν ἔσφαλε, καὶ τόσῳ μᾶλλον, ὅσον εἶχε τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τῶν οἰκονομικῶν αὑτῶν συνδυασμῶν καὶ τῶν δανείων ἤθελεν ἐπιτύχει τὴν διόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν, ἐπιβαρύνων τὸ μέλλον καὶ οὐχὶ τὸ ἀπωτέρω, ἀλλὰ τὸ προσεχὲς μέλλον, ὅπως ἐφάνη ἐκ τῶν πραγμάτων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισε πρέπον, πρὸς δικαιολόγησίν του, νὰ ἀναδράμῃ εἰς τὸ παρελθὸν, καὶ ἔκρινε πρόσφορον νὰ κηρύξῃ, ὅτι δὲν ἐπιβαρύνει αὐτὸν ἡ παροῦσα κατάστασις τῶν πραγμάτων, διότι ἀπὸ τοῦ 1882 ἢ 1881, νομίζω, εἶπεν, οὐ μόνον ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ νὰ ἐξαρκέσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν χρεῶν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ἡ χώρα αὐτὴ ἀκόμη ἦτο εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ παρέχῃ τὸν χρυσὸν τὸν ἀναγκαιοῦντα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν χρεῶν της. Δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην ταύτην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νομίζων ὅτι κατ’ οὐσίαν τοῦτο δὲν εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου ἀκριβές, διότι κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα τὸ ἐκ τῶν χρεῶν βάρος δὲν ἦτο τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἤμεθα πράγματι ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ, οὐδὲ ὅλον τὸ χρέος ἦτο ἐξωτερικὸν, δηλαδὴ πληρωτέον εἰς χρυσόν. Καὶ δι’ ἐκεῖνο τὸ μέρος τοῦ χρέους, τὸ ὁποῖον καταχρηστικῶς ἴσως ἐπληρόνετο ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ὑπῆρχον τρόποι, δι’ ὧν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποφύγῃ τὴν οὐχὶ θεμελιώδη αὐτὴν ὑποχρέωσιν, νὰ πληρόνῃ τὸ χρέος ὅλον εἰς χρυσὸν, καὶ ἑπομένως δὲν ἤθελεν εὑρεθῆ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ φανῇ ἀνεπαρκής. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοιαύτη δικαιολόγησις ἦτο ἥκιστα πρόσφορος, νῦν ἐκφερομένη παρὰ τοῦ ἐπὶ δεκαετίαν ὅλην καὶ πλέον διευθύνοντος τὰ κοινὰ, τοῦ ἀπὸ τοῦ 1882 μέχρι σήμερον διαπραγματευθέντος καὶ συνομολογήσαντος ἓξ ὁριστικὰ δάνεια, παρεκτὸς τῶν μικροτέρων καὶ προσωρινῶν δανείων, τὰ ὁποῖα ἔκτοτε διεπραγματεύθη καὶ συνετέλεσε. Νομίζω ὅτι ἡ δικαιολόγησις αὕτη δὲν ἦτο πρόσφορος, διότι δύναται νὰ παρέξῃ καὶ βεβαίως παρέσχεν εἰς τοὺς μεθ’ ἡμῶν συναλλαχθέντας τὴν ἀφορμὴν νὰ παρεξηγήσωσι τοὺς ἀγαθοὺς ἴσως σκοποὺς τοῦ ἀντιπροσωπεύοντος τὸ Κράτος, εἰς τὰς ἐπισήμους διαβεβαιώσεις τοῦ ὁποίου οἱ πιστωταὶ αὐτοὶ πιστεύσαντες, παρέσχον ἡμῖν τὰ χρηματικά των κεφάλαια, πεποιθότες ὅτι οὐδένα κίνδυνον διέτρεχον, ἀφοῦ ἐπισήμως τοῖς ὡμολογοῦμεν ὅτι ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ πληρόνωμεν τὰ χρέη μας, διότι ἔχομεν ὄχι μόνον ἰσοζύγιον προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ περισσεύματα ἀκόμη. Ἡ τοιαύτη δὲ δυνατὴ παρεξήγησις ἐκ μέρους τῶν πιστωτῶν τοῦ Κράτους, ὡς πρὸς τὰς προθέσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχει κατ’ ἐμὲ ἱστορικὴν μόνον ἀξίαν, διότι τὰ δάνεια ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ ἐντεῦθεν συνετελέσθησαν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔχει σημασίαν καὶ ἐπὶ τῶν ἐνεστώτων, ἔχει νομίζω τὴν σημασίαν, ὅτι οὐσιωδῶς βλάπτει καὶ παρεμβάλλει μεγάλα προσκόμματα εἰς τὴν ἐπὶ ὅροις ὅσον οἷόν τε εὐπροσδέκτοις διακανόνισιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων, τῆς ὁποίας ὅλοι μετ’ ἀνυπομονησίας καὶ ἀγωνίας περιμένομεν τὴν συμπλήρωσιν. Καὶ βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἀπορῶμεν, ὅτι οἱ πιστωταὶ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι τόσον μέγα μέρος τῶν κεφαλαίων αὑτῶν βλέπουσιν ἀπολλύμενον, δὲν πρέπει, λέγω, νὰ ἀπορῶμεν, βλέποντες αὐτοὺς νὰ ἐπιμένωσι καὶ νὰ ζητῶσι διὰ τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον ἐλπίζουν νὰ λάβουν, ἀσφαλείας τοιαύτας, τὰς ὁποίας ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν ἀξιοπρέπεια ἀποκρούει. Διότι, ἀφοῦ ἐπισήμως τοῖς ὁμολογοῦμεν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1882 εἴμεθα εἰς κατάστασιν ἀνεπαρκείας, καὶ ἐν τοσούτῳ ἐπανειλημμένως ἐζητοῦμεν παρ’ αὐτῶν κεφάλαια χρηματικὰ, μὲ τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι δὲν εἶχον τίποτε νὰ διακινδυνεύσωσι, πῶς θέλετε σήμερον, ὅτε βλέπουν περιτετμημένον τὸ κεφάλαιόν των τόσον σημαντικῶς, νὰ πιστεύσουν ὅτι καὶ αὐτὸ δὲν θέλει ὑποστῆ τὴν τύχην τοῦ ἀρχικῶς δοθέντος ἡμῖν χρήματος; Ἀφοῦ εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀτυχῆ θέσιν νὰ εἴπωμεν τὸ «ἐπτωχεύσαμεν δυστυχῶς», νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ συνετισθῶμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀνοίξωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς πρὸ τοῦ βαράθρου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναποφεύκτως, θᾶττον ἢ βράδιον, φοβοῦμαι ὅτι καὶ πάλιν θὰ πέσωμεν, ἔπρεπε νὰ πεισθῶμεν, ὅτι ἀκολουθοῦντες τὴν αὐτὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε ἠκολουθήσαμεν, καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, δίδομεν ἀφορμὴν νὰ πιστεύουν οἱ μεθ’ ἡμῶν συναλλαχθέντες, ὅτι ὄχι μόνον ἀκρισία καὶ ἀπερισκεψία ἤγαγεν ἡμᾶς εἰς τὸ λυπηρὸν αὐτὸ σημεῖον. Ἔπρεπε νὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἐγκαινιάσωμεν νέαν ὁδὸν, νὰ εἴπωμεν μετὰ εἰλικρινείας, ποία εἶναι ἡ θέσις μας, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ διασώσωμεν τοὐλάχιστον τὴν καλὴν πίστιν, τῆς ὁποίας ἔχομεν ἀνάγκην ἀναπόφευκτον παρὰ παντὶ τῷ πεπολιτισμένῳ κόσμῳ, ὅπως δυνηθῶμεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ κανονίσωμεν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν πράγματα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν, δι’ ἧς βαθμηδὸν νὰ δυνηθῶμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν θέσιν μας, ἄνευ τῆς ὁποίας οὔτε τὰ κοινὰ οὔτε τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα δύνανται νὰ προαχθῶσι. Κατ’ ἐμὲ, ἔπρεπε ν’ ἀφήσωμεν τὴν πεπλανημένην ὁδὸν, τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε ἠκολουθήσαμεν, τοῦ νὰ παριστάνωμεν μικροτέρας μὲν τὰς δαπάνας ἡμῶν, νὰ αὐξάνωμεν δὲ τὰ ἔσοδα ἡμῶν ὑπὲρ τὰ πιθανὰ, εἰς τρόπον ὥστε, ἐνῷ ἀπὸ ἐτῶν ὅλοι οἱ προϋπολογισμοὶ ἡμῶν ὑπέσχοντο ἰσοζύγιον καὶ περισσεύματα, αἱ χρήσεις ὅλων αὐτῶν τῶν ἐτῶν ἀτυχῶς ἔκλεισαν μὲ ἔλλειμμα, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἄξιον λόγου. Ἔπρεπε, νομίζω, νὰ παραστήσωμεν ἀκριβῶς καὶ εἰλικρινῶς τὰς δαπάνας εἰς τὸ ποσὸν, εἰς ὃ πραγματικῶς ἀνέρχονται, περιστέλλοντες αὐτὰς εἰς τὸ κατώτατον σημεῖον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ μὴ ἐρχώμεθα κατόπιν ζητοῦντες νὰ πληρώσωμεν τὰ κενὰ δι’ ἐκτάκτων ἢ συμπληρωτικῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἦσαν ἡμῖν γνωσταί, ὅτε συνετάττομεν τοὺς προϋπολογισμοὺς αὐτοὺς, ἔπρεπε, λέγω, νὰ παραστήσωμεν ἀκριβῶς καὶ εἰλικρινῶς τὰς δαπάνας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐμπνεύσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην, ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ ἡμῶν εἶναι πραγματικοί. Ἤκουσα διαφόρων συναδέλφων, ἀποφαινομένων ἐνίοτε ὅτι οἰκονομίας δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιφέρωμεν, ἢ, καὶ ἂν κάμωμεν, δὲν δύνανται νὰ ἦναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἔχουν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην αὐτῶν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶμαι καταδικαστέος, πρεσβεύων ὅσα λέγω, διότι ἔχω πρὸ ὀφθαλμῶν καὶ ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς οἰκονομικὰς στενοχωρίας καὶ οἰκονομικὰς κρίσεις, ὡς ἡμεῖς, καὶ πρὸς τὰ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον πρὸς ἀποσόβησιν τῆς οἰκονομικῆς των κρίσεως, δὲν ὤκνησαν νὰ προβῶσι καὶ εἰς αὐστηρὰς οἰκονομίας. Μὴ δὲν ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν τὴν Ἰταλίαν, ἥτις ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους εὑρίσκεται ἐν οἰκονομικῇ δυσφορίᾳ, ἂν ὄχι ὅπως ἡμεῖς, ἀλλὰ βεβαίως ἀξίᾳ λόγου; Κράτος πολὺ μεγαλείτερον, ἔχον ἀλλοίας ὑποχρεώσεις, διεθνεῖς ὑποχρεώσεις, δὲν ὤκνησε νὰ προβῇ καὶ εἰς οἰκονομίας, ὅπως ἀποκρούσῃ τὸν κίνδυνον. Ἕν μόνον παράδειγμα θὰ σᾶς ἀναφέρω ἐξ ὅσων ἔπραξεν ἡ Ἰταλία. Πέρυσι τὰ χρεώγραφα τῆς Ἰταλίας τῶν 5% ἔπεσαν εἰς τὰ 72, καὶ ἐν τοσούτῳ, ἀφοῦ περιέστειλε τὸν τόκον τοῦτον τοῦ 5%, (ὁ ὁποῖος πράγματι ἦτο 4,33%, διότι ἦτο πρὸ ἐτῶν ἐπιβεβλημένος φόρος 13% ἐπὶ τοῦ τοκομεριδίου), καίτοι, λέγω, περιέστειλε τὸν τόκον τοῦτον εἰς 4%, τὰ χρεώγραφά της ἀνῆλθον εἰς 85, εἰς 86 καὶ 87, ὅπου εὑρίσκονται σήμερον, ἕνεκα τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἐπὶ τῆς κεντρικῆς διευθύνσεως, ἧς αἱ δαπάναι ἀνήρχοντο εἰς 591 χιλιάδας φράγκων, διὰ Β. Διατάγματος τῆς 16 Ὀκτωβρίου ἔφερε νέον ὀργανισμὸν, καὶ περιέστειλε τὰς δαπάνας ἀπὸ 591,000 εἰς 446,000 φράγκων, τουτέστι περιέστειλε τὰς δαπάνας κατὰ 145,000 φράγκων, ἤτοι τὸ ⅓. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Ἰταλία, Κράτος ἔχον τοιαύτην ἀνάπτυξιν, ἣν πάντες γνωρίζομεν, τοιαύτας ὑποχρεώσεις, οἵας ἔχει, ἐνόμισεν ὅτι ἐπὶ τῆς κεντρικῆς διευθύνσεως ἑνὸς μόνου Ὑπουργείου δύναται νὰ ἐπιφέρῃ τοιαύτας οἰκονομίας, κατὰ τὸ ⅓, ἀποδεικνύουσα ὅτι φρονεῖ, ὅτι οἰκονομία 145,000 φράγκων δὲν εἶναι ἀναξία λόγου, δὲν δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι δὲν ὑποδεικνύονται καὶ εἰς ἡμᾶς οἰκονομίαι ἄξιαι λόγου, ἂν ὄχι ὡς αὐτὴ, τοὐλάχιστον παρεμφερεῖς; Πρέπει, Κύριοι, νομίζω, καὶ μὲ θυσίαν τῆς ἀτομικότητός μας, (διότι ὁ ἐπιφέρων οἰκονομίας καθὼς καὶ ὁ αὐξάνων τοὺς φόρους βεβαίως ἐκτίθενται εἰς τὰ παράπονα τῶν προσώπων, ὅσα ἐκ τῶν μέτρων τούτων παραβλάπτονται,) καὶ μὲ θυσίαν, λέγω, τῆς ἀτομικότητός μας πρέπει νὰ ἀποκόψωμεν πᾶσαν περιττὴν δαπάνην, ὥστε νὰ μένῃ ἡμῖν ἀρκετὸν ποσὸν πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὄντως ἀναπόφευκτοι. Ἀλλ’ ἀφοῦ εἴμεθα εἰς τὴν λυπηρὰν ταύτην θέσιν, εἰς ἣν ἐφθάσαμεν, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν νὰ φέρωμεν τὴν θεραπείαν καὶ εἰς τὸ σύστημα, ὑφ’ ὃ κυβερνώμενοι κατηντήσαμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Λέγομεν ὅτι κυβερνώμεθα κοινοβουλευτικῶς. Νομίζετε ἐν πεποιθήσει, ὅτι λειτουργεῖ παρ’ ἡμῖν τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα, οἷον τὸ Σύνταγμα προϋποθέτει καὶ ἀπαιτεῖ; Πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ ἦναι πολλοὶ οἱ ἔχοντες τὴν γνώμην ταύτην. Περιεπέσαμεν εἰς ἀπολυταρχικὸν σύστημα, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι, ἀντὶ ἡ ἀπολυταρχία νὰ ἐξασκῆται ἄνωθεν, ἀπὸ τοῦ θρόνου, ὅπως ἀλλαχοῦ συνέβη, παρ’ ἡμῖν, ἀντιθέτως, τὸ ἀπολυταρχικὸν σύστημα κατήντησε νὰ ἐξασκῆται ἀπὸ τὸν διευθύνοντα τὴν πλειονοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ. Διότι τί εἶναι τὰ ἀπὸ δεκαετίας παρ’ ἡμῖν συμβαίνοντα; ὁ Πρωθυπουργὸς ἀποφασίζει, καὶ ὅ,τι νομίσῃ καλὸν ὑποβάλλει εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ καὶ μήπως οἱ Βουλευταὶ ἀφίνονται ἐλεύθεροι νὰ ψηφίζωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ κρίσις των, ἡ πεποίθησίς των, τοῖς ὑποδεικνύει; Ἐδῶ πᾶν ζήτημα οἱασδήποτε φύσεως, διοικητικὸν ἢ δικαιοσύνης, στρατιωτικὸν, φορολογικὸν, καὶ ἐν γένει πᾶν μέτρον τῆς Κυβερνήσεως, καθίσταται ἀμέσως ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ὑπὸ τὴν πίεσιν δὲ αὐτὴν ὁ Βουλευτὴς, ὁ μὴ ἐπιθυμῶν ἀνὰ πᾶν βῆμα νὰ ἐγείρωνται ζητήματα κυβερνητικὰ καὶ κρίσεις πολιτικαὶ, ἀναγκάζεται, παρὰ τὴν κρίσιν του καὶ τὴν πεποίθησίν του, νὰ ψηφίζῃ ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ τοιουτοτρόπως βαθμηδὸν ἐφθάσαμεν ἐκεῖ, ὅπου εὑρισκόμεθα σήμερον. Ἀλλὰ μήπως κατὰ τύπους τοὐλάχιστον ἀκολουθοῦμεν τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα; Τὸ Σύνταγμα, πρὸς ἔλεγχον τοῦ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Βουλὴν προτεινομένου προϋπολογισμοῦ, ἀπῄτησεν ὅπως οὗτος εἰσάγηται εἰς πολυμελῆ ἐπιτροπὴν καὶ ἐκεῖ ἐξελέγχηται· ὥρισε δὲ συγχρόνως, ὅτι πρέπει ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ν’ ἀντιπροσωπεύηται καὶ ἡ μειονοψηφία, ἤτοι ἡ Ἀντιπολίτευσις. Εἰς ἅπαντα τὰ κοινοβουλευτικὰ Κράτη ἡ ἐργασία αὐτὴ τῆς ἐξελέγξεως τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα· ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξασκεῖ πράγματι ἔλεγχον καὶ τοιαύτην βαρύτητα, ὥστε οὐδεμία Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀποφύγῃ τὰς συστάσεις καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς. Παρὰ τῇ ἐπιτροπῇ δὲν κρίνουσιν ἀνάξιον νὰ προσέρχωνται οἱ Ὑπουργοὶ καὶ συζητῶσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προβάλλουσι, καὶ, δεχόμενοι τὰς παρατηρήσεις καὶ σκέψεις τῆς ἐπιτροπῆς, μεταβάλλουσι κατὰ πολὺ καὶ τὰ νομοσχέδιά των, ἐφ’ ὅσον ἴδωσιν ὅτι δὲν γίνονται ἀσπαστὰ, ἢ καὶ ἀποσύρουσιν αὐτά. Παρ’ ἡμῖν, ὅσοι ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ἐλάβετε μέρος εἰς τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολομισμοῦ ἑκάστοτε, γνωρίζετε τί συμβαίνει. Ἡ Κυβέρνησις στέλλει τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως ὑποστῇ οὐχὶ τὴν ἐξέλεγξιν, ἀλλὰ τὴν θεώρησιν μόνον, τὴν ἀπαιτουμένην ὑπὸ τοῦ γράμματος τοῦ Συντάγματος. Ἐάν τις τῶν κ. Βουλευτῶν, τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην, ζητήσῃ πληροφορίας, ὅπως φωτισθῇ περὶ τῶν πιθανῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ προβλεπομένων, στέλλονται ὑπὸ τῶν διαφόρων γραφείων, ὡς πληροφορίαι, παλαιόχαρτα ἄξια ἄλλου προορισμοῦ καὶ οὐχὶ βεβαίως τῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς ἣν στέλλονται, γριφώδη, πρὸς κατανόησιν τῶν ὁποίων χρειάζονται ἑρμηνευτικοὶ κανόνες. Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ, εἴτε κατὰ πλειονοψηφίαν, εἴτε καὶ διὰ παμψηφίας, ὡς συμβαίνει ἐνίοτε, λάβῃ ἀπόφασιν καὶ προτείνῃ μέτρον τι, ἔστω καὶ περὶ μειώσεως τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους, μήπως ἡ γνώμη αὕτη τῆς ἐπιτροπῆς κρίνεται ἀξία νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ἢ νὰ ἀναγνωσθῇ κἂν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ; Ἡ Κυβέρνησις οὔτε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς πορείαν της κρίνει ἄξιον. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἀντιτάξῃ τις, ὅτι τοιοῦτον σύστημα ἔχει καὶ τὰ καλὰ ἀποτελέσματα, καὶ θὰ μοὶ φέρῃ ἴσως καὶ παράδειγμα, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ, ἤτοι ἡ ἐπιβολὴ τῆς θελήσεως τοῦ ἑνὸς ἐπὶ τῆς θελήσεως τῶν πολλῶν, ἤγαγε τὴν Πρωσσίαν διὰ τῆς Σαδόβας καὶ διὰ τοῦ Σεδὰν εἰς τὴν ἕνωσιν τῆς Γερμανίας. Παρ’ ἡμῖν ὅμως δυστυχῶς ὡς ἀποτέλεσμα εἴχομεν τὸν ἄδοξον νόμον τῆς 10ης Δεκεμβρίου. Τοιοῦτον σύστημα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ, διότι φοβοῦμαι, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἴδομεν μέχρι τοῦδε, καὶ ἐκ δευτέρου χειρότερα καὶ δριμύτερα θὰ δοκιμάσωμεν. (Εὖγε! εὖγε! ἐξ ἀριστερῶν).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον;

§109ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Δὲν φρονεῖτε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ μεταβῶμεν νὰ γευματίσωμεν;

§110ΖΩΤΟΣ. Ἤδη μόλις εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς ζητεῖ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§112ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Προετιθέμην, Κύριοι, τὴν φορὰν ταύτην, κατὰ τὸ παράδειγμα τῆς ἐκθέσεως τῆς μειονοψηφίας τῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπείας καὶ τῶν μέχρι τοῦδε ἀγορευσάντων ἐκ τῆς ἡμετέρας πτέρυγος, νὰ μὴ εἰσέλθω καὶ ἐγὼ εἰς λεπτομερῆ ἔλεγχον τοῦ προκειμένου προϋπολογισμοῦ καὶ νὰ μὴ μακρηγορήσω. Αἱ μακραὶ καὶ ἐξηκριβωμέναι συζητήσεις ἀποβαίνουσι περιτταί, ὅταν τὰ πράγματα πρόκεινται τοῖς πᾶσι καταφανῆ. Καὶ τὰ πράγματα νῦν, ὡς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1895, εἶναι καταφανῆ καὶ πρόδηλα τοῖς πᾶσιν. Ἤρκεσε μόνη ἡ ὑποβολὴ αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ὑποτιμήσῃ καὶ ἐξευτελίσῃ κατὰ μονάδας πολλὰς τὸ πιστωτικὸν ἡμῶν νόμισμα καὶ μεταβάλῃ οὕτως ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν τὸ ὑπὸ τοῦ εἰσηγητοῦ του ἀναγγελθὲν περίσσευμα εἰς ἔλλειμμα· ἤρκεσε μόνη ἡ δημοσίευσίς του, ἵνα ἐμβάλῃ εἰς ἀληθῆ πανικὸν τὴν ἀγορὰν ἡμῶν καὶ ἐπιδεινώσῃ ἔτι μᾶλλον, ἀντὶ νὰ βελτιώσῃ, τὴν κατάστασιν. Ἔχομεν δὲ οὕτω καταφανῆ τοῖς πᾶσιν ἐκ τοῦ προτέρου τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ, ἐξ οὗ δυνάμεθα νὰ συναγάγωμεν μετ’ ἀσφαλείας, ὁποία τύχη ἀναμένει καὶ τὸ Κράτος καὶ τὴν χώραν ἡμῶν, ἂν αὐτὸς, ὃ μὴ γένοιτο, ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθεὶς ὑπὸ τοῦ Στέμματος ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος. Ἀφοῦ λοιπὸν τὰ πράγματα αὐτὰ τρανῶς μαρτυροῦσιν, ὁπόσον ἀσύστατον καὶ ἕωλον εἶναι τὸ ἔργον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀφοῦ καὶ ὁ ἔσω καὶ ὁ ἔξω κόσμος ἔχει ἤδη ἐξαναστῆ κατ’ αὐτοῦ, τίς ἡ ἀνάγκη πλέον πολλῶν λόγων, ἵν’ ἀποδείξῃ τις τὰ αὐταπόδεικτα; Ἀλλὰ καὶ πρὸς τίνας καὶ χάριν τίνων ἀνάγκη νὰ συζητήσωμεν νῦν διὰ μακρῶν; Ὑπάρχει ἀνάγκη τοιαύτης συζητήσεως πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν; πλὴν πρὸς τί; ἵνα ἐλέγξωμεν ἴσως καὶ νῦν, ὡς ἄλλοτε, τὰς πλάνας καὶ τὰ σφάλματά του ἐν τῷ παρελθόντι; Ἀλλ’ αὐτὸς τὸ πρῶτον νῦν καθ’ ὅλον τὸν βίον του ἔσχε τὴν εἰλικρίνειαν, εἰσηγούμενος τὸν προκείμενον προϋπολογισμὸν, νὰ ἐξομολογηθῇ δημοσίᾳ τὰ ἁμαρτήματά του, ἀπαρνούμενος καὶ καταδικάζων ὁλόκληρον τὸ παρελθόν του. Μήπως δὲν μᾶς εἶπε νῦν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1882 ἤδη εἶχε τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἦτο ἐν ἀνεπαρκείᾳ, ἵνα ἐκπληρώσῃ τὰς εἰς χρυσὸν ὑποχρεώσεις της, τὰς ἀνερχομένας τότε μόλις εἰς 16,000,000 δραχμῶν; Μήπως δὲν μᾶς ἔδωκεν οὕτω νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι πᾶσαι αἱ περὶ τοῦ ἐναντίου διαβεβαιώσεις του ἀπὸ τοῦ ἔτους ἐκείνου μέχρι τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1893 ἦσαν καθαρὰ φενάκη δι’ ἡμᾶς καὶ τοὺς πιστωτὰς τοῦ Κράτους, οὓς ἐξηπάτα οὕτως ἐν ἐπιγνώσει, ὅπως δανεισθῇ ἀκόμη ἑκατοντάδας ὅλας ἑκατομμυρίων, ὅπως αὐξήσῃ οὕτω τὰς εἰς χρυσὸν ὑποχρεώσεις ἡμῶν εἰς τὸ διπλάσιον, ὅπως εὐρύνῃ ἀναλόγως καὶ τὸν κύκλον τῆς καταστροφῆς καὶ ἔλθῃ εἶτα ἐπὶ τῶν ἐρειπίων, ἅτινα αὐτὸς ἐδημιούργησε, καὶ κηρύξῃ τὴν δολιωτάτην τῶν χρεωκοποιῶν; Μήπως δὲν ἀπεκήρυξε καὶ κατεδίκασε νῦν, ὡς μίαν τῶν πρωτίστων αἰτιῶν τοῦ κακοῦ, τὴν ὑπ’ αὐτοῦ διενεργηθεῖσαν ἔκτοτε μετατροπὴν τῶν ἐσωτερικῶν εἰς ἐξωτερικὰ δάνεια, ἐναντίον τῶν ἀποτροπῶν καὶ διαμαρτυριῶν ἡμῶν τῶν ἀντιπολιτευομένων; Μήπως δὲν ὡμολόγησεν, ἔστω καὶ συγκεκαλυμμένως πως, τὴν πλήρη ἀποτυχίαν τῶν περὶ συμβιβασμοῦ διαπραγματεύσεων, δοὺς εἰς ἡμᾶς νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι αὕτη ὀφείλεται κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὸ ἀλλοπρόσαλλον καὶ κακόπιστον αὐτοῦ; Μήπως δὲν κατέδειξε τὴν πλήρη αὐτοῦ ἀνικανότητα, ὅπως διαγνῷ μὲν ὀρθῶς τὰ αἴτια τῆς παρούσης καταστάσεως, λάβῃ δὲ τὰ πρόσφορα μέτρα εἰς βελτίωσιν αὐτῆς; Τίς ἡ ἀνάγκη λοιπὸν μακρᾶς συζητήσεως νῦν πρὸς αὐτόν; ἵν’ ἀποδείξωμεν ἡμεῖς ὅ,τι τὰ πράγματα αὐτὰ μηνύουσι τρανῶς, ὅ,τι αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν δύναται πλέον νὰ ἀρνηθῇ; Ἀλλὰ μήπως, Κύριοι, ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας τῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπείας παρέχει ἡμῖν ἀφορμὴν εἰς τοιαύτην συζήτησιν; Ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι κυρίως εἰπεῖν ἁπλῆ παράφρασις τοῦ εἰσηγητηρίου λόγου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παράφρασις μάλιστα ἐξασθενίζουσα ἐν πολλοῖς τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτοῦ, παράφρασις πλήρης ἀντιφάσεων καὶ παραλογισμῶν. Ὁ Νέστωρ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐν παντὶ οἰκονομικῷ ζητήματι, ὁ ἕτοιμος νὰ δικαιολογήσῃ καὶ ἐξαγνίσῃ πάντα τὰ σφάλματα αὐτοῦ, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς, μεθ’ ὅλην τὴν προσπάθειαν, ἣν κατέβαλε καὶ νῦν, ὡς ἄλλοτε, ὅπως συνηγορήσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ, ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ἠστόχησε τέλεον τοῦ σκοποῦ του. Ἀπέλιπεν αὐτὸν νῦν ἡ ἐγνωσμένη δεξιότης καὶ ἐμπειρία περὶ τὴν διαστροφὴν τῆς ἀληθείας πρὸ τῆς ἐπιβολῆς τῶν πραγμάτων. Καὶ εἴδομεν αὐτὸν παραπαίοντα ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους τῆς μακρᾶς ἐκθέσεώς του καὶ μάτην ἀποπειρώμενον, ἵνα συγκλώσῃ τὰ ἀσύγκλωστα καὶ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα. Διὰ τοῦτο ἤρκεσε καὶ αὐτὴ ἡ μόλις δισέλιδος ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας, ἵνα μεταβάλῃ εἰς ῥάκος τὴν δωδεκασέλιδον αὐτοῦ ἔκθεσιν, ἀνατρέπουσα ἐκ βάθρων τὸ σαθρὸν αὐτῆς οἰκοδόμημα. Δὲν θὰ ἦτο λοιπὸν νῦν καθαρὰ ματαιοπονία πᾶσα λεπτομερὴς καὶ ἐμπεριστατωμένη αὐτῆς ἀνασκευὴ, γινομένη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; Καὶ ἐπὶ τέλους χάριν τίνων πρέπει νὰ γείνῃ ἡ τοιαύτη μακρὰ συζήτησις; χάριν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς; χάριν τῆς κοινῆς γνώμης; Ἀλλὰ καὶ ἐκείνη καὶ αὕτη ἔχουσιν ἤδη πρὸ ἑαυτῶν τὸ ἀναντίλεκτον, τὸ ἀνεπίδεκτον οἱασδήποτε ἀμφισβητήσεως γεγονὸς, καθ’ ὃ ἤρκεσε μόνη ἡ ὑποβολὴ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δημοσίευσις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ, ἵνα ἐπιδεινώσῃ ἔτι μᾶλλον τὴν κατάστασιν, ἀντὶ νὰ βελτιώσῃ αὐτὴν, ἵνα ἐμβάλῃ τοὺς πάντας εἰς ἀληθῆ ἀπελπισμὸν περὶ αὐτῆς. Τίς ἡ ἀνάγκη λοιπὸν λόγων, καὶ λόγων μακρῶν, ἵνα πείσῃ τις περὶ τούτου καὶ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν κοινὴν γνώμην; Ἐκείνη, ἂν κρίνωμεν ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε στάσεώς της, διατηρεῖ ἀμείωτον τὴν πίστιν αὐτῆς καὶ ἀφοσίωσιν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἀψηφοῦσα ὅλως καὶ τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς καταστάσεως καὶ τὴν ἐξέγερσιν τῆς κοινῆς γνώμης. Περὶ αὐτῆς ἠδύνατό τις κάλλιστα νὰ παρῳδήσῃ τὸ τοῦ ποιητοῦ: «οὔ με πείσεις, κἄν με πείσῃς». Ἡ δὲ κοινὴ γνώμη δὲν ἔχει πλέον ἀνάγκην λόγων, πρὸς διαφώτισίν της. Τὰ πράγματα αὐτὰ διήνοιξαν ἤδη πρὸ πολλοῦ τοὺς ὀφθαμούς της, ἐὰν δὲ ὑπελείπετο ἔτι ἀμφιβολία τις εἰς αὐτὴν, τὴν ἀμφιβολίαν ταύτην διεσκέδασαν τὰ τελευταῖα γεγονότα, ἡ ἀποτυχία τῶν περὶ συμβιβασμοῦ διαπραγματεύσεων καὶ ὁ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑποβληθεὶς εἰς τὴν Βουλὴν προϋπολογισμὸς, ὅστις τόσον οἰκτρὰ ἀποτελέσματα ἔσχεν ἤδη πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως καὶ κυρώσεώς του, πρὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ ὡς νόμου τοῦ Κράτους. Τίς λοιπὸν ἡ ἀνάγκη μακρᾶς καὶ διηκριβωμένης συζητήσεως καὶ διὰ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τὴν κοινὴν γνώμην; Ἰδού, Κύριοι, οἱ λόγοι, δι’ οὓς καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας τῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπείας τὴν φορὰν ταύτην ἦτο βραχεῖα, καὶ οἱ μέλλοντες νὰ μετάσχωμεν τῆς προκειμένης συζητήσεως ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἴχομεν ἀπόφασιν νὰ μὴ ἐπεκταθῶμεν εἰς λεπτομερείας, νὰ καταδείξωμεν δὲ δι’ ὀλίγων μὲν, ἀλλ’ ἱκανῶν, τὸ ἀνεπαρκὲς τοῦ παρόντος προϋπολογισμοῦ, αὐτοῦ καθ’ ἑαυτὸν καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐνεστῶσαν κατάστασιν. Τοῦτο ἔπραξαν ἤδη οἱ προαγορεύσαντες ἐκ τῆς πτέρυγος ἡμῶν, τοῦτο θὰ ἔπραττον καὶ ἐγὼ αὐτὸς, ἐὰν μὴ ἠναγκαζόμην νὰ μεταβάλω γνώμην ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς. Αὕτη διὰ τοῦ γνωστοῦ πρωτοσχόλου της, τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, ἐχαρακτήρισε τὴν τοιαύτην βραχυλογίαν ἡμῶν ὡς ἀδυναμίαν, δηλώσασα ὅτι καὶ ὁ εἰσηγητήριος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ λόγος καὶ ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας μένουσιν ἔτι ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτῶν ἀπρόσβλητοι, διότι ἡμεῖς ἀποκνοῦμεν πρὸ τοῦ ἐγχειρήματος τούτου, ὡς δῆθεν ὑπερτέρου τῶν δυνάμεων ἡμῶν, ὡς δῆθεν ἐν ἀπορίᾳ διατελοῦντες τοῦ τοιούτου λεπτομεροῦς ἐλέγχου, ἐν ἀπορίᾳ ἰδίων γνωμῶν, ἃς ὀφείλομεν ν’ ἀντιτάξωμεν καὶ ἐν τοῖς καθόλου καὶ ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον. Τούτου ἕνεκεν εἶμαι ἠναγκασμένος ἐγὼ νῦν ν’ ἀντεπεξέλθω πρὸς ὅλα τὰ γενικὰ ζητήματα, ὧν ἅπτεται καὶ ὁ εἰσηγητήριος τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λόγος καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας, νὰ εἰσέλθω δὲ καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐκθέτων καὶ ἐπ’ ἐκείνων καὶ ἐπὶ τούτων τὰς ἰδίας ἡμῶν γνώμας, τὰς γνώμας, ἃς πάντοτε εἴχομεν ἡμεῖς περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων καὶ αἵτινες, εἴπερ ποτὲ καὶ ἄλλοτε, νῦν προσαρμόζουσιν εἰς αὐτά. Ἐλπίζω οὕτως, ἂν ὄχι τι ἄλλο, ν’ ἀφαιρέσω τοὐλάχιστον πᾶσαν πρόφασιν φυγομαχίας καὶ διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ διὰ τὸν πρόμαχον αὐτοῦ εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας, καὶ νὰ ἐξαναγκάσω αὐτοὺς εἰς ἀπολογίαν πρὸ τῶν ἐπιθέσεων ἡμῶν. Οὕτω θὰ ἔπαυεν ἴσως ὁ μέχρι τοῦδε μονόλογος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ θὰ διεσώζομεν τοὐλάχιστον τὰ προσχήματα τῆς κοινοβουλευτικῆς συζητήσεως, ὧν ἄνευ τὸ Κοινοβούλιον ἡμῶν ἐκπίπτει τῆς ἐμπρεπούσης αὐτῷ περιωπῆς. Καὶ τοῦτο τὸ κέρδος, ἐὰν κατωρθοῦτο διὰ τῆς ἀγορεύσεώς μου, δὲν θὰ ἦτο βεβαίως μικρόν τι καὶ ἀνάξιον λόγου. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγούμενος τὸν προκείμενον προϋπολογισμὸν, καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ ἐνόμισαν πρόσφορον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ν’ ἀνασκοπήσωσι τὴν καθόλου οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν, ἐξετάζοντες διὰ μακρῶν τὰ αἴτια, τὰ παραγαγόντα αὐτὴν, καὶ ζητοῦντες νὰ ἀνεύρωσι καὶ τὰ μέσα τῆς θεραπείας αὐτῆς. Ἀλλ’ ὡς ὑπηνίχθην ἤδη, ἀμφότεροι, ἀστοχήσαντας τέλεον περὶ τὴν διάγνωσιν τῶν αἰτίων τοῦ κατατρύχοντος ἡμᾶς κακοῦ, δὲν ἠδύναντο κατ’ ἀκολουθίαν ἢ νὰ σφαλῶσι καὶ περὶ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν μέσων τῆς θεραπείας αὐτοῦ. Τοῦτο ἔρχομαι νὰ ἀποδείξω νῦν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ καὶ ἀκριβείᾳ, δι’ ἐπιχειρημάτων ἀναντιλέκτων, δι’ ἐπιχειρημάτων, ἅτινα, ὡς ἐλπίζω, οὐδὲ ἴχνος ἀμφιβολίας θὰ ἐγκαταλίπωσιν εἰς τὸν θέλοντα νὰ παρακολουθήσῃ μετὰ τῆς προσηκούσης προσοχῆς τὴν προκειμένην συζήτησιν. Δὲν πρέπει νὰ ὑπολάβῃ τις τὸν ἰσχυρισμόν μου τοῦτον ὡς ἐνέχοντα ὑπερβολήν τινα. Χαρίσατέ μοι, παρακαλῶ, Κύριοι, εὐμενῆ τὴν ὑμετέραν προσοχὴν, καὶ θὰ ἴδητε ὁπόσον δίκαιον ἔχω. Πρὸς τοῦτο ὅμως εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ μακρηγορήσω πως, ἵνα ἐξαντλήσω ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν τὰ προβαλλόμενα θέματα, ἵν’ ἀποκόψω ἐν τῷ μέλλοντι πᾶσαν εἰς αὐτὰ προσφυγὴν καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας. Ἰσχυρίσθησαν ἀμφότεροι, ὅτι ἡ αἰτία τοῦ κακοῦ δὲν ἔγκειται ἐν τῇ ἀνεπαρκείᾳ τοῦ Κράτους, ἐν τῇ ἐλλείψει ἰσοζυγίου ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐν τῇ ἀνεπαρκείᾳ τῆς χώρας, ἣν μαρτυρεῖ ἡ ἔλλειψις ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου ἐν ἡμῖν, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας ὑπεστήριξαν, ὅτι τὸ ἰσοζύγιον, ἂν ὄχι τὸ εὐρὺ, τὸ μεταξὺ τακτικῶν ἐσόδων καὶ τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐξόδων, τὸ στενὸν ὅμως, τὸ μεταξὺ τακτικῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους, εἶχεν ἀποκαταστῆ ἤδη πρὸ πολλοῦ, ὡς μαρτυροῦσιν οἱ ἔκτοτε δημοσιευθέντες ἀπολογισμοὶ, χωρὶς ὅμως νὰ προλάβῃ αὐτὸ τὴν καταστροφήν. Ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκετο ἤδη ἀπὸ τοῦ 1882 ἐν ἀνεπαρκείᾳ, ἣν εἶχε κληροδοτήσει εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἡ πρὸ τοῦ ἔτους ἐκείνου διαχείρισις, τὴν ἔκτοτε δ’ ἐπαπειλουμένην εἰς ἡμᾶς ὑπ’ αὐτῆς καταστροφὴν κατώρθωσεν αὐτὸς ν’ ἀναβάλῃ ἐπὶ δωδεκαετίαν διὰ τῆς μετατροπῆς τῶν ἐσωτερικῶν εἰς ἐξωτερικὰ δάνεια καὶ διὰ τῶν λεγομένων οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, χωρὶς ὅμως νὰ δυνηθῇ καὶ ν’ ἀποσοβήσῃ αὐτὴν ὁλοσχερῶς. Ἀλλ’ ὑπάρχει, Κύριοι, ἴχνος ἀληθείας ἐν πᾶσι τοῖς ἰσχυρισμοῖς τούτοις; Ὅτι οὐδέποτε ἀπὸ τοῦ ἔτους 1882 καὶ ἐντεῦθεν ἔσχομεν ἰσοζύγιον, ἔστω καὶ στενὸν, τοῦτο μαρτυρεῖ σὺν ἄλλοις καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διαψεύδων τὸν νῦν ἰσχυρισμόν του διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἣν προέταξε τοῦ τεύχους τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894 καὶ καθ’ ἣν (σελ. 41–42) εἴχομεν ἐλλείμματα ἐκ τακτικῶν ἐξόδων:

Δὲν εἶναι βεβαίως ταῦτα, Κύριοι, τὰ ἀληθῆ ἐλλείμματα μεταξὺ τακτικῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων κατὰ τὰ ἔτη 1882 ἕως 1892. Πολλὰ τακτικὰ, τακτικώτατα ἔξοδα τοῦ Κράτους, κατὰ τὴν γνωστὴν ταχυδακτυλουργικὴν μέθοδον, τὴν καθιερωθεῖσαν ἐν τῷ Γενικῷ ἡμῶν Λογιστηρίῳ, ἀφ’ ἧς ἐκυριάρχησεν ἐν τῇ Πολιτείᾳ ἡμῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, παρεστάθησαν ὡς ἔκτακτα, οὕτω δὲ τὰ ἐκ τακτικῶν ἐξόδων ἐλλείμματα τῶν ἐτῶν ἐκείνων ἐμφαίνονται πολὺ μικρότερα τῶν πραγματικῶν. Πλὴν καὶ οὕτως, ἀφοῦ κατὰ τὴν ἔγγραφον ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πάντα τὰ ἔτη ἐκεῖνα ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσιν ἔλλειμμα, ἔλλειμμα μαρτυρούμενον καὶ ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἐπισήμων ἀπολογισμῶν τῶν χρήσεων αὐτῶν, πῶς πρέπει νὰ καλέσωμεν νῦν τὸν περὶ τοῦ ἐναντίου ἰσχυρισμὸν καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας; Ψεῦδος! Ἐγὼ τοὐλάχιστον, Κύριοι, μεθ’ ὅσην προσπάθειαν καὶ ἂν κατέβαλον εἰς τοῦτο, οὐδεμίαν ἄλλην ἔκφρασιν κοινοβουλευτικωτέραν ταύτης ἠδυνήθην νὰ ἀνεύρω ἐν τῷ ἑλληνικῷ λεξικῷ εἰς χαρακτηρισμὸν τοῦ πράγματος. Ἀλλ’ εἶναι ἀληθὴς ὁ ἕτερος ἰσχυρισμὸς αὐτῶν, καθ’ ὃν τὴν Ἑλλάδα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρέλαβεν ἐν ἀνεπαρκείᾳ ἤδη τὸ 1882; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον, Κύριοι, ἐτόλμησε νὰ ἐκστομίσῃ τὸ πρῶτον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, διότι ἔκτοτε προβλέπων τὴν ἐπικειμένην καταστροφὴν, ἐζήτησε νὰ ἐπιῤῥίψῃ τὴν ἐπ’ αὐτῇ εὐθύνην εἰς τὴν πρὸ τοῦ 1882 διαχείρισιν, ἰσχυρισθεὶς ὅτι παρέλαβεν ἐξ αὐτῆς ἐλλείμματα ἐκ 51,108,658. Ἀλλ’ ἤδη τότε ἀπέκρουσα ἐγὼ αὐτὸν, ἀποδείξας ὅτι τὸ δῆθεν ἔλλειμμα τοῦτο ἦτο κυρίως περίσσευμα τῆς μέχρι τέλους τοῦ 1881 διαχειρίσεως. Ὅτε δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894 ἐπανέφερε τὸ ζήτημα ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ἰσχυρισθεὶς μάλιστα αὐτὸς ὅτι τὸ ἔλλειμμα ἐκεῖνο ἀνήρχετο εἰς 56,248,376, ἤτοι ἐξογκώσας αὐτὸ κατὰ 5,139,718, εἰ καὶ ἤντλει καὶ αὐτὸς ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς, τῶν ἐπισήμων βιβλίων τοῦ Κράτους, ἐξ ἧς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἔσπευσα ν’ ἀπαντήσω ἐγὼ τότε πρὸς αὐτὸν σὺν ἄλλοις καὶ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κατὰ μῆνα Αὔγουστον τοῦ 1892, πρωθυπουργοῦντος τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, ἐδημοσιεύθη ὁ γενικὸς λογαριασμὸς τοῦ 1878, ἐν ᾧ ἔχομεν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀπολογισμῶν ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι τέλους τῆς χρήσεως τοῦ 1877 (σελ. 154–155). Κατὰ τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα, Κύριοι, καθ’ ὅλην τὴν τεσσαρακονταπενταετίαν ἐκείνην εἰσεπράχθησαν ἐκ τακτικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους δραχ. 933,548,915.26, ἐκ δὲ δανείων ἐσωτερικῶν δρ. 76,678,257.60 καὶ ἐκ δανείων ἐξωτερικῶν 176,276,882.35, ἤτοι ἐν συνόλῳ δραχ. 1,186,504,055.21· ἐδαπανήθησαν δὲ εἰς τακτικὰ ἔξοδα δρ. 933,533,162.17, εἰς ἔκτακτα δ’ ἔξοδα διὰ δάνεια μὲν ἐσωτερικὰ 60,176,818.63, διὰ δάνεια δ’ ἐξωτερικὰ 176,836,642.26, ἤτοι ἐν συνόλῳ 1,170,546, 623.05. Κατὰ τὴν τεσσαρακονταπενταετίαν ἐκείνην εἴχομεν ἐλλείμματα 58,972,339.76, περισσεύματα δὲ 75,029, 771.92, ἐξ ὧν ἀφαιρουμένων τῶν ἐλλειμμάτων μένει καθαρὸν περίσσευμα ἐκ δραχ. 16,057,432.16. Πῶς νῦν τὸ περίσσευμα τοῦτο ἐντὸς τετραετίας, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1878–1881, μετετράπη εἰς ἔλλειμμα 51,108,658, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, ἢ 56,248,376, κατὰ τὴν νέαν ἔκδοσιν τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας, τὴν ἐπηυξημένην πάντως καὶ ἐπιδιωρθωμένην, περὶ τούτου δύναται ν’ ἀπορήσῃ μόνος ὁ ἀμφιβάλλων ἔτι περὶ τῶν ταχυδακτυλουργικῶν τεχνασμάτων, δι’ ὧν, ὡς ἐν χαλκείῳ, ἀναχωνεύονται οἱ ἐπίσημοι ἀριθμοὶ τοῦ Κράτους ἐν τῷ δημοσίῳ λογιστικῷ καὶ κατὰ τὸ ἑκάστοτε συμφέρον μεταβάλλονται τὰ ἐλλείμματα εἰς περισσεύματα καὶ τὰ περισσεύματα εἰς ἐλλείμματα. Ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει συνέβη τὸ τελευταῖον τοῦτο, τὰ περισσεύματα δηλαδὴ τῶν ἀπολογισμῶν μέχρι τοῦ 1881 μετεβλήθησαν εἰς ἐλλείμματα πολλῶν δεκάδων ἑκατομμυρίων, διότι οὕτω πως ἠδύνατο νὰ παρασταθῇ ἡ Ἑλλὰς ὡς εὑρισκομένη ἐν πτωχεύσει ἤδη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1882. Ὅπως δὲ μὴ ἐλεγχθῇ τὸ ψεῦδος καὶ ἡ ἀπάτη, ἀνεστάλη ἡ δημοσίευσις τοῦ μὲν γενικοῦ λογαριασμοῦ ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1879 μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1881, τῶν δὲ ἀπολογισμῶν ἀπὸ τῆς χρήσεως τοῦ 1878 μέχρι τῆς τοῦ 1881, ἀφοῦ διὰ τῆς δημοσιεύσεως αὐτῶν θ’ ἀπεδεικνύετο ἡ ἀλήθεια, ἣν ἔχει βεβαίως λόγους ν’ ἀποκρύπτῃ ἐπιμελῶς ὁ κ. Πρωθυπουργός. Πλὴν, δυστυχῶς δι’ αὐτὸν, καὶ ἄνευ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ γενικοῦ λογαριασμοῦ καὶ τῶν ἀπολογισμῶν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἐτῶν δυνάμεθα ἐκ τῆς ἄλλως γνωστῆς διαχειρίσεως αὐτῶν νὰ συμπεράνωμεν μετ’ ἀσφαλείας, ὅτι τὰ μέχρι τοῦ 1881 ἀποτελέσματα τῶν ἀπολογισμῶν πᾶν ἄλλο ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσιν ἢ ἔλλειμμα. «Κατὰ τὰ ἔτη, Κύριοι, 1878–1881 εἰσεπράχθησαν ἐκ μὲν τακτικῶν προσόδων τοῦ Κράτους 169,996,385, ἐκ δὲ δανείων 166,205,315, ἤτοι ἐκ τοῦ δανείου ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ 59,000,000, ἐξ ἐντόκων γραμματίων 5,000,000, ἐκ τοῦ δανείου τῶν 60 ἑκατομμυρίων 56,836,044, ἄρα εἰσεπράχθησαν ἐν ὅλῳ ἐκ τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐσόδων τοῦ Κράτους 336,201,700, εἰς ἃ προστιθεμένου καὶ τοῦ μέχρι τοῦ 1878 περισσεύματος τῶν 16,057,432, ἔχομεν ἐν συνόλῳ 352,259,132 δρ. Ἀπέναντι δὲ τούτων ἐδαπανήθησαν κατὰ τὰ αὐτὰ ἔτη εἰς τακτικὰ μὲν ἔξοδα 198,916,646, εἰς ἔκτακτα δ’ ἔξοδα (διότι εἴχομεν τότε τὴν ἐπιστρατείαν καὶ τὰ ἐπαναστατικὰ κινήματα τοῦ 1878, τὴν ἐπιστρατείαν τοῦ 1880–1881 καὶ τὴν κατάληψιν τῆς Θεσσαλίας) 137,765,222, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 336,681,968, ὧν ἀφαιρουμένων ἐκ τοῦ συνόλου τῶν εἰσπράξεων, τῶν ἀνερχομένων, ὡς εἴδομεν, εἰς 352,259,132, ἔχομεν ὑπόλοιπον περίσσευμα ἐκ δραχ. 15,577,164. Ἂν νῦν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο προσθέσωμεν τὸ ποσὸν τὸ ἐκ τοῦ δανείου τῶν 120 ἑκατομμυρίων εἰσπραχθὲν μετὰ τὸ 1881 ἐξ 24,428,569, ἅπερ ὁμοῦ μετὰ τῶν ὑπολοίπων ἐν τοῖς ταμείοις τοῦ Κράτους τὴν 31 Δεκεμβρίου 1881 ἐκ δραχ. 11,648,845 «δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐνεργητικὸν τῶν πρὸ τοῦ 1882 διαχειρίσεων», κατὰ τὴν ἐν ἔτει 1890 δημοσιευθεῖσαν γενικὴν ληψοδοσίαν (σελ. 17–18), ἔχομεν οὕτω περίσσευμα ἐκ τῆς πρὸ τοῦ 1882 διαχειρίσεως ἐκ δραχμῶν 51,654,576. Ἰδού, Κύριοι, τὸ ἀληθὲς ἀποτέλεσμα τῶν ἀπολογισμῶν μέχρι τοῦ 1881 συμπεριλαμβανομένου, ὅπερ μάτην ἠθέλησαν νὰ μετατρέψωσι ταχυδακτυλουργικῶς ἡ μὲν εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ προϋπουλογισμοῦ τοῦ 1893 εἰς ἔλλειμμα ἐκ 51,108,658, ὁ δὲ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας εἰς ἔλλειμμα ἐκ 56,248,376 δραχμῶν!» Πρὸς ταῦτα οὐδὲν, ἀπολύτως οὐδὲν ἀντεῖπον τότε οὔτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὔτε ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας. Νομίσαντες δὲ νῦν, μετὰ πάροδον πολλῶν μηνῶν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει λησμονήσει τοὺς λόγους μου ἐκείνους, ἐπανέλαβον τὸν αὐτὸν ἰσχυρισμὸν, χωρὶς ὅμως καὶ ν’ ἀποδείξωσιν αὐτὸν, ἀνταπαντῶντες νῦν τοὐλάχιστον πρὸς τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο, Κύριοι, καλὴ πίστις; εἶναι ὁ ὀφειλόμενος σεβασμὸς πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν, πρὸς ἣν ἀποτείνουσι τὸν λόγον, τοιαῦτα τερατευόμενοι; Κύριε Πρωθυπουργὲ καὶ κύριε εἰσηγητὰ, παρέλθετε εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, ὅπως ἀποδείξητε τὸν ἰσχυρισμόν σας, ὅπως ἀποδείξητε ὅτι ἡ πρὸ τοῦ 1892 διαχείρισις ἐγκατέλιπε τῳόντι ἔλλειμμα 51,000,000, καὶ οὐχὶ περίσσευμα ἴσου ποσοῦ, ὡς ἐγὼ ἐπανειλημμένως ἀπέδειξα. Ἂν δὲν πράξητε τοῦτο, ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς ἄλλος νὰ σᾶς εἴπῃ κατὰ πρόσωπον, ὅτι εἶναι ψεῦδος ὅτι ὑμεῖς εὕρετε ἔλλειμμα 51,000,000 ἐν ἔτει 1882 ἐκ τῆς ἡγουμένης διαχειρίσεως! Οὐχ ἧττον ψευδὴς εἶναι καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἄλλην ἔποψιν ὁ ἰσχυρισμός των, καθ’ ὃν δῆθεν ἤδη τότε ἡ εἰς χρυσὸν λειτουργία τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους εἶχεν ἀνέλθει εἰς ὑπέρογκον ποσὸν, εἰς ποσὸν, ὅπερ δὲν ἠδύνατο νὰ παράσχῃ ἡ χώρα, ἐν ἀνεπαρκείᾳ εὑρισκομένη ἔκτοτε. Ἀλλ’ εἰς πόσον ἀνήρχοντο τότε αἱ εἰς χρυσὸν ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους; Κατ’ αὐτὸν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1883, αἱ εἰς χρυσὸν ὑποχρεώσεις αὐτοῦ ἀνήρχοντο εἰς 16,000,000 δρ. περίπου. Ταύτας ἠδύνατο τότε τὸ Δημόσιον νὰ προμηθευθῇ πρὸς 1,20, κατὰ τὴν τρέχουσαν νομισματικὴν διαφορὰν ἐν ἔτει 1883, ἀντὶ 19,200,000 δρ. Διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἴχομεν μόλις προσκτήσει τὰς νέας γονιμωτάτας ἐπαρχίας, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ τούτου εἶχεν ἀναζωογονηθῆ καὶ ἡ δημοσία καὶ ἡ κατ’ ἰδίαν ἡμῶν πίστις, εἶχον δὲ εἰσρεύσει εἰς τὴν χώραν πλεῖστα ὅσα κεφάλαια ἔξωθεν εἰς χρυσόν. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἦτο τόσον ἀκμαία ἡ οἰκονομικὴ τῆς Ἑλλάδος κατάστασις, ὥστε ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Καλλιγᾶς ἀνεφώνει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου: «Ἔχομεν χρήματα δεξιᾷ, χρήματα ἀριστερᾷ, χρήματα παντοῦ, ὅπου καὶ ἂν στραφῶμεν». Τὴν ἐποχὴν λοιπὸν ἐκείνην δὲν ἦτο ἐν ἐπαρκείᾳ ἡ Ἑλλὰς, ἵνα σᾶς παράσχῃ τὰ διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ δημοσίου χρέους εἰς χρυσὸν ἀπαιτούμενα 16,000,000 πρὸς 1,20 τὸ φράγκον, καὶ ἦτο αὐτὴ ἐν ἐπαρκείᾳ, ὡς ἐπηγγέλλεσθε ὑμεῖς αὐτοί, ἵνα καταβάλῃ 30,000,000 καὶ πλέον εἰς χρυσὸν διὰ τὸ δημόσιον χρέος τὸ 1893 πρὸς 1,50 τὸ φράγκον, ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν ἥ τε δημοσία καὶ ἡ κατ’ ἰδίαν πίστις ἡμῶν εἶχον συγκλονηθῆ ἐκ βάθρων, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ πλεῖστα ὅσα κεφάλαια εἶχον ἀποσυρθῆ ἐκ τῆς χώρας εἰς χρυσὸν καὶ εἶχεν ἤδη ἀρχίσει νὰ λυμαίνηται αὐτὴν ἡ καὶ νῦν ἔτι ὑφισταμένη οἰκονομικὴ καὶ νομισματικὴ κρίσις; Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν εἴχομεν, Κύριοι, τόσας ἄλλας ἀποδείξεις περὶ τῆς ἐπαρκείας τῆς Ἑλλάδος ἐν ἔτει 1882, θὰ ἤρκει, νομίζω, ν’ ἀνατρέψῃ ἄρδην τὸν περὶ τοῦ ἐναντίου ἰσχυρισμὸν αὐτὸ τὸ γεγονὸς, καθ’ ὃ ἀντὶ τῶν 48,000,000 ἐσόδων, ἅτινα εἰσέπραξε τὸ Κράτος τὸ 1881, εἶχεν αὐτὸ ἔσοδα τὸ 1893 ὑπὲρ τὰ 96,000,000, κατὰ τὸν ἄρτι δημοσιευθέντα προσωρινὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔτους τούτου. Πρέπει τῇ ἀληθείᾳ νὰ ἔχῃ τις τὴν ἰταμότητα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας, ἵνα καὶ οὕτως ἰσχυρίζηται, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἤδη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1882 δὲν ἐπήρκει εἰς τὴν πληρωμὴν 16,000,000 φρ. χρυσῶν, ἀφοῦ ἔκτοτε ἐπέδειξε τοσαύτην ἀντοχὴν, ὥστε νὰ φέρῃ νῦν βάρη ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ὑπερδιπλάσια. Ἀλλ’ ἐὰν εἴχετε τῳόντι τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἤδη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1882 ἦτο ἐν ἀνεπαρκείᾳ, ποίαν προσπάθειαν κατεβάλετε ἔκτοτε, ὅπως ἀποδείξητε αὐτὴν ἐπαρκῆ; Ἔκτοτε οὐ μόνον τὰ φορολογικὰ αὐτῆς βάρη, ἀλλὰ καὶ τὸ δημόσιόν της χρέος ὑπερεδιπλασιάσατε, εἰσπράξαντες ἐντεῦθεν πολλὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων. Πόσα ὅμως ἐκ τῶν ἑκατομμυρίων τούτων ἐδαπανήσατε ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως τῶν παραγωγικῶν της δυνάμεων, ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τῶν οἰκονομικῶν της πόρων; Πλὴν δεκάδων τινῶν ἑκατομμυρίων, ἅτινα ἐδαπανήσατε διὰ τοὺς σιδηροδρόμους Μύλων–Καλαμῶν καὶ Πειραιῶς–Λαρίσσης, (τοὺς σιδηροδρόμους Ἀγρινίου–Μεσολογγίου καὶ Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων θεωρῶ ἀναξίους λόγου) ὅπως καὶ τούτους μὴ ἀγάγητε εἰς πέρας, ἀλλ’ ἐγκαταλείψητε ἐρείπια, εἰς μνημεῖον τῆς ἀτασθάλου διαχειρίσεώς σας· πλὴν ἑτέρων τινῶν δεκάδων ἑκατομμυρίων, ἅτινα κατεσπαταλήσατε εἰς κατασκευὴν ὁδῶν καὶ γεφυρῶν, ὧν αἱ πλεῖσται δὲν ἐξυπηρέτησαν ἀληθῆ οἰκονομικὰ τῆς χώρας, ἀλλ’ ἰδιοτελῆ τῆς φατρίας συμφέροντα· πλὴν, λέγω, τούτων, τί ἐκάματε ὅλας τὰς ἄλλας ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων, τὰς ὁποίας εἰσεπράξατε ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν φορολογικῶν βαρῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐκ τῆς συνομολογήσεως τοσούτων δανείων; Τί ἐδαπανήσατε ἐξ αὐτῶν ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως τῆς βιομηχανίας; τί ὑπὲρ τῆς γεωργίας καὶ τῆς κτηνοτροφίας; τί ὑπὲρ τῆς οἰνοποιΐας καὶ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς; τί ὑπὲρ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ναυτιλίας; Οὐδὲν, ἀπολύτως οὐδέν. Καὶ δὲν εἶναι τοῦτο μία προσέτι τρανὴ καὶ ἀναντίλεκτος ἀπόδειξις περὶ τοῦ ὅτι σεῖς ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ ἐντεῦθεν ἐθεωρεῖτε τὴν Ἑλλάδα ἐν πλήρει ἐπαρκείᾳ οὐ μόνον τὰ τότε, ἀλλὰ καί νέα διπλάσια αὐτῶν βάρη νὰ φέρῃ, ὅτι δὲ πᾶν ὅ,τι νῦν περὶ τοῦ ἐναντίου ἰσχυρίζεσθε, εἶναι ἁπλούστατα ψεῦδος, δι’ οὗ ζητεῖτε νὰ συγκαλύψητε τὴν ἰδίαν σας εὐθύνην; Οὔτε τὸ Κράτος, Κύριοι, οὔτε ἡ χώρα ἦσαν ἐν ἀνεπαρκείᾳ πρὸ τοῦ 1882, ἂν δ’ ἔκτοτε τὰ πράγματα ἐτράπησαν ἐπὶ τὰ χείρω καὶ κατέληξαν εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς 10 Δεκεμβρίου 1893, τοῦτο εἶναι ἔργον ἀποκλειστικὸν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸς, κυβερνῶν ἔκτοτε τὴν Ἑλλάδα, πλὴν μικρῶν διαλειμμάτων, ηὔξησε μὲν ἀλογίστως τὸ δημόσιον χρέος μέχρις ἀνεπαρκείας τοῦ Κράτους δι’ αὐτὸ, ηὔξησε δὲ καὶ τὰ φορολογικὰ βάρη τῆς χώρας, χωρὶς νὰ δαπανᾷ τι πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν οἰκονομικῶν της δυνάμεων, ἕως οὗ ἐγονάτισεν αὐτήν. Τοῦτο μαρτυροῦσι σὺν ἄλλοις καὶ αὐτοὶ οἱ ἔκτοτε δημοσιευθέντες ἀπολογισμοὶ καὶ λογαριασμοί, οἵτινες, κατὰ τὴν ἰδίαν του ὁμολογίαν, ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσιν ἐλλείμματα μεταξὺ μὲν τακτικῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων 113,040,530.73, ὡς εἴδομεν ἤδη, μεταξὺ δὲ τακτικῶν ἐσόδων καὶ τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐξόδων τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει):

Καὶ ταῦτα, Κύριοι, ὡς προεῖπον, κατὰ τὴν ἰδίαν ὁμολογίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν περιεχομένην ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ τεύχους τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894 (σελ. 41). Ἀλλ’ ἐν τοῖς ἐλλείμμασι τούτοις δὲν συμπεριλαμβάνεται ἡ νομισματικὴ διαφορά, ἂν δὲ θελήσωμεν νῦν νὰ συνυπολογίσωμεν ἡμεῖς καὶ αὐτήν, θὰ ἴδωμεν αὐτὰ ὑπερβαίνοντα καὶ τὰ 400,000,000. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαχειρίσεώς σου, κύριε Πρωθυπουργέ, ἅτινα ἤγαγον ἡμᾶς εἰς τὴν χρεωκοπίαν, καὶ οὐχὶ ἡ δῆθεν ἀνεπάρκεια τῆς Ἑλλάδος ἤδη πρὸ τοῦ ἔτους 1882. Τὴν Ἑλλάδα παρέλαβες τότε ἐν πλήρει ἐπαρκείᾳ, ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἀναζωογονήσεως τῆς πίστεώς της καὶ παρέχουσαν τὰς χρηστοτάτας τῶν ἐλπίδων διὰ τὸ μέλλον, καὶ τὴν περιήγαγες σὺ εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκεται τὴν σήμερον, εἰς τὴν χρεωκοπίαν καὶ τὴν ἀπόγνωσιν. Ἔργον λοιπὸν ἀποκλειστικόν σου εἶναι ἡ συντελεσθεῖσα καταστροφὴ, μάτην δὲ ἀναζητεῖς τοὺς συνυπευθύνους δι’ αὐτὴν καὶ κατὰ τὴν μετὰ τὸ 1882 καὶ κατὰ τὴν πρὸ τοῦ ἔτους ἐκείνου ἐποχήν. Ἔπρεπε, Κύριοι, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας ν’ ἀρκεσθῶσιν εἰς τὴν περὶ τούτου ἀπόδειξιν, ἣν παρέσχομεν ἤδη ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς μειονοψηφίας δι’ ὀλίγων μὲν, ἀλλ’ ἱκανῶν ἵνα πείσωσι πάντα ἄλλον, πλὴν αὐτῶν. Ἰδοὺ τί ἀναγράφεται ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὸν ἄρτι δημοσιευθέντα προσωρινὸν ἀπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ 1893, τὰ ἔσοδα αὐτῆς συνεποσώθησαν εἰς 96,799,666, ὑπερβαλόντα τὰ ἔσοδα πάσης ἑτέρας χρήσεως τῆς τελευταίας δεκαετίας. Ἀλλ’ ἐν τοῖς ἐσόδοις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος οἰκονομικοῦ ἔτους περιλαμβάνονται ποσὰ, ἐφ’ ἃ δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν ἐν τῷ μέλλοντι, διότι ταῦτα ὀφείλονται εἴτε εἰς ἐκτάκτους πόρους, εἴτε εἰς πόρους μὴ ὑφισταμένους πλέον, εἴτε καὶ εἰς εὐφορίαν ὅλως ἔκτακτον. Οὕτως ἐν τοῖς ἐσόδοις τοῦ 1893 περιλαμβάνονται δρ. 2,030,424 ἐξ ὑπερτιμήσεως καὶ νομισματικῆς διαφορᾶς μεταλλικοῦ καὶ συναλλάγματος, προερχομένης ἐξ ἐκτάκτων πόρων, δρ. 1,500,000 ἐκ νομισματοποιΐας, ἀλλὰ καὶ δρ. 1,200,000 περίπου ὑπὲρ τὸ προϋπολογισθὲν ἔσοδον ἐξ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, καὶ δρ. 400,000 περίπου εἰσπραχθεῖσαι ὑπὲρ τὰ προϋπολογισθέντα ἐκ τοῦ εἰς τὰ τελωνεῖα εἰσπραττομένου ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος. Πάντα τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα εἶναι ὅλως ἔκτακτα, οὐδ’ εἶναι πιθανὸν νὰ ἐπαναληφθῶσιν αὐτὰ ἐν βραχεῖ. «Ἀπέναντι τῶν οὕτω συμποσωθέντων ἐν ὅλῳ ἐσόδων τοῦ 1893 εἰς δρ. 96,799,666 τὰ τῆς αὐτῆς χρήσεως ἔξοδα ἀνῆλθον εἰς δρ. 92,251,058, περιλαβόντα καὶ ποσά τινα, δαπανηθέντα δυνάμει ἐκτάκτων πιστώσεων εἰς τὴν κατασκευὴν δημοσίων ἔργων, ἅτινα ὅμως ποσὰ δὲν ὑπερβάλλουσι τὰ ὡς ἀνωτέρω εἰσπραχθέντα ἐκ πόρων εἴτε ἐκτάκτων εἴτε ἀπροσδοκήτων καὶ μηδέποτε ἐν τῷ παρελθόντι πραγματοποιηθέντων. Οὕτως ἡ χρῆσις τοῦ 1893 παρουσιάζει διὰ πρώτην φορὰν περίσσευμα ἐκ δρ. 4,548,608 μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων τακτικῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Τὸ ἀποτέλεσμα ὅμως τοῦτο ἐπετεύχθη, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους ἐν ἔτει 1893 ἀπήτησε μόνον 25,931,680 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἀπέναντι δραχμῶν 35,468,596, ἐξ ὧν τὰ 30,939,761 εἰς χρυσόν, ὡς ἀνεγράφησαν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893 διὰ τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ἄνευ τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς. «Ἐκ τῆς συντόμου ταύτης μελέτης τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1893 δυνάμεθα ὡς πρὸς τὸ παρελθὸν νὰ ἐξαγάγωμεν τὰ ἑξῆς συμπεράσματα: «αʹ) Καὶ ἐὰν ἔτι ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τοῖς πρὸ τοῦ 1893 ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους ἀνεγράφετο εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, καὶ πάλιν θ’ ἀπέβαινεν ἀδύνατος ἡ ἐκ τῶν τακτικῶν τοῦ Κράτους πόρων ἀρτία καταβολὴ τῆς ἐνιαυσίας ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, ἀφοῦ καὶ ὁ εἰς περίσσευμα ἐκ δρ. 4,545,608 καταλήξας προϋπολογισμὸς τοῦ 1893 ἐπήρκεσεν εἰς τὴν ἀπότισιν μόνον δρ. 25,931,680 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, ἐνῷ πρὸ τοῦ νόμου τῆς 10 Δεκεμβρίου 1893 αὕτη ἀνήρχετο ἐνιαυσίως εἰς δρ. 35,468,696, ὧν τὰ 30,939,761 εἰς χρυσόν, ἄνευ τῆς διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος. Οὕτως ἀποδεικνύεται ἔλλειμμα σταθερὸν τῶν πρὸ τοῦ 1893 προϋπολογισμῶν, καὶ ἂν ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους ἐγίνετο εἰς τραπεζογραμμάτια, ἐκ δρ. 5,000,000 κατ’ ἐλάχιστον ὅρον. «βʹ) Εἰς τὸ σταθερὸν τοῦτο ἔλλειμμα εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τῶν πρὸ τοῦ 1893 προϋπολογισμῶν προσετίθετο λεληθότως, ἐξογκοῦν τὸ δημόσιον χρέος διὰ τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, τὸ ἐκ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς τῶν εἰς χρυσὸν ἐξόδων, ἀνερχομένων μετὰ τῶν καταβαλλομένων παρὰ τοῦ Δημοσίου διὰ προμηθείας εἰς 38 περίπου ἑκατομμύρια, ἤτοι ἔλλειμμα δρ. 15,000,000 περίπου, ὑπολογιζομένης τῆς ἐπικαταλλαγῆς ἐπὶ τῷ μέσῳ ὅρῳ τῶν τελευταίων ἐτῶν πρὸς 1,40. «γʹ) Εἰς τὸ σταθερὸν ἔλλειμμα μεταξὺ τακτικῶν ἐξόδων καὶ τακτικῶν ἐσόδων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια καὶ τὸ ἐκ νομισματικῆς διαφορᾶς ἐπὶ τῶν εἰς χρυσὸν πληρωμῶν προσετίθετο καὶ τὸ ἐξ ἐκτάκτων δαπανῶν ἔλλειμμα, δι’ ὧν ἐδικαιολογοῦντο οἱ οἰκονομικοὶ συνδιασμοί. «Τὴν ἐκ τῆς ἐπισωρεύσεως τοσούτων ἐλλειμμάτων, καλυπτομένων ἑκάστοτε λογιστικῶς διὰ τῶν ἐπικληθέντων στενῶν ἰσοζυγίων, προκύψασαν οἰκονομικὴν τοῦ Κράτους ἀνεπάρκειαν ἀνεκήρυξεν ὁ νόμος τῆς 10 Δεκεμβρίου π. ἔ., δι’ οὗ περιεκόπησαν αἱ εἰς χρυσὸν ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου κατὰ 70%». Δὲν ἠρκέσθησαν εἰς τὴν ἀπόδειξιν ταύτην τῆς ἐκθέσεως τῆς μειονοψηφίας, ἰδοὺ ὅτι ἔλαβον νῦν καὶ προφορικῶς πάσας τὰς δυνατὰς ἀποδείξεις περὶ τῶν πάντη ἑώλων καὶ ἀνυποστάτων ἰσχυρισμῶν των περὶ δῆθεν ἰσοζυγίων, ἔστω καὶ στενῶν, ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ ἐντεῦθεν, περὶ δῆθεν ἀνεπαρκείας τῆς Ἑλλάδος ἤδη κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Δι’ ἀριθμῶν ἀναντιλέκτων, δι’ ἐπιχειρημάτων ἀκαταγωνίστων —καὶ δυνάμεθα νὰ θεωρῶμεν τοιαῦτα τὰ ἐπιχειρήματα ἡμῶν, ἐνόσῳ οὔτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὔτε ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας τολμῶσι ν’ ἀντιτάξωσί τι πρὸς αὐτά—ἀποδεικνύομεν ἡμεῖς, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐν ἔτει 1882 ἦτο ἐν πλήρει ἐπαρκείᾳ, ὅτι δὲ, ἐὰν ἔκτοτε κατέστη ἀνεπαρκὴς καὶ περιῆλθεν εἰς ἣν τὴν σήμερον εὕρηται κατάστασιν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἔκτοτε κρατήσασαν ἀσύνετον καὶ ἀτάσθαλον διαχείρισιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀναιρέσω καὶ πάντας τοὺς λοιποὺς ἰσχυρισμοὺς τούτου καὶ τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας, πρέπει νὰ ἐξαντλήσω, ὡς προεπηγγέλθην, πάντα τὰ ὑπ’ αὐτῶν ἀνακινηθέντα ζητήματα, ὡς πρὸς τὰ αἴτια τῆς παρούσης καταστάσεως, ἵνα γείνῃ εἰς πάντας κατάδηλον, ὁπόσον σφαλερὰ ἐκ θεμελίων ὑπῆρξεν ἡ διάγνωσις αὐτῶν ἔν τε τῷ εἰσηγητηρίῳ λόγῳ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας. Οὔτε τὸ 1882, Κύριοι, οὔτε μετὰ ταῦτα ὑπῆρξέ ποτε ἐν ἀνεπαρκείᾳ ἡ χώρα ἡμῶν. Αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ ἔννοια τῆς ἀνεπαρκείας χώρας τινὸς εἶναι καθαρὰ οὐτοπία, ἥτις τὴν σήμερον εἶναι ἀσυγχώρητος καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἔχοντα στοιχειωδεστάτην γνῶσιν τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης, πολλῷ δὲ μᾶλλον εἰς τοὺς ἀξιοῦντας νὰ προΐστανται τῶν κοινῶν καὶ νὰ διέπωσι τὰς τύχας λαοῦ τινος. Πᾶσα χώρα εἶναι αὐτάρκης, ἀναλόγως τῶν οἰκονομικῶν αὐτῆς πόρων. Συμβαίνει ἐπὶ τῶν ἀτόμων νὰ μὴ ἐπαρκῶσι πολλάκις εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, νὰ ἐξοδεύωσι δὲ πλείονα τῶν ἐσόδων των καὶ ν’ ἀποβάλλωσιν οὕτω τὴν περιουσίαν των, περιερχόμενα εἰς πτώχευσιν. Δὲν συμβαίνει ὅμως τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ λαῶν ὁλοκλήρων καὶ ἐπὶ χωρῶν. Αὗται κατ’ ἀνάγκην ἀποβαίνουσιν αὐτάρκεις, κατ’ ἀνάγκην ὀφείλουσι νὰ ἐξοδεύωσιν ὅ,τι ἐσοδεύουσιν, ἂν δὲν λαμβάνωσι πρόνοιαν καὶ περὶ ἐναποταμιευμάτων καὶ περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ των πλούτου. Ἂν δὲ συμβῇ ποτε χώρα τις ἐπί τινα χρόνον νὰ ἐξοδεύσῃ πλείονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐσοδεύει, ἐπέρχεται εἶτα ἀφ’ ἑαυτοῦ ὁ περιορισμὸς τῶν ἐξόδων της, ἡ ἐκκαθάρισις· διότι εἶναι ἀδύνατον, πάντη ἀδύνατον, νὰ παραταθῇ ἐπὶ πολὺ ἡ τοιαύτη ἀνισοῤῥοπία τῶν ἐξόδων καὶ ἐσόδων της, οὐδὲ εἶναι δυνατόν ποτε νὰ ἐξαντληθῶσιν οἱ οἰκονομικοί της πόροι καὶ νὰ περιστῇ αὐτὴ εἰς ἣν θέσιν καὶ τὰ ἄτομα, πτωχεύοντα. Καθαρὰ οὐτοπία εἶναι καὶ ὅσα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε περὶ ἐλλείψεως χρυσοῦ καὶ περὶ δῆθεν ἀποστραγγίσεως αὐτοῦ διὰ τῆς εἰσαγωγῆς. Ἡ Ἑλλὰς, Κύριοι, δὲν παράγει χρυσόν· ἀλλὰ μήπως ἄλλη τις χώρα ἐν Εὐρώπῃ, καὶ αὐταὶ αἱ τὰ μάλιστα εὐεκτοῦσαι τὴν σήμερον οἰκονομικῶς, ὡς ἡ Γαλλία, ἡ Γερμανία, τὸ Βέλγιον καὶ ἡ Ἀγγλία, παράγουσι τοιοῦτον; Τίς ποτε ὅμως ἐκεῖ ἐσκέφθη, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀποστράγγισις τοῦ ἐγχωρίου χρυσοῦ διὰ τῆς εἰσαγωγῆς; Καὶ ἡ Ἑλλὰς, ὡς αἱ χῶραι ἐκεῖναι, παράγει ἀξίας, ἀξίας ἐνεχούσας ἐν ἑαυταῖς χρυσὸν καὶ ἀνταλλασσομένας πρὸς τοιοῦτον, εὐθὺς ὡς ἐξέλθωσι τῶν ὁρίων αὐτῆς. Καθ’ ὅσον λοιπὸν παράγει ἀξίας, παράγει χρυσόν, ὅστις δὲν δύναται ν’ ἀποστραγγισθῇ, μηδὲ νὰ στειρεύσῃ, ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ παραγωγὴ τῶν ἀξιῶν της δὲν στειρεύει. Δυνατὸν νὰ μειωθῇ ἐπί τινα χρόνον ἡ παραγωγὴ τῶν ἀξιῶν τούτων, δυνατὸν νὰ μειωθῇ καὶ ἡ τιμὴ αὐτῶν, ὡς λ. χ. ἐπὶ τῆς σταφίδος, καὶ ἡ παραγωγὴ δύναται νὰ μειωθῇ ἐκ θεομηνίας, καὶ ἡ τιμὴ νὰ ὑποστῇ ἔκπτωσιν, ὅταν ἡ ἐσοδεία αὐτῆς ἦναι μεγάλη καὶ δὲν ἀνταποκρίνεται ἡ προσφορὰ πρὸς τὴν ζήτησιν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἀδύνατον, πάντη ἀδύνατον νὰ στειρεύσῃ ἡ τοιαύτη παραγωγὴ καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ν’ ἀποστραγγισθῇ καὶ στειρεύσῃ καὶ ὁ ὑπ’ αὐτῆς ἐκπροσωπούμενος χρυσός. Καθ’ ὅσον λοιπὸν ἡ χώρα ἡμῶν παράγει ἀξίας, παράγει χρυσὸν, ἀνάλογος δὲ πρὸς τὴν παραγωγὴν ταύτην, πρὸς τοὺς λεγομένους ἀδήλους πόρους καὶ τὴν πίστιν της δὲν δύναται ἢ νὰ ἦναι καὶ ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῆς, χωρὶς ποτε διὰ ταύτης νὰ ἐπέρχηται ἀποστράγγισις ἢ στείρευσις τοῦ ἐν αὐτῇ χρυσοῦ. Ἀλλ’ ὅπως ὑποστηρίξῃ τοὺς τοιούτους ἀνυποστάτους ἰσχυρισμούς του ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, προσέφυγεν εἰς ἕτερον οὐχ ἧττον ἀνυπόστατον ἰσχυρισμόν. Ἐπεκαλέσθη ὑπὲρ τῆς γνώμης του περὶ ἀνεπαρκείας τῆς χώρας, ἔχων ἐν τούτῳ σύμφωνον καὶ τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας, τὴν ἔλλειψιν ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου ἐν Ἑλλάδι. Ἡ περὶ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου θεωρία, Κύριοι, εἶναι ἀπηρχαιωμένη ἀπὸ πολλοῦ καὶ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ καὶ ἐν τῇ πράξει. Ὑπῆρξέ ποτε ἐποχὴ, καθ’ ἣν καὶ ἐν ἐκείνῃ καὶ ἐν ταύτῃ ὑπελαμβάνετο μέγα δυστύχημα διά τινα χώραν, ἐὰν ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῆς ὑπερέβαινε τὴν ἐξαγωγήν της. Ἐπίστευον δηλαδὴ τότε, ὅτι χάριν ἐκείνης ἐξάγεται πλείων χρυσὸς τοῦ διὰ τῆς ἐξαγωγῆς εἰσαγομένου εἰς αὐτὴν καὶ ὅτι κατ’ ἀκολουθίαν ἀποστραγγίζεται οὕτως ὁ ἐν τῇ χώρᾳ χρυσὸς καὶ ἐπέρχεται ἡ πτώχευσις αὐτῆς. Διὰ τοῦτο καὶ ἡγεμόνες τότε καὶ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν πᾶσαν προσπάθειαν κατέβαλλον, ἵν’ ἀποκαταστήσωσι τὸ οὕτω διαταραττόμενον ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον. Κατέφευγον πρὸς τοῦτο εἰς προστατευτικὰ μέτρα καὶ μετήρχοντο πάντα τρόπον, ὅπως ἐπιφέρωσιν ἐξίσωσιν μεταξὺ εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς, εὐτυχεῖς δ’ ἐθεώρουν καὶ ἑαυτοὺς καὶ τὰς χώρας των, ἐὰν οὕτω πως κατώρθουν οὐ μόνον τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον ν’ ἀποκαταστήσωσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐξαγωγὴν ἀνωτέραν τῆς εἰσαγωγῆς ν’ ἀποδείξωσι. Πλὴν ἐὰν τὴν σήμερον, Κύριοι, ἐτόλμα τις ἀλλαχοῦ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν τοιαύτην θεωρίαν, θὰ εὕρισκε τοὐλάχιστον τὴν ὑποδοχὴν, ἧς ἔτυχέ ποτε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τῷ συλλόγῳ τῶν ἐν Παρισίοις οἰκονομολόγων, θελήσας πρό τινων ἐτῶν νὰ ὑποστηρίξῃ ἐνώπιον αὐτῶν παραπλησίαν θεωρίαν περὶ ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἐὰν δὲ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτει ἐκεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν τοιαύτην θεωρίαν, θὰ παρεπέμπετο ἐξάπαντος εἰς φρενοκομεῖον. Τόσον ἔκτροπος θεωρεῖται τὴν σήμερον ἀλλαχοῦ ἡ περὶ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου θεωρία. Ἐν τούτοις παρ’ ἡμῖν ἀπαντῶσιν ἔτι οἱ ὀπαδοὶ καὶ θιασῶται αὐτῆς, κατὰ κακὴν δὲ μοῖραν αὐτοὶ διέπουσι νῦν καὶ τὰς τύχας ἡμῶν. Ἀλλὰ διατὶ θεωρεῖται τόσον ἕωλος καὶ ἀσύστατος τὴν σήμερον ἡ περὶ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου θεωρία; Καὶ ἡ ἐπιστήμη, Κύριοι, ἀποδέχεται νῦν, καὶ ἐκ τῆς πείρας εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον ἢ ἀνισοζύγιον δὲν εἶναι αἴτιον, ὡς νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ἀλλ’ αἰτιατὸν τῆς τοιᾶσδε ἢ τοιᾶσδε οἰκονομικῆς καταστάσεως χώρας τινός. Ὅταν χώρα τις ἦναι προηγμένη οἰκονομικῶς καὶ εὐημερῇ, τότε ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῆς εἶναι κατὰ πολὺ ἀνωτέρα τῆς ἐξαγωγῆς, διότι εἶναι εἰς θέσιν αὐτὴ νὰ ἐξάγῃ χρυσὸν διὰ τῶν τελωνείων της πλείονα ἐκείνου, τὸν ὁποῖον εἰσάγει δι’ αὐτῶν. Ὅταν δὲ τοὐναντίον διατελῇ ἐν πατριαρχικῇ οἰκονομικῇ καταστάσει, ὅταν δυσπραγῇ, τότε ἡ εἰσαγωγὴ ἐξισοῦται πρὸς τὴν ἐξαγωγὴν, ἢ καὶ ἐλαττοῦται αὐτῆς. Καὶ δικαίως συμβαίνει τοῦτο· διότι, ὅπως χώρα τις εἰσάγῃ πλείονα τῶν ἐξαγομένων διὰ τῶν τελωνείων, τοῦτο εἶναι ἀλάνθαστον τεκμήριον τῆς οἰκονομικῆς της εὐεξίας, ἐνῷ τοὐναντίον ἡ ἐξίσωσις τῆς εἰσαγωγῆς της πρὸς τὴν ἐξαγωγήν, ἢ ἡ μείωσις ἐκείνης ἐν ἀναφορᾷ πρὸς ταύτην, πᾶν τοὐναντίον μαρτυρεῖ. Τὸ ἐνεργητικὸν χώρας τινός, Κύριοι, δὲν ἔγκειται ἐν μόνῃ τῇ ἐξαγωγῇ αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἀδήλοις λεγομένοις πόροις, καὶ ἐν τῇ πίστει αὐτῆς τῇ ἀκμαίᾳ, ἐξ ὧν ἡ εἰσροὴ χρυσοῦ εἰς αὐτὴν ἰσοφαρίζει πρὸς τὴν διὰ τῆς εἰσαγωγῆς ἐκροὴν αὐτοῦ καὶ ἐνίοτε ὑπερτερεῖ ταύτης κατὰ πολύ. Ὅπως τοῦτο καταστήσω ὑμῖν ἔτι μᾶλλον καταληπτόν, ἐπικαλοῦμαι τὸ παράδειγμα αὐτῆς τῆς Ἑλλάδος. Ἡ χώρα ἡμῶν εἶχε πρὶν εἰσαγωγὴν ἀνωτέραν τῆς ἐξαγωγῆς κατὰ δεκάδας ὅλας ἑκατομμυρίων. Ἐν ἔτει 1893 ἐπῆλθε μεταξὺ αὐτῶν σχεδὸν ἐξίσωσις, τὸ δὲ 1894 εἶναι πάλιν ἀνωτέρα ἐκείνη ταύτης· πῶς συνέβη τοῦτο; Πρίν, Κύριοι, εἴχομεν σχετικὴν οἰκονομικὴν εὐημερίαν καὶ πίστιν τινὰ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, τούτου δ’ ἕνεκεν ἠδυνάμεθα τότε νὰ εἰσάγωμεν πλείονα τῶν ἐξαγομένων. Ὅτε δ’ ἐν ἔτει 1893 ἐπῆλθεν ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν δυσπραγία, συνεκλονήθη δὲ πρὸς τῇ δημοσίᾳ καὶ ἡ κατ’ ἰδίαν ἡμῶν πίστις, τότε ἐξισώθη σχεδὸν ἡ εἰσαγωγὴ πρὸς τὴν ἐξαγωγήν. Τὸ 1894 παρετηρήθη αὔξησίς τις τῆς εἰσαγωγῆς, ἀλλ’ αὕτη εἶναι παροδική, ὡς θ’ ἀποδείξω βραδύτερον. Τὸ ἔτος τοῦτο ἀνεθάῤῥησέ πως τὸ ἐμπόριον ἐκ τῶν περὶ συμβιβασμοῦ καὶ ἀναζωογονήσεως τῆς δημοσίας καὶ κατ’ ἰδίαν ἡμῶν πίστεως ἐπαγγελιῶν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ προέβη εἰς προμηθείας πολλὰς, αἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωσι καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, ἀφοῦ αἱ ἐπαγγελίαι ἐκεῖναι ἐξηλέγχθησαν ἤδη ὑπὸ τῶν πραγμάτων φροῦδαι, οὐδεμία δ’ ἐλπὶς ὑπάρχει περὶ προσεχοῦς βελτιώσεως τῆς καταστάσεως. Πλὴν ὅπως μὴ μείνῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία περὶ τοῦ πράγματος, ἀνάγκη νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἄλλων χωρῶν τὸ παράδειγμα. Αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Β. Ἀμερικῆς εἶχον ἐν ἔτει 1892–1893 εἰσαγωγὴν μὲν ἐξ 866,400,000, ἐξαγωγὴν δ’ ἐξ 831,031,000 δολλαρίων, ἤτοι κατὰ 35,369,000 κατωτέραν ἐκείνης. Ἡ Γερμανία ἐν ἔτει 1893 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐκ 3,961,738,000, ἐξαγωγὴν δ’ ἐκ 3,091,958,000 μαρκῶν, ἤτοι κατὰ 869,780,000 κατωτέραν ἐκείνης. Ἡ Γαλλία ἐν ἔτει 1893 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐκ 3,936,700,000, ἐξαγωγὴν δ’ ἐκ 3,209,600,000 φράγκων, ἤτοι κατωτέραν ἐκείνης κατὰ 727,100,000. Ἡ Ἀγγλία εἶχεν ἐν ἔτει 1893 εἰσαγωγὴν μὲν ἐκ 404,688,178, ἐξαγωγὴν δ’ ἐκ 277,138,270 λιρῶν στερλινῶν, ἤτοι κατὰ 127,549,908 ἀνωτέραν ἐκείνης. Πᾶσαι αἱ χῶραι αὗται ἔχουσι νὰ ἐπιδείξωσιν ἐμπορικὸν ἀνισοζύγιον, εἰσαγωγὴν δηλονότι ὑπερτεροῦσαν τῆς ἐξαγωγῆς καθ’ ἑκατοντάδας ὅλας ἑκατομμυρίων. Τί θὰ ἔλεγον ὅμως οἱ κάτοικοι τῆς Β. Ἀμερικῆς, τῆς Γερμανίας, τῆς Γαλλίας, τῆς Ἀγγλίας, ἐὰν οἱ κ. κ. Τρικούπης καὶ Σιμόπουλος ἐνεφανίζοντο καὶ πρὸ αὐτῶν καὶ συνῳδὰ πρὸς τὴν περὶ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου θεωρίαν των ἰσχυρίζοντο ὅτι, καθ’ ὅσας ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων ὑπερτερεῖ ἡ εἰσαγωγὴ τῆς ἐξαγωγῆς των, κατὰ τοσαύτας ἀποστραγγίζεται ἐτησίως καὶ ὁ χρυσὸς αὐτῶν; Βεβαίως θὰ ἐγέλων μὲ τὴν ἀνοησίαν των ταύτην καὶ θὰ τοῖς ἀπήντων: «Καὶ δὲν παρατηρεῖτε ὅτι, εἰ καὶ ἡ τοιαύτη ἀνισοῤῥοπία μεταξὺ εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς ἐξακολουθεῖ ἐν ἡμῖν ἀπὸ ἐτῶν, οὐδὲν ἧττον ὄχι μόνον δὲν ἀποστραγγίζεται ὁ χρυσὸς ἡμῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ αὐξάνει καὶ πληθύνεται ὁλονέν;» Πλὴν οἱ κ. κ. Τρικούπης καὶ Σιμόπουλος ἴσως ἀντείπωσι πρὸς ἐμὲ, ὅτι ἐξαίρεσιν ποιοῦνται τοῦ κανόνος των αἱ μεγάλαι καὶ πλούσιαι χῶραι, οὐχὶ ὅμως καὶ αἱ μικραὶ, ἐν αἷς καταλέγεται καὶ ἡ Ἑλλάς. Ἀλλ’ ἀκούσατε, Κύριοι, καὶ τὴν ἐμπορικὴν στατιστικὴν τῶν μικροτέρων χωρῶν. Ἡ Ἑλβετία ἐν ἔτει 1893 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐξ 872,401,000, ἐξαγωγὴν δὲ ἐξ 695,147,000 φράγκων, ἤτοι κατωτέραν ἐκείνης κατὰ 177,254,000. Τὸ Βέλγιον ἐν ἔτει 1891 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐξ 1,799,800,000, ἐξαγωγὴν δὲ ἐξ 1,519,000,000 φράγκων, ἤτοι κατωτέραν ἐκείνης κατὰ 280,800,000, ἐν ἔτει δὲ 1892 εἰσαγωγὴν μὲν ἐξ 1,536,500,000, ἐξαγωγὴν δὲ ἐξ 1,369,400,000 φρ., ἤτοι κατωτέραν ἐκείνης κατὰ 167,100,000. Ἡ Δανιμαρκία ἐν ἔτει 1892 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐκ 329,037,000, ἐξαγωγὴν δὲ ἐκ 253,319,000 κορωνῶν (πρὸς 1,39 χρ. φρ.), ἤτοι κατωτέραν ἐκείνης κατὰ 75,718,000. Ἡ Ρουμανία ἐν ἔτει 1893 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐκ 430,490,000, ἐξαγωγὴν δὲ ἐκ 370,652,000 φράγκων, ἤτοι κατωτέραν ἐκείνης κατὰ 59,838,000. Ἡ Βουλγαρία ἐν ἔτει 1891 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐξ 81,348,000, ἐξαγωγὴν δὲ ἐξ 71,065,000 φράγκων, ἤτοι κατὰ 10,283.000 κατωτέραν ἐκείνης. Καὶ ὅμως καὶ ἐν ταῖς χώραις ταύταις, εἰ καὶ δὲν εἶναι αὐταὶ μεγάλαι, οὐδὲ πᾶσαι πλούσιαι, δὲν παρατηρεῖται ἀποστράγγισις τοῦ χρυσοῦ, οὐδ’ ἐπῆλθεν εἰς τὸν νοῦν τινος ἡ φαεινὴ ἰδέα τῶν κ. κ. Τρικούπη καὶ Σιμοπούλου περὶ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου. Ἐξ ἀντιθέτου δὲ πρὸς τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος μέχρι τοῦδε χώρας ἀκούσατε νῦν καὶ τὴν στατιστικὴν τοῦ ἐμπορίου τῶν χωρῶν ἐκείνων, αἵτινες διατελοῦσιν ἔτι ἐν πατριαρχικῇ καταστάσει ἢ ἐν οἰκονομικῇ δυσπραγίᾳ. Ἡ Ἰαπωνία ἐν ἔτει 1892 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐξ 75,952,000, ἐξαγωγὴν δὲ ἐξ 91,178,000 yens (πρὸς 5 φρ. χρ.), ἤτοι ἀνωτέραν ἐκείνης κατὰ 15,227,000. Ἡ Αἴγυπτος ἐν ἔτει 1893 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐξ 8,719,000, ἐξαγωγὴν δὲ ἐκ 12,790,000 λιρῶν (πρὸς 25,92 φρ. χρ.), ἤτοι ἀνωτέραν ἐκείνης κατὰ 4,071,000. Ἡ Βρασιλία ἐν ἔτει 1893 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐξ 68,235,874, ἐξαγωγὴν δὲ ἐξ 72,245,114 πέζων (πρὸς 3,95 φρ. χρ.), ἤτοι ἀνωτέραν ἐκείνης κατὰ 4,009,240. Ἡ Ἀργεντίνη ἐν ἔτει 1892 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐξ 91,360,000, ἐξαγωγὴν δὲ ἐξ 112,693,000 πέζων (πρὸς 5 φρ. χρ.), ἤτοι ἀνωτέραν ἐκείνης κατὰ 21,305,000. Ἡ Σερβία ἐν ἔτει 1893 εἶχεν εἰσαγωγὴν μὲν ἐκ 40,923,000, ἐξαγωγὴν δὲ ἐκ 48,911,000 φράγκων, ἤτοι ἀνωτέραν ἐκείνης κατὰ 7,988,000. Μετὰ τοιαῦτα διδάγματα, Κύριοι, καὶ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς πείρας πρέπει νὰ αἰσχύνηταί τις ἐν λήγοντι ΙΘʹ αἰῶνι νὰ ὁμιλῇ ἔτι περὶ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου καὶ περὶ δῆθεν ἀποστραγγίσεως τοῦ χρυσοῦ, ἐπερχομένης διὰ τῆς ἀνωτέρας εἰσαγωγῆς χώρας τινὸς ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τὴν ἐξαγωγὴν αὐτῆς. Ἐλπίζω δὲ, μετὰ τὴν τοιαύτην τοῦ θέματος ἐξακρίβωσιν, νὰ μὴ τολμήσωσι πλέον μήτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μήτε ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας νὰ προβάλωσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μὲ τὸ μορμολύκειον τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου καὶ τὴν οὐτοπίαν τῆς ἀνεπαρκείας τῆς χώρας. Ἀλλ’ ὑπολείπεται νὰ προσθέσω ἔτι ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς χώρας ἐν σχέσει πρὸς τὰς εἰς χρυσὸν ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους. Πιθανὸν νὰ νομίζωσί τινες καὶ οὕτως, ὅτι ἐπαρκεῖ μὲν ἡ χώρα εἰς τὰς ἰδίας της ἀνάγκας, δὲν ἐπαρκεῖ ὅμως καὶ εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ χρυσοῦ, τοῦ ἀναγκαιοῦντος διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ δημοσίου χρέους. Ἐὰν, Κύριοι, κατὰ τὴν προμήθειαν τοῦ χρυσοῦ τούτου ἐκ τῆς ἐγχωρίας ἀγορᾶς ἐπέρχηται διατάραξίς τις εἰς αὐτὴν, τὴν αἰτίαν τούτου ὀφείλομεν ν’ ἀναζητήσωμεν ἀλλαχοῦ, οὐχὶ δ’ ἐν τῇ ἀνεπαρκείᾳ τῆς χώρας. Ὅταν αὕτη ἀποτίνῃ τοὺς εἰς αὐτὴν ἐπιβαλλομένους ὑπὸ τοῦ Κράτους φόρους, δύναται τοῦτο μέρος αὐτῶν νὰ ἐξαγάγῃ τῆς χώρας, χωρὶς νὰ ἐπιφέρῃ διατάραξιν. Ὑποθέσατε πρὸς στιγμὴν, ὅτι τοὺς φόρους εἰσπράττει αὐτὸ εἰς εἴδη, καὶ ὄχι εἰς νόμισμα, εἰς σταφίδα δηλαδὴ, εἰς οἶνον, εἰς ἔλαιον κτλ. Τὰ εἴδη ταῦτα, ἐνέχοντα χρυσὸν, ὡς εἴδομεν, καθ’ ὃ ἀξίαι, θὰ ἠδύναντο κάλλιστα νὰ ἐξαχθῶσιν ἐν μέρει, χάριν τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, χωρὶς νὰ ἐπιφέρωσι τὴν ἐλαχίστην διατάραξιν. Ἀλλ’ οἱ φόροι πρὸς εὐκολίαν καὶ τῶν φορολογουμένων καὶ τοῦ Κράτους καταβάλλονται εἰς νόμισμα, ἐὰν δὲ τὸ ἐν κυκλοφορίᾳ νόμισμα ἡμῶν ἦτο μεταλλικὸν, χρυσὸς, τί θὰ συνέβαινε τότε; Τὸ Κράτος, χάριν τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὑποχρεώσεών του, θὰ ὑπεβάλλετο μόνον εἰς τὴν ἐπικαταλλαγὴν, τὴν μεταξὺ συναλλάγματος καὶ χρυσοῦ διαφορὰν, ἥτις περιορίζεται εἰς τὰ ἔξοδα τῆς ἀποστολῆς καὶ τὰ ἀσφάλιστρα καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ 1–1½ ἐπὶ τοῖς ἑκατόν· ἀλλ’ ἐν ἀνάγκῃ θὰ ἠδύνατο ν’ ἀποστείλῃ καὶ αὐτούσιον τὸν ὑπ’ αὐτοῦ εἰσπραττόμενον χρυσὸν, χωρὶς νὰ ἐπιφέρῃ οἱανδήποτε διατάραξιν εἰς τὴν ἐγχωρίαν ἀγοράν. Νῦν ὅμως τὸ ἐν κυκλοφορίᾳ νόμισμα δὲν εἶναι μεταλλικὸν, δὲν εἶναι χρυσὸς, δυνάμενος ν’ ἀντίσχῃ εἰς τὴν πίεσιν τῆς ἐπικαταλλαγῆς, ἀλλὰ τραπεζικὸν γραμμάτιον, ὅπερ ὑπενδίδει εἰς τὴν τοιαύτην πίεσιν, ὑποτιμώμενον καὶ ἐξευτελιζόμενον· ἀλλὰ τί πταίει διὰ τοῦτο ἡ χώρα; Τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον, Κύριοι, δὲν ἐνέχει ἐσωτερικήν τινα ἀξίαν, εἶναι οὐχὶ φύσει, ἀλλὰ θέσει νόμισμα, εἶναι ἐν μιᾷ λέξει νόμισμα πιστωτικόν. Ὡς τοιοῦτον ἐκπροσωπεῖ κυρίως τὴν πίστιν τοῦ ἐκδίδοντος ἢ ἐκείνου εἰς λογαριασμὸν τοῦ ὁποίου ἐκδίδεται αὐτό. Εἶναι ἀκμαία ἡ πίστις τούτων; ἀντέχει καὶ αὐτὸ πρὸς πᾶσαν πίεσιν τῆς ἐπικαταλλαγῆς, ἐξισούμενον πρὸς τὸν χρυσὸν, ἐνίοτε δὲ καὶ πρὸς τὸ συνάλλαγμα. Κλονεῖται ἢ εὕρηται ἐν καταπτώσει ἡ πίστις τοῦ ἐκδίδοντος ἢ ἐκείνου εἰς λογαριασμὸν τοῦ ὁποίου ἔχει ἐκδοθῆ αὐτό; τότε ὑπενδίδει καὶ αὐτὸ εἰς πᾶσαν πίεσιν τῆς ἐπικαταλλαγῆς, ὑποτιμώμενον καὶ ἐξευτελιζόμενον. Τὸ πρῶτον συνέβη ἐν Γαλλίᾳ, ἥτις ἐν καιρῷ πολέμου πρὸς τὴν Γερμανίαν εἶχε προσφύγει εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν. Εὐθὺς ὅμως ἅμα τῇ βελτιώσει τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῆς πίστεώς της, καὶ χωρὶς ἔτι νὰ ἀρθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, τὸ χαρτονόμισμά της ἔφθασεν εἰς τὸ ἄρτιον καὶ ὑπὲρ αὐτό. Τὸ δεύτερον συνέβη καὶ ἐν πολλαῖς ἄλλαις χώραις, ὧν τὰ οἰκονομικὰ κατέστησαν δυσίατα, συμβαίνει δὲ καὶ παρ’ ἡμῖν νῦν. Ἡ κατάστασις τῆς Τραπέζης, ἥτις εἶναι ἡ κυρία ἐκδότρια τοῦ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ τραπεζικοῦ ἡμῶν γραμματίου, δὲν εἶναι βεβαίως ἀνθηρὰ, τὸ δὲ Κράτος, εἰς λογαριασμὸν τοῦ ὁποίου ἔχει ἐκδοθῆ τὸ ἀναγκαστικῶς κυκλοφοροῦν τραπεζικὸν γραμμάτιον, εὕρηται ἐν καταστάσει πτωχεύσεως. Ἡ πίστις αὐτῶν εὕρηται ἐν καταπτώσει, οὐδὲν δὲ θαῦμα, ἐὰν τὸ ἐκπροσωποῦν ταύτην τραπεζικὸν γραμμάτιον ὑποτιμᾶται καὶ ἐξευτελίζεται, χωρὶς πρὸς τὴν ὑποτίμησιν καὶ τὸν ἐξευτελισμὸν τοῦτον νὰ σχετίζηται τὸ παράπαν ἡ ἐπάρκεια ἢ ἀνεπάρκεια τῆς χώρας. Εἶναι ἀλήθεια αὕτη, Κύριοι, ἣν μόνος ὁ ἐθελοτυφλῶν δὲν δύναται νὰ δίδῃ καὶ ἀνομολογήσῃ, καὶ βεβαίως ἐθελοτυφλεῖ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ζητῶν νὰ δικαιολογήσῃ τὰ ἀδικαιολόγητα ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ καὶ γράφων σὺν ἄλλοις καὶ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ δυνάμενοι καὶ θέλοντες νὰ μελετήσωσι τὰ πράγματα γινώσκουσιν, ὅτι τὰ διὰ λογαριασμὸν τῶν Τραπεζῶν κυκλοφοροῦντα γραμμάτια ἐπαρκῶς ἀντιπροσωπεύονται ὑπὸ τοῦ ἐνεργητικοῦ αὐτῶν, εἴτε εἰς μεταλλικὸν εἴτε εἰς ἄλλας ἀξίας συνίσταται τοῦτο, καὶ ὅτι ὡσαύτως τὰ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους κυκλοφοροῦντα γραμμάτια, ἅτινα ἀποτελοῦσι καὶ τὸ πλεῖστον τοῦ κυκλοφοροῦντος πιστωτικοῦ νομίσματος, ἐπαρκεστάτην ἔχουσι τὴν ἐκπροσώπευσιν καὶ ἐγγύησιν ἐν τῷ ἐνεργητικῷ τοῦ Κράτους» Οἱ δυνάμενοι ὅμως καὶ θέλοντες νὰ μελετήσωσι τὰ πράγματα γινώσκουσιν ἐν πρώτοις, ὅτι καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, καθ’ ἣν «τὰ διὰ λογαριασμὸν τῶν Τραπεζῶν κυκλοφοροῦντα γραμμάτια ἐπαρκῶς ἀντιπροσωπεύονται ὑπὸ τοῦ ἐνεργητικοῦ αὐτῶν», τὰ τοιαῦτα γραμμάτια εἶναι δυσδιάκριτα τῶν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους κυκλοφορούντων, ἀφοῦ δὲν φέρουσιν ἰδιαιτέραν τινὰ σφραγῖδα. Οἱ αὐτοὶ γινώσκουσιν εἶτα, ὅτι τῆς κυριωτάτης τῶν ἐκδοτριῶν Τραπεζῶν, τῆς Ἐθνικῆς, ἡ κατάστασις δὲν εἶναι τόσον ἀνθηρὰ, ὅσον φαντάζεται αὐτὴν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας. Ἔχω πρὸ ὀφθαλμῶν τὴν συνοπτικὴν αὐτῆς κατάστασιν κατὰ τὴν 30 Νοεμβρίου 1894. Κατ’ αὐτὴν, ἐκ 246 ἑκατομμυρίων, εἰς ὅσον ἀνέρχεται τὸ ἐνεργητικόν της, τὰ 136 ἑκατομμύρια περίπου, ἤτοι ὑπὲρ τὸ ἥμισυ, ὀφείλονται εἰς αὐτὴν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ τίνα σημασίαν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ ἐνεργητικὸν τοῦτο, τὸ προερχόμενον ἐκ χρέους ὀφειλέτου, διατελοῦντος ἐν καταστάσει πτωχεύσεως, ὡς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος; Ἐκ τοῦ ὑπολοίπου ἐνεργητικοῦ μόλις 10 ἑκατομμύρια εἶναι εἰς μεταλλικὸν, 38 ἑκατομμύρια εἶναι διατεθειμένα εἰς δάνεια ἐνυπόθηκα (πόσα ὅμως ἐκ τούτων θὰ εἰσεπράττοντο, ἐὰν ἐγίνετο νῦν ἀναγκαστικὴ ἐκποίησις τῶν ἐνυποθήκων κτημάτων;), 20 ἑκατομμύρια εἰς δάνεια δήμων καὶ λιμένων, 5 ἑκατομμύρια εἶναι καθυστερήματα, 1½ ἑκατομμύριον προέρχεται ἐξ ἐπισφαλῶν ἀπαιτήσεων, εἰς 6 ἑκατομμύρια καὶ ἐπέκεινα ὑπολογίζονται τὰ καταστήματα τῆς Τραπέζης καὶ τὰ κτήματα αὐτῆς ἐξ ἀναγκαστικῶν ἐκποιήσεων, εἰς 2 ἑκατομμύρια καὶ ἐπέκεινα αἱ μετοχαὶ ἐγχωρίων ἑταιριῶν, ὧν γνωστὴ ἡ ἀξία τὴν σήμερον, εἰς 3 ἑκατομμύρια καὶ ἐπέκεινα τὸ ἰδανικὸν δικαίωμα τῆς συμμετοχῆς τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ κέρδη τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, τὸ ἀπεμποληθὲν εἰς αὐτήν. Καὶ ἀπέναντι τοῦ τοιούτου ἐνεργητικοῦ ἔχει παθητικὸν, οἷον αἱ ἄτοκοι καταθέσεις ἐξ 8 ἑκατομμυρίων, ἄλλαι πληρωμαὶ ἐπικείμεναι καὶ ἅμα τῇ ἐμφανίσει, μερίσματα, ἐπιταγαὶ κτλ. ἐξ 6 ἑκατομμυρίων, ἔντοκοι καταθέσεις ἐξ 90 ἑκατομμυρίων, ἐξ ὧν ὑπὲρ τὸ ἥμισυ εἰς χρυσὸν διὰ τὸ λαχειοφόρον δάνειον. Βεβαίως, Κύριοι, ἐγὼ δὲν θεωρῶ τὴν κατάστασιν τῆς Τραπέζης ἀπελπιστικήν. Ἂν συντελεσθῇ ὁ συμβιβασμὸς τοῦ Κράτους καὶ δυνηθῇ τοῦτο ν’ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὴν τουλάχιστον τὰ εἰς χρυσὸν ὀφειλόμενα· ἂν βελτιωθῇ ἡ καθόλου οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας, τότε βεβαίως θ’ ἀναλάβῃ καὶ ἡ Ἐθνικὴ ἡμῶν Τράπεζα ἐκ τῆς νῦν καταστάσεώς της. Ἕως τότε ὅμως δὲν ἐπιτρέπεται νὰ θεωρῶμεν ταύτην ἀνθηρὰν καὶ ν’ ἀπορῶμεν ἐὰν τὰ διὰ λογαριασμόν της κυκλοφοροῦντα τραπεζικὰ γραμμάτια δὲν ὑπερτιμῶνται. Ἀλλὰ τὸ μέγιστον μέρος τῶν κυκλοφορούντων τραπεζικῶν γραμματίων εἶναι τὸ εἰς λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, ποία δὲ εἶναι ἡ ἐπαρκεστάτη ἐκπροσώπευσις καὶ ἐγγύησις αὐτῶν ἐν τῷ ἐνεργητικῷ τοῦ Κράτους, ὡς ἰσχυρίζεται ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας; ὁποῖον τὸ ἐνεργητικὸν τούτου; ἡ πτώχευσίς του; Ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ὑπὸ ἐνεργητικὸν τοῦ Κράτους ἐννοῇ τὰς κτήσεις αὐτοῦ, τὰ ὄρη καὶ τὰς θαλάσσας τῆς Ἑλλάδος, τότε θέλει ἴσως νὰ ἐπαναφέρῃ ἐν ἡμῖν τὸ σύστημα τοῦ Law, οὐχὶ βεβαίως τοῦ ἐκτάκτου οἰκονομικοῦ ἀκολούθου τῆς ἐνταῦθα Ἀγγλικῆς Πρεσβείας, τοῦ συντάξαντος τὴν γνωστὴν περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως ἔκθεσιν, ἀλλὰ τοῦ διαβοήτου τυχοδιώκτου John Law. Οὗτος εἶχεν ἱδρύσει ἐκδοτικὴν Τράπεζαν ἐν Παρισίοις κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρελθόντος αἰῶνος, ἐπωφελούμενος δὲ τὴν ἀδυναμίαν τοῦ τότε ἀντιβασιλεύοντος ἐν Γαλλίᾳ Φιλίππου τοῦ Ὀρλεανίδου ἐν καιρῷ ἀνηλικιότητος Λουδοβίκου τοῦ ΙΕʹ, τοῦ ἥκιστα κηδομένου τῆς εὐημερίας τοῦ Γαλλικοῦ λαοῦ, ἐκδότου δὲ εἰς τὰς διασκεδάσεις καὶ τὴν σπατάλην, κατώρθωσε νὰ μεταβάλῃ αὐτὴν εἰς Βασιλικὴν Τράπεζαν, καὶ νὰ γείνῃ τέλος αὐτὸς γενικὸς ἐλεγκτὴς τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν. Ὁ Law ἐπενόησε τὸ σύστημα τῆς ἐκδόσεως μετοχῶν καὶ τραπεζικῶν γραμματίων ἐπὶ τῇ βάσει ἐνεργητικοῦ ἰδανικῶν κτήσεων, καταπλημμυρίσας δὲ δι’ αὐτῶν τὴν Γαλλίαν, ἐπήνεγκε φοβερὰν οἰκονομικὴν καταστροφὴν εἰς αὐτὴν καὶ προεκάλεσε τὴν ἐξέγερσιν τοῦ λαοῦ ἐναντίον του, πρὸ τῆς ὁποίας αὐτὸς μὲν ἐδραπέτευσε νύκτωρ ἐκ Παρισίων, ὁ δὲ ἀντιβασιλεὺς ἠναγκάσθη ν’ ἀποσυρθῇ τῆς ἀρχῆς, ἀποθανὼν μετ’ ὀλίγον ἐν τῷ μέσῳ τῶν ἀρῶν τοῦ Γαλλικοῦ λαοῦ. Ἰδού, Κύριοι, τὸ σύστημα, τοῦ ὁποίου φαίνεται γενόμενος ζηλωτὴς καὶ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας καὶ θέλει νὰ καθιερώσῃ νῦν αὐτὸ καὶ ἐν Ἑλλάδι ὑπὸ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸν κ. Τρικούπην καὶ Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων Γεώργιον τὸν Αʹ. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς ἐξῆρεν ἰδίως τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας, παραστήσας αὐτὴν ὥς τι πάντῃ ἀπροσμάχητον δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀντιπολιτευομένους. Διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ κάμω νῦν καὶ ἐγὼ ἰδιαίτερον περὶ αὐτῆς λόγον, μόνον καὶ μόνον ὅπως γένηται αὐτὴ ἅπαξ ἐκποδὼν καὶ μὴ ἐνασχολήσῃ ἡμᾶς πλέον. Ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας ἔπρεπε νὰ κινήσῃ τὸν θαυμασμὸν τοῦ κ. Δραγούμη, ἂν ὄχι δι’ ἄλλο τι, πάντως ὅμως διὰ τὰς ἀντιφάσεις καὶ τοὺς παραλογισμούς, ὧν αὐτὴ βρίθει. Οὕτω, προκειμένου περὶ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ καταβλητέου εἰς τοὺς πιστωτὰς τοῦ Κράτους, κατ’ ἀρχὰς μὲν θεωρεῖται τὸ 30% ὡς ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τῆς χώρας διὰ τῶν ἑξῆς ἰδίᾳ περικοπῶν (ἀναγινώσκει): «Τῆς ἀνεπαρκείας ταύτης ἄμεσος συνέπεια ὑπῆρξεν ἡ τῶν ἐκ τοῦ δημοσίου χρέους ἐπιβαλλομένων ἐτησίως εἰς τὸ Κράτος εἰς χρυσὸν ὑποχρεώσεων διαῤῥύθμισις ἐπὶ ποσοτικῆς βάσεως, ἥτις ἐθεωρήθη ὡς συμβιβαζομένη πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τῆς χώρας». Καὶ κατωτέρω: «Ἡ ἔκτοτε ἀποκτηθεῖσα πεῖρα ἀπέδειξεν ὅτι οὐ μόνον ὀρθὴ ὑπῆρξεν ἡ γενομένη ἐκτίμησις ἐν τῷ καθορισμῷ τῶν ποσῶν, ἅτινα ἠδύνατο νὰ καταβάλῃ τὸ Κράτος...» Καὶ κατωτέρω: «Ἡ ἀποκτηθεῖσα ἔκτοτε πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν ἦτο προσῆκον νὰ ὁρισθῇ τὸ πληρωτέον ποσοστὸν ἐν ποσότητι ἐλάσσονι.» Ἐν τούτοις μετ’ ὀλίγον καὶ δὴ ἐν τῇ αὐτῇ 1 σελ. τῆς ἐκθέσεως ὑποστηρίζεται, ὅτι καὶ τὰ 30% εἶναι ἀνώτερα τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ἀναγινώσκομεν δ’ ἐν αὐτῇ: «Ἡ ἀποκτηθεῖσα δὲ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο πεῖρα (ἄλλη πάλιν αὐτὴ ἡ πεῖρα!) ἀπέδειξεν, ὅτι ἐν ἐποχῇ ἀζητησίας ἢ ὑποτιμήσεως τῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πωλουμένων ἐγχωρίων ἡμῶν προϊόντων, καὶ ἡ τῶν τριῶν δεκατημορίων τῆς εἰς μέταλλον ὀφειλῆς τοῦ Κράτους προσφορὰ τῆς ἡμετέρας ἀγορᾶς διαταράσσει τὴν λειτουργίαν αὐτῆς καὶ ἐπάγεται ἀνωμαλίαν καὶ βλάβην ἐν ταῖς ἐμπορικαῖς καὶ κανονικαῖς ἡμῶν συναλλαγαῖς». Καὶ κατωτέρω: «Οὐχ ἧττον ἡ νομισματικὴ ἀνωμαλία τῆς ἡμετέρας ἀγορᾶς οὐ μόνον ὑφίσταται, ἀλλὰ καὶ ἐπετάθη, ὡς ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ τόπου πρὸς προσφορὰν τοῦ μεταλλικοῦ νομίσματος, ὅπερ ἀπαιτεῖται πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς κοινωνίας καὶ πρὸς προσφορὰν τοῦ εἰς τὸ Κράτος χρησίμου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους.» Προκειμένου δὲ ὕστερον περὶ τοῦ ποσοστοῦ τῶν 32% μὲ προσαύξησιν αὐτοῦ βαθμιαίαν, κατὰ τὴν δῆθεν συμφωνίαν, ἣν προσεμονογράφησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπιτροπειῶν τῶν ὁμολογιούχων, ἐν ἀρχῇ μὲν θεωρεῖ τὰς παραχωρήσεις ἐκείνας ἐπιβαρυνούσας τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων ἐν μέτρῳ ὑπερβαίνοντι τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τῆς χώρας, ὅπως ὅμως μετ’ ὀλίγον ἐν τῇ αὐτῇ 3 σελ. τῆς ἐκθέσεως διακηρύξῃ ὅτι διὰ τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος παραχωρήσεων ἡ Ἑλλὰς προσφέρει πρὸς τοὺς πιστωτάς της ὅ,τι αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις αὐτῆς ἐπιτρέπουσι. Τοῦ λόγου δὲ ὄντος περὶ ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐν ἀρχῇ μὲν (σελ. 2) ἀποφαίνεται ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὡς ἔχουσιν ὅμως νῦν τὰ παρ’ ἡμῖν, ἡ ἐκ τῆς κυκλοφορίας ἄρσις οἱασδήποτε ποσότητος πιστωτικοῦ νομίσματος δὲν ὑπόσχεται σπουδαίαν βελτίωσιν τῆς ὑφισταμένης νομισματικῆς ἀνωμαλίας. Τοὐναντίον δὲ φόβος ὑφίσταται, μήτοι ἡ ἄρσις σπουδαίας ποσότητος ἐκ τῶν ἀναγκαστικῶς κυκλοφορούντων τραπεζικῶν γραμματίων προκαλέσῃ διατάραξιν ἐν ταῖς κοινωνικαῖς συναλλαγαῖς ἐν ὥρᾳ οὕτω κρισίμῳ. Ἐκ τῶν μέχρι πρό τινων μηνῶν ἀναγκαστικῶς κυκλοφορούντων γραμματίων ἡ Κυβέρνησις ἦρε τελευταίως ποσότητα ἐξ 8,000,000 περίπου, τοῦτο ὅμως οὐδεμίαν ἤσκησεν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς νομισματικῆς ἀνωμαλίας.» Ἀλλ’ ἐν σελ. 4 ἐξ ἀντιθέτου πρὸς ταῦτα ἐπιφέρει (ἀναγινώσκει): «Καθ’ ἃς ἔλαβεν ἡ ἐπιτροπὴ πληροφορίας, τὸ ποσὸν τῆς καταθέσεως ταύτης (7,800,000) ὑπερέβη νῦν τὰ 8,000,000, ἐλπίζεται δὲ καὶ ἡ προσεχὴς αὐτοῦ αὔξησις μέχρι δέκα καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμυρίων. Ἡ ἐκ τῆς κυκλοφορίας ἄρσις τοσούτου ποσοῦ θέλει βεβαίως συμβάλλει εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου.» Πλὴν τὸ χαριέστατον πάντων εἶναι ἡ ἐξήγησις, ἣν παρέχει ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας περὶ τῆς ἐπελθούσης τελευταῖον ὑποτιμήσεως τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου. Ὡς μόνον λόγον αὐτῆς ἀναφέρει τὸν ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας ὑπερτίμησις τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν ἐκτάκτως μεγάλην ζήτησιν αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ ἐγχωρίου ἐμπορίου, καὶ ἰδίως τοῦ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὧν δυσανάλογος πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως εἰσήχθη ποσότης, λόγῳ τῆς περιᾳδομένης ὡς ἐπικειμένης αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους. Ὡς παράδειγμα ἔστω ἡ κίνησις τοῦ παρ’ ἡμῖν ἐμπορίου κατὰ τὸν λήξαντα μῆνα Ὀκτώβριον. Κατὰ τὸν μῆνα τοῦτον εἰσήχθησαν ἐμπορεύματα ἀξίας φράγκων 9,600,000, ἐν ᾧ κατὰ τὸν αὐτὸν μῆνα τοῦ παρελθόντος ἔτους 1893 εἰσήχθησαν τοιαῦτα ἀξίας φρ. 8,040,000, ἤτοι ἐπὶ πλέον φρ. 1,560,000, ἐξ ὧν ποσὸν φρ. 1,000,000 ἀνάγεται εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ἐπὶ πλέον εἰσαχθέντων δημητριακῶν καρπῶν.» Ἐν πρώτοις, Κύριοι, δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐγένετο τελευταῖον μεγάλη προμήθεια ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος πρὸς εἰσαγωγὴν δημητριακῶν καρπῶν, χάριν τῆς περιᾳδομένης αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ αὐτῶν δασμοῦ. Ἐτελωνίσθη μόνον ὁ ὑπὸ διαμετακόμισιν σῖτος ἐπὶ τῇ ἀναγγελίᾳ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ διὰ τοῦ εἰσηγητηρίου λόγου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ τελωνισθὲν πρᾶγμα καὶ διὰ πᾶσαν νέαν παραγγελίαν διὰ δημητριακοὺς καρποὺς δὲν ἦτο ἀνάγκη ἀμέσου προμηθείας συναλλάγματος. Πλὴν τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς ἀποδεικτικῆς δυνάμεως τῆς ἀναγνωσθείσης περικοπῆς τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας εἶναι, ὅτι οἱ ἔμποροι ἐπὶ τῇ ἀναγγελίᾳ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ προέβησαν ἤδη κατὰ Ὀκτώβριον μῆνα εἰς προμήθειαν μεγάλης ποσότητος δημητριακῶν καρπῶν. Πλὴν πότε ἔγεινεν ἡ ἀναγγελία τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ αὐτῶν; μόλις τῇ 9 Νοεμβρίου διὰ τοῦ εἰσηγητηρίου λόγου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Δύνασθε νὰ φαντασθῆτε μείζονα παραλογισμὸν τούτου; Καὶ ὅμως, Κύριοι, τοιούτους παραλογισμοὺς καὶ τοιαύτας ἀντιφάσεις ἀπεθαύμασεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτής.

§113ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν σᾶς θαυμάζω.

§114ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Σεῖς πρέπει νὰ θαυμάζητε μόνον τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας, ἥτις φέρει καὶ τὴν ὑπογραφήν σας, καὶ νὰ τὴν θαυμάζητε, διότι εἶναι κατὰ πάντα ἀνταξία ὑμῶν. Εἰς τοιαύτας, Κύριοι, ἀντιφάσεις, εἰς τοιούτους παραλογισμοὺς δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ ὑποπέσῃ καὶ αὐτὸς ὁ ἄλλως σώφρων καὶ νηφάλιος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, θελήσας νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ ἀσύστατα καὶ παράλογα. Καὶ ἀσύστατον καὶ παράλογον εἶναι νὰ ὑποστηρίζῃ τις, ὅτι εἰς τὴν ἐπελθοῦσαν τελευταίαν ὑποτίμησιν τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου συνετέλεσεν ἡ δῆθεν μεγαλειτέρα προμήθεια συναλλάγματος διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου. Ἡ ὑποτίμησις αὕτη ὀφείλεται κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν ἐντύπωσιν, ἣν ἐνεποίησαν αἱ ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἰσηγουμένου εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1895, καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ προκείμενος προϋπολογισμός. Πολλὰ καὶ μεγάλα εἶχεν ἐπαγγελθῆ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ παρελθὸν ἔτος, καθ’ ὃν χρόνον διετέλει ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει. Εἶχεν ἐπαγγελθῆ, ὅτι εἶχεν ἕτοιμον συμβιβασμὸν τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς πιστωτάς του, δι’ οὗ οὐ μόνον τὰ χρεώλυτρα θ’ ἀπεκόπτοντο καὶ οἱ τόκοι θὰ περιωρίζοντο εἰς ἐλάχιστον ποσὸν, ἀλλὰ καὶ ἑκατοντάδας ὅλας ἑκατομμυρίων εἰς χρυσὸν θὰ προσεπορίζετο ἡ Ἑλλὰς, δι’ ὧν θὰ ἠνορθοῦντο μὲν τὰ δημόσια οἰκονομικά της, θὰ ἐνισχύοντο δὲ τὰ πιστωτικά της ἱδρύματα. Καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν δ’ ἐπανελθὼν, εἰ καὶ ἠθέτησε καὶ νόμους καὶ συμβάσεις αὐθαιρέτως, εἰ καὶ διέπραξε δολίαν χρεωκοπίαν διὰ τοῦ νόμου τῆς 10 Δεκεμβρίου, οὐδὲν ἧττον ἐξηκολούθει ἐπαγγελλόμενος ὅτι αὐτὸς θὰ συνετέλει τὸν συμβιβασμὸν πρὸς τοὺς πιστωτὰς τοῦ Κράτους καὶ δὴ κατὰ τρόπον, ὅστις θὰ ἀνεζωογόνει καὶ τὴν δημοσίαν καὶ τὴν κατ’ ἰδίαν ἡμῶν πίστιν. Δυστυχῶς δὲ πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς τὰς τοιαύτας ἐπαγγελίας του καὶ διεβουκολήθησαν ἔκτοτε διὰ τῆς καθόδου τῶν τριῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐν Παρισίοις, Λονδίνῳ καὶ Βερολίνῳ ἐπιτροπειῶν τῶν ὁμολογιούχων, διὰ τῶν ἐνταῦθα διεξαχθεισῶν πρὸς αὐτοὺς διαπραγματεύσεων περὶ συμβιβασμοῦ καὶ διὰ τῆς δῆθεν ἐπιτευχθείσης μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως συμφωνίας. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι καὶ ἐκ τῶν δημοσιευθέντων ἐν τῷ μεταξὺ πρωτοκόλλων τῶν τριῶν ἀντιπροσώπων καὶ ἐκ τῆς στάσεως τῶν ἐπιτροπειῶν τῶν ὁμολογιούχων ἀπέναντι τῆς συμφωνίας ἐκείνης καὶ ἐκ τῆς ἀποπείρας τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα συνομολογήσῃ εἶτα ἰδιαιτέραν σύμβασιν πρὸς τοὺς Ἄγγλους ὁμολογιούχους, καὶ ἐκ τῆς δριμείας γλώσσης, ἣν ἔκτοτε μετῆλθεν ὁ εὐρωπαϊκὸς τύπος περὶ Ἑλλάδος καὶ περὶ Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἐγεννήθησαν ἀμφιβολίαι πολλαὶ περὶ τῆς ἐπιτυχίας τῶν διαπραγματεύσεων ἐκείνων. Ἀλλ’ οἱ πολλοὶ ἀνέμενον ν’ ἀκούσωσι τὰς ἐπισήμους δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐν τῇ Βουλῇ περὶ αὐτῶν, ὅπως πεισθῶσι περὶ τοῦ πράγματος. Καὶ ἔφθασεν ἐπὶ τέλους ἡ ἀπὸ πολλοῦ ἐναγωνίως ἀναμενομένη ἡμέρα, καθ’ ἣν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγούμενος τὸν προκείμενον προϋπολογισμὸν, ἔγνω νὰ προβῇ εἰς ἀνακοινώσεις καὶ περὶ τῶν διεξαχθεισῶν διαπραγματεύσεων περὶ συμβιβασμοῦ. Μεθ’ ὅλην δὲ τὴν προσπάθειαν, ἣν κατέβαλεν, ὅπως συγκαλύψῃ τὴν πλήρη κατ’ αὐτὰς ἀποτυχίαν του, δὲν κατώρθωσε νὰ πείσῃ τινὰ ἐκ τῶν δυναμένων ἀπαθῶς καὶ ἀμερολήπτως νὰ κρίνωσι καὶ τὰ γενόμενα καὶ τοὺς λόγους του, ὅτι δὲν εἶχε μὲν ἐπέλθῃ ἤδη ῥῆξις τελεία τῶν διαπραγματεύσεων ἐξ αἰτίας του, ὅτι δὲ δὲν ὑπῆρχε πλέον ἐλπὶς, ἵνα ἐπαναληφθῶσιν αὗται ὑπ’ αὐτὸν καὶ ἀγάγωσιν εἰς συμφέροντα συμβιβασμὸν καὶ εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τοὺς πιστωτάς του. Ἐξ αὐτῶν τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ διεπιστώθη τὸ ἀλλοπρόσαλλον καὶ κακόπιστον αὐτοῦ καθ’ ὅλας τὰς μέχρι τοῦδε διεξαχθείσας διαπραγματεύσεις, ὡς ἀπέδειξα ἤδη καὶ ἐγὼ διὰ μακρῶν, ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰσήγησίν του, καὶ ἐγένετο εἰς πάντας κατάδηλον, ὅτι ὑπ’ αὐτοῦ οὐδ’ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ποτε ὁ προσήκων συμβιβασμός. Ἐντεῦθεν ἐγεννήθη ἡ δυσπιστία καὶ ἀπόγνωσις περὶ τοῦ μέλλοντος, ἔπρεπε δὲ αὕτη νὰ ἐκδηλωθῇ κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον ἐν τῇ ὑποτιμήσει καὶ τῷ ἐξευτελισμῷ τοῦ πιστωτικοῦ νομίσματος τοῦ Κράτους καὶ πασῶν τῶν ἀξιῶν, πρὸς ἃς βεβαίως οὐδόλως συσχετίζεται ἡ προμήθεια τῶν δημητριακῶν καρπῶν ἐπὶ τῇ δῆθεν περιᾳδομένῃ αὐξήσει τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ. Ἀλλὰ δὲν ἦτο μόνη ἡ πανηγυρικὴ αὕτη διάψευσις τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ ἐπιδεινώσασα τὴν κατάστασιν. Κατατρυχόμεθα, Κύριοι, ἀπὸ πολλοῦ ὑπὸ κρίσεως νομισματικῆς καὶ ὑπὸ κρίσεως οἰκονομικῆς. Ἡ πρώτη ἐκδηλοῦται ἐν τῇ ὑποτιμήσει καὶ τῷ ἐξευτελισμῷ τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος, ἡ δευτέρα ἐν τῇ ἀζητησίᾳ καὶ ὑποτιμήσει τοῦ κυριωτάτου ἡμῶν προϊόντος, τῆς σταφίδος. Οἱ πάντες ἀνέμενον ν’ ἀκούσωσι τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ περὶ τῶν αἰτίων τοῦ καταταλαιπωροῦντος ἡμᾶς κακοῦ, καὶ περὶ τῶν μέσων τῆς θεραπείας αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ αἴτια εἴδετε ἤδη, ὁπόσον ἀτυχὴς ὑπῆρξεν αὐτός. Ἠθέλησε ν’ ἀποδώσῃ τὴν νομισματικὴν κρίσιν εἰς τὴν χώραν καὶ τὴν ἀνεπάρκειαν αὐτῆς, ὅπως ἀποδείξῃ οὕτω, ὅτι αὐτὸς, ὡς προϊστάμενος τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε εὐθύνεται δι’ αὐτήν, οὔτε δύναται νῦν νὰ συντελέσῃ τὸ παράπαν εἰς ἀποσόβησίν της. Παρέστησε καὶ τὴν κρίσιν τὴν οἰκονομικὴν ὡς φυσικήν, καὶ ὡς τοιαύτην διαφεύγουσαν πᾶν μέτρον κυβερνητικὸν καὶ νομοθετικὸν πρὸς πρόληψιν καὶ ἀποσόβησιν αὐτῆς. Ἐν κεφαλαίῳ ἠστόχησε τέλεον περὶ τὴν διάγνωσιν τῶν αἰτίων τοῦ κατατρύχοντος ἡμᾶς κακοῦ, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ δὲν ἠδύνατο ἢ ν’ ἀστοχήσῃ τέλεον καὶ περὶ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν μέσων τῆς θεραπείας αὐτοῦ καὶ νὰ μείνῃ μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας πρὸ αὐτοῦ, ἀνομολογῶν οὕτω τὴν πλήρη ἀδυναμίαν του, τὴν παντελῆ ἀνικανότητά του, ἵνα σκεφθῇ καὶ πράξῃ τι τῶν δεόντων γενέσθαι. Καὶ ἡ ἀνικανότης καὶ ἀπορία αὐτοῦ αὕτη ὤφειλε βεβαίως νὰ ἐπιτείνῃ τὴν ἐκ τῆς ἀποτυχίας τῶν περὶ συμβιβασμοῦ διαπραγματεύσεων ἐντύπωσιν, καὶ νὰ ἐμβάλῃ τοὺς πάντας εἰς ἀληθῆ ἀπελπισμὸν περὶ τοῦ μέλλοντος, ἀφοῦ οὕτως οὐδεμίαν διέβλεπον διέξοδον ἐκ τῆς παρούσης καταστάσεως. Εἰς ἐπίμετρον δὲ τῶν ἐντυπώσεων τούτων ἐκ τοῦ εἰσηγητηρίου λόγου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπῆλθεν αὐτὸς ὁ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμὸς, ὅστις ἅμα δημοσιευθεὶς διεσκέδασε πᾶν ἴχνος ἐλπίδος περὶ ἐνδεχομένης βελτιώσεως. Αὐτὰ μόνα εἶναι, Κύριοι, τὰ αἴτια τοῦ ἔκτοτε ἐπελθόντος ῥαγδαίου ἐξευτελισμοῦ καὶ τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος καὶ πασῶν τῶν ἀξιῶν, αὐτὰ καὶ μόνα εἶναι τὰ αἴτια τῆς ἔκτοτε παρατηρηθείσης ἐπιδεινώσεως τῆς καταστάσεως καὶ οὐχὶ ἐκεῖνο, ὅπερ προέβαλεν ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, ἀντιφάσκουσα πρὸς ἑαυτὴν καὶ παραλογιζομένη, ὡς ἀπέδειξα ἤδη. Καὶ ἡ κατάστασις θὰ ἐπιδεινωθῇ ἔτι μᾶλλον καὶ θ’ ἀποβῇ αὐτόχρημα ἀπελπιστικὴ, ἂν ψηφισθῇ καὶ κυρωθεὶς καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1895, εἰς οὗ τὴν ἐξέτασιν μεταβαίνω νῦν...

§115ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§116ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Εὐταξία, θὰ ἐξακολουθήσητε ἐπὶ πολύ;

§117ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως, ἀφοῦ τώρα μόλις μέλλω νὰ ἐπιληφθῶ τῆς ἐξετάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§118ΣΑΚΚΗΣ. Τότε ν’ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον... Κύριε Πρόεδρε, προτείνω τὴν ἀναβολὴν δι’ αὔριον.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 μ. μ.