1894.11.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17

Τῆς 24 Νοεμβρίου 1894.

(Πέμπτη).

Ὥρᾳ 5 καὶ 20′ μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Γ. Κ. Ρώμα).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κωνσταντῖνος Ἰωαννίδης, ἀπολέσας κατὰ τὸ 1887 19 ὁμολογίας τοῦ δανείου τῶν 26,000,000 καὶ διατελῶν ἤδη ἐν δυστυχίᾳ, παρακαλεῖ τὴν Βουλήν, ὅπως διατάξῃ νὰ τῷ ἀποδοθῶσι τὰ δικαιώματά του.

§2ΡΙΚΑΚΗΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ χήρα Ξενοφῶντος Γραμματικοπούλου, πρώην ὑπαλλήλου τῆς Βουλῆς, αἰτεῖται δι’ ἀναφορᾶς της τὴν ἀπονομὴν βοηθήματος πρὸς περίθαλψιν τῆς οἰκογενείας της.

§4ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νὰ δοθῇ μία συνδρομή, κύριε Πρόεδρε.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ τῶν ἐν Λονδίνῳ σταφιδεμπόρων δι’ ἀναφορᾶς των θεωροῦσι δεδικαιολογημένην τὴν παρέμβασιν τῆς Πολιτείας ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἀφοῦ οὐδὲν ἄλλο προταθὲν μέτρον ἐκρίθη ἱκανὸν νὰ ἐξαγάγῃ τὸ ἐμπόριον ἀπὸ τοὺς κινδύνους τῆς διαρκοῦς ἀσταθείας τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος.

§6ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἔχουν προαγοράσει εὐθηνὰ οἱ ἄνθρωποι!

§7ΣΑΚΚΗΣ. Τὰ ὀνόματα, διότι τοὺς γνωρίζομεν τοὺς ἐμπόρους τοῦ Λονδίνου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀγγλικά.

§9ΧΟΪΔΑΣ. Περὶ παρακρατήσεως λέγει;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναί.

§11ΧΟΪΔΑΣ. Αὐτὸ δὲν λέγει περὶ παρακρατήσεως· τὴν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπικαλεῖται.

§12ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Διὰ τὴν παρακράτησιν ἐννοεῖ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀντιπρόσωπος Κορινθίας κ. Σπυρίδων Νοταρᾶς διὰ τηλεγραφήματός του παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ὑποστηρίξῃ, καὶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ψηφίσῃ τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, ληστρικὸν ὂν διὰ τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Σάκκης.

§14ΣΑΚΚΗΣ. Ἐπειδή, κύριοι συνάδελφοι, πρόκειται περὶ παρακρατήσεως, ἀναγκάζομαι, ἐκτελῶν ἐντολὴν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν, νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα, ἀπευθυνόμενον πρὸς τοὺς Βουλευτὰς Μεσσηνίας, δι’ οὗ ὁ σύλλογος οὗτος ἀποφαίνεται κατὰ τῆς παρακρατήσεως, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ἐπιβλαβεστάτην εἰς τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοκτημόνων. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ τηλεγράφημα.

§15ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Τίνος εἶναι τὸ τηλεγράφημα αὐτό; τῶν ἐμπόρων;

§16ΣΑΚΚΗΣ. Ναί. Καὶ οἱ ἐκ Πατρῶν ἐκπροσωποῦντες τὴν ἰδέαν τῆς παρακρατήσεως δὲν εἶναι ἔμποροι;

§17ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Πῶς τότε δὲν ἀποδέχεσθε τὸ τηλεγράφημα τῶν ἐν Λονδίνῳ σταφιδεμπόρων;

§18ΣΑΚΚΗΣ. Ἐγὼ ὀφείλω ν’ ἀνακοινώσω τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, ἐκπληρῶν ἀνατεθεῖσάν μοι ἐντολήν. Ὥστε λάβετε ὀλίγην ὑπομονὴν, κύριε συνάδελφε, ν’ ἀκούσητε καὶ τὴν γνώμην τῶν ἀντιδοξούντων (ἀναγινώσκει): «Ἐμπορικὸς Σύλλογος, συνεπὴς σκέψεσιν ἔκτοτε ἐκφρασθείσαις δι’ ὑπομνημάτων ἠτιολογημένως κατὰ παρακρατήσεως, προὐκάλεσεν αὖθις συλλαλητήριον, καθ’ ὃ παρακράτησις ἀπεδείχθη καταδικασθεῖσα ὑφ’ ἅπαντος Μεσσηνιακοῦ λαοῦ, νῦν δὲ μάλιστα ἔτι ἐπιζήμιος, τῆς σταφιδικῆς κρίσεως εὑρισκομένης ἐν κρίσει, ἕνεκα καταπληκτικῆς ζητήσεως Ρωσσίας, τεινούσης ἀντικαταστῆσαι ἀγορὰν Γαλλίας. «Ἐπιφυλασσόμενοι στείλωμεν ὑπόμνημα, παρακαλοῦμεν ἀντιστῆτε πειράματι τοιούτῳ, ὀλεθρίῳ, καταδικασθέντι, ὑπὲρ οὗ ἀνέφικτος ἔσται καὶ νομοσχεδίου ἔστω καταρτισμὸς, μεθ’ ὅλας πέρυσι σπουδαίας συζητήσεις...» Ὅπως ὁ κ. συνάδελφος ἰσχυρίζεται, ὅτι ὑπάρχουν πλεῖσται γνῶμαι, ὑποστηρίζουσαι τὴν παρακράτησιν ὡς τὸ μόνον λυσιτελὲς μέτρον πρὸς ἐπαναφορὰν τῆς προτέρας ἀκμῆς τῆς σταφίδος, οὕτως ὑπάρχουν ἄλλοι, φρονοῦντες ὅτι εἰς οὐδὲν ἄλλο θέλει χρησιμεύσει ἡ παρακράτησις, πραγματοποιουμένη, ἢ νὰ δυσχεράνῃ ἔτι μᾶλλον τὴν θέσιν αὐτῆς. Τὸν δὲ κ. συνάδελφον, τὸν διακόψαντά με, θὰ παρακαλέσω νὰ φέρῃ ἔστω καὶ μίαν ἐπιστολὴν σταφιδοκτήμονος ἐκ Μεσσηνίας, ἐκφραζομένου ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, ἐνῷ ἐγὼ δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν πλείστας ἐπιστολὰς συμπολιτῶν μου ἐξ ὅλων τῶν δήμων τῆς Πυλίας, ἣν ἰδίως ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ἀποφαινομένων κατὰ τῆς παρακρατήσεως. Τὸ τηλεγράφημα προσθέτει, ὅτι τὸ ῥηθὲν συλλαλητήριον ἀπεφάνθη καὶ κατὰ τῆς ἰδέας τοῦ ν’ αὐξηθῇ ἡ φορολογία τοῦ εἰσαγομένου σίτου, καθόσον φρονοῦσιν, ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη δύναται νὰ παραβλάψῃ τὰ συμφέροντα τῆς Ρωσσίας, ἥτις πρὸς ἐκδίκησιν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ δασμὸν βαρύτατον ἐπὶ τῆς ἐν Ρωσσίᾳ εἰσαγομένης σταφίδος, καὶ νὰ ἀποκλείσῃ οὕτω τὴν ἐκεῖ κατανάλωσιν αὐτῆς. Τὸ τηλεγράφημα καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Πρὸς τούτοις ἔχω ἐντολὴν νὰ ἀνακοινώσω εὐχὴν ἐκ μέρους τῶν συνδημοτῶν μου τοῦ δήμου Κολωνίδων, ὅστις ἀποτελεῖ τὸ ⅓ τῆς ἐπαρχίας Πυλίας, κατὰ τῆς παρακρατήσεως, συνιστώντων καὶ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου τοῦ ὁρίζοντος ὡς ἡμέραν ἐνάρξεως τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου τὴν 15 Αὐγούστου.

§19ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἀπὸ ποῖον ἔχετε ἐντολήν;

§20ΣΑΚΚΗΣ. Ἀπὸ τοὺς δημότας Κολωνίδων. Ὅλοι ἐκφράζονται κατὰ τῆς παρακρατήσεως. Ἐπίσης ἔχω ἐπιστολὴν καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς πόλεως τῶν Φιλιατρῶν, δι’ ἧς ἔντιμος πολίτης μοὶ ἀνακοινοῖ, ὅτι ἐν Τριφυλίᾳ οὐχὶ ὁλόκληρος ὁ σταφιδικὸς κόσμος ἔχει κηρυχθῆ ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως.

§21ΚΟΚΚΕΒΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΑΒΙΤΗΣ. Ποῖος σᾶς γράφει; (Θόρυβος).

§22ΣΑΚΚΗΣ. Ὁ κ. Σκλαβοῦνος.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σάκκη, εἶναι περιττὸν νὰ ἀπαντᾶτε εἰς ὅλους.

§24ΣΑΚΚΗΣ. Μοὶ γράφει ὁ κ. Σκλαβοῦνος, ὅστις, ὡς γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι ἐκ Τριφυλίας, δὲν εἶναι ἐκ τῶν κοινῶν συμπολιτῶν σας. Ἐν τῇ ἐπιστολῇ του ἀναφέρει, ὅτι ἐν Φιλιατροῖς δὲν ὑπῆρξε πλήρης ὁμοφωνία ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, ἀλλ’ ὅτι τοὐναντίον ὑπάρχει μεγίστη μερὶς ἀποφανθεῖσα κατὰ τῆς παρακρατήσεως.

§25ΚΑΡΑΒΙΤΗΣ. Φέρετε τὰς ὑπογραφὰς, νὰ ἴδωμεν (Θόρυβος).

§26ΣΑΚΚΗΣ. Σεῖς φέρετε τοιαύτας, κύριε συνάδελφε, ἵνα ἀναιρέσητε τὰς πληροφορίας μου. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι ἐπὶ τοῦ βήματος, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ συστήσω εἰς αὐτὸν, ἵνα μεριμνήσῃ περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου τῆς καταμετρήσεως τῶν πλεονασμάτων τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, διότι μέγιστα ἀδικήματα συμβαίνουσιν εἴς τινας ἐπαρχίας κατὰ τὴν καταμέτρησιν ὑπὸ τῶν ἐνεργούντων ταύτην ὑπαλλήλων κατὰ καιροὺς τῇ διαταγῇ τῆς Κυβερνήσεως, καταμετρούντων ὡς γαίας καλλιεργημένας ἐκτάσεις ἀκαλλιεργήτους, διότι ἔτυχε τεμάχιά τινα ἐντὸς αὐτῶν νὰ καλλιεργηθῶσιν. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι σήμερον αἱ πλεῖσται τῶν γαιῶν τῶν καλλιεργουμένων διὰ δημητριακοὺς καρποὺς, ἐν Πελοποννήσῳ ἰδίως, εἶναι γαῖαι ἐκχερσωθεῖσαι καὶ ἀποτελούμεναι μέχρι τινὸς ἐκ θάμνων καὶ κεκαλυμμέναι ὑπὸ λίθων ὀγκωδῶν. Αἱ γαῖαι αὗται, αἵτινες διὰ τόσων κόπων καὶ βασάνων μετεβλήθησαν εἰς γαίας καλλιεργησίμους, ἤδη παρέχουσι μεγίστας ὠφελείας καὶ εἰς τὸ Κράτος διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῶν εἰς διάφορα γεωργικὰ προϊόντα. Φρονῶ δὲ, ὅτι καθῆκον ἔχει πᾶσα Κυβέρνησις νὰ ἐνθαῤῥύνῃ τὴν χρησιμοποίησιν τοιούτων ἀχρήστων γαιῶν, ἀφίνουσα ἐλευθέραν τὴν καλλιέργειαν αὐτῶν, καθόσον ἡ ζημία, ἣν θὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον διὰ τῶν καταμετρήσεων τούτων, πιέζον οὕτω τοὺς δυστυχεῖς καλλιεργητὰς, θέλει εἶναι πολὺ μείζων τῆς ὠφελείας, ἣν σήμερον προσπορίζεται ἐκ τῆς καταμετρήσεως τῶν δῆθεν πλεονασμάτων. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τροποποιήσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ δύναται νὰ ἀνακουφίσῃ καὶ τοὺς δυστυχεῖς τούτους κατόχους τοιούτων γαιῶν καὶ τὸ Δημόσιον, δίδουσα προθεσμίαν τινὰ εἰς αὐτοὺς, καθ’ ἣν νὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ δηλώσωσι τὰς γαίας ταύτας οἱ κάτοχοι τοιούτων καὶ παύσῃ οὕτω τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον διὰ τῆς καταπιέσεως τόσων πτωχῶν καὶ δυστυχῶν κατοίκων τοῦ Βασιλείου.

§27ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὅπως τυπωθῇ τὸ ἐξ Ἀγγλίας τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τῶν μεγαλειτέρων ἐμπόρων, τῶν διαχειριζομένων τὴν σταφίδα, καὶ φέρει λόγους σπουδαίους ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, καὶ, εἰ δυνατὸν, νὰ τυπωθῶσι καὶ αἱ ὑπογραφαί. Εἶναι Ἄγγλοι οἱ τηλεγραφοῦντες, καὶ δίδω πολὺ μεγαλειτέραν σημασίαν εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, παρὰ εἰς τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Σάκκης.

§28ΣΑΚΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν δίδω κἀμμίαν σημασίαν εἰς τὸ ἐκ Λονδίνου τηλεγράφημα, διότι οἱ τηλεγραφοῦντες εἶναι κερδοσκόποι.

§29ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Κερδοσκόποι εἶναι οἱ τῶν Καλαμῶν.

§30ΣΑΚΚΗΣ. Ποτέ! Ἀντιπροσωπεύουσι τὸ φρόνημα τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης.

§31ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐκεῖνοι εἶναι κερδοσκόποι, ἐνῷ οὗτοι εἶναι οἱ διαχειριζόμενοι (θόρυβος).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ· δὲν εἶναι συζήτησις αὕτη.

§33ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δίδω σημασίαν, καὶ παρακαλῶ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ σημασίαν εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν, ὁ ὁποῖος πάσχει ἀληθῶς, οὐχὶ δὲ εἰς μερικοὺς ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι τὸ ἴδιον αὑτῶν συμφέρον ζητοῦσι καὶ οὐδὲν ἄλλο.

§34ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν δὲν ἔχουν ἴδιον συμφέρον, δὲν ἔχουν κἀνὲν συμφέρον (φωναὶ καὶ θόρυβος ἑκατέρωθεν).

§35ΣΑΚΚΗΣ. Τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ ἀπέδειξεν, ὅτι εἶναι λωποδυσία (θόρυβος).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι καταστρέφετε τὴν ὑπόθεσίν σας μόνοι σας. Δὲν ἁρμόζουν τοιαῦται φράσεις.

§37ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ τὸ ἐκ Λονδίνου τηλεγράφημα, κύριε Πρόεδρε.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 55).

§39Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔλαβε γνῶσιν τῆς μεγάλης καταστροφῆς, τῆς ἐπελθούσης κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος ἐκ τῆς χαλάζης καθ’ ἅπασαν τὴν κτηματικὴν περιφέρειαν τῶν Λεχαινῶν καὶ τῶν πέριξ αὐτῶν χωρίων, διότι, εὐθὺς ὡς ἐγνώσθη ἡ ἐνσκήψασα ἐκεῖ θύελλα, ἡ Κυβέρνησις παρήγγειλεν εἰς τὸν κ. νομάρχην, ὅπως μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ὑποβάλῃ αὐτῇ τὰς σχετικὰς πληροφορίας. Ὁ νομάρχης μετέβη ἐπὶ τόπου, καὶ ἀφοῦ συνέταξε τὴν ἔκθεσίν του, ὑπέβαλεν αὐτὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς δ’ ἐπληροφορήθην ἐν τῇ ἐκθέσει του ἐκείνῃ ὁ νομάρχης ἐξεφράσθη ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι ἡ καταστροφὴ τῶν σταφιδαμπέλων καὶ τῶν διαφόρων καρπῶν καὶ ὅλων ἐν γένει τῶν σπαρτῶν εἰδῶν ἦτο ὁλοσχερής· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην τοῦ νομάρχου καὶ εἰς τὰς παρακελεύσεις τῆς δημοσιογραφίας, ἥτις ἀξιεπαίνως ἠκολούθησε τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ εἰς τὰς οἰμωγὰς τῶν κατοίκων, αἵτινες καὶ μέχρι τοῦδε ἐκπέμπονται ἐκεῖθεν, ὡς ἐκ τῶν μεγάλων καὶ ἀνυπολογίστων ζημιῶν, ἀντέταξε σιγήν. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ σιγὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι ἑνὸς πληθυσμοῦ ἀναξιοπαθοῦντος. Θέλω λοιπὸν παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διὰ καταλλήλου νομοσχεδίου νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀτέλειαν ἐπὶ τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων, ὅσον ἀφορᾷ τὰ καταστραφέντα κτήματα καὶ προϊόντα τῆς περιφερείας ἐκείνης.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§41ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ ζητήματος, κύριοι Βουλευταί, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει σοβαρῶς τὴν ἡμετέραν χώραν, ἐπικαλοῦμαι ἐπί τινας στιγμὰς τὴν ὑμετέραν προσοχήν. Ἐσχάτως ἀνεκινήθη ἐν Παρισίοις ὑπὸ ἀνθρώπων, καταγινομένων ἐξ ἀγάπης καὶ ἔρωτος πρὸς τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ἀρχαιότητα, ἡ ἀνασύστασις τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων. Οἱ Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες ἀπεφασίσθη ν’ ἀποτελέσωσι μέρος σπουδαῖον τῆς ἐν Παρισίοις τελεσθησομένης παγκοσμίου ἐκθέσεως τοῦ 1900. Ἀλλ’ ἵνα περιβάλωσι τὸ πρᾶγμα διὰ μορφῆς κλασικῆς καὶ ἑλληνοπρεπεστέρας, ἡ ὁποία δύναται νὰ δοθῇ εἰς αὐτὸ, ἀπεφάσισαν οἱ συλλαβόντες τὴν ἰδέαν ταύτην νὰ ἄρξωνται τῶν ἐργασιῶν πρῶτον ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος, καὶ δὴ ἀπὸ τῶν Ἀθηνῶν. Ἡ εἴδησις αὕτη ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ μετὰ παλμῶν συγκινήσεως παρὰ παντὸς Ἕλληνος, ἀναμιμνησκομένου τῆς λαμπρότητος, δι’ ἧς περιέβαλλον τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ χίλια ἔτη οἱ εὐγενεῖς ἐκεῖνοι ἀγῶνες. Ὡς μὴ ὤφελεν ὅμως, δὲν ἠλέκτρισεν εἰς ὅσον ἔπρεπε βαθμὸν ἡμᾶς τοὺς ἐνταῦθα, ἐδέησε δὲ νὰ κατέλθῃ εἰς Ἑλλάδα ἔνθερμος θιασώτης τῆς ἰδέας, εὐγενὴς Γαλάτης, δραστήριος κατὰ τὰς πράξεις καὶ γλαφυρὸς κατὰ τοὺς λόγους, ἵνα ὑποθερμάνῃ ἡμᾶς ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, ἐν τῷ ὁποίῳ ὠφείλομεν νὰ πρωταγωνιστῶμεν καὶ νὰ προπορευώμεθα. Ὅλοι ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἡ ἔλευσις τοῦ ξένου ἐκείνου, ἐλθόντος ἵνα ἐνθαῤῥύνῃ καὶ ἐγκαρδιώσῃ ἡμᾶς πρὸς τοιοῦτον ἐγχείρημα, πρὸς τόσον Ἑλληνικὸν πρᾶγμα, ἔδωκε τὸ σύνθημα τῆς ἐξεγέρσεως φωνῶν κατὰ τῆς τελέσεως τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων ἐν Ἀθήναις, ὡς μὴ ὤφελεν, ἐπαναλαμβάνω. Ἐπεκράτησεν ἐπί τινας ἡμέρας παρά τισιν ἡ ἰδέα, ὅτι οἱ Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες δὲν πρέπει νὰ γείνωσι, διὰ τούτους ἢ ἐκείνους τοὺς λόγους, ἐν Ἀθήναις· παρ’ ἄλλοις δὲ, ὅτι δὲν δύνανται νὰ τελεσθῶσιν οἱ Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες, ἕνεκα τῆς ἀπαιτηθησομένης χρηματικῆς δαπάνης, καὶ ἐδέησε νὰ καλέσῃ ἡμᾶς, τοὺς Ἕλληνας, εἰς συλλαλητήρια ὁ ξένος, ἵνα μᾶς θερμάνῃ! Εὐτυχῶς δὲ, πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἀγώνων, ἀλλὰ καὶ ἡμῶν,—ἃς παραδεχθῶμεν—ἐθερμάνθημεν καὶ παρεδέχθημεν τὴν ἰδέαν, ἐξέλιπον δὲ καὶ αἱ ἀντιῤῥήσεις καὶ αἱ ἐναντιοφωνίαι, μετὰ τὴν ἐνθουσιώδη ἐκείνην ὁμιλίαν τοῦ βαρώνου de Coubertin ἐν τῷ «Παρνασσῷ.» Ὁ ξένος ἀνέλαβε νὰ συνεννοηθῇ καὶ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως· αὕτη δὲ, ὡς ἀνέγνων εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐφάνη τὸ κατ’ ἀρχὰς μὲν ὀῤῥωδοῦσα καὶ μετὰ δισταγμοῦ ἔχουσα πρὸς τὴν ἰδέαν, προσεχώρησε δὲ—κατὰ τὰς εἰδήσεις τῶν ἐφημερίδων—εἰς τὴν ἰδέαν ταύτην, ὅτε ἐπείσθη, ὅτι πρόκειται περὶ δαπάνης περίπου 150,000 δραχμῶν, ἢ καὶ ἐλάσσονος ταύτης. Καλῶς ἔβη μέχρι τοῦ σημείου τούτου τὸ πρᾶγμα. Ἀλλὰ μετὰ ταῦτα ὁ ξένος ἐκεῖνος, ὁ βαρῶνος de Coubertin, προσεκάλεσεν Ἕλληνάς τινας ἐν τῷ μεγάρῳ τῆς Ὀλυμπιακῆς ἐκθέσεως, ἐξέθηκεν αὐτοῖς τὰ τοῦ σχεδίου, ὡς εἶχον αὐτὸ ἐν νῷ οἱ ἐν Παρισίοις συλλαβόντες πρῶτον τὴν ἰδέαν τῆς τελέσεως τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, καὶ ἐκάλεσεν αὐτοὺς εἰς συνεργασίαν. Ἄνδρες, ὧν οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν ὑπερεχόντων ἐν ἀξίᾳ καὶ μορφώσει καὶ κοινωνικῇ θέσει ἐν Ἀθήναις, προσεχώρησαν εἰς τὴν ἰδέαν καὶ ἀνέλαβον νὰ ἐνεργήσωσιν. Ἀλλ’ ἐνταῦθα, Κύριοι, γεννᾶται εἰς ἐμὲ ἡ ἀπορία, ἐν τίνι τίτλῳ ἀνέλαβον νὰ ἐνεργήσωσιν οἱ ἀποτελέσαντες μετὰ τόσης προθυμίας τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων τοῦ 1896; Ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ τί ἔκαμεν; Εἶπε ναί; παρεδέχθη; περιέβαλε διὰ τοῦ κύρους αὐτῆς τὴν γενησομένην ἐνέργειαν; Οὐδεὶς γνωρίζει. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων ἐφάνη; ἀνέλαβεν ἐκείνη τὴν συνεννόησιν; ἐκάλεσεν ἐκείνη τοὺς συνελθόντας ἐκεῖ, εἰς τὸ μέγαρον τῶν Ὀλυμπίων, τοὺς συνελθόντας Ἕλληνας καὶ τὸν ξένον; Καὶ τοῦτο ἀμφισβητεῖται. Τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν συνέβη νὰ μάθω. Εἶναι δὲ ἀπορίας ἄξιον, κύριοι Βουλευταί, πῶς θὰ δεχθῶμεν νὰ τελεσθῶσιν Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες τὸ 1896 ὑπὸ τοιούτους ὅρους! Τίς θὰ κανονίσῃ τὰ τῆς τελετῆς ἐν γένει; τίς θὰ καταβάλῃ τὴν δαπάνην; τίς θὰ ἔχῃ τὸ πρόσταγμα; τίς θὰ ἐκδώσῃ τὸ πρόγραμμα; τίς θὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιτυχίας ἢ τῆς ἀποτυχίας τῶν ἀγώνων; τίς θὰ κανονίσῃ τὴν θέσιν τῶν ξένων, ὑποδεχόμενος αὐτοὺς προσηκόντως ἕκαστον; Οὐδεὶς φαίνεται μέχρι τοῦδε. Ἡ ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας τὴν προθυμίαν καὶ τὴν εὐγένειαν ἐπαναλαμβάνω νὰ ἐπαινέσω καὶ ἐντεῦθεν, δὲν ἔχει οὔτε τόσον κῦρος, οὔτε τόσην ὑποχρέωσιν, οὔτε τόσην δύναμιν. Ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, διὰ τοὺς ὁποίους, εὐμενεῖ τινι καὶ ἀγαθῇ τύχῃ, ἀνέκυψε τὸ ζήτημα τοῦτο, ἡμεῖς, τῶν ὁποίων τὸ ὄνομα κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην εὑρίσκεται δυστυχῶς ἐν τόσῃ περιφρονήσει, καὶ καταφρονήσει δύναμαι νὰ εἴπω ἀκόμη, ἐν ἅπαντι τῷ πεπολιτισμένῳ κόσμῳ, ἡμεῖς ἔπρεπε νὰ δράξωμεν τὴν περίστασιν ταύτην, ὡς σανίδα σωτηρίας τῆς ἡμετέρας ὑπολήψεως καὶ τοῦ γοήτρου τοῦ Ἑλληνικοῦ ὀνόματος. Δυστυχῶς δὲν πράττομεν τοῦτο, ὡς φαίνεται, οὔτε ὡς Πολιτεία καὶ Κράτος, οὔτε ὡς λαός. Τί θὰ γείνῃ δέ; Θὰ παραχωρήσωμεν μόνον τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος, ἵνα τελεσθῶσιν οἱ ἀγῶνες, ἡμεῖς δὲ, τὸ πολὺ–πολύ, θὰ παραστῶμεν, ἐλαυνόμενοι ἐκ τῆς συνήθους ἀνθρωπίνης περιεργείας, ὡς χαίνοντες θεαταί; Τίς θὰ διατάξῃ τὰ τῶν ἀγώνων; Νὰ δηλώσωμεν, ὅτι οἱ Ἕλληνες δὲν συμμετέχουσιν αὐτῶν, ἵνα ἀναλάβωσιν αὐτοὺς τοὐλάχιστον οἱ ξένοι; ἔχομεν δὲ ἐνταῦθα τοὺς διευθυντὰς καὶ ὑποδιευθυντὰς τῶν ξένων ἀρχαιολογικῶν Σχολῶν. Ἂς ἀναλάβωσιν ἐκεῖνοι, πρὸς καταισχύνην ἡμῶν! Πρόκειται περὶ ξένων, θὰ εἴπωμεν ἡμεῖς, περὶ ἀερολογούντων φιλελλήνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλθωσι νὰ διαγωνισθῶσιν ἐν Ἑλλάδι. Ἐκεῖνοι νὰ διαγράψωσι τὸ πρόγραμμα, ἐκεῖνοι νὰ κανονίσωσι τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς... πολὺ εἶναι δι’ ἡμᾶς, ὅτι παραχωροῦμεν τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος! Ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις δὲν φαίνεται λαμβάνουσα μέρος, τοῦτο δὲ τεκμηριοῦται καὶ ἐκ τοῦ ὅτι οὐδὲν τῶν ὑπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἁρμοδίων καὶ καταλλήλων πρὸς τὰ τοιαῦτα προσώπων οὔτ’ ἐκλήθη οὔτ’ ἔλαβε μέρος. Οἱ ἡμέτεροι ἀρχαιολόγοι, οἱ ἀποτελοῦντες τὸ ἀρχαιολογικὸν μέρος, τὴν ἀρχαιολογικὴν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὁ γενικὸς ἔφορος, ἱκανώτατος ἀνήρ, καὶ οἱ παρ’ αὐτῷ φιλότιμοι ἔφοροι τῶν ἀρχαιοτήτων, οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ εἰδικοὶ περὶ τὰ τοιαῦτα, (θὰ εἴπω διατὶ ἐπικαλοῦμαι καὶ εἰδικοὺς πρὸς τοῦτο) καὶ τέλος οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν οὐδόλως φαίνονται μετέχοντες τῆς κινήσεως καὶ τῆς γενομένης ἐνεργείας. Πρόκειται περὶ Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων. Διὰ τὸ ὄνομα κἂν πρέπει νὰ τελεσθῶσι καί τινα εἴδη τῶν παρ’ ἀρχαίοις γνωστῶν, τῶν γνωστοτάτων ἐκείνων ἀγώνων, ἐν τοῖς ὁποίοις ἐτιμῶντο οἱ ἀθληταί, οἱ νικηταί, διὰ τοῦ γέρατος τοῦ κλάδου τῆς ἐλαίας ἢ τοῦ κοτίνου, ἐτιμῶντο δὲ ἐξ αὐτῶν καὶ αἱ γεννέτειραι πόλεις τοῦ νικητοῦ, νὰ τελεσθῶσι, λέγω, εἴδη τινὰ ἐκ τῶν ἀγώνων ἐκείνων, ἡ πάλη, ὁ δρόμος, ὁ δίσκος, οἱ ἱππικοὶ ἀγῶνες, τὰ εὐκολώτερα καὶ τὰ εὐγενέστερα, τὰ μᾶλλον συνάδοντα καὶ πρὸς τὴν κατάστασιν τῶν σημερινῶν κοινωνιῶν. Τίνες θὰ διατάξωσι ταῦτα; Τίνες θὰ δώσωσι τὸν Ἑλληνοπρεπῆ, τὸν ἀρχαῖον, τὸν κλασικὸν χαρακτῆρα εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν; Ἐν τούτῳ ἐχρειάζοντο οἱ εἰδικοί, οἱ ἁρμόδιοι πρὸς ῥύθμισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ, τοῦ κλασικοῦ μέρους τῶν ἀγώνων. Ἀλλ’ οὐδὲν εἴδομεν, οὔτε ἐμάθομεν περὶ τοιαύτης συμμετοχῆς. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ χορηγήσῃ ἡμῖν πληροφορίας περὶ τούτων πάντων, ἄλλως δὲ, ὅτι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων, παρακαθήμενον μεθ’ ἡμῶν ἐνταῦθα, θὰ θελήσῃ, ἐκεῖνο κἄν, νὰ δώσῃ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ κύκλου τῆς ἐνεργείας του ἐξηγήσεις ἀναγκαίας καὶ προσηκούσας. Περαίνων τὰ ὀλίγα ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, προτείνω, ἵνα ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία καὶ μετ’ αὐτῆς σύμπαν τὸ Ἑλληνικὸν δράξηται τῆς παρεχομένης ταύτης περιστάσεως ἀπρὶξ καὶ προθύμως καὶ μετὰ θάῤῥους, διὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὴν πρὸς ἀνόρθωσιν τοῦ γοήτρου καὶ τῆς ὑπολήψεως τοῦ Ἑλληνικοῦ ὀνόματος, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, περιέπεσεν ἐν τόσῃ καταπτώσει. Νομίζω δέ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἂν θέλῃ νὰ ἐξάρῃ τὸ ζήτημα, ὡς ἐγὼ φρονῶ, θὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ τὴν γνώμην καὶ τὴν συνδρομήν, τὴν ἀρωγὴν τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ εὕρισκεν ἀμέριστον, ἀξίως πρὸς τὸ μέγα καὶ ἑλληνοπρεπέστατον τοῦτο ζήτημα.

§42ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπαντᾷ;

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Δραγούμην, ἀφοῦ σιωπᾷ ἡ Κυβέρνησις, ὡς τὸν καταλληλότατον, νὰ ἀπαντήσῃ αὐτός.

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐκλαμβάνω ὡς ἐπερώτησιν τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, νομίζω ὅτι δὲν ἦτο ὀρθὸν ν’ ἀπευθυνθῇ τοιαύτη ἐρώτησις πρὸς Βουλευτὴν, ὅστις συμπίπτει νὰ κατέχῃ θέσιν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τῶν Ὀλυμπίων. Οὐχ ἧττον τοῦτο δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὴν ἐργασίαν, ἥτις διεξάγεται, τῶν διεθνῶν ἀγώνων δὲν μετέχει ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων.

§45ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν φαίνεται ἐνεργοῦσα, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων φαίνεται καὶ ἀγνοοῦσα τὸ ζήτημα. Τίς εἶναι λοιπὸν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλει ἐνεργήσει; Διότι οἱ ἀποτελέσαντες τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἐπαγγέλλεται τὴν τέλεσιν τῶν ἀγώνων, συνῆλθον αὐτοβούλως, ἄνευ τινὸς συμμετοχῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων· ἀλλὰ τότε διατὶ καὶ ἄλλοι τινὲς ἐξ ἡμῶν, 5 ἢ 10, δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ συνέλθωσι καὶ ἀποτελέσωσι νέαν ἐπιτροπὴν, προσλαμβάνοντες μάλιστα καί τινας εἰδικοὺς, καὶ ν’ ἀρχίσωσι σκεπτόμενοι καὶ ἐνεργοῦντες κατὰ τὸ δοκοῦν περὶ τῆς τελέσεως τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων; Διὰ τοῦτο λέγω κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι ἐχρειάζετο ἡ παρέμβασις τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα δειχθῇ, ὅτι αὕτη κατενόησε τὴν σημασίαν τοῦ πράγματος, τὸ ὁποῖον, ἀγαθῇ τύχῃ, φέρεται πρὸς ἡμᾶς κατὰ τοὺς χρόνους τούτους τῆς πτώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ ὀνόματος ἐν τῷ κόσμῳ. Διὰ τοῦτο ἐπεθύμουν νὰ ἴδω τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν λαμβάνουσαν μέρος ἑλληνοπρεπῶς, προσηκόντως, ἀνταξίως τοῦ ὀνόματος τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων.

§46Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκλαμβάνω τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ὡς ἐπερώτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν αὕτη ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν καὶ τὰ βάρη τῶν ἀγώνων τῶν Ὀλυμπιακῶν, τῶν τελεσθησομένων ἐνταῦθα, κατὰ τὰς εἰδήσεις τῶν ἐφημερίδων, ἀπαντῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν καὶ τὰ βάρη τῶν ἀγώνων.

§47ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ πρᾶγμα καταντᾷ ἀστεῖον, ἐνῷ πρόκειται περὶ σοβαρωτάτου θέματος. Πρόκειται δηλαδὴ ἡ Εὐρώπη καὶ ὁ πεπολιτισμένος κόσμος ὁλόκληρος ν’ ἀτενίσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, τελοῦσαν τοὺς πρώτους διεθνεῖς Ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνας ἐνταῦθα· καὶ ὅμως ἐν αὐτῇ τῇ ἀρχῇ βλέπετε τὰς δύο κορυφὰς, αἵτινες ὤφειλον νὰ πρωταγωνιστῶσιν εἰς τὴν προπαρασκευὴν, τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ὤφειλε νὰ υἱοθετήσῃ τὸ ζήτημα, καὶ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπίων, ἥτις ἔδει νὰ ᾖ τὸ κέντρον τῆς ἐνεργείας, νὰ δηλῶσιν ἀμφότεραι ἐν παγερᾷ ἀδιαφορίᾳ, ὅτι ἀγνοοῦσι τί συμβαίνει καὶ ὅτι δὲν μετέχουσιν οὔτε εἰς βάρη οὔτε εἰς παρασκευάς. Αὐτὸ εἶναι ἀκατανόητον. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μετάσχῃ καὶ ἐργασθῇ, ἵνα γείνῃ τι σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον, διότι ἄλλως θὰ συμβῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. Κατηρτίσθη, εἶπε, μία ἐπιτροπὴ αὐτοβούλως, ἀλλὰ δύναται νὰ καταρτισθῇ καὶ ἄλλη αὐτοβούλως, μὲ τὸ αὐτὸ δικαίωμα, καὶ τότε τί θέλει συμβῆ; Θὰ ἴδωμεν, Κύριοι, Ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνας τελουμένους μεταξὺ τῶν δύο τούτων ἐπιτροπῶν περὶ τοῦ τίνος σχέδιον καὶ τίνος ἀποφάσεις πρέπει νὰ ἐκτελεσθῶσι καὶ τίς τῶν δύο ἐπιτροπῶν εἶναι ἡ ἁρμοδιωτέρα καὶ ἡ ἰσχύουσα (ἱλαρότης). Ἀρκετὰ, κύριε Πρόεδρε, ἐμασκαρεύθημεν ἐσωτερικῶς, ὥστε νὰ μὴ μασκαρευώμεθα καὶ ἐξωτερικῶς!

§48ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω δύο λέξεις, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ φίλος συνάδελφος νομίζει, ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις νὰ ἐπιῤῥίψῃ ἐπὶ τοῦ δυστυχοῦς αὐτοῦ τόπου, τὸν ὁποῖον ἀπό τινος χρόνου συνειθίσαμεν καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ ὑβρίζωμεν, καὶ τὴν ἀτιμίαν ὅτι «μασκαρεύεται», διότι συμπίπτει ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων νὰ μὴ ἔχῃ γνῶσιν ἔγκαιρον ξένων ἀποφάσεων καὶ νὰ μὴ μετέχῃ εἰς τοὺς μελετηθέντας ἀλλαχοῦ διεθνεῖς ἀγῶνας. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων, ὅπως γινώσκει ἡ Βουλὴ, εἶναι ἵδρυμα ἔχον χαρακτῆρα ἐπίσημον, διεπόμενον ὑπὸ εἰδικοῦ νόμου καὶ διαχειριζόμενον ὅσην ἔχει ἢ εἶχε περιουσίαν κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων σήμερον οὐδὲ λεπτὸν ἰδίας περιουσίας κέκτηται· οὐδὲν ἄλλο ἔχει, εἰμὴ τὸ μέγαρον τοῦ Ζαππείου καὶ τὸ περὶ αὐτὸ ἔδαφος μετὰ τῶν παραρτημάτων. Ἡ περιουσία αὐτῆς ὁλόκληρος, ἡ ἀποφέρουσα 260,000 φρ. χρυσῶν ἐτήσιον εἰσόδημα, εὑρίσκεται κατεσχημένη ἐν Ρουμανίᾳ, καὶ ἡ κατάσχεσις αὐτῆς παρέσχεν ἀφορμὴν εἰς τὴν γνωστὴν διακοπὴν τῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ρουμανίας σχέσεων. Κατὰ τί ἔπταισεν ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων, διότι, μὴ ἔχουσα χρήματα, δὲν δύναται νὰ μετάσχῃ τοιούτων ἐργασιῶν; Πρώτη ἀπάντησις. Πῶς θέλετε νὰ διεξαγάγωμεν ἀγῶνας, καὶ ἂν ὑπῆρχον τὰ χρήματα, ἐν ᾗ εὑρισκόμεθα ὥρᾳ; Δευτέρα ἀπάντησις. Ἠρωτήθη ἡ Κυβέρνησις, ἠρωτήθη ἡ ἐπιτροπὴ, ἂν κατὰ τὸ 1896 δύναται νὰ μετάσχῃ εἰς τοιούτους διεθνεῖς ἀγῶνας; Ἀφοῦ τὰ πράγματα ἀπεφασίσθησαν ἐν Παρισίοις, ἦλθον ἐνταῦθα καὶ εἶπον πρὸς ἡμᾶς, ἢ ἀνήγγειλαν δι’ ἐγγράφου, ὅτι ζητοῦσι τὴν ἡμετέραν συνεργασίαν, ζητοῦσι νὰ πρυτανεύσωμεν εἰς τοὺς διεθνεῖς ἀγῶνας· ἀλλὰ διὰ τίνος τρόπου; διὰ τίνος πόρου; διὰ τίνος εἰδικότητος; καὶ εἰς τοιαύτας μάλιστα περιστάσεις! Ἀπεφασίσαμεν λοιπὸν τὸ πρῶτον ν’ ἀντιτάξωμεν τὴν ἔνστασιν τοῦ Μενίππου· «οὐκ ἂν λάβοις παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος». Δεύτερον τὸ βραχὺ τοῦ χρόνου, διότι παρενετίθεντο μεταξὺ τῆς ἡμέρας τῆς ἀγγελίας καὶ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκτελέσεως 15 μῆνες, βραχὺ χρονικὸν διάστημα διὰ τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἂν τυχὸν ὑπῆρχον χρήματα πολλὰ, διότι εἶναι δύσκολον ἐνταῦθα νὰ διεξαχθῶσιν ἀγῶνες κατὰ τρόπον, ὅστις νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν γίνονται, καὶ νὰ μὴ ἐκθέσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς ἐπιτιμήσεις, ὅτι ἀνέλαβεν ἔργον ἀνώτερον τῶν δυνάμεων αὐτῆς. Δὲν ἦτο ἐντροπὴ νὰ εἴπῃ τις, ὅτι μικρὸν ἔθνος, μόλις σήμερον ἀρξάμενον νὰ ἀτενίζῃ εἰς τοιαῦτα ἔργα, ἅτινα μετέχουσι πολυτελείας, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ διεξαγάγῃ τοιοῦτον ἔργον ἐντὸς 15 μηνῶν. Ταῦτα εἶπεν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων. Εἰς ταῦτα ἀπήντησαν, ὅτι ζητοῦσι παρ’ αὐτῆς ἄλλην βοήθειαν· ἡ ἐπιτροπὴ ἀπήντησεν, ὅτι πάντα τὰ κτήματα αὐτῆς εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀγωνισθησομένων, τὸ μέγαρον τοῦ Ζαππείου, οἱ κῆποι, τὸ Στάδιον καὶ ὅ,τι ἄλλο ἤθελε θεωρηθῆ χρήσιμον· προσηνέχθησαν δὲ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ προσωπικῶς νὰ συνδράμωσιν εἰς τὸ ἔργον. Ὁ ἀπεσταλμένος τοῦ Διεθνοῦς Συνεδρίου ἐζήτησε νὰ γείνῃ συνέλευσις ἐν τῷ Μεγάρῳ τοῦ Ζαππείου τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους αὐτὸς ἔκρινε χρησίμους εἰς τὸ ἔργον καὶ ἠθέλησε νὰ συγκαλέσῃ· ἐγένετο δὲ ἡ συνέλευσις, καὶ προέβη εἰς καταρτισμὸν ἐπιτροπῆς, εἰς ὃν οὐδόλως ἐνέχεται ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων. Ἐγὼ αὐτὸς προσωπικῶς δὲν μετέσχον τῆς ἐπιτροπῆς, μόνον δὲ ὡς πρόεδρος τοῦ ἱδρύματος μετέβην εἰς τὸ κατάστημα, κατὰ παράκλησιν τοῦ κυρίου Coubertin, ἵνα εἰσαγάγω καὶ μετ’ αὐτοῦ ὑποδεχθῶ τοὺς προσκεκλημένους, καὶ μετὰ τοῦτο ἀπεχώρησα, μὴ ἀναμιχθεὶς εἰς τὴν ἐκλογήν.

§49ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα φρονῶ, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ δώσω καὶ ἐγὼ πρὸς τὴν Βουλὴν προσθέτους τινὰς πληροφορίας. Ὁ κ. ἐκ Μεγαρίδος συνάδελφος σᾶς ἐξέθηκε πῶς ἔλαβον χώραν τὰ πράγματα μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ὁ κ. de Coubertin, ὁ ἀπεσταλμένος παρὰ τῆς ἐν Παρισίοις Διεθνοῦς Ἐπιτροπείας τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, προσεκάλεσε διαφόρους συμπολίτας ἡμῶν εἰς τὸ Μέγαρον τῶν Ὀλυμπίων. Ἐκεῖ συνήλθομεν περὶ τοὺς 32. Ὁ κ. de Coubertin ἐξέθηκεν εἰς ἡμᾶς τὸ πρόγραμμα τῶν διεθνῶν ἀγώνων, ἀνέφερε πῶς ἡ ἐν Παρισίοις ἐπιτροπὴ μετ’ ἐνθουσιασμοῦ ἀπεδέχθη τὴν ἰδέαν νὰ τελεσθῶσιν οἱ πρῶτοι ἀγῶνες ἐν Ἑλλάδι,—ἰδέαν προταθεῖσαν παρ’ Ἕλληνος διακεκριμένου καὶ μέλους τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης,—πῶς ἡ Κυβέρνησις, πρὸς ἣν ὁ κ. de Coubertin ἀπετάθη, δὲν ἔκρινε σκόπιμον νὰ ἀναλάβῃ τὸ βάρος τῶν ἀγώνων τούτων, καὶ ἐπίσης διὰ τίνας λόγους δὲν ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων τὴν εἰς αὐτὴν προσφερθεῖσαν ἐντολήν. Ἀκολούθως ὁ κ. de Coubertin ἐζήτησεν, ὅπως δι’ ἰδιωτικῆς, οὕτως εἰπεῖν, ἐνεργείας ἐξευρεθῶσιν οἱ ἀναγκαῖοι πόροι καὶ διοργανωθῶσι τὰ τῶν ἀγώνων, καὶ εὐθὺς μετὰ τὴν ἔκθεσιν ἐπρότεινεν, ὅπως ἐκλεχθῶσι τέσσαρες ἀντιπρόεδροι, εἰς τοὺς ὁποίους ν’ ἀνατεθῇ ἥ τε διεύθυνσις τῆς διοργανώσεως τῶν ἀγώνων καὶ ἡ ἐξεύρεσις τῶν ἀναγκαίων πόρων. Ἀνήγγειλε δὲ, ὅτι τῆς οὑτωσεὶ μελλούσης νὰ ἐκλεχθῇ ἐπιτροπῆς πρόεδρος εἶχεν εὐδοκήσει, ὅπως δεχθῇ νὰ ἦναι ἡ Α. Υ. ὁ Διάδοχος. Μετὰ τὴν ἀγγελίαν ταύτην ἡ συνέλευσις προέβη εἰς τὴν ἐκλογὴν τεσσάρων ἀντιπροέδρων, ἑνὸς ταμίου καὶ δύο γραμματέων. Ἐγὼ ἀπῆλθον τῆς συνελεύσεως ἐν τῷ μεταξύ, ἔμαθον δὲ τὸ ἑσπέρας, ὅτι μεταξὺ τῶν τεσσάρων ἀντιπροέδρων εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκλεχθῶ καὶ ἐγώ. Ἔσπευσα νὰ γράψω ἀμέσως πρὸς τὸν κ. de Coubertin, ὅτι λόγῳ τῶν ἀσχολιῶν μου δὲν ἠδυνάμην νὰ λάβω μέρος εἰς ὑπόθεσιν ἀπαιτοῦσαν ἐνδελεχῆ καὶ ἀδιάλειπτον ἐργασίαν· ἀλλὰ, μετὰ τὴν ἀποστολὴν τῆς παραιτήσεώς μου, ἕτεροι συνάδελφοι ἐκ τῶν ἀντιπροέδρων μὲ παρεκάλεσαν νὰ μὴ ἐπιμείνω εἰς αὐτήν, ἰσχυριζόμενοι ὅτι, ἐὰν ἐγίνοντο μερικαὶ παραιτήσεις, ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ναυαγήσῃ τὸ ἔργον. Ἐνέδωκα εἰς τὴν αἴτησιν τῶν συναδέλφων, ἀλλ’ ἐδήλωσα αὐτοῖς, ὅτι, τὸ ἐπ’ ἐμοί, δὲν θέλω προβῆ εἰς κἀμμίαν πρᾶξιν, ἐμφαίνουσαν τὸν ὁριστικὸν καταρτισμὸν τοῦ Προεδρείου, πρὶν ἢ μελετήσωμεν ἀκριβῶς καὶ βεβαιωθῶμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐξησφαλισμένα τὰ μέσα, ὅπως παρασκευάσωμεν πρεπόντως τὰ τῶν ἀγώνων, διότι θὰ ἦτο πολὺ σκληρὸν εἰς τὴν φιλοτιμίαν τῆς χώρας νὰ ἐκδοθῶσι προσκλητήρια πρὸς τοὺς μέλλοντας ν’ ἀγωνισθῶσι, καὶ εἶτα, ἐλλείψει χρημάτων, νὰ περιέλθωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀνακαλέσωμεν τὰ προσκλητήρια. Εἶπον, ὅτι θεωρῶ τὴν ἐκλεγεῖσαν ἐπιτροπὴν ὡς ἐπιτροπὴν μελέτης, ἥτις μετὰ τὸ πόρισμα τῶν ἐρευνῶν της ἤθελεν ἀποφανθῆ, ἐὰν θεωρῇ δυνατὴν τὴν ἐκτέλεσιν ἐν Ἑλλάδι τῶν ἀγώνων, ἢ οὔ. Μετὰ μελέτην λοιπόν, διαρκέσασαν ἐπὶ 10 ἡμέρας, καὶ καθ’ ἣν ἐλήφθησαν αἱ γνῶμαι εἰδικῶν περὶ τοιαῦτα προσώπων, κατελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἀπαιτοῦνται ὡς ἔγγιστα 600,000 δραχμαί. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν εἴχομεν εὔκολον τὸ μέσον πρὸς πορισμὸν τῶν χρημάτων τούτων. Ἡ πρώτη ἰδέα, ἥτις ἐγεννήθη παρ’ ἡμῖν, ἦτο ν’ ἀποταθῶμεν πρὸς τοὺς ἔξω καὶ ἔσω ὁμογενεῖς, ὅπως δι’ ἐράνων ἀποκτήσωμεν τὸ ἀπαιτούμενον ποσόν· ἀλλὰ, πρὶν ἢ προβῶμεν, ὠφείλαμεν νὰ ἔχωμεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι θὰ ἔχωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ ὅτι θὰ τὸ εἴχομεν ταχέως, τὸ πολὺ ἐντὸς δύο μηνῶν, καθόσον ἔπρεπε νὰ ἐκδοθῶσι τὰ προσκλητήρια οὐχὶ βραδύτερον τῶν δύο μηνῶν, ὅπως ἐγκαίρως προπαρασκευασθῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ὑπελογίσαμεν ὅτι, ἐὰν πρὸ τῶν δύο μηνῶν δὲν ἤθελεν ἐξευρεθῆ τὸ ποσὸν, δὲν ἠθέλομεν προφθάσει, οὐδ’ ἡμεῖς νὰ παρασκευασθῶμεν πρεπόντως, ἄνευ δὲ προπαρασκευῆς ἐκινδυνεύομεν νὰ μὴ ἔχωμεν ἀγῶνας, διότι πολλοὶ ἴσως δὲν ἤθελον μετάσχει αὐτῶν, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε πλήρης καὶ ὅσον ἔνεστι τελεία προπαρασκευή· ἀλλ’ ἠρωτήσαμεν: ὑπάρχει ἆρά γε πιθανότης νὰ ἐξεύρωμεν τὸ ποσὸν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, τὴν ὑφισταμένην οἰκονομικὴν κρίσιν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, ὅτι καὶ τῶν ἔξω ὁμογενῶν ἐξηντλήθησαν ὁπωσδήποτε αἱ γενναιοδωρίαι, κατόπιν τῶν γενναίων συνδρομῶν τῶν γενομένων ἀπὸ τῶν σεισμῶν τῆς Ζακύνθου μέχρι τῶν τῆς Λοκρίδος καὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ μέχρις αὐτῆς τῆς πλημμύρας προσφάτως ἐν Κύπρῳ; Κατελήξαμεν δὲ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξεύρωμεν τοσοῦτο ποσὸν ἐξ ἐράνων. Τότε ἑτέρα ἐγεννήθη σκέψις, ἡ σκέψις ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ τὸ χρῆμα διὰ λαχείου, ζητουμένης τῆς ἀδείας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας διὰ λαχεῖον ποσοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἔχον μεγάλους κλήρους, οὕτως ὥστε νὰ ἑλκύσῃ, ἂν οὐχὶ τὰ πατριωτικὰ αἰσθήματα, τοὐλάχιστον τὴν φιλοκέρδειαν τοῦ πλήθους. Ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὸ ἀκόμη ἀπητεῖτο καιρὸς καὶ διὰ τὴν προπαρασκευὴν καὶ διὰ τὴν τοποθέτησιν, διότι τὸ ποσὸν ἦτο ἀρκούντως μέγα, καὶ δὲν ἠδύνατο εὐκόλως νὰ τοποθετηθῇ ἐντὸς διμήνου μόνον χρονικοῦ διαστήματος. Κατελήξαμεν ἑπομένως εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπερβῶμεν τὰς παρουσιαζομένας δυσχερείας, καὶ ἀπεφασίσαμεν οἱ ἐκλεχθέντες, ἀφοῦ ὑποβάλωμεν τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν μας εἰς τὸν Πρόεδρον ἡμῶν, νὰ κατεθέσωμεν τὴν ἐντολὴν εἰς χεῖρας τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις μᾶς ἐξέλεξε. Τοῦτο δὲ προτιθέμεθα ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν νὰ πράξωμεν.

§50ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε διὰ τῆς δηλώσεως ταύτης τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Θηβῶν Βουλευτοῦ μανθάνομεν καὶ πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὡς θετικὴν τὴν εἴδησιν, ὅτι ἡ τέλεσις τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων ἐν Ἑλλάδι τὸ 1896 ἐματαιώθη.

§51ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἀνέμενον, ὅτι ἤθελε δυσαρεστηθῆ καὶ χολωθῆ μάλιστα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μεγαρίδος, διότι ἀπεκάλεσα μασκάρευμα τὰ συμβαίνοντα. Πλήρης ἄγνοια καὶ ἀδιαφορία περὶ τῶν ἀγώνων τούτων ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, πλήρης ἄγνοια καὶ ἀποχὴ ἀπὸ πάσης ἀναμίξεως τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων, τί ἄλλο προμηνύει ἢ ἄφευκτον μασκάρευμα; Ἄλλως ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ μὴ μετοχὴ τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τοὺς ἀγῶνας θέλει μασκαρεύσει ἡμᾶς, δὲν εἶπον τοὐναντίον, ὅπως χολωθῇ ὁ κ. συνάδελφος. Ἀπόδειξις τρανοτάτη τῶν λόγων μου ὅσα εἶπεν ὁ ἐκ Θηβῶν Βουλευτής. Ἐνῷ σήμερον ὅλος ὁ κόσμος νομίζει, ὅτι οἱ ἀγῶνες θέλουσι τελεσθῆ ἐν Ἑλλάδι, ἐνῷ τὰ ὄμματα σύμπαντος τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου μετὰ περιεργείας καὶ ἐνδιαφέροντος εἶναι ἐστραμμένα ἐπὶ τοὺς ἀπογόνους τῶν ἱδρυτῶν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, ἡ Κυβέρνησις τοῦ τόπου ἀντιπράττει, ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων λιποψυχεῖ, καὶ αὐτὴ ἡ ἰδιωτικὴ ἐπιτροπὴ ἑτοιμάζεται ν’ αὐτοκτονήσῃ! Δὲν εἶναι δυνατὸν, εἶπεν ὁ κ. Σκουλούδης, νὰ ἐξευρεθῶσι 600,000 δραχμαὶ, ἀπαιτούμεναι διὰ τὴν ἐτοιμασίαν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀξιόλογα ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ προεδρευομένη μάλιστα, ὡς εὐχαρίστως μανθάνομεν ἤδη, παρὰ τῆς Α. Υ. τοῦ Διαδόχου τοῦ Ἑλληνικοῦ θρόνου καὶ ἀντιβασιλέως, ἠδύνατο νὰ συγκεντρώσῃ πλειότερα τοῦ εὐτελοῦς τούτου ποσοῦ, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ ἔργον, τοῦ ὁποίου ἄλλως τὴν δαπάνην πολὺ μικροτέραν ἐβεβαίωσεν ὁ ἀξιότιμος καὶ εὐγενὴς Γάλλος κ. Coubertin. Καὶ πρὸς τοῦτο περιελήφθη τηλικοῦτος ἀριθμὸς πλουσίων ἐν αὐτῇ. Ἂν ἀναγνώσητε τὰ ὀνόματα τῶν συγκροτούντων τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην, θέλετε ἴδει, ὅτι ὅλοι ὁμοῦ ἀντιπροσωπεύουν ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων, οἱονδήποτε δ’ ἐξ αὐτῶν ἂν λάβητε, ἀντιπροσωπεύει δεκάδα ἑκατομμυρίων! Δὲν ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι ἐκτὸς τῆς ἐπιτροπῆς πλούσιοι; Τίς καὶ ἐκ τῶν πτωχοτέρων ἡμῶν θὰ ἀρνηθῇ τὸν ὀβολόν του διὰ τοιοῦτον ἐθνικὸν ἔργον; Ἄλλως δὲ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων καὶ πρὸ πάντων ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦνται νὰ μεταχειρισθῶσι μέρος τῶν χρημάτων τῶν ἀειμνήστων ἀδελφῶν Ζάππα, ὧν ὁ πόθος καὶ ἡ κυρία θέλησις ἦτο νὰ τελῶνται τοιοῦτοι ἀγῶνες ἐν Ἑλλάδι.

§52ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσι.

§53ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὑπάρχουσι τὰ εἰσοδήματα τῶν κτημάτων τῶν ἀδελφῶν Ζάππα ἐν Θεσσαλίᾳ. Εἰσπράττονται καθαρὰ εἰσοδήματα περὶ τὸ τέταρτον τοῦ ἑκατομμυρίου· δὲν δύναται ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Ζαππείου, ἧς ἀποτελεῖτε μέρος, καὶ ἡ τῶν Ὀλυμπίων, ἧς εἶσθε πρόεδρος, νὰ συνεννοηθῆτε ἐπὶ τούτῳ, τῇ ἐπινεύσει τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ δαπανήσητε ἑκατὸν ἢ διακοσίας χιλιάδας δραχμῶν, ἃς ἀφεύκτως θὰ εἰσπράξητε ἐν καιρῷ; Βεβαίως δύνασθε νὰ τὸ πράξητε, ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ δὲν θέλει ὁ κ. Τρικούπης,— ἀγνοῶ διὰ τίνα λόγον μυστηριώδη,—καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλετε καὶ σεῖς καὶ ὁ κ. Σκουλούδης καὶ ὅλον τὸ κόμμα. Κατεστήσατε καὶ τὸ πανελληνίου ἐνδιαφέροντος τοῦτο ζήτημα κομματικόν!

§54ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μὴ λέγετε τοιαῦτα πράγματα. Γίνεσθε θῦμα ἐπικρατούσης συγχύσεως, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς φωτίσω. Ὑπάρχουσι δύο περιουσίαι Ζάππα, ἡ περιουσία τοῦ Εὐαγγέλη καὶ ἡ τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα. Ἡ μὲν περιουσία τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα εἶναι ὁλόκληρος κατεσχημένη ἐν Ρουμανίᾳ, δὲν δύναται δὲ νὰ διατεθῇ πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἡ τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, ἥτις εὑρίσκεται κατὰ τὸ ἥμισυ ἐν Ἑλλάδι καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ ἐν Ρουμανίᾳ. Ἀλλὰ τὸ προϊὸν τῆς τε ἐν Ἑλλάδι περιουσίας καὶ τῆς ἐν Ρουμανίᾳ, κατὰ ῥητὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου, πρέπει νὰ δαπανᾶται πρὸς μόνους τοὺς σκοποὺς, οὓς ὁ διαθέτης ὥρισεν. Οὐδὲ λεπτὸν δ’ ἐκ ταύτης δαπανᾶται ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων, διότι γνωρίζετε, ὅτι ὁ ἀοίδιμος Κωνσταντῖνος Ζάππας ἀφῆκε κληροδοσίας εἰς διάφορα φιλανθρωπικὰ καταστήματα καὶ σχολεῖα τῆς Ἠπείρου, εἰς τὸ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ζάππειον καὶ εἰς συγγενεῖς αὑτοῦ. Ἐὰν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ταῦτα πληρώνονται εἰς χρυσὸν, καὶ ὅτι ἐνταῦθα ἔχομεν τὸ ἥμισυ μόνον τῆς περιουσίας, κατανοεῖτε, ὅτι καὶ δι’ ἄλλον λόγον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε.

§55ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅλα ἐπληρώθησαν;

§56ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅσα ἐπληρώθησαν, ἐπληρώθησαν ὅλα εἰς χρυσᾶ φράγκα· δὲν ἐπληρώθησαν ὅλα, διότι π. χ. δὲν ἐπληρώθησαν τὰ εἰς τοὺς ἀνεψιοὺς του.

§57ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ κληροδοτήματα.

§58ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα, ἐπληρώθησαν ὅλα εἰς τὰ σχολεῖα. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἕν ἄλλο κληροδότημα· ὁ μακαρίτης Κωνσταντῖνος Ζάππας διέταξε, τὰ χρήματα, ἅτινα εἶχεν ἐμπεπιστευμένα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπίων διὰ τὰ διαγωνίσματα καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦνται σήμερον ἐκ 57 μετοχῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, αὐξηθέντα διὰ τῆς προσθήκης τῶν ἐτησίων προσόδων, αἱ ὁποῖαι δὲν δαπανῶνται, τὰ χρήματα ταῦτα νὰ δαπανηθῶσιν εἰς ἵδρυσιν γεωργικῶν σταθμῶν ἐν Θεσσαλίᾳ διὰ συνεργασίας τριῶν ἐπιτροπῶν. Οὐδένα ἄλλον σκοπὸν δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν διὰ τῶν χρημάτων τούτων. Τὴν διοίκησιν τῆς περιουσίας τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα ἔχει ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων, ἡ ἐπιτροπὴ δὲ αὕτη δὲν δύναται νὰ δαπανήσῃ οὐδὲ λεπτὸν ἔξω τῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους ὡρισμένως ἔταξεν ἐν τῇ διαθήκῃ ὁ Κωνσταντῖνος Ζάππας. Τί ἠθέλετε λοιπὸν νὰ πράξῃ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων;

§59ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εὔθικτος λίαν ὁ ἐκ Μεγαρίδος κ. Βουλευτής. Ὅλην τὴν ἀγανάκτησιν, ἡ ὁποία τὸν κατέχει, διότι ἡ Ρουμανία ἀδίκως καὶ παρανόμως περιέκοψε τὰ εἰσοδήματα τῆς κληρονομίας Ζάππα, θέλει νὰ ἐκδηλώσῃ καθ’ ἡμῶν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ. Καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἀγανάκτησιν ταύτην, καὶ ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν, ὅτι ἡ Ρουμανία ἠδίκησε καὶ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ ἵδρυμα τοῦτο τῶν Ὀλυμπίων, καὶ αὐτὴν τὴν ὑπόληψίν της, ὡς Κράτους εὐνομουμένου, διὰ τῆς προσπαθείας αὐτῆς, ὅπως ἁρπάσῃ περιουσίαν ξένην, μὴ ἀνήκουσαν εἰς αὐτήν. Ἀλλὰ διότι ἡ Ρουμανία διέπραξε τὸ ἀδίκημα τοῦτο, παρὰ τὰ διεθνῆ νόμιμα καὶ παρὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς τιμῆς, πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἴδῃ τὴν Ἑλλάδα στερουμένην τοῦ προσγενησομένου εἰς αὐτὴν καλοῦ ἐκ τῆς τελέσεως τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων ἐνταῦθα; Τί ἄλλο πράττετε, παρὰ νὰ εὐχαριστήσητε τὴν μοχθηρὰν Ρουμανίαν καὶ πάντα ἐχθρὸν τῆς Ἑλλάδος, στεροῦντες καὶ μὴ ἀναλαμβάνοντες τὴν τέλεσιν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων ἐν Ἑλλάδι; Ἔκτακτος τιμὴ ἀπενεμήθη εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν, τιμὴ δικαία καὶ πρέπουσα, καὶ ὅμως ἕνεκα τοῦ ποσοῦ τῶν 500,000 δραχμῶν ἢ μᾶλλον τῶν 200,000 δραχμῶν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀρνεῖται νὰ μετάσχῃ τοῦ ἔργου καὶ νὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν, ἥτις τῇ ἥρμοζεν. Ἔργα τοιαῦτα ἄνευ κυβερνητικῆς κηδεμονίας καὶ διευθύνσεως δὲν συντελοῦνται εὐπρεπῶς. Τὸ ποσὸν, Κύριοι, τῶν 500,000 δραχμῶν πολλαπλασίως ἤθελεν εἰσρεύσει εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τῆς τελέσεως ἐνταῦθα τῶν ἀγώνων, καὶ εἰς χρυσὸν μάλιστα. Λυποῦμαι διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐννοεῖ ὁποῖον συμφέρον ἔχει ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν τέλεσιν τῶν διεθνῶν τούτων ἑορτῶν ἐνταῦθα, δι’ ὧν θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἀποδείξωμεν εἰς ὅλον τὸν πεπολιτισμένον κόσμον, ὅστις ἤθελε κατὰ δεκάδας χιλιάδων συῤῥεύσει ἐνταῦθα, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι τόπος βαρβάρων καὶ λῃστῶν, χώρα ἡμιαγρίων, ἐσχατιὰ τῆς Ἀνατολῆς ἄξεστος, ὅπως σήμερον ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην διαλαλοῦσιν. Ἔχομεν συμφέρον σήμερον ἰδίως νὰ προσκαλέσωμεν τὸν εὐρωπαϊκὸν κόσμον νὰ κατέλθῃ, διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι δὲν εἴμεθα τοιοῦτοι, οἵους μᾶς παριστῶσιν οἱ ἐχθροί μας. Καὶ ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ διότι μέγιστον κέρδος θὰ ἀπολαύσωσι καὶ ἡ πρωτεύουσα καὶ τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐπισκεφθῆ οἱ ξένοι κατὰ χιλιάδας, νομίζω ὅτι τὸ εὐτελὲς ποσὸν τῶν προπαρασκευαστικῶν δαπανῶν δὲν πρέπει νὰ ἀποτρέψῃ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν τοῦ ν’ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν εἰς εὐπρεπῆ ὅσον οἷόν τε ἐκτέλεσιν τῆς διεθνοῦς ἀποφάσεως, τῆς ληφθείσης ἐν Παρισίοις, περὶ τελέσεως τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὸ ἔτος 1896.

§60ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀναμιχθῇ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐνταῦθα τελέσεως τῶν διεθνῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων ὑλικῶς, οὐδεὶς δύναται νὰ τὴν μεμφθῇ. Εὑρισκόμεθα ἐν χρεωκοπίᾳ, πᾶς τις δὲ βεβαίως θὰ κατέκρινε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐὰν ἐν τοιαύτῃ καταστάσει ἐνόμιζεν, ὅτι ἐπετρέπετο εἰς αὐτὴν νὰ δαπανήσῃ ἐκ τοῦ ἐν πτωχεύσει διατελοῦντος Ἑλληνικοῦ ταμείου ὄχι 500,000, ἀλλὰ καὶ 100,000 δραχμάς. Τὸ λυπηρὸν ὅμως εἶναι, ὅτι οὐδὲ τὴν ἠθικὴν αὑτῆς συνδρομὴν ἠθέλησε νὰ παράσχῃ εἰς τοῦτο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, καὶ τὴν ἠθικὴν αὐτῆς συνδρομὴν ἐγὼ θεωρῶ πολὺ ἀνωτέραν τῆς ὑλικῆς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐσκέφθη ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ καταρτισθεῖσα ὑπὸ τῆς συνελεύσεως τῆς συγκληθείσης ὑπὸ τοῦ κ. de Coubertin, ἠδύνατο νὰ εἰσηγήσηται αὐτὴ αὕτη, τὴν ἵδρυσιν δηλαδὴ λαχείου, καὶ νὰ ὑποβάλῃ ὡς τάχιστα τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ ὁποῖον αὕτη, ἀποβλέπουσα καὶ εἰς τὰ ὑλικά, ἀλλὰ πρὸ πάντων εἰς τὰ ἠθικὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχεν ὁ τόπος ἐντεῦθεν, ἀσυζητητεὶ θὰ ἐψήφιζεν. Ἦτο δὲ καιρὸς τὸ λαχεῖον τοῦτο νὰ διατεθῇ ἐντὸς μηνῶν, καὶ μηνῶν ὀλίγων. Ἡ οἰκονομικὴ καχεξία οὐδεμίαν ἐπήρειαν θὰ εἶχεν ἐπὶ τῆς διαθέσεως τοῦ λαχείου· τοὐναντίον, ὡς γινώσκει καὶ ὁ ἐκ Θηβῶν ἀξιότιμος Βουλευτής, ὅστις ἔχει πεῖράν τινα τοῦ πράγματος, ἀκριβῶς ἡ οἰκονομικὴ καχεξία εἶναι ἐκείνη, ἥτις ἐξεγείρει τὴν κερδοσκοπίαν, καὶ ὁ ἐνδεέστατος θὰ ἐφρόντιζε νὰ ἐξοικονομήσῃ, ἀποκόπτων ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου του ἄρτου, τὸ μικρὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ διέθετεν ὑπὲρ τοῦ λαχείου τούτου, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι ἡ τύχη ἠδύνατο νὰ προσμειδιάσῃ αὐτῷ, καὶ νὰ καταστῇ αἴφνης ἀπὸ πένητος πλούσιος. Ἠδύνατο δὲ καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ νὰ διατεθῇ τὸ λαχεῖον. Δὲν θὰ ἦτο δὲ μέγα κακόν, ἐὰν κατωρθοῦτο οὕτω πως νὰ συναχθῇ ἓν κεφάλαιον ἐξ 1,000,000, διότι τὸ κεφάλαιον τοῦτο θὰ διετίθετο ὑπὲρ τοῦ τόπου καὶ ἐν τῷ τόπῳ. Τὸ σπουδαιότατον ὅμως κέρδος θὰ ἦτο, ὅτι ὅλοι οἱ ξένοι, οἱ ὁποῖοι θὰ κατήρχοντο εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τοὺς ἀγῶνας, θὰ εἰσῆγον χρυσόν, τοῦ ὁποίου τόσην ἀνάγκην ἔχει καὶ ὁ τόπος, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ περιωρίζοντο δὲ εἰς τὰς Ἀθήνας μόνον, ἀλλὰ θὰ ἐξετέλουν καὶ ἀνὰ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος ἐκδρομὰς, ὅπως ἐκ τοῦ σύνεγγυς μελετήσωσι τὰ ἀρχαῖα μνημεῖα, καὶ θαυμάσωσι τὰς ἀπαραμίλλους καλλονὰς τῆς φύσεως. Οἱ ξένοι δὲ οὗτοι θὰ καθίσταντο ἀκολούθως διαπρύσιοι κήρυκες, ἐπιστρέφοντες εἰς τὰ ἴδια, τῶν ἀπαραμίλλων τούτων μνημείων τῆς ἀρχαιότητος, καὶ θὰ συμπαρέσυρον καὶ ἄλλους, ἵνα ταξειδεύσωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐξήτασα, Κύριοι, τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ταπεινὴν αὐτοῦ ἔποψιν, μολονότι ὑπεράνω αὐτῆς ἵσταται ἡ ἠθικὴ ἔποψις, τὴν ὁποίαν πρὸς παντὸς ἄλλου ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ κατανοήσῃ. Πρόκειται ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἐν τῷ μέσῳ τῆς οἰκονομικῆς δυσπραγίας, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Ἑλλάς, διασώζεται αἴσθημά τι εὐγενὲς καὶ ὑψηλὸν ἐν ἡμῖν, ὅτι δὲ ἡ καρδία ἡμῶν πάλλει δι’ ἀγῶνας μεγαλόφρονας, ἀγῶνας ὑπομιμνήσκοντας εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τὰς ὡραιοτέρας σελίδας τῆς προγονικῆς ἡμῶν ἱστορίας, καὶ ὅτι πρὸ τῶν τοιούτων ἀγώνων δυνάμεθα νὰ λησμονῶμεν πρὸς στιγμὴν τὴν ἄλλην κακοδαιμονίαν ἡμῶν, καὶ νὰ θυσιάσωμεν εἰς τοῦτο καὶ τὸν τελευταῖον ἡμῶν ὀβολόν. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ διαδραματίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Ὡς πρὸς τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ διαδραματίσῃ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων, ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς, ἀφοῦ ὁ ἐκ Μεγαρίδος κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ νὰ δώσῃ εὐθύνας διὰ τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην καὶ διὰ τὰ κληροδοτήματα τόσον τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, ὅσον καὶ τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα. Εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι δηλαδὴ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων ἀκριβῶς πρὸς τοιούτους ἀγῶνας εἶχε νὰ διαθέσῃ τὰς προσόδους τῆς περιουσίας τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, τὰς ὁποίας δυστυχῶς κατέσχεν ἡ Ρουμανικὴ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν περιουσίαν τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, ἡ ὁποία εἶναι ἐν Ἑλλάδι, ἀφοῦ ἀνεκίνησε τὸ ζήτημα τοῦτο ὁ ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς, θὰ ἐπετρέπετο καὶ εἰς ἐμὲ, νομίζω, νὰ εἴπω τινὰ, ἰδίᾳ ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν αὐτῆς, καθ’ ὅσον εὑρίσκεται ἐν Ἑλλάδι. Ἐγένετο, Κύριοι, ἐκμίσθωσις τῶν μεγάλων ἀγροτικῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ Κωνσταντῖνος Ζάππας ἐγκατέλιπεν ἐν Θεσσαλίᾳ, καθ’ ὃν χρόνον μετεῖχε τοῦ Ὑπουργείου ὁ ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτής· καὶ πῶς ἐγένετο αὕτη; Δὲν θὰ ἦτο ἄπορον, ἐὰν ὁ συνάδελφος δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐφεύρῃ ἀφ’ ἑαυτοῦ πῶς ἐκμισθοῦνται τὰ τοιαῦτα κτήματα, ἀφοῦ οὐδέποτε ἠσχολήθη εἰς τοιαῦτα ζητήματα· ἀλλ’ ἠδύνατο νὰ συμβουλευθῇ τὴν νομοθεσίαν ἄλλων χωρῶν· διότι ἀλλαχοῦ ὑπάρχουσι τὰ λεγόμενα domaines, καὶ περὶ αὐτῶν ἔχουσι διαμορφωθῆ εἰδικαὶ νομοθεσίαι, δι’ ὧν σὺν ἄλλοις κανονίζονται καὶ τὰ τῆς ἐκμισθώσεως. Ἐὰν προσέφευγεν εἰς αὐτὰς, θὰ ἔβλεπεν ὅτι, προκειμένου περὶ ἐκμισθώσεως τοιούτων κτημάτων, ἐκτίθεται αὕτη εἰς πλειοδοσίαν ὄχι πρὸ ἑνὸς μηνὸς, ἢ πρὸ 40 ἡμερῶν, ἀλλὰ πρὸ ἔτους τοὐλάχιστον, διότι ἡ καλλιέργεια τῶν τοιούτων κτημάτων ἀπαιτεῖ μεγάλα κεφάλαια, καὶ ὅπως δυνηθῇ τις νὰ προέλθῃ εἰς τοιαύτας ἐπιχειρήσεις, ἔχει ἀνάγκην πρὸ παντὸς καιροῦ ὑλικοῦ, διὰ νὰ μεταβῇ ἐκεῖσε ἐπιτοπίως, μελετήσῃ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ κτήματα καὶ ἴδῃ, τί συμφέρει νὰ προσφέρῃ πρὸς ἐκμίσθωσιν αὐτῶν. Ὡς ὅμως ἐγένετο ἡ ἐκμίσθωσις τῶν κτημάτων τοῦ Ζάππα ἐνταῦθα, νομίζει τις ὅτι ὑπῆρχε συνεννόησις πρὸς ἰδιώτας, οἵτινες ἐκ τῶν προτέρων ἐγίνωσκον τίνα πρόσοδον ἠδύναντο νὰ ἀποσφέρωσι τὰ ἐκμισθούμενα κτήματα, καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτοὺς προεκηρύχθη δημοπρασία ἐντὸς τοσοῦτον βραχέος διαστήματος, καθ’ ὃ δὲν ἦτο δυνατὸν οὐδ’ ἐξ Ἀθηνῶν νὰ μεταβῇ τις εἰς Θεσσαλίαν καὶ ἐκ τοῦ σύνεγγυς μελετήσῃ τὴν κατάστασιν τῶν κτημάτων, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον ἐξ ἄλλων μεμακρυσμένων μερῶν. Ποία ἡ φυσικὴ συνέπεια τούτου; Ὅτι τὰ κτήματα ταῦτα ἐξεμισθώθησαν εἰς εὐτελεστάτην τιμήν.

§61ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς ποίαν τιμήν;

§62ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως πολὺ ἀνωτέρα τιμὴ θὰ προσεφέρετο πάντοτε, ἐὰν ἐδίδετο ὁ ἀπαιτούμενος καιρὸς εἰς τοὺς διαφόρους εἰδικοὺς ἄνδρας, ὄχι τοὺς ἐν Ἑλλάδι μόνον, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εὑρισκομένους, ἰδίᾳ ἐν Ρουμανίᾳ, ὅπου, ὡς γνωρίζετε, ὑπάρχουσιν Ἕλληνες κεφαλαιοῦχοι, εἰδικοὶ εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν μεγάλων κτημάτων, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ κατέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἀναλάβωσι τὴν ἐκμίσθωσιν τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἀλλὰ σεῖς δὲν ἐδώκατε διόλου καιρὸν εἰς τοὺς θέλοντας καὶ δυναμένους νὰ συναγωνισθῶσι κατὰ τὴν ἐκμίσθωσιν τῶν κτημάτων τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, ἢ νὰ λάβωσι κἂν γνῶσιν αὐτῆς. Φυσικὴ συνέπεια τούτου ἦτο νὰ ἐπέλθῃ μεγάλη ἀπώλεια χρήματος, ἀπώλεια, περὶ ἧς δυνατὸν νὰ εἴπῃ ὁ Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος, ὅτι δὲν ἀφορᾷ τὴν Ἑλλάδα, οὔτε τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπίων, ἀλλὰ τὰ κληροδοτήματα τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, τὰ ὁποῖα δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουσιν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουσι τὰ ἄλλα κληροδοτήματα τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, μᾶς ἐνδιαφέρει τὸ Ζάππειον ἐν Κωνσταντινουπόλει, πρὸ παντὸς δὲ τὰ Διδασκαλεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὁ μόνος φάρος τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀνὰ τὴν Ἀλβανίαν πᾶσαν, καὶ τὰ ὁποῖα ἐκινδύνευσαν νὰ κλείσωσιν, ἕνεκα τῆς γλισχρότητος τῆς ἐπικουρίας, τῆς διδομένης ἐντεῦθεν καὶ ἥτις προῆλθεν ἐξ αὐτῆς τῆς ἀπερισκεψίας;—ἃς τὴν ὀνομάσωμεν οὕτω—μεθ’ ἧς ἐγένετο ἡ ἐκμίσθωσις τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος κτημάτων. Διαχειρίζεται ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων ἴδια ποσὰ πρὸς ἐπαύξησιν τῶν κτήσεων αὐτῆς παρὰ τὸ Ζάππειον. Θὰ παρεκάλουν δὲ νὰ δοθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ πληροφορία, ἐὰν ἐξεποιήθη ἐκεῖ τελευταῖον ἓν κτῆμα ἐπὶ δημοπρασίας, καὶ ἀντὶ πόσου ἐξεποιήθη τοῦτο, πῶς δὲ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων δὲν μετέσχε τῆς δημοπρασίας καὶ δὲν ἐπλειοδότησεν ἐν αὐτῇ, ἀλλὰ μόλις μετὰ τὴν κατακύρωσιν ἐνεφανίσθη ὡς ἀγοραστὴς, καὶ ἐζήτησε ν’ ἀγοράσῃ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος κτῆμα παρὰ τοῦ τελευταίου πλειοδότου, εἰς ὃν εἶχε κατακυρωθῆ αὐτὸ, προσφέρουσα τριπλάσιον ποσὸν τοῦ ἐπὶ τῆς δημοπρασίας καταβληθέντος. Προκειμένου περὶ τοιούτων ἐπιχειρήσεων, βλέπετε ὅτι εὑρίσκονται χρήματα, προκειμένου ὅμως περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν ἀνάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἠδύνατο αὕτη νὰ ἐξοικονομήσῃ ἔστω καὶ ὀλίγας δεκάδας χιλιάδων δραχμῶν, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὤφειλεν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδέχετο, νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴ τὴν πρωτοβουλίαν καὶ νὰ προβῇ εἰς τὰς σκέψεις, εἰς ἃς προέβη ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐκλεγεῖσα ὑπὸ τῆς συνελεύσεως, τῆς συγκληθείσης ὑπὸ τοῦ κ. de Coubertin, καὶ ν’ ἀποδείξῃ τέλος πάντων, ὅτι ὑπάρχει ἓν σωματεῖον εἰς τὸν τόπον τοῦτον, τὸ ὁποῖον ἔχει εἰδικὴν ἀποστολὴν καὶ δύναται, προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων, νὰ κάμῃ κἄτι τι, προκειμένου, λέγω, περὶ τοιούτου ζητήματος, δὲν εὑρίσκονται χρήματα! Ἡ φυσικὴ συνέπεια τῆς ἀδρανείας καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων εἶναι νὰ ἐκτεθῶμεν εἰς τὰ ὄμματα ὅλου τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ὡς ἀγροῖκοι, ὡς μὴ ἔχοντες ἔννοιαν τῶν τοιούτων ζητημάτων, ἴσως ἴσως καὶ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν γνώμην τῶν ἐχθρῶν ἐκείνων τοῦ Ἑλληνισμοῦ, οἵτινες ἰσχυρίζονται, ὅτι ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἀπόγονοι τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων, ἀφοῦ δὲν συγκινούμεθα τὸ παράπαν ὑπὲρ τῶν ἀγώνων ἐκείνων, οἵτινες ἀνύψωσαν καὶ ἐδόξασαν ἐν τοῖς μάλιστα τὸν ἀρχαῖον Ἑλληνισμόν.

§63ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὸ Σῶμα, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐλέχθησαν λόγοι, εἰς οὓς ἄλλως οὐδεμίαν ἤθελον ἀντιτάξει ἀπάντησιν, θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ὁ ἐξενεγκὼν τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε, εἶχεν ἀνάγκην νὰ συγχίσῃ, ἵνα εἴπῃ ὅσα ἀκριβῶς ἀντίθετα τῆς ἀληθείας εἶπεν ἐν συνειδήσει τῆς ἀντιθέσεως ταύτης, εἶχεν ἀνάγκην πρὸ πάντων νὰ συγχίσῃ δύο ἐπιτροπὰς, τὴν ἐπιτροπὴν τὴν Ζάππειον καὶ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπίων, καὶ νὰ ψέξῃ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπίων διὰ τὴν μίσθωσιν τῆς ἀκινήτου περιουσίας τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα ἐπὶ δημοπρασίας. Ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸ ὀλίγου, πῶς διοικεῖται ἡ περιουσία τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα. Διοικεῖται ὑπὸ ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία κατὰ τὴν θέλησιν τοῦ διαθέτου ἀποτελεῖται ἐκ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων, δηλαδὴ τῶν ἑκάστοτε Προέδρων, καὶ τῶν δύο ἀνεψιῶν αὐτοῦ· οἱ δύο ἀνεψιοὶ τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα μένουσιν ἐν Ρουμανίᾳ, ἀντίδικοι ὄντες πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἀντίθετα ἔχοντες συμφέροντα πρὸς ἀμφοτέρας τὰς ἐπιτροπὰς, διοικεῖται δὲ ἡ περιουσία κατ’ ἀνάγκην ἐνταῦθα ὑπὸ τῶν τριῶν Προέδρων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, καὶ διοικεῖται συμφώνως πρὸς τὴν διαθήκην, ἡ ὁποία ὁρίζει τοὺς σκοπούς, συμφώνως πρὸς τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ἐπὶ τῇ διαθήκῃ, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἐξεδόθη μετὰ τὸ διάταγμα. Ἡ τριμελὴς αὕτη ἐπιτροπὴ, ἀποθανόντος τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1892, παρέλαβε τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1892, καὶ ὤφειλε νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἐνοικιάσεως τῶν κτημάτων τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα διὰ τὸ γεωργικὸν ἔτος 1892–1893· εἶχε δὲ τὴν ἀξίωσιν ὁ πρὸ ὀλίγου ἐξενεγκὼν τὰς λέξεις, τὰς ὁποίας ἠκούσατε, τοὐλάχιστον πρὸ ἔτους νὰ προκηρύξῃ τὴν δημοπρασίαν διὰ τὴν ἐνοικίασιν τῶν κτημάτων διὰ τὸ γεωργικὸν ἔτος 1892–1893! Κατὰ τὴν διαθήκην τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, τὰ κτήματα πρέπει νὰ ἐνοικιάζωνται ἢ τριετῶς ἢ πενταετῶς, οὔτε ὀλιγώτερον οὔτε περισσότερον. Ἡ Κυβέρνησις, προεδρευομένη κατὰ τὸν χρόνον τοῦ θανάτου τοῦ μακαρίτου Ζάππα ὑπὸ τοῦ ἐντίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ἀμέσως δὲ κατόπιν ὑπὸ τοῦ ἐντίμου ἐκ Μαντινείας Βουλευτοῦ, εἶχε λάβει πᾶσαν πρόνοιαν, ὅπως περισώσῃ τὴν ἐν Ἑλλάδι περιουσίαν τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα· ἰδίως δὲ ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν κατέβαλον αἱ ἀρχαὶ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ἐκ Μαντινείας Βουλευτοῦ, ὑπῆρξε λίαν πρόσφορος εἰς διάσωσιν τῆς περιουσίας, καὶ συνετέλεσε τὰ μέγιστα εἰς προπαρασκευὴν τοῦ ἐδάφους τῆς δημοπρασίας, ἥτις ἐγένετο κατὰ τὸ θέρος τοῦ 1892. Διότι εἶχε συστήσει ἐπιτροπὰς ἐκ δημοσίων ὑπαλλήλων ἡ τότε Κυβέρνησις, οἵτινες διεχειρίσθησαν, εἶχε δὲ θέσει τοὺς ἐπιτρόπους τούτους ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου χαίρω ὅτι μοὶ δίδεται ἐνταῦθα ἀφορμὴ νὰ εἴπω, ὅτι ἐδείχθη ἀληθῶς διακεκριμένος ὑπάλληλος καὶ ὑπόδειγμα ἐπιθεωρητοῦ, τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ κ. Ν. Ἐξαρχάκου.

§64ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαιότατα.

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ἐργασία τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ ἡ ἐργασία τῶν ἐπιτροπῶν καὶ ἡ ἐργασία ἁπασῶν τῶν ἀρχῶν ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε ὅτε ἡ ἐπιτροπὴ ἡ Ζάππειος παρέλαβε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τά τε ἀρχεῖα τὰ σχηματισθέντα καὶ τὴν περιουσίαν, στηριχθεῖσα ἐπὶ τῶν ἐργασιῶν τῶν ἐπιτροπῶν καὶ ἰδίως τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, καὶ διορίσασα ἀντιπρόσωπον αὑτῆς ἐν Θεσσαλίᾳ ἕτερον δημόσιον ὑπάλληλον, ὃν παρέλαβεν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, καίτοι καὶ τὰ τρία μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἠγνόουν προσωπικῶς αὐτὸν, διορίσασα, λέγω, διευθυντὴν καὶ ἀντιπρόσωπον τῆς περιουσίας ἐν Θεσσαλίᾳ τὸν τέως τμηματάρχην καὶ πρώην οἰκονομικὸν ἔφορον κ. Τριπολιτσιώτην, ἡ ἐπιτροπὴ, λέγω, ἔχουσα τοῦτον μὲν ἀντιπρόσωπον, τὴν δὲ ἐργασίαν τῶν ἄλλων ἀρχῶν καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ παρεσκευασμένην καὶ χρήσιμον, ἐνετείλατο εἰς τὸν κ. Τριπολιτσιώτην, ὅπως συνεργαζόμενος μετὰ τῶν ἐπιτροπῶν καὶ μεθ’ ἁπασῶν τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἀρχῶν, τῶν κατὰ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας, ἐν αἷς κεῖνται τὰ κτήματα τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, παρασκευάσῃ τὰ στοιχεῖα τῆς δημοπρασίας. Τὰ στοιχεῖα τῆς δημοπρασίας ταύτης παρεσκευάσθησαν καὶ συνεκεντρώθησαν, ἀποτελοῦσι δὲ ὀγκωδέστατον φάκελλον. Ἐμελετήθη καὶ ἐξήχθη ἀκριβῶς τὸ καθαρὸν προϊὸν τῆς προσόδου τῶν κτημάτων τῆς περιουσίας τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, καὶ διεξήχθησαν δημοπρασίαι ἓξ, ἑπτὰ, ὀκτὼ,—δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς, δι’ οὐδὲν ὅμως κτῆμα ὀλιγώτεραι τῶν τριῶν,—καὶ ἐνωκιάσθησαν τὰ κτήματα εἰς τρόπον ὥστε εἰσπράττει ἡ ἐπιτροπὴ ἡ Ζάππειος καθαρὸν εἰσόδημα ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑποχρεώσεως, διότι καὶ οἱ δημόσιοι φόροι εἶναι εἰς βάρος τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ αἱ ἐπισκευαὶ τῶν οἰκιῶν καὶ πᾶσα δαπάνη, ἐνωκιάσθησαν ἀντὶ 246 χιλιάδων καί τινων ἑκατοντάδων δραχμῶν ἐτησίως, ἡ δὲ παραβολὴ τοῦ ποσοῦ τούτου πρὸς τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα εἰσέπραττεν ὁ ἀείμνηστος Ζάππας, ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι πολὺ ἀνώτερα τὰ νῦν εἰσπραττόμενα. Ἐνωκιάσθησαν δὲ διὰ πέντε ἔτη, διότι ἀπεδείχθη ἐμπράκτως, ἀφοῦ προηγυμένως εἶχον προείπει τοῦτο αἱ διάφοροι ἐν Θεσσαλίᾳ ἀρχαὶ, ὅτι ἡ πενταετὴς μίσθωσις εἶναι προτιμητέα. Δαπάνη ἑτέρα δὲν ὑπάρχει παρὰ τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ τῆς ἀνάγκης νὰ ἔχῃ ὠργανωμένην ὑπηρεσίαν ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πενταετοῦς ταύτης ἐνοικιάσεως, θέλει δυνηθῆ ἐγκαίρως, πρὸ τῆς λήξεως τῆς ἐνοικιάσεως, νὰ προκηρύξῃ νέαν δημοπρασίαν, εὔχομαι δὲ εἰς τὸν πρὸ ὀλίγου ὁμιλήσαντα, ὅταν συμπέσῃ νὰ διεξαγάγῃ αὐτὸς δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ὁποίαν διεξήγαγεν ἡ Ζάππειος ἐπιτροπὴ, νὰ ὑπάρξῃ τοσοῦτον εὐτυχής.

§66ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ ἐξετάσω, ποῖοι εἶναι οἱ διαχειριζόμενοι τὴν περιουσίαν ταύτην· ἁπλῶς μόνον ὁρμηθεὶς ἐκ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ Βουλευτὴς Μεγαρίδος, ἠθέλησα νὰ κατακρίνω τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐξεμισθώθησαν τὰ κτήματα. Πρὸς τοῦτο ἐπεκαλέσθην τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐκμισθοῦνται τὰ τοιαῦτα κτήματα εἰς ἄλλα Κράτη. Προκηρύσσονται ἀλλαχοῦ αἱ ἐνοικιάσεις τῶν τοιούτων κτημάτων πρὸ ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν, ἵνα λάβωσι καιρὸν οἱ βουλόμενοι νὰ ἐκμισθώσωσιν αὐτὰ, ὅπως μεταβῶσιν ἐπιτοπίως καὶ ἐξετάσωσι τὰ πράγματα. Τώρα ἠθέλησε νὰ μᾶς ἀποδείξῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγάρων Βουλευτὴς καὶ εἰδικὰς γνώσεις περὶ ἐκμισθώσεως κτημάτων, ἠθέλησε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐξησφαλίσαμεν ὅλους τοὺς φόρους ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου καὶ πάσας τὰς ἐπισκευὰς τῶν κτιρίων. Καὶ ἐν τούτῳ ἔγκειται ἡ ἐπιτυχὴς ἐκμίσθωσις ἑνὸς κτήματος; Πρὸ παντὸς ὁ θέλων νὰ ἐκμισθώσῃ αὐτὸ φροντίζει ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως αὐτοῦ, πρὸς τοῦτο δ’ ἐπιβάλλει εἰς τὸν μισθωτὴν, ὅπως κατ’ ἔτος ἐκχερσόνῃ ὡρισμένας γαίας καὶ τὰς ἐν καλλιεργείᾳ ἤδη λιπαίνῃ προσηκόντως, ἵνα μὴ ἀποβάλλωσι τὴν γονιμότητά των, ὅπως προβαίνῃ εἰς ἐμφυτεύσεις, ὅπως, ἐν μιᾷ λέξει, μὴ ἐφαρμόσῃ τὴν λεγομένην ἐν τῇ γεωργίᾳ λῃστρικὴν καλλιέργειαν, δηλαδὴ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν παρθένων γαιῶν καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς ἐκμισθώσεως, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ὁποίας ἐγκαταλείπει τὰς γαίας ἁπάσας ἀγόνους. Ἂν ἐφρόντιζε νὰ ἐξετάσῃ προηγουμένως τί γίνεται ἀλλαχοῦ, δὲν ἤθελεν ἔλθῃ ἐνταῦθα νὰ μᾶς ἐπιδεικνύῃ εἰδικὰς δῆθεν γνώσεις περὶ ζητημάτων, περὶ ὧν ἐλέγχεται οὕτω, ὅτι δὲν ἔχει ἔννοιαν κἄν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, διατὶ δὲν ἐδόθη καιρὸς εἰς πάντας τοὺς θέλοντας καὶ δυναμένους νὰ μισθώσωσι τὰ κτήματα ταῦτα, ἵνα προσέλθωσιν ἐπιτοπίως καὶ μελετήσωσι τὰ κτήματα καὶ λάβωσι μέρος εἰς τὸν συναγωνισμόν. Δὲν δύνασθε νὰ δικαιολογηθῆτε, ὅτι δὲν εἴχετε καιρὸν, διότι ἡ περιουσία εἶχεν ἐξασφαλισθῆ ὑπὸ τῶν προκατόχων σας ἐν τῇ Κυβερνήσει, εἶχε δὲ ὀργανωθῆ ὑπηρεσία τοιαύτη, ὥστε ἠδύνατο καὶ ἡ ἐσοδεία τοῦ ἔτους ἐκείνου νὰ ἐξασφαλισθῇ καὶ ἡ καλλιέργεια νὰ γείνῃ διὰ τὸ ἐπιὸν, ἕως οὗ δοθῇ καιρὸς, ἵνα καὶ ἔξωθεν τῆς Ἑλλάδος προσέλθωσι μισθωταὶ καὶ αὔξησιν τῶν προσφορῶν νὰ ἔχωμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κυρίους Ἐξαρχάκον καὶ Τριπολιτσιώτην, δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι εἶναι ἐντιμότατοι ἄνθρωποι, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι καὶ αὐτοὶ τὴν ἐλαχίστην γνῶσιν περὶ τοιούτων πραγμάτων. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ὡς πρὸς τὸ κύριον ὅμως ζήτημα, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγάρων Βουλευτὴς οὐδὲν ἀπήντησε, τὸ ὅτι δηλαδὴ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων ἠδύνατο καὶ ὑλικῶς, ἔστω καὶ μὲ ἐλάχιστον ποσὸν, ἀποκόπτουσα τοῦτο ἐξ ἄλλων δαπανῶν της, ἰδίᾳ ἐκ τῆς στρατιᾶς ἐκείνης τῶν ἐπιστατῶν, ὑποεπιστατῶν καὶ ἐργατῶν, τοὺς ὁποίους ἀπασχολεῖ δι’ ὀλίγους πλατάνους εἰς τὸ Ζάππειον, πράγματι δὲ τοὺς συντηρεῖ διὰ ῥουσφετολογικοὺς σκοποὺς, ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἐπίκουρος εἰς τὴν τέλεσιν τῶν διεθνῶν ὀλυμπιακῶν ἀγώνων. Ἀπέφυγε δὲ ν’ ἀπαντήσῃ τι εἰς ὅσα ἡμεῖς εἴπομεν, κατακρίνοντες τὴν πολιτείαν τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, πολιτείαν, ἥτις βεβαίως οὔτε εἰς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος περιάπτει τιμήν.

§67ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἤμην εἷς τῶν προσκληθέντων παρὰ τοῦ βαρώνου κ. de Cubertin, ἐκ τῆς ἐκθέσεως δὲ αὐτοῦ ἐβεβαιώθημεν πάντες, ὅτι πρόκειται περὶ ἐξογκώσεως τῆς δαπάνης, διότι μᾶς εἶπεν, ὅτι ποσὸν 200 χιλιάδων τὸ πολὺ θὰ ἦτο ἐπαρκὲς διὰ τὰς δαπάνας πάσας. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ ὁ κ. ἐκ Θηβῶν Βουλευτὴς, πόθεν ἔλαβε τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ δαπάνη θὰ ἀνέλθῃ εἰς 600 χιλιάδας δραχμῶν; Διότι, ἂν πρόκηται μόνον περὶ τῶν 200 χιλιάδων δραχμῶν, δὲν εἶναι μόνον ἁμάρτημα, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐντροπὴ διὰ τοιοῦτον ποσὸν νὰ ματαιωθῶσιν οἱ ἀγῶνες.

§68ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄνδρου Βουλευτοῦ περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἤθελε χρειασθῆ πρὸς ἐπιτέλεσιν τῶν ἀγώνων, καὶ τὴν πρόκλησιν αὐτοῦ πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Θηβῶν, νομίζω ὅτι οὗτος ὀφείλει νὰ δώσῃ διασαφήσεις τινάς· καθόσον, ἐὰν πρόκηται νὰ ἐπιτελεσθῇ ὄντως ἡ ἐθνικὴ αὕτη ἰδέα διὰ τοῦ ἐλαχίστου τούτου ποσοῦ, θὰ ἦτο οὐ μόνον, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἐντροπή, ἀλλὰ καὶ ἀνάξιον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπιτέλεσιν τοιούτου ἔργου. Νομίζω ὅθεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία συνεστήθη πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συλλογῆς ἐράνων, ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς τὴν τοιαύτην ἐργασίαν, καὶ εἴτε ἀπ’ εὐθείας πρὸς τοὺς ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος ν’ ἀπευθυνθῇ, εἴτε καὶ διὰ τοῦ συστήματος τοῦ λαχείου. Ὀφείλει δὲ καὶ ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου περὶ τοιούτου ὑψηλοῦ ζητήματος, νὰ χορηγήσῃ τὴν συνδρομὴν αὐτῆς. Ἀνεπτύχθη διὰ μακρῶν ὁποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς ὁ ἐμπνεύσας τὴν ὁμάδα ἐκείνην τῶν φιλελλήνων εἰς τὴν σύλληψιν τῆς ἰδέας ταύτης, ἀπεδείχθη ποία θὰ ἦναι ἡ ὠφέλεια ἡ ἠθικὴ εἰς τὸν τόπον ἡμῶν· εἶναι λοιπὸν ἄδικον, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι, νὰ ματαιωθῇ τοιαύτη ἰδέα, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τόσων ὀλίγων μέσων, ἰδέα, ἥτις ὁμολογουμένως θέλει συντελέσει οὐ μόνον εἰς τὴν συχνοτέραν ἐπιμιξίαν τοῦ ἔξω κόσμου μεθ’ ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἀδελφοποίησιν τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Εὐρώπης, εἰς τὰς παρούσας μάλιστα περιστάσεις, καθ’ ἃς τόσῳ σκαιῶς ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐξευτελίζηται ἡ ἡμετέρα χώρα.

§69ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄνδρου συνάδελφος ἐζήτησε νὰ καταθέσω τοὺς λογαριασμοὺς τῶν δαπανῶν, ὑποθέτω, τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν προπαρασκευὴν τῶν ἀγώνων. Ἐπειδὴ, ἂν δὲ μὲ πλανᾷ ἡ μνήμη καὶ καθὼς ὁ ἴδιος εἶπε πρὸ ὀλίγου, εἶναι καὶ αὐτὸς οὗτος μέλος τῆς τριακονταμελοῦς ἐπιτροπῆς, τῆς καταρτισθείσης διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν προκειμένων ἀγώνων, ἂς ἔχῃ μικρὰν ὑπομονὴν ὀλίγων ἡμερῶν, ὁπότε θὰ ὑποβάλω τοὺς προϋπολογισμοὺς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ τότε θέλει λάβει γνῶσιν αὐτῶν. Διότι ἐννοεῖτε, ὅτι δὲν δύναμαι ἀπὸ μνήμης νὰ ἀναφέρω ἀορίστως ἀριθμοὺς προϋπολογισμῶν, καὶ μάλιστα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἡ δαπάνη τῶν ἀγώνων, ἀντὶ 120 χιλιάδων φράγκων, καθ’ ἃ ἔλεγεν ὅτι ὑπελόγισεν ὁ κ. de Cubertin, θὰ ἀνέλθῃ εἰς 600 χιλιάδας καὶ πλέον. Ὡμίλησα προηγουμένως περὶ δαπάνης 600 χιλιάδων φράγκων, ἀλλὰ παρέλιπον νὰ προσθέσω, ὅτι ἐνδέχεται τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ μὴ εἶναι ὁ κατώτατος ὅρος, διότι μεταξὺ τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ὁ κ. de Cubertin, εἶναι καὶ ἡ δαπάνη, ἥτις θ’ ἀπαιτηθῇ, ἵνα ξενίσωμέν τινας, ἂν οὐχὶ πολλούς, ἐκ τῶν προσελευσομένων ἀγωνιστῶν.

§70Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη διεξάγεται κατὰ πρωτότυπον τρόπον. Πρόκειται περὶ προτάσεως ἀνακοινωθείσης ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ περὶ τῆς ἀποφάσεως, ἣν ἔλαβεν ἐπ’ αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις, ὑποκατεστάθη δὲ ἀκατανοήτως εἰς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Θηβῶν, οὗτοι δὲ παρέχουσι τὰς ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν ζητηθείσας πληροφορίας. Εὐτύχημα ὅτι συνέπεσε νὰ ἦναι οἱ εἰρημένοι Βουλευταὶ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, ἄλλως οὐδένα θὰ εἴχομεν ὁδηγὸν, ἵνα μᾶς ἀνακοινώσῃ τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ τὴν ἔκβασιν, ἣν αὕτη ἔλαβεν. Ἐγὼ δὲν ἐνόησα διὰ τίνα λόγον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων ἐνόμισεν, ὅτι ὀφείλει νὰ δώσῃ πληροφορίας καὶ ἐξηγήσεις, ὡς καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Θηβῶν, σπουδαιότατον δὲ μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι ἐκτὸς τῶν ζητημάτων τούτων καὶ ἀλλοτρία ὅλως τῆς ὑποθέσεως. Δηλοῖ τάχα τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ μὴ λάβῃ οὐδὲν μέρος; Ἀλλ’ ἔπρεπε, νομίζω, νὰ ἐξηγήσῃ αὐτὴ εἰς ἡμᾶς τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Ὑπέλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ δημόσιος θησαυρὸς δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν ἐπιτρέπουσαν εἰς αὐτὴν νὰ ἀναλάβῃ τὰς δαπάνας τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἀγώνων τούτων ἐν Ἑλλάδι; ὑπέλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δι’ ἄλλους λόγους δὲν συνέφερε νὰ γένωνται οἱ ἀγῶνες οὗτοι ἐν Ἑλλάδι; Αὐτὰς τὰς ἀπορίας ἡ πρόκλησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς γεννᾷ ἐν ἐμοί, μετὰ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· πάντα δὲ τὰ ἄλλα τὰ λεχθέντα μοὶ ἐφάνησαν, ὅτι δὲν ἦσαν τὸ παράπαν ἀναγκαῖα εἰς τὴν συζήτησιν, ὅτι δ’ ἦτο αὐτοπροαίρετος ἡ ὑπεισαγωγὴ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεγαρίδος καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Θηβῶν εἰς ὑπόθεσιν, διὰ τὴν ὁποίαν οὗτοι οὐδ’ ηὐθύνοντο, οὐδ’ εἶχον νὰ δώσωσι λόγον τινὰ εἰς τὴν Βουλήν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§72ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπετέλουν μέρος τῆς Τρικουπικῆς φατρίας ἄλλοτε καὶ ἤμην εἷς ἐκ τῶν ὑποσχεθέντων εἰς τὸν λαὸν, ὅτι ἅμα τῇ ἀνόδῳ τοῦ κ. Τρικούπη εἰς τὴν Κυβέρνησιν θὰ διορθωθῶσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους· ἀλλ’ ἐὰν ἠνωρθώθησαν ἢ μὴ, πάντες γνωρίζομεν. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ὑποσχέσεων ἦτο καὶ ἡ ἐλάττωσις τῆς ἀξίας τοῦ εἰκοσαφράγκου, ὅπως ἐπέλθῃ ἀνακούφισις τοῦ βίου, καὶ περὶ τῶν ὁποίων μάλιστα ἔψαλλον οἱ φίλοι μας καθ’ ὁμάδας τὰ δημῶδες «45 τὸ ψωμὶ καὶ 5 τὸ λεμόνι.» Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου παρατηρῶ, ὅτι ὁσημέραι βαίνομεν ἐπὶ τὰ χείρω. Ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου ἀπωλέσθη, ἡ δὲ κατ’ ἄτομον δὲν ὑπάρχει. Ὡς γνωρίζετε, ἡ ἀξία τοῦ χρυσοῦ σήμερον ἐξηυτέλισε τὴν νομισματικὴν ἀξίαν τοῦ νομίμου νομίσματος καὶ ἀνῆλθεν εἰς ὕψος δυσθεώρητον. Τοῦτο ἐπέφερε τὸν πανικὸν τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου ἐν Ἀθήναις, τὴν ἀπελπισίαν δὲ τοῦ λοιποῦ κόσμου, ἀδυνατοῦντος νὰ ζήσῃ διὰ τῆς παραγωγῆς, ἕνεκα τῆς ἀνυψώσεως τοῦ νομίσματος καὶ τῆς ἐλλείψεως τῆς εὐθηνίας τῶν βιωτικῶν πραγμάτων. Δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω ὅλην τὴν εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ τῇ παρατηρήσω, ὅτι ἠρνήθη τὰς ἐπαγγελίας της καὶ ὅτι εἶναι καιρὸς εἰσέτι νὰ διορθώσῃ τὴν κατάστασιν ταύτην, ἵνα καταστήσῃ τὸν βίον φορητὸν, καὶ ἵνα προλάβῃ δυστυχήματα ἐμπορικῶν πτωχεύσεων καὶ ἄλλας καταστροφάς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ πρᾶξις τῶν παραιτίων τῆς τοιαύτης καταστάσεως δύναται διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ νόμου νὰ περιορισθῇ. Τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἐξευτελισμοῦ τοῦ νομίμου νομίσματος δὲν θεωρῶ νόμιμον, δὲν τὴν θεωρῶ ἠθικὴν, τὴν θεωρῶ καταλήστευσιν ὑπὸ ὀλίγων γινομένην κατὰ τῶν πολλῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίως τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ μελετήσῃ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἀνεύρῃ μήπως ἡ πρᾶξις αὕτη τῶν χρηματιστῶν, περιαγαγόντων τὴν Ἑλλάδα εἰς τοιαύτην κατάστασιν διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ νομίσματος ἄνευ ἀνάγκης, διὰ τῆς ὑψώσεως τοῦ χρυσοῦ, φέρῃ ποινικὸν χαρακτῆρα, ἐὰν δὲ δὲν φέρῃ, νὰ προλάβῃ διὰ σχετικοῦ νομοθετήματος τὸ ἄτοπον τοῦτο καὶ τὴν περαιτέρω καταστροφὴν τοῦ τόπου. Εἶναι δὲ τὸ σπουδαιότερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μελετήσῃ ἡ Βουλή. Νομίζω ὅτι μετέχει τοῦ ἐγκλήματος τῆς ἀπάτης, μετέχει καὶ τοῦ ἀδικήματος τῆς ἐλαττώσεως τῶν νομίμων νομισμάτων. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου δὲν ἦναι ἐπαρκεῖς, ὀφείλει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ φέρῃ νομοθέτημα, ἵνα χαρακτηρίσῃ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν ὡς ἀδίκημα, καὶ οὕτω περισταλῇ ἡ κατάστασις αὕτη.

§73ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων ἐξ Οἰτύλου, ὑποβάλλω πρότασιν νόμου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σχινοφύλλων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Οἰτύλου, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 56).

§75ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν, ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖον στάδιον εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς περὶ τῆς πολυθρυλλήτου συμβάσεως τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὴν Αἴγυπτον. Ὁποίας σπουδαιότητος εἶναι τὸ ζήτημα τοῦτο, εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω· ἀλλὰ ποιοῦμαι τὴν ἐρώτησιν ταύτην, καθόσον πᾶσαι αἱ καπνοφόροι ἐπαρχίαι, αἵτινες ἐπ’ ἐσχάτων μαστίζονται ὑπὸ στερήσεων ὡς ἐκ τῆς μὴ καταναλώσεως τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, ἀναμένουσι παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ νὰ πληροφορηθῶσι τοὐλάχιστον, ἂν ὑπάρχωσιν ἐλπίδες τινὲς περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς Αἴγυπτον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διεξαγομένων ἀπό τινος διαπραγματεύσεων μεταξὺ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ πολιτικοῦ ἡμῶν πράκτορος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ.

§76ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Προκειμένου περὶ ἐκκρεμῶν διαπραγματεύσεων, ἐννοεῖται ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερείας. Τοῦτο μόνον δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις ἐγγίζουσιν εἰς τὸ τέρμα των.

§77Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Χθὲς ἐζητήθησαν παρὰ τῶν κ. Βουλευτῶν ἐξ Ἀττικῆς καὶ ἐξ Ἄρτης πληροφορίαι περὶ τῆς σμύριδος, ἀναγόμεναι εἰς τὸ ἔτος 1894. Αἱ πληροφορίαι αἱ παρὰ τῶν δύο Βουλευτῶν ζητηθεῖσαι εἶναι αἱ αὐταὶ, ἑπομένως εἷς πίναξ ἀπαντᾷ εἰς ἀμφοτέρους. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ ὁ πίναξ οὗτος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος ὡσαύτως σημειοῦται ἐν τοῖς πρακτικοῖς ὡς ζητήσας, ἵνα «ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προσαγάγῃ πίνακα, ἐμφαίνοντα τὸ ποσὸν τοῦ συναλλάγματος καὶ τὰς τιμὰς, εἰς ἃς ἐπρομηθεύθη αὐτὸ τῷ 1894.» Ὑποθέτω ὅτι θὰ ἦναι τὸ 1894 λάθος, ἀντὶ τοῦ 1893.

§78ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα.

§79ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ λοιπὸν παρασκευάζεται ἤδη ὁ πίναξ τοῦ 1893.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου ὑποβληθεὶς πίναξ περὶ Ναξίας σμύριδος θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 57).

§81Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν δύναται ἀξιωματικὸς μάχιμος, ἢ μηχανικὸς, ἢ οἰκονομικὸς, ἐν διαθεσιμότητι διατελῶν, νὰ διορίζηται εἰς ξένην ὑπηρεσίαν ἐπὶ μισθῷ. Ἔλαβον δὲ ἀφορμὴν νὰ ζητήσω τὴν πληροφορίαν ταύτην, διότι πρό τινων ἡμερῶν εἴς τινα τῶν ἐφημερίδων,—ἂν δὲν ἀπατῶμαι εἰς τοὺς «Καιροὺς»— κατηγγέλλετο εἷς μηχανικὸς ἀξιωματικὸς, ὅτι διατελεῖ διωρισμένος εἰς τὴν βυθοκόρον τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πειραιῶς, Νικητόπουλος, νομίζω, ὀνομαζόμενος.

§82ΜΑΝΕΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἀνέγνωσα, ὅτι ἐπρόκειτο σήμερον νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ χθὲς ἀναβληθεῖσα συζήτησις εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει δὲν τὸ βλέπω σήμερον ἀναγεγραμμένον. Μήπως προτίθεται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ φέρῃ νέον;

§83ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§84ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κατά τινα τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων εἷς τῶν κ. Βουλευτῶν ἐκ Καλαμῶν μοὶ ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν, δι’ ἧς ἐζήτει νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν (ἀναγινώσκει) «ἐπὶ τίνι λόγῳ διατηρεῖ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τὸ Ὑπουργεῖον φύλακας τῶν φυλακῶν, ἀφοῦ τῷ ἐγένετο γνωστὸν, ὅτι οὗτοι κατὰ τὸ τέλος μόνον ἑκάστου μηνὸς παρουσιάζονται εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχὴν καὶ ἀφοῦ λάβωσι τὴν μισθοδοσίαν των ἀπέρχονται εἰς τὰς κατοικίας των. Τῆς καταστάσεως ταύτης διατελοῦσιν ἐν γνώσει οἱ εἰσαγγελεῖς καὶ οἱ νομάρχαι;» Ὡς γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς, αἱ καταστάσεις αἱ ἀφορῶσαι τὸ προσωπικὸν τῶν φυλακῶν συντάσσονται ὑπὸ τῶν οἰκείων ἐπιστατῶν, καὶ τῶν μὲν ὑποδίκων ἐπιθεωροῦνται ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως, τῶν δὲ καταδίκων ὑπὸ τοῦ νομάρχου ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δύο καταστάσεων τούτων τὸ Ὑπουργεῖον ἐκδίδει τὰ ἐντάλματα, ἑπομένως οὐδεμίαν δύναται νὰ ἔχῃ γνῶσιν τὸ Ὑπουργεῖον, ἂν αὐτοὶ ἐκτελῶσι τὴν ὑπηρεσίαν των, ἀφοῦ τὰ ἁρμόδια πρόσωπα, τουτέστιν ὁ ἐπιστάτης καὶ ὁ νομάρχης ἢ ὁ εἰσαγγελεὺς, βεβαιοῦσι τὸ τακτικὸν τῆς καταστάσεως. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἐπερωτήσει προστίθεται, ὅτι τοῦτο ἐγένετο γνωστὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Συνεπείᾳ τῆς ἐρωτήσεως ἠρεύνησα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἂν τοιαύτη τις καταγγελία ἢ ἀναφορὰ εἴτε ἀρχῆς εἴτε ἰδιώτου περιῆλθεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλ’ οὐδὲν εὗρον, ἑπομένως μετὰ τὴν γενομένην ἐπερώτησιν ἔγραψα πρὸς τὰς ἀρχὰς, ἵνα λάβω πληροφορίας. Ἡ ἐπερώτησις ἔχει καὶ δεύτερον μέρος; ὁ κ. Βουλευτὴς ζητεῖ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν «διατὶ διατηρεῖται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὁ δικαστικὸς κλητὴρ Καλαμῶν Κωνσταντῖνος Καπετανάκης, παυθεὶς πρὸ πολλοῦ ἐπὶ παραβάσει κλπ.» Ἐξετάσας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, δὲν εὗρόν τινα διατελέσαντά ποτε κλητῆρα ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Πρωτοδικείου Καλαμῶν ὑπὸ τὸ ὄνομα Κ. Καπετανάκης.

§85ΦΛΕΣΣΑΣ. Καπερνέκος.

§86ΣΤΕΦΑΝΟΥ. «Καπετανάκης» γράφουσι τὰ πρακτικά. Οὐχ ἧττον ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Καλάμαις Πρωτοδικῶν. Ἀλλὰ τώρα τὸ ὄνομα διορθοῦται ἀπὸ «Καπετανάκης» εἰς «Καπερνέκος», καὶ θὰ ἐξετάσω καὶ περὶ τούτου.

§87ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς διατελεῖ ἐν γνώσει, ὅτι οἱ φύλακες τῶν φυλακῶν Καλαμῶν δὲν ἐκτελοῦσιν ὑπηρεσίαν. Ἐγένοντο δύο ἀναφοραὶ πρὸς αὐτὸν τὸν ἴδιον τῇ ὑπαγορεύσει μου, καὶ ἡ δημοσιογραφία ἔγραψε πολλὰ πρὸ δύο ἢ τριῶν μηνῶν· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς βεβαίως αὐτὰς τὰς πληροφορίας δὲν ἠθέλησε νὰ τὰς ἐξετάσῃ καὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ μάθῃ, ἂν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐκπληρῶσι τὸ καθῆκόν των. Γνωρίζω, κύριε Ὑπουργέ, πῶς συντάσσονται αἱ καταστάσεις· ἀλλ’ ὅταν γίνωνται τὰ ἐγκλήματα ταῦτα, δὲν ὤφειλε τὸ Ὑπουργεῖον πρὸ δύο καὶ τριῶν μηνῶν νὰ ἐρωτήσῃ καὶ νὰ μάθῃ, ἂν ἔχωνται ἀληθείας τὰ κατὰ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν λεχθέντα; Καὶ δύνανται οἱ Ὑπουργοὶ νὰ δικαιολογηθῶσι, λέγοντες ὅτι δὲν ἐγένετο καταγγελία, ἀφοῦ ἡ δημοσιογραφία πρὸ δύο ἢ τριῶν μηνῶν ἐλάλησε κατ’ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι συνταξιοῦχοι εἰς τὰ σπήτια των; Σήμερον δυσκολεύεται ἡ Κυβέρνησις νὰ συνεισφέρῃ τὰ μέσα διὰ τὴν τέλεσιν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων διότι γίνεται σπατάλη εἰς διάφορα τοιαῦτα κονδύλια ἄνευ λόγου. Δὲν θὰ δυσκολευθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο, καὶ μετὰ ἕνα μῆνα νὰ κηρύξῃ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου, ἢ νὰ φέρῃ ἔκτακτον σύνοδον καὶ σπαταλήσῃ ἑτέρας 500 χιλιάδας δραχμὰς χάριν τῆς φατρίας. Ὁ νομάρχης καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς γινώσκουσιν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἐκτελοῦσι τὸ καθῆκόν των, καὶ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι δὲν ἔχει γνῶσιν. Ἀλλὰ πῶς θὰ μάθητε, ἀφοῦ δὲν θέλετε νὰ μάθητε;

§88ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, διότι ἐγὼ ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν μου.

§89ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ ὑπηρεσία γινώσκει, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἐκτελοῦσι τὸ καθῆκόν των, ἀλλὰ μένοντες ἐν ταῖς οἰκίαις αὐτῶν προσέρχονται μόνον κατὰ τὸ τέλος ἑκάστου μηνὸς καὶ λαμβάνουσι τὴν μισθοδοσίαν των.

§90Ι. ΓΡΙΒΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί σκοπεῖ νὰ κάμῃ ὅσον ἀφορᾷ τὰς χηρευούσας θέσεις μαχίμων ἐν τῷ σώματι τοῦ ναυτικοῦ. Εἰ μὲν ἔχει σκοπὸν νὰ συμπληρώσῃ τὰς ὀλίγας ταύτας θέσεις, ἔχει καλῶς, εἰ δὲ μή, ἂς διαγράψῃ ταύτας ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1895. Εἶναι ἄδικον, κύριε Πρόεδρε, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ μένωσιν ἐπὶ τόσα ἔτη ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἔχουσιν ἄνωθεν τῆς κεφαλῆς των κρεμάμενον τὸν νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας.

§91ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, διότι καὶ ἐκεῖ, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, ἐνῷ χηρεύουσι πολλαὶ θέσεις καὶ ὑπάρχουσιν οἱ δικαιούμενοι νὰ καταλάβωσι ταύτας διὰ προβιβασμοῦ, ὅμως ἀφίνονται κεναὶ, καίτοι ὅσον οὔπω θὰ κληθῶσι νὰ ὑποβάλωσι τὰ ἔγγραφα αὐτῶν, ὅπως ἀποστρατευθῶσι λόγῳ ὁρίου ἡλικίας οἱ δικαιούμενοι νὰ καταλάβωσιν αὐτάς. Βεβαίως ἡ ἔννοια τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας δὲν εἶναι τοιαύτη, τοὐλάχιστον ἡ ἔννοια τῶν διατάξεων περὶ προβιβασμοῦ δὲν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν τοιαύτην ἐγκατάλειψιν κενῶν τῶν θέσεων, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία ἀποστρατεύει τοὺς ἀξιωματικούς. Νομίζω ὅτι πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ ἓν μέτρον. Εἶναι τὸ ἀδίκημα καταφανὲς, καὶ ἢ πρέπει νὰ τροποποιήσῃ τὸν ὀργανισμὸν οὕτως, ὥστε νὰ καταργηθῶσιν αἱ κεναὶ ὀργανικαὶ θέσεις, ἢ, ἀφοῦ θέλει νὰ διατηρήσῃ τὰς τοιαύτας θέσεις, νὰ συμπληρώσῃ αὐτάς.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν χθεσινὴν συζήτησιν, οὐχὶ ἵνα ἐπικρίνω, ἀλλ’ ἵνα παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ Πρωτοδικείου Καρδίτσης. Τὸν παρακαλῶ νὰ δηλώσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν, ἂν ἔλαβεν ἤδη τὰ ἐπείγοντα ἐκεῖνα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ Πρωτοδικείου ἐκείνου, ἂν δηλ. ὁπωσδήποτε διέταξε τοὺς μετατεθέντας ἐκεῖ δικαστὰς νὰ μεταβῶσιν ἀμέσως εἰς τὴν θέσιν των, ἢ ἄλλως προέβλεψε περὶ τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἀναγκαίου προσωπικοῦ πρὸς τὴν λειτουργίαν τοῦ δικαστηρίου τούτου. Σήμερον τὴν πρωΐαν—διὰ τοῦτο ἐπανέρχομαι—ἔλαβον ἐπιστολὴν, ἥτις περιγράφει τὸ μαρτυρολόγιον τοῦ Πρωτοδικείου Καρδίτσης. Ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου ἐγένοντο πλεῖσται μεταθέσεις, καὶ αἱ μεταθέσεις αὗται ἐπήνεγκον τὴν παράλυσιν τοῦ δικαστηρίου Καρδίτσης. Σήμερον μένει αὐτόθι εἷς καὶ μόνος δικαστὴς, ὁ κ. Σκοῦφος, μετὰ τὴν πάθησιν τοῦ Προέδρου, ἥτις τὸν καθιστᾷ ἐντελῶς ἀνίκανον, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἀποχώρησις ἐντεῦθεν ἐπιβάλλεται. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον εὐτελὲς, ὥστε νὰ ἀναβάλῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα πρὸς τὴν ἄμεσον λειτουργίαν τοῦ δικαστηρίου, ἔστω καὶ διὰ μεταθέσεως τοῦ ἀναγκαίου προσωπικοῦ καὶ ἐκ τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν ἢ ἄλλου οἱουδήποτε Πρωτοδικείου, τοῦ ὁποίου ἤθελε καθυστερήσει ἐντεῦθεν κατά τι ἡ ἐργασία. Ἐκεῖ ὑπάρχουν προφυλακισμένοι ἀπὸ τοῦ μηνὸς Αὐγούστου, ὡς πρὸς οὓς συνετάχθησαν παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως προτάσεις περὶ ἀπολύσεως, ἀλλ’ αἵτινες μένουσι νεκραὶ, ἕνεκεν ἐλλείψεως Συμβουλίου. Ὑπάρχουσιν ἄλλοι προφυλακισμένοι περιμένοντες νὰ δικάσωσι τὰς ἀνακοπάς των κατὰ ἐκτελεσθεισῶν ἐρήμην ἀποφάσεων, καὶ ἔχοντες πιθανότητα νὰ ἐπιτύχωσι τὴν ἀπόλυσίν των, καθόσον προβάλλεται ἀδυναμία προσελεύσεως ἐντὸς τῆς νομίμου προθεσμίας. Τοιαύτη κατάστασις ἐπιβάλλει, φρονῶ, τῷ κυρίῳ Ὑπουργῷ νὰ λάβῃ οὐ μόνον νομοθετικὸν, ἀλλὰ καὶ διοικητικὸν μέτρον ἀμέσως, ἵνα ἐντὸς τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν δυνηθῇ νὰ λειτουργήσῃ τὸ Πρωτοδικεῖον Καρδίτσης.

§93ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐλήφθη ἤδη πρόνοια.

§94ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πληροφοροῦμαι ὅτι κατὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῶν προβιβαστέων εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ ὑπαξιωματικῶν ἔλαβε χώραν παρανομία, καθιστῶσα καὶ τὰς ἐξετάσεις ἀμφιβόλου κύρους. Κατὰ τὸ διάταγμα τὸ περὶ προβιβασμοῦ τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη καταρτίζεται ἐκ τριῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως, ἡ ἀρτίως συστᾶσα, κατηρτίσθη ἀπὸ ἕνα συνταγματάρχην τοῦ πυροβολικοῦ, ἕνα ταγματάρχην τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ καὶ ἄλλον τοῦ πυροβολικοῦ καλῶς, καὶ ἀπὸ δύο λοχαγοὺς, οὐχὶ τοῦ πυροβολικοῦ ἀμφοτέρους, ὡς ὁ νόμος θέλει, ἀλλὰ τὸν ἕνα τοῦ πυροβολικοῦ, σώματος καὶ τὸν ἄλλον τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, παρὰ τὴν διάταξιν τοῦ διατάγματος. Ἄν τοῦτο ἦναι ἀληθές, νομίζω ὅτι ἡ οὕτω συστᾶσα ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι νόμιμος, συνεπῶς δὲ καὶ αἱ ἐξετάσεις μὴ ἔγκυροι. Πλὴν τούτου, μανθάνω ὅτι κατὰ τὴν ἐξέτασιν ἔλαβον χώραν καί τινες παρατυπίαι, ἤτοι δὲν ἐτηρήθησαν ἀκριβῶς τὰ δι’ ἐγκυκλίων ἢ κανονισμῶν περὶ τὴν ἐξέτασιν ὡρισμένα, ἅτινα ὅμως θεωρῶ μὴ οὐσιώδη.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς τρίτην συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων τῆς χρήσεως 1894 ἐκ δραχμῶν 1,098,481.56).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δραχμῶν 2,129,200.

§97ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀφείλω ὀλίγας λέξεις νὰ προσθέσω εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον διὰ μακρῶν συνεζητήθη χθές. Τὸ ζήτημα εἶναι ἀσήμαντον ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως, εἶναι ὅμως σημαντικὸν ὡς ζήτημα τάξεως. Ἐννοῶ τὸ ζήτημα τῆς περὶ διατροφῆς τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον περιέχει τὰς ἐπιστροφὰς χρημάτων, ὡς δεύτερον ἄρθρον ἀναγράφεται καὶ ἡ διατροφὴ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου. Τοῦτο ἐξηγεῖ τὴν πίστωσιν ταύτην, ἀλλὰ βεβαίως δὲν τὴν δικαιολογεῖ. Τὴν ἐξηγεῖ, διότι ἐμπεριέχεται εἰς τὸ κεφάλαιον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι εἶναι ἐπιστροφὴ χρημάτων ὀφειλομένων παρὰ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ πληρωμὴ χρημάτων μὴ ὀφειλομένων. Ὅτι δὲ ἡ κατάταξις αὕτη εἶναι πλημμελής, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν μεταξὺ τῶν ἐπιστρεπτέων χρημάτων νὰ περιλαμβάνηται καὶ ἡ διατροφὴ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, ἀποδεικνύει ἡ ἐπίσημος ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ νόμος ὁ οἰκονομικὸς τοῦ 1894. Κατὰ τοῦτον, τῇ προτάσει τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διεκρίθη ἡ διατροφὴ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου ἀπὸ τῆς ἐπιστροφῆς χρημάτων. Ἀφοῦ ὑπῆρχεν ἡ νομοθετικὴ ἑρμηνεία, ὅτι ἡ διατροφὴ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου δὲν περιλαμβάνεται ἐν τῇ ἐπιστροφῇ τῶν χρημάτων, ἕπεται ὅτι, ὅπως δοθῇ διὰ τοιοῦτον λόγον ἀναπληρωματικὴ πίστωσις, ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὴ ἄδεια. Ἡ χορηγία ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δὲν εἶναι κανών, ἀλλ’ ἐξαίρεσις. Αἱ ἐξαιρέσεις δὲ πρὸ πάντων κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ λογιστικοῦ ἡμῶν νόμου καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων χρημάτων ἔχουσι στενοτάτην σημασίαν. Ἄν δοθῇ εὐρεῖα εἰς αὐτὰς σημασία, δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ ἔχωμεν τὰς ἐγγυήσεις, ἃς ἀπαιτεῖ ὁ λογιστικὸς νόμος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§98Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων ἐν τοῖς περὶ ἀδείας παροχῆς πιστώσεων δὲν διακρίνει κεφάλαιον καὶ ἄρθρον, ἀλλὰ παρέχει τὴν ἄδειαν κατὰ κατηγορίας, οὕτω δὲ βλέπετε ὁλόκληρον τὸ δημόσιον χρέος περιλαμβανόμενον ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ κατηγορίᾳ, ἄνευ οὐδεμιᾶς διακρίσεως κεφαλαίων καὶ ἄρθρων. Ἑπομένως καὶ ἡ ἀναγραφὴ τῶν πρὸς ἐπιστροφὴν χρημάτων ἀνάγεται προδήλως εἰς πάντα τὰ ἐν τοῖς πίναξι τοῦ προϋπολογισμοῦ περιλαμβανόμενα ὑπὸ τὸν τίτλον «ἐπιστροφαὶ χρημάτων». Ἔχομεν ἄρα ὑπὲρ τῆς γνώμης ἡμῶν τὸ γράμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν ἠδύνατο δὲ νὰ χαρακτηρισθῇ ἄλλως ἡ πίστωσις, ἀφοῦ τὸ γράμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ οὕτω καθώριζε τὰ περὶ αὐτῆς. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐνόμισεν, ὅτι ἐσφαλμένως οἱ πίνακες τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναγράφουσι τὰ τῆς διατροφῆς τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου ὡς ἐπιστροφὴν χρημάτων. Εἰς τοῦτο πλανᾶται· δὲν εἶναι ἐσφαλμένη ἡ κατάταξις, διότι πράγματι εἶναι τὸ ἔξοδον ἐπιστροφὴ χρημάτων ἀντίστοιχος πρὸς τὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων. Τὸ χρῆμα τοῦτο κατὰ νόμον προκαταβάλλεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου.

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδέποτε, νομίζω, προκατέβαλεν ὁ ὀφειλέτης τοῦ Δημοσίου τὴν διατροφήν. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν τὸν λογιστικὸν νόμον, ἤθελον ἐπὶ πολὺ ἀπασχολήσει τὴν Βουλήν, ἀλλὰ δὲν εἶναι καιρὸς περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι ὁ ὀφειλέτης τοῦ Δημοσίου, ὅ,τιδήποτε καὶ ἂν ὑποτίθεται περὶ αὐτοῦ, δὲν προκατέβαλε διατροφήν.

§100ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προκατέβαλε τὸ Δημόσιον δι’ αὐτόν.

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄρα ἔχομεν μίαν προκαταβολὴν ὑποθετικήν, ἡ ὁποία χρησιμεύει διὰ νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ ἔξοδον ὡς ἐπιστροφὴν χρημάτων.

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Προκαταβάλλεται τὸ ἔξοδον τῆς διατροφῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐν ὀνόματι τοῦ ὀφειλέτου, ἡ δὲ πίστωσις πρὸς τὴν προκαταβολὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων ὑπάγεται εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἐπιστροφῶν χρημάτων ἀντιστοίχως πρὸς τὴν ὑπὸ τὸ ὁμώνυμον κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων ἀναγραφὴν εἰσπράξεων λόγῳ διατροφῆς ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι τοσοῦτον περιστροφικὴ ἡ διδομένη ἐξήγησις, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἀπαντήσῃ τις πρὸς αὐτήν. Ὁ νόμος τοῦ 1894 μᾶς λέγει ῥητῶς: «τὴν διατροφὴν τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου δὲν τὴν θεωρῶ ὡς ἐπιστροφὴν χρημάτων, ἑπομένως διὰ τὴν διατροφὴν τῶν ὀφειλετῶν, τὴν ὁποίαν διακρίνω καὶ χωρίζω ἐκ τῆς ἐπιστροφῆς χρημάτων, ἐπιτρέπω νὰ δοθῇ ἀναπληρωτικὴ πίστωσις διὰ τὸ 1894». Ἀπέναντι τοῦ νόμου λοιπὸν αἱ περιστροφικαὶ ἑρμηνεῖαι δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν.

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον τῶν ἐξόδων δὲν χωρεῖ διάκρισις. Ἀφοῦ κατὰ κατηγορίας ἀναγράφονται αἱ ἐπιτρεπόμεναι ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, θὰ ἦτο ἀνακόλουθος ἡ ἔν τινι κατηγορίᾳ διάκρισις κατ’ ἄρθρον, ὡς ἐγένετο ἐκ παραδρομῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894.

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι κακὴ εἶναι ἡ ἑρμηνεία ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν· διότι, ἂν παραδεχθῶμεν τοιαύτην εὐρεῖαν ἑρμηνείαν εἰς τὰς ἐξαιρέσεις τοῦ οἰκονομικοῦ νόμου, θὰ ἔχωμεν τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα παρατηροῦμεν εἰς τὸ πρὸ ὀλίγου ψιφισθὲν νομοσχέδιον. Ὁ οἰκονομικὸς νόμος δίδει τὴν ἄδειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις διὰ σιδηροδρόμους ἀορίστως. Τί δὲ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις; Χάρις εἰς τὴν γενικότητα τῆς φράσεως τῆς διατάξεως ταύτης, ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ἑαυτὴν δικαιουμένην νὰ ζητήσῃ πιστώσεις διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης καὶ τοῦ σιδηροδρόμου Διακοπτοῦ – Καλαβρύτων, δι’ ἔξοδα ἐπιστασίας καὶ μισθοὺς φυλάκων, δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα καὶ μισθοὺς μηχανικῶν, δι’ ἐνοίκια καὶ δι’ ἀποζημιώσεις κτημάτων ὅλων τῶν σιδηροδρόμων, οἱ ὁποῖοι κατεσκευάσθησαν ἢ κατασκευάζονται. Δὲν θίγω οὐσιαστικῶς τὸ ζήτημα, διότι ἡ γενικὴ φράσις τοῦ οἰκονομικοῦ νόμου τοῦ 1894 «δι’ ἔξοδα σιδηροδρόμων» εἶναι τοσοῦτον εὐρεῖα καὶ γενική, ὥστε τὰ πάντα δύναται νὰ συμπεριλάβῃ. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι εἶναι ἐπιβλαβεστάτη διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν ἡ εὐρεῖα ἑρμηνεία τῶν ἀδειῶν πρὸς χορήγησιν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, διότι ἡ τοιαύτη ἑρμηνεία δύναται νὰ καταστήσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν εἰκονικὸν καὶ ἄνευ σημασίας τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων. Εἰς τοῦτο ἀκριβῶς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀποφύγωμεν μακροτέρας συζητήσεις κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ οἰκονομικοῦ νόμου τοῦ 1895.

§106Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς ἐπεστήθη ἐπὶ τούτου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894. Τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκείνου δὲν ἔχουσιν ὡς παρέστησεν αὐτὰ ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894 δὲν ἔχομεν μὲν εἰδικευμένην τὴν ἀναγραφὴν ἐν τῷ νόμῳ τῷ οἰκονομικῷ τῆς ἀδείας τῆς ἐκδόσεως διὰ Β. Διαταγμάτων ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων διὰ σιδηροδρόμους, ἀλλ’ ἔχομεν ἐν τοῖς πίναξι τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναγεγραμμένους εἰδικῶς τοὺς σιδηροδρόμους, εἰς οὓς ἐπετρέπετο ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἐν τῷ νόμῳ τῶν ἐξόδων τοῦ 1894 ἀδείας. Καὶ ἡμεῖς, νομίσαντες ὅτι, ἂν ἔμενεν ἡ περὶ σιδηροδρόμων διάταξις τοῦ οἰκονομικοῦ νόμου τοῦ 1894 οὕτως ἀπόλυτος, ὡς ἐνέφαινε τὸ γράμμα αὐτῆς, θὰ ἦτο πολὺ εὐρεῖα, συνεδυάσαμεν πρὸς τὸ κείμενον τοῦ νόμου περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τὴν εἰδίκευσιν ἐν τοῖς πίναξι τῶν σιδηροδρόμων, εἰς οὓς θὰ ἐφηρμόζετο ἡ περὶ τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων διάταξις τοῦ νόμου, ἡ εἰδίκευσις δὲ αὕτη εἶναι πληρεστέρα τῆς ζητουμένης παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἥτις κατ’ αὐτὸν δὲν εὕρηται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894.

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ χαίρω, διότι συμφωνεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μὲ τὴν ἰδέαν τῆς εἰδικεύσεως τῶν πιστώσεων, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ αὐτήν.

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ νόμῳ τῶν ἐξόδων τὰς κατηγορίας καὶ ἐν τοῖς πίναξι τὴν εἰδίκευσιν. Ταῦτα οὕτω διετέθησαν ἐξ ὑπαρχῆς, καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα παραιτήσωμεν τὰ καθιερωθέντα.

§109ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδεὶς, ἀσχολούμενος περὶ τὰ οἰκονομικὰ οἱουδήποτε Κράτους, διαφωνεῖ εἰς τὴν ἰδέαν ταύτην. Ἐὰν δὲ ἄτομόν τι διαφωνῇ, βεβαίως αἱ Βουλαὶ καὶ αἱ ἐπιτροπαὶ τῶν προϋπολογισμῶν, ἐκεῖ ὅπου αὗται ἐργάζονται, δὲν ἀκολουθοῦσιν αὐτό. Ἡ εἰδίκευσις τῶν πιστώσεων εἶναι σήμερον πανταχοῦ κανὼν γενικός. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§110ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν εἰς ἄλλην Βουλὴν εἰσήγετο τοιοῦτος προϋπολογισμὸς, θὰ ἐπεστρέφετο βεβαίως εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐδῶ δυστυχῶς καὶ ψηφίζεται.

§111Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ προϋπολογισμοῦ ἠρύσθημεν τὴν ἀναγραφὴν πιστώσεων pour mémoire, ἤτοι πρὸς ὑπόμνησιν· ἐν τῷ προκειμένῳ δὲ ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς ἀναγραφῆς ταύτης ἡ εἰδίκευσις.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης προσωπικοῦ εἰς τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ.

§113Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ ν’ ἀποδεχθῇ ὡς κανόνα τὴν μὴ αὔξησιν τῶν ἐξόδων, μάλιστα διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν συνήθων ὑπηρεσιῶν. Νομίζω δὲ, ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους, ὥστε ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν τὸ καθῆκον τοῦτο. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιφέρῃ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ ἐπιψήφισις, διότι ἡ δαπάνη αὕτη ἀνέρχεται μόνον εἰς 16 περίπου χιλιάδας δραχμῶν, πρόκειται ὅμως νὰ εἰσαχθῇ ὡς κανὼν ἡ μὴ αὔξησις τῶν δαπανῶν, ὀφείλω δὲ νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ζητήσῃ ἐξαίρεσιν τοῦ κανόνος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνῆψεν εἰς τὸ νομοσχέδιον ἔκθεσιν τοῦ διευθύνοντος τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ἥτις ἐδημοσιεύθη μετὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τῆς ὁποίας ὁ διευθύνων τὸ Γεν. Λογιστήριον ἐζήτησε νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἡ πληροφορία αὕτη ἀναμφισβήτητος, καὶ ὅτι, ἐὰν ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ ἐργαζομένων ἤθελε προταθῆ πρὸς δικαιολογίαν τῆς βραδύτητος, ἥτις συνέβη φέτος πρὸς δημοσίευσιν τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1891, ἤθελον φέρει πρὸς ἀναίρεσιν τοιούτου ἰσχυρισμοῦ αὐτὸ τὸ συμβαῖνον ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ ἀπὸ τοῦ 1887· διότι παρῆλθον μὲν ἀληθῶς δύο ἔτη μετὰ τὸ κλείσιμον τῆς χρήσεως τοῦ 1891, διὰ νὰ συνταχθῇ καὶ δημοσιευθῇ ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1891, ἀλλὰ τοῦ ἔτους 1890 ὑπῆρχε τὸ αὐτὸ προσωπικὸν, ἤρκεσε δὲ τότε, οὐδ’ εἶχε παρέλθῃ, εἰμὴ μόνον ἓν ἔτος ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς χρήσεως. Τοῦ ἔτους 1889 ὁ ἀπολογισμὸς ἐδημοσιεύθη πρὶν ἢ λήξωσι δώδεκα μῆνες μετὰ τὸ κλείσιμον τῆς χρήσεως. Ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1888 ἐδημοσιεύθη τὸν δέκατον τέταρτον μῆνα μετὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως, καὶ ὁ τοῦ 1887 τὸν δέκατον ἕβδομον μῆνα. Ἡ βραδύτης ἑπομένως περὶ τὴν σύνταξιν καὶ τὴν δημοσίευσιν τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1891 δὲν πρέπει νὰ προταθῇ πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ προσωπικοῦ, ἀφοῦ ἡ συγκέντρωσις καὶ ἡ μεταγραφὴ τῶν δαπανῶν καὶ ἐσόδων, ἡ προεξέλεγξις τῆς διαχειρίσεως κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1891 ἔτη δὲν ἐγένετο τοσοῦτον βραδέως, ἤρκεσε δὲ τότε τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν εἰς τὴν ἔγκαιρον ἐκτέλεσιν τῶν ἐργασιῶν τούτων. Διὰ τοῦτο καὶ νῦν κρίνω περιττὴν τὴν ζητουμένην προσθήκην, διότι τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν μοὶ φαίνεται ἀρκοῦν, ἐὰν ἐνασκῆται ἐπιτήρησίς τις εἰς τὴν διοίκησιν αὐτοῦ.

§114Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἐξαίρεσις εἰς τὴν ἀρχὴν, ἣν πάντες ἀσπαζόμεθα, ὅτι τὸ προσωπικὸν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας οὐ μόνον δὲν πρέπει νὰ αὐξάνῃ κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν βίου, ἀλλὰ πρέπει, ἔστω καὶ προσωρινῶς, νὰ περισταλῇ, ἐξαίρεσις χωρεῖ ἀκριβῶς εἰς τ’ ἀφορῶντα τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ Κράτους, διαχείρισις δὲ προϋπολογισμοῦ 100,000,000 δὲν εἶναι δυνατὴ διὰ τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ. Ἐὰν τὸ πρόσθετον προσωπικὸν θὰ ἐξελέγετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ ὑπὸ τοῦ διευθύνοντος τὸ Λογιστήριον, θὰ ἠδύνατο νὰ παρεξηγηθῇ ἡ πρότασις ὡς ὑπηρετοῦσα καὶ προσωπικὰ συμφέροντα· ἀλλὰ τοιαύτη παράστασις δὲν χωρεῖ ἤδη, ἐφαρμοζομένων τῶν νόμων περὶ προσόντων καὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, διότι οἱ γραφεῖς οὗτοι θέλουσι διορισθῆ κατὰ τὰ κείμενα, γινώσκετε δὲ, ὅτι κατὰ τὰ κείμενα γραφεὺς τρίτης τάξεως δὲν δύναται νὰ διορισθῇ, εἰ μὴ ἐπὶ διαγωνισμῷ, οἱ δὲ γραφεῖς δευτέρας καὶ πρώτης τάξεως ἐκ προαγωγῆς ὑπαρχόντων ἤδη γραφέων· ἐξαιρετικῶς δὲ δύναται νὰ διορισθῇ ἄνευ διαγωνισμοῦ γραφεὺς πρώτης τάξεως ὁ ἔχων πτυχίον Πανεπιστημίου. Οὕτως ἐχόντων τῶν τοῦ διορισμοῦ, δὲν χωρεῖ ἐν αὐτοῖς προσωπικὴ χάρις, τῆς δ’ ἀνάγκης οὔσης προδήλου, ὅπως αὐξηθῇ τὸ προσωπικὸν, ἵνα καταστῇ τὸ Λογιστήριον ἐμπρόθεσμον, δὲν θέλει ἀρνηθῆ ἡ Βουλὴ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§115Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀπέδωκα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιθυμίαν, ἵνα διὰ τοῦ νόμου τούτου πορισθῇ νέα μέσα πρὸς ἐξυπηρέτησιν κομματικῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ὑπηνίχθη, ἀλλὰ κατήγγειλα τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1895. Καὶ δὲν ἀπέδωκα τὴν εἰρημένην προαίρεσιν, οὐχὶ διότι δὲν ἀνεῦρον πολλάκις κεκρυμμένους τοιούτους σκοποὺς ἐν τοῖς νομοθετήμασιν, ἀλλὰ διότι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι δι’ οὐδενὸς φραγμοῦ θέλομεν δυνηθῆ νὰ περιστείλωμεν τοιαύτας τάσεις. Ἀλλ’ ὡμίλησα περὶ τῆς ἐφαρμογῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἀπαραίτητον ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, τὴν ὁποίαν ὅμως ἠθέτησε κατὰ δυστυχίαν εὐθὺς ἀμέσως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1895. Δὲν σκοπῶ κατὰ τὴν ὥραν ταύτην νὰ ἐπιλάβωμαι τῆς ἐρεύνης τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἐπειδὴ σήμερον τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ἐπάγει τὴν πρώτην αὔξησιν τῶν δαπανῶν, τὴν ὁποίαν ζητούμεθα νὰ ἀποδεχθῶμεν, καθῆκον εἶχον νὰ μὴ ἀφήσω ἀνεξέλεγκτον τὸ πρᾶγμα, ἂν καὶ μικρὰ ἡ αὔξησις, ὅπως μὴ παρέλθῃ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἀφοῦ τοιαύτην ἀντίῤῥησιν πρέπει νὰ προβάλωμεν κατ’ ἀρχὴν, μὴ ἀποδεχόμενοι τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ ἑκάστης τῶν προταθησομένων αὐξήσεων.

§116ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκ τοῦ αὐτοῦ πνεύματος ὁρμώμενος, ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν γνώμην, ἣν ἐξέφρασεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, οὐ μόνον διότι δὲν ἐπιτρέπουσιν αἱ σημεριναὶ οἰκονομικαὶ περιστάσεις καὶ ὑλικῶς, πρὸ πάντων δὲ ἠθικῶς, τὴν αὔξησιν δαπανῶν, ἀλλὰ καὶ διότι, ἐὰν ὑπάρχῃ ὑπηρεσία, ἥτις δεῖται ὀλιγωτέρας ἐνισχύσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ πλειοτέρας τῆς ἐπιμελείας καὶ τῆς ἐργατικότητος τῶν ὑπαρχόντων, εἶναι ἀκριβῶς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, τοῦ ὁποίου ἡ ἐργασία δύναται βεβαίως νὰ βελτιωθῇ διὰ τοῦ ὑπάρχοντος ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, ἐὰν οὗτοι θέλωσι καὶ δύνανται νὰ ἐργασθῶσιν. Ἐξ ἰδίας πείρας δύναμαι νὰ βεβαιώσω τοῦτο. Ὅστις ἐνέκυψεν εἰς τὰ λογιστικὰ τοῦ Κράτους, θὰ ἐννοήσῃ ἐξ αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τῆς συνοδευούσης τὸ νομοσχέδιον, ὅτι πᾶσαι αἱ ὑπηρεσίαι δύνανται κάλλιστα νὰ ἐκτελεσθῶσι διὰ τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἔρχομαι καὶ ἐγὼ νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, καὶ νὰ ὑποστηρίξω ὅσα εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής. Δὲν θὰ βελτιώσωμεν τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, εἰσάγοντες 12 γραφεῖς διὰ δαπάνης 15,000 δραχμῶν καὶ πλέον. Οἱ γραφεῖς αὐτοί, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, ἔσονται πτυχιοῦχοι τοῦ Πανεπιστημίου, οἵτινες δὲν γνωρίζουσι λογιστικήν. Ἐὰν δὲ δὲν θὰ ἦναι πτυχιοῦχοι, θὰ ἦναι γραφεῖς τρίτης τάξεως, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἐλαχίστας θὰ ἔχωσι γνώσεις λογιστικάς. Εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ὑπάρχει προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν πεῖραν τῆς ἐργασίας. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τοιαύτην, ἀλλ’ ἐὰν θέλητε ν’ ἀναπληρώσητε τὰς ἐλλείψεις τοῦ τοιούτου προσωπικοῦ, δύνασθε νὰ ἐνισχύσητε τὸ ἔκτακτον προσωπικόν. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρορῶμεν σήμερον τὴν πρώτην ἀφετηρίαν αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, ἄνευ ἐπιβεβλημένης ἀνάγκης, καὶ πρέπει ν’ ἀποδοκιμάζωμεν αὐτὴν, ὅταν, ὡς ἐν τῇ παρούσῃ περιστάσει, δὲν ἀφορᾷ πρὸς πραγματικὴν ἐξυπηρέτησιν ὑλικοῦ ἢ ἠθικοῦ συμφέροντος τῆς χώρας.

§117ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἔφερεν ἓν πραγματικὸν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντιπαρῆλθεν ἀπαρατήρητον. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι μὲ τὸ αὐτὸ προσωπικὸν τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἦτο μᾶλλον ἐνήμερον ἄλλοτε ἢ νῦν, κατώρθου τοὐλάχιστον νὰ συντάσσῃ καὶ δημοσιεύῃ τοὺς ἀπολογισμοὺς ἐντὸς βραχυτέρου διαστήματος ἢ νῦν.

§118Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πότε ἦτο;

§119ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τῆς συντάξεως καὶ δημοσιεύσεως τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1889.

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἐργασία τῶν ἀπολογισμῶν ἤρχισεν ἀπὸ τοῦ 1882.

§121ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ 1889. Ἔχω καὶ ἐγὼ ἔννοιάν τινα τῆς καταστάσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, σᾶς βεβαιῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν λειτουργῇ αὐτὸ πλημμελῶς, τοῦτο ἔγκειται ἐν τῇ κακῇ διοργανώσει αὐτοῦ. Ἐγὼ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι καὶ μὲ ὀλιγώτερον προσωπικὸν τοῦ ὑπάρχοντος ἠδύνατο νὰ λειτουργήσῃ κάλλιστα καὶ νὰ καταστῇ ἐνήμερον· ἀλλ’ ἔπρεπε πρὸς τοῦτο νὰ ἔχῃ διεύθυνσιν ἔχουσαν συνείδησιν τῶν καθηκόντων της καὶ ἀφωσιωμένην εἰς ταῦτα καὶ μόνα καὶ μὴ καταγινομένην εἰς τὴν σύνταξιν διατριβῶν καὶ εἰς μεταφράσεις ἄρθρων ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ καὶ Ἀγγικοῦ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου θὰ ἦτο ἀλλοία, ἐὰν δὲν περιωριζόμεθα εἰς τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα καθιέρωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνθυμεῖσθε, ὁποῖος λόγος ἐγένετο, προκειμένου περὶ καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐνῷ, προκειμένου περὶ καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ κ. Τρικούπης ἐπέμενε νὰ ἦναι οὗτοι διδάκτορες ἀποκλειστικῶς τῆς Νομικῆς Σχολῆς, καὶ δὲν ἐδέχετο οὔτε τὴν Σχολὴν τῶν πολιτικῶν ἐπιστημῶν, προκειμένου περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐδέχθη νὰ ἦναι ἁπλῶς διδάκτορες, καὶ ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει μου ἐὰν ἦναι οὗτοι διδάκτορες τῆς Φιλολογίας ἢ προλύται τῆς Θεολογίας, ἀπήντησεν ὅτι καὶ αὐτοὶ εἶναι ἱκανοί. Ὅταν λοιπὸν ἔχητε πληρώσει τὸ Γενικὸν Λογιστήριον μὲ ὑπαλλήλους, οἵτινες οὐδεμίαν ἔχουσι γνῶσιν τῆς λογιστικῆς ὑπηρεσίας, καὶ οἵτινες θεωροῦσι τὸ ἔργον τοῦτο ἔργον ἀμεριμνομερίμνης καὶ ἐμφανιζόμενοι εἰς τὸ γραφεῖον μένουσιν ἐκεῖ ἐπί τινας ὥρας, καθαρίζοντες ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τοὺς ὄνυχάς των, καὶ ἔπειτα ἀπέρχονται, τότε βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ ἀληθοῦς ἀνάγκης τῆς ὑπηρεσίας, ἣν κέκληται νὰ πληρώσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ περὶ αὐξήσεως θέσεων ἀργομίσθων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς φατρίας. Ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος τώρα ἡ περίστασις, διὰ νὰ προβῶμεν εἰς αὔξησιν δαπανῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ κάμωμεν ἐξαίρεσιν μόνον ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι, καὶ ἐὰν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν ἦσαν λίαν ἀνθηρὰ, μόνον τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου δὲν ἔπρεπε ν’ ἀποδεχθῶμεν. Διότι ἔχει καταστῆ χαλκεῖον, ὡς μὴ ὤφελε, παραχαράξεως τῶν ἐπισήμων ἀριθμῶν τοῦ Κράτους, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ προσέλθωσι καὶ νέοι ὑπάλληλοι καὶ νὰ μορφωθῶσιν ἐν τοιούτῳ σχολείῳ. Ἀλλὰ μᾶς λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἔχομεν ἤδη προσόντα, κατὰ τὰ ὁποῖα διορίζονται οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ, οἵτινες ὀφείλουσιν ἢ νὰ ὑποστῶσι διαγωνισμὸν, ἢ νὰ προαχθῶσι κατὰ τὰ νομίμως πλέον καθιερωμένα. Ἡμεῖς ἠξεύρομεν κάλλιστα, πῶς γίνονται οἱ διαγωνισμοὶ καὶ κατὰ πόσον Κυβέρνησις μάλιστα προεδρευομένη ὑπὸ τοῦ κ. Τρικούπη δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ ὅλους τοὺς διαγωνισμούς. Ἀλλ’ ἐδῶ πρόκειται περὶ 8 ὑπουργικῶν γραφέων πρώτης τάξεως καὶ 4 δευτέρας. Αὐτοὶ βεβαίως εἶναι ἐκ τοῦ φυτωρίου τῶν γραφέων, τοὺς ὁποίους διώρισε σωρηδὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὶν ἢ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ περὶ προσόντων νόμοι του, καὶ οἵτινες, ἀφοῦ ἤδη διήνυσαν τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας ὡς γραφεῖς αʹ τάξεως ἢ βʹ τάξεως, ἐπιθυμοῦσι καὶ προαγωγὴν, καὶ ἐπέρχεται νόμος εἰς πλήρωσιν καὶ αὐτῆς τῆς ἐπιθυμίας των, μὴ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει, ὅτι πᾶσα αὔξησις δαπάνης οὐχὶ ἐκ 15,000 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ 15 δραχμῶν μόνον, ὑφ’ ἣν κατάστασιν διατελεῖ σήμερον ἡ Ἑλλὰς, δὲν δύναται ἢ νὰ παρεξηγηθῇ καὶ νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς κατάκρισιν πρὸς τοὺς ξένους, οἵτινες πᾶσαν περίστασιν τὴν σήμερον, καὶ τὴν ἐλαχίστην, ἐπωφελοῦνται διὰ νὰ μᾶς διασύρωσι, διὰ νὰ μᾶς ἐξευτελίσωσιν ὡς κακοπίστους. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως μισθώσεως οἰκίας τοῦ Πανεπιστημίου διὰ κατάστημα τῆς Διευθύνσεως τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ.

§123ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω μίαν λέξιν, συνδεομένην καὶ μὲ τὴν μέχρι τοῦδε συζήτησιν. Διὰ τὴν δαπάνην ταύτην, ἥτις παρουσιάζει πραγματικὴν ἀνάγκην, διότι πρόκειται τὸ Λογιστήριον νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τελειοτέραν οἰκοδομὴν ἐκείνης, εἰς ἣν εὑρίσκεται σήμερον, βεβαίως δὲν κάμνομεν παρατηρήσεις. Πρόκειται νὰ δαπανήσῃ τὸ Πανεπιστήμιον 25,000 δραχμὰς, ὅπως ἀνακαινίσῃ τὸ κατάστημα, ἐν ᾧ μένει τὸ Λογιστήριον, καὶ τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι εἰς κακὴν καὶ ἀθλίαν κατάστασιν.

§124Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἑτοιμόῤῥοπον.

§125ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν, ὅταν μένῃ ἐν ἑτοιμοῤῥόπῳ καταστήματι μία ὑπηρεσία, βεβαίως κακῶς ἐνεργεῖται ἐν αὐτῷ. Ὅταν πρόκηται τὸ ἑτοιμόῤῥοπον τοῦτο νὰ μεταβληθῇ εἰς κατάστημα ἐπιτρέπον ὁμαλωτέραν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας, εἶναι δαπάνη ἐπιβαλλομένη. Ποιοῦμαι τὴν παρατήρησιν ταύτην, διὰ νὰ κάμω τὴν διάκρισιν μεταξὺ τῶν δύο δαπανῶν, τῆς δαπάνης, ἥτις ἐπιβάλλεται καὶ ἥτις εἶναι ἀναγκαία—καὶ διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς οὐδεμίαν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν—πρὸς τὴν δαπάνην τῆς προσθήκης προσωπικοῦ, ἥτις ἐψηφίσθη πρὸ ὀλίγου καὶ ἥτις ὑπὸ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης ἐπιβάλλεται.

§126Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑποθέτει, ὅτι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου αὐξάνοντος τὰς δαπάνας. Τουναντίον τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς ἀπαλλαγὴν τοῦ Δημοσίου ἀπὸ δαπάνης· διότι, ἂν ἡ Βουλὴ μὴ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἐνοικίασις τοῦ καταστήματος θὰ γείνῃ ἐπὶ πληρωμῇ μεγαλειτέρᾳ τῆς καταβλητέας ἐπὶ τῇ ψηφίσει τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ Ὑπουργεῖον, καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα, συνεβλήθη πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον ἐπὶ πενταετεῖ μισθώσει, καὶ ἐπὶ τῷ ὅρῳ τῆς παρατάσεως τῆς μισθώσεως ἐπὶ δεκαετίαν, ἀδείᾳ τῆς Βουλῆς, ὅπως κατανεμηθῇ ἐπὶ δεκαετίαν τὸ ἔξοδον τῆς ἀνακαινίσεως. Πενταετῆ μίσθωσιν κατ’ ἀνώτατον ὅρον ἐπιτρέπει ὁ νόμος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, πρὸς τὴν δεκαετῆ δὲ μίσθωσιν, τὴν ἐπαγομένην σπουδαίαν μείωσιν τοῦ μισθώματος, ἀπαιτεῖται ἡ ἔγκρισις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἣν λόγῳ οἰκονομίας ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὔξησιν δαπάνης ἐμπεριέχει καὶ ἡ πενταετὴς μίσθωσις, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ποιήσηται ἄνευ νόμου, καὶ ἡ δεκαετὴς μίσθωσις, χάριν τῆς ὁποίας ὑποβάλλει τὸν νόμον. Ἡ αὔξησις δαπάνης ὑφίσταται καὶ ὑπὸ τὰς δύο ἐπόψεις, κατὰ τὸν νόμον 3,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος, νομίζω. Ἄνευ τοῦ νόμου ἴσως θὰ ἦναι 6,000. Ἡ αὔξησις δαπάνης ὑφίσταται πάντοτε. Ἀλλ’ ἡ αὔξησις αὕτη, εἴτε ἀνέρχεται εἰς 6,000, εἴτε εἰς 3,000, δικαιολογεῖται. Τοῦτο ἠθέλησα νὰ εἴπω. Καὶ βεβαίως πλειότερον δικαιολογεῖται ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης ἡ ἐπιτρεπομένη διὰ νόμου, παρὰ ἡ μὴ ἐπιτρεπομένη διὰ τῆς πενταετοῦς ἐνοικιάσεως. Ἀλλ’ εἶπον τὰς ὀλίγας λέξεις, διὰ νὰ ποιήσωμαι τὴν διάκρισιν τῶν δαπανῶν μεταξὺ ἀναγκαίων καὶ περιττῶν. Ταύτην θεωροῦμεν ἀναγκαίαν, ἐκείνην δὲ, τὴν ὁποίαν ἐψηφίσαμεν πρὸ ὀλίγου, τὴν θεωροῦμεν πολυτελῆ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως ἐκτάκτων πιστώσεων τῆς χρήσεως τοῦ 1894 ἐκ δραχ. 331,300.77.

§129ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶχον ζητήσει πληροφορίας τινὰς ἐπὶ δύο νομοσχεδίων ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἰδιαιτέρως, ἀλλ’ ἀπόψε δὲν εἶναι ἐδῶ. Τὸν παρακαλῶ νὰ ἀναμνησθῇ τῶν αἰτήσεών μου, καὶ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν νὰ φέρῃ τὰς πληροφορίας.

§130Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰς προσάγομεν. Ποῖαι εἶναι;

§131ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πρόκειται περὶ τῆς δαπάνης 1000 λιρῶν ἀγγλικῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, περὶ τῆς ὁποίας οὐδεμία παρέχεται πληροφορία ποῦ ἐδαπανήθησαν καὶ πῶς καὶ διατί. Ἐπίσης περὶ τῆς μετακομίσεως τοῦ προξενικοῦ γραφείου Κωνσταντινουπόλεως, περὶ τοῦ ὁποίου πλεῖστα ὅσα παράπονα ἠκούσθησαν ἐκ Κωνσταντινουπόλεως διὰ τὴν μεταφορὰν ταύτην. Ἰδίως ὁ ἐμπορευόμενος κόσμος καὶ ὁ ναυτιλλόμενος τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων παραπονεῖται, ὅτι ἡ ἀλλαγὴ τοῦ προξενικοῦ γραφείου ἐπέφερε μεγάλας ζημίας εἰς αὐτούς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς δώσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας.

§132ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Περὶ τῆς πιστώσεως τῶν χιλίων λιρῶν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ, ὡς καὶ τὴν Βουλὴν, νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς πολλὰς λεπτομερείας, θὰ βεβαιώσω δὲ μόνον περὶ τῆς πιστώσεως ταύτης, ὅτι μόνον 7,000 φράγκων ἐγένετο χρῆσις, ἐπιστραφέντων τῶν ὑπολοίπων, διότι δὲν ἐχρησίμευσαν πρὸς ὃν σκοπὸν προωρίσθησαν ἐξ ἀρχῆς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν μετακόμισιν τοῦ προξενικοῦ γραφείου Κωνσταντινουπόλεως, ἀφοῦ ἐνῳκιάσθη ἕτερον κατάστημα, ἐξ ἀνάγκης ἔπρεπε καὶ νὰ μετακομισθῶσι τὰ ἔπιπλα καὶ τὰ ἀρχεῖα, ἑπομένως ἔπρεπε νὰ γείνῃ μία δαπάνη, χάριν τῆς ὁποίας ἐζητήθη ἡ ἀναπληρωματικὴ πίστωσις.

§133ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐδαπανήθη ὁλόκληρον τὸ ποσόν;

§134ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἡ πίστωσις ἐδόθη ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ.

§135ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι κολοσσιαῖον τὸ ποσόν.

§136ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τόσον ἐζητήθη καὶ τόση πίστωσις ἐδόθη.

§137ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἑκατὸν λίραι διὰ μεταφοράν!

§138ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Διὰ νὰ μετακομισθῇ τὸ γραφεῖον καὶ τὸ ἀρχεῖον. Τόσον ἐζητήθη ἀπὸ τὸ Προξενεῖον.

§139ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ;

§140ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐννοεῖται.

§141ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀπεδόθη ἀκόμη;

§142ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὄχι.

§143ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον κονδύλιον, βεβαίως δὲν ἐπιμένω εἰς περισσοτέρας πληροφορίας. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ δεύτερον μέρος, δὲν κατηγορῶ τὸ ποσὸν τὸ δαπανηθὲν, ἂν πολὺ ἢ ὀλίγον, ἂν 4,000 ἢ 3,000. Ἀδιαφορῶ. Ἐζήτησα νὰ προσαγάγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πᾶσαν τὴν ἀλληλογραφίαν, τὴν σχετικὴν πρὸς τὴν μεταβολὴν τοῦ καταστήματος, διατὶ ἐγένετο ἡ μετακόμισις καὶ διατὶ ἐνῳκιάσθη οἰκία εἰς ἀπόκεντρον μέρος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, οἱ Ἕλληνες ναυτιλλόμενοι καὶ ἔμποροι καὶ πάντες οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες, προσερχόμενοι εἰς τὸ προξενικὸν γραφεῖον τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, παραπονοῦνται, ὅτι ἡ οἰκία αὕτη ἐξελέγη μᾶλλον πρὸς εὐμάρειαν τῶν μελλόντων νὰ κατοικήσωσιν ὑπαλλήλων, παρὰ πρὸς εὐκολίαν τῶν προσερχομένων εἰς τὴν ἀρχὴν ταύτην καὶ ἐχόντων ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς αὐτῆς. Διὰ τοῦτο τὸν παρακαλῶ νὰ προσαγάγῃ τὴν ἀλληλογραφίαν ταύτην, ὅπως ἴδωμεν ἂν ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἡ μεταφορὰ αὕτη, ἢ ἂν δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ εἴτε ἀνανέωσις ἐν τῇ αὐτῇ οἰκίᾳ εἴτε μετακόμισις ἐν τῇ αὐτῇ συνοικίᾳ, ἔνθα τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων δὲν βλάπτονται. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§144ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Θέλω προσαγάγῃ τὰς πληροφορίας.

§145ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῦ κεῖται τὸ κατάστημα τὸ νέον; Ἐνθυμεῖσθε;

§146ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὄχι.

§147ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν λογαριασμὸν περὶ τῆς διαθέσεως τῆς ἐκτάκτου πιστώσεως τῶν 200,000 δραχμῶν ὑπὲρ τῶν σεισμοπαθῶν. Συγχρόνως τὸν εἶχον παρακαλέσει νὰ ὑποβάλῃ λογαριασμὸν καὶ περὶ τῆς διαθέσεως τῶν 400,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ζητήσῃ δέ, εἰ δυνατόν,— καὶ θὰ ἦναι δυνατὸν—λογοδοσίαν παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐράνων διὰ τὰς ὑπολειπομένας εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς 600,000 δραχμὰς, καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὰς πληροφορίας ταύτας εἰς τὴν Βουλὴν. Πότε θὰ πράξῃ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργός;

§148ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄν ἐπρόκειτο περὶ τῆς πιστώσεως τῶν 200,000 μόνον, εἶχον ἑτοίμην τὴν ἔκθεσιν καὶ ἠδυνάμην νὰ τὴν ὑποβάλω, ἀλλ’ ἀνέβαλον, διότι μοὶ ἐζητήθη καὶ ἡ προσαγωγὴ ἄλλων ἀκόμη πληροφοριῶν. Ἐθεώρησα ὀρθὸν νὰ συγκεντρώσω ὅλας τὰς πληροφορίας καὶ νὰ τὰς φέρω, διότι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάθεσιν τῶν 200,000, γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ συνταγματάρχου κ. Μεταξᾶ, ἡ ὁποία εἶναι τετυπωμένη καὶ τὴν ὁποίαν θέλω ὑποβάλει, ὅπως ἴδῃ ἡ Βουλὴ κατὰ τίνα τρόπον διετέθησαν αἱ 200,000. Χθὲς μοὶ ὑπέβαλεν ὁ κ. Μεταξᾶς καὶ ἑτέραν ἔκθεσιν, ἀφορῶσαν ἄλλα ποσὰ, τὰ ὁποῖα διετέθησαν βραδύτερον, ἐζήτησα δὲ τὰς πληροφορίας καὶ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ παρὰ τοῦ γραφείου τῶν δημοσίων ἔργων διὰ τὰς ἄλλας πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι δὲν διετέθησαν μέχρι τοῦδε, ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ προσαγάγω ἐπίσημα ἔγγραφα, ἵνα βεβαιωθῇ πόσαι διετέθησαν, πόσαι δὲν διετέθησαν καὶ κατὰ τίνα τρόπον διετέθησαν τὰ διατεθέντα.

§149ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω καλὸν νὰ διευκρινισθῇ καὶ ἓν ἕτερον ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἐνταῦθα ἐγένετο λόγος καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ὅτι τὸ Δημόσιον ἠθέλησε νὰ ἐπωφεληθῇ τῶν ἐράνων, τοὺς ὁποίους συνέλεξεν ἡ ἐπιτροπὴ, ὅπως δι’ αὐτῶν—μεταξὺ τῶν ὁποίων φυσικὰ περιλαμβάνονται καὶ αἱ 200,000 τοῦ Δημοσίου—κατασκευάσῃ δημόσια καταστήματα. Καὶ τοῦτο εἶναι καλὸν νὰ διευκρινισθῇ, ὅπως δικαιολογηθῇ ἡ τοιαύτη πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἀναιρεθῇ ἡ διαδοθεῖσα φήμη.

§150ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διὰ τὴν διαδοθεῖσαν φήμην ἂς μὴ ἀνησυχῇ τόσον πολὺ ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτής. Ὅταν καταθέσω τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς, θέλουσι δοθῆ αἱ δέουσαι ἐξηγήσεις καὶ περὶ τῆς διαδοθείσης φήμης καὶ περὶ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Βουλευτὴς ὡς πρὸς τὴν διαδοθεῖσαν φήμην.

§151ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐξέφερα κἀμμίαν γνώμην.

§152Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλουσι κατατεθῆ τὰ ἔγγραφα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν 200,000 καὶ προσέτι τὰ ἔγγραφα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν 400,000;

§153ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θέλουσι κατατεθῆ πάντα τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν διαχείρισιν οἱουδήποτε ποσοῦ, σχετιζομένου πρὸς τοὺς παθόντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ.

§154ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν πάσαις ταῖς ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους;

§155ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐν πάσαις.

§156ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἑπομένως καὶ ἐν τῇ τῆς Ζακύνθου;

§157ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι· διότι δὲν μοὶ ἐζητήθη τι περὶ Ζακύνθου· τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὰ τῆς Ζακύνθου εἶναι πολὺ προηγούμενα. Ἄν ἤδη τις ἐκ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν θέλῃ τὰ τῆς Ζακύνθου νὰ καταθέσω, θέλω καταθέσει ταῦτα.

§158ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ ἐγεννήθη ἡ περιέργεια νὰ ἴδω τὰ τῆς διανομῆς τῶν βοηθημάτων εἰς τοὺς ζημιωθέντας ἐκ τοῦ σεισμοῦ Ζακύνθου. Ἑπομένως θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ καταθέσητε καὶ ταῦτα.

§159ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μέχρι τοῦδε δὲν ἐζητήθη τι. Ἤδη θὰ τὰ φέρω.

§160ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρόκειται περὶ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις διέθεσε καθόλου περὶ τῶν Ζακυνθίων, ἢ καὶ περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν ἐράνων;

§161ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν ἐράνων. Διότι ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι τῆς διαχειρίσεως τῶν ἐράνων ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν δὲν ὑπάρχει ὁ ὑπεύθυνος. Πάντα γίγνονται ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργείου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§163ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν διασάφησιν θὰ ζητήσω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἰς τὸ κεφάλαιον Θʹ (23) ζητεῖται πίστωσις 25,000 ὡς «ἔξοδα καθορισμοῦ τῆς περιμέτρου τῆς Κωπαΐδος.» Εἰς τί πρόκειται νὰ δαπανηθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο; Εἰς μισθοδοσίαν προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ, ὅπως καθορίσωσι τὴν περιφέρειαν; Ἀλλὰ τότε τί πράττει τὸ πολυάριθμον προσωπικὸν τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων;

§164ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε νὰ ἐκτελέσῃ ἡ διορισθεῖσα ἐπιτροπὴ, ἤτοι ὁ καθορισμὸς τῆς περιμέτρου, ἡ διανομὴ τῶν 15,000 στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπεφασίσθη νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, τοὺς ἔχοντας δικαιώματα ἐπὶ τῶν γαιῶν τῆς περιμέτρου, καὶ ὁ καθορισμὸς τῶν 80,000 στρεμμάτων γαιῶν, τῶν ἀνηκουσῶν κατὰ κυριότητα εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἀπαιτεῖ δαπάνην δι’ ἐργατικὸν προσωπικὸν καὶ ἄλλας δαπάνας. Αἱ δαπάναι αὗται γίνονται δι’ ἐντάλματος ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ, χορηγηθέντος εἰς τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποβάλῃ τὸν λογαριασμόν.

§165ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι μισθοδοσίαι.

§166ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ μισθοδοσιῶν, διότι πάντες οἱ διοριζόμενοι εἶναι ὑπάλληλοι. Ἄν πρόκηται νὰ λάβωσι νόμιμόν τινα ἀποζημίωσιν, βεβαίως θέλουσι λάβει τὴν ἀποζημίωσιν ταύτην, ἥτις τοῖς ἀνήκει ἐκ τοῦ νόμου.

§167ΜΑΝΕΣΗΣ. Δὲν περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἀποζημίωσις τῶν μηχανικῶν τῶν ἐργασθέντων ἐκεῖ;

§168ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πᾶσα ἀποζημίωσις καὶ πᾶσα δαπάνη. Οἱ ὑπάλληλοι, ἐξερχόμενοι ἐκτὸς τῆς ἕδρας των, δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ἀποζημίωσίν τινα, κατὰ τοὺς νόμους. Πάντα ταῦτα θέλουσιν ἐκτελεσθῆ κατὰ τοὺς νόμους. Θέλει ὑποβληθῆ ἡ κατάστασις τῆς διαχειρίσεως, καὶ τότε θὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ ποῦ ἐδαπανήθησαν.

§169ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θέλουσιν ἐκτελεσθῆ δι’ ὑπαλλήλων τοῦ Δημοσίου καὶ δι’ ἐργατῶν.

§170ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριε Βουλευτὰ, γνωρίζετε, ὅπως καὶ ἐγώ, τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Διατὶ λοιπὸν νὰ σκιαμαχῶμεν; Εἶναι ὁ συνταγματάρχης Μεταξᾶς, ὡς πρόεδρος, ἀξιωματικοὶ, νομικοὶ σύμβουλοι, μηχανικοὶ τοῦ Κράτους. Δὲν ὑποθέτω νὰ εὑρέθησαν εἰς τὸν δρόμον, οὔτε νὰ ἦναι ἄλλης ἐθνικότητος.

§171ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοὺς ἀξιωματικοὺς, τοὺς ὁποίους ἀναφέρετε, τοὺς θεωρῶ καταλληλοτάτους, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἴπετε, ὅτι πρόκειται νὰ προστεθῶσι καὶ μηχανικοί.

§172ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸ ἠκούσατε αὐτό.

§173ΜΑΝΕΣΗΣ. Θὰ παρακαλέσω μόνον νὰ ἀποδοθῇ ἡ αὐτὴ δικαιοσύνη ὡς πρὸς τὰς ἀποζημιώσεις, ὅπως εἰς τοὺς πολιτικοὺς, καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς, διότι κυρίως οὗτοι εἰργάσθησαν, διότι πρὸ πάντων, κατὰ τοὺς στρατιωτικοὺς ὀργανισμοὺς, αὐτοὶ δὲν ἔχουσιν ἀποζημίωσιν, εἰμὴ μόνον 3 δραχμὰς καθ’ ἡμέραν. Καὶ εἶχον τὸν λόγον μου, εἰπὼν ὅτι δὲν εἶναι ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τοὺς πολιτικοὺς καὶ ἐπειδὴ μάλιστα μετεχειρίσθητε στρατιωτικοὺς, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τοὺς ἱκανοποιήσητε.

§174ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Γνωρίζετε πολὺ καλῶς, ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει, ἀλλ’ ὅ,τι διατάσσουσιν οἱ νόμοι.

§175ΜΑΝΕΣΗΣ. Εἶναι ἔκτακτος ἡ ὑπηρεσία, δὲν ἐπιβάλλεται εἰς αὐτοὺς, καὶ ἐδανείσθητε ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἀξιωματικοὺς, ἵνα ἐκτελέσωσιν ἔργα πολιτικῶν μηχανικῶν· συνεπῶς ὑπάγονται καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων. Οὐδὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐπιβάλητε εἰς ἀξιωματικὸν τοιαύτην ἐργασίαν, διότι ὁ ἀξιωματικὸς εἶναι μόνον ἀξιωματικὸς, ὅταν δ’ ἔκτακτον ὑπηρεσίαν ἐκτελῇ, πρέπει καὶ ἐκτάκτως ν’ ἀποζημιωθῇ, τοὐλάχιστον συμφώνως πρὸς τὰ κεκανονισμένα πρὸς τοὺς πολιτικοὺς μηχανικούς. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ παρατήρησίς μου ἦτο ὀρθοτάτη, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι συμφωνεῖ μετ’ ἐμοῦ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§176ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ προσπαθήσω νὰ σᾶς εὐχαριστήσω.

§177ΜΑΝΕΣΗΣ. Λαμβάνουν μόνον τρεῖς δραχμὰς δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα, εἰς δὲ τοὺς πολιτικοὺς πληρόνεται 8 δραχμῶν ἀποζημίωσις, ἐνῷ ὅλους τούτους δύνασθε νὰ τοὺς ἀντικαταστήσητε καταλλήλως δι’ ἀξιωματικῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§178Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ Κωπαΐδος, εἶσθε εἰς θέσιν νὰ δώσητε πληροφορίας περὶ τῶν συμβάντων ἐν τῷ χωρίῳ Βελῆ;

§179ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἄλλοτε εἶχον ἀναφορὰν παρὰ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Βελῆ, διότι προεβλέπετο, ὅτι ἤθελον συμβῆ πλημμῦραι, καὶ ὑπέβαλον ἐν τῇ ἀναφορᾷ των τὴν παράκλησιν, ὅπως ἐξασφαλισθῇ τὸ μέρος ἐκεῖνο. Ἡ ἑταιρία, κατὰ τὰ διαγράμματα τὰ ὁποῖα εἶχον ἐγκριθῆ, ἐξετέλεσεν ἐργασίας τινὰς ἐκεῖ, ἕνεκα τῶν ὁποίων τὰ ὕδατα, ὅταν ἐγίνετο πλημμύρα, ἐπέστρεφον πρὸς τὸ μέρος τοῦ χωρίου Βελῆ. Ἡ ἑταιρία εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσῃ, ἐφαρμόζουσα τὰ ἐγκεκριμένα διαγράμματα, ὅπως μὴ προσγένηται ζημία εἴς τινα. Δυστυχῶς φαίνεται ὅτι γίνεται ζημία εἰς τοὺς κατοίκους, διότι οὗτοι ὑπέβαλον αἴτησιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον διηύθυνε ταύτην πρὸς τὴν ἑταιρίαν, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν πρὸς πρόληψιν πάσης βλάβης εἰς τοὺς ἀγροὺς τοῦ χωρίου Βελῆ.

§180Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὰ λεχθέντα, ὑπάρχει διχογνωμία μεταξὺ ἐμοῦ καὶ ὑμῶν. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ ἑταιρία εἶχε καθῆκον νὰ μὴ δώσῃ ἣν ἔδωκε διεύθυνσιν εἰς τὰ ὕδατα, ὅτε οὐδεμίαν ἤθελεν ἐπιφέρει βλάβην· ἐπειδὴ δὲ δὲν τὸ ἔπραξεν, ἐγένετο πρόξενος τῆς καταγγελλομένης ζημίας τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Βελῆ. Περὶ τούτων ἔπρεπε βεβαίως νὰ προβλέψῃ ἡ Κυβέρνησις· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτων νὰ συζητήσω νῦν, ἐπιφυλασσόμενος ἐν ἄλλῃ εὐκαιρίᾳ νὰ τὸ πράξω.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς ά συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ μὴ ἐπιβολῆς προσθέτου ὑπηρεσίας εἰς τοὺς κληρωτοὺς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1893 τοῦ νομοῦ Ζακύνθου).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπλατύνσεως τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου.

§183Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦτο τὸ νομοσχέδιον συνδέεται μετὰ δανειστικῆς πολιτικῆς, καὶ πρέπει νὰ ἤμεθα ἐν ὥρᾳ κρείττονι, ὅπως συζητηθῇ. Ζητῶ τὴν ἀναβολήν.

§184ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τοῦ κ. Β. Μουσούρη, πληρεξουσίου τῆς «Ρωσσικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς καὶ Ἐμπορικῆς Ἑταιρίας», συμβάσεως.

§186ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς δώσῃ ἐξηγήσεις τινὰς ἐπὶ διατάξεων τῆς συμβάσεως, αἱ ὁποῖαι συνδυαζόμεναι μοὶ γεννῶσιν ὑπόνοιαν, ὅτι θίγεται τὸ ζήτημα τῆς ἀκτοπλοΐας. Ἐν τέλει τοῦ πρώτου ἄρθρου τῆς συμβάσεως γίνεται μνεία, ὅτι «ἡ μνηθεῖσα ἑταιρία κέκτηται τὸ δικαίωμα νὰ περιλάβῃ εἰς τοὺς πλόας αὑτῆς ἢ νὰ ποιῆται ἐκτάκτους προσεγγίσεις καὶ εἰς ἄλλους ἑλληνικοὺς λιμένας, τῇ ἐξουσιοδοτήσει τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως». Ἐκ τούτου ἐξάγεται, ὅτι δύναται νὰ κάμῃ πλόας ἀπὸ ἑνὸς εἰς ἕτερον ἑλληνικὸν λιμένα. Τοῦτο δ’ ἐπικυροῖ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Αἱ ἐσωτερικαὶ συγκοινωνίαι ἀφ’ ἑνὸς εἰς ἕτερον λιμένα τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου διὰ τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῆς δὲν συγχωροῦνται, εἰμὴ καθ’ ὅσον ἐπιτρέπουσι τοῦτο οἱ ἐγχώριοι νόμοι, αἱ συνθῆκαι καὶ αἱ συμβάσεις.» Ἆρά γε καὶ ἡ παροῦσα σύμβασις; Τὸ τελευταῖον δ’ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 8 ἔχει ὡς ἑξῆς: «Εἰς τοὺς ἐσωτερικοὺς λιμένας ὑποχρεοῦται ἡ ἑταιρία, ὅπως παραχωρῇ εἰσιτήρια ἐπὶ ἐκπτώσει 50% διὰ πάντας τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, δωρεὰν δὲ διὰ τοὺς ταχυδρομικοὺς καὶ τηλεγραφικοὺς ὑπαλλήλους.» Ἡ ἀλληλουχία τῶν τριῶν τούτων ἄρθρων καταλήγει εἰς τὴν ἔννοιαν, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ καὶ ἄνευ γνώμης τῆς Βουλῆς νὰ ποιήσηται ἐξαιρέσεις εἰς τὰς περὶ ἀκτοπλοΐας διατάξεις τῆς νομοθεσίας ἡμῶν. Ἐπιθυμῶ ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δώσῃ περὶ τούτου ἐξηγήσεις.

§187ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ δώσω αὔριον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς ά συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Βραΐλᾳ ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας Ἐμπειρίκων συμβάσεως).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰς ταμβάκον μεταβαλλομένου καπνοῦ.

§189ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ψηφισθῇ αὐτὸ, πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ ἑπόμενον «περὶ ποιμνιοβοσκῆς».

§190Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα πρέπει νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἥτις νὰ συντάξῃ ἔκθεσιν περὶ αὐτῶν.

§191Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν βλέπω νὰ ὑπάρχῃ λόγος παραπομπῆς εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σύγκειται ἀπὸ δύο ἄρθρα, σχετίζεται δὲ μὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ καπνοῦ.

§192Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι καλὸν νὰ μελετηθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 καὶ 20′ μ. μ.