1894.03.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 72

Τῆς 5 Μαρτίου 1894.

(Σάββατον).

Ὥρα 11 καὶ 20′ π. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ν. Παπαλέξη).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§2ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐκ τῆς χθεσινῆς συζητήσεως μεταξὺ τινων συναδέλφων περὶ ἀνεγέρσεως ἀνδριάντος εἰς τὸν ἐθνομάρτυρα Διάκον καὶ τῆς ἀναγνώσεως εἰς τὰς ἐφημερίδας σήμερον ἐγγράφου προσκλήσεως τῶν διορισθέντων μελῶν τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς διὰ Β. Διατάγματος πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου, νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ τίνος ὁρμώμενος νομικῆς διατάξεως ἠρύσθη τὸ δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν τοιαύτης ἐπιτροπῆς διὰ Β. Διατάγματος, προκειμένου καθαρῶς περὶ ἰδιωτικῆς περιουσίας. Ὡς διακεκριμένος νομικὸς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι, προκειμένου περὶ νομικῶν προσώπων, δικαιοῦται ἡ Πολιτεία νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ καταστατικοῦ αὐτῶν, ἢ νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἔγκρισίν του. Ὡρισμένως δὲ, προκειμένου περὶ τοιούτου σκοποῦ, τὸ σωματεῖον τὸ ἱδρυθὲν, κατὰ τὸν εἰδικώτερον νομικὸν χαρακτηρισμὸν, εἶναι καθίδρυμα. Τὸ καθίδρυμα τοῦτο, διὰ νὰ συστηθῇ, προαπαιτεῖ ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ παρ’ ἡμῖν ἰσχύων ἀστικὸς νόμος καθορίζει καὶ οἱ νεώτεροι νόμοι ἀνεγνώρισαν· διότι, ἂν πρόκηται περὶ πολιτικοῦ συλλόγου, ἂν πρόκηται περὶ οἱουδήποτε καθιδρύματος, ἀφορῶντος εἰς εὐαγῆ σκοπὸν ἢ ἄλλον οἱονδήποτε πολιτικὸν σκοπὸν, κατὰ τὰς ἰσχυούσας παρ’ ἡμῖν διατάξεις, πρέπει τὰ ἀποτελοῦντα τὸ καθίδρυμα μέλη διὰ τοῦ καταστατικοῦ νὰ ὁρίζωσι καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν διευθυνόντων αὐτὰ προσώπων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι δὲν προηγήθη ἡ σύνταξις καταστατικοῦ παρὰ τῶν ἀρχικῶς συλλαβόντων τὸν σκοπὸν τοῦτον, καὶ διὰ τοῦ καταστατικοῦ τούτου νὰ ὁρισθῇ καὶ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τῆς διευθυνούσης αὐτὸ ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐξ ἀτομικῆς πρωτοβουλίας καὶ ἐξ αἰσθημάτων ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν ἐθνομάρτυρα πρόσωπά τινα προέβησαν νὰ συλλέξωσι συνδρομὰς ὑπὸ προσωπικὴν αὐτῶν εὐθύνην, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ἐγερθῇ ἀνδριὰς εἰς τὸν μάρτυρα τοῦτον. Καὶ οὕτως ἐνήργουν ἀπὸ δεκαεπταετίας οἱ ἀρχικῶς συλλαβόντες τὴν εὐγενῆ ταύτην ἰδέαν. Παρ’ ἐλπίδα ὅμως, ἐνόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἠδύνατο νὰ παρέμβῃ αὐθαιρέτως εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ταύτην πρωτοβουλίαν καὶ ἐπιχείρησιν, καὶ νὰ κανονίσῃ αὐτὴν, ἄνευ οὐδενὸς δικαιώματος, προκαλῶν Β. Διάταγμα καὶ διορίζων ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία κατ’ αὐτὸ δικαιοῦται νὰ διαχειρισθῇ τὴν χρηματικὴν περιουσίαν, ἥτις διὰ τῆς προσωπικῆς, ὡς εἶπον, πρωτοβουλίας συνελέγη, καὶ ἐκ τῆς τοιαύτης κατ’ ἐμὲ μὴ νομίμου, ἐντελῶς δὲ παρανόμου πράξεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ διορισθέντα μέλη προέβησαν εἰς ἔγγραφον πρόσκλησιν, τὴν ὁποίαν μάλιστα ἐδημοσίευσαν σήμερον καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων, ἐν ᾗ λέγουσιν, ὅτι «δυνάμει τοῦ διατάγματος, τοῦ δημοσιευθέντος ἐν τῷ φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τῆς 22 Φεβρουαρίου, ἡμεῖς μέλη τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς προσκαλοῦμεν ὑμᾶς, τοὺς ὑπὸ προσωπικὴν ὑμῶν εὐθύνην συλλέξαντας συνδρομὰς πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ εὐγενοῦς τούτου ἔργου, σᾶς προσκαλοῦμεν νὰ μᾶς δώσητε λογαριασμὸν καὶ μᾶς παραδώσητε τὰ μέχρι τοῦδε συλλεγέντα χρηματικὰ ποσά» Τὸ πρᾶγμα βεβαίως αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ δὲν θὰ μεταβάλῃ τὴν οὐσίαν, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι ἡ μὴ νόμιμος τοιαύτη ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνέχει ὑπέρβασιν τῶν δικαιωμάτων του, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται, ἄνευ ὑπερβασίας τῶν ἐκ τοῦ νόμου δικαιωμάτων του, εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ἄλλως τε, ὡς εἶπον, διακεκριμένον νομομαθῆ, ἄνευ οὐδενὸς νομίμου δικαιώματος νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἰδιωτικῶν περιουσιῶν. Καὶ βεβαίως καὶ ἡ Αὐτοῦ Μεγαλειότης ἐγένετο θῦμα τοιαύτης πεπλανημένης γνώμης τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δύναται νὰ θέσῃ τὴν ὑπογραφήν του κάτωθι διατάγματος, τὸ ὁποῖον οὐδὲν ἄλλο ἐνέχει ἢ δήμευσιν ἰδιωτικῆς περιουσίας. Συμπεραίνων παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τίνος νομίμου διατάξεως ἐστήριξε τὸ ἀναφερόμενον Β. Διάταγμα, διότι ἴσως ἐγὼ πλανῶμαι, ἴσως ἐγὼ ἀγνοῶ τὴν εἰδικὴν διάταξιν ὡρισμένου νόμου, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐδικαιοῦτο διὰ Β. Διατάγματος νὰ προβῇ εἰς τὴν αὐθαίρετον διαχείρισιν ἰδιωτικῆς ἐντελῶς περιουσίας. Βεβαίως κάλλιον ἐμοῦ γινώσκει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὸ διάταγμα τοῦ 1833 ἐν ἄρθρῳ 3 § 8 παρέχει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτηρῇ καὶ ἐξελέγχῃ τὰ σωματεῖα βεβαίως ἐπίσης γινώσκει, ὅτι κατὰ τὸ διάταγμα τοῦ 1835 περὶ τῶν νομαρχῶν παρέχεται εἰς τοὺς νομάρχας τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτηρῶσι τὴν διαχείρισιν καὶ τὴν σύστασιν τῶν τοιούτων σωματείων· βεβαίως γινώσκει ἐπίσης, ὅτι κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, προκειμένου περὶ ἀντιπροσωπεύσεως τοιούτων σωματείων ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, προαπαιτεῖται ἡ ἄδεια τῆς ἐντοπίου διοικητικῆς ἀρχῆς, καὶ ἐπίσης, ὅτι κατὰ τὰς σχετικὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἡ ἀντιπροσώπευσις τοιούτων σωματείων ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων προαπαιτεῖ τοιαύτην ἄδειαν τῆς ἐπιτοπίου διοικητικῆς ἀρχῆς. Ἐξ ὅλων τούτων τῶν μνησθεισῶν διατάξεων τῶν εἰρημένων νόμων ἀποδεικνύεται, ὅτι παρ’ ἡμῖν ἡ σύστασις τῶν σωματείων ἀναγνωρίζεται ὡς ἀποτελοῦσα νομικὸν πρόσωπον· προκειμένου δὲ περὶ συστάσεως νομικῶν προσώπων, — καὶ, ὡς προεῖπον, τοιοῦτον εἶναι καὶ τὸ καθίδρυμα τὸ ἀποβλέπον εἰς τοιοῦτον πολιτικὸν καὶ ἐθνικὸν σκοπόν, — προαπαιτεῖται, τὰ συστήσαντα τὸ τοιοῦτον νομικὸν πρόσωπον μέλη νὰ κανονίσωσι προηγουμένως διὰ καταστατικοῦ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν διευθυνόντων αὐτὸ προσώπων, καὶ μετὰ τὴν τοιαύτην συμφωνίαν μεταξὺ τῶν προσώπων τούτων νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἔγκρισις τῆς Πολιτείας, καὶ μετὰ τὴν ἔγκρισιν ταύτην τότε μόνον ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Πολιτεία, ἂν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἀνταποκρίνηται εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ἀρχικῶς περιεχόμενον ἐν τῇ συστάσει του, νὰ προβῇ εἰς τὴν διάλυσιν αὐτοῦ, μόνον δὲ μετὰ τὴν τοιαύτην διάλυσιν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς περιουσίας τοῦ νομικοῦ τούτου προσώπου, ἀλλὰ πάντοτε ἀναλόγως τοῦ ἀρχικοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον προέθετο τὸ νομικὸν τοῦτο πρόσωπον. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου προηγήθη ἔγκρισις τῆς Πολιτείας περὶ τῆς συστάσεως νομικοῦ προσώπου, τοῦ ἱδρύματος; Ὄχι. Μὴ προηγηθείσης νομίμου συστάσεως, ποῖον δικαίωμα εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὸν διακανονισμὸν καὶ τὴν διάθεσιν περιουσίας ἀφορώσης ἁπλῶς ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν; Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν καὶ κατὰ πόσον ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι, προκειμένου περὶ ἀνεγέρσεως νοσοκομείου ἐκ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Ἀρεταίου, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου του διὰ τῆς Νομαρχίας Ἀττικῆς προέβη μέχρι σήμερον εἰς προπαρασκευαστικὰς, οὕτως εἰπεῖν, πράξεις, τεινούσας εἰς τὴν δήμευσιν—ἃς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ χαρακτηρίσω οὕτω τὴν πρᾶξιν ταύτην—σπουδαιοτάτου γηπέδου τῆς ἐνταῦθα Μονῆς τῶν Ἀσωμάτων ἐξ 25,000 πήχεων καὶ ἀξίας ὑπὲρ τὰς 500,000 δραχμῶν. Καὶ εἶπον δήμευσιν τῆς τοιαύτης περιουσίας τῆς Μονῆς, διότι, ἐνῷ κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐγὼ τουλάχιστον ἔχω, τὸ γήπεδον τοῦτο ἔχει ἀξίαν κατὰ μέτρον ὑπὲρ τὰς 25 δραχμὰς καὶ ἑπομένως ἡ ἀξία αὐτοῦ ἡ ὁλικὴ ὑπερβαίνει τὰς 500,000 δραχμὰς, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν διὰ τῆς Νομαρχίας Ἀττικῆς, κατὰ τὰ ἰσχύοντα περὶ διαχειρίσεως καὶ ἐκποιήσεως τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, προέβη εἰς τὸν διορισμὸν πραγματογνωμόνων πρὸς ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας τοῦ γηπέδου, ἀτόπως δὲ, κατ’ ἐμὲ, ἐκ τῶν τεσσάρων πραγματογνωμόνων οἱ μὲν δύο εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ, οἱ δὲ ἕτεροι δύο πολιτικοὶ μηχανικοί, καὶ μάλιστα ὑπάλληλοι δημόσιοι, ἐπηρεαζόμενοι βεβαίως, ὡς ὑφιστάμενοι, ἀπὸ τὸν προϊστάμενόν των· οἱ πραγματογνώμονες δὲ οὗτοι ἐξετίμησαν τὸ ὅλον γήπεδον ἀντὶ 100,000 δραχμῶν, δηλ. μεῖον τῆς πραγματικῆς αὐτοῦ ἀξίας περὶ τὰς 400,000 δραχμῶν. Ἂν ᾖναι ἀληθῆ ταῦτα, δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς, διότι εἶναι πληροφορίαι ἐξώδικοι· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὅμως ἐκ τῆς ὑπηρεσίας του εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληροφορηθῇ, ἂν ἐπίκηται τοιαύτη δήμευσις ἀδικαιολόγητος τῆς μοναστηριακῆς ταύτης περιουσίας. Καὶ διὰ νὰ συμπληρώσω τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀναφέρω ὅτι τὸ ζήτημα ἔφθασε καὶ μέχρις αὐτοῦ τοῦ σεβαστοῦ Μητροπολίτου, ὅτι οὗτος διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ἐπικειμένης τοιαύτης δημεύσεως τῆς μοναστηριακῆς περιουσίας, καὶ ὅτι τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον εὑρίσκεται ἐν ἀπελπισίᾳ, διότι δὲν ὑπολείπεται σχεδὸν ὡς περιουσία τῆς Μονῆς, παρὰ μόνον τὸ γήπεδον τοῦτο. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν ζητεῖται τὸ γήπεδον, εἶναι ἐπίσης ἱερὸς, διότι πρόκειται περὶ ἀνεγέρσεως φιλανθρωπικωτάτου καταστήματος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀδύνατον ἡ ἀνέγερσις τοῦ καταστήματος τούτου νὰ γείνῃ ἐπὶ ἄλλου γηπέδου, ἐπίσης καταλλήλου, εἰς πλέον ἀπόκεντρον μέρος, ἀφοῦ μάλιστα τὸ νοσοκομεῖον τοῦτο, ὡς εἶναι γνωστὸν, θὰ ᾖναι χειρουργικὸν, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ᾖναι πολὺ δύσκολος ἡ μεταφορὰ ἐκεῖ τῶν ἀσθενῶν, τῶν τραυματιῶν κλπ. διότι θὰ γίνηται δι’ ἁμάξης ἢ διὰ φορείων. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου, τοῦτο ἀπόκειται εἰς τοὺς ἀναλαβόντας τὴν ἐκτέλεσιν τῆς θελήσεως τοῦ ἀοιδίμου ἐκείνου εὐεργέτου· ἡ πρότασίς μου μόνον ἀφορᾷ εἰς τὴν μὴ δήμευσιν τόσον σπουδαίας μοναστηριακῆς περιουσίας.

§3ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅταν λάβω τὴν σημείωσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, θέλω ἀπαντήσει. Πληροφορῶ δ’ αὐτὸν τώρα, ὅτι, καίτοι ὁ Μητροπολίτης καὶ τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον διαμαρτύρεται, βεβαίως θὰ σκεφθῶ, ἂν πρέπῃ νὰ τὸ κάμω. Ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδεμία τοιαύτη διαμαρτυρία περιῆλθεν εἰς χεῖράς μου.

§4ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πρόκειται νὰ καταληφθῇ τὸ γήπεδον τοῦτο διὰ τῆς ὑπηρεσίας;

§5ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι.

§6ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι παρεκάλεσα ἄλλοτε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Ψωφίδος, τῶν ὁποίων ἡ παραγωγὴ κατεστράφη ἐκ τῆς ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ ταμβάκου, διότι ὁ δῆμος αὐτὸς, ὅστις παρῆγεν ἄλλοτε περὶ τὰς 40 ἕως 50 χιλιάδας ὀκάδας καπνοῦ, χρησίμου μόνον πρὸς ταμβακοποιΐαν, κατὰ τὰς σημειώσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀπεδείχθη, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον ἴσχυσεν ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ταμβάκου, δὲν παρήγαγεν, εἰμὴ μόνον 194 ὀκάδας. Εἶπον τότε, ὅτι οἱ ἀγροὶ τοῦ δήμου ἐκείνου, ὡς ἐκ τοῦ πετρώδους τῆς θέσεως, δὲν χρησιμεύουσιν εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, καπνοῦ χρησίμου πρὸς ταμβακοποιΐαν καὶ μὴ δυναμένου νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς κάπνισμα. Παρεκάλεσα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵνα φέρῃ νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ καταργῆται ὁ φόρος οὗτος, ὁ ὁποῖος εἰς οὐδὲν χρησιμεύει πρὸς ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου, διότι ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ταμβάκου οὐδὲν ἐκέρδησε τὸ Δημόσιον, τοὐναντίον ἐζημιώθη, διότι πρότερον ἐξήγετο ὁ ταμβάκος, ἔκτοτε ὅμως, ἀπὸ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου, οὐδὲν ἐξήχθη εἰς τὸν ἐξωτερικὸν, ὥστε ζημίαν ἔχει τὸ Δημόσιον. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀντέλεξεν εἰς ταῦτα, ὅτι ἡ λαθρεμπορία ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἤθελε μείνει ἀφρούρητος, ἂν καὶ ὁ ταμβάκος δὲν ὑπήγετο εἰς τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, διότι καὶ ὁ χρήσιμος πρὸς ταμβακοποιΐαν καπνὸς ὑποβάλλεται εἰς ὅλας τὰς διατυπώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται καὶ ὁ ἄλλος· δὲν ζητοῦμεν παρὰ νὰ ἀπαλλαχθῇ ἀπὸ τοῦ φόρου, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλεται, φόρου τερατώδους 5 δραχμῶν, ἐνῷ ὁ ταμβάκος πωλεῖται μόνον τρεῖς δραχμάς. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξωσιν οἱ παραγωγοὶ τοιούτου καπνοῦ εἰς τὴν τοιαύτην φορολογίαν; Καὶ οἱ ἄνθρωποι πένονται, λιμώττουσιν, ἀφ’ ὅτου ὁ φόρος ἐπεβλήθη ἐπὶ τοῦ ταμβάκου! Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω νομοσχέδιον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται, ὅτι οὐδόλως ἡ λαθρεμπορία θέλει αὐξήσει ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ταμβάκου, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ καταργηθῇ μόνον ὁ φόρος, ἀλλὰ θὰ ὑποβάλληται ὁ καπνὸς, ὁ μεταποιούμενος εἰς ταμβάκον, εἰς ὅλας τὰς διατυπώσεις τοῦ νόμου περὶ καπνοῦ, ἡ δὲ πίστωσις τοῦ δηλωτοῦ τοῦ καπνοῦ θέλει γίνεσθαι ἅμα τῇ καταβρέξει τοῦ καπνοῦ, καταβρέξει ἀπαραιτήτῳ πρὸς μεταποίησίν του εἰς ταμβάκον. Παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους μου ἐκ Καλαβρύτων, τώρα, ὅτε κατελήφθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπὸ αἰσθημάτων εὐεργετικῶν, διότι οὕτω δείκνυται καὶ πρὸς τοὺς Κορινθίους, ἵνα μὲ συνδράμωσιν εἰς τὸ νὰ μεταπείσωμεν αὐτὸν, ὅπως ἔλθῃ ἀρωγὸς καὶ εἰς τὸν δῆμον Ψωφίδος, ὁ ὁποῖος ἔχει μεγαλειτέραν ἀνάγκην τῆς Κορινθίας, διότι ἡ Κορινθία διὰ τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον προτείνεται νὰ γείνῃ, θὰ γείνῃ πλουσιωτέρα, ἐνῷ ἡμεῖς ἀμυνόμεθα κατὰ τῆς πείνης. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς συναδέλφους μου νὰ μὲ βοηθήσωσιν, ὅπως ἑλκύσωμεν τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ τὴν Ψωφίδα, ἀφοῦ μάλιστα δὲν πρόκειται ποσῶς νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, καὶ ἀφοῦ πρόκειται νὰ σωθῶσιν οἱ κάτοικοι ἑνὸς δήμου ἀπὸ τὴν πεῖναν, παρακαλῶ δὲ καὶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἂς ἀναγνωσθῇ τώρα εἰς πρώτην συζήτησιν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 196).

§8ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀληθῶς ὁ δῆμος Ψωφίδος πάσχει σπουδαίως, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς· τὸ ἔδαφος ἐκεῖ δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὸν ἄλλης καλλιεργείας, εἰμὴ μόνον καπνοῦ χειρίστης ποιότητος, καταλλήλου διὰ ταμβάκον. Καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἂν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἀνευρίσκῃ, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ κατάχρησις τῆς λαθρεμπορίας τοῦ καπνοῦ, νὰ συναινέσῃ, ὅπως ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἐπιψηφισθῇ.

§9ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς ἀναγινώσκω, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον.

§10ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι· εἶναι περιττόν.

§11ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐξήχθη, καὶ παρὰ τίνος, μετάλλευμα βαρυτίνης ἀπὸ τοῦ 1891 μέχρι σήμερον, καὶ ἂν ἐπλήρωσέ τι ὁ ἐξαγαγὼν, καὶ προσέτι, ἂν ὁ Ἰωάννης Σερπιέρης ἐξήγαγεν αὐθαιρέτως περὶ τοὺς 20,000 τόννους βαρυτίνης καὶ ἐζημίωσε τὸ Δημόσιον περὶ τὸ ἑκατομμύριον.

§12ΠΑΧΥΣ. (γελᾷ).

§13ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γελᾶτε, κύριε Παχύ!

§14ΠΑΧΥΣ. Βεβαίως, διότι δὲν γνωρίζετε, τί ἐστὶ βαρυτίνη.

§15ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον περὶ ποιμνιοβοσκῆς, διότι οἱ χωροφύλακες, οἱ ἐντεταλμένοι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τούτου, παρερμηνεύοντες ἢ ἀγνοοῦντες αὐτὸν, συλλαμβάνουσι τὰ ποίμνια ἐν παντὶ τόπῳ καὶ χρόνῳ, χάριν τῶν συλλήπτρων. Κυρίως δὲ νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν ῥήτραν τοῦ νόμου, τί ἐννοεῖ, ὅταν ἀναφέρῃ «καλλιεργημένα κτήματα». Διότι, ὡς φρονῶ, ὁ νόμος ἐννοεῖ, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ βοσκὴ, μόνον ὅταν ἐπέρχηται βλάβη ἢ ζημία εἰς τὸ κτῆμα, καὶ οὐχὶ εἰς τὸ ἀκαλλιέργητον καὶ μὴ ἐσπαρμένον. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν δύο ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα καταθέτω, περὶ τῆς ἰθαγενείας ἐν Ἑρμουπόλει τοῦ Σεβαστοπούλου, περὶ οὗ καὶ ἄλλοτε ἐπηρώτησα· εἶναι ἓν ἔγγραφον τοῦ δημάρχου Τσιροπινᾶ καὶ ἓν ἔγγραφον τοῦ λιμενάρχου, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι ὑπάρχουσι δύο Σεβαστόπουλοι, ἐξ ὧν ὁ μὲν ὀνομάζεται Σωτήριος, ὁ δὲ Σταμάτιος. Περὶ τούτων ἐζητήθησαν καὶ ἄλλοτε πληροφορίαι, ἀλλὰ δὲν κατέθεσε τίποτε ὁ κ. Ὑπουργός.

§16ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ἐπισπεύσῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, διότι ἀνηγγέλθη ἓν σκάνδαλον, καὶ θέλω νὰ τρίψω τὴν μούρην ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ χώσῃ τὴν μύτην του εἰς αὐτό.

§17ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Μοὶ γράφουσι καὶ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ναυπλίου, ὅτι ἡ ἀστυνομία, κακῶς ἑρμηνεύουσα τοὺς νόμους περὶ ποιμνιοβοσκῆς, προβαίνει εἰς συλλήψεις ὁλοκλήρων ποιμνίων, καὶ ὅταν ἀκόμη ταῦτα μεταβαίνωσι πρὸς πότισμα. Μοὶ ἔγραψαν δὲ, ὅτι ἡ διαγωγὴ αὕτη ἐγένετο ἀφορμὴ μεγάλων ζημιῶν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, καὶ ὅτι τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα καταχρῶνται ἐπίτηδες τὴν ἀοριστίαν τοῦ νόμου, καὶ ὅτι μεγάλα ποσὰ ἐπλήρωσαν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ποιμνίων. Ἐπειδὴ δὲ ἠγέρθη τὸ ζήτημα ἤδη καὶ σχετίζεται μετὰ τῆς ἀστυνομίας, θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἐπιτηρητικὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὴν καταγγελτικὴν δύναμιν αὐτοῦ, ἵνα τεθῶσιν εἰς ἐνέργειαν, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ περιορίσωσι τὰ κακῶς γινόμενα. Εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα παραχειμάζουσι ποίμνια πολλῶν χιλιάδων, καὶ ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐνέργεια αὕτη τῆς ἀστυνομίας, ἡ βοσκὴ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα θὰ καταστῇ ἀδύνατος.

§18ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ἐκ τῶν λόγων, οὓς προέταξεν ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ ἐκ τῆς ἀναπτύξεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμε περὶ τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ἀστυνομίας περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἀστυνομικῶν καθηκόντων, ἀναφορικῶς πρὸς τὰς σχέσεις αὐτῆς πρὸς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν λαμβάνων ἀφορμὴν, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε ὁ κ. ἐκ Ναυπλίου Βουλευτὴς εὑρίσκονται ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, ὑποστηρίζοντες, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ μόνον καθήκοντα ἐπιτηρήσεως ἔχει. Ἡ ἑρμηνεία αὕτη εἶναι ἀβάσιμος καὶ ἀνυποστήρικτος. Ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῆς λεγομένης ἀστυνομίας διετήρησεν ἀκέραια τὰ δικαιώματα τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων· κατὰ τὰ κείμενα, αἱ σχέσεις συνίστανται οὐχὶ εἰς ἐπιτήρησιν, ἀλλὰ καὶ εἰς πειθαρχικὴν ἐξουσίαν, ἥτις ἀναγράφεται καὶ ἐν τῷ διατάγματι περὶ καθηκόντων τῶν νομαρχῶν καὶ ἐν τῷ περὶ τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Γραμματείας τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ δὲ τῶν διατάξεων ἐκείνων προκύπτει, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἔχει δικαίωμα οὐ μόνον ἐπιτηρήσεως, ἀλλὰ καὶ πειθαρχικῆς ἐξουσίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξέδωκεν ἀρτίως ἐγκύκλιον, ἥτις διεφημίσθη ὡς κατόρθωμα, καὶ μᾶς εἶπε πομπωδῶς ἐνταῦθα, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ μειωθῶσι τὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέναντι τῆς ἀστυνομίας. Καὶ εἰς τί συνίστατο ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ αὕτη; Ὑπενθύμισεν εἰς τοὺς νομάρχας ὡρισμένας διατάξεις τοῦ ἀστυνομικοῦ νόμου περὶ ἐπιτηρήσεως καὶ καταγγελίας, δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει πᾶς πολίτης καὶ πᾶσα ἀρχή. Κατὰ τὰ κείμενα, ἐκτὸς τούτων, αἱ σχέσεις μεταξὺ τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς καὶ τῆς διοικήσεως ἀφορῶσι καὶ εἰς ἄλλα ἀντικείμενα σπουδαιότερα, ἤτοι ὅτι αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις δὲν ἰσχύουσιν, ἂν δὲν κυρωθῶσιν ὑπὸ τοῦ νομάρχου· ὁ νόμος τοῦ 1836 περὶ ἀστυνομίας λέγει, ὅτι ὁ ἀστυνόμος ὀφείλει νὰ ἐκτελῇ ἄνευ ἀντιλογίας τὰς περὶ τούτου διαταγὰς τοῦ νομάρχου· τοῦτο ἐγίνετο μέχρι τοῦδε, καὶ τούτου τὴν ἐξακολούθησιν ὁρίζει ὁ νέος νόμος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ἦναι ἐναντίος τῆς γνώμης, ὅτι οἱ νομάρχαι ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἀσκῶσι καὶ πειθαρχικὴν ἐξουσίαν κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, καὶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει δικαίωμα πειθαρχικῆς ἐξουσίας ἐπὶ τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἐὰν ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην, σημαίνει, ὅτι δὲν ἐμελέτησε τὸν νόμον. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκτείνω τὸν λόγον περὶ τῶν σχέσεων τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς πρὸς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς ὑπηρεσίας. Αἱ σχέσεις αὗται προέβησαν ἐσχάτως μέχρι γελοιότητος. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος ἔδειξεν αὐταρχικὰς τάσεις, ἀνεῦρε γελοῖον Β. Διάταγμα περὶ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ πεζικοῦ, καὶ παρέλαβε τὸν τύπον τῶν ἐγγράφων, τὸν ὁποῖον ἐκδίδουσιν οἱ συνταγματάρχαι περὶ τῶν ἐσωτερικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ πεζικοῦ· διὰ τοῦτο ἐπὶ κεφαλῆς ἔθετεν ἐπώνυμα καὶ τίτλους, παρέλειπε δὲ τοὺς τύπους τῆς κυριαρχίας τοῦ Κράτους, τὸ γνώρισμα δηλαδὴ, ἐκ τοῦ ὁποίου προκύπτει, ἂν ἡ Ἑλλὰς ἦναι βασιλεία, ἢ δημοκρατία, ἢ κοινοτικὴ περιφέρεια. Τὸ διάταγμα τοῦτο περὶ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ πεζικοῦ εἶναι ἄλλως ἄκυρον, διότι, ἐναντίον τοῦ νόμου περὶ ἐκδόσεως τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐδημοσιεύθη ἐν αὐτῇ, καίτοι ἐκδοθὲν κατόπιν τροποποιήσεων μετὰ τὸν νόμον τοῦτον, διότι τὸ διάταγμα ἐκεῖνο εἶναι νομοτελεστικὸν, δὲν εἶναι κανονιστικὸν, καὶ ἔδει νὰ δημοσιευθῇ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Τὸ διάταγμα δ’ ἐκεῖνο δὲν ὁμιλεῖ περὶ τύπου ἐγγράφων, παραπέμπει μόνον εἴς τινα ὑποδείγματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατέφυγεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, καὶ τοῦτον ἐμιμήθησαν καὶ διευθυνταὶ Μηχανικοῦ καὶ ἄλλαι ἀρχαί. Ἐπανερχόμενος εἰς τὰ τῆς ἁρμοδιότητος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξηγήσῃ τὴν γνώμην του, διότι τὸ ἀντικείμενον εἶναι σπουδαῖον καὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἀναβολή, καθότι βλέπομεν συγκρούσεις μεταξὺ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ὀργάνων τῆς ἀστυνομίας.

§19ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἔλαβον χθὲς πολλὰς ἐπιστολὰς ἐξ Ἠλείας. Ἡ ἀπελπισία, ἡ ὁποία κατέλαβε τὴν Ἠλείαν, εἶναι μεγίστη, κατόπιν τῆς ἀποῤῥίψεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ. Ἡ κατάστασις εἶναι ἀπερίγραπτος καὶ ζωγραφίζεται μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα· μοὶ λέγουσιν, ὅτι ὁ τόπος ἐκηδεύθη καὶ ἐτέθη εἰς τὸν τάφον, ἀλλ’ ὁ λίθος, ὁ ὁποῖος καλύπτει αὐτὸν, πρέπει νὰ ἦναι πολὺ μέγας, ἵνα μὴ δυνηθῇ νὰ τὸν ἐγείρῃ. Ἀδικοῦνται μυριάδες λαοῦ, αἱ ὁποῖαι ἴσως ἐντὸς τοῦ Μαρτίου εἶναι πιθανὸν νὰ ἐγερθῶσιν, ἢ μᾶλλον—ἐπαναλαμβάνω τὴν λέξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἔκαμε τόσον κακὴν ἐντύπωσιν εἴς τινας τῶν φίλων τῆς δεξιᾶς πτέρυγος,—θὰ ἐπαναστατήσωσι, καὶ μοὶ γράφουν, ὅτι σκέπτονται νὰ ἐπαναλάβωσι τὰς πράξεις τὰς πρὸ μικροῦ τελεσθείσας ἐν Σικελίᾳ, ἀφοῦ ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἐνεπαίχθησαν οἱ σταφιδοπαραγωγοί. Ἂν δὲν ληφθῶσι μέτρα, θὰ ἐγερθῶσι πάντες, ὡς εἷς ἄνθρωπος. Περιμένουσι μόνον τὴν λῆξιν τῆς συνόδου τῆς Βουλῆς, ὡς ἀγαθοποιοῦ σώματος· ἐὰν δὲν γείνῃ τι, μετά τινας ἡμέρας, θὰ ἐπαναστατήσωσι, διότι ἡ Βουλή, μοὶ γράφουσι, χρησιμεύει ὡς δικλείς, ἡ ὁποία τοποθετεῖται εἰς τὸν ἀτμολέβητα τοῦ συστήματος τῆς Πολιτείας· εὐθὺς ὡς κλείσῃ ἡ δικλείς, οἱ λέβητες θὰ τιναχθῶσιν εἰς τὸν ἀέρα. Μὴ παίζωμεν ἐν οὐ παικτοῖς, διότι, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, λαὸς ὁλόκληρος, ἐκ 500,000 ψυχῶν, πεινᾷ, καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην οὔτε πολεμοφοδίων, οὔτε ὅπλων, ἵνα ἐπαναστατήσῃ καὶ ἀποδιώξῃ διακοσίους ἀστυφύλακας. Λέγω ταῦτα καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς στρατιώτης καὶ ὡς συντηρητικὸς ἐξ ἀνατροφῆς, ὅπως τὰ γνωρίσῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Στέμμα, καὶ μάθωσιν, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Ἠλείας εἰς τοσοῦτον ἀπελπισίας ἔφθασαν, ὥστε σκέπτονται νὰ καταστρέψωσι τὸ ὑποκατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἐξοντώσωσι πάντας τοὺς τοκογλύφους τῆς Ἠλείας (θόρυβος). Δὲν πρόκειται περὶ τῆς Βόχας, κύριε Κούστα, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι, ὡς ἐνεπαίχθη ἄλλοτε ὁ κ. Δημητριάδης, θὰ ἐμπαιχθῆτε καὶ σεῖς· διότι δὲν θὰ κυρωθῇ τὸ νομοσχέδιον· ἡ Κυβέρνησις τὸ ἔφερεν ὡς δέλεαρ, καὶ τίποτε περισσότερον.

§20ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶναι ἐμπαιγμὸς τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§21ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὴν διαμαρτύρησίν μου. Οὐδέποτε ἐκαυχήθην ἐπὶ πατραγαθίᾳ· εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν θ’ ἀναφέρω τὸ ὄνομα τοῦ πατρός μου. Ὁ μακαρίτης πατήρ μου κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1862 ὑπέστη προσβολὰς καὶ ἠνέχθη τὰ πάντα, ἵνα σώσῃ τὴν Ἠλείαν. Συνεπῶς ἐγὼ ὀφείλω νὰ μὴ λησμονήσω τὰ διδάγματα ἐκεῖνα, καὶ διαμαρτύρομαι ἐνώπιον τοῦ ἔθνους, τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Βασιλέως, διότι θὰ ἦναι φοβερὸν νὰ ἐπαναστατήσῃ ὁ πράγματι φιλήσυχος λαὸς τῆς Ἠλείας (θόρυβος). Μὴ ταράττασθε! Πρέπει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὶν κλείσῃ ἡ Βουλὴ τὰς πύλας της, νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἅμα κλείσῃ ἡ δικλείς, θὰ τιναχθῶσιν οἱ λέβητες καὶ θὰ συμπαρασύρωσι ὁλόκληρον τὴν Πολιτείαν.

§22ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν φρονῶ, ὅτι ὀφείλει νὰ ἀναμείνῃ ἡ Κυβέρνησις τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἀπελπισίας, τὰ ὁποῖα περιέγραψεν, ἴσως ζωηρότερον τοῦ πρέποντος, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας Βουλευτής, ὅπως προβῇ εἰς ἓν μέτρον. Πρὸ καιροῦ παρετηρήσαμεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τρέφῃ ὁλοκλήρους ἐπαρχίας μὲ κενὰς ἐλπίδας. Αὐτὸ ἔπραξε δυστυχῶς μέχρι σήμερον· αὐτὸ θέλει πράξει καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε τηρήσει σιγὴν καὶ δὲν ἤθελε τραπῆ τὴν ὁδὸν, ἡ ὁποία τῷ ἐνεδείχθη. Χθὲς ἐν τῷ Συμβουλίῳ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀπεῤῥίφθησαν πᾶσαι αἱ προτάσεις τῆς Κυβερνήσεως· τοῦτο ἐνδεικνύει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τάμῃ νέαν ὁδόν· ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν δὲν ἤθελε πράξει τι, ἤθελεν ἀφήσει ἐκθέτους δύο ἢ τρεῖς ἐπαρχίας, τῶν ὁποίων οἱ πληθυσμοὶ ἤθελον ὑποστῆ μεγάλας καταστροφὰς καὶ τὸ Κράτος τὰς συνεπείας αὐτῶν, διότι οὐ μόνον δὲν θὰ ἔχωμεν παραγωγὴν, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν καὶ πενομένους πληθυσμοὺς, τοὺς ὁποίους ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ συντρέξῃ. Ἐπιθυμοῦμεν, ἵνα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔχῃ εὕρει διέξοδόν τινα πρὸς θεραπείαν τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι.

§23Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀνεκοίνωσα προηγουμένως εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν ἔπαυσεν ἡ Κυβέρνησις ἐργαζομένη, καὶ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς πρὸ ὀλίγου, ἅτινα ἐγὼ δὲν θὰ ἔλεγον, διότι εἶναι πρόωρα, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἐγένετο ἐνέργεια· εἶπον ὅμως συγχρόνως, ὅτι δὲν εἶχον πολλὰς ἐλπίδας, οὐδὲ ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀνακοινώσω τὰ τέως γενόμενα καὶ τὰς διασκέψεις τῆς Τραπέζης, αἵτινες ἄλλως δὲν μοὶ ἀνεκοινώθησαν, ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, τί ἀπεκδεχόμεθα ἐξ αὐτῶν. Ὅταν λάβω γνῶσιν τῶν ἀποφασισθέντων ὑπὸ τῆς Τραπέζης, θέλω καὶ πάλιν σκεφθῆ περὶ τοῦ θέματος καὶ θέλω προβῆ εἰς ἀνακοινώσεις πρὸς τὴν Βουλήν. Σήμερον ὁπωσδήποτε πᾶν τὸ ἀνακοινωθησόμενον θὰ ἦτο πρόωρον, διότι ἡ κυριωτέρα τῶν συνεννοήσεων, ἡ πρὸς τὴν Τράπεζαν, δὲν προήχθη ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ γινώσκω ὁποῖα θὰ ὦσι τὰ ἀποτελέσματα.

§24ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζομεν τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων διαπραγματεύεται ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῆς Τραπέζης. Τὸ ἔγγραφον ὅμως, τὸ ὁποῖον ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν μοὶ ἔκαμε τὴν ἐντύπωσιν ἀπολύτου ἀρνήσεως τῆς Τραπέζης, καὶ δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω, ὅτι ἡ Τράπεζα, ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς καὶ τῶν καθηκόντων της, καὶ διὰ τὸ γενικὸν συμφέρον καὶ διὰ τὰ ἴδια αὐτῆς, δύναται νὰ παρουσιάσῃ ἀπόλυτον ἄρνησιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ζητήματος τούτου, τῆς ἀρωγῆς ἀπὸ μέρους τῆς Τραπέζης, καὶ τοῦ ἑτέρου ῥιζικωτέρου, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἐγκατελείφθη, κακῶς διεξαχθείσης τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς καταναλώσεως τοῦ πλεονάζοντος μέρους τῆς σταφίδος, ὑπάρχει καὶ ἕτερον ζήτημα, συνδεόμενον μὲ τὴν κατάστασιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Τοῦτο δὲ εἶναι τὸ τῆς εἰσπράξεως τόσον τῶν φόρων τῶν ὀφειλομένων πρὸς τὸ Δημόσιον, ὅσον καὶ τῶν χρεῶν τῶν ὀφειλομένων πρὸς τὴν Τράπεζαν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν, δὲν ἔχω ἢ νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διαπραγματευθῇ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἵνα μὴ προβῇ αὕτη εἰς ἐσπευσμένην καταναγκαστικὴν ἐκτέλεσιν. Τὸ ζήτημα ὅμως τῶν φόρων ἀφορᾷ τὴν Βουλὴν ἀπολύτως. Ἐὰν ἤμεθα πεπεισμένοι, καὶ νομίζω ὅτι ὀλίγοι εἶναι οἱ μὴ πεισθέντες, ὅτι αἱ πλεῖσται σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι οὐ μόνον δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των, ἀλλ’ εὑρίσκονται καὶ εἰς ἀδυναμίαν νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους, ὀφείλομεν νὰ ἔλθωμεν εἰς ἀνακούφισιν τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν διὰ μέτρου νομοθετικοῦ ὡς πρὸς τοὺς φόρους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι βαρύνουσι κυρίως τοὺς πληθυσμοὺς τούτους. Τοιοῦτόν τι ἐπράξαμεν καὶ δι’ ἄλλας ἐπαρχίας, παθούσας ἐξ ἑτέρων λόγων. Ἀνεστείλαμεν τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων. Τοῦτο ἐγένετο πρὸ ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν εἰς τὴν Θεσσαλίαν. Σήμερον εὑρισκόμεθα δυστυχῶς ἐνώπιον γενικωτέρου καὶ μεγαλειτέρου κακοῦ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθήσῃ εἰσπράττουσα παρὰ τῶν πασχόντων σταφιδοπαραγωγῶν πληθυσμῶν, θ’ αὐξήσῃ τὴν δυστυχίαν των, ἀναβάλλουσα ὅμως τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, οὐδένα κίνδυνον ὁριστικῆς ζημίας διατρέχει, ἀλλὰ θ’ ἀνακουφίσῃ τοὺς πληθυσμοὺς τούτους. Διὰ τοῦτο ἔρχομαι νὰ προτείνω καὶ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, κανονίζον τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων ἐν ταῖς πασχούσαις ταύταις ἐπαρχίαις κατὰ τρόπον ἀνακουφίζοντα τοὺς πάσχοντας καὶ μὴ βλάπτοντα τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§25Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι θεωρῶ πρόωρον τὴν συζήτησιν καὶ τὰς γενομένας παρατηρήσεις· ὅταν λάβω παρὰ τῆς Τραπέζης τὰς ἀνακοινώσεις, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος πρὸ ὀλίγου, θέλω σκεφθῆ περὶ τοῦ πρακτέου. Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἤδη δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γινώσκω τὴν ἔκτασιν τῆς ἀνάγκης, καὶ τίνα τὰ ληπτέα μέτρα.

§26ΡΙΚΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὰς καταδιώξεις, νὰ μὴ προβῇ εἰς αὐτάς. Ἱκαναὶ ἡμέραι παρῆλθον διὰ τὰς συνεννοήσεις, ἐλπίζω δέ, ὅτι ἀπέληξαν εἰς ἀποτέλεσμα εὐχάριστον ὑπὲρ τῶν γαιοκτημόνων. Ἀλλὰ δυστυχῶς, κατὰ πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, αἱ καταδιώξεις καὶ οἱ πλειστηριασμοὶ ἐξακολουθοῦσι, καὶ τὰ κτήματα πωλοῦνται εἰς τιμὰς ἐξευτελιστικάς. Παρατηρῶ, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι ἴσως νόμιμον, ἀλλὰ τὸ νὰ μὴ γίνηται ἀναστολὴ καταδιώξεως ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ, ἔστω καὶ ἐπὶ μικρᾷ καταβολῇ ἀπέναντι τῶν ὀφειλομένων, νομίζω, ὅτι εἶναι μία αὐστηρότης, ἡ ὁποία ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὸ δίκαιον καὶ εἰς πάντας τοὺς κανόνας τῆς φιλανθρωπίας καὶ τοῦ κοινωνικοῦ συμφέροντος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν καταδίωξιν τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, συμφωνῶ μὲ τὸν ἔντιμον συνάδελφον, ὅτι αὕτη πρέπει νομοθετικῶς νὰ κανονισθῇ, διότι οἱ ὑποταμίαι, ἔχοντες τὸ ἀτομικὸν συμφέρον τῆς εἰσπράξεως, προβαίνουσιν εἰς τὴν καταδίωξιν, τὴν ὁποίαν ἄλλως καὶ ὁ νόμος τοῖς ἐπιβάλλει. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου, προκειμένου περὶ θεομηνίας, νὰ κανονισθῇ εἷς τρόπος ἀνακουφίσεως αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ὥστε τοὐλάχιστον, ἐὰν δὲν δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς συνδρομὴν αὐτῶν, νὰ μὴ τοὺς ὠθήσωμεν καὶ εἰς ἀπελπισίαν.

§27ΠΑΧΥΣ. Μόνον φετεινοὺς φόρους χρεωστοῦν αὐτοί, ἢ καὶ παρελθόντας;

§28ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δικαιολογία αὕτη ἀληθῶν ἀντιπροσώπων. Σήμερον εἶναι ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ νὰ πληρώσουν, καὶ εἶναι ἄδικον καὶ ἀπάνθρωπον νὰ τοὺς ἐξολοθρεύσωμεν.

§29ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον δικαία ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐκ Πατρῶν συναδέλφου, ὅσον εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἕνεκα τῆς σταφιδικῆς κρίσεως ἡ ἀξία τῶν κτημάτων σήμερον εἶναι εὐτελεστάτη. Ἐν ᾧ καιρῷ ἡμεῖς ἐθεσπίσαμεν ἀσφαλείας ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας ἐν Κερκύρᾳ, τῆς μὴ ὑποστάσης κρίσιν, ἀφίνομεν ἐντελῶς ἐλεύθερον, προκειμένου περὶ τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, τὸ στάδιον εἰς τὴν κερδοσκοπίαν, νὰ ἀποκτήσῃ σήμερον τὰ κτήματα ἀντὶ τοῦ τετάρτου τῆς ἀξίας των.

§30ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀντὶ τοῦ δεκάτου.

§31ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου ἠρώτησαν, ἐὰν ἡ ὀφειλὴ ᾖναι ἐφετεινὴ μόνον. Τοῦτο δὲν λύει τὸ ζήτημα· ἠμπορεῖ νὰ ᾖναι καὶ τοῦ παρελθόντος. Μία ἀναστολὴ ἑνὸς ἔτους, διὰ τὸν τόκον τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἐγγυηθῇ ἡ Κυβέρνησις, μέχρις οὗ κριθῇ ὁριστικῶς ἡ θέσις τῆς σταφιδικῆς ἰδιοκτησίας, εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία. Ἐὰν καὶ τοῦτο ἀρνῆται ἡ Τράπεζα καὶ θέλῃ ν’ ἀποκτήσῃ τὰ κτήματα ἀντὶ εὐτελεστάτου τιμήματος, τοῦτο δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἄλλως, παρὰ πεῖσμα.

§32ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνακοίνωσιν τῆς Τραπέζης, ὅπως σκεφθῇ περὶ τῶν μέτρων. Ἐγὼ ὑπέθεσα, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἐπιδέχεται οὔτε στιγμὴν ἀναβολῆς, καὶ πρὸ πάντων διότι βαίνομεν πρὸς τὴν λύσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ οἱονδήποτε μέτρον νομοθετικὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ, εἰμὴ κατόπιν τριῶν ἀναγνώσεων. Ἀλλὰ οἱαδήποτε πρόνοια ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἶναι κατεπείγουσα ἀκριβῶς, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκαν οἱ συνάδελφοι, διότι καθ’ ἡμέραν προβαίνουσιν εἰς ἐκτέλεσιν ὄχι μόνον τὰ πιστωτικὰ καταστήματα, ἀλλὰ καὶ ἰδιῶται, καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐπέρχεται τὸ ἀναμφισβήτητον ἄτοπον, ὅτι ἀντὶ εὐτελεστάτης τιμῆς ἀπόλλυται ἡ ἰδιοκτησία ἡ σταφιδικὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἐδαπανήθησαν πολλὰ χρήματα καὶ πολλοὶ ἱδρῶτες. Ἤκουσα ἀμφισβητούμενον τὸ δικαίωμα τῆς Πολιτείας τοῦ νὰ παρέμβῃ εἰς τὸν κανονισμὸν προϋπαρχουσῶν σχέσεων. Τὸ δικαίωμα τῆς Πολιτείας ὑφίσταται πάντοτε, ὅταν μάλιστα πρόκηται νὰ σώσῃ ὁλοκλήρους πληθυσμοὺς, οἵτινες δύνανται νὰ καταδικασθῶσι νὰ γείνουν Παρίαι, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελον ἀφεθῆ εἰς τὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὴν ὤθησιν τοῦ ἰδιωτικοῦ συμφέροντος. Βεβαίως ἡ Πολιτεία ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπέμβῃ, καὶ ἔχει μάλιστα καθῆκον σήμερον, ὑπὸ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκονται αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι. Ἐὰν δὲν τὸ πράξῃ σήμερον, θὰ τὸ πράξῃ αὔριον, ἀλλὰ θὰ ἦναι ἀργά. Θὰ ἀναγκασθῇ δὲ νὰ τὸ πράξῃ ἡ Πολιτεία ὑπὸ τῶν ἀμέσων ἐπαχθῶν συνεπειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέλθουν.

§33ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν βλέπω τὸν συνδυασμὸν, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ μεταξὺ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν λῆξιν τῶν μετὰ τῆς Τραπέζης διαπραγματεύσεών της, καὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ λάβῃ ἀμέσως ἡ Βουλὴ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς ὀφείλοντας εἰς αὐτό. Ὁ συνδυασμὸς αὐτὸς δίδει καὶ εἰς ἐμὲ τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ὑπῆρχεν ἐκ τῶν προτέρων ἀπόφασις, ἵνα ἀπολύτως οὐδὲν γείνῃ ὑπὲρ τῶν πασχόντων σταφιδοπαραγωγῶν. Τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν θεωρῶ ὀλεθρίαν καὶ ἀσύγγνωστον. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ θὰ ἐγκαταλείψωμεν τοὺς πληθυσμοὺς τούτους ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν εἰσπρακτόρων καὶ τῶν ταμιῶν, οἱ ὁποῖοι παρὰ τοῦ νόμου εἰσὶν ὑποχρεωμένοι νὰ πιέσωσιν αὐτοὺς, ὑπεύθυνοι ὄντες διὰ τὴν κανονικὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνευ νομοθετικοῦ μέτρου νὰ γείνῃ ἡ ἐλαχίστη εἰς αὐτοὺς εὐκολία. Ἔχομεν δὲ τὴν δύναμιν καὶ ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν θέλησιν νὰ τὸ λάβωμεν. Διὰ τοῦτο ἐπανέρχομαι εἰς τὴν πρότασίν μου, ὅπως ἡ Βουλὴ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν λῆψιν μέτρου τοιούτου ἀναστολῆς τῶν εἰσπράξεων.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Παπαχελᾶς ὑποβάλλει ἐπερώτησιν ἔγγραφον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλήν: Αʹ) Ἀναφορὰν (ἐὰν ὑπάρχῃ) τῶν περιοίκων ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς ὁδοῦ Μοσχάτου, ἢ τοὐναντίον ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως αὐτῆς. Βʹ) Ποῖοι λόγοι ἔπεισαν τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως κλείσῃ τὴν ὁδὸν τὴν παράλληλον τῆς παραθαλασσίας ὁδοῦ Φαλήρου, πλάτους 16 μέτρων. Γʹ) Νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πάντα τὰ σχετικὰ διαγράμματα, καθὼς καὶ τὸ νῦν πρὸς ἐφαρμογὴν σχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη.»

§35ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι καὶ χάριν αὐτῆς τῆς καλλιεργείας πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Οἱ συμπολῖταί μου, οἵτινες ἔχουσι τὰ κτήματά των κατὰ τὰ δυτικὰ παράλια τῆς Πελοποννήσου, μὴ δυνάμενοι νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους, καὶ καταδιωκόμενοι ὑπὸ τῶν ταμιῶν καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἰδίως, δὲν τολμῶσι νὰ μεταβῶσι πρὸς καλλιέργειαν· ὥστε καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον ὄχι μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα πρὸς καλλιέργειαν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἰδίας ἐργασίας θὰ ἠδύναντο νὰ καλλιεργήσωσιν ὁπωσδήποτε, ἐμποδίζονται. Εἶναι λοιπὸν ἀπόλυτος ἀνάγκη, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἔλθῃ εἰς βοήθειαν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων διὰ τῆς ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένων φόρων ἐκ τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων καὶ Ἠλείας.

§36ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Καλαμῶν, Μεσολογγίου, Ναυπακτίας καὶ λοιπῶν.

§37ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ λέγετε, διὰ νὰ φέρητε ἀντιπερισπασμὸν κατὰ τῆς προτάσεως· ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν ἀναστολὴν γενικὴν, ζητοῦμεν ὡς πρὸς ἐκείνους μόνον, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ πληρώσουν, καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ σταφιδοκτήμονες ἰδίως ἐκ τῆς Ἠλείας καὶ τῶν Καλαβρύτων. Δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, ἀναγινώσκων ἐπιστολὰς, αἱ ὁποῖαι παριστῶσιν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι δὲν ἔχουν οὔτε νὰ φάγουν, καὶ δὲν ἠμποροῦν οὐδὲ νὰ μεταβοῦν εἰς τὰ κτήματά των, διότι καταδιώκονται. Δὲν πρέπει νὰ ὑποχωρήσωμεν, διότι ἔχουσι δίκαιον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι ὁ λαὸς θὰ ἐπαναστατήσῃ· διότι ἡ πεῖνα καὶ ἡ ἀπελπισία θὰ τοὺς φέρῃ εἰς ἀπόγνωσιν.

§38ΑΝΔΡ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ λόγῳ τοῦ κατεπείγοντος καὶ λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ ζητήματος νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προσπαθήσῃ, ὅπως ἐξέλθῃ ὁ τόπος ἐκεῖνος τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται. Ἀλλὰ κατόπιν τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐποιήσατο, ὅτι ἀδύνατον πρὸς τὸ παρὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀρωγὸς, νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Καραπάνου εἶναι τὸ μόνον μέτρον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ληφθῇ.

§39ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ἡ οἰκτρὰ καὶ ἀπελπιστικὴ κατάστασις τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, ὡς λίαν πιστῶς ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Κρεστενίτης, καὶ ὡς καὶ ἐγὼ παρέστησα πρό τινων ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι δίκαιον νὰ ἐπισπάσηται τὴν μέριμναν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίως εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἄρτης κ. Καραπάνου περὶ ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων φόρων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἠλείας. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, θὰ ἔχωμεν συνεπείας καὶ ἀποτελέσματα λυπηρὰ καὶ ὀλέθρια, τούτων δὲ ἡ εὐθύνη θέλει βαρύνει ἀμέριστος αὐτὸν τὸν κ. Πρωθυπουργόν.

§40ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ὅλως ἄσχετον τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς τὸ ζήτημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, παρὰ τῆς ὁποίας ἀναμένει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ὁριστικὴν ἀπάντησιν. Ὑποθέσατε πρὸς στιγμὴν, ὅτι ἡ Τράπεζα συναινεῖ νὰ προβῇ εἰς δάνεια, καὶ νὰ δοθῶσι πρὸς 6–7% 2 ἢ 3 ἑκατομμύρια. Τὰ χρήματα ταῦτα μόλις καὶ μετὰ βίας θὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν, καὶ βεβαίως ἡ Τράπεζα δὲν θὰ δώσῃ χρήματα, ὅπως οἱ ἰδιοκτῆται πληρώσουν φόρους. Εἰς τί θὰ ὠφελήσουν ἐπὶ τέλους τὰ δάνεια, ὅταν δὲν ἦναι εἰς θέσιν νὰ τὰ χρησιμοποιήσωσιν εἰς καλλιέργειαν, ὅταν δηλαδὴ συλλαμβανόμενοι ὁδηγῶνται εἰς τὰς φυλακάς; Ἐὰν δὲν ληφθῇ ἀμέσως πρόνοια περὶ τούτου, εἶναι περιττὸν πᾶν ἄλλο μέτρον. Αἱ Κυβερνήσεις ἔχουσι καθῆκον νὰ ἔρχωνται εἰς ἀντίληψιν τῶν φορολογουμένων εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις, διότι ἄλλως τοὺς ὠθοῦσιν εἰς ἀπελπισίαν· καὶ ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν τὰ συμβάντα εἰς γείτονα χώραν, εἰς τὴν Ἰταλίαν. Ἂς μὴ θελήσωμεν τὰ ἐκεῖ γενόμενα νὰ ἐπισυμβῶσι καὶ ἐνταῦθα. Καὶ ἡ Ἰταλία εὑρίσκεται εἰς πολὺ καλλιτέραν ἡμῶν θέσιν. Ἐὰν, ὃ μὴ γένοιτο, τοιαῦται ταραχαὶ ἐκραγῶσιν ἐνταῦθα, δὲν ἠξεύρω, ἐν τῷ μέσῳ τῆς οἰκονομικῆς καὶ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως, ποῦ θὰ κατέληγον αὗται. Διὰ ταῦτα νομίζομεν, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἐπιδέχεται ἀναβολὴν, ὅτι δὲν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν Τράπεζαν, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὑποβάλῃ πάραυτα νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ ἀνεστέλλετο ἡ καταδίωξις τῶν φορολογουμένων ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις.

§41ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἠκούσθη ἐκ τῆς πλευρᾶς ταύτης (δεικνύει τὴν δεξιὰν πτέρυγα) φωνὴ, ὅτι πρόκειται νὰ καταστήσωμεν ἀσυδότους τὰς ἐπαρχίας ταύτας. Μοὶ ἐφάνη μάλιστα, ὅτι τὴν φωνὴν ταύτην ἤκουσα παρ’ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἑπτανήσου. Οἱ ἐξ Ἑπτανήσου συνάδελφοι δὲν ὑπάγονται εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους, καὶ ἑπομένως δύνανται νὰ μὴ αἰσθάνωνται τὴν ἐξ αὐτῶν πίεσιν, ἣν αἰσθάνονται αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι. Δὲν πρόκειται νὰ καταστήσωμεν μήτε ἀσυδότους μήτε προνομιούχους τὰς περὶ ὧν πρόκειται ἐπαρχίας, μήτε νὰ τὰς ἀπαλλάξωμεν τῶν φόρων· πρόκειται περὶ τῶν ἀμέσων φόρων, τοὺς ὁποίους σήμερον δὲν δύνανται νὰ πληρώσουν. Ἀναμφισβητήτως δὲ οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι πένονται σήμερον. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνήκω εἰς τὰς ἐπαρχίας ταύτας, ἔλαβον ἐκεῖθεν πλείστας ἐπιστολὰς, παριστώσας μοι σοβαρὰν τὴν ἐκεῖ κατάστασιν. Ἡ ἀναβολὴ τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ταύταις ἐπιβάλλεται ἐπιτακτικῶς καὶ ὑπὸ τῶν συμφερόντων τῆς χώρας, καὶ ὑπὸ τῆς φιλανθρωπίας, καὶ ὑπὸ τοῦ καθήκοντος καὶ τῆς ὑποχρεώσεως νὰ δείξωμεν, ὅτι δὲν διεκωμῳδοῦμεν τοὺς πληθυσμοὺς τούτους ἐπὶ τόσας ἡμέρας, ὑποβάλλοντες καὶ συζητοῦντες νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀπεῤῥίπτομεν ἔπειτα. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν ἑξῆς πρότασιν (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ τῇ Κυβερνήσει, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον αὐτῆς νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ ἐπιτραπῇ αὐτῇ ἡ διὰ Β. Διατάγματος ἀναστολὴ τῆς εἰσπράξεως ἐν ταῖς μᾶλλον πασχούσαις σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον τῶν φόρων ἐκείνων, οἵτινες διὰ τῆς ἀμέσου αὐτῶν εἰσπράξεως πιέζουσι σήμερον τοὺς ἐν αὐταῖς πληθυσμούς.»

§42Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμιλεῖτε περὶ ἐπαρχιῶν ἀορίστως καὶ ἄνευ διακρίσεως. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἔχῃ τὴν τόλμην νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς διακρίσεως, δὲν ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα νὰ θέλῃ νὰ ἐπιῤῥίψῃ τὴν εὐθύνην εἰς οὓς αὕτη δὲν ἀνήκει. Ἐὰν ἀναδέχηται τοιαύτην πρότασιν, ὀφείλει νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὴν εὐθύνην τοῦ καθορισμοῦ τῶν ἐπαρχιῶν, ἐν αἷς θέλει ἐφαρμοσθῆ ἡ ἀναστολὴ, καὶ τῶν φόρων, οὓς περιλαμβάνει· διότι λέγει ἤδη, ὅτι περιλαμβάνει τοὺς ἀμέσους φόρους· ἀλλ’ ἄμεσοι φόροι εἶναι καὶ οἱ φόροι τῆς ἐξαγωγῆς τῆς Ἑπτανήσου, περὶ τούτων δὲ ἡ ἀνάγκη προνοίας εἶναι ἐπιτακτικωτέρα, διότι οἱ φόροι ἐν Ἑπτανήσῳ, ὡς ἐπιβαλλόμενοι κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, εἰσπράττονται ὁλοσχερῶς, ἐνῷ γνωστὸν εἶναι, ὅτι οἱ ἄμεσοι φόροι ἐν Ἑλλάδι καὶ 40 καὶ 50% καθυστέρησιν ἐνίοτε ἀφίνουσιν. Ἀλλὰ καὶ τῶν δόσεων τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν θὰ γένηται ἀναστολή; Πρέπει ταῦτα νὰ καθορισθῶσι, πρέπει νὰ εἴπῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, εἰς τοὺς κατοίκους τίνων διαμερισμάτων θέλει νὰ χορηγήσῃ τὸ εὐεργέτημα καὶ ἐπὶ τίνων φόρων. Ὅταν τοῦτο πράξῃ, τότε θέλομεν κρίνει ποῖος ἐμπαίζει τὴν κοινωνίαν τὴν Ἑλληνικήν.

§43ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ πρότασίς μου δὲν εἶναι νομοσχέδιον. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συντάξω ἐγὼ νομοσχέδιον, βεβαίως δὲν ἤθελον διστάσει νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην. Ἡ πρότασις εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζει κατ’ ἀρχὴν τὴν ἀνάγκην τοιαύτης ἀναστολῆς. Δὲν εἰσέρχομαι δὲ εἰς λεπτομερείας, διότι γνωρίζω, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς σήμερον τὴν ἐμπιστοσύνην της τὴν δίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι εἰς ἐμέ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ εἶχε τὴν ἐμπιστοσύνην της εἰς ἐμὲ, βεβαίως ἤθελον συμπληρώσει καὶ τὰς λεπτομερείας (θόρυβος ἐν τῇ δεξιᾷ).

§44ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν θὰ τὸ ἐκάμνετε.

§45ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ τὸ ἔκαμνον πολὺ καλὰ, ὅπως τὸ ἔκαμον διὰ φόρους, τοὺς ὁποίους ὤφειλεν ἡ πρωτεύουσα, ὅταν δι’ ἄλλους λόγους ἐν τῇ πρωτευούσῃ δὲν ἐβεβαιώθη ἐγκαίρως ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν. Ἐνταῦθα πρόκειται μόνον περὶ ἐκφράσεως εὐχῆς ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς. Τὴν εὐχὴν ταύτην ἐὰν ἡ Κυβέρνισις διστάζῃ νὰ διατυπώσῃ εἰς νομοσχέδιον, ἂς ἀναθέσῃ ἡ Βουλὴ εἰς ἐπιτροπὴν τὴν διατύπωσιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ πρῶτον πρέπει νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχὴν, καὶ ἀκολούθως νὰ ἀναθέσῃ τὴν διατύπωσιν τῶν λεπτομερειῶν.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἐθαύμασα τὴν ἀγανάκτησιν, ὑφ’ ἧς κατελήφθη ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἅμα τῇ ἀναγνώσει τῆς προτάσεως· διότι ἐν αὐτῇ οὐδὲν εἶδον τὸ προσβλητικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἐξ ἐναντίας λίαν κολακευτικὴν θεωρῶ τὴν πρότασιν διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Περιλαμβάνει ἡ πρότασις σύστασιν τοῦ νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας εἰς μέτρον ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Ἀλλ’ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος κατηγορεῖ ἡμᾶς πάντοτε ὡς μὴ ἀποδεχομένους τὴν εὐθύνην τῶν πράξεων, ἡμῶν, ἐννοεῖ διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἀποβάλῃ πᾶσαν εὐθύνην. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὸν ἔκαμε νὰ ἀγανακτήσῃ· ἐνόμιζεν, ὅτι εἶναι προσβλητικὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἡ πρότασις.

§47Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Εἶναι προσβλητικὴ πρὸς τὸν προτείναντα.

§48ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι τρόπος τοῦ κρίνειν.

§49ΡΑΛΛΗΣ. Ὅτι δὲν εἶναι προσβλητικὴ διὰ τοὺς προτείναντας, προκύπτει ἐκ τοῦ ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν χαρακτηρίζει ὡς προσβλητικήν. Ἐγὼ ἐξ ἐναντίας θεωρῶ, ὅτι εἶναι πρότασις, ἡ ὁποία τιμᾷ τὸν προτείναντα, διότι διὰ τῆς προτάσεως ταύτης πρόκειται ὁπωσδήποτε νὰ φιλοτιμηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῆς ἀδρανείας, εἰς τὴν ὁποίαν κατεδίκασεν ἑαυτήν. Τί λέγομεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Ὅτι ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ὑποβολῆς προτάσεως ἀφορώσης εἰς τὴν ἀναστολὴν νόμου.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποῦ;

§51ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, τὰς μᾶλλον παθούσας.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποῖαι εἶναι αὗται;

§53ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κρίνει, ὅτι εἶναι ἔργον τοῦ Βουλευτοῦ ὁ προσδιορισμὸς οὗτος, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε εἴχομεν ὅλως ἀντίθετον ἀρχὴν παραδεδεγμένην, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ἡ Κυβέρνησις ἀντεποιήθη πάντοτε τὸ δικαίωμα τῆς χορηγίας βοηθειῶν, θὰ ἦτο δὲ κἄτι τι τερατῶδες κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν τῷ νῷ του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ νὰ θελήσουν οἱ Βουλευταὶ νὰ παρέμβουν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν εὕρηνται ὡρισμένα ἄτομα ἢ ὡρισμέναι ἐπαρχίαι, ἵνα τύχωσι τῆς ἀρωγῆς τῆς Κυβερνήσεως· δὲν ἦτο δυνατὸν, παρὰ νὰ ἦναι ἐντελῶς ἔκτροπον τοῦτο, διότι ὁ Βουλευτὴς δύναται νὰ γνωρίζῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πληροφορεῖται ἐκ τῶν συμπολιτῶν του, ἐκ τῶν ἐφημερίδων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορίσῃ τίνα εἶναι τὰ ἄτομα καὶ τίνες εἶναι αἱ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι πραγματικὴν ἀνάγκην συνδρομῆς καὶ ἀρωγῆς ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας. Τοῦτο εἶναι ἔργον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας· ἀλλ’ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ὅπως ἀποφεύγει πᾶσαν εὐθύνην μέχρι τοῦδε, φεύγει καὶ τὴν εὐθύνην ταύτην. Διατὶ φεύγει ἀπὸ τῆς εὐθύνης ταύτης; Διότι εἶναι κάλαμος παντὶ ἀνέμῳ σαλευόμενος· καὶ τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς τὸ ἀποδεικνύουσι. Νομίζετε ὅτι φοβεῖται περὶ ἄλλου τινός; Φοβεῖται μόνον, μήπως ἀναγκασθῇ, καθ’ ἡμέραν, ἀντὶ νὰ ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν της, νὰ ἐνδίδῃ εἰς ἀξιώσεις προσωπικὰς, ὡς νὰ ἐπρόκειτο ἐνταῦθα περὶ προσωπικῶν ἀξιώσεων. Ἡμεῖς θεωροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν ὡς κατέχουσαν πράγματι τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔταξεν αὐτὴν ἡ Πολιτεία· ἡμεῖς θεωροῦμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δύναται διὰ τῶν ὀργάνων της νὰ πληροφορηθῇ περὶ τῶν ἀτόμων καὶ περὶ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ περὶ τῶν πληθυσμῶν ἐν γένει, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνάγκην ἀρωγῆς. Μήπως δὲν ἔπραξε τοῦτο καὶ πέρυσι καὶ προπέρυσιν, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἀναστολῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν δι’ ὡρισμένας ἐπαρχίας καὶ δι’ ὡρισμένους δήμους μάλιστα τῆς Θεσσαλίας; Ἐζήτησε τότε, ἵνα οἱ Βουλευταὶ ἀναλάβωσι τὸ ἔργον τῆς ὑποδείξεως, τίνες αἱ ἐπαρχίαι καὶ τίνες οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δικαίωμα εἰς τὴν ἀρωγὴν καὶ ἐπικουρίαν τῆς Πολιτείας; Βεβαίως ὄχι. Ἀλλὰ τότε ἡ Κυβέρνησις δὲν εὑρίσκετο εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκεται σήμερον, τότε δὲν ἦτο κάλαμος παντὶ ἀνέμῳ σαλευόμενος· σήμερον φοβεῖται, διότι καθ’ ἡμέραν διὰ τῆς ὑποχρεωτικῆς τροχιᾶς, τὴν ὁποίαν διέρχεται ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ἡμέραν ἐξευτελίζεται καὶ καθ’ ἡμέραν καταπίπτει. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν, παρὰ, ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ὑφίσταται ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἔχωμεν τὰ τοιαῦτα ἀποτελέσματα, νὰ ἔχωμεν τὰς τοιαύτας δοξασίας ἐκφερομένας ἐνταῦθα, ὅτι πρέπει οἱ Βουλευταὶ νὰ λαμβάνωσι τὴν εὐθύνην τῶν πράξεων αὐτῆς, καὶ νὰ ἐκτελῶσι τὸ ἔργον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἡ δὲ Κυβέρνησις νὰ νομοθετῇ. Εἶναι πρόθυμος ἡ Κυβέρνησις νὰ νομοθετήσῃ· ἂν θέλητε νὰ δώσῃ ψῆφον, δίδει ψῆφον, ἀλλ’ ὁ Θεὸς φυλάξοι νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Βεβαίως τοῦτο δὲν δύναται νὰ τὸ πράξῃ. Οὗτος εἶναι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀντικρούσῃ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης. Ἡ πρότασις αὕτη ἀποτελεῖ μίαν σύστασιν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προνοήσῃ περὶ ἀμέσου καὶ ἐπειγούσης ἀνάγκης, ἡ ὁποία μαστίζει τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ὑποδεικνύει δὲ καὶ τὸ μέσον τῆς ἀρωγῆς, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προέλθῃ ἡ Πολιτεία πρὸς τὰς μᾶλλον πασχούσας ἐπαρχίας. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι ἔργον τοῦ Βουλευτοῦ νὰ καθορίσῃ ποῖα εἶναι τὰ ἄτομα καὶ ποῖαι εἶναι αἱ ἐπαρχίαι καὶ τίνες εἶναι οἱ πληθυσμοὶ, εἰς τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἡ Πολιτεία· διότι τότε ὁ Βουλευτὴς ἤθελεν ὑποκαταστήσει τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν.

§54ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἀντελήφθην τῆς ἐννοίας τῆς προτάσεως, ἡ ἀοριστία τῆς ἐκφράσεως αὐτῆς ἴσως περιλαμβάνει τὴν ἔννοιαν, ὅτι θὰ ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τὰς πασχούσας ἐκ τῆς σταφιδικῆς κρίσεως. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔχει ἔλθῃ πολλάκις εἰς τὴν Βουλὴν, ἄλλοτε μὲν βραδέως βαίνομεν, ἄλλοτε δὲ σπεύδομεν βεβιασμένως. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει συμφέρον νὰ σταματήσῃ εἰς τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ κ. Πρωθυπουργός· ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ἀντιθέτως πρὸς τὰς πληροφορίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ,—καὶ χαίρω διότι ἔκαμε τὴν δήλωσιν ταύτην,—μᾶς εἶπε ῥητῶς ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι οὐδεμίαν ἔχει πληροφορίαν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ ἀρνηθῇ κατηγορηματικῶς καὶ ἀπολύτως τὴν παροχὴν δανείων. Ἀπόδειξις ὅτι ἐλπίζει, ὅτι δύναται νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ἵνα πεισθῇ ἡ Τράπεζα εἰς τοῦτο, ἀφοῦ δὲν ἀπήντησεν ἔτι.

§55Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§56ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀφοῦ δηλοῖ, ὅτι δὲν ἔχει λάβει ἀπάντησιν, ἀπόδειξις ὅτι ἀναμένει τοιαύτην, καὶ ἐπειδὴ ἀναμένει τοιαύτην, βεβαίως δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐλπίζῃ εὐχάριστα.

§57Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδὲν ἐλπίζω.

§58ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐν τῷ ἀγνώστῳ εὑρισκόμενος, ἂν λέγῃ τὰ ἀληθῆ, δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐλπίζῃ. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀπάντησις, καὶ πρὸ τῆς ἐπιδόσεως αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μετέλθῃ πᾶν μέσον, ὅπως πείσῃ τὴν Τράπεζαν νὰ παράσχῃ μέρος τῶν ἄλλοτε ἀφθόνως παρεχομένων πιστώσεων εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, συμφώνως πρὸς τὴν πρότασιν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω, καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ὁλόκληρος, πιστεύω, διότι ἡ παροχὴ τῶν πιστώσεων θὰ συντελέσῃ καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων καὶ τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων. Καὶ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προβῶμεν εἰς κανὲν ἄλλο μέτρον. Ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ ἐλπὶς οἱασδήποτε παροχῆς, τότε βεβαίως ἓν νομοθετικὸν μέτρον εἶναι ἀναγκαῖον καὶ ἐπεῖγον.

§59Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Οὐδέποτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐφάνη εἰλικρινέστερος ἀπὸ σήμερον. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ἀνεπιφυλάκτως, ὅτι δὲν ἐλπίζει τίποτε, τὸ εἶπε δ’ ἐπανειλημμένως, ἀφ’ ὅτου ἤρχισεν ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ἀπορῶ δὲ μὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, πῶς ἐνόμισεν ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐλπίζει. Δὲν ἐλπίζει ἀπολύτως τίποτε. Δὲν ὑπάρχει λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, κἀμμία ἐλπίς, καὶ μόνη σανὶς σωτηρίας ὑπολείπεται ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ. Ὀφείλομεν λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, πρὸ πάντων ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν Βουλευταί, ἀδιακρίτως, εἴτε ἐκ τῆς δεξιᾶς εἴτε ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος, νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν πρότασιν ταύτην, διότι, ὡς εἶπον προηγουμένως, ἂν δὲν πράξωμεν τοῦτο, αἱ συνέπειαι θὰ ἦναι οἵαι τὰς περιέγραψα. Ἀπορῶ δὲ μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, πῶς ἐτόλμησε νὰ ἀπευθύνῃ τὴν ἀποστροφὴν ἐκείνην πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν: «ἐὰν τολμᾶτε!» Εἰς ποῖον Κράτος ποτὲ ἠκούσθη, Βουλευτής, καὶ μάλιστα ἀντιπολιτευόμενος, νὰ φέρῃ πρότασιν περὶ διαθέσεως πιστώσεως, καὶ νὰ γείνῃ αὕτη ἀποδεκτή; Ἰδίως δ’ ἐν Ἑλλάδι, κύριοι Βουλευταί, οὐδέποτε οὐδεμία πρότασις Βουλευτοῦ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, πρὸ πάντων δὲ πρωθυπουργοῦντος τοῦ κ. Τρικούπη. Πῶς λοιπὸν σήμερον, κύριε Πρόεδρε, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς «ἐὰν τολμᾶτε»; Νὰ τολμήσῃ αὐτὸς, ἂν θέλῃ νὰ κάμῃ νόμον· ἢ ἂς μὴ τολμήσῃ, ἂν τοῦ ἀρέσῃ. Εἶναι βεβαιότατον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐντὸς τοῦ Μαρτίου θὰ διαλυθῇ ἡ Βουλή, καὶ θὰ ἴδῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἡ ἐτυμηγορία τῶν ἐκλογέων θὰ ἦναι ἡ καταστροφή του.

§60ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ δυσχέρεια, τὴν ὁποίαν εὑρίσκει ἡ Κυβέρνησις περὶ τὸν καθορισμὸν τῶν ἐπαρχιῶν τῶν μᾶλλον πασχουσῶν, εἶναι εὔκολον νὰ λυθῇ. Καὶ Ἰδοὺ, κατὰ πρῶτον ἔχομεν τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας· αὕτη εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον πασχουσῶν· δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ περὶ τούτου ἀμφιβολία, διότι ὅλοι φωνάζουν. Δύναται ἐπίσης νὰ θεωρηθῇ βέβαιον, ὅτι πάσχουσι καὶ αἱ ἐπαρχίαι τῆς Τριφυλίας καὶ τῆς Μεσσήνης. Λοιπὸν περὶ τῶν τριῶν αὐτῶν ἐπαρχιῶν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια, καὶ ὁρισθῇ ποίων φόρων ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ νομοθετικῶς νὰ ἀναβληθῇ ἐπί τινα χρόνον ἡ εἴσπραξις. Τοῦτο ἀπόκειται εἰς τὴν ἐκτίμησίν της. Ἐὰν προσδιορίσῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως πολλῶν φόρων, θέλει ἡ Βουλὴ ἀποφανθῆ, ὅπως περιορίσῃ αὐτοὺς ἢ τὸν χρόνον τῆς ἀναστολῆς. Ὅταν ἔλθῃ ἡ πρότασις εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τότε ὑπάρχει ἔδαφος συζητήσεως περὶ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ μέρους. Ἀλλὰ τὸ νὰ λέγῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἔχετε σεῖς τὸ θάῤῥος νὰ προσδιορίσητε, δὲν εἶναι σοβαρόν· ἡμεῖς δὲν ἔχομεν οὐδὲ τὰ στοιχεῖα τοῦ προσδιορισμοῦ, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἔχει τὰ στοιχεῖα αὐτά. Αἱ πληροφορίαι δὲ αἱ ἐξώδικαι ποτὲ δὲν ἐχρησίμευσαν ὡς βάσις καὶ πηγὴ νομοθετήματος. Καὶ εἶναι τοῦτ’ αὐτὸ ἀναίρεσις πάσης ἰδέας περὶ τῆς σοβαρότητος νομοθετήματός τινος, τὸ νὰ ἀξιοῖ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα τὸ νομοθέτημα προέρχηται ἀπὸ Βουλευτήν τινα καὶ ὄχι ἀπ’ αὐτήν. Ἂν φρονῇ, ὅτι δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη, ἂς ἀρνηθῇ αὐτὴν ὁριστικῶς. Ἡμεῖς γνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην, ὑφ’ ἣν διατελοῦσιν αἱ σταφιδοφόροι ἐκεῖναι ἐπαρχίαι· πανταχόθεν ἀπευθύνονται αἰτήσεις καὶ παρακλήσεις περὶ ἀνακουφίσεως αὐτῶν. Μία πρότασις ἀνακουφίσεως εἶναι καὶ ἡ ἐπί τινα χρόνον ἀναστολὴ τῶν καταδιώξεων τοὐλάχιστον τῶν ἐκ φόρων ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου καὶ ὁ καθορισμὸς τοῦ μέτρου τούτου ὡς πρὸς τὰς μᾶλλον πασχούσας ἐπαρχίας. Ἂν ἐγκρίνῃ τοιοῦτον μέτρον ἡ Κυβέρνησις, διὰ νόμου καὶ ἄνευ ζημίας τοῦ Δημοσίου μεγάλης ἂς διακανονίσῃ τὴν τοιαύτην ἀναστολὴν κατὰ τόπον, φόρον καὶ χρόνον ἀναστολῆς.

§61ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἡ κατάστασις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, τὴν ὁποίαν περιέγραψεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἠλείας κ. Κρεστενίτης, ἐλπίζω ὅτι θὰ συγκινήσῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως δεχθῶσι τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Καραπάνος. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦναι ὑπεύθυνος διὰ τὰς συνεπείας.

§62ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐμπαίζομεν, εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἡμεῖς τὰς πασχούσας σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Καὶ δὲν ἐμπαίζει τὴν δυστυχίαν τῶν αὐτὸς, ὅστις εἶχε τὴν δύναμιν, ὡς ἡγούμενος τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ὡς διαχειριζόμενος τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἐπὶ μῆνας ἤδη πολλοὺς, νὰ ἐπέλθῃ ἐπίκουρος εἰς τὰς πασχούσας σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν ἔπραξεν ὑπὲρ αὐτῶν; Καὶ δὲν ἐμπαίζει τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἠδύνατο καθ’ ὅλον τὸ πολύμηνον διάστημα τῆς Κυβερνήσεώς του, κατὰ τὸ ὁποῖον ἔχει πειθήνιον εἰς τὰ νεύματά του τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, τὰ πάντα νὰ πράξῃ ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν ἀπολύτως ἔκαμεν ὑπὲρ αὐτῶν; Καὶ δὲν ἐμπαίζει τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἤδη διαβουκολεῖ καὶ ἡμᾶς ἐνταῦθα καὶ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ὅτι εὑρίσκεται εἰς διαπραγματεύσεις καὶ θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ λαμβάνῃ πρόνοιαν καὶ περὶ σωτηρίας ἐν τῷ παρόντι καὶ περὶ σωτηρίας ἐν τῷ μέλλοντι τῆς σταφίδος; Καὶ δὲν ἐνέπαιζεν αὐτὸς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς, ὅταν πρὸς συγκρότησιν ἀπαρτίας ἐπέσειε τὸ φάσμα τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, καὶ ἔλεγεν, ὅτι ἔχει τὰ πάντα ἕτοιμα, ὅπως σώσῃ τὸν τόπον, πταίουσι δὲ μόνοι οἱ Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι δὲν συνέρχονται, ἵνα συζητήσωσι καὶ ψηφίσωσι τὰ σωτήρια αὐτὰ νομοσχέδια; Καὶ δὲν ἐνέπαιζεν ἡμᾶς καὶ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅταν ὑπέβαλλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου ἦτο βέβαιος ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἦτο ἀπαράδεκτον; Καὶ δὲν ἐνέπαιζεν ἡμᾶς καὶ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ὅταν αὐτὸς οὗτος προέτεινεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποῤῥίψῃ τὰς διατάξεις ἐκείνας τοῦ νομοσχεδίου, αἵτινες ἀπέβλεπον εἰς τὴν ἄμεσον ἐπικουρίαν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν; Διότι κατ’ εἰσήγησιν αὐτοῦ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας βουλευτὴς κ. Σπηλιάδης ὑπέδειξεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πάντες εἶναι πρόθυμοι νὰ καταψηφίσωσι τὴν σύστασιν τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, καὶ κατὰ τὸ πνεῦμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἡ πλειονοψηφία σύσσωμος κατεψήφισε τὴν σύστασιν τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, αὐτὸς δ’ οὗτος ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς δὲν εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ δώσῃ ψῆφον ὑπὲρ αὐτοῦ.

§63Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπαναλαμβάνετε συνεχῶς τὸ ἀνακριβὲς τοῦτο.

§64ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ἀποδεικνύουσιν, ὅτι οὐδὲ σεῖς ἠγέρθητε νὰ ψηφίσητε ὑπὲρ αὐτοῦ. Εἰς μόνον ἠγέρθη, καὶ οὗτος κατὰ λάθος, ὁ κ. Πετιμεζᾶς. Ἀλλὰ σεῖς, ὅταν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἠλείας Βουλευτὴς ἠγέρθη, ἵνα διερμηνεύσῃ τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας, εἴπετε, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Ἠλείας δύναται νὰ διερμηνεύσῃ τὸ φρόνημα τῆς πλειονοψηφίας, διότι σεῖς, ὡς ἐδηλώσατε, ἀφήσατε ἐλευθέραν τὴν πλειονοψηφίαν νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει. Καὶ ὅταν ἐτέθη τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν, οὐδὲ σεῖς ἀνέστητε...

§65Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§66ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. Διότι καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἦτο ἁπλοῦς ἐμπαιγμὸς καὶ δι’ ἡμᾶς καὶ διὰ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας.

§67Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι ἡ ἀπόῤῥιψις τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ὑπῆρξεν ἡ καταστροφὴ τοῦ ζητήματος, καὶ ὅτι μεγίστην εὐθύνην φέρει πᾶς καταψηφίσας τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο.

§68ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὴν μεγίστην λοιπὸν εὐθύνην τὴν φέρετε σεῖς, διότι σεῖς πρῶτος τὸ κατεψηφίσατε.

§69ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νὰ τὸ ἐπαναφέρητε, κύριε Πρόεδρε.

§70Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐστερήσατε τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας 9.000,000, καὶ σήμερον ζητεῖτε δι’ ἐμπαιγμῶν νὰ ἀναπληρώσητε ὅ,τι ταῖς ἀφῃρέσατε.

§71ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ἐμπαιγμὸς εἶναι ἐκ μέρους ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἴχετε τὰ 9,000,000. Ἀπόδειξιν ἄλλην τοῦ ἐμπαιγμοῦ δὲν θέλομεν, ἀφοῦ ἠξεύρομεν, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ψηφοφορίας, οὐδὲ σεῖς ἐδόσατε ψῆφον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου σας. Ἐμπαιγμὸς ἦτο καὶ τὸ δεύτερον νομοσχέδιον, τὸ περὶ παρακρατήσεως, διότι καὶ τοῦτο ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, γινώσκων ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι δι’ ἓν ἔτος οὐδεμία ἑταιρία θὰ εὑρίσκετο, ἵνα καταβάλῃ κεφάλαια καὶ ἀναλάβῃ τὴν τοιαύτην παρακράτησιν· διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐγίνωσκεν ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιψηφίσῃ νομοσχέδιον ἐν σχέσει πρὸς τοιαύτην κερδοσκοπικὴν ἑταιρίαν. Καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ στιγμὴ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δὲν εἶχε τὸ θάῤῥος ὁ κύριος Πρωθυπουργός, δὲν εἶχε συνείδησιν τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἀπέναντι τοιούτου ζητήματος, ὡς ἀρχηγὸς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας ἐνταῦθα, δὲν εἶχε συνείδησιν τῆς εὐθύνης αὐτοῦ, ἵνα ἐπιβληθῇ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν καὶ εἴπῃ, ὅτι ἐξαρτᾶται ἡ σωτηρία ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ εἴπῃ: «ψηφίσατέ το, διότι ἄλλως δὲν δύναμαι νὰ φέρω ἐγὼ τὴν εὐθύνην». Καὶ ὅταν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατεψηφίσθη, ἐξηκολούθησε καὶ πάλιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐμπαίζῃ ἡμᾶς καὶ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας διὰ τῶν ἐπαγγελιῶν, ὅτι εὑρίσκεται εἰς διαπραγματεύσεις, ὅτι ἔχει νὰ κάμῃ ἀνακοινώσεις εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ καταπλήξῃ ἡμᾶς, διότι θὰ ἀποδείξῃ, πῶς θὰ ἐλύετο αἰσίως καὶ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικόν. Καὶ ὅλαι αἱ ἐπαγγελίαι αὗται ἦσαν φροῦδαι, διότι τὰ πάντα ἐμηχανᾶτο, τὰ πάντα μετήρχετο, μόνον καὶ μόνον, ὅπως κρατήσῃ τὴν Βουλὴν ἐδῶ καὶ ἐπιψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Ὑπεβλήθη εἰς ἡμᾶς ἓν σωτήριον μέτρον, τὸ ὑποδειχθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ, καὶ ἔλαβε τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἦτο ἡ τελευταία σανὶς τῆς σωτηρίας, μόνον καὶ μόνον ὅπως συστήσῃ τὴν καταψήφισιν αὐτοῦ καὶ ὑποβάλῃ κατόπιν εἰς τὸ δημοσιογραφικὸν ὄργανόν του νὰ γράφῃ, ὅτι, ἐνῷ αὐτὸς τὰ πάντα πράττει πρὸς σωτηρίαν τῆς σταφίδος, ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἀντιστρατευόμεθα ἐνταῦθα...

§72Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀληθέστατον· ὑμεῖς εἶσθε οἱ παραίτιοι τῆς ἀποτυχίας τοῦ ζητήματος.

§73ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. Καὶ ἐν τούτοις, καθ’ ἣν στιγμὴν ταῦτα ὑπηγόρευεν εἰς τὸ ὄργανόν του, τί ἔπραττεν αὐτὸς ἐνταῦθα;

§74Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑμεῖς ζητεῖτε νὰ ἐκμεταλλευθῆτε κομματικῶς τὸ ζήτημα.

§75Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Νὰ μὴ διακόπτῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§76ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὸς συνίστα τὴν καταψήφισιν τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, ἥτις ἦτο ἡ τελευταία σανὶς τῆς σωτηρίας. Καὶ τώρα ἔρχεται ἡ μᾶλλον πρακτικὴ, ἡ μᾶλλον λογικὴ πρότασις, πρότασις, τὴν ὁποίαν θὰ ἀπεδέχοντο ὅλα τὰ Κοινοβούλια, πρότασις, τὴν ὁποίαν θὰ ἀπεδέχοντο καὶ αὐτοὶ οἱ ἀπόλυτοι μονάρχαι, καὶ αὐτὸς ὁ Σουλτάνος, ἂν εὑρίσκοντο ὑπὸ τοιαύτην κατάστασιν οἱ ὑπήκοοί του, οἱ ῥαγιάδες του (θόρυβος), καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι ζητοῦμεν ἡμεῖς νὰ ἐμπαίξωμεν· διατί; Διότι ἐννοοῦμεν νὰ ἐπέλθῃ ἡ Πολιτεία ἐπίκουρος, τὸ ἐφ’ ἑαυτῇ, εἰς τὴν δυστυχίαν, καταπαύουσα πρὸς καιρὸν τὴν ἀπηνῆ καταδίωξιν διὰ τὴν εἴσπραξιν ὡρισμένων φόρων. Τίνες εἶναι οἱ φόροι οὗτοι; Ζητεῖτε ἡμεῖς νὰ ἐξηγήσωμεν τοῦτο εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν; Εἶναι οἱ φόροι ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ὁποίους ὁ εἰσπράκτωρ ἔχει δικαίωμα νὰ συλλαμβάνῃ τὸν δυστυχῆ σταφιδοπαραγωγὸν ἐν τῷ μέσῳ τῆς καλλιεργείας τοῦ κτήματός του καὶ τὸν ῥίπτῃ εἰς τὰς φυλακάς...

§77ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον.

§78ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι τοιοῦτόν τι συμβαίνει καὶ εἰς Ἑπτάνησον. Ἐρωτῶ τὸν διακόψαντά με, ἂν ἐν Ἑπτανήσῳ ἔχωσιν εἰσπράκτορας, ἂν ὑπάρχωσιν ἐκεῖ ταμίαι καὶ ἔφοροι, διὰ τῶν ὁποίων νὰ βεβαιῶνται καὶ εἰσπράττωνται φόροι καὶ διὰ προσωπικῆς κρατήσεως τοῦ φορολογουμένου πολίτου. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον, σαφέστατον, καὶ μόνον ὅταν δὲν θέλῃ τις νὰ ἐπέλθῃ ἐπίκουρος εἰς τὴν δυστυχίαν, ἀλλ’ ἐννοεῖ νὰ ἐμπαίζῃ αὐτὴν, προφασίζεται προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις, ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ζητοῦμεν ἀναστολὴν τῶν φόρων ἐκείνων, διὰ τοὺς ὁποίους δύναται ὁ ταμίας καὶ ὁ εἰσπράκτωρ νὰ συλλαμβάνῃ τὸν πολίτην, ἐν τῷ μέσῳ τῆς δυστυχίας του, ὅτε δὲν ἔχει τὸν ἐπιούσιον ἄρτον, καὶ νὰ τὸν ῥίπτῃ εἰς τὰς φυλακάς. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ὑπάρχῃ δικαιοτέρα καὶ λογικωτέρα ταύτης πρότασις. Ἀλλὰ μᾶς λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς τὴν εὐθύνην καὶ νὰ καθορίσωμεν ἡμεῖς τὰς δεομένας ἀρωγῆς ἐπαρχίας. Οἱ Βουλευταὶ ἔχουσιν ἠθικὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων των καὶ ἀπέναντι τοῦ ἔθνους, ἀλλ’ οὐδεμίαν εὐθύνην δύνανται νὰ ἀναλάβωσι πολιτικὴν καὶ νομικὴν, τὴν ὁποίαν ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Αὕτη ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς διαχειριζομένους τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ ἡγουμένους τῆς πλειοψηφίας, ἀνήκει πρὸ παντὸς εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι αὐτὸς ἔχει τὴν ἐξουσίαν, αὐτὸς εἶναι εἰς θέσιν, ἵνα ἐξεύρῃ καὶ τὰς πασχούσας ἐπαρχίας καὶ τοὺς πάσχοντας πολίτας, εἰς τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἐπίκουρος ἡ Πολιτεία. Ἐὰν δὲν ᾖναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τοῦτο, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ὅλαι αἱ διοικητικαὶ, αἱ οἰκονομικαὶ, αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ, αἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐκείναις, δὲν δύνανται νὰ τὸν πληροφορήσωσιν, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ἀδυνατεῖ αὐτὸς νὰ πράξῃ τοῦτο, ἓν ἐκ τῶν πρωτίστων καθηκόντων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἂς παραιτήσῃ τὴν ἀρχὴν, ἂς κάμῃ τόπον εἰς ἄλλους (Θόρυβος).

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τίποτε ἄλλο δὲν ζητεῖτε· αὐτὸ μόνον ζητεῖτε διὰ παντὸς ἐκθέσμου μέσου (Θόρυβος).

§80ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τί ἔκθεσμον βλέπετε;

§81ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν ἀνάγκῃ καὶ διὰ παντὸς ἐκθέσμου μέσου θὰ προσπαθήσωμεν νὰ σώσωμεν τὸν τόπον (Θόρυβος). Ἔρχεται ἡ πρότασις αὐτὴ, τὴν ὁποίαν σεῖς νομίζετε ὅτι ὑποβάλλομεν χάριν κομματικῶν λόγων· ἀποῤῥίψατέ την, ἵνα θέσητε οὕτω τὸ ἐπιστέγασμα εἰς τὴν ὅλην πολιτείαν σας· διότι οὐδεὶς ἀγνοεῖ, ὅτι, ἂν διατελοῦμεν τὴν σήμερον ὑπὸ τοιαύτην κρίσιν, αὕτη ὀφείλεται κατὰ πρῶτον λόγον εἰς τὴν ἑνδεκαετῆ Κυβέρνησίν σας, ἥτις ἐξώθησε τὸν τόπον εἰς τὴν καταστροφὴν (Θόρυβος).

§82Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ χάβρα αὕτη, κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψητε τὴν συνεδρίασιν.

§83ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀνησυχοῦσι, διότι ἡ ἀλήθεια εἶναι πικρὰ δι’ αὐτοὺς, εἶναι καυτήριον διὰ τὰς πληγάς των· ἀνησυχοῦσι καὶ θορυβοῦσι, καὶ νομίζουσιν, ὅτι οὕτω πως θὰ ἐμποδίσωσι νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μας μέχρι τοῦ λαοῦ ἐκείνου, τὸν ὁποῖον αὐτοὶ διὰ τῆς ἀτασθάλου πολιτείας των ἤγαγον εἰς τὸ χεῖλος τῆς ἀβύσσου, καὶ ἐν τοιαύτῃ θέσει ὄντα δὲν ἐννοοῦσιν οὔτε αὐτοὶ νὰ βοηθήσωσιν, οὔτε ἄλλους ν’ ἀφήσωσι νὰ πράξωσι τοῦτο.

§84Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα ἔχει, ὡς βλέπετε, μεγάλην σπουδαιότητα. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ δὲν θέλει, φαίνεται, νὰ ἀκούσῃ, νὰ γείνῃ μικρὰ διακοπή.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι.

§86ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Ἕως τὰς 12, τὸ μεσονύκτιον, θὰ καθήσωμεν ἐδῶ.

§87ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἀποτείνομαι πρὸς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ νὰ γείνῃ μικρὰ διακοπὴ, διότι τὸ θέμα εἶναι σπουδαιότατον.

§88Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς περὶ τοῦ θέματος τούτου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος ὁμιλεῖ ἤδη ἐπὶ ¾ τῆς ὥρας, ἴσως καὶ ἐπὶ μίαν ὥραν...

§89ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι δά!

§90ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τουλάχιστον εἰς ἐμὲ ἐφάνη μία ὥρα (ἱλαρότης) καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ ἀκουσθῶμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἀφοῦ προκαλεῖται ἡ Βουλὴ εἰς ψηφοφορίαν, πρέπει νὰ γινώσκωμεν περὶ τίνος θὰ ψηφίσῃ· διότι ἤδη, ὅτε εἰσήλθομεν εἰς τὸ στάδιον τῶν προτάσεων περὶ ἀσυδοσιῶν καὶ περὶ σεισαχθειῶν...

§91ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης προτάσεως.

§92ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ ἀσυδοσιῶν καὶ περὶ σεισαχθειῶν, ἕκαστος ἀποφεύγει καὶ νὰ καθορίσῃ τὰ τῆς ἀσυδοσίας καὶ τὰ τῆς σεισαχθείας, ἐννοῶν ὅτι ὁ καθορισμὸς θ’ ἀπεκάλυπτε τὸ μὴ σπουδαῖον τῆς προτάσεως. Ἡ πρόσφατος πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας ἦτο πρότασις ἀσυδοσίας· αἱ προτάσεις αἱ κατόπιν γενόμεναι ἦσαν προτάσεις περὶ ἀσυδοσίας καὶ σεισαχθείας, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἤδη προτείνει εἰδικῶς πρότασιν ἀσυδοσίας...

§93ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη ἀπολύτως ἠδύνατο νὰ μὴ ἦναι καὶ ἀποῤῥιπτέα· διότι, ὅταν πρόκηται περὶ παροδικῆς ἀσυδοσίας ἐν διαμερίσματι διαγεγραμμένῳ καὶ ἐπὶ φόρων καθωρισμένων, δύναται ἴσως αὕτη νὰ ᾖ δεδικαιολογημένη, ἂν συντρέχωσιν εἰδικαὶ περιστάσεις, δύναται ὡσαύτως νὰ ᾖ δεδικαιολογημένη ὑπὸ τοιούτους περιορισμοὺς καὶ ἡ σεισάχθεια. Δὲν ἐγένετο διὰ τὴν Ζάκυνθον λόγῳ τῶν σεισμῶν, ἀλλ’ ἠδύνατο δεδικαιολογημένως νὰ γείνῃ...

§95ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πληρόνουσι τίποτε οἱ Ζακύνθιοι.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐγένετο διὰ τὰς Θήβας, ἀλλ’ ἠδύνατο νὰ γείνῃ, καὶ ἴσως ἔπρεπε νὰ γείνῃ. Ὅταν ἐν στενῇ τοπικῇ περιφερείᾳ καὶ ἕνεκα εἰδικῶν περιστάσεων προτείνηται ἀπαλλαγὴ φόρου ἐπὶ χρόνον λίαν περιωρισμένον, δύναται αὕτη καὶ νὰ δικαιολογηθῇ, καίτοι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀποφεύγει παρ’ ἡμῖν συστηματικῶς τὰς τοιαύτας προνομίας. Ἀλλ’ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ, προτεινομένης ἀσυδοσίας, πρέπει νὰ γινώσκωμεν, πρὶν ἢ ἀποφανθῶμεν, ἂν προτείνηται τοιαύτη τοπικὴ ἀσυδοσία, ἂν πρόκηται περὶ ἀσυδοσίας, ἥτις δὲν θὰ ἐπηρεάσῃ ἐν τῷ συνόλῳ τὴν οἰκονομίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διότι τὸν κ. Βουλευτὴν, τὸν προτείνοντα τὴν ἀσυδοσίαν ταύτην, ἤκουον προχθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος ἰσχυριζόμενον, ὅτι πρέπει ἤδη, ὅτε κανονίζομεν τὰς δοσοληψίας τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς πιστωτὰς τῆς χώρας, νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι προσπαθοῦμεν διὰ παντὸς τρόπου νὰ περιφρουρήσωμεν τὰ ἔσοδα καὶ νὰ ἐπιῤῥώσωμεν τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τοῦ Κράτους, ἵνα ἐπαρκέστεροι πρὸς αὐτοὺς προέλθωμεν· πρέπει ἄρα νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν ταῦτα, τὰ προβαλλόμενα σήμερον παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, συμβάλλωσιν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπερ αὐτὸς συνίστα προχθές, ἢ μὴ τυχὸν ἔχωσιν ἀποτελέσματα ἀντίθετα. Ἂν πρόκηται τῷ ὄντι περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ φορολογίας μικρᾶς τινος περιφερείας ἐν τῷ Κράτει, δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἀντίῤῥησις σπουδαία τὸ ἔκρυθμον τῶν σχέσεων τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς πιστωτὰς τῆς χώρας· ἐὰν ὅμως ἡ πρότασις θὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ γενικοῦ ἀποτελέσματος τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅλως διάφορον, ὡς δ’ ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, φρονῶ ὅτι οὐ μόνον ἔχει ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ εἶναι ἀνατρεπτικὴ ἄρδην τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων...

§97ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. Διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης προτείνει, ὅπως ἡ ἀσυδοσία χορηγηθῇ εἰς τινας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἃς ὅμως δὲν τολμᾷ νὰ καθορίσῃ· καὶ διατὶ δὲν τολμᾷ νὰ τὰς καθορίσῃ; διότι καλῶς γινώσκει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ διάκρισις, ὅτι οἱ λόγοι, οἱ ὑπαγορεύοντες τὴν εὐεργεσίαν πρός τινας σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ὑπαγορεύουσιν αὐτὴν καὶ πρὸς ἄλλας καὶ πρὸς ὅλας. Ἐνδέχεται ἐπαρχία τις νὰ μὴ πάσχῃ ὅσον πάσχει ἄλλη ἐπαρχία, ὁ σταφιδοῦχος ὅμως τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, πάσχων ὅσον καὶ ὁ σταφιδοῦχος ταύτης τῆς ἐπαρχίας, δὲν θέλει ἀνεχθῆ ἄνευ διαμαρτυρίας, ἐν Πολιτείᾳ, ἐν ᾗ ἡ ἰσότης ἡ φορολογικὴ εἶναι βάσις τοῦ καθεστῶτος, νὰ μὴ γένηται καὶ πρὸς αὐτὸν ἡ πρὸς ἄλλους γενομένη εὐεργεσία. Συνέπεια ἄρα ἄμεσος τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῆς σταφίδος παντὸς σταφιδούχου, δηλ. ἡ κατάργησις ἐσόδου 5 ἑκατομμυρίων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Δὲν δύνασθε νὰ ὑπεκφύγητε τὴν συνέπειαν ταύτην, διότι ἡ πρώτη ἀπαλλαγή, ἣν ἐπάγεται ἡ πρότασις, εἶναι ἡ ἀπὸ τοῦ ἀμέσου φόρου, ὃν πληρόνει ὁ σταφιδοῦχος. Ὁ κ. Βουλευτής, ὃν ἠρώτησα, ποῦ ἐφαρμόζει τὴν πρότασίν του, εἶπεν: «Εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους». Ὁ ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρος εἶναι ὁ ἄμεσος φόρος, ὁ κατ’ ἐξοχὴν ἐν σχέσει πρὸς τὸν σταφιδοῦχον. Δὲν εἶπε καὶ τοῦτο ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ εἴπῃ καὶ τοῦτο· ἐγὼ δὲ εὐλόγως ἐζήτουν παρ’ αὐτοῦ, ἵνα καθορίσῃ τὰ προτεινόμενα, διότι, ὅτε ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπήντα, λέγων ὅτι ἡ πρότασίς του ἀφώρα εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους, συνέχαιρεν ἑαυτῷ, ὡς ἀπαλλαγέντι τῶν περαιτέρω εὐθυνῶν τῆς προτάσεως, ἥτις, ἐμπαίζουσα τοὺς σταφιδούχους, μόνον σκοπὸν εἶχε τὴν παράστασιν τῶν ἀνεφίκτων ὡς ἐφικτῶν καὶ τὴν παροχὴν πραγμάτων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπιῤῥιπτομένης εἰς ταύτην τῆς ἐκτελέσεως ἰδεῶν ἐπιδεικνυουσῶν ἐνδιαφέρον τοῦ προτείναντος καὶ τῶν περὶ αὐτὸν ὑπὲρ τῶν δυσπραγούντων, ἀλλ’ ἐν γνώσει τοῦ προτείναντος ἀνεπιδέκτων ἐφαρμογῆς καὶ καθωρισμένης κἂν διατυπώσεως. Ὅταν, εἰς τὸ ἀνεπίδεκτον καθορισμοῦ καὶ διατυπώσεως τῆς ἰδέας ἀφορῶν ἠρώτων τὸν κ. Βουλευτήν, τίνες οἱ περιλαμβανόμενοι φόροι ἐν τῇ προτάσει, μοὶ ἀπήντα, ὅτι πάντες οἱ ἄμεσοι φόροι περιελαμβάνοντο ἐν αὐτῇ...

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. «Εἴς τινας» εἶπον.

§100ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τώρα λέγει ὅτι «εἴς τινας» μόνον ἀφώρα ἡ πρότασις· τὸ «εἴς τινας» εἶχεν εἰπεῖ περὶ τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς ἃς ἀφώρα ἡ πρότασις, ἀφίνων τὴν διάκρισιν τῶν περιλαμβανομένων καὶ τῶν ἀποκλειομένων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἤδη, μετὰ τὴν κατάδειξιν τῶν συνεπειῶν τῆς προτάσεως αὐτοῦ, ἐπεκτείνει τὴν ἀνατεθειμένην εἰς τὴν Κυβέρνησιν διάκρισιν καὶ εἰς τοὺς φόρους, καθιστῶν οὕτω τὴν πρότασιν ἔτι μᾶλλον ἀπαράδεκτον, διότι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ψηφίζῃ περὶ προτάσεων ἐστερημένων ὡρισμένης ἐννοίας, ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται περὶ παντὸς προτεινομένου, ἀρεστοῦ ἢ μή, ἀλλ’ ἀξιοῖ ὅπως τὸ προτεινόμενον ἔχῃ τὴν ὑπόστασιν ἀρτίαν. Ἡ παροχὴ ἀσυδοσίας εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας εἶναι ἔννοια προκαλουμένη ἐκ τῆς καταστάσεως, διότι τῷ ὄντι οἱ σταφιδοκτήμονες ὑφίστανται ἐκτάκτους στενοχωρίας, ἀλλ’ ὁ καλούμενος ἵνα ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἀποδοχῆς ἢ μὴ τοιαύτης προτάσεως, πρέπει νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν συνεπειῶν, καὶ ἵνα σκεφθῇ περὶ τῶν συνεπειῶν, πρέπει νὰ γινώσκῃ, τί τὸ προτεινόμενον ὑπὲρ τῶν σταφιδοκτημόνων, τίνες οἱ φόροι, ὧν ζητεῖται χάριν αὐτῶν ἡ κατάργησις· διότι ἐγώ, ἀφορῶν εἰς τὴν πρότασιν, ὑφ’ ἃς διαστάσεις θέλει αὕτη ἐφαρμοσθῆ, — καὶ βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ διακρίσεων, διότι ὁ Ἕλλην εἶναι γεννημένος ἐν τῇ ἰσότητι καὶ δὲν δέχεται τὰς διακρίσεις, ἡ δὲ πρότασις, ἐὰν ψηφισθῇ, θέλει ψηφισθῆ ὑπὲρ ὅλων, — ἄφευκτον αὐτῆς συνέπειαν ὑπολογίζω τὴν κατάργησιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐσόδου τουλάχιστον 10 ἑκατομμυρίων. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ περὶ τὰ τῆς ἀσυδοσίας, ἥτις ὅμως δὲν ἐπιλαμβάνεται τοῦ ζητήματος τῆς σεισαχθείας, καταλείπουσα ἀνεπίλυτα τὰ τῶν σχέσεων τῶν σταφιδοκτημόνων πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τὰ τῆς ἀμέσου παροχῆς βοηθημάτων εἰς τοὺς δεομένους πρὸς καλλιέργειαν. Θὰ θυσιάσωμεν ἄρα 10 ἑκατομμύρια εὐθὺς ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ ἀνατρέψωμεν ἐντελῶς τὴν οἰκονομίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ χαρακτηρισθῶμεν κακῆς πίστεως ἀπέναντι τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ πιστωτῶν ἡμῶν, καὶ θ’ ἀφήσωμεν ἄλυτα τὰ κυριώτερα ζητήματα, τὰ τῶν σχέσεων τῶν σταφιδοκτημόνων πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τὰ τῆς ἐπαρκείας τῶν σταφιδοκτημόνων πρὸς τὴν καλλιέργειαν.

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐννοῶ τὴν στενοχωρίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· εἶναι στενοχωρία ἀνθρώπου πείσμονος καὶ λαβόντος ἤδη τὴν ἀπόφασιν, ὅπως οὐδὲν πράξῃ ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἐὰν δὲν ᾐσθάνετο τοιαύτην στενοχωρίαν, βεβαίως δὲν ἤθελε πλάσει τὸ ἰδανικὸν οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον ἔπλασεν, ὅπως δυνηθῇ νὰ τὸ πολεμήσῃ. Εἶδον μετ’ εὐχαριστήσεώς μου, ὅτι ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς μου ἐνόησεν ἐπὶ τίνων βάσεων ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1894. Εὔχομαι νὰ ᾐσθάνθη πράγματι τοῦτο, καὶ νὰ ἔλθῃ ὁ ἴδιος νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὸν προϋπολογισμόν, ὃν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ νὰ φέρῃ προϋπολογισμὸν ἐπὶ τῶν ἰδεῶν ἃς ἀνέπτυξα στηριζόμενον, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐλπίζω. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἀφίνω τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, δὲν εἶναι ἐκεῖνο, ὅπερ ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔπλασε τὴν λέξιν σεισάχθειαν, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτῆς. Ἡ σεισάχθεια ἐμπεριέχει τὴν ἰδέαν δωρεᾶς, οὐδεμία δὲ δωρεὰ ἐμπεριέχεται ἐν τῇ προτάσει μου.

§102Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ἐγώ, ὅτι ἐν τῇ ὑμετέρᾳ προτάσει περιέχεται σεισάχθεια· τοὐναντίον εἶπον, ὅτι δὲν λύονται διὰ τῆς προτάσεως ὑμῶν τὰ τῶν σχέσεων τῶν σταφιδοκτημόνων πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον καὶ τὴν ὁποίαν ἐπολέμησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐμπεριέχει σεισάχθειαν, μήτε ἔννοιαν ἀσυδοσίας. Ἡ πρότασίς μου ἐμπεριέχει ἁπλῆν ἀναβολὴν τῆς πληρωμῆς φόρων τινῶν, ὁποίαν πολλάκις παρεδέχθη ὄχι μόνον ἅπας ὁ κόσμος, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ Βουλὴ διά τινα χωρία τῆς Θεσσαλίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησε νὰ δώσῃ εἰς τὴν πρότασίν μου ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει. Ἐνόμισεν ὅτι ἐγὼ ἐπρότεινα τὴν ἀναστολὴν ἢ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος. Ἡ πρότασίς μου ὅμως δὲν ἐπεκτείνεται μήτε εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος, μήτε εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων προϊόντων τῆς Ἑπτανήσου. Ἀνέπτυξα τοῦτο, διότι ἀρχόμενος εἶπον, ὅτι οἱ συνάδελφοι ἐκ τῆς Ἑπτανήσου δὲν αἰσθάνονται τὸ βάρος τοῦ εἰσπράκτορος, δὲν εἶναι δὲ ὁ εἰσπράκτωρ, ὁ ὁποῖος εἰσπράττει τὰ ἐξαγωγικὰ τέλη ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ὅταν δὲ προσεκλήθην νὰ εἴπω τίνας φόρους ἐννοῶ, εἶπον τὴν γνώμην μου, ἐξ ἧς καθαρῶς ἐξάγεται, ὅτι, μολονότι ὡς ἄμεσοι φόροι χαρακτηρίζονται καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων τῆς Ἑπτανήσου καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος, οὐχ ἧττον τοὺς φόρους τούτους δὲν ἐνόησα νὰ συμπεριλάβω, διότι ἐκ τῶν προτέρων εἶπον, ὅτι ἐννοῶ νὰ ἀπαλλαγῶσι τῶν πιέσεων τῶν προερχομένων ἐκ τῶν παρὰ τοῦ εἰσπράκτορος εἰσπραττομένων φόρων. Δὲν ἔχομεν, λέγει, τὴν τόλμην νὰ προτείνωμεν τὰς ἐπαρχίας καὶ τοὺς φόρους, δι’ οὓς θὰ δοθῇ ἡ ἁπλῆ ἀναβολὴ τῆς πληρωμῆς· καὶ τοῦτο λαμβάνει ὡς ἐπιχείρημα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπον καὶ πρότερον, ὅτι θὰ ἔχωμεν τὴν τόλμην ταύτην, ἀλλὰ πότε; ὅταν ἡ Βουλὴ μᾶς δώσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο...

§104Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ πρότασις ὑμῶν δὲν λέγει ταῦτα, λέγει «τῶν δημοσίων φόρων» ὅλων ἀδιακρίτως, εἶναι ὅμως ἀληθές, ὅτι ἡ πρότασις δὲν εἶναι γεγραμμένη παρ’ ὑμῶν, εἶναι γεγραμμένη διὰ χαρακτῆρος γνωστοῦ μοι, διὰ χειρὸς παλαιοῦ συναδέλφου, ἑπομένως δὲν εἶσθε ὑμεῖς ὑπεύθυνος ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἐννοίᾳ τῆς προτάσεως ὑμῶν, ἀλλ’ εἶναι ὑπεύθυνος ἡ Ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις.

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπεύθυνος, διότι ἐγὼ ἀρχικῶς διετύπωσα τὴν πρότασιν, ὁ δὲ κ. Ράλλης τὴν ἔγραψεν ἐκ νέου... Τὸ ἐπιχείρημα τῶν δημοσίων φόρων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δεικνύει καὶ ἄλλην μίαν φορὰν τὴν στενοχωρίαν του. Ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν—καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ μεταβάλωμεν τὸ λεκτικὸν—ὅλους τοὺς ἀμέσους φόρους, ἀλλ’ ἐννοοῦμεν τοὺς ἀμέσους φόρους ἐκείνους, οὓς εἰσπράττει ὁ εἰσπράκτωρ, ἡ Κυβέρνησις δὲ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θέλει κανονίσει τὰς λεπτομερείας τοῦ ὑποβληθησομένου νομοσχεδίου. Αὕτη θὰ ὁρίσῃ τὰς ἐπαρχίας καὶ τοὺς φόρους καὶ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θ’ ἀνασταλῇ ἡ πληρωμὴ αὐτῶν. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις δηλώσῃ τὴν ἀδυναμίαν της νὰ καθορίσῃ ταῦτα, καὶ ἡ Βουλὴ θέλει ν’ ἀναθέσῃ τὸν καθορισμὸν αὐτῶν εἰς ἄλλους, θὰ εὑρεθῶσιν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναδεχθῶσι τὸ τοιοῦτον ἔργον.

§106ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, εἶναι καὶ τὸ ἀληθές· ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ ἀνακοινώσῃ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ ὑποβάλῃ, ὑποθέτω δέ, ὅτι δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ψεκτὸν ἐκ μέρους τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης· ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐννοεῖ, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐν τῷ συμφέροντι τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ ἦναι κατατετμημένη εἰς ἄτομα, ὅτι οὐδέποτε πρότασις ἐκ μέρους ἑνὸς μέλους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρέπει νὰ ἀνακοινῶται εἰς τὰ ἄλλα μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἵνα οὕτω πως τὴν νίκην ἔχῃ εὐχερεστέραν· ἀλλ’ ἡμεῖς σκεπτόμεθα ὅλως διαφόρως, καὶ ἂς ἐπιτρέψῃ εἰς ἡμᾶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ σκεπτώμεθα περὶ τῶν συμφερόντων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ λόγον τῆς κρίσεως ἡμῶν καὶ ὄχι τῆς βουλήσεως αὐτοῦ. Τὰ πράγματα ἔλαβον χώραν ὡς ἑξῆς· ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης μοὶ ἀνεκοίνωσε τὴν πρότασίν του, ἐγὼ ἐπήνεγκον λεκτικὰς τροποποιήσεις εἰς αὐτήν, ἐπειδὴ δὲ κατέστη τὸ κείμενον δυσανάγνωστον, διὰ τοῦτο ἀντέγραψα αὐτό. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν, ὅτι ἐντεῦθεν ἤθελε προσπορισθῇ κέρδος τι, ἀποκαλύπτων ὅτι ἡ πρότασις ἐγράφη δι’ ἑτέρας χειρὸς, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι οὕτω ἤθελον ἐγερθῆ ἀντιζηλία τις μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὅτι δηλ. ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐγένετο τὸ ὄργανόν μου, ἐνῷ ἐγὼ ἐγενόμην τὸ ὄργανόν του, διότι ἡ πρότασις αὕτη, ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης συλληφθεῖσα, ἐγράφη διὰ τῆς χειρός μου. Ἡ πρότασις, διατυπωθεῖσα προχείρως, δὲν δύναται ἢ νὰ ἔχῃ ἀτελείας, τὰς ἀτελείας δὲ ταύτας, ἃς ἠδύνατο νὰ ἀντιληφθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ὑπεδείξαμεν, οὐδεμίαν ὅμως ἔχομεν δυσχέρειαν ἐντεῦθεν νὰ ἀποδεχθῶμεν τὰς τροποποιήσεις, ἃς ἤθελε κρίνει ἀναγκαίας οἱονδήποτε μέλος τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο, μετὰ τὴν ἐξήγησιν, ἣν ἔδωκεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἐννοεῖ ἡ Βουλὴ μέχρι τίνος ἐξικνεῖται ἡ εὐχὴ, ἣν ὑπεβάλομεν. Ἡμεῖς ὑπεβάλομεν εὐχὴν, ἡ ὁποία δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπερβάλλουσα, ἢ δύναται νὰ θεωρηθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὡς μὴ ἀνταποκρινομένη πρὸς τὸ μέτρον τὸ ἐπιβαλλόμενον σήμερον ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἡμεῖς ὑπεβάλομεν εὐχὴν ὑπὲρ τῶν μᾶλλον πασχουσῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ ἐντεῦθεν δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν δεχόμεθα οἱανδήποτε τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης, δὲν σημαίνει ὅτι ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ φέρωμεν εἰς σεισάχθειαν ἢ εἰς κατάργησιν φόρων, ἢ εἰς ἀνισοῤῥοπίαν τῆς μὴ ὑπαρχούσης ἰσοῤῥοπίας τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡμεῖς ὑπεβάλομεν σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν περὶ ὑποβολῆς προτάσεως, ἡ ὁποία δὲν δύναται παρὰ νὰ προέλθῃ παρ’ αὐτῆς, ἀφοῦ πρόκειται περὶ προτάσεως, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν καὶ ὄχι κατὰ ἑκατομμύρια, ὡς λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφορώσης εἰς τὴν ἀρωγὴν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ χορηγήσῃ ἡ Πολιτεία πρὸς τοὺς πάσχοντας σταφιδοκτήμονας. Οὐδόλως δεσμεύεται ἡ Κυβέρνησις, καθόσον ἤθελε θεωρήσει τὴν πρότασιν ταύτην ὑπερβάλλουσαν, νὰ τὴν περιορίσῃ, ἤ, μὴ ἀνταποκρινομένην πρὸς τὰς ἀνάγκας, νὰ τὴν ἐπεκτείνῃ, ἀλλὰ βεβαίως ἡ πρότασις αὕτη οὐδὲν ἕτερον πράττει ἢ νὰ ἐκδηλώσῃ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινωνίας ἡμῶν τὸ αἴσθημα, διότι δὲν ὑπάρχει τις, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ αἰσθάνηται ἐν ἑαυτῷ τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ νὰ συντρέξῃ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας καὶ τοὺς σταφιδοκτήμονας, τοσαῦτα πάσχοντας, διότι δὲν ὑπάρχει τις, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ ἀρνηθῇ τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Πολιτεία πρὸς αὐτοὺς καὶ πρὸς ἑαυτὴν, διότι ὅ,τι πρόκειται νὰ πράξῃ ἤδη ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ τῶν σταφιδοκτημόνων, θὰ τὸ πράξῃ ὑπὲρ ἑαυτῆς· ἀντιθέτως δὲ πρέπει νὰ ἐκτιμήσωμεν τὰ πράγματα, διότι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελεν ἐπέλθει ἐπίκουρος ἡ Πολιτεία πρὸς τὰς πασχούσας ἐπαρχίας, τότε ἡ ἤδη ὑφισταμένη ἀνισοῤῥοπία τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ὑπάρξῃ ἀκόμη μεγαλειτέρα κατὰ τὸ προσεχέστατον μέλλον. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Δὲν ζητοῦμεν κατάργησιν φόρων, ζητοῦμεν ἀναστολὴν ἐπὶ χρόνον, τὸν ὁποῖον ἤθελεν ὁρίσει ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ μέχρι τίνος σημείου φθάνουσιν αἱ ἀνάγκαι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ μέχρι ποίας ἐποχῆς πρέπει νὰ ἀνακουφίσῃ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Αὕτη εἶναι ἡ πρότασις, τιμῶσα ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὴν ὑπέβαλε, τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης. Δὲν βλέπω διατὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ πολεμήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην, νομίσασα ἴσως ὅτι ἠθελήσαμεν νὰ στήσωμεν εἰς αὐτὴν παγίδα. Οὐδεμία παγὶς ὑπάρχει· ἀφοῦ ἀφίεται εἰς αὐτὴν τὸ μέτρον τῆς ἀρωγῆς, ποῦ ἡ παγίς; Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι δὲν ἔχει καθῆκον νὰ μεριμνᾷ ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, νομίζει ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει καθῆκον νὰ μεριμνᾷ ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ τὴν ἀνάγκην, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ἐκ τῶν πραγμάτων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νομίζει ὅτι δὲν δύναται νὰ τὴν ἐκφράσῃ ἡ Βουλή; Ἡμεῖς διὰ τῆς προτάσεως δὲν ὁρίζομεν μήτε τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τηρήσῃ ἀπέναντι τῶν σταφιδοκτημόνων, μήτε ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἡ Πολιτεία, μήτε τὸν χρόνον, μέχρι τοῦ ὁποίου ἡ ἀρωγὴ αὕτη θὰ ἐξικνῆται· ἀφίεται ἐντελῶς ἐλευθέρα ἡ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ ὅ,τι ἤθελε κρίνει συμφέρον πρὸς τὴν Πολιτείαν καὶ τοὺς σταφιδοκτήμονας, χωρὶς οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον νὰ βλάψῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. «Νὰ μὴ φανῶμεν ὅτι εἴμεθα κακόπιστοι, εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέναντι τῶν ὁμολογιούχων». Εἶναι νέον ἐπιχείρημα. Ἕως τώρα ἐνόμιζον, ὅτι ἡ πολιτεία τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἰς ἓν ἔτεινε, πῶς νὰ φανῶμεν ἔτι μᾶλλον κακόπιστοι. Ἀλλὰ σήμερον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, θέλει νὰ τὸ ἐπιῤῥίψῃ ἐπὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ θέλει νὰ κάμῃ νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ἡμεῖς προσπαθοῦμεν νὰ δυσχεράνωμεν τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ὁμολογιούχων. Ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ὁμολογιούχων εἶναι τόσον δυσχερὴς, ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ τὴν δυσχεράνῃ τις ἐπὶ πλέον· κατέστη δὲ δυσχερὴς ἐκ τῶν κακοκεφάλων ἀληθῶς μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐναντίον τῆς συστάσεως τῶν στενοτέρων φίλων αὐτοῦ. Διατὶ νὰ τὴν δυσχεράνωμεν ἡμεῖς ἐπὶ πλέον;

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅπως γείνῃ καταληπτοτέρα ἡ πρότασίς μου, τὴν τροποποιῶ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ τῇ Κυβερνήσει, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον αὐτῆς νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ ἐπιτραπῇ αὐτῇ ἡ διὰ Β. Διατάγματος ἀναστολὴ τῆς εἰσπράξεως ἐν ταῖς μᾶλλον πασχούσαις σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον τῶν φόρων ἐκείνων, οἵτινες διὰ τῆς ἀμέσου αὐτῶν εἰσπράξεως πιέζουσι σήμερον τοὺς ἐν αὐταῖς πληθυσμούς.»

§108Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τῆς προτάσεως, οὕτω τροποποιηθείσης, προσκαλεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, περιλαμβάνον παραίτησιν τῶν δικαιωμάτων τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ μεταβίβασιν αὐτῶν εἰς τὰ Β. Διατάγματα, εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν· τουτέστι, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία θ’ ἀποφασίζῃ διὰ Β. Διαταγμάτων ποῖος θὰ φορολογῆται καὶ ποῖος δὲν θὰ φορολογῆται, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία θ’ ἀποφασίζῃ ποῖοι φόροι θὰ ἐπιβάλλωνται καὶ ποῖοι φόροι δὲν θὰ ἐπιβάλλωνται.

§109ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι νέον ἐπιχείρημα, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὴν ἐπιτηδειότητα τῆς εὑρέσεως τοιούτων ἐπιχειρημάτων. Ἡ πρότασίς μας ἀφίνει ἐλευθέραν τὴν Κυβέρνησιν νὰ συντάξῃ αὐτὴ τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καθορίζωνται οἱ φόροι...

§110Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν λέγει αὐτό.

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως τὸ λέγει... Διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ καθορίζωνται αἱ ἐπαρχίαι, ὑπὲρ τῶν ὁποίων θὰ γείνῃ ἡ ἀναστολὴ, καὶ ὁ χρόνος, καθ’ ὃν θὰ ἀνασταλῇ ἡ πληρωμή. Ἡ πρότασίς μου ἔχει εὐρυτάτην τὴν ἔννοιαν, ἀφίνει δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συντάξῃ, ὅπως ἂν αὕτη κρίνῃ καλλίτερον τὸ νομοσχέδιον. Ὅταν δὲ θὰ ἔχωμεν νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον, τότε θὰ συζητήσωμεν, ἐὰν τὰ διατυπωθησόμενα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ᾖναι ἀρκετὰ, ἢ ἐὰν ᾖναι πολλὰ ἢ ᾖναι ὀλίγα. Τοιαύτη εἶναι ἡ πρότασίς μας· οὔτε εἶναι δυνατὸν ἐν προτάσει, ἥτις πρόκειται νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν παρὰ τῆς Βουλῆς, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς σύνταξιν ἄρθρων καὶ διατάξεων, καθοριζουσῶν ὅλας ταύτας τὰς ἐννοίας. Ἐξηγοῦμεν δὲ, ὅτι τοῦτο ἐννοεῖ ἡ πρότασίς μου.

§112Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις δὲν διαλαμβάνει ταῦτα, τὰ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἤδη λεγόμενα· κατὰ τὴν πρότασιν, «ἡ Βουλὴ συνιστᾷ τῇ Κυβερνήσει, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον αὐτῆς νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ ἐπιτραπῇ αὐτῇ ἡ διὰ Β. Διαταγμάτων ἀναστολὴ τῆς εἰσπράξεως» καὶ τὰ λοιπά. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐβελτίωσεν ἤδη ἅπαξ τὴν πρότασιν, θὰ τὴν βελτιώσῃ δὲ καὶ πάλιν καὶ δὲν θὰ παύσῃ βελτιῶν αὐτὴν, ἕως οὗ τὴν ἀποσύρῃ διότι δὲν εἶναι αὕτη πρότασις ἀφορῶσα εἰς σκοποὺς νομοθετικούς· ἐνδέχεται νὰ ἀφορᾷ εἰς σκοποὺς ἄλλους, ὁποίους παρέστησα πρὸ ὀλίγου, ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἀφορᾷ εἰς νομοθεσίαν, οὐδὲ δύναται νὰ ἀφορᾷ εἰς νομοθεσίαν τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τοῦ μὴ τολμῶντος νὰ ἔχῃ γνώμην. Προσὸν ἀπαραίτητον τοῦ νομοθετοῦντος εἶναι ἡ μόρφωσις ἰδίας γνώμης περὶ πάντων τῶν παρ’ αὐτοῦ κανονιζομένων θεμάτων, ὅταν δὲ Βουλευτὴς, ἀντιπολιτευόμενος παρορμᾷ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐκφράσῃ αὐτὴ γνώμην περὶ ὧν ἐκεῖνος οὐδὲν ἀποφαίνεται, ἐνῷ ἐπαγγέλλεται ὅτι περὶ αὐτῶν νομοθετεῖ, ὀλίγον συντελεῖ πρὸς πρακτικὴν ἐνέργειαν. Ὅτι τῶν Βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως αἱ προτάσεις νόμων δὲν ψηφίζονται, τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ δὲν δικαιολογεῖ τὸ ἀκατάρτιστον τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ. Αἱ εἰς νομοθεσίαν ἀφορῶσαι προτάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑποβάλλονται κατηρτισμέναι εἰς νομοσχέδια, ἂν δὲ ἀποδειχθῶσιν εὐπρόσδεκτα εἰς τὴν Βουλὴν, υἱοθετοῦνται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ διασκευαζόμενα παρὰ τῆς ὑπηρεσίας ψηφίζονται ὑπὸ τὴν νέαν ταύτην μορφήν. Ἡ ἐξέλιξις ὅμως αὕτη προϋποθέτει ὑποβολὴν ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τῆς προτάσεως ἐν καταρτισμῷ νομοσχεδίου καθορίζοντος τὰ θέματα πάντα, περὶ ὧν πρόκειται. Ἐνταῦθα ὅμως οὐδεὶς γινώσκει περὶ τίνος πρόκειται, ὑπὲρ πάντας δὲ δὲν γινώσκουσι περὶ τίνος πρόκειται ἐν τῇ προτάσει οἱ δίδυμοι συντάκται αὐτῆς (ἱλαρότης). Ἐκ τῆς προτάσεως προκύπτει μόνον, ὅτι ἀνατίθεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα κανονίσῃ ὅ,τι οἱ συντάκται τῆς προτάσεως ὁμολογοῦσιν ἑαυτοὺς ἀνικάνους, ἵνα κανονίσωσιν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἂν κρίνῃ θέμα τι δεόμενον κανονισμοῦ, ἀναλαμβάνει αὐτὴ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς νομοθετικῆς ἐνεργείας καὶ δὲν ἀναμένει τὴν ὤθησιν παρὰ τῶν στερουμένων τῶν στοιχείων πρὸς μόρφωσιν γνώμης καὶ τοῦ θάῤῥους πρὸς ἔκφρασιν καὶ τοῦ κύρους πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς. Ἀναδεχθέντες τὴν ἀρχὴν, ἀνεδέχθημεν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς πρωτοβουλίας τῶν προτάσεων περὶ τῶν δεόντων, πρὸς τοὺς ἐπιτελοῦντας δὲ ἀνελλιπῶς τὰ τῆς ἐπιβαλλομένης εἰς αὑτοὺς νομοθετικῆς πρωτοβουλίας ἄχαρις εἶναι ἡ πρὸς ἐνέργειαν παρόρμησις παρὰ τῶν μὴ ἀναλαμβανόντων τὴν εὐθύνην τῆς διατυπώσεως τῆς ἐνεργείας, ἣν ἀορίστως συνιστῶσιν. Ἡ ἐνέργεια, ἣν φαίνεται θέλων νὰ ὑποδείξῃ ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν, εἶναι ἡ ἀπαλλαγὴ ἐπαρχιῶν σταφιδοφόρων, ἀλλ’ οὐχὶ ἁπασῶν, ἀπὸ φόρων ἀμέσων, ἀλλ’ οὐχὶ ἁπάντων...

§113ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὂχι’ πρόκειται περὶ ἀναστολῆς εἰσπράξεων.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λέγω ἐγὼ πῶς ἐκτιμῶ τὴν πρότασιν· λέγω ὅτι ἐκτιμῶ τὴν περὶ ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων πρότασιν ὡς ἔχουσαν τὴν ἔννοιαν τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν φόρων. Διότι, ἐὰν ἤδη προστεθῇ εἰς τ’ ἄλλα καθυστερήματα τῶν φορολογουμένων καὶ καθυστέρημα ἐκ τῶν ἀναστελλομένων εἰσπράξεων τοῦ ἔτους τούτου, οὐ μόνον θὰ ἔχωμεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν μὴ ἀπόδοσιν τοῦ καθυστερήματος τούτου, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν μὴ ἀπόδοσιν καὶ τῶν ἄλλων καθυστερημάτων, οὕτως ἐπιβαρυνομένων. Ἀλλὰ δὲν ἀφορᾷ εἰς τοῦτο ἰδίως ἡ παρατήρησίς μου, ἡ παρατήρησίς μου ἀφορᾷ εἰς τὰς διακρίσεις τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν φόρων. Ἀνατίθεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ Β. Διατάγματος ὁ κανονισμὸς τῶν διακρίσεων, ἔργον καθαρῶς νομοθετικὸν, ἵνα ἀπαλλαγῶσιν οἱ προτείνοντες τῆς εὐθύνης τοῦ καθορισμοῦ αὐτῶν· πῶς δ’ οὗτοι ἐννοοῦσι τὰς διακρίσεις, πῶς ἐννοεῖ αὐτὰς ὁ ζωηρότερος τῶν θιασωτῶν τῆς προτάσεως, ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ἀντελήφθημεν πρὸ μικροῦ. Δὲν ἐννοεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων νὰ μείνωσιν ἔξω τοῦ νυμφῶνος τὰ Καλάβρυτα, καίτοι τὰ Καλάβρυτα δὲν παράγουσι σταφίδα. Τοιαύτη ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διακρίσεων. Τὰ Καλάβρυτα, τὰ μὴ παράγοντα σταφίδα, δὲν ἐννοοῦσι νὰ ἐξαιρεθῶσιν ἀπὸ τοῦ εὐεργετήματος τῆς προτάσεως, ἐννοοῦσι καὶ ταῦτα ν’ ἀπαλλαγῶσιν ἀπὸ τῆς φορολογίας, καὶ ὁ κ. Πετιμεζᾶς μετὰ τῆς συνήθους αὐτῷ εὐγλωτίας ἀνέπτυξε τὸ θέμα διὰ τρόπου πείσαντος, νομίζω, τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐ μόνον δὲν πρέπει νὰ γένωνται διακρίσεις, ἐπὶ ἀποκλεισμῷ τῶν Καλαβρύτων, ἀλλ’ ὅτι τοὐναντίον καὶ αὐταὶ αἱ κατὰ τὴν πρότασιν διακρίσεις μεταξὺ τῶν παραγουσῶν σταφίδα ἐπαρχιῶν δὲν χωροῦσι, πρέπει δὲ νὰ προστεθῶσιν εἰς τὰς ἀπαλλαχθησομένας ἀπὸ τῆς φορολογίας ἐπαρχίας καὶ ἐπαρχίαι μὴ παράγουσαι σταφίδα, ὅσαι διατελοῦσιν ἐν ταῖς εἰδικαῖς περιστάσεσιν, ἃς τοσοῦτον προσφυῶς ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων. Ἑπομένως οὐ μόνον δὲν θὰ ἔχωμεν τὸν περιορισμὸν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὃν ἐνδεικνύει ἡ πρότασις, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν καὶ προσθήκην ἐπαρχιῶν ἄλλων, μὴ σταφιδοφόρων, εἰς τὰς κατὰ τὴν πρότασιν προνομίας· διότι εὐθὺς ὡς ἡ Κυβέρνησις περιβληθῇ τὴν ἐξουσίαν, περὶ ἧς προνοεῖ ἡ πρότασις, δὲν θὰ λείψῃ ὁ κ. Πετιμεζᾶς νὰ παραστήσῃ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ὅσα ἐνταῦθα παρ’ αὐτοῦ ἠκούσαμεν, ἂν δὲ εἰσακουσθῇ, συνηγορῶν ὑπὲρ μὴ σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, βεβαίως θὰ εἰσακουσθῶσι καὶ πάντες οἱ ἀντιπροσωπεύοντες ἐπαρχίας ἀνεγνωρισμένας ὡς σταφιδοφόρους, ἤτοι τὰς ἀποδιδούσας ἐκ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος τὰ 5,000,000 εἰς τὸ Δημόσιον. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ποιήσηται τὴν διάκρισιν ὑπὲρ τῶν ἄλλων σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, πλὴν τῆς Ἑπτανήσου, διότι τὴν Ἑπτάνησον δὲν λυμαίνεται ὁ εἰσπράκτωρ· ἀλλὰ δὲν λυμαίνεται τὴν Ἑπτάνησον ὁ εἰσπράκτωρ, διότι ἡ Ἑπτάνησος διὰ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας πληρόνει μέχρι λεπτοῦ. Πληρόνουσα τὸ ὅλον, δὲν ὑπάρχει ἀφορμή, ἵνα ὑποστῇ τὰς συνεπείας τῆς μὴ πληρωμῆς...

§115ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸς εἶναι συνδυασμὸς ἰδικός σας.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ συνδυασμὸς πρέπει νὰ καθορισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, πρέπει δὲ νὰ γινώσκῃ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν χωρεῖ ἡ διάκρισις μεταξὺ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἡ ἐνδεικνυομένη ἐν τῇ προτάσει. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτής, καὶ μεθ’ ὅσα εἴπομεν, δὲν ἠθέλησε νὰ διακρίνῃ τοὺς φόρους, εἰς οὓς ἐννοεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μέτρον.

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοὺς ἀμέσως εἰσπραττομένους, τοὺς εἰσπραττομένους παρὰ τοῦ εἰσπράκτορος.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἀναγράφεται τοῦτο ἐν τῇ ἐγγράφῳ προτάσει. Ἡμεῖς θὰ ψηφίσωμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως, οἵα ἐγγράφως ἀνεκοινώθη, καὶ θ’ ἀναλάβωμεν εὐθύνας, ψηφίζοντες κατ’ αὐτῆς· πρέπει ἄρα νὰ ἔχωμεν βεβαιωμένον τὸ κείμενον...

§119ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ προσθέτομεν.

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. Διότι ἔν τισιν ἐπαρχίαις, καὶ ταῖς μᾶλλον πασχούσαις, οἱ φόροι, οὓς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐχαρακτήρισεν ὡς εἰσπραττομένους διὰ τοῦ εἰσπράκτορος, εἶναι οἱ ὀλιγώτερον ἐνδιαφέροντες, διότι ἐν ἐπαρχίαις κυρίως σταφιδοφόροις, οἷον ἡ Ἠλεία, ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ὁ φόρος τῶν ζώων δὲν εἶναι οἱ κυριώτεροι τῶν φόρων, κυριώτερος τῶν ἀμέσων φόρων ἐν αὐταῖς εἶναι ὁ φόρος τῆς σταφίδος.

§121ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ ΚΑΙ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν τοῦτο.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδὲν ἐγὼ θὰ προσθέσω εἰς τὴν πρότασιν, διότι ἐγὼ θὰ καταψηφίσω αὐτὴν, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξαιρεῖ ἀπὸ τῆς προτάσεως τὸν φόρον, ὅστις κυρίως ἐνδιαφέρει τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας.

§123ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὴ ἀποδίδετε εἰς ἡμᾶς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν εἴπομεν.

§124ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀποδίδω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναγινώσκω.

§125ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σεῖς ἀποδίδετε σεισάχθειαν, ἀσυδοσίαν.

§126ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἀναγινώσκω, ὅτι πρόκειται περὶ διακρίσεως, καὶ εἶπον ὅτι διάκρισις μεταξὺ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν δὲν χωρεῖ. Ἀλλὰ γίνεται διάκρισις καὶ περὶ τὰ τῶν φόρων. Ὑπῆρχε πρότερον ἀναγεγραμμένον «τῶν δημοσίων φόρων», ἐβελτιώθη ὅμως ἤδη τὸ ἀρχικὸν κείμενον, καὶ εὑρίσκω ἀναγεγραμμένον «τῶν φόρων ἐκείνων, οἵτινες διὰ τῆς ἀμέσου αὐτῶν εἰσπράξεως πιέζουσι σήμερον τοὺς ἐν αὐτοῖς πληθυσμούς». Ἑπομένως, περιορίζουσα ἡ πρότασις τὴν ἀπαλλαγὴν εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους, φαίνεται ἐξαιροῦσα ἀπὸ τῆς ἀπαλλαγῆς τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὅστις εἰσπράττεται ἐμμέσως, καίτοι ὁ προϋπολογισμὸς ἀναγράφει αὐτὸν ὀρθῶς ἐν τοῖς ἀμέσοις φόροις. Ἐξαιρουμένου τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, μένουσι κατὰ τὴν νεωτάτην τῆς προτάσεως διατύπωσιν ὑποκείμενοι εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἀπαλλαγῆς οἱ ἄλλοι ἄμεσοι φόροι, ἐφ’ ὅσον πιέζουσι τοὺς κατοίκους τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ οὕτως, ἐνῷ ὁ σταφιδοκτήμων τοῦ Πύργου δὲν θέλει ἀπαλλαγῆ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὁ κάτοικος τοῦ Πύργου, ὁ τυχὸν μὴ ἔχων σταφίδα, θ’ ἀπαλλαγῇ ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, ἢ ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος, καὶ ταῦτα πάντα, αἱ διακρίσεις αὗται τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν φόρων, κατ’ ἐπιλογὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐχὶ διὰ διατάξεων νομοθετικῶν. Τὰ τοιαῦτα δὲν φαίνονται ἐφαρμόσιμα, δὲν εἶναι ἀποδεκτά. Ἂν οἱ κύριοι Βουλευταί, οἱ προτείνοντες ταῦτα, ἐκήδοντο ἀληθῶς οὐχὶ τῶν κομματικῶν αὐτῶν σκοπῶν, ἀλλὰ τῶν συμφερόντων τῶν σταφιδοκτημόνων, θ’ ἀπεῖχον ἀπὸ εἰσηγήσεων ἀνεπαίσθητον σχεδὸν παρεχουσῶν εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας τὴν ὠφέλειαν, ἀνατρεπτικῶν ὅμως τοῦ οἰκονομικοῦ καθεστῶτος τῆς χώρας. Διακρίσεις τῶν ἐπαρχιῶν, ἐφ’ ἃς θὰ ἐπεκταθῇ ἡ φορολογικὴ ἀνακούφισις, καὶ τῶν φόρων, ὧν θ’ ἀνασταλῇ ἡ εἴσπραξις, δὲν κανονίζονται διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων, παρὰ δὲ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας δύνανται νὰ διαταχθῶσι μόνον ἐκτάκτως καὶ προσωρινῶς καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅπως ἐν λίαν περιωρισμένῳ χώρῳ καὶ ἐπὶ ὅσον ἔνεστιν ὀλιγωτέρων φόρων ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀναστολὴ τῆς εἰσπράξεως. Οὕτω καθοριζομένη ἡ φορολογικὴ ἀνακούφισις, εἶναι ἀνεπαρκὴς ὅλως πρὸς τοὺς σκοπούς, οὓς ἐπαγγέλλεται ἡ πρότασις, ἀνεπαρκὴς ὅμως θὰ ἦτο καὶ ἄνευ τοιούτου περιορισμοῦ, εἶναι δὲ πάντως ἀποῤῥιπτέα, ὡς ἀκατάρτιστος καὶ ἀνεφάρμοστος καὶ ὡς ἐπαγομένη μείωσιν ἐπαισθητὴν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἥτις ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὅτι ἐν τῇ σημερινῇ ὥρᾳ τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν βίου θὰ εἶχεν ὀλέθρια ἀποτελέσματα.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν αὐτό.

§128ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν διακοπὴν τῆς συζητήσεως, διότι, ὡς βλέπετε, τὸ θέμα εἶναι σοβαρόν, καὶ διότι τόσοι ἐκ τῶν συναδέλφων ἐζήτησαν τὸν λόγον. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μένωμεν ἐδῶ πέραν τῆς 2ας ὥρας μ. μ. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ἂν πρόκηται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τόσον σπουδαῖον ζήτημα, πρέπει ὅλοι οἱ Βουλευταὶ νὰ ἦναι ἐδῶ. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ διακοπή.

§129ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν δὲν δέχωνται διακοπὴν, παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, διότι δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Νάξου κ. Στυλ. Βάλληνδα, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ· παρόντες Βουλευταὶ 110. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως;

§132ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ πρότασις, κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἀρχήν, ὅπως ληφθῇ ἓν μέτρον καὶ ὡς πρὸς τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων τῶν καθυστερουμένων ἐν γένει καὶ ἰδίᾳ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ὁμολογουμένως ἀδυνατοῦσι σήμερον νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των, νομίζω ὅτι εἶναι πρότασις δικαία. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν ὁποίαν, εἴτε λόγῳ θεομηνίας, εἴτε λόγῳ οἱασδήποτε ἄλλης καταστροφῆς καὶ δυστυχίας, ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία θὰ ἔλθωσιν ἀρωγοὶ εἰς τοὺς πάσχοντας, κανονίζουσαι διὰ τρόπου ὅσον οἷόν τε συμβιβαστικωτέρου καὶ ἀνεκτοτέρου τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν. Δὲν πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς ὀφειλέτας τῶν χρεῶν αὐτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, δὲν πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν ἀσυδοσίαν· πρόκειται νὰ διευκολύνωμεν τοὺς ὀφειλέτας διὰ τρόπου τοιούτου, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ συγχρόνως διὰ τοῦ τρόπου τούτου αὐτοὶ μὲν νὰ μὴ καταπιεσθῶσι, τὸ δὲ Δημόσιον νὰ δυνηθῇ νὰ εἰσπράξῃ πράγματι τὰ ὀφειλόμενα. Ὥστε κατ’ ἀρχὴν, λέγω, ἡ πρότασις εἶναι ὑποστηρικτέα, καὶ δὲν πιστεύω καὶ ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἀρχὴν νὰ τὴν ἀποκρούῃ. Ἔχομεν προηγούμενα παραδείγματα ὄχι μόνον τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι τυχαίως ἔπαθον ἐξ οἱασδήποτε φυσικῆς αἰτίας, ἀλλ’ ἔχομεν παραδείγματα αὐτῆς τῆς ἰδίας πρωτευούσης. Ὁσάκις συνέπεσε νὰ καθυστερῶνται οἱ φόροι οἰκοδομῶν πλειόνων τοῦ ἑνὸς ἔτους δι’ οἱονδήποτε λόγον, ὅπως πολλάκις συνέβη, τί ἐπράξαμεν; Διὰ νόμου ἐκανονίσαμεν τὴν κατανομὴν τῆς πληρωμῆς τῶν καθυστερουμένων ὀφειλῶν εἰς πλείονας δόσεις, ἄνευ λόγου ἰδιαιτέρου. Ἐθεωρήθη ὅτι εἶναι σκληρὸν, ὅτι εἶναι ἐπαχθὲς εἰς τοὺς πολίτας νὰ εἰσπράξωμεν συγχρόνως τοὺς φόρους δύο ἢ τριῶν ἐτῶν καθυστερουμένους, καὶ διὰ τοῦ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον πολλάκις ἐλάβομεν, ἀνεκουφίσαμεν τοὺς ὀφειλέτας, καὶ τὸ Δημόσιον ἀπέληξεν εἰς τὸ νὰ εἰσπράξῃ πάντα τὰ ὀφειλόμενα. Τροποποιῶν λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὑποβάλλω αὐτὴν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον αὐτῆς νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ τῇ ἐπιτραπῇ νὰ κανονίσῃ τὴν κατὰ δόσεις πληρωμὴν τῶν καθυστερουμένων ἐτησίων δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν, φόρων ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν, καὶ τῶν ἐκ δικαστικῶν ποινικῶν ἀποφάσεων χρηματικῶν ποινῶν, τελῶν καὶ προστίμων ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις Κορινθίας, Αἰγίου, Πατρῶν, Ἠλείας, Τριφυλίας, Μεσσηνίας, Πυλίας καὶ Ὀλυμπίας.» Ἴσως μοὶ εἴπῃ τις: «διατὶ οἱ φόροι τῶν οἰκοδομῶν νὰ μὴ πληρωθῶσιν ἀμέσως, ἀλλὰ κατὰ δόσεις, ἀφοῦ αὐτοὶ δὲν σχετίζονται μὲ τὴν σταφίδα, ἴσως δὲ ὁ ἔχων οἰκοδομὰς δὲν ἔχει σταφιδαμπέλους;» Ἀλλά, κύριε Πρόεδρε, μὴ λησμονεῖτε ὅτι εἰς ἕνα τόπον, ὅπου τὸ κύριον εἰσόδημα πάσχει, πάσχουσιν ὅλαι αἱ τάξεις. Ἐγὼ ὁ σταφιδοπαραγωγὸς ἐνοικιάζω μίαν οἰκίαν καὶ δὲν δύναμαι νὰ πληρώσω τὸ ἐνοίκιον· ποῖον ἀποτέλεσμα θὰ ἔχῃ ἡ κάθυστέρησίς του; Νὰ μὴ δύναται ὁ οἰκοδεσπότης, μὴ εἰσπράττων τὸ ἐνοίκιον, νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν. Ὁ ἐπιτηδευματίας, ὅταν δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τοὺς σταφιδοκτήμονας, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ κύριοι πελάται αὐτοῦ, οἱ κύριοι ὀφειλέται αὐτοῦ, πῶς θὰ δυνηθῇ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών του; Δὲν εἶναι ἀπαραίτητον λοιπὸν ὁ πληρόνων φόρον οἰκοδομῶν νὰ ἦναι σταφιδοπαραγωγὸς, ἵνα ὑποφέρῃ, διότι αἱ σχέσεις αἱ χρηματικαὶ εἶναι τοιαῦται, ὥστε καὶ αὐτὸς ὑφίσταται ἐμμέσως τὰς συνεπείας τῆς ἐπελθούσης θεομηνίας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι δικαιολογημένη, ἤτοι νὰ κανονισθῇ νομοθετικῶς ἡ εἰς δόσεις πληρωμὴ τῶν καθυστερουμένων φόρων, ὅπως καθορίζεται ἐν τῇ προτάσει μου. Οὕτως ὑπηρετοῦμεν καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου, διότι θὰ εἰσπράξῃ τοὺς ὀφειλομένους φόρους, τοὺς δὲ δυστυχεῖς ὀφειλέτας θ’ ἀνακουφίσωμεν, νομοθετοῦντες μέτρον, τὸ ὁποῖον πολλάκις ἐφηρμόσθη.

§133ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν, ἀντὶ νὰ φέρῃ βελτίωσιν, συγχίζει περισσότερον τὸ ζήτημα...

§134ΡΙΚΑΚΗΣ. Διατί;

§135ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἰδοὺ διατί· διότι ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα ἀφίνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν πλήρη ἐλευθερίαν νὰ προσδιορίσῃ τοὺς φόρους, ὧν τὴν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς θὰ διατάξῃ, καὶ τὰς ἐπαρχίας, ἐν αἷς ἡ τοιαύτη ἀναστολὴ θὰ ἐπεκταθῇ, καὶ τὸν χρόνον τῆς ἀναστολῆς· ἀπόκειται δὲ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ κρίνῃ ἐκ τῶν πληροφοριῶν του, ἐὰν καὶ εἰς δήμους μόνον πρέπῃ νὰ περιορίσῃ τὴν ἀναστολήν. (Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατ’ ἀρχὰς ἐχαρακτήρισε τὴν πρότασιν ὡς νομοσχέδιον, καὶ ἠρέσκετο νὰ συζητῇ περὶ τῆς προτάσεως ὡς περὶ νομοσχεδίου, διότι οὕτω συνέφερε βεβαίως διὰ τὰ ἐπιχειρήματά του πρὸς ἀπόκρουσιν αὐτῆς· ὅτε δὲ τῷ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, ἀλλὰ περὶ ἁπλῆς προτάσεως, τότε ἐχαρακτήρισεν, ὅτι πρόκειται περὶ ἀσυδοσίας, περὶ δωρεᾶς φόρων, περὶ ζημίας τοῦ Δημοσίου. Καὶ ὅταν πάλιν τῷ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι δὲν πρόκειται οὐδὲ κἂν περὶ τούτου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἁπλῆς ἀναστολῆς, τὴν ὁποίαν ἄριστα δύναται ἡ Βουλὴ νὰ χορηγήσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αὕτη διακανονίσῃ, τότε πλέον ἔκρινε καλόν, —διότι φαίνεται ὅτι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα τῷ γεννᾷ πολλὴν θυμηδίαν, —νὰ στρέψῃ τὰ ἐπιχειρήματά του ἐπὶ τὸ γελοιοποιῆσαι τὸ θέμα. Φρονῶ ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν πρότασιν, ὅπως ἑρμηνεύθη αὕτη, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου, παρέχον εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα, ἵνα ὡρισμένων τινῶν φόρων, οὓς αὕτη θέλει ἐγκρίνῃ, καὶ εἰς ὡρισμένα μέρη διατάξῃ, ὅπως ἀνασταλῇ ἡ εἴσπραξις ἐπί τινα χρόνον· ἂν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι πρέπει ἀντὶ ἀναστολῆς νὰ διατάξῃ τὴν βαθμιαίαν εἰς δόσεις πληρωμήν, —διότι εἶναι εἶδος ἀναστολῆς καὶ αὐτὸ, —ἂς φέρῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι, ἂν ψηφισθῇ ἡ πρότασις, οὐδαμῶς δεσμεύεται ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἰσαγάγῃ οἱονδήποτε νομοσχέδιον θέλῃ ἐπὶ τούτῳ, ἐνῷ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Πατρῶν αὐξάνει τὴν σύγχυσιν.

§136ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀποκρούω τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ρικάκη, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἂν τὴν ἀποδέχηται ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐπειδὴ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ γείνῃ ἀποδεκτή, καὶ ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ νὰ εὑρεθῇ εἷς τρόπος συνδιαλλαγῆς, ὅπως ἐπέλθῃ τὸ εὐεργέτημα ὑπὲρ τῶν στερουμένων καὶ ἐχόντων ἀπόλυτον ἀνάγκην συνδρομῆς σταφιδοκτημόνων, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἀποδέχεται ἡ Κυβέρνησις τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ρικάκη, ὅπως δὲν ἀποδέχεται τὴν τοῦ κ. Καραπάνου, ὑποβάλλω καὶ ἐγὼ ἑτέραν πρότασιν. Ἐγὼ δὲ στηρίζομαι εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. (Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ ἡμερῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι μεριμνᾷ ἰδίως περὶ τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁμολογουμένως καὶ ἀποδεδειγμένως ἔχουσιν ἀνάγκην ἀπόλυτον συνδρομῆς· καὶ τότε ἐν τῇ ὁμιλίᾳ του ῥητῶς μᾶς ὑπέδειξε τὴν δυτικὴν παραλίαν τῆς Πελοποννήσου, ἥτις πράγματι ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην συνδρομῆς. Διὰ τοῦτο προτείνω τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ ἀναβολῆς καὶ εἰς τεταρτημόρια διαιρέσεως μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἔτους τῶν φόρων ἐπὶ τῶν οἴνων, ἐπιτηδευμάτων, οἰκοδομῶν, ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῶν ζώων τῶν ἐτῶν 1893 καὶ 1894 ἐν ταῖς ἐπαρχίαις τῆς δυτικῆς παραλίας τῆς Πελοποννήσου.»

§137ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Ὅλοι πάσχουσι.

§138ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγώ, βλέπετε, συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἰς τὸν ὁρισμὸν τῆς ἀνάγκης· διότι ἐπιθυμῶ νὰ γείνῃ τὸ καλὸν ἐκεῖ, ὅπου εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ γείνῃ κατὰ τὸν Πρωθυπουργόν. Πάντες ἔχομεν ἀνάγκην, ἀλλὰ βεβαίως πρέπει νὰ τύχωσιν ἀρωγῆς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν μεγαλειτέραν ἀνάγκην σήμερον. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Πατρῶν κ. Ρικάκης συνιστᾷ νὰ περιλάβωμεν τὸ ζήτημα τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ κατ’ οὐδένα λόγον, διότι τοῦτο εἶναι πληρωμὴ τιμήματος πράγματος ἀγορασθέντος, καὶ ἑπομένως εἶναι κακὴ ἀρχή, ἂν ἀρχίσωμεν νὰ δίδωμεν νέας προθεσμίας, ἢ νὰ ἀπαλλάσσωμεν τῆς πληρωμῆς τοὺς ἀγοραστὰς τῶν ἐθνικῶν γαιῶν. Ἴσως τότε δικαιώσωμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπεν, ὅτι μεριμνῶμεν περὶ ἀσυδοσιῶν. Ἐπίσης δὲν παραδέχομαι τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτῶν ἀπὸ ποινικὰ δικαστικὰ τέλη· ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέπεσαν εἰς κακουργήματα ἢ πλημμελήματα ἢ ἄλλα ἄτοπα, πρέπει νὰ πληρώσωσι, διότι ἴσως αὐτὴ θὰ ἦναι ἡ σπουδαιοτέρα τιμωρία των· ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τὸν ὁποῖον δὲν δύνανται σήμερον νὰ πληρώσωσιν, εἶναι δίκαιον νὰ ἀναβάλωμεν ἐπὶ ἓν ἔτος τὴν εἴσπραξιν αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι οὐδὲ τὸ Κράτος θὰ ζημιωθῇ· ἀπεναντίας διὰ τῆς ἀναβολῆς καὶ τῆς διαιρέσεως εἰς 4 δόσεις τὸ Κράτος θὰ δυνηθῇ ἀφεύκτως νὰ εἰσπράξῃ τὰ χρήματα αὐτοῦ, ἐνῷ σήμερον δὲν θὰ δυνηθῇ, θὰ δεινώσῃ δὲ τὴν θέσιν τῶν ὀφειλετῶν διὰ τῆς προσθήκης τοῦ προστίμου τῶν 20%. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι συνδιαλλακτικὴ καὶ εὐεργετικὴ, ἂν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν ἀποδεχθῇ, διότι καὶ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ στερηθῇ τὸ Δημόσιον δι’ ὀλίγους μῆνας, δὲν εἶναι μέγα, καθότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι οἱ φόροι αὐτοὶ δὲν ἀποφέρουσι πολλὰ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἰδίως εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας.

§139ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς παρατηρῶ, παρετήρησε δὲ βεβαίως πρὸ ἐμοῦ ἡ Βουλή, ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης ὑπῆρξε λίαν γόνιμος, διότι ἀμέσως μετὰ τὴν ὑποβολὴν αὐτῆς ἐγεννήθησαν ἄλλαι δύο προτάσεις, καὶ ἴσως ὑπάρχουσιν οἱ ἐπιφυλασσόμενοι, ὅπως ὑποβάλωσι καὶ ἄλλας. Νομίζω ὅτι ἐνδείκνυται, προκειμένου περὶ τοιούτων προτάσεων, προκαλουσῶν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, νὰ ἀκολουθήσωμεν κατὰ γράμμα τὸν Κανονισμὸν, νὰ διαταχθῇ ἡ τύπωσις καὶ διανομὴ αὐτῶν, καὶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν. Ὁ Κανονισμὸς ῥητῶς ἐν ἄρθρῳ 34 ἐπιβάλλει τοῦτο, λέγων ὅτι «πᾶσα πρότασις Βουλευτοῦ ἢ Ὑπουργοῦ παραδίδεται εἰς τὸ Προεδρεῖον ἔγγραφος καὶ ἰδιοχείρως παρὰ τοῦ εἰσάγοντος αὐτὴν ὑπογεγραμμένη,» (καὶ ἐνταῦθα θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης νὰ γράψῃ ἰδιοχείρως τὴν πρότασίν του) «καταχωρίζεται εἰς ἰδιαίτερον βιβλίον, ἀριθμουμένη καθ’ ἣν εἰσάγεται χρονολογικὴν τάξιν, ἀνακοινοῦται εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ Προέδρου κατὰ τὸ 21 ἄρθρον, τυποῦται καὶ διανέμεται εἰς τοὺς Βουλευτὰς, συζητεῖται δὲ κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς της.» Ἡ διάταξις αὕτη τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι γενικὴ, δὲν ἀφορᾷ εἰς μόνας τὰς προτάσεις τῶν νόμων· καὶ ἀπόδειξιν (ἂν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἀποδείξεως) ἔχετε ἐν τῷ ἀμέσως ἑπομένῳ ἄρθρῳ, τὸ ὁποῖον ὁρίζει εἰδικῶς περὶ τῶν προτάσεων νόμου, λέγον: «Ἐπὶ τῶν προτάσεων νόμων ἡ Βουλὴ συζητεῖ κτλ.»

§140ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§141ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λοιπὸν προτείνω, ὅπως ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης, τροποποιουμένη, ὅπως εἶπον, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς γραφῆς, καὶ αἱ ἄλλαι δύο προτάσεις τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι, καὶ τὴν Δευτέραν, τὴν πρωΐαν, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα πράγματι εἶναι κατεπεῖγον, νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῶν.

§142ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συγχαίρω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Μεγαρίδος διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ εἴδους ἐργασίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπικρίνω, διότι καὶ ἐγὼ ἐνίοτε ἀσχολοῦμαι εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον, δηλ. τῆς ἀνασκαφῆς πρὸς εὕρεσιν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ ἀπηρχαιωμένων. Βεβαίως μετὰ τὰ γιγνόμενα ἀπὸ ἐτῶν ἐν τῇ Βουλῇ χρειάζεται ἀνασκαφὴ ἐν ταῖς διατάξεσι τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀνακαλυφθῇ διάταξις, ὑφισταμένη μὲν, ἀλλ’ ἡ ὁποία πάντοτε δι’ ἁπλᾶς προτάσεις ἐθεωρήθη λίαν αὐστηρὰ καὶ δὲν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν. Ὁσάκις γίνεται ἁπλῆ πρότασις, συνήθως ἡ Βουλὴ προβαίνει ἀμέσως καὶ ἄνευ τυπώσεώς της εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν θέλομεν νὰ μὴ ἀκολουθήσωμεν τὸ ἤδη καθιερωμένον σύστημα, νομίζω ὅτι ἡ ἀνάγκη τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀναβλητικὴν ταύτην ἐφαρμογὴν διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ, τῆς ὁποίας, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτοῦ μέχρι τοῦδε, ἡ ἐφαρμογὴ δὲν ἐθεωρήθη ὡς ἐπιβαλλομένη...

§143Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἐξησφαλίσθη ἤδη ἡ ἀπαρτία, οὐδένα κίνδυνον διατρέχει.

§144ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν ἀπαρτίαν ἡμεῖς δὲν τὴν ἐθεωροῦμεν μὴ ἐξησφαλισμένην.

§145ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Ἐὰν διελύετο ἡ Βουλή;

§146ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε τὸ ἔθνος θὰ ἀπεφαίνετο... Ἡ περίστασις αὕτη τῆς ἀνάγκης τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν βεβαίως εἶναι ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουσι τοσοῦτον κατεπεῖγον, ὅσον οὐδεμία ἄλλη ἴσως ἀνάγκη ἐπαρουσίασεν. Ἐὰν ἑπομένως θελήσωμεν νὰ ἐμμείνωμεν αὐστηρῶς εἰς τὸν Κανονισμόν, ἡμεῖς θὰ προτείνωμεν νὰ θεωρηθῇ τὸ ζήτημα κατεπεῖγον, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ἀμέσως.

§147ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης ἰσχυρίζεται ὅτι ἀνεκάλυψα, ἦναι ἀρχαιότης, ἀλλ’ εἶναι βεβαίως ἡ πρώτη ἀρχαιότης, τὴν ὁποίαν ἀνεκάλυψα διότι βεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι οὐδέποτε ἠσχολήθην εἰς ἀνασκαφὰς καὶ οὐδέποτε ἀνεκάλυψα ἀρχαιότητας. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης ἀνεκάλυψε τὴν Δωδώνην, καὶ ἐκ τούτου ἴσως ἀπέκτησε δικαίωμα ἐπὶ τῶν ἀρχαιοτήτων· ἀλλ’ ἐγὼ ὅστις οὐδὲν ἄλλο ποτὲ ἔπραξα ἢ ὡς ἀγαπῶν τὰ ἀρχαῖα νὰ παρακολουθῶ τὰς περὶ τούτων συζητήσεις ἀρνοῦμαι νὰ δεχθῶ τὸν περὶ ἀνακαλύψεως ἀρχαιοτήτων ἔπαινον τοῦ κ. Βουλευτοῦ, καὶ ἀντεπιστρέφω ὁλόκληρον εἰς αὐτόν. Ἐὰν ἀνεκάλυψα ὅμως ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει ἀρχαιότητας, φοβοῦμαι ὅτι ἀνεκάλυψα ἀρχαιότητας πολὺ νέας, διότι ἡ διάταξις αὕτη τοῦ Κανονισμοῦ, τεθεῖσα πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, ἀπαύστως ἐφαρμόζεται· οὐδέποτε, ὡς γνωρίζω, ὑπεβλήθη πρότασις κἄπως σπουδαία, ἡ ὁποία δὲν ἠκολούθησε τὴν διαδικασίαν ταύτην τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης δὲν θεωρῇ τὴν πρότασίν του τοσοῦτον σπουδαίαν, ὥστε νὰ ὑποστῇ τὴν βάσανον τὴν ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, τότε βεβαίως δύναται νὰ ἐπιμένῃ νὰ συζητήσωμεν αὐτὴν καὶ οὕτω προτεινομένην, ὡς προετάθη· ἀλλ’ ἐγὼ θεωρῶ αὐτὴν ὁπωσδήποτε ἀξίαν περισσοτέρας ἐκτιμήσεως, καὶ ἵνα μὴ παρέργως ἀποῤῥιφθῇ, ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου, ἵνα εἰσαχθῇ διὰ τοῦ κανονικοῦ τρόπου εἰς τὴν Βουλήν, τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἔδειξε πολλὴν σπουδήν, ἵνα ψηφίσωμεν ἐπ’ αὐτῆς, διότι εἶναι πεπεισμένος, ὅτι ἄνευ τῆς προνοίας, ἥτις ἐκδηλοῦται διὰ τῆς τοιαύτης προτάσεως, τὴν Δευτέραν εἶναι κατεστραμμένοι συλλήβδην πάντες οἱ σταφιδοκτήμονες· ἂν ἡ πρότασις τοῦ Βουλευτοῦ Μεγαρίδος γείνῃ δεκτή, καὶ ἀντὶ τῆς σήμερον ψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης τὴν Δευτέραν, ἐχάθη ἡ Πελοπόννησος, καὶ ἐπειδὴ ἐχάθη ἡ Πελοπόννησος, ἐχάθη ἡ Ἑλλάς!

§148Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νὰ ἀγοράσῃ ὅλα τὰ κτήματα (ἱλαρότης).

§149ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι τόσον μεγάλη ἡ βία· δὲν ἔχομεν τὸν Κατιλίναν ἐπὶ θύραις· νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν ἐπὶ 48 ὥρας,—καὶ ὀλιγώτερον ἀληθῶς, διότι ἐγὼ προέτεινα νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις μετὰ τὴν τύπωσιν τὴν προσεχῆ Δευτέραν, τὴν πρωΐαν, κατὰ τὴν ὥραν τῶν ἀτελειώτων ἐκείνων ἐπερωτήσεων. Νομίζω δὲ, ὅτι ἐπιτρέπεται μίαν ἡμέραν, χάριν τῆς σταφίδος καὶ τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον διατρέχει, νὰ ἀναβάλωμεν τότε τὰς ἐπερωτήσεις καὶ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν ἐπὶ τῆς σπουδαίας προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης. Ἐὰν εἶχε τὴν πεποίθησιν ἡ Βουλὴ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συνεργαζόμενοι ὁπωσδήποτε τοσοῦτον ἔσπευδον, ἡ πορεία, ἣν τηροῦσιν, ἤθελε συντελέσει εἰς τὸ νὰ χάσωμεν τὴν πεποίθησιν ταύτην· διότι, ἂν τῷ ὄντι ἐπίκηται τοιοῦτος κίνδυνος, ἂν μὴ γείνῃ ἀμέσως δεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη, δὲν βλέπω πῶς οἱ Κύριοι ἔσπευσαν νὰ ὑποβάλωσιν ἔνστασιν περὶ ἀπαρτίας, καὶ ἐτράπησαν εἰς φυγήν. Ἀκριβῶς καθ’ ἣν ὥραν τοσοῦτοι κίνδυνοι ἐπικρέμανται ἐκ τῆς ἀναβολῆς, τοῖς εἶναι ἀδύνατον νὰ σταματήσωσι τὰς ὁρμὰς τοῦ στομάχου των!... Νομίζω ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι πρέπει νὰ δειχθῶσι συνεπεῖς πρὸς ἑαυτοὺς, καὶ νὰ μὴ ἐκτίθηνται εἰς τοιαύτας ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν καθιστῶσι τὴν πρότασίν των ἀξίαν πολλῆς ἐκτιμήσεως.

§150ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν φρονῶ ὅτι ὁ Κατιλίνας εἶναι ἐπὶ θύραις. Ἡ Συμπολίτευσις ἴσως εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία βλέπει τὸν Κατιλίναν ἐπὶ τοῦ Λυκαβητοῦ, διότι νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ ἀρχώμεθα τῶν ἐργασιῶν μας ἀπὸ τῆς 10 π. μ. καὶ νὰ ἐξακολουθῶμεν μέχρι τοῦ μεσονυκτίου. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν ἰδέαν ταύτην, οὐδὲ βλέπομεν τὸν Κατιλίναν ἐπὶ θύραις· βλέπομεν ὅμως, ὅτι διεκωμῳδήθη ἀρκούντως τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικόν· βλέπομεν ὅτι ἡ Συμπολίτευσις οὐδὲν θέλει νὰ ληφθῇ μέτρον ὑπὲρ τῶν σταφιδοκτημόνων· βλέπομεν ὅτι ἡ Συμπολίτευσις, φοβουμένη τὸν Κατιλίναν τῆς διασπάσεως τῆς ἀπαρτίας, δὲν ἔχει κἀμμίαν ἄλλην ὄρεξιν ἢ πῶς τὸ ταχύτερον νὰ ἁρπάσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Τοῦτο βλέπομεν, καὶ τοῦτο βλέπουσι πάντες. Διὰ τοῦτο νομίζομεν, ὅτι ἡ πρότασις ἡμῶν ἀρκετὰ συνεζητήθη, ἀρκετὰ ἐγένετο καταληπτή· εἶναι δὲ καὶ ἀρκετὰ ἁπλῆ, διότι ἡ πρότασις ἡμῶν δὲν ἀφορᾷ εἰς μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἀμέσως· ἀφορᾷ εἰς τὴν ἔκφρασιν γνώμης παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ εὐχῆς, ὅπως ἡ Κυβέρνησις συντάξῃ νομοσχέδιον. Ἡ πρότασις, ὅπως ὑπεβάλομεν αὐτὴν, εἶναι εὐρυτάτη, ἀφίνει πᾶσαν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα συντάξῃ τὸ νομοσχέδιον ὅπως αὐτὴ ἤθελε κρίνει συμφερώτερον καὶ πρὸς τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς χώρας καὶ πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡμῶν. Διὰ τοῦτο νομίζομεν, ὅτι εἶναι κατεπείγουσα ἡ πρότασις ἡμῶν, ὅπως ἀποβῇ δυνατὸν τὴν Δευτέραν νὰ ἔχωμεν νὰ συζητήσωμεν, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν, οὐχὶ τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις· διότι, ἂν γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις ἡμῶν, θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον, καὶ τὸ νομοσχέδιον βεβαίως ἀπαιτεῖ τρεῖς ἡμέρας πρὸς συζήτησιν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις ἡμῶν εἶναι κατεπείγουσα, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν ἐπ’ αὐτῆς, διότι ἔχει ἤδη ἀρκετὰ συζητηθῆ. Ἐὰν δὲ πρόκηται νὰ ἀποῤῥιφθῇ διὰ πλαγίας ὁδοῦ, εἶναι προτιμότερον νὰ ἀποῤῥιφθῇ διὰ τῆς εὐθείας ὁδοῦ, ἵνα τοὐλάχιστον ἀποδειχθῇ τί θέλομεν. Διὰ τοῦτο ἡμεῖς ἐπιμένομεν, ὅπως ἡ πρότασίς μας θεωρηθῇ κατεπείγουσα. Δὲν ὑπάρχει δ’ ἀνάγκη τυπώσεως αὐτῆς, ὡς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος εἶπε, διότι ἔχομεν πλεῖστα προηγούμενα οὐ μόνον προτάσεων, ἀλλὰ καὶ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς κατεπείγοντα καὶ ἐψηφίσθησαν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, πρὶν ἢ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι. Τὸ κατεπεῖγον σημαίνει τὴν ἄμεσον συζήτησιν καὶ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο ἐπιμένομεν, ὅπως θεωρηθῇ κατεπείγουσα ἡ πρότασις καὶ ψηφισθῇ.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμὸν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος.

§152ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης εἴχομεν τὴν αὐτὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν φαίνεται ὅτι ἔχει ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἐδεχόμεθα ὄχι μόνον τὴν ἀναβολὴν διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀναβολὴν διὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον τῆς Βουλῆς· διότι ἀκριβῶς εἰς αὐτὸ τείνει ἡ ἄρτι ὑποβληθεῖσα πρότασις τοῦ Βουλευτοῦ Μεγαρίδος· διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τὴν διαδικασίαν, ἡ ὁποία μᾶς ἤγαγε μέχρις αὐτῆς τῆς προτάσεως. Συζητοῦμεν ἐπὶ 4 ὥρας ἤδη ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἄρτης, καὶ ὅταν πλέον ἐφθάσαμεν εἰς τὰ πορίσματα καὶ τὰ συμπεράσματα, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ προκληθῇ ἡ ψηφοφορία, τότε ὡς Θεὸς ἀπὸ μηχανῆς ἐπαρουσιάσθη τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἐφαρμογὴν ἔχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι εἶναι ἐντελῶς ἀλλότριον πρὸς τὴν εὐχὴν, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τοῦ Κανονισμοῦ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ τοιαύτης προτάσεως, δὲν ὑπάρχει πρότασις οἱαδήποτε, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποβληθῇ καὶ ψηφισθῇ ὡς συμπέρασμα μιᾶς οἱασδήποτε συζητήσεως. Καὶ ἐν τούτοις εἰς πᾶσαν συζήτησιν προερχόμεθα ἐκ τῶν συμπερασμάτων αὐτῆς εἰς τὴν διατύπωσιν μιᾶς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ψηφίζει αὐθωρεὶ ἡ Βουλὴ, χωρὶς νὰ παραπέμπῃ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας τὴν ψήφισιν αὐτῆς· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἡ ψήφισις αὐτῆς εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Ἠρχίσαμεν λοιπὸν συζητοῦντες ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς προτάσεως, καὶ τὴν συζήτησιν ταύτην ἀπεδέχθη ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἀντεπεξῆλθεν ἡ Κυβέρνησις μὲ ὅλον τὸν ὁρμαθὸν ἐκεῖνον τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀντέταξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· καὶ ἔφθασεν ἡ Κυβέρνησις νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν πρότασιν, ἀφοῦ τὴν ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀνανδρίαν, νὰ τὴν χαρακτηρίσῃ καὶ ὡς ἀντισυνταγματικὴν, καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματική, διὰ τὸν λόγον, ὅτι πρόκειται νὰ ἀπεκδυθῇ δι’ αὐτῆς ἡ Βουλὴ τοῦ δικαιώματος καὶ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχει, νὰ νομοθετῇ ἐπὶ τῶν φόρων, καὶ εἶναι ἀντισυνταγματικὴ, διότι καθιστᾷ ἀνισότητα φορολογικήν. Εἴμεθα ἠναγκασμένοι τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα ἓν πρὸς ἓν νὰ τὰ ἀποκρούσωμεν. Βεβαίως δὲν εἶναι ἀντισυνταγματικὴ ἡ πρότασις· ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἀντισυνταγματικότητος ἔδειξε πάντοτε μεγάλην εὐαισθησίαν, ἀλλὰ μόνον ὅταν πρόκηται περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα τὸν συμφέρουσιν, οὐχὶ ὅμως καὶ περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν τὸν συμφέρουσιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔλαβε μίαν ὁριστικὴν στάσιν ἀπέναντι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν· ἐννοεῖ ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔχει πρὸς αὐτὰς καθῆκον, διὰ τῶν μέτρων δὲ, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν, ἀπέδειξεν ὅτι δὲν ὑπολαμβάνει ὡς σπουδαίας τὰς ἀνάγκας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, οὐδὲ κήδεται τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν καὶ τῶν περιστάσεων, ὑφ’ ἃς αὗται εὑρίσκονται· προσεπάθησε δὲ διὰ προτάσεων νὰ διασκεδάσῃ τὴν θλίψιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐν τούτοις πένονται καὶ τήκονται. Αὕτη εἶναι ἡ τακτική, τῆς ὁποίας ἀπ’ ἀρχῆς ἔκαμε χρῆσιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος· ὑπέβαλεν ἓν νομοσχέδιον, καὶ τὸ ἀφῆκεν ἔκθετον· ὑπέβαλε δεύτερον νομοσχέδιον, καὶ τὸ ἀφῆκεν ἔκθετον· ἔρχεται μία τρίτη πρότασις ἐκ πρωτοβουλίας Βουλευτοῦ, καὶ τὴν πολεμεῖ· σήμερον ἔρχεται μία πρότασις ἄλλη ἁπλῆς εὐχῆς, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον δεσμεύουσα τὴν Κυβέρνησιν, οὐδ’ ὡς πρὸς τὸ ὅλον, οὐδ’ ὡς πρὸς τὸ μέρος, οὐδ’ ὡς πρὸς τὰς συνεπείας, καὶ ἐν τούτοις προσπαθεῖ νὰ τὴν πολεμήσῃ· εἶναι ἀντισυνταγματικὴ, λέγει, διότι ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα ἀπὸ τῆς Βουλῆς τοῦ νὰ ψηφίζῃ τοὺς φόρους. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· οἱ φόροι εἶναι ἐψηφισμένοι· ὑπάρχει ὅλως εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ δύναται νὰ ἀναστείλῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων· ἡ εὐχὴ δὲ αὕτη τείνει εἰς τὸ νὰ φέρῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον τροποποιοῦν, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, ὑφ’ ἃς εὑρισκόμεθα, καὶ ὡς πρὸς ὡρισμένας ἐπαρχίας, περὶ ὧν σκεπτόμεθα, τὰς διατάξεις περὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. Κατὰ τί ἐντεῦθεν μεταβάλλεται ἡ ἰσότης τῶν Ἑλλήνων ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν, καὶ κατὰ τί ἐκ τῆς προτάσεως ταύτης ἀπεκδύεται ἡ Βουλὴ οἱουδήποτε δικαιώματος καὶ οἱουδήποτε καθήκοντος; Ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τοὺς φόρους, οἱ φόροι πρόκειται νὰ εἰσπραχθῶσιν, ἀλλ’ εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ὡρισμένων ἐπαρχιῶν, αἵτινες ἐτέθησαν ἐν ἀδυναμίᾳ εἰς τὸ νὰ καταβάλλωσι τοὺς φόρους, ὄχι ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτῶν, ἀλλ’ ἐξ ὑπαιτιότητος καὶ ὀλιγωρίας τῆς Πολιτείας, ἥτις δὲν ἐμερίμνησεν ἐγκαίρως περὶ τοῦ προϊόντος καὶ τῆς παραγωγῆς των. Εἶναι ἀντισυνταγματικὸν νὰ παραδεχθῶμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης διὰ τῆς προτάσεώς του, ἢ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν, ἢ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς; Διότι ἐγὼ θέλω ψηφίσει εὐχαρίστως οἱανδήποτε ἐκ τῶν προτάσεων τούτων, ἀρκεῖ νὰ ᾖναι πρότασις, ἡ ὁποία νὰ φέρῃ εἰς ἓν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, εἰς ὃ ἀποβλέπω, δηλ. εἰς τὴν ἐπικουρίαν καὶ τὴν ἀρωγὴν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, οὐδὲ ποιοῦμαι διάκρισιν μεταξὺ τῆς μιᾶς προτάσεως ἢ τῆς ἄλλης. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἔχει ἀντίθετον γνώμην· νομίζει ὅτι πᾶσαν πρότασιν, ἀντικειμένην εἰς τὰς ἰδέας αὑτῆς, τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν ἀρωγὴν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, πρέπει νὰ τὴν πολεμήσῃ, καὶ αὐτὸ ἔπραξε μέχρι τοῦδε, καὶ ἂν δὲν τὸ ἔπραξεν ἀμέσως, τὸ ἔπραξεν ἐμμέσως. Ἡ πρότασις λοιπὸν οὐδὲν τὸ ἀντισυνταγματικὸν ἔχῃ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν, διότι πρόκειται νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἀνασταλῇ ἡ πληρωμὴ ὡρισμένων φόρων εἰς ὡρισμένας ἐπαρχίας, ἐὰν δὲ λάβωμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν, πρόκειται τοὺς φόρους νὰ τοὺς κατατμήσωμεν εἰς δόσεις· ἀλλ’ αὐτὸ, ἐρωτῶ, καθιστᾷ ἀνισότητα μεταξὺ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις νόμου καὶ ὑπὲρ τῶν ὁποίων εἰσάγεται ἡ εὐχὴ αὕτη, καθιστᾷ, λέγω, ἀνισότητα φορολογίας μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Πελοποννήσου καὶ τῶν ἐπαρχιῶν τῶν Ἰονίων νήσων; Ποσῶς. Οἱ φόροι αὐτοὶ θὰ πληρωθοῦν, ἀναβάλλεται μόνον ἐπί τινα χρόνον ἡ καταβολὴ αὐτῶν. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἐκτελεσθῇ ἐν ὅλῃ τῇ αὐστηρότητι ὁ νόμος περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἠθέλομεν καταδικάσει εἰς προσωπικὴν κράτησιν ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουσι τοὺς φόρους, περὶ ὧν πρόκειται, ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις, ἐπειδὴ αὗται εὑρίσκονται ἐν πλήρει ἀδυναμίᾳ καταβολῆς τῶν φόρων τούτων, ἤθελεν εἶναι ἀντισυνταγματικὸν,—διότι μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου φθάνομεν,—ἤθελεν εἶναι ἀντισυνταγματικὸν τοῦτο, διότι θὰ εὑρίσκοντο αὗται ἐν ἀδυναμίᾳ καὶ θὰ ἐπήρχετο ἀνισότης ἐν τῇ φορολογίᾳ μεταξὺ τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι συνείθισαν εἰς τὴν ἰσότητα, μάλιστα ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ τοῦ ὅτι δὲν θὰ κατέβαλλον τοὺς φόρους, εὑρισκόμενοι ἐν τῇ ἀδυναμίᾳ; Οὐδεμίαν δὲ ἔχει σχέσιν ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἰσότητα περὶ τὴν φορολογίαν, πρὸς τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων καὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἥτις φέρει ἀνισοῤῥοπίαν τινὰ ἐν τοῖς δημοσίοις ἐσόδοις, διότι δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ λάβῃ τὸ Δημόσιον παρὰ τῶν μὴ ἐχόντων ἓν μόνον θὰ καταστήσῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον, θὰ καταστήσῃ ἄνεσιν ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους των, θὰ παύσῃ πρὸς ὥραν καὶ ἐπί τινα χρόνον ἡ καταδίωξις κατ’ αὐτῶν, θὰ παύσουν αἱ ἐκποιήσεις τῶν κτημάτων των, θὰ παύσῃ ἡ προσωπικὴ των κράτησις, ἀναστελλομένων τούτων ἐπί τινα χρόνον, ἀλλ’ ἐντεῦθεν ἡ Πολιτεία δὲν ζημιοῦται, ἡ Πολιτεία κερδαίνει, οὔτε εἶναι δυνατὸν ἐντεῦθεν νὰ ὑπάρξῃ ἀνισοῤῥοπία ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, διότι ἡ Πολιτεία δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ εἰσπράξῃ, ἀναβάλλουσα δὲ, ἀκριβῶς κερδίζει τὰς δαπάνας τῆς ἐκτελέσεως· διότι εἶχον φθάσει, καὶ νομίζω ὅτι ἐξακολουθοῦσιν ἀκόμη καὶ σήμερον, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας κυρίως, μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, νὰ συνεταιρισθῶσιν οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐκτελέσεως ἐπὶ κτημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύναντο νὰ ἀποδώσουν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὠφείλοντο εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τῆς δημιουργίας δαπανῶν, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν ἐπίσης τῆς διανομῆς τῶν δαπανῶν μεταξὺ δικηγόρων· καὶ ἐνθυμεῖσθε ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα ἠγέρθη κατ’ Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον, καὶ αὐτὸ θὰ ἐπαναληφθῇ καὶ σήμερον. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἄτοπα τῆς καταδιώξεως ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν οὐδὲν δυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τοιαύτης καταδιώξεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καταστρέφομεν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίξωμεν, διότι εἶναι πολῖται Ἕλληνες, διότι πάσχουσιν ἄνευ ὑπαιτιότητός των, διότι εἶναι παραγωγοὶ, καὶ πρόκειται νὰ τοὺς καταστήσωμεν πένητας. Ἀλλ’ ὄχι! τοιαύτη πρότασις, ἀφοῦ συνεζητήθη ἐπὶ ὥρας τέσσαρας, πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὸ τυπογραφεῖον, νὰ τυπωθῇ, διανεμηθῇ καὶ συζητηθῇ τὴν προσεχῆ Δευτέραν· τοιαύτη πρότασις, ἥτις ἐκφράζει εὐχὴν καὶ συνοψίζει συζήτησιν, ἥτις ἔλαβε χώραν ἐπὶ πολλὰς ὥρας. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀντίθετον γνώμην. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς οὐδέποτε ἀπέβλεψεν εἰς τοιαύτας προτάσεις· διότι, ἐὰν, ἀπέβλεπε, τότε δὲν ὑπάρχει κἀμμία πρότασις μὴ ὀφείλουσα ν’ ἀκολουθήσῃ τὸν Κανονισμὸν, ὡς τὸν ἐννοοῦν. Αὔριον θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τέλος τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν ταύτην περὶ τῆς διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ θὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς προτάσεως, ἥτις κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ ὑποβληθῇ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς, ὅπως διετυπώθη, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀμέσους ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ἐὰν, λέγω, ἡ πρότασις αὕτη θ’ ἀποσταλῇ εἰς τὸ τυπογραφεῖον, θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ, καὶ μόνον τὴν ἐπιοῦσαν τῆς διανομῆς θὰ συζητηθῇ. Βεβαίως δὲν σκέπτονται τοιαῦτά τινα οἱ προτείναντες τὴν πρότασιν ταύτην. Βεβαίως οἱ Κύριοι ἐννοοῦσι τίνας εὐθύνας ἀναλαμβάνουσι, μὴ ἀποδεχόμενοι τὴν πρότασιν, ἥτις διετυπώθη. Βεβαίως οἱ Κύριοι ἐννοοῦσιν, ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ κατεπολέμησεν ἐμμέσως πάσας τὰς ἄλλας προτάσεις, νὰ καταπολεμήσῃ καὶ τὴν πρότασιν τὴν τελευταίαν ταύτην, δι’ ἧς παρέχεται ποιά τις ἄνεσις εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, καὶ διὰ τοῦτο προσπαθοῦσι νὰ ἐξέλθωσι τοῦ ἀδιεξόδου, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησαν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι. Μία εὐχὴ οὐδὲν ἔχει τὸ προσβλητικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἠδύνατο νὰ δώσῃ τὴν ἀφορμὴν νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις ὡριμώτερον ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν.

§153ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι πιθανὸν, ὅτι, ὅταν προσεχῶς φθάσωμεν εἰς τὸ πέρας τῆς συζητήσεως τῆς ἀρχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τεθῇ πρότασις, οἵαν ὑπηνίξατο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, καὶ ὁποίαν συνήθως ὑποβάλλουσι κατὰ τὸ πέρας τῶν γενικῶν συζητήσεων αἱ Ἀντιπολιτεύσεις, εἶναι πιθανὸν, λέγω, ὅτι δὲν θέλομεν προτείνει τότε τὴν τοιαύτην παραπομπὴν, διότι πρότασις τοιαύτη, καὶ ἂν πίπτῃ ὑπὸ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, αἱ ὁποῖαι εἶναι γενικαὶ, οὐχ ἧττον δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως, μὴ ὑπαρχούσης ἀντιῤῥήσεως, ψηφισθῇ ἀμέσως. Εἶναι δὲ καὶ ὀρθὸν νὰ ψηφίζηται ἀμέσως τοιαύτη πρότασις, διότι εἰς τί ἄλλο τείνει μετὰ μακρὰν συζήτησιν ἡ πρότασις ἐκείνη ἢ εἰς τὸ νὰ βεβαιώσῃ τὰς διαθέσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μὴ ἐχούσης ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὸ ἀντίθετον, τὰς πεποιθήσεις τῆς Συμπολιτεύσεως, παρεχούσης αὐτὴν πλήρη; Ἁπλῆ ψήφισις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἤθελε συνεπαγάγει τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα, ἀλλ’ εἴθισται νὰ διατυπῶται τοιαύτη πρότασις, ἅτε περιέχουσα ἀμεσωτέραν ἔννοιαν τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἐνταῦθα ὅμως δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης προτάσεως, δὲν πρόκειται περὶ τῆς συνήθους κἂν προτάσεως τῆς μεταβάσεως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν μετὰ τὴν δήλωσιν τῆς Βουλῆς, ὅτι ἀρκεῖται εἰς ταῦτα ἢ ἐκεῖνα τὰ λεχθέντα· πρόκειται περὶ πορίσματος συζητήσεως, διατυπουμένου εἰς θετικὴν ἀπόφασιν, οὐχὶ πλέον περὶ ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, οὐχὶ περὶ ἀποδοχῆς μέτρου τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἀποῤῥίψεως αὐτοῦ, ἀλλ’ εἰς θετικὴν ἀπόφασιν νὰ συστηθῇ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς καθῆκον ἐκτελεστέον παρ’ αὐτῆς, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περιέχον ὡρισμένας διατάξεις, τὰς διατάξεις τὰς ὁποίας διετύπωσε διὰ γραμμῶν εὐρυτέρων ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, τὰς διατάξεις τὰς ὁποίας διετύπωσε, τροπολογήσας τὴν πρότασιν ταύτην καὶ περιορίσας αὐτὴν, ὁ ἐκ Πατρῶν κ. Βουλευτὴς, τὰς διατάξεις τὰς ὁποίας διετύπωσεν, ὑποτροπολογήσας τὴν πρότασιν τοῦ ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, ὁ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτής. Ἐδῶ ἔχομεν προτάσεις θετικὰς, οὐσιαστικὰς καὶ ἀποληγούσας εἰς ὑποχρέωσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσέλθῃ μετὰ ὡρισμένου νομοσχεδίου ἐνταῦθα, καὶ θέλετε ἐπὶ τοιούτων προτάσεων, τοσαύτας δουσῶν ἀφορμὰς ἀντιῤῥήσεων καὶ συζητήσεων καὶ ἀμφισβητήσεων, καὶ ἀντικειμένων πρὸς ἀλλήλας, θέλετε ν’ ἀποφασίσωμεν ἀμέσως, μὴ ἔχοντες κἂν ἐνώπιον ἡμῶν τὸ σαφὲς, τὸ καθαρὸν κείμενον τῶν προτάσεων τούτων; Τοῦτο θὰ ἦτο ἀξίωσις ἐντελῶς παράλογος. Θέλετε νὰ ἔχητε ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς θετικήν; οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ ἀναβάλητε μέχρι τῆς Δευτέρας. Ἡ Δευτέρα δὲν εἶναι αἱ Ἑλληνικαὶ καλένδαι, διότι Ἑλληνικῶν καλενδῶν προθεσμία εἶναι τὸ ἄπειρον, διὰ τὸ ἀνύπαρκτον Ἑλληνικῶν καλενδῶν. Ἀναβάλετε ἐπὶ 48 ὥρας, τυπώσατε τὰς προτάσεις ὑμῶν, καὶ ἐπιτρέψατε εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ 48 ὥρας νὰ ἐξετάσῃ αὐτὰς καὶ νὰ κρίνῃ, ἐὰν πρέπῃ νὰ τὰς δεχθῇ ἢ τὰς ἀποῤῥίψῃ.

§154ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. «Μετὰ 48 ὥρας φέρετε εἰς συζήτησιν τὴν πρότασιν· ἐὰν τὴν δεχθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἐκφράσῃ τὴν εὐχὴν αὐτήν, θὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ αὐτῆς, ἐὰν ὑπάρχῃ φόρος τις καὶ τόπος τις πάσχων, τὸν ὁποῖον φόρον νὰ ἀναστείλῃ καὶ τόπον νὰ συντρέξῃ.» Αὐτὸ πλέον καταβιβάζει τὸ ζήτημα εἰς ἀστειότητα, καὶ τὸ καθιστᾷ εἶδος κωλυσιεργίας κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης. Ἡ πρότασις δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐπεξηγήσεως, ὥστε νὰ φωτισθῶσιν οἱ Βουλευταὶ περὶ τοῦ πράγματος καὶ νὰ ἴδωσιν, ἐὰν πρέπῃ νὰ δώσωσι τὴν ψῆφόν των ἢ ὄχι· δὲν ἔχει ὡρισμένην καὶ θετικὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπιβολὴν, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτής· εἶναι εὐχὴ ἀόριστος, ἐπιθυμία ἱερὰ, ἀφίνουσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐκτίμησιν τῶν τόπων, τῶν φόρων, τῶν χρόνων, τῶν πάντων. Νομίζω μάλιστα, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ αὕτη σήμερον, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς τῆς αὔριον σκεφθῇ τίνες εἶναι οἱ φόροι, διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ δώσῃ ἀναβολὴν πληρωμῆς, εἰς ποίας ἐπαρχίας ἢ δήμους πρέπει νὰ δώσῃ αὐτὴν, καὶ ἐπὶ πόσον χρόνον πρέπει νὰ δώσῃ αὐτὴν, καὶ τὴν Δευτέραν νὰ φέρῃ ἓν νομοσχέδιον. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος ἐπικαλεῖται τὸν Κανονισμὸν, ὡς ἐναντιούμενον δῆθεν εἰς τοιαύτην πρότασιν· ἀλλ’ ὁ Κανονισμὸς δὲν λέγει ὅτι, ἐὰν κηρυχθῇ κατεπείγουσα, ψηφίζεται; Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι εἶναι καὶ πρότασις τοιαύτη, ὥστε νὰ χρήζῃ διατυπώσεως, ἢ, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, εἶναι ὡς ἀναφορὰ πολιτῶν· τοιαύτη πρότασις οὔτε τυποῦται, οὔτε διανέμεται, οὔτε ἀναγράφεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει μετὰ 48 ὥρας, ἀλλὰ ψηφίζεται ἢ συνιστᾶται ἀμέσως, μὲ ὡρισμένην ἐντολὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἐκ τῶν προτάσεων τῶν δεομένων προδικασίας· ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἦτο ἐξ αὐτῶν, ἅμα ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ τὴν κηρύξῃ κατεπείγουσαν, (καὶ περὶ αὐτοῦ ἀκριβῶς πρόκειται δύναται ν’ ἀποφανθῇ ἀμέσως καὶ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῆς καὶ τὴν ψηφίσῃ. Ὅθεν δὲν εἶναι ἀπαίτησις τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλ’ ἀποκρουστικὴ κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος τοῦ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ· διότι ἡμεῖς λέγομεν ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ κατεπείγοντος, ἐὰν δὲ τεθῇ ὡς πολιτικὸν ζήτημα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, βεβαίως θέλει ἀποῤῥιφθῆ, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἡ εὐθύνη πρέπει νὰ μείνῃ ὅπου πρέπει.

§155ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι, ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει νὰ ἐπιῤῥίψῃ εἰς ἡμᾶς τὴν εὐθύνην, τοῦ ὅτι δὲν ἐγένετο τίποτε ὑπὲρ τῆς σταφίδος, καὶ θέλει νὰ παραστήσῃ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐμπαίζει τὴν δυστυχίαν τῶν σταφιδοκτημόνων...

§156Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅπως ἀποδειχθῇ τοῦτο, ζητοῦμεν νὰ τυπωθῇ ἡ πρότασις ὑμῶν.

§157ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐν τούτοις ἀπορῶ πῶς δὲν κάμνει ἐντύπωσιν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ εἰς τὴν πλειοψηφίαν ἐν γένει ἡ τακτικὴ, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦσιν εἰς τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικόν. Μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν ὅλων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔφερε καὶ ὁ ἐξ Αἰγιαλείας ἀξιότιμος Βουλευτὴς ὑπέβαλεν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παριστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν ἔχει κἀμμίαν ἐλπίδα περὶ λήψεως μέτρου τινὸς ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἐν τούτοις λέγει, ὅτι ἐργάζεται, ὅτι φροντίζει καὶ μεριμνᾷ περὶ τοῦ ζητήματος, ἄν καὶ ἀπηλπίσθη περὶ ἐπιτεύξεως οἱασδήποτε λύσεως ἐν τῷ ζητήματι. Ἤδη προὐτάθη, ὡς βλέπετε, μία πρότασις, ἡ ὁποία οὐδὲν ἐπιβάλλει εἰς τὸ Δημόσιον· δὲν πρόκειται δι’ αὐτῆς τὸ Δημόσιον νὰ χαρίσῃ τίποτε εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, τοὺς μὴ δυναμένους ὄχι μόνον νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους των, ἀλλ’ οὔτε νὰ ζήσωσι, τοὺς στερουμένους τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου· ἡμεῖς ζητοῦμεν, ἵνα χάριν καὶ αὐτοῦ τοῦ δημοσίου συμφέροντος μὴ εἰσπράξῃ τώρα τοὺς ὀφειλομένους φόρους, ὅτε δὲν δύνανται νὰ τοὺς πληρώσωσιν, ἀλλὰ μετὰ μῆνάς τινας, μετὰ τὴν νέαν ἐσοδείαν τοῦ σταφιδοκάρπου, ὁπότε ἴσως θὰ δύνανται νὰ πληρώσωσι, παριστῶμεν δὲ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ὄχι μόνον στερεῖ τοῦ ἄρτου τοὺς πενομένους ἤδη ἀνθρώπους αὐτοὺς διὰ τῆς ἐπιμονῆς τοῦ νὰ εἰσπράξῃ τοὺς φόρους εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, ἀλλὰ τῷ παριστῶμεν ὅτι δὲν δύνανται οὗτοι νὰ προβῶσι καὶ εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των, τὴν καλλιέργειαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύναντο διὰ τῶν ἰδίων των χειρῶν νὰ ἐνεργήσωσι, διότι οἱ ὑποταμίαι, διότι οἱ εἰσπράκτορες, οἱ χωροφύλακες παραμονεύουσι νὰ τοὺς συλλάβωσι, καὶ ἐπειδὴ ἐννοοῦσιν, ὅτι δὲν θὰ δύνανται νὰ πληρώσωσι τοὺς φόρους καὶ θὰ σήπωνται ἐν ταῖς φυλακαῖς, ἐτράπησαν ἐπὶ τὰ ὄρη, καὶ ἀφίνουσι τὰ κτήματά των ἀκαλλιέργητα, ὄχι μόνον ἐκεῖνα, διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν ὁποίων ζητοῦμεν νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς παροχῆς χρηματικοῦ τινος ποσοῦ εἴτε διὰ τῆς Τραπέζης, εἴτε ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ καλλιεργηθῶσι διὰ τῆς προσωπικῆς ἐργασίας τῶν σταφιδοκτημόνων. Καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐμπαίξῃ, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ χλευάσῃ τοὺς δυστυχεῖς σταφιδοπαραγωγούς, ἀλλ’ ὅτι ἡμεῖς πράττομεν τοῦτο, διὰ νὰ παραστήσῃ ἀπαράδεκτον τὴν πρότασιν ταύτην, εἴδετε πῶς ἐσκέφθη νὰ τὴν παραστήσῃ, ὡς μέλλουσαν νὰ καταστρέψῃ τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος, ἠθέλησε νὰ τὴν παραστήσῃ τρομερὰν, ὡς τὴν κεφαλὴν τῆς Μεδούσης!

§158Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Διατὶ σεῖς δὲν τὴν ὑποβάλλετε ἐν νομοσχεδίῳ;

§159ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διότι δὲν ἔχομεν δικαίωμα. Μὴ ἀποτείνεσθε δὲ εἰς ἐμὲ περὶ τούτου, διότι ἐγὼ ἔσχον τὴν πρόνοιαν, ἂν καὶ ἐνόμιζον, ὅτι δὲν ἔχω τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν, ὅπως ἐπιφέρω τὴν κρείττονα λύσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου. Παρέστησεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς προτάσεως θέλει ζημιωθῆ τὸ Δημόσιον 10,000,000 δραχμῶν· ἀλλ’ ὅλοι οἱ ἄμεσοι φόροι καὶ οἱ ἐκ τῆς σταφίδος ἀκόμη νομίζω ὅτι κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν δὲν ὑπερβαίνουσι τὰ 23 ἑκατομμύρια.

§160ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ κάμωμεν διακοπὴν, κατὰ τὰ εἰθισμένα;

§161ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι.

§162ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν οὕτως ἐννοῆτε νὰ ἐργασθῇ ἡ Βουλὴ, τότε ἀνὰ πέντε λεπτὰ θὰ ὑποβάλλωμεν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§163ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὸ κάμητε.

§164ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐπλήρωσε ποτὲ 5 λεπτῶν φόρον,—ἂς φέρῃ πιστοποιητικὸν, ἂν ἐπλήρωσε τοιοῦτον,—καὶ δι’ αὐτὸ δὲν αἰσθάνεται τί ὑποφέρει ὁ δυστυχὴς λαὸς καὶ πόσον κατατρύχεται. Ἐπειδὴ δὲ ἡ πλειοψηφία ἐννοεῖ νὰ μᾶς πιέσῃ, φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν βουλευτῶν, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων κ. Λεων. Πετιμεζᾶ· μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Παρόντες Βουλευταὶ 109. (Ὁ κ. Πετιμεζᾶς κατέρχεται τοῦ Προεδρείου).

§166ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου περὶ ἀναβολῆς, καὶ ἂς γείνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι γνωστή. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι)...

§168ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε... (θόρυβος) δὲν δύνασθε νὰ προκαλέσητε ψηφοφορίαν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§170ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί εἶναι αὐτὰ, κύριε Πρόεδρε! Ἐγὼ ὡμίλουν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ὅτε ἐγένετο ἡ ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, καὶ ἑπομένως δὲν δύνασθε νὰ κηρύξητε περατωμένην τὴν συζήτησιν, οὐδὲ νὰ προκαλέσητε ψηφοφορίαν, χωρὶς νὰ μὲ καλέσητε νὰ συνεχίσω καὶ περατώσω τὴν ὁμιλίαν μου. Ἡ διαγωγὴ αὕτη δὲν ἁρμόζει εἰς τὸ Κοινοβούλιον· αὐτὸ εἶναι ὑφαρπαγὴ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, εἶναι λωποδυσία! (θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς)

§171ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ν’ ἀνακαλέσῃ (θόρυβος καὶ διαπληκτισμοὶ Βουλευτῶν τινων τῆς δεξιᾶς πρὸς τὸν κ. Πετιμεζᾶν).

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ (κρούων τὸν κώδωνα). Ἡσυχάσατε, Κύριοι.

§173ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τί ζητεῖτε σεῖς οἱ ἐξεγειρόμενοι; Νομίζετε ὅτι θὰ ἐπιβληθῆτε διὰ τοῦ ὄγκου τοῦ ἀριθμοῦ σας; Ὁστιςδήποτε ἀπὸ σᾶς νομίζει τὸν ἑαυτόν του προσβεβλημένον ἐκ τῆς φράσεώς μου, ἣν προεκάλεσεν ἡ διαγωγή σας, θὰ μὲ εὕρῃ πρόθυμον νὰ τὸν ἱκανοποιήσω, ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ τὸ ἁρμόζον ἠθικὸν παράστημα πρὸς τὴν τοιαύτην ἱκανοποίησιν (θόρυβος).

§174ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά!

§175ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Βουλευτὴς εἶχε τὸν λόγον πρὶν ἢ θέσητε τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν, καὶ δικαιοῦται νὰ ὁμιλήσῃ (θόρυβος).

§176ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι.

§177ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὡμίλει ὅτε ἐγένετο ἡ ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§178ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμίλει ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§179ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὡμίλουν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καραπάνου.

§180ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμίλει ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς. Ἡ πρότασις αὕτη προῆλθε παρ’ ἐμοῦ, ἐγὼ τὴν ἀπέσυρα, καὶ εἶπον ὅτι δέχομαι νὰ γείνῃ ψηφοφορία ἀμέσως ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καραπάνου.

§181ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνῷ ἠγόρευεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ἐγὼ ἤμην ἐνταῦθα... (θόρυβος).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον βεβαιοῖ, ὅτι δὲν ἦσθε ἐδῶ.

§183ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ βεβαιῶ, ὅτι ἤμην.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε κάτω!

§185ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μοὶ ἀπαγορεύσητε τὸν λόγον.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀφήσω νὰ κάμητε, ὅ,τι θέλετε.

§187ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία (θόρυβος).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος, τῶν Βουλευτῶν, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Νάξου κ. Στυλ. Βάλληνδα· μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ· παρόντες 115. Ἔχει ἄλλος τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§190ΡΑΛΛΗΣ. Περὶ τίνος ἡμερησίας διατάξεως; Ἐδῶ ἔχομεν ἓν ζήτημα ἐκκρεμές. Ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος προέβαλε μίαν πρότασιν περὶ τυπώσεως καὶ διανομῆς τῆς προτάσεως τοῦ Βουλευτοῦ Ἄρτης καὶ τῶν ἄλλων προτάσεων. Συζητουμένης τῆς προτάσεως ἐκείνης, ἐγένετο ἡ ἔνστασις μὴ ἀπαρτίας, ἐνῷ εἶχε τὸν λόγον ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων. Παραδόξως τώρα μανθάνω, ὅτι τὸ Προεδρεῖον προέβη εἰς ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ σχετικοῦ, πρὶν ἢ ἀκόμη περατωθῇ τὸ ζήτημα τὸ προκαταρκτικόν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀκριβῶς εἰς τὴν περίπτωσιν, εἰς ἣν εὑρέθη πρὸ δύο ἡμερῶν ἡ Βουλὴ τῶν Κοινοτήτων ἐν Λονδίνῳ· πρόκειται περὶ ψηφοφορίας ἐξ ὑφαρπαγῆς, ἡ ὁποία ἀνατρέπει ἐντελῶς τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Ἐὰν τὸ Προεδρεῖον ἐνόμιζεν, ὅτι ἐπερατώθη ἡ συζήτησις, ἔπρεπε νὰ προτάξῃ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ Βουλευτὴς Μεγαρίδος.

§191ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Τὸ ἀπέσυρεν ὁ κ. Δραγούμης.

§192ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων ἐπέβλεπεν ἐπὶ τοῦ Προεδρείου τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, ὡς ψηφολέκτης· ἕως οὗ κατέλθῃ καὶ πρὶν ἢ φθάσῃ εἰς τὴν θέσιν του, προεκλήθη ἀπόφασις παρὰ τοῦ Προέδρου (θόρυβος).

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προὐτάθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἀγορεύοντος τοῦ κ. Πετιμεζᾶ καὶ ὑποστηρίζοντος τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς. Μετὰ τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας καὶ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος, κατ’ ἀπαίτησιν τῆς Βουλῆς, ἀπέσυρε τὴν πρότασίν του περὶ ἀναβολῆς· μεθ’ ὅ, οὐδενὸς λαβόντος τὸν λόγον, ὁ Πρόεδρος ἠρώτησε τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ παραδεκτοῦ ἢ μὴ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, καὶ ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν.

§194ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι τὰ πράγματα οὕτως ἔχουσι, πάλιν ἔπρεπε νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Καλαβρύτων. Ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἀπεσύρθη, ἑπομένως ἔμεινε τὸ ζήτημα τὸ κύριον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν εἶχε κηρυχθῆ περατωμένη ἡ συζήτησις, ἀλλὰ κατωρθώθη, μέχρις οὗ ἔλθῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπὸ τοῦ Προεδρείου εἰς τὴν θέσιν του, νὰ θεωρηθῇ περατωμένη ἡ συζήτησις, καὶ νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ καὶ εἰς ψηφοφορίαν. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης διαγωγῆς γεννῶνται μόνον νέα ζητήματα καὶ ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ἡ συζήτησις.

§195ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, καὶ τὴν ὑποβολὴν ὡς τελευταίας προτάσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Ζυγομαλᾶ, οὐδεὶς πλέον ἔλαβε τὸν λόγον· ἠγέρθην καὶ προέτεινα τὴν ἀναβολήν, ἵνα τυπωθῶσιν αἱ προτάσεις καὶ συζητηθῶσι τὴν Δευτέραν. Ἐπὶ τῆς προτάσεως ἀναβολῆς ἤρχισεν ἡ συζήτησις, καὶ διαρκούσης τῆς συζητήσεως ταύτης ἠγέρθη ὁ Βουλευτὴς Καλαβρύτων, ἵνα ὁμιλήσῃ ὅτε ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Καρατζᾶς παρετήρησεν εἰς αὐτόν, ὅτι νομίζει ὅτι τετράκις ὡμίλησε. Διεμαρτύρετο ὁ Βουλευτὴς Καλαβρύτων, λέγων ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ ὅπως θέλει, διεμαρτύρετο καὶ ὁ Βουλευτὴς Ἄρτης, λέγων «θὰ μοὶ ἐπιβάλητε ὅριον;»...

§196ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ οὐδὲ ἤμην ἐδῶ.

§197ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐδῶ ἦσθε· μάλιστα ἐλέγετε ταπεινοτέρα τῇ φωνῇ: «Ἐὰν μᾶς θέσητε κανόνα, θὰ ἰδῆτε πόσαι ἐνστάσεις ἀπαρτίας θὰ γείνουν»... Λοιπὸν ἠγέρθη τότε ὁ Βουλευτὴς Ἀττικῆς, ὁ κ. Ράλλης, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι, καὶ ἂν ὡμίλησε τετράκις, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ παρεμπίπτοντος, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ, καὶ ἤρχισεν οὕτως ὁμιλῶν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὅτε ἐπῆλθεν ἔνστασις περὶ ἀπαρτίας, καὶ ἀνεγνώσθη ὁ κατάλογος. Ἀφοῦ δὲ ἤδη εἶχεν ὑπογράψει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων ὡς ψηφολέκτης, καὶ ἐνῷ κατέβαινεν, ἠγέρθην καὶ εἶπον, ὅτι ἀποσύρω τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, δεχόμενος, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης. Ὁ κ. Πρόεδρος, πρὶν φθάσῃ εἰς τὸ ἔμπροσθεν μέρος ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ἠρώτησε τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν. Τότε φθάσας διεμαρτυρήθη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων.

§198ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Δέχομαι τὰ πράγματα, ὅπως τὰ ἐξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος. Ὅτε ὑπέβαλε τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, συνεζητεῖτο ἡ πρότασις τοῦ ἐξ Ἄρτης συναδέλφου. Τὸ Προεδρεῖον, ἀφοῦ παρῃτήθη τῆς προτάσεώς του ὁ ἐκ Μεγαρίδος συνάδελφος περὶ ἀναβολῆς, δὲν ἠρώτησεν, ἐὰν ἄλλος τις ἔχῃ τὸν λόγον, ἀλλ’ ἀμέσως ἐκήρυξε περατωμένην τὴν συζήτησιν. Ἡ ἔλλειψις αὕτη φρονῶ ὅτι δικαιολογεῖ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ζητοῦσαν ἵνα ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς κυρίας προτάσεως (θόρυβος). Δὲν πταίω, ἂν ἐπανερχόμενος εἰς τὸ ζήτημα ἐπαναλάβω ὀλίγας λέξεις. Παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ πιστοποιήσητε, ἐν τῇ ἐπισημότητί σας, ἂν πρὶν ἢ κηρύξητε περατωμένην τὴν συζήτησιν ἐκαλέσατε πάντα θέλοντα νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκκρεμοῦς συζητήσεως εἰς τὴν κυρίαν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ. Τοῦτο δὲν ἐγένετο. Ἄρα ἀκύρως ἐκηρύξατε περατωμένην τὴν συζήτησιν.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξήγησα πρὸ ὀλίγου τί ἔλαβε χώραν, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζει, ὅτι τὸ Προεδρεῖον ἔπραξε τὸ καθῆκόν του. Ἡ Βουλὴ ἦτο παροῦσα. Ἂν ἦσθε παρόντες καὶ σεῖς καὶ οἱ κύριοι ἀντιπολιτευόμενοι οἱ ἄλλοι, θὰ ἐβλέπετε ὅτι τὸ Προεδρεῖον ἐνήργησε τὸ καθῆκόν του. Ἐπὶ τούτου δ’ ἐπικαλεῖται τὴν μαρτυρίαν τῶν παρόντων κ.κ. Βουλευτῶν.

§200ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ποίων;

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι ἦσαν παρόντες.

§202ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι πάντοτε εἰς καιρὸν νὰ κάμουν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§203ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐρωτήσω ἄλλους, ἀλλὰ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἢ κηρύξητε τὴν συζήτησιν περατωμένην, ἐκαλέσατε πάντα θέλοντα νὰ λάβῃ τὸν λόγον; Ὄχι. Λοιπὸν δὲν ἠδύνασθε νὰ κηρύξητε περατωμένην τὴν συζήτησιν. Παρελείψατε μίαν διατύπωσιν οὐσιωδεστάτην, καὶ δὲν δύναται οὔτε σήμερον νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἐγένετο τοῦτο, οὔτε εἰς ἄλλην ἐποχήν· διότι γνωρίζετε, κύριε Πρόεδρε, ποία κατάχρησις δύναται νὰ γείνῃ, ἂν καθιερωθῇ τοιοῦτον προηγούμενον· ὁ Πρόεδρος τότε κατὰ πᾶσαν στιγμὴν, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν ἑνὸς οἱουδήποτε ῥήτορος, χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ ἂν ἔχῃ ἄλλος τις τὸν λόγον, δύναται νὰ εἴπῃ «κηρύσσω περατωμένην τὴν συζήτησιν», καὶ τότε ποία ἡ ἐλευθερία τῆς συζητήσεως; ποία ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου;

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος καλεῖ τὴν παροῦσαν Βουλὴν, ὄχι τὴν ἀποῦσαν, καλεῖ τὴν εὑρισκομένην ἐντὸς τῆς αἰθούσης, δὲν τρέχει εἰς τὰς ὁδούς.

§205ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἐν τῇ Βουλῇ δὲν ὑπάρχει διάκρισις κομμάτων· δὲν δύναται ὁ Πρόεδρος νὰ γνωρίζῃ τὰς διαθέσεις τῶν Βουλευτῶν... (Θόρυβος ἐν τῇ δεξιᾷ, ἀντεγκλήσεις ζωηραὶ μεταξὺ Βουλευτῶν ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι, παρακαλῶ. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή!

§207ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Συμπεραίνων, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ πιστοποιήσῃ, ἂν πρὶν ἢ κηρύξῃ τὴν συζήτησιν περατωμένην εἶχε καλέσει πάντα θέλοντα νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ.

§208ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ διατὶ ἡ τελευταία ταραχὴ εἰς τὰς τάξεις τῆς Συμπολιτεύσεως· διότι ἤμην εἰς ἀπόστασιν δύο βημάτων ἀπὸ τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κ. ἐκ Νάξου Βουλευτοῦ, καὶ δὲν ἤκουσα κἀμμίαν λέξιν προσβλητικὴν καθ’ οἱουδήποτε, μήτε κατὰ τῆς Συμπολιτεύσεως, μήτε κατὰ τοῦ κ. ἐκ Ξηροχωρίου Βουλευτοῦ, μήτε καθ’ οἱουδήποτε...

§209ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Κἀμμίαν, κἀμμίαν.

§210ΡΑΛΛΗΣ. .. Δὲν γνωρίζω διατὶ αὐτὴ ἡ παραφορὰ ἐπὶ ζητήματος τοῦ Κανονισμοῦ ἁπλουστάτου, ζητήματος ὅμως,—ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, κύριε Πρόεδρε, — τὸ ὁποῖον ἠγέρθη ἐκ τῆς σπουδῆς, ἡ ὁποία δὲν ἠδύνατο νὰ χαρακτηρισθῇ ἢ ὡς τείνουσα εἰς μίαν συναρπαγήν. Παραδόξως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὁ ὁποῖος ἐκλήθη καὶ ὡς ψηφολέκτης, ἐκ τοῦ Προεδρείου δὲν ἔσχε τὸν ἀνήκοντα χρόνον, ὅπως κάμῃ τὸν γῦρον καὶ φθάσῃ μέχρι τῆς θέσεώς του, καὶ οὕτως ἐτελέσθησαν ὅλα κατὰ τὴν ὑμετέραν ἀντίληψιν· ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος ἀπέσυρε τὴν πρότασιν, ὑμεῖς ἐκηρύξατε περατωμένην τὴν συζήτησιν καὶ ἐθέσατε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν. Τίνα πρότασιν, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε;

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀπωτέραν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης.

§212ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ λησμονήσητε, ὅτι ὑπάρχουσι τρεῖς προτάσεις.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τροπολογίαι.

§214ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι τροπολογίαι, εἶναι προτάσεις, καὶ τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ τεθῇ παρὰ τοῦ Προέδρου, ἦτο ἡ θέσις τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης τῶν προτάσεων· ἀλλὰ καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε θεωρήσει ἡ Βουλή, ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις τοῦ Βουλευτοῦ Ἄρτης, δὲν παραμένει ἐντελῶς ἀκόμη τὸ στάδιον πρὸς συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Βουλευτοῦ Πατρῶν καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Βουλευτοῦ Ἀττικῆς; Νομίζετε ὅτι πράττετέ τι μὲ τὴν σπουδήν; Ἐξ ἐναντίας οὐδὲν ἕτερον πράττετε ἢ νὰ παρατείνητε τὴν συζήτησιν. Ἐγὼ εἶπον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Βουλευτοῦ Ἄρτης συζητῶν, ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ ψηφίσω οἱανδήποτε πρότασιν ἀφορῶσαν εἰς αὐτὸ τὸ ἀντικείμενον, ὁπωσδήποτε διατυπωθεῖσαν καὶ παρ’ οἱουδήποτε διατυπωθεῖσαν· μόνον μίαν πρότασιν δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ψηφίσω, τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται καὶ πάλιν ἡ Βουλὴ νὰ φράξῃ τὰ ὦτα εἰς τὰς οἰμωγὰς ὁλοκλήρου πληθυσμοῦ καὶ ὁλοκλήρων ἐπαρχιῶν. Ἤδη ἀπεῤῥίφθη, ὡς εἴπετε, ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης· δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν ἐπ’ αὐτῆς...

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§216ΡΑΛΛΗΣ. .. Δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἀλλ’ ἔχομεν τὰς δύο ἄλλας προτάσεις, τὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Πατρῶν καὶ τὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀττικῆς. Ἐπὶ ἐκείνων πρόκειται νὰ δώσητε τὸν λόγον.

§217ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ συζήτησις, κύριε Πρόεδρε, ἐγένετο ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου· ἡ συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς θέματος ἐγένετο. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως ὡμίλησαν καὶ ὁ κ. ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς καὶ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς, καὶ ὡς πόρισμα τῆς συζητήσεως ὑπεβλήθη αὐτὴ ἡ πρότασις. Ἡ συζήτησις ἦτο μία καὶ ἀδιαίρετος, καὶ μετ’ αὐτὴν ὑπελείπετο ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως τῶν τροπολογιῶν. Τὴν ψηφοφορίαν ἐζήτησα νὰ ἀναβάλωμεν εἰς τὴν προσεχῆ Δευτέραν, μετὰ τὴν τύπωσιν καὶ διανομήν· τοῦτο δὲ τὸ ζήτημα ἔμενεν ἐκκρεμές. Ἀφοῦ δ’ ἔπειτα ἀπέσυρα τὴν πρότασίν μου, δὲν ἔμενε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ γείνῃ ψηφοφορία· ἡ ψηφοφορία ἤρχισε, καὶ ἐψηφίσαμεν δι’ ἀναστάσεως. Μένει ἄρτιον τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ζητήσῃ τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψήφισιν· ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν θελήσωσι νὰ ζητήσωσιν αὐτήν, ἔρχονται ἄλλαι προτάσεις. Μένει ἄρτιον τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Κυρίους νὰ ζητήσωσι ψηφοφορίαν ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης ἐξ αὐτῶν· ἀλλ’ ἡ συζήτησις ἔληξε (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§218ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, ἀνεξαρτήτως ὅλων τούτων, ἐγὼ εἰς τοῦτο ἐπιμένω, εἰς τὸ νὰ μὴ θεωρηθῇ εἰλημμένη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, διότι νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ καταπίπτει, καταῤῥίπτει τὸ γόητρόν της οὕτω πῶς...

§219ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐλησμονήσατε, ὅτι εἴπατε τοὺς Βουλευτὰς πρὸ ὀλίγου λωποδύτας (κίνησις καὶ ἔξαψις ἐν τῇ δεξιᾷ).

§220ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πιστεύω, Κύριοι, κἀνεὶς νὰ ὑποθέτῃ...

§221ΡΑΛΛΗΣ. Ποῖος εἶπεν αὐτό; Διότι ἡμεῖς ἠθέλομεν θεωρήσει ὡς ὕβριν, ἂν μεταξὺ τῶν φίλων μας ἤθελεν ἐξενεχθῆ τοιαύτη λέξις.

§222ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ εἶπε.

§223ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶπεν αὐτό· εἶπεν ὅτι ἡ πρᾶξις εἶναι ὑφαρπαγὴ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, ὁμοιάζουσα πρὸς λωποδυσίαν.

§224ΖΩΤΟΣ. Εἶπεν αὐτὸ, καὶ εἶπε πρὸς τὸν κ. Σοῦτσον, ὅτι ὅποιος θεωρεῖ τὸν ἑαυτόν του προσβεβλημένον, εἶναι πρόθυμος νὰ δώσῃ λόγον.

§225ΡΟΥΚΗΣ. Θὰ δώσῃ λόγον βεβαίως (πρὸς τὸν κ. Πετιμεζᾶν). Δὲν ἠμπορεῖς νὰ ὑβρίζῃς ἀτιμωρητεί.

§226ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅ,τι ὥρα θέλετε. (Νέαι ἀντεγκλήσεις, θόρυβος καὶ διακοπαί).

§227ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς εἶναι νομομαθὴς, ἐχρημάτισε δ’ ἄλλοτε καὶ πρόεδρος πρωτοδικῶν καὶ ἐφέτης γινώσκει δὲ, ὅτι καὶ κατὰ τὸν ποινικὸν νόμον δύναται νὰ ἀποδώσῃ τις πρᾶξιν ἀξιόποινον, χαρακτηρίζων αὐτὴν κατὰ τὴν πεποίθησίν του, χωρὶς ὅμως...

§228ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἄ! ἄ! ἄ!

§229ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. χωρὶς ὅμως μὲ τοῦτο νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀποδίδει εἰς αὐτὴν τὸν τίτλον ἐκεῖνον, ὅστις ἐξ ἐπαγγέλματος ἀποδίδεται εἰς τὴν φράσιν. Εἰς τὴν Βουλήν, Κύριοι, μεθ’ ὅλην τὴν παραφορὰν μάλιστα αὐτήν, πόσοι ἐξ ἡμῶν δὲν ποιούμεθα χρῆσιν τοιούτων φράσεων; Δὲν λέγομεν, ὅτι «ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε κατάχρησιν, ὅτι ἡ πρᾶξις αὐτὴ εἶναι λῃστρικὴ», χωρὶς ν’ ἀποκαλέσωμεν οὔτε τὴν Βουλὴν οὔτε τὴν Κυβέρνησιν λῃστὴν διὰ τοῦτο; Ὁ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτής, δὲν ἠξεύρω τίνα λόγον ἔχει, ὅπως ἐν τῷ χαρακτηρισμῷ πράξεώς τινος νομίσῃ, ὅτι ὠνόμασαν αὐτὸν λωποδύτην, καὶ νὰ τὸ ἐπαναλαμβάνῃ. Βεβαίως οὔτε ὁ κύριος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς οὔτε ἐγὼ θεωρῶ τοιοῦτον τὸν κύριον ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴν, νομίζω δὲ ὅτι Βουλευτὴς, οἷος ὁ κύριος ἐκ Μεγαρίδος, δὲν ἔπρεπε νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς λέξεως ταύτης, καὶ νὰ τὴν ἐπαναφέρῃ ἐν στιγμῇ μάλιστα τοιαύτης ἐξάψεως, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπιῤῥίψῃ εἰς ἡμᾶς τὴν αἰτίαν.

§230ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐξ ὅσων εἶπον μέχρι τῆς ὑποβολῆς τῆς περὶ μὴ ἀπαρτίας ἐνστάσεως πάντες ἐννοοῦσιν, ὅτι ὡμίλουν ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἡ πρᾶξις τῆς πλειονοψηφίας εἶναι ἀδικαιολόγητος, ἀφοῦ δὲν ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ περατωμένη ἡ ἐπὶ τῆς οὐσίας συζήτησις, πρὶν ἢ ὁ Πρόεδρος ἐρωτήσῃ, ἂν εἶχεν ἄλλος τις τὸν λόγον. Τοῦτο διατάσσει ὁ Κανονισμός· ὁ Πρόεδρος δὲ ὄχι μόνον δὲν ἠρώτησεν, ἀλλ’ ἐνῷ ἐγὼ διεμαρτυρόμην καὶ ἐζήτουν τὸν λόγον, αὐτὸς προέβη εἰς λῆψιν ἀποφάσεως, ἀφοῦ προηγουμένως ἐκήρυξε περατωμένην τὴν συζήτησιν. Ἐγὼ δὲν ἀντελήφθην, ἐὰν ὁ κ. Δραγούμης ἀνεκάλεσε τὴν πρότασίν του,— ἀλλὰ τὸ δέχομαι, ἀφοῦ τὸ ὁμολογεῖ — διότι θὰ ἐγένετο αὕτη καθ’ ἣν στιγμὴν κατέβαινον ἐκ τοῦ Προεδρείου. Ἀλλὰ πᾶς τις ἐννοεῖ, ὅτι ἐκ συνεννοήσεως, διὰ νευμάτων γενομένης μεταξὺ τοῦ Προεδρείου καὶ τῆς πλειονοψηφίας, ἠδύναντο νὰ γείνωσι πάντα ταῦτα κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ἀπαιτούμενον, ὅπως κατέλθω ἐκ τοῦ Προεδρείου καὶ ἐπαναλάβω τὴν ὁμιλίαν μου, Ἀλλ’ ἡ διαγωγὴ αὕτη εἶναι ἀπρεπὴς καὶ ἀνάρμοστος εἰς τὸ Κοινοβούλιον, τοῦ ὁποίου καταῤῥίπτει πᾶν γόητρον. Ἐκ τούτου δὲ ἠναγκάσθην, ὅπως χαρακτηρίσω ἐπακριβῶς τὴν τοιαύτην διαγωγὴν τοῦ Προεδρείου καὶ τῆς πλειονοψηφίας, νὰ μεταχειρισθῶ φράσιν ὄντως βαρεῖαν, διὰ τὴν ὁποίαν εἰλικρινῶς μεταμέλομαι, τὴν ὁποίαν ὅμως δικαιολογεῖ ἡ δικαία ἀγανάκτησις, ἥτις μοὶ ἐγεννήθη ἐκ τῆς τοιαύτης διαγωγῆς. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ θεωρήσῃ ἄκυρα τὰ οὕτω γενόμενα, ὅπως πράγματι εἶναι, οὐ μόνον διὰ νὰ μὴ καθιερώσῃ ὀλέθριον προηγούμενον, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ μὴ προσάψῃ τοιαύτην κηλῖδα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον.

§231Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἀπαθῶς καὶ ἡσύχως καὶ ἄνευ προσωπικῶν ἀντεγκλήσεων ἐρευνήσωμεν τὰ πράγματα, νομίζω ὅτι θέλομεν φθάσει εἰς τὴν ἀληθῆ ἑρμηνείαν αὐτῶν καὶ εἰς τὸ νὰ κανονίσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς τὴν κανονικὴν τροχιὰν τῆς συζητήσεως. Ὡς ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι τῶν πραγμάτων ἐκ τῆς ἀφηγήσεως τοῦ κυρίου Προέδρου καὶ τοῦ κυρίου ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, ἡ συζήτησις ἔμεινεν ἐπὶ τῆς κυρίας προτάσεως, ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ κ. Καραπάνου, ἐνῷ δὲ συνεζητεῖτο αὕτη, ὑπεβλήθη ἑτέρα πρότασις τοῦ κυρίου ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, καὶ ἐνῷ ἐγίνετο συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς, προεβλήθη ἡ ἔνστασις ἀπαρτίας. Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, δέχομαι ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος παρῃτήθη τῆς προτάσεώς του. Ἀλλὰ τί ἔμενε μετὰ τὴν παραίτησιν ἀπὸ τῆς προτάσεως ἐκείνης; Ἔμενεν ἀκεραία ἡ πρότασις τοῦ κ. Καραπάνου. Ἀλλ’ ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης ἠδύνατο νὰ προβῇ τὸ Προεδρεῖον εἰς τὴν κήρυξιν τῆς λήξεως τῆς συζητήσεως; Οὐχί. Διατί; Διότι ἐπ’ αὐτῆς εἶχον τὸν λόγον ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς καὶ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς. Ἂν λοιπὸν τῳόντι οἱ δύο κύριοι Βουλευταὶ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, δὲν ἠδύνασθε, κύριε Πρόεδρε, νὰ προβῆτε εἰς τὴν κήρυξιν τῆς λήξεως τῆς συζητήσεως, πρὶν ἢ καλέσητε αὐτοὺς νὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν συζήτησιν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἐν τῇ συγχύσει ταύτῃ, ἐν τῇ λησμοσύνῃ του, ὅτι εἶχε ζητηθῆ παρ’ αὐτοῦ ὁ λόγος, προέβη τὸ Προεδρεῖον εἰς τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως. Οὐδὲ δύναται νὰ προταχθῇ ὡς δικαιολόγησις, ὅτι ἐν ᾧ ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς ἐζήτησε τὸν λόγον, τινὲς ἀντέταξαν εἰς αὐτὸν, ὅτι ὡμίλησεν ἐκ δευτέρου. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ταύτῃ, πάλιν δὲν ἐδικαιοῦτο τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον· διότι τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον αὐτὴ πάλιν ἡ Βουλὴ θὰ λύσῃ. Δι’ αὐτὸν λοιπὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν συζήτησιν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπάνου. Ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ, ὅτι ἐκηρύχθη περατωμένη ἡ συζήτησις ἐκείνη, τότε ἔχομεν δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Μετὰ τοῦτο, ἐπειδὴ ὑπῆρξαν ἕτεραι προτάσεις, προτάσεις διακεκριμέναι,—δὲν εἶναι τροπολογίαι, εἶναι προτάσεις διακεκριμέναι,—ἡ τοῦ κ. Ζυγομαλᾶ καὶ ἡ τοῦ κ. Ρικάκη, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτησεν οὗτος τὴν ἐφαρμογὴν τῶν εὐεργετημάτων εἰς μερικὰς ἐπαρχίας, καὶ κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἡ πρότασις αὕτη ἀποτελεῖ μίαν πρότασιν, καὶ ἠδύνατο νὰ γείνῃ διαίρεσις,—ἔχει δὲ τὴν ὑποχρέωσιν ὁ Πρόεδρος νὰ διαιρῇ τὰς προτάσεις, ὅταν ᾖναι κύριαι,—ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἐν διακρίσει καὶ αὕτη εἰς ψηφοφορίαν. Λοιπὸν, ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καραπάνου ἐθεωρήθη περατωμένη, πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ, μετὰ τὴν ἀπόφασιν δὲ ταύτην νὰ ζητήσωμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, καὶ μετὰ τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν θὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ρικάκη.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε ὀνομαστικὴν κλῆσιν;

§233ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται τῷ ὄντι περὶ προτάσεων ὅλως ἀσχέτων’ εἶναι ἀληθές, ὅτι πᾶσαι αὗται τείνουσιν εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπόν, ἀλλὰ κατὰ τὰ λοιπὰ εἶναι ὅλως διάφοροι. Πλὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις ἐπεξέτεινε τὸν λόγον εἰς τὰς διαφόρους ταύτας προτάσεις, ἡ συζήτησις τῶν ῥητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως περιωρίσθη κυρίως εἰς μόνην τὴν πρότασιν τὴν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης ὑποβληθεῖσαν. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν βουλευτοῦ κ. Ρικάκη οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἔφερε τὸν λόγον. Καὶ ὅταν ἀκόμη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡμίλει περὶ σεισαχθείας, πολλοί, μὴ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, συνέχεον τὴν σεισάχθειαν πρὸς τὴν ἀσυδοσίαν, εἷς δὲ ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν δεξιὰν), ὡς ἐκ τοῦ παλαιοῦ του ἐπαγγέλματος, ἐζήτει νὰ ἐξηγήσῃ εἰς πολλοὺς, ὅτι εἶναι διάφορος ἡ σεισάχθεια ἀπὸ τὴν ἀσυδοσίαν.

§234ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ τὸ λέγει ἡ γραμματική.

§235ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ ἀνήγετο εἰς τὴν ἀσυδοσίαν κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, καθ’ ἡμᾶς ὅμως ὄχι εἰς αὐτήν, ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς εἰσπράξεως ὡρισμένων φόρων. Αὕτη ἔτυχε συζητήσεώς τινος. Αἱ ἄλλαι προτάσεις, ὡς ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐκ Πατρῶν καὶ ἡ τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, οὐδεμιᾶς ἔτυχον συζητήσεως. Πῶς εἶναι δυνατὸν νῦν ἡ Βουλὴ νὰ κηρύξῃ τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτῶν περατωμένην καὶ νὰ ἐκφράσῃ γνώμην, χωρὶς προηγουμένως νὰ διαφωτισθῇ διὰ τῆς συζητήσεως ἐπ’ αὐτῶν; Ἡμεῖς ἐξακολουθοῦμεν νὰ φρονῶμεν, ὅτι καὶ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς πρώτης προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ ἦτο βεβιασμένη καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ἂν ἐπιμένητε, ἔχετε βεβαίως τὴν πλειοψηφίαν ἑτοίμην εἰς τοῦτο· ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ προκαλέσωμεν τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν δύο ἄλλων προτάσεων, τῶν ὅλως ἀσχέτων...

§236ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι διόλου ἄσχετοι.

§237ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὔτε ἐγώ, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε ἄλλος τις τῶν συναδέλφων μου ἐντεῦθεν συνεζήτησε τὸ ζήτημα τῆς σεισαχθείας κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁμιλῶν περὶ σεισαχθείας, ἔκαμε διαφόρους προσωπικοὺς ὑπαινιγμούς, χωρὶς ἡμεῖς νὰ λάβωμεν τὴν εὐκαιρίαν ἀκόμη νὰ ἀπαντήσωμεν.

§238Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει πρότασις περὶ σεισαχθείας.

§239ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ εἶναι, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐνεργήσῃ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ἐν ἀνάγκῃ δὲ νὰ προβῇ καὶ εἰς ἐγγύησιν ἀπέναντι αὐτῆς, διὰ νὰ παραιτηθῇ πάσης ἐκτελέσεως ἐν τῷ μέσῳ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν διανύουσι τὴν σήμερον αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι...

§240ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἡ σεισάχθεια;

§241ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως ὄχι· ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις συνειθίζει πάντοτε νὰ διαστρέφῃ τοὺς λόγους τῶν ἄλλων, καὶ ὑπὸ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο μόνον περὶ ἀναβολῆς εἰσπράξεως, διεῖδεν ἀσυδοσίαν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ κατεστρέφοντο, κατ’ αὐτὸν, τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, θὰ παριστάμεθα δὲ εἰς τοὺς ξένους ὡς ἐμφορούμενοι ἄκρας κακοπιστίας. Ἀλλ’ ἑκάτερον τῶν ζητημάτων ἠδύνατο βεβαίως, καὶ ἂν ἐθεωροῦντο αὐτὰ ὡς σχετιζόμενα, καὶ ἂν συμπεριελαμβάνοντο εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πρότασιν, νὰ ψηφισθῶσι χωριστὰ, θεωρουμένης καὶ αὐτῆς τῆς σχετικῆς προτάσεως συνθέτου. Πλὴν, ὡς βλέπετε, δὲν πρόκειται περὶ νέας προτάσεως, ἀλλὰ περὶ διαφόρων προτάσεων ἀσχέτων. Συνεζητήθη ἡ μία πρότασις, καθ’ ἡμᾶς δὲ, πρὶν ἢ κηρύξῃ περατωμένην τὸ Προεδρεῖον τὴν περὶ αὐτῆς συζήτησιν, προέβη εἰς ψηφοφορίαν. Εἶναι δικαίωμα τῆς πλειοψηφίας νὰ προβῇ εἰς τὴν ψηφοφορίαν ταύτην, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἰδικόν μας δικαίωμα νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, μεθ’ ἣν αἱ ἄλλαι προτάσεις, ὡς αὐτοτελεῖς, θὰ συζητηθῶσιν ἐπίσης καὶ θὰ τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν.

§242ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτοτελεῖς.

§243Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς, ἵνα παραστήσῃ, τὴν γνώμην τοῦ κ. Ρικάκη ὡς αὐτοτελῆ, τῇ ἀπέδωκε χαρακτῆρα, ὃν δὲν ἔχει, εἰπὼν, ὅτι εἶναι πρότασις περὶ σεισαχθείας...

§244ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Σεῖς τὴν ὠνομάσατε σεισάχθειαν.

§245ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ τὴν ὠνόμασα, ὑμεῖς τὴν συνεστήσατε, ἀλλὰ περὶ μέτρων, ἅτινα ὠνόμασα σεισάχθειαν καὶ ἀποτελοῦσι σεισάχθειαν, οὐδὲν περιλαμβάνει ἡ πρότασις τοῦ κ. Ρικάκη. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ρικάκη δὲν περιλαμβάνει ὅσα πρὸ ὀλίγου εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι ἡ πρότασις τοῦ κ. Ρικάκη ὁρίζει (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον αὐτῆς νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ τῇ ἐπιτραπῇ νὰ κανονίσῃ τὴν κατὰ δόσεις πληρωμὴν τῶν καθυστερουμένων ἐτησίων δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν, φόρων ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν, καὶ τῶν ἐκ δικαστικῶν ποινικῶν ἀποφάσεων χρηματικῶν ποινῶν, τελῶν καὶ προστίμων ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις Κορινθίας, Αἰγίου, Πατρῶν, Ἠλείας, Τριφυλίας, Μεσσηνίας, Πυλίας καὶ Ὀλυμπίας». Οὐδὲν ἄρα περὶ σεισαχθείας, οὐδεὶς λόγος περὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης· γίνεται λόγος μόνον περὶ ἀσυδοσίας. Τὸ αὐτὸ καὶ περὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ. Καὶ ἐκεῖ δὲν πρόκειται περὶ κανονισμοῦ τῶν σχέσεων τῶν ὀφειλετῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν, πρόκειται περὶ τῶν φόρων, περὶ ὧν καὶ ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ. Προέβημεν εἰς ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν προτάσεων τούτων, καὶ προετάχθη εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ. Μετὰ τὴν ψηφοφορίαν περὶ αὐτῆς, ἐφ’ ἧς χωρεῖ ἔτι καὶ αἴτησις ὀνομαστικῆς κλήσεως, δύνανται οἱ κύριοι Βουλευταὶ, ἂν θέλωσι, νὰ ζητήσωσι ψήφισιν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων προτάσεων, ἀλλ’ ἡ συζήτησις ἔκλεισε, διότι αἱ προβληθεῖσαι προτάσεις δὲν ἀφορῶσιν εἰς ἀντικείμενον ἀλλότριον τῆς ἀρχικῆς προτάσεως, ἀφορῶσιν εἰς τὸ αὐτὸ θέμα, ὑπὸ τροποποιημένην μορφήν.

§246ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρὸ παντὸς νομίζω... (διακοπαὶ καὶ διαμαρτυρίαι δεξιόθεν.)

§247ΦΩΝΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Εἶναι τετάρτη φορὰ, ποῦ ὁμιλεῖ.

§248ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον τὸ πρῶτον νῦν λαμβάνω γνῶσιν τοῦ ζητήματος.

§249ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι τετάρτη φορὰ (ὁλόκληρος ἡ δεξιὰ διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ κ. Εὐταξία).

§250ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ...

§251ΦΩΝΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Κάθησε κάτω! εἶναι ἡ τετάρτη φορά! (θόρυβος ἐν τῇ ἀριστερᾷ, ἀντεγκλήσεις, βοή).

§252ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ θέματος.

§253ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Μάλιστα, μάλιστα.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἂν ἐπιτρέπῃ νὰ ὁμιλήσῃ ἐκ νέου ὁ κ. Εὐταξίας.

§255ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ ὁμιλήσῃ.

§256ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§257ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Κάθησε κάτω! κάθησε κάτω!

§258ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε.

§259ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι! ὄχι! ὁ Κανονισμὸς νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§260ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Διατὶ ταράττεσθε; δύο λέξεις θὰ εἴπω μόνον (θόρυβος).

§261ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, καὶ ἀκολούθως ἔνστασις περὶ ἀπαρτίας, καὶ βλέπετε!

§262ΦΩΝΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἄ! ἄ! ἄ!

§263ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως. Πάσσαλος πασσάλῳ ἐκκρούεται (θόρυβος).

§264ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, πῶς τίθενται τὰ ζητήματα, διότι ἄλλως δὲν δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς συζήτησιν. Ἄν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνέστησαν, διαμαρτυρόμενοι κατὰ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λοκρίδος, ἀντελαμβάνοντο ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὰ ῥηθέντα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως δὲν θὰ παρέβαινον τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι μετὰ δύο ἀγορεύσεις ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς διὰ τὴν τρίτην. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὸν Βουλευτὴν Λοκρίδος συνεζήτησε τὸ ζήτημα κατὰ πόσον εἶναι αὐτοτελεῖς ἢ ὄχι αἱ προτάσεις, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὀφείλομεν νὰ συζητήσωμεν. Ἀναμφισβητήτως αἱ τρεῖς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν παρὰ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν Ἄρτης, Πατρῶν καὶ Ἀττικῆς, ἀπέβλεπον εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπόν. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι αἱ προτάσεις αὗται διετυπώθησαν ὡς πόρισμα τῶν διαφόρων συζητήσεων, καὶ ὁ μὲν ὑπεστήριζε τὴν μίαν, ὁ δὲ τὴν ἄλλην, ὁ δὲ τὴν τρίτην, καὶ ἐναλλὰξ ἕκαστος ἀπέκρουε τὰς ἄλλας, πλὴν τῆς ἰδικῆς του. Ἀναμφισβητήτως, ἂν θεωρηθῇ περατωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ μιᾶς τῶν προτάσεων, θὰ θεωρηθῇ ὡς περατωμένη ἐφ’ ὅλων, ἀλλ’ οὐχ ἧττον μένει τὸ ζήτημα τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος ἐπὶ τῶν δύο ἄλλων προτάσεων, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε θεωρηθῆ τὸ ζήτημα περατωμένον ὡς πρὸς τὴν πρώτην πρότασιν. Ἀλλὰ πρὸ τούτων ἔχομεν πρῶτον τὴν διὰ ψηφοφορίας λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς προτάσεως τοῦ κ. Καραπάνου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκκρεμές.

§265ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως αἱ προτάσεις τῶν Βουλευτῶν Ἀττικῆς καὶ Πατρῶν ἀποτελοῦσι τροπολογίας τῆς προτάσεως τοῦ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτοῦ, ζητήσαντος μικρὰν ἀναστολὴν καταδιώξεως τῶν δυστυχῶν φορολογουμένων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν τῆς Πελοποννήσου, οὓς ἡ ἀστοργία τῆς Κυβερνήσεως κατέστρεψε. Πρὸ παντὸς ἄλλου, κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ἔδει ἡ Βουλὴ νὰ προαποφανθῇ ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν καὶ ὄχι πρῶτον ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Βουλευτοῦ Ἄρτης. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἔσπευσε, παραδεχθεῖσα τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Βουλευτοῦ Ἄρτης. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Βουλευτοῦ Ἄρτης δὲν ἀφορᾷ εἰς ἀντιπολιτευτικὸν ζήτημα, ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς διάσωσιν πληθυσμῶν πασχόντων, τῶν ὁποίων τὸ πάθημα δυστυχῶς ἐπιτείνουσιν αὐτοὶ οἱ Βουλευταὶ τῆς Πελοποννήσου, αὐτοὶ οἱ πατέρες, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν, ἵνα τοὺς προστατεύσωσι. Πρέπει λοιπὸν, νομίζω, ἡ Βουλὴ νὰ ἀφήσῃ εὐρεῖαν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, καὶ μάλιστα οἱ Πελοποννήσιοι ἔχουσιν ὑποχρέωσιν, ἐκ τῆς φύσεως τοῦ πράγματος, νὰ ὑποστηρίξωσιν εὐρεῖαν συζήτησιν. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, προκειμένου περὶ τοιούτου ζητήματος, ἀφορῶντος εἰς τὴν ὕπαρξιν μεγίστου πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὴν ἐπίῤῥωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ δώσῃ τοιαύτην λύσιν ἐξ ὑφαρπαγῆς Πρόκειται, κύριε Πρωθυπουργέ, νὰ σωθῶσιν οἱ Πελοποννήσιοι, οἱ ὁποῖοι πληροῦσι τὸν προϋπολογισμὸν, πρόκειται νὰ ἐπιῤῥώσῃς τὸν προϋπολογισμὸν, πρόκειται νὰ ἔχῃς τὸ μέσον πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν σου. Ἂν διὰ τοιαύτης στάσεως καὶ τοιούτων μέτρων ζητῇς τὴν καταστροφὴν τῆς Πελοποννήσου, θὰ δώσῃς λόγον τῶν πράξεών σου ἡμέραν τινὰ, καὶ ἐγγύς ἐστὶν αὕτη.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ τῇ Κυβερνήσει, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον αὐτῆς νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ ἐπιτραπῇ ἡ διὰ Β. Διατάγματος ἀναστολὴ τῆς εἰσπράξεως ἐν ταῖς μᾶλλον πασχούσαις σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον τῶν φόρων ἐκείνων, οἵτινες διὰ τῆς ἀμέσου αὐτῶν εἰσπράξεως πιέζουσι σήμερον τοὺς ἐν αὐταῖς πληθυσμούς.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Κορινθίας κ. Σωτ. Κροκιδᾶ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 129 Ἐκ τούτων 32 εἶπον Ναὶ καὶ 97 εἶπον Ὄχι. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη.

§268Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα ἔχομεν τὴν δευτέραν πρότασιν τοῦ κ. Ρικάκη.

§269ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον αὐτῆς νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ τῇ ἐπιτραπῇ νὰ κανονίσῃ τὴν κατὰ δόσεις πληρωμὴν τῶν καθυστερουμένων ἐτησίων δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν, φόρων ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν, καὶ τῶν ἐκ δικαστικῶν ποινικῶν ἀποφάσεων χρηματικῶν ποινῶν, τελῶν καὶ προστίμων ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις Κορινθίας, Αἰγίου, Πατρῶν, Ἠλείας Τριφυλίας Μεσσηνίας, Πυλίας καὶ Ὀλυμπίας.»

§271ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως.

§272ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ρικάκη ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω, τίς εἶναι ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐνταῦθα δὲν δύναται νὰ ῥιφθῇ ἡ μομφὴ, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ ῥίψῃ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης. Δὲν δύναταί τις νὰ θεωρήσῃ, ὅτι ἀπειλεῖ ἀσυδοσίαν, οὔτε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ἰσοῤῥοπίαν καὶ τὸ ἰσοζύγιον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἀνακουφίζει ἁπλῶς προσκαίρως τὰς σταφιδοπαραγωγοὺς ἐπαρχίας. Δὲν γνωρίζω διατὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν πολεμεῖ.

§273ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν θεωρεῖ συμβιβαζομένην μὲ τὸν προϋπολογισμὸν; Τί λέγει ἡ Κυβέρνησις;

§274Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι οὐδεμίαν ἐκ τῶν προτάσεων τούτων κρίνει σπουδαίαν· φρονεῖ ὅτι ὅλαι γίνονται κατ’ ἐπίφασιν, ὅτι, ἄν οἱ προτείνοντες ἐπίστευον ὅτι θὰ ἐψηφίζοντο αἱ προτάσεις αὗται, δὲν θὰ προέτεινον αὐτάς.

§275ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τῆς δηλώσεώς του τῆς τελευταίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ ἐπισημοποιήσῃ, ὅτι οὐδεμίαν ἐννοεῖ νὰ δώσῃ ἀρωγὴν εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Ἔχει δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι πᾶσα πρότασις, τείνουσα πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν, θέλει ἀποῤῥιφθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς.

§276Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ προτάσεις αὗται εἶναι συντελεστικαὶ πρὸς τοὺς σκοποὺς ὑμῶν, οἵτινες βεβαίως οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον σχετίζονται πρὸς τὴν εὐόδωσιν τῶν τῆς σταφίδος, τείνουσι δὲ μόνον εἰς ἃς ἀπεκδέχεσθε ἐξ αὐτῶν ἐντυπώσεις παρὰ τοῖς ἐκλογεῦσιν· εἰς τὰς ἐντυπώσεις ταύτας ἀφορῶντες, νομίζετε χρήσιμον νὰ εἴπητε ὑμεῖς, τί ἐγὼ φρονῶ, παρατρέχοντες ὅσα ὑμεῖς περὶ σταφίδος φρονεῖτε, ἐάν τι φρονῆτε. Καὶ τί μὲν ἐγὼ φρονῶ, ἐπανειλημμένως εἶπον, τί δ’ ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς περὶ σταφίδος φρονεῖ, οὔτε εἶπεν οὔτε θὰ εἴπῃ.

§277ΡΑΛΛΗΣ. Προὐκάλεσα τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ ἐννοήσω νὰ προέλθω εἰς συμπεράσματα καὶ νὰ ἑρμηνεύσω τὴν γνώμην αὐτοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζει, ὅτι ἀποβλέπομεν εἰς σκοποὺς κομματικοὺς, ὅτι ἀποβλέπομεν οὐχὶ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐντύπωσιν παρὰ τοῖς ἐκλογεῦσι, διότι τοιαύτην γνώμην ἔχει περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ληφθῶσι. Νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι εἰς οὐδὲν ἄλλο πρέπει νὰ τείνωμεν ἢ εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἐκλογικῶν συμφερόντων. Ἐγὼ δὲν ψηφίζομαι ἐν Πελοποννήσῳ, ὥστε νὰ ἔχω ἐκεῖ ἐκλογικὰ συμφέροντα, ἑπομένως δὲν ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν χάριν ἐκλογικῶν συμφερόντων. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ζητῶ θεραπείαν ἀνάγκης ἐπειγούσης, οὐ μόνον ὡρισμένων ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ ὅλου τοῦ ἔθνους.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§279ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§280ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν ζητοῦμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν διὰ τὸ ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ θέλομεν νὰ βεβαιώσωμεν, ὅτι ὑπεβλήθησαν τρεῖς προτάσεις, ἡ μία κατόπιν τῆς ἄλλης, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῶσιν ὡς δυνάμεναι νὰ μειώσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι ἔτεινον εἰς ἀρωγὴν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀρνεῖται τὴν ἀρωγὴν, καὶ ζητεῖ τὴν καταψήφισιν αὐτῶν.

§281ΡΟΥΚΗΣ. Αἱ ἐπαρχίαι δὲν μᾶς ἔστειλαν νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀσυδοσίαν. Ἐγὼ θὰ ψηφίσω κατὰ τῶν προτάσεων, διότι θεωρῶ αὐτὰς δημοκοπικάς.

§282ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς δύναται νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε θέλει γνώμην, καὶ νὰ ψηφίζῃ κατὰ τὴν ἰδίαν του κρίσιν· τοῦτο δὲν θὰ μᾶς παρεμποδίσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ ἐνασκήσωμεν τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα μᾶς χορηγεῖ ὁ Κανονισμὸς, καὶ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν.

§283ΡΟΥΚΗΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι ἐγώ, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους καὶ τῆς ἐπαρχίας μου, οὔτε ὑπουργίαν, οὔτε πρωθυπουργίαν ἐπιδιώκω, ὅπως μερικοί.

§284ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ διαφορὰ αὕτη δὲν εἶναι πρὸς ὕβριν ἡμῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι λίαν κολακευτικὴ εἰς πάντα Βουλευτὴν, ἀποβλέποντα πῶς νὰ καταστῇ ἄξιος νὰ διευθύνῃ τὰ κοινά.

§285ΡΟΥΚΗΣ. Δι’ ἐμὲ ἀρκεῖ ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους, τὸ ὁποῖον πιστεύω ὅτι ἐπαξίως ἀντιπροσωπεύω· δὲν θέλω νὰ ὁμοιάσω τινὰς, οἱ ὁποῖοι παρ’ ἀξίαν θέλουσι νὰ γείνωσιν Ὑπουργοὶ καὶ Πρωθυπουργοί.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ρικάκη λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§287ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ψηφίζων ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ρικάκη, δὲν ἐννοῶ νὰ ψηφίσω καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς δηλώσεις τῶν γαιῶν καὶ τὰ ποινικὰ ἔξοδα.

§288ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ψῆφός σας τότε εἶναι κλασματική. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, του βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Μιλτ. Ὀριγώνη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 132, ἐξ ὧν 32 ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ 97 κατ’ αὐτῆς. Ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ κ. Ρικάκη ἀπεῤῥίφθη.

§290Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχεται ἤδη ἡ πρότασις τοῦ κ. Ζυγομαλᾶ.

§291ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§292ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀτυχῶς τὸ ἀναπτυχθὲν πεῖσμα πολὺ ἠδίκησε τὴν πρότασιν ταύτην. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον...

§293ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ἡ συζήτησις εἶναι περατωμένη.

§295ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. .. Ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἄλλοτε ἓν μέτρον, οὐχὶ πλέον διὰ λόγους θεομηνίας ἢ ἄλλους, διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, καὶ ἀνέβαλε τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων, διανείμας αὐτοὺς εἰς δόσεις, Τὸ ἴδιον καὶ ἔτι πλέον ἔπραξε διὰ τὴν Ζάκυνθον, κηρύξας ἀσύδοτον τὴν εἰσερχομένην ξυλείαν, ἐσταμάτησε τὰς δικαστικὰς προθεσμίας κλπ. Ἀλλὰ σήμερον πρόκειται περὶ τελείας καταστροφῆς, ἐπικειμένης, ἣν δυνάμεθα νὰ προλάβωμεν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι δὲν πρόκειται ἢ περὶ ἁπλῆς ἀναβολῆς, οὐχὶ περὶ δωρεᾶς, πρόκειται περὶ εὐκολίας δυστυχῶν ἀνθρώπων, οἵτινες στεροῦνται σήμερον τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, αὔριον ὅμως ἴσως εὐπορήσωσι καὶ πάλιν. Ἡ πρότασίς μου δὲν εἶναι κομματική· προῆλθεν ἐξ ἁπλοῦ ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπόσχεται νὰ φέρῃ αὔριον ἢ μεθαύριον ἓν νομοσχέδιον, περιλαμβάνον τὴν πρότασίν μου, ἐγὼ τὴν ἀποσύρω, ἄλλως ἐπιμένω νὰ ψηφισθῇ.

§296Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένομεν εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, διότι τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν ἐκτίμησιν ἡμῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς καταγγέλλει, ὅτι ὑποβάλλομεν προτάσεις, ἐν γνώσει ὅτι δὲν θέλουσι ψηφισθῆ, ἵνα δημοκοπήσωμεν. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ψηφίσωμεν, ἵνα μάθωσιν οἱ ἐκλογεῖς μας, ὅτι δὲν ἐμπαίζομεν αὐτούς, καὶ ὅτι ἄλλοι εἶναι οἱ προκαλέσαντες σταφιδικὰ ζητήματα.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζυγομαλᾶ λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Γορτυνίας κ. Ι. Ἀντωνοπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφορίας).

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 118, ἐξ ὧν 22 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, 95 κατὰ, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν...

§299ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ μὴ εἰσέλθητε καθόλου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διότι ἔχω νὰ ἐπερωτήσω...

§300ΦΩΝΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Καὶ ἐγώ, καὶ ἐγώ, καὶ ἐγὼ (ἱλαρότης).

§301ΡΑΛΛΗΣ. .. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ σᾶς καθοδηγοῦν οὕτω!

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν μὲ καθοδηγεῖ κἀνείς. Ἀλλ’ ἐνόμισα ὅτι μετὰ συζήτησιν δι’ ἐπερωτήσεων μιᾶς ὁλοκλήρου ἡμέρας ἠδυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§303ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§304ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν τὰ διαδιδόμενα περὶ τῆς ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης ἔχωνται ἀληθείας. Ἐγνώσθη ἤδη, ὅτι πάντες οἱ διευθυνταὶ τῆς ἑταιρίας ἀνεχώρησαν ἐξ Ἀθηνῶν, ἀλλ’ ἐγνώσθη περιπλέον, ὅτι καὶ οἱ ὑπεργολάβοι, οἱ ἐξακολουθοῦντες τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων, καὶ οἱ ἐργάται, οἱ ἐργαζόμενοι ὑπ’ αὐτοὺς, ἔμειναν ἀπλήρωτοι, ὅτι δ’ ἐντεῦθεν ἀπειλοῦνται ταραχαὶ, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη ν’ ἀποστείλῃ στρατιωτικὴν δύναμιν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς προφυλάξεως τῶν Ἄγγλων μηχανικῶν καὶ ἐπιστατῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐκεῖ. Εἶναι καλὸν νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ἂν πράγματι ἔχωνται ἀληθείας αἱ διαδόσεις αὗται.

§305ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἀρκούντως σπουδαῖον, ὥστε νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§306ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Οἱ διευθυνταὶ τῆς ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Λαρίσσης πρὸ καιροῦ δὲν ἦσαν ἐν Ἀθήναις. Ἔχομεν τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῶν, οἱ δὲ ἀντιπρόσωποι αὐτῶν εἰργάζοντο μέχρις ἐσχάτων. Τελευταῖον ἐπληροφορήθη ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐργάται ἐν Μπράλῳ, ἐπειδὴ καθυστεροῦνται εἰς αὐτοὺς μισθοὶ τριῶν μηνῶν, νομίζω, ἐζήτησαν ἀπὸ τὸν ἐκεῖ ἀντιπρόσωπον τῆς ἑταιρίας τὴν ἄμεσον πληρωμήν· ὁ ἀντιπρόσωπος φαίνεται ὅτι δὲν εἶχε χρήματα νὰ πληρώσῃ· ἐντεῦθεν ἐξηγριώθησαν οἱ ἐργάται, ἀλλ’ εὐτυχῶς οὐδὲν συνέβη ἀπευκτέον. Μετέβησαν ἐπὶ τόπου αἱ ἀρχαί, καὶ ἐπανῆλθεν ἡ τάξις καὶ ἡ ἡσυχία, ὁ δὲ ἀντιπρόσωπος τῆς ἑταιρίας μεταβαίνει τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς Λαμίαν.

§307ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν διέκοψε τὰς ἐργασίας της ἡ ἑταιρία;

§308ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Περὶ αὐτοῦ δὲν ἔχομεν πληροφορίας.

§309ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μόνον εἰς τὸ Μπράλο ἐργάζεται ἡ ἑταιρία ἢ καὶ ἀλλοῦ;

§310ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ δώσω πληροφορίας ἄλλοτε περὶ τούτου ἐκτενῶς εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος τοῦτο μόνον γνωρίζω, καὶ ἔδωκα εἰς αὐτὴν τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Ἡσυχία καὶ τάξις ἐπικρατεῖ ἐν Μπράλῳ. Ἂν διεκόπησαν ἢ ὄχι αἱ ἐργασίαι, θὰ λάβω πληροφορίας, ἃς θὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§311ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς ἐνθυμεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπέβαλον καὶ γραπτὴν ἐπερώτησιν, ζητῶν πλειοτέρας πληροφορίας περὶ τῆς θέσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ ἐπιχείρησις, καὶ τί ἔπραξεν ἢ τί σκοπεῖ νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις.

§312ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος εἶχον ἀπευθύνει καὶ ἐγὼ μακρὰν ἐπερώτησιν πρό τινων ἡμερῶν, ἀφορμὴν λαβὼν ἐκ τοῦ δανείου, τοῦ συνομολογηθέντος πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου τούτου. Τὸ Κράτος συνωμολόγησε μέγα δάνειον διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ καὶ ἔχει ἀναλάβει βαρείας ὑποχρεώσεις. Μέχρι τοῦδε ἔχει δαπανήσει ἱκανὰ διὰ τὸ ἔργον ἑκατομμύρια, ὅτε αἴφνης περιῆλθεν εἰς σύγκρουσιν ἡ ἀνάδοχος ἑταιρία πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγένετο προσφυγὴ εἰς τὸ Ἐφετεῖον, τὸ ἁρμόδιον κατὰ τὴν σύμβασιν, ἵνα ἐκδικάζῃ τὰς τοιαύτας διαφοράς· τὸ Ἐφετεῖον ἐξέδωκεν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν, ἀγνοεῖ μέχρι τοῦδε ἡ Βουλή, διατί ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη νὰ ἐκκαλέσῃ ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς ἑταιρίας εἰς διαιτητὴν ξένον, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος ὑπεβλήθη εἰς δαπάνας πολλάς. Ὁ διαιτητὴς οὗτος ἦλθεν εἰς Ἑλλάδα, ἐμελέτησε τὸ ἔργον καὶ τὰς ἀξιώσεις καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἀναδόχου ἑταιρίας, ἐπανελθὼν δὲ εἰς Γερμανίαν ἐξέδωκε διαιτητικὴν ἀπόφασιν, καὶ ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς, λόγον ποιούμενος περὶ τῆς διαιτητικῆς ταύτης ἀποφάσεως, ἐξῆρεν αὐτὴν, ὡς μέγα τι κέρδος ὑπὲρ τοῦ Κράτους, προοιωνιζόμενος ἐντεῦθεν πλεῖστα ὅσα ἀγαθὰ καὶ αἴσια ὑπὲρ τοῦ ἔθνους, πρὸ παντὸς δὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς καὶ πᾶς Ἕλλην ἐπιθυμεῖ, τὴν ταχεῖαν ἐξακολούθησιν καὶ ἀποπεράτωσιν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Δυστυχῶς ὅμως μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἁπτὸν εἰς ἡμᾶς ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης διαιτητικῆς ἀποφάσεως ἐγένετο γνωστὸν, ἂν καὶ κατὰ πόσον δηλαδὴ ἡ διαιτητικὴ αὕτη ἀπόφασις ἐξετελέσθη. Τοὐναντίον μάλιστα, ἀφοῦ ἑβδομάδες καὶ μῆνες παρῆλθον, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ὄχι ἐξεδόθη, ἀλλ’ ἐκοινοποιήθη ἐνταῦθα ἡ διαιτησία, τὰ ἔργα καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν ἐξακολουθοῦσι διακεκομμένα. Μόνον εἰς τὸν Μπράλον ἐγένετο ἔτι ἐργασία τις, καθ’ ὅλην δὲ τὴν ἄλλην γραμμὴν τὰ ἔργα μένουσιν ἡμιτελῆ, καὶ ἐπέρχεται καταστροφὴ παρεμφερὴς πρὸς ἐκείνην τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Πρόκειται, ὡς βλέπετε, περὶ περιουσίας σπουδαίας τοῦ Δημοσίου, ἥτις εἶναι σχεδὸν ἐκτεθειμένη εἰς καταστροφὴν, καὶ δικαίως ἀπηύθυνα τὴν σχετικὴν ἐπερώτησιν πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὤφειλε, νομίζω, ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ προέλθωσιν εἰς ἐξηγήσεις τινὰς περὶ τοῦ σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον εὕρηνται τὰ τοῦ σιδηροδρόμου ἐκείνου. Τώρα ἐξωδίκως γινώσκω, ὅτι καὶ οἱ ὀλίγοι ἐργάται, οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὸν Μπράλον διὰ τὴν σήραγγα τὴν ἐκεῖ κατασκευαζομένην, καὶ αὐτοὶ, μὴ λαβόντες τὴν ἀντιμισθίαν των, ἐξανέστησαν, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, πληροφορηθεῖσα τηλεγραφικῶς ταῦτα, διέταξε τὴν ἐν Λαμίᾳ στρατιωτικὴν δύναμιν, ὅπως σπεύσῃ εἰς ἐπικουρίαν τῶν κινδυνευόντων μηχανικῶν. Πρόκειται λοιπὸν ὄχι μόνον περὶ ζητήματος ἀφορῶντος εἰς σπουδαιότατα συμφέροντα τοῦ Κράτους, ὁποῖα εἶναι τὰ ἐκτεθειμένα ἐν τῷ σιδηροδρόμῳ τούτῳ, ἀλλὰ καὶ περὶ ζητήματος δημοσίας ἀσφαλείας. Νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπέναντι τῶν τοιούτων ζητημάτων δὲν ἔπρεπε νὰ ἀρκεσθῇ ἁπλῶς εἰς τὸ νὰ ἀναγγείλῃ εἰς ἡμᾶς χρονογραφικῶς μᾶλλον ὅ,τι καὶ αὐτὸς γινώσκει. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γινώσκῃ πάντα τὰ συμβαίνοντα κατὰ τὸν σιδηρόδρομον αὐτόν. Ὀφείλει δὲ, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται εἰς τὰς παραμονὰς τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν της, νὰ διαφωτίσῃ αὐτὴν περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ζητημάτων, τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ καὶ πρὸ ἡμερῶν εἶχον ἀπευθύνει σχετικὴν ἐπερώτησιν.

§313ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος ὑπέβαλεν ἀληθῶς πρὸ ἡμερῶν τοιαύτην ἐπερώτησιν, ὁποίαν ἐπαναλαμβάνει καὶ σήμερον. Ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ διαιτητοῦ ἐπεδίωξε καὶ ἐπιδιώκει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφασισθέντων, ἐννοεῖ δὲ νὰ προστατεύσῃ προσηκόντως τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου, καὶ περὶ τούτου ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ἀμφιβολίαν. Ὑπάρχουσι ζητήματα, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ὀφείλει νὰ ἐκτιμᾷ, ὡς τὰ ἐκτιμᾷ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Θεωρῶ δὲ, ὅτι πᾶσα ἐπὶ τοῦ προκειμένου συζήτησις, πρὶν ἢ ἀκόμη τὰ πράγματα ἐπιτρέψωσι ταύτην, θέλει εἶσθαι ἐπιβλαβὴς, καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς ἀπαντήσεώς μου, νὰ ἔχῃ δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, θέλει προστατεύσει τὴν μεγάλην ταύτην περιουσίαν, ὡς ἤθελε προστατεύσει αὐτὴν καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς, ἂν συνέπιπτε νὰ ᾖναι αὐτὸς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§314ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν κρίνῃ τις ἐκ τοῦ παρελθόντος, δὲν πρέπει νὰ ἐλπίζῃ περὶ προστασίας κατὰ τὸ μέλλον, διότι κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένετο ὅ,τι ἠδύνατο νὰ γείνῃ, διὰ νὰ δοθῇ εὐκαιρία καὶ τόπος πρὸς φυγὴν εἰς τὴν ἐργολάβον ἑταιρίαν. Ἡ διαιτησία, ὡς καὶ ἄλλοτε ὑπεστήριξα ἐντεῦθεν, εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀπέβλεπεν ἢ πῶς νὰ μὴ καταστῇ ἔκπτωτος ἡ ἑταιρία. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἀπὸ τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου 1893 τυπικῶς μόνον ἐξακολουθοῦσι τὰ ἔργα, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐργατῶν, τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὴν σήραγγα τοῦ Μπράλου, δὲν ὑπερέβη κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοὺς πεντήκοντα· μόλις 50 ἐργάται ἐργάζονται τυπικῶς καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ καλύπτωσι τὴν ἀληθῶς ἐπελθοῦσαν διακοπὴν τῶν ἔργων. Ἀλλ’ ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐργαζομένη ἡ ἑταιρία, βεβαίως ἐκβαίνει τῶν ὅρων τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς. Ἡ ἑταιρία, καὶ κατὰ τὴν διαιτητικὴν ἀπόφασιν καὶ κατὰ τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν, ὤφειλε ν’ ἀποπερατώσῃ ὡρισμένα τμήματα ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας· ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζει ὅτι ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της ἡ ἑταιρία, ἀπὸ μηνῶν ὁλοκλήρων ἐργαζομένη ὡς ἐργάζεται; Βεβαίως ὄχι. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἀνταποκρίνεται, δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τὸ ῥιζικὸν, τὸ ὁποῖον ἀπὸ χρόνου πολλοῦ ἤθελεν ἔχει ληφθῆ, ἂν δὲν μᾶς ἐδέσμευε τὰς χεῖρας ἡ διαιτητικὴ ἀπόφασις; Δὲν εἶναι καιρὸς, αὐτὴ ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία ἀπεδείχθη καθ’ ὅλας τὰς ἐνεργείας της ὡς μὴ ἀνταποκρινομένη πρὸς τὴν καλὴν πίστιν, ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου ὁλόκληρα ἑκατομμύρια ἐπὶ ἐργασίαις μὴ τελεσθείσαις, αὐτὴ ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία ἀπὸ μηνῶν δὲν ἐργάζεται πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς περατώσεως τοῦ ἔργου, ἀλλὰ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ παρελκύῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, δὲν εἶναι καιρὸς, λέγω, νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος; Τί περιμένει ἡ Κυβέρνησις; Βεβαίως δὲν φέρει εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις δι’ ὅλα, ὅσα διεπράχθησαν κατὰ παρῳχημένας ἐποχὰς, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις ἡ διαιτητικὴ καὶ ἐλύθησαν αἱ χεῖρες τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει καθῆκον νὰ προκαλέσῃ ἀμέσως τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων, τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων, νὰ βεβαιώσῃ ὅτι εἰκονικῶς ἐξακολουθοῦσιν ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους αἱ ἐργασίαι, καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν κήρυξιν τῆς ἑταιρίας ὡς ἐκπτώτου. Ἂν δὲν τὸ πράξῃ, οὐ μόνον τὴν εὐθύνην του θέλει ἐκθέσει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ θέλει ἐκθέσει καὶ σπουδαιότατον συμφέρον τοῦ Κράτους. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἐδαπανήθησαν ἤδη 22 ἑκατομμύρια διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ, ὅτι πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἐδανείσθημεν 53 ἑκατομμύρια, ὅτι ὑπέχομεν εὐθύνας ἀπέναντι τῶν δανειστῶν, τῶν ὁμολογιούχων τοῦ δανείου αὐτοῦ, ὅτι ἀνελάβομεν ὑποχρέωσιν κατὰ λόγον τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου νὰ ἐγγράψωμεν ὑποθήκην ἐπ’ αὐτοῦ, ὅτι καθ’ ἡμέραν ἔχομεν τὴν ἀπώλειαν τοῦ τόκου τοῦ δαπανηθέντος κεφαλαίου, καθ’ ἡμέραν δὲ ἀπέναντι τῶν δανειστῶν ἡμῶν καὶ τῶν ὁμολογιούχων τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης καθιστάμεθα μᾶλλον κακόπιστοι, διότι δὲν εὑρισκόμεθα πλέον εἰς θέσιν νὰ ἀνταποκρινώμεθα πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἀνελάβομεν. Τὸ θέμα δὲν εἶναι ἐκ τῶν κοινῶν· πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἀνανήψῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὀφείλει δὲ ἐκ καθήκοντος καὶ ἐκ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει, νὰ λάβῃ ὁριστικὴν ἀπόφασιν· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρελκύηται αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐπ’ ἄπειρον.

§315ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ βεβαίως δὲν δυσπιστῶ εἰς τὴν προθυμίαν καὶ τὴν πρόνοιαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ, καθόσον ἐξ αὐτοῦ ἐξαρτᾶται τοῦτο. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὰ προηγούμενα τῆς Κυβερνήσεως, ἧς εἶναι μέλος, μοὶ παρέχουσι τὸ ἐνδόσιμον, ὅπως μὴ ἐπαναπαύωμαι εἰς τοιαύτας διαβεβαιώσεις. Ἐνθυμοῦμαι ὁποῖος πάταγος ἐγένετο τὸ παρελθὸν ἔτος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, προκειμένου περὶ τοῦ ἑτέρου σιδηροδρόμου τοῦ Κράτους, τοῦ Μύλων–Καλαμῶν. Καὶ ἡ γραμμὴ αὕτη ἔχει μείνει ἡμιτελής, πολλὰ δὲ ἔργα εἶναι ἐκτεθειμένα εἰς τὴν καταστροφὴν, καὶ φθείρονται ἑκάστοτε, καὶ πᾶσα ἡμέρα ἀναβολῆς τῆς ἐξακολουθήσεως τῶν ἐργασιῶν πρὸς συντέλεσιν τῆς σιδηροδρομικῆς ἐκείνης γραμμῆς στοιχίζει ἀπώλειαν καὶ ἀπώλειαν μεγάλην εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐφελκύσας δ’ ἐγὼ τότε ἐπὶ τούτου τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι καὶ ὁ προκάτοχος τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰς αὐτὰς διαβεβαιώσεις μοὶ ἔδιδον, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους εἰς τί κατέληξαν αἱ διαβεβαιώσεις ἐκεῖναι; Παρῆλθεν ἔκτοτε ἔτος καὶ πλέον, καὶ τὰ ἔργα ἐκεῖνα μένουσιν ἐγκαταλελειμμένα εἰς τὴν τύχην των. Καὶ πάλιν ἐπανέφερον τὸ ζήτημα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, καὶ ἠρκέσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ τι, καθόσον ὑπάρχουσιν ἐκκρεμεῖς ἀπαιτήσεις ὑπεργολάβων καὶ ἐργατῶν, αἵτινες δὲν δύνανται νὰ πληρωθῶσι. Καὶ ἠξεύρετε, Κύριοι, μὲ πόσον ποσὸν ἦτο δυνατὸν νὰ συμβιβασθῇ τὸ Δημόσιον ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ; μὲ 300 ἢ 400 χιλιάδας δραχμῶν. Καὶ ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις, ἀποφεύγουσα τὸν συμβιβασμὸν χάριν μιᾶς τοιαύτης δαπάνης, ἐκθέτει τὸ Δημόσιον εἰς ζημίαν ἑκατομμυρίων καὶ διὰ τὴν φθορὰν τῶν ἡμιτελῶν ἔργων καὶ διὰ τὴν στέρησιν τῆς προσόδου, ἣν θὰ εἶχε μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου. Πλὴν καὶ ἄλλως ὤφειλε τὸ Κράτος νὰ ἐπισπεύσῃ τὸν συμβιβασμόν. Πρόκειται περὶ γραμμῆς αὐτοῦ, τῆς ὁποίας τὴν κατασκευὴν εἶχεν ἀναλάβει ἡ Βελγικὴ ἑταιρία. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐλάμβανεν ἐγκαίρως τὰ μέτρα της κατὰ τῆς κακοπιστίας τῆς τοιαύτης ἑταιρίας, ἐὰν τυφλῶς ἐνέκρινε τὰς καταστάσεις, χωρὶς οὐδένα σχεδὸν ἔλεγχον νὰ ἀσκῇ ἐπὶ τῶν ἐκτελουμένων ἔργων, ἐὰν οὕτως ἐπῆλθεν ἡ καταστροφή, φέρει αὐτή, ἂν ὄχι νομικὴν, πάντως ὅμως ἠθικὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῶν ὑπεργολάβων καὶ τῶν ἐργατῶν, καὶ ὤφειλε ν’ ἀποζημιώσῃ αὐτοὺς, ἀφοῦ μάλιστα ἔρχονται καὶ εἰς συμβιβασμὸν, καθ’ ὃν τὸ Κράτος μέλλει νὰ θυσιάσῃ μόλις 300 ἢ 400 χιλιάδας δραχμῶν καὶ νὰ διασώσῃ περιουσίαν ἑκατομμυρίων ὅλων. Ἀλλ’ ὡς παρατηρεῖτε, ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τόσων μεγάλων καὶ προφανῶν συμφερόντων ἀπέδειξεν ἀσύγγνωστον ὅλως ἀκηδίαν. Ὅταν δ’ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν τοιαύτην αὐτῆς ἀκηδίαν, δικαιούμεθα, νομίζω, καὶ νῦν νὰ δυσπιστῶμεν εἰς τὰς γενικὰς καὶ ἀορίστους διαβεβαιώσεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν· τοῦτο δὲ τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ τὸ ζήτημα τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης συνδέεται στενῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς πτωχεύσεως τοῦ Κράτους. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἐδανείσθημεν τὰ χρήματα ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ ὑποθηκεύσωμεν ἀπέναντι τῶν πιστωτῶν μας τὸν σιδηρόδρομον αὐτὸν, ἅμα κατασκευασθέντα, καὶ τὰ χρήματα ἐν τούτοις διαθέσαμεν εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Μὴ νομίσητε, ὅτι πρόκειται τῳόντι περὶ τοιούτων ἀποῤῥήτων τῆς ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα ἀποκαλύπτων ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ διεκύβευε τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν πρὸ παντὸς νὰ μάθωμεν, τί ἐγένετο μέχρι τοῦδε πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς διαιτησίας. Ἀκριβῶς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡμεῖς ἰσχυρίσθημεν, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Λαρίσσης πρέπει νὰ λάβῃ θέσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ φροντίσωμεν περὶ τούτου, ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι τόσον ὁμαλὴ δι’ αὐτόν, ὥστε θὰ ἦναι δυνατὸν ὅσον οὔπω νὰ προέλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις πρὸς ἑταιρίαν, ἡ ὁποία θ’ ἀνελάμβανε τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν θὰ τολμήσῃ ἀπέναντι τῶν πιστωτῶν, τῶν καταβαλλόντων τὰ χρήματα, ἄλλη τις ἑταιρία νὰ διαπραγματευθῇ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ δώσῃ πίστιν εἰς τοὺς λόγους αὐτῆς. Ὅπως δήποτε πρόκειται περὶ δυσχερειῶν πολλῶν καὶ ποικίλων, αἵτινες ἔχουσι σχέσιν ἄμεσον πρὸς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα· διὸ οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ὦσι τόσον φειδωλοὶ ὡς πρὸς τὰς ἐξηγήσεις, ἃς ζητοῦμεν παρ’ αὐτῶν.

§316ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προτίθεται νὰ ἀπαντήσῃ...

§317ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μετά τινας ἡμέρας, ὅταν θεωρήσω, ὅτι πᾶσα ἐξήγησις δὲν εἶναι ἐπιβλαβὴς πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§318ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ διπλωματικῶν διαπραγματεύσεων.

§319ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Βεβαιωθῆτε, ὅτι πρόκειται. Ἔχετε ἀρκοῦντα πατριωτισμόν, ὥστε νὰ μὴ ἐκμεταλλευθῆτε τὸ θέμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐξορκίζω νὰ ἀφήσητε ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§320ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν βλέπω...

§321Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τώρα τὸ ζήτημα διέρχεται κρίσιμον περίοδον.

§322ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ κατάστασις τῆς πτωχεύσεως τῆς ἐργολάβου ἑταιρίας ὑφίσταται πρὸ 10 μηνῶν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας ὅπωςδήποτε ζημιούσας τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νὰ τὸν παρακαλέσω, ὅπως εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας θὰ δώσῃ περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, προσθέσῃ καὶ τὰς σχετικὰς πληροφορίας περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Γνωρίζω —διότι εἶχον συμπράξει—ὅτι ὑπάρχει πρὸ τεσσάρων μηνῶν σχέδιον συμβάσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ τροποποιηθῇ ἡ ὑπάρχουσα σύμβασις. Ἡ σύμβασις αὕτη ἔμεινεν ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης κυβερνητικῆς μεταβολῆς, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων δυσχεριῶν ὑπάρχει μία σπουδαιοτάτη δυσχέρεια, ἡ ὁποία γεννᾶται οὐ μόνον ἐκ τῆς ἐλλείψεως χρημάτων πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν τροφοδοτησάντων τοὺς ἐργολάβους καὶ ἐργάτας ἐμπόρων Τριπόλεως, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν χρημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐφρονοῦμεν ὅτι εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου. Γνωρίζω, ὅτι ἀπό τινος χρόνου ἡ Βελγικὴ ἑταιρία ὑπέβαλεν ἀξιώσεις ἐπὶ τῶν χρημάτων τῶν κατατεθειμένων παρὰ τῷ τραπεζίτῃ Γκὶψ, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορηθῶ, κατὰ πόσον ὑφίστανται αἱ δυσχέρειαι αὗται. Πρὸς τούτοις ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ποῖον ποσὸν εἶναι σήμερον εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τοῦ ἀρχικοῦ ποσοῦ, καὶ τίνες αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου.

§323ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι, Κύριοι γνωστὸν, ὅτι διεξάγονται διαπραγματεύσεις περὶ ἐμπορικῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Αὐστροουγγαρίας. Εἶδον δὲ σήμερον δημοσιευόμενον εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἀκρόπολιν», περὶ τῆς ὁποίας ὑπάρχουν λόγοι πείθοντες, ὅτι εἶναι καλῶς πληροφορημένη, ὅτι, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις τῆς Αὐστροουγγαρίας ἐζήτει ἀτέλειαν ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου χάρτου, καὶ πρὸς ἀντιστάθμισιν παρεχώρει ἀτέλειαν ἐπὶ τῆς σταφίδος...

§324Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ἀτέλειαν τῆς σταφίδος, ἡ δὲ Αὐστροουγγρικὴ Κυβέρνησις προέτεινεν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ ἀνταλλάγμασι μήπω καθορισθεῖσι.

§325ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Γνωρίζω ἐκ λόγων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου κατωρθώθη, ἵνα ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς τῆς σταφίδος καὶ ἐκ τούτου ἐνόμιζον, ὅτι ἠδύναντο νὰ ἔχωσιν ὑπόστασίν τινα τὰ δημοσιεύματα τῆς «Ἀκροπόλεως». Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δηλώσῃ, ἐὰν πράγματι ἔχῃ οὕτω τὸ πρᾶγμα.

§326Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον καὶ πρότερον, ὅτι διεξάγονται διαπραγματεύσεις πρὸς τὴν Αὐστροουγγρίαν, καὶ ἐπὶ τῶν βάσεων ὑφίσταται συνεννόησις· ἤδη πρόκειται περὶ τῶν λεπτομερειῶν, καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι θέλει ἐκ τῶν διαπραγματεύσεων προέλθῃ συμφωνία ἐπὶ σπουδαίᾳ ἐλαττώσει τοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος.

§327Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὀλίγων λέξεων θέλω ἀπασχολήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν ἀναφορᾶς 200 περίπου πολιτῶν τοῦ δήμου Λαγκαδίων, δι’ ἧς παραπονοῦνται διὰ τὴν μετάθεσιν τοῦ αὐτόθι εἰρηνοδίκου, ἀφοῦ μάλιστα ἔγγραφον ἐπίσημον τοῦ Εἰσαγγελέως Τριπόλεως ἐκώλυε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν μετάθεσιν ταύτην. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν ἀγνοίᾳ προέβη εἰς τὴν μετάθεσιν, καὶ ὅτι θὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, παρακαλῶ νὰ προσαγάγῃ τὸ ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τὴν ἀναφορὰν τῶν δημοτῶν Λαγκαδίων.

§328ΗΛ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρό τινων ἡμερῶν εἶχον ἀπευθύνει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐπερώτησιν ἀφορῶσαν εἰς τὴν μετάθεσιν τοῦ εἰρηνοδίκου κ. Χρυσοβέργη εἰς Ἄργος, παρίστων δὲ εἰς αὐτὸν τὴν δυσάρεστον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ μετάθεσις αὕτη περιήγαγε τὸν δικηγορικὸν σύλλογον Ἄργους. Εἰδοποίουν ἔκτοτε αὐτὸν, ὅτι οἱ δικηγόροι ἦσαν διατεθειμένοι νὰ ἀπεργήσωσι, καὶ τὸν παρεκάλουν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἀνακλήσεως τῆς μεταθέσεως. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἔλαβον ἕτερον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει): «Ἐκπληροῦμεν καθῆκον πρὸς Πολιτείαν καὶ Δικαιοσύνην, ἐπαναλαμβάνοντες, ὅτι ἀδύνατός ἐστιν ἡ παράστασις ἡμῶν ἐνώπιον εἰρηνοδίκου Χρυσοβέργη. Τὰ δίκαια τῶν πολιτῶν κινδυνεύουσιν. Ἀνάγκη ἀμέσου μεταθέσεως αὐτοῦ, εἰς πρόληψιν δημοσίας καὶ δικαστικῆς ἐκτυλίξεως τῶν σοβαρῶν λόγων, οἵτινες ἐπιβάλλουσιν ἡμῖν τοιαύτην ἀπόφασιν. «Οἱ δικηγόροι Ἄργους Μ. Ζωγράφος, Δ. Ροῦσος, Ἐπαμ. Καλιάρχης, Ἀγ. Δ. Φικιώτης, Δ. Παπαδόπουλος, Δ. Μητρούσης, Δ. Βαρδουνιώτης, Γ. Μέντζας.» Ἀνέγνωσα πάντα τὰ ὀνόματα, διότι ἤθελον νὰ δείξω, ὅτι πάντες οἱ δικηγόροι Ἄργους, πλὴν ἑνὸς, εἶναι ὑπογεγραμμένοι. Ἐννοεῖται, ὅτι, διὰ νὰ τηλεγραφήσωσιν οἱ δικηγόροι τόσον ἐντόνως, σημαίνει ὅτι δὲν πράττουσι τοῦτο χάριν παιδιᾶς ἁπλῶς, ἀλλ’ ὅτι ἀληθῶς ὑπάρχουσι λόγοι σοβαροὶ, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν δύνανται νὰ συνεργασθῶσι μετὰ τοῦ κ. Χρυσοβέργη. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προλάβῃ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ συμβῶσιν. Ὑπάρχουσι 38, νομίζω, Εἰρηνοδικεῖα αʹ τάξεως ἐν Ἑλλάδι, τὸ Ἄργος εὑρέθη διὰ τὸν κ. Χρυσοβέργην, ἀφοῦ μάλιστα μετετέθη εἰς Ἄργος οὐχὶ ἄνευ σκανδάλου; Τοῦτο τὸ γνωρίζει καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος, ὑπάρχουσι δὲ ἀποχρῶντες λόγοι, τοὺς ὁποίους ὁ σεβασμὸς πρὸς ἐμαυτὸν μὲ κωλύει νὰ ἐξηγήσω διὰ μακρῶν· ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, διὰ τῆς ἐπιμονῆς του, ἵνα διατηρῇ εἰς Ἄργος τὸν κ. Χρυσοβέργην, δὲν θὰ μὲ ἐξαναγκάσῃ νὰ παραβῶ τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην.

§329ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον δὲν βλέπω παρόντα, ἐὰν διώρισεν εἰς τὴν ἐν Ἀϊδινίῳ Γεωργικὴν Σχολὴν λογιστήν τινα, μὴ ἔχοντα τὰ νόμιμα προσόντα, διότι, ἐνῷ πρέπει νὰ ᾖναι ὑπουργικὸς γραμματεὺς αʹ ἢ βʹ τάξεως, αὐτὸς εἶναι μόνον γραφεύς. Τὸ ζήτημα εἶναι οὐσιῶδες διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος προεῖδε τὴν ἐπερώτησίν μου καὶ ἀνεχώρησεν. Ἐπίσης ἐπεθύμουν, ἵνα τὸ Προεδρεῖον λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ ἀναγνώσῃ δι’ ἑνὸς τῶν γραμματέων τὴν ἐπερώτησιν τοῦ συναδέλφου κυρίου Παπαχελᾶ...

§330ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀνεγνώσθη.

§331ΟΡΙΓΩΝΗΣ. .. Εἶναι σπουδαία ἡ ἐπερώτησις, διότι πρόκειται περὶ μεταβολῆς τοῦ σχεδίου ἐν Φαλήρῳ, καὶ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταστραφῶσι κτήματα ἐκεῖ σπουδαῖα ἐκ τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ σχεδίου.

§332ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν, τί σκοπεύετε νὰ ἐνεργήσητε διὰ τὸν εἰρηνοδίκην Ἄργους;

§333ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὴν πρώτην ἐπερώτησίν σας ἀπήντησα ὑμῖν, ὅτι, ἐὰν ἀποδειχθῶσιν ἀληθῆ τὰ καταγγελθέντα, θὰ ἐνεργήσω τὰ δέοντα· ἀλλ’ ἐκ τοῦ προχείρου ἐξετάσας, ἔμαθον ὅτι οἱ δικηγόροι εἶναι δυσηρεστημένοι κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου, διότι ἐφαρμόζει ἀκριβῶς τὸν περὶ χαρτοσήμου νόμον.

§334ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀναθέσητε εἰς τὸν Εἰσαγγελέα νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις, θὰ μάθητε ὅτι εἶναι δυσηρεστημένοι διότι φατριάζει, καὶ δι’ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον εἰς ἄλλην συνεδρίασιν θὰ ἐκθέσω. Ἀπέχω νὰ τὸ πράξω ἤδη, δι’ ὃν λόγον σᾶς εἶπον.

§335ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι θὰ ἔχω μίαν ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς περὶ τοῦ λογιστοῦ τῆς Γεωργικῆς Σχολῆς Ἀϊδινίου ἐπερωτήσεώς μου ἤδη, ὅτε ἦλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§336ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως θὰ ἔχητε, ὅταν λάβω πληροφορίας.

§337ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Παρετηρήθη ὅτι ἀπό τινος καιροῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς συνέλαβεν ἓν σχέδιον τακτικῆς, νὰ μὴ ἀπαντᾷ εἰς ἐπερωτήσεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ἐθεωρεῖτο τὸ καναρίνι τῆς Βουλῆς, σήμερον, βλέπετε, τίποτε ἄλλο δὲν πράττει ἢ νὰ σιωπᾷ, θέλων οὕτω νὰ μεταβάλῃ τὴν ἰδιότητά του, καὶ, καθὸ κυνηγὸς, γνωρίζει τί ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἀπὸ καναρίνι... κοῦκος!

§338ΕΥΤΑΞΙΑΣ....

§339ΚΑΡΑΤΖΑΣ. Ἡ ὥρα εἶναι 7, καὶ ὁ κ. Εὐταξίας ὁμιλεῖ ἐξ ὥρας.

§340ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δυστυχῶς αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τοιαῦται, ὥστε δὲν δύνανται ἢ νὰ προκαλῶσι τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, καὶ ὁ ἔλεγχος ἡμῶν κατ’ ἀνάγκην ἀποβαίνει τόσον μακρὸς, καθόσον καὶ αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ προκαλοῦσαι αὐτὸν, εἶναι ἄπειροι. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προέβη τῇ 20 τοῦ παρελθόντος μηνὸς Φεβρουαρίου εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ γραμματέως τοῦ ταμείου Λοκρίδος, διευθύνοντος τελευταῖον τὸ ὑποταμεῖον Ἐλατείας. Ἡ ἀπόλυσις αὐτοῦ ἐγένετο ἐπὶ προφανεῖ ἀθετήσει τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἐψήφισε κατὰ τὴν αʹ σύνοδόν της τῇ εἰσηγήσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, πᾶς ὑπάλληλος τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Ὑπουργείου, διανύσας ἤδη δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, εἰσέρχεται εἰς τὸ στάδιον τῆς μονιμότητος, καὶ δὲν δύναται νὰ ἀπολυθῇ, παρὰ ἐὰν ὡρισμέναι διατυπώσεις τοῦ νόμου ἐκτελεσθῶσιν. Ὁ ὑπάλληλος οὗτος, καθ’ ἣν ἔχω πρὸ ὀφθαλμῶν κατάστασιν, διατελεῖ ἤδη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπὲρ τὰ 10 ἔτη. Ἡ ἀπόλυσίς του ἄρα, γενομένη ὅπως ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, παράνομος. Ἴσως ἐστηρίχθη εἰς πεπλανημένας πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας· ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εὐαρεστηθῇ νὰ ζητήσῃ ἀκριβῆ κατάστασιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ὑπαλλήλου, θὰ ἴδῃ ὅτι εἶχεν εἰσέλθῃ ἤδη εἰς τὸ στάδιον τῆς μονιμότητος, καὶ ὅτι ἄρα παρανόμως ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας. Θὰ παρακαλέσω, τὴν τοιαύτην κατάστασιν νὰ ζητήσῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐλπίζω δ’ ὅτι αὐτὸς οὗτος, ἅμα πεισθῇ, ὅτι ὁ περὶ οὗ λόγος ὑπάλληλος ἀπελύθη παρανόμως, θὰ σπεύσῃ νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του, καθόσον μάλιστα πρόκειται περὶ ὑπαλλήλου ἀρχαίου καὶ εὐόρκως ἐκτελοῦντος τὸ καθῆκόν του.

§341ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐκ συνειρμοῦ ἰδεῶν ἀναγκάζομαι νὰ ἐπερωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διατὶ πρὸ ἑνὸς μηνὸς τὸν ἐπὶ 25 ἔτη σχολάρχην Γ. Μαγκάκην ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους μετέθεσεν ἄνευ λόγου, τὸν μετέθεσε δὲ ἀπὸ σχολάρχου εἰς ἁπλοῦν ἑλληνοδιδάσκαλον, καὶ ἠναγκάσθη οὗτος, μετὰ τὴν παρανομίαν αὐτὴν καὶ τὴν προσγενομένην αὐτῷ ἀδικίαν, νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὸ δῶρον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον τῷ ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἑπομένως νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν του καὶ νὰ ἀπολυθῇ.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς γενικῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους...

§343ΚΟΥΣΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Δὲν πιστεύω ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγεται περὶ τῆς Κυβερνήσεως πάντοτε, ὅτι ὑποβάλλει νομοσχέδια πρὸς ἐμπαιγμὸν, εἶναι ἀληθὲς, καὶ ὅτι καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας εἶναι ἐμπαιγμός. Διὰ τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω, εἰ δυνατόν, νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς δευτέραν συζήτησιν σήμερον.

§344ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀρδεύσεως τῆς πεδιάδος Βόχας καὶ Κορίνθου τοῦ δήμου Κορινθίων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Βαρβαρῆγος Πήλικας).

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§347ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄν πρόκηται νὰ γείνωσιν ἀντιῤῥήσεις, νὰ ἀναβληθῇ.

§348ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε· ἀντιῤῥήσεις δὲν ὑπάρχουσιν, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐμπεριέχει ἀτελείας...

§349ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν συζητοῦμεν.

§350ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. ... Τὸ νομοσχέδιον ἐμπεριέχει ἀτελείας, αἵτινες τὸ καθιστῶσιν ἀνεφάρμοστον. Ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν εἰλικρινῶς νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ ἔργον τῆς ἀρδεύσεως τοῦ πεδίου τῆς Βόχας. Ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ ταύτῃ, ἐπιθυμοῦμεν νὰ φέρωμεν τροπολογίας, αἱ τροπολογίαι δὲ δὲν δύνανται νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, θὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν δευτέραν, ὅπως τυπωθῶσι, διανεμηθῶσι καὶ συζητηθῶσι.

§351ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ τροπολογίαι ἄνευ ἀναπτύξεως, καὶ νὰ ἀναπτυχθῶσιν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§352ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀναπτυχθῶσι σήμερον.

§353Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα καταθέσῃ τὸ σχέδιον περὶ τῆς μεταφορᾶς τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, ὅπερ συνέταξεν ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ, ἰδίως τῆς μεταφορᾶς τῶν ὑδάτων Κιονίων εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι ἐξ αὐτοῦ θὰ πληροφορηθῶμεν, ὅτι τὰ κρυσταλλώδη καὶ διαυγῆ ὕδατα, χρήσιμα πρὸς πόσιν, δὲν δύνανται νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὸν Ἀσωπὸν ποταμὸν, ἀλλὰ θὰ διέλθωσι διὰ Νεμέας καὶ Κλεωνῶν μέχρις Ἀκροκορίνθου κλπ. Τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον, ἵνα κατανοήσῃ ἡ Βουλὴ, ποῦ εὑρίσκονται τὰ ἄχρηστα αὐτὰ ὕδατα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον. Συγχρόνως δὲ νὰ προσαχθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον συνέταξαν μηχανικοὶ, μεταβάντες ἐπιτοπίως, ἀναγράφων τὰ ποσὰ, ἐκ δραχμῶν ἑνὸς ἑκατομμυρίου κλπ. διὰ τεχνικὰ ἔργα ἀπὸ τῆς παλαιᾶς Φλιοῦντος, ἤτοι ἀπὸ τῶν πηγῶν τοῦ Ἀσωποῦ ποταμοῦ μέχρι τῆς τουρκικῆς γεφύρας τοῦ ποταμοῦ τούτου, κατὰ τὴν πρότασιν τὴν ὑποβληθεῖσαν πέρυσιν ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν Κορινθίας, διότι τὸ νομοσχέδιον κυρίως ἐπρόκειτο νὰ κανονίσῃ τὰ ὕδατα τοῦ Ἀσωποῦ ποταμοῦ, τὰ ἔχοντα τὰς πηγάς των ὡς εἴρηται, εἰς Γαλατᾶ καὶ καταλήγοντα εἰς τὴν περὶ τὴν Σικυῶνα θάλασσαν, πρὸς ἀνατολὰς τῆς Βόχας. Ὁ ποταμὸς αὐτὸς εἶναι ἀρχαῖος, ὡς ὁ χρόνος, ἔχει δὲ ὕδατα, τὰ ὁποῖα ῥίπτει εἰς τὴν θάλασσαν οἱ κτηματίαι τῆς ἀριστερᾶς ὄχθης δὲν ἔχουσι συμφέρον νὰ λάβωσι διὰ τεχνικῶν ἔργων τὰ περισσεύοντα τοῦ ποταμοῦ, ἰδίως τὸν χειμῶνα, ὕδατα ἓξ χιλιόμετρα ὕπερθεν τῆς τουρκικῆς γεφύρας, ὅθεν εἶναι δυνατὸν νὰ διοχετευθῶσι ταῦτα μέχρι τοῦ ποταμοῦ Ράχιανη, τοῦ ἀρδεύοντος τὸν ἐλαιῶνα καὶ τὰς ὑπ’ αὐτὸν φυτείας ἐκ στρεμμάτων 4–5 χιλιάδων ἐκτάσεως ἐν ὅλῳ, κατὰ κανονισμὸν διαρκῆ. Ἄνευ τῶν ἐγγράφων τούτων δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐννοήσῃ τίποτε. Ἐκτὸς δὲ τούτου, τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑπεβλήθη, παραχωρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ἀρδεύσεως εἰς κατόχους καὶ πέραν τῆς Βόχας, ἐξαιρεῖ δὲ τῆς ἀρδεύσεως ἕτερα χωρία, καὶ ἡ δαπάνη, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ὡς γενησομένην, δὲν θὰ χρησιμεύσῃ ἢ δι’ ὀλίγα μόνον μέρη. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ μελετηθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἶναι εὔκολον νὰ μελετηθῇ αὔριον.

§354ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τοῦ συναδέλφου ἐκ Κορινθίας, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ἵνα κατανοηθῇ, ἔχει ἀνάγκην ἐξηγήσεως, διότι ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἐλλιπὴς, καὶ δεικνύει παντελῆ ἄγνοιαν τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται. Καὶ πρῶτον, τὸ νομοσχέδιον...

§355ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Συζήτησιν θὰ κάμωμεν, κύριε Πρόεδρε;

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ὡρίσθη ὅτι δὲν θὰ γείνῃ συζήτησις.

§357ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§358ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν, κύριε Πρόεδρε. Τί θέλετε; Νὰ ψηφίσωμεν ὅπως ὀρέγεσθε;

§359ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν θέλῃ τις νὰ προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν, θὰ τὴν προτείνῃ ὅταν τελειώσῃ τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Βουλευτής· ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἀγορεύσεώς του νὰ ἐγείρωνται οἱ Κύριοι καὶ νὰ ζητῶσι τὴν ἀναβολὴν, αὐτὸ εἶναι πρωτοφανές.

§360ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐμείναμεν σύμφωνοι, κύριε Πρόεδρε, πᾶν νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, νὰ μὴ συζητῆται.

§361ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἀλλ’ ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ παρατηρηθῶσιν αἱ ἀτέλειαι, τὰ σκολιὰ μέρη τοῦ νομοσχεδίου.

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ αὐτὸ ἀντίῤῥησις εἶναι.

§363ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως συζήτησις εἶναι. Θέλετε νὰ μᾶς φράξητε τὸ στόμα;... Ἐξακολουθήσατε, κύριε Ποταμιάνε.

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ προχθὲς τὸ αὐτὸ ἐπράξαμεν.

§365ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ἤδη εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν (διάλογοι).

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Ποταμιάνε.

§367ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νὰ τελειώσουν οἱ διάλογοι, καὶ ἔπειτα θ’ ἀρχίσω· δὲν θέλω ν’ αὐξήσω τὴν σύγχυσιν, οὐδὲ νὰ ὁμιλῶ μὴ ἀκουόμενος, καὶ πρέπει νὰ σιωπήσω. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ θεωρῶ σκοπὸν ἔχον νὰ διαβουκολήσῃ τοὺς κατοίκους τῶν μερῶν ἐκείνων, φρονῶ, ὅτι, ἂν ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ νόμος, ὄχι μόνον ὠφέλεια δὲν θὰ προσεγίνετο εἰς τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα ἐπαγγέλλεται δῆθεν ὅτι θὰ ἀρδεύσῃ, ἀλλὰ καὶ βλάβη ἤθελεν ἐπέλθῃ εἰς δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐπὶ τῶν ὑδάτων οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων τῆς Βόχας καὶ τὰ ὁποῖα τὸ νομοσχέδιον παραδίδει εἰς ἑταιρίαν, ἥτις οὐδέποτε βεβαίως θὰ πραγματοποιηθῇ, καὶ ἐπὶ δικαιώμασιν ἀρδεύσεως, τὰ ὁποῖα βεβαίως οἱ κάτοικοι τοὐλάχιστον τῶν μερῶν ἐκείνων δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώσωσι...

§368ΚΩΝΣΤ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς εἴπετε, ὅτι δὲν ἔχετε ἀντίῤῥησιν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§369ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ διακανονισμοῦ καὶ διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων πρὸς ἄρδευσιν τῶν ἀγρῶν καὶ σταφιδώνων τοῦ δήμου Κορινθίας τῶν μεταξὺ Σικυῶνος καὶ Κορίνθου. Τὴν τοιαύτην ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τὴν δέχομαι, ἀλλ’ ὅταν τὸ νομοσχέδιον ὁμιλῇ περὶ ἀχρήστων ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις δὲν λέγῃ ποῖα εἶναι τὰ ἄχρηστα ὕδατα τῆς Στυμφαλίας, τότε πρέπει νὰ δειχθῇ, ὅτι δὲν ψηφίζομεν νόμον, ἀλλ’ ἐμπαιγμόν, ὅτι ψηφίζομεν ὄχι ἐννοίας, ἀλλὰ φράσεις καὶ λέξεις κενὰς ἐννοίας. Ὁμιλῶ, διότι, ἂν κατόπιν ἐρωτηθῇ τις ἐξ ὑμῶν, τί ἐψήφισε, καὶ θελήσῃ νὰ μάθῃ, θὰ ἐκπλαγῇ ὁ ἴδιος, ἀναγνωρίζων ὅτι ἠγνόει τί ἔκαμε. Γνωρίζετε δὲ, ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν Βουλευταὶ πάσχουσι τοιαῦτα παθήματα. Θέλετε νὰ μὴ ὁμιλήσω, ἵνα παρατηρήσω ἀκόμη, ὅτι, ὅταν τὸ νομοσχέδιον προβλέπῃ δαπάνην ἐν ὅλῳ δραχ. 1,100,000 καὶ ὁρίζῃ ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου θέλουσιν ἀποζημιωθῇ καὶ τὰ ἔργα τὰ γενόμενα ἤδη εἰς τὴν Στυμφαλίαν...

§370Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι.

§371ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τοῦτο ἐννοεῖ, καὶ τοῦτο λέγον ἀγνοεῖ ὁποία εἶναι ἡ ἀξία τῶν ἔργων ἐκείνων, ἥτις θέλει ἀποῤῥοφήσει τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ τούτου. Τὸ νομοσχέδιον τὸ λέγει, ἀλλὰ τὸ λέγει καὶ ὁ νόμος περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ λιμνῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο λέγει ἀκόμη, ὅτι τὰ ἔργα τὰ γενόμενα ὑπὸ τῆς Πιστωτικῆς θ’ ἀποζημιωθῶσι κατ’ ἐκτίμησιν πραγματογνωμόνων, καὶ οὕτω λέγον, φωρᾶται, ὅτι ἀγνοεῖ ὅτι τὰ ἔργα ἐγένοντο ὄχι ὑπὸ τῆς Πιστωτικῆς, ἀλλὰ διὰ χρημάτων δανεισθέντων ὑπὸ τῆς Πιστωτικῆς τῇ ἑταιρίᾳ «Φενεῷ καὶ Στυμφαλίδι».

§372Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὄχι.

§373ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ λέγει, σᾶς εἶπον, τὸ νομοσχέδιον. Τὸ λέγει καὶ ἡ σύμβασις τῆς παραχωρήσεως τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν Στυμφαλίας καὶ Φενεοῦ, ἥτις εἶναι ἰσχυρὰ καὶ ἐγέννησε δικαιώματα ἀναφαίρετα, κατὰ τὸν νόμον περὶ ἑλῶν καὶ λιμνῶν, δικαιώματα, ἅτινα ἔχει ἡ κατασκευάσασα τὰ ἔργα αὐτὰ ἑταιρία, τὰ ὁποῖα δὲν δύνασθε ν’ ἀφαιρέσητε.

§374ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 τὸ λέγει ῥητῶς.

§375ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἑταιρία ἢ ὁ δῆμος τῆς Κορινθίας δικαιοῦται νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν ὑπὸ τῆς Πιστωτικῆς τελεσθέντων ἔργων τῆς περιμετρικῆς διώρυγος τῆς Στυμφαλίας λίμνης, τῶν σηράγγων Σοῦρι καὶ Πράθο καὶ τῆς διώρυγος Σκοτεινῆς (λέγε γεφύρας καὶ διώρυγος) τῆς συνδεούσης τὰς δύο σήραγγας πρὸς διοχέτευσιν τῶν ἀχρήστων ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας λίμνης εἰς τὸν Ἀσωπὸν ποταμὸν ἐπὶ ἀποζημιώσει (τὸ ἀκούετε;) τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης, ὁρισθησομένῃ ὑπὸ δύο πραγματογνωμόνων, ἑνὸς ἐξ ἑκάστου μέρους. Ἐν περιπτώσει διαφωνίας τούτων, ὁ Πρόεδρος τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν ὁρίζει τὸν τρίτον, ὅστις ἀποφαίνεται ὁριστικῶς περὶ τῆς ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως.»

§376Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ ἐπιμένετε. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἑταιρία τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν Στυμφαλίας καὶ Φενεοῦ, κατὰ τὸν νόμον περὶ παραχωρήσεως, δικαιοῦται δι’ ὅσα ἔργα ἐξετέλεσε, μετὰ προηγουμένην ἐκτίμησιν, καὶ νὰ πληρωθῇ, κατὰ ῥητὸν ὅρον τῆς συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως τῆς λίμνης Στυμφαλίας· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις τώρα ἐσκέφθη, τὰ νερὰ αὐτὰ, τὰ ἐκρέοντα ἀπὸ τῆς λίμνης διὰ τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου, νὰ τὰ φέρῃ εἰς Ἀθήνας διὰ τοῦ Λιοντίου, διὰ τοῦ Γαλατᾶ, διὰ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, διὰ τοῦ Ἡρακλείου, διὰ τοῦ Ἁγίου Βασιλείου, διὰ τοῦ Χιλιομοδίου, διὰ τῶν Ἀθηκίων, καὶ νὰ φθάσωσιν εἰς τὴν παλαιὰν χώραν, ἐκεῖθεν δὲ ἄλλα μὲν νὰ στραφῶσι πρὸς τὸ πεδίον τῆς Κορίνθου καὶ τῆς Βόχας, ἄλλα δὲ νὰ λάβωσι διεύθυνσιν πρὸς τὰς Ἀθήνας. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο περιελάμβανε κινητηρίους μηχανὰς, ὡς ἐκ τῆς ποσότητος τοῦ ὕδατος καὶ ὡς ἐκ τῆς μακρᾶς ἀποστάσεως, διότι εἶναι 195 στάδια μέχρις Ἀθηνῶν· ἀλλὰ τὸ σχέδιον ἐκεῖνο ἀπέτυχε, διότι ἡ βάσις του ἦτο ἐσφαλμένη· διότι τὰ ὕδατα τῶν ποταμῶν τῆς Καστανιᾶς καὶ τῆς Δούσιας, ὅταν ἐξέλθωσι τῆς λίμνης, δύνανται νὰ ποτίσωσιν ὅλον τὸν χῶρον Νεμέας, Κλεωνῶν καὶ Κορίνθου· ἀλλὰ δυστυχῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀναλάβει τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης, ὄχι μόνον δὲν ἀπεξήραναν αὐτὴν, ἀλλ’ ἐσχημάτισαν νέαν λίμνην, καλύψαντες πέντε χιλιάδες στρεμμάτων γαίας γονίμους δι’ ἀποφράξεως τῆς καταβόθρας, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ κατορθώσωσι ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἔχουσι δικαιώματα, ἀφοῦ ἀπέτυχον εἰς τὴν ἐπιχείρησίν των, ἀφοῦ τὰ συντελεσθέντα ἔργα δὲν ἐχρησίμευσαν, εἰμὴ πρὸς βλάβην. Τὰ ὕδατα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐξέρχονται, εἶναι ὀλίγα, καὶ ἄλλα χύνονται εἰς τὸν Ἀσωπὸν ποταμὸν, διότι δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι τὰ ὀλίγα αὐτὰ ὕδατα, καὶ διὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον τὰ λέγει ἄχρηστα ὕδατα. Διὰ τὴν πεδιάδα τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τῆς Νεμέας δὲν χρησιμεύουσι διόλου. Ἀλλ’ ἐὰν ἔχωσι κεκτημένα δικαιώματα ἀρδεύσεως ἀπὸ τῶν πηγῶν τοῦ Ἀσωποῦ ποταμοῦ μέχρι τῆς τουρκικῆς γεφύρας, ἔχουσι τοιαῦτα οἱ ἀριστερόθεν κάτοικοι, τῶν ὁποίων αἱ ἰδιοκτησίαι δὲν ὑπερβαίνουσι τὰς 10.000 στρεμμάτων. Ὁ κ. Κελλενὲκ πρῶτος προσδιώρισε 2,000,000 δραχμῶν δι’ ἔργα τεχνικὰ δι’ ἀμφοτέρας τὰς ὄχθας τοῦ ποταμοῦ τούτου, ἀλλ’ ἠξίωσεν οὗτος ἀκριβεστέραν ἔρευναν, αὕτη δὲ γενομένη ἀπέδειξεν, ὅτι ἀρκοῦσιν 1,100,000. Κατ’ ἐμὲ, δὲν χρειάζονται τόσα πολλὰ, διότι ἔμπειροι ἄνθρωποι διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν τεχνικῶν ἔργων καὶ διὰ τὴν μεγάλην διώρυγα μὲ ἐπληροφόρησαν, ὅτι δὲν χρειάζονται πλέον τῶν 300,000, διότι ἐλάχισται ἀποζημιώσεις θὰ χρειασθῶσι διὰ τὰς καταληφθησομένας γαίας, διὰ νὰ ποτίζωνται 40,000 στρέμματα ἐλαιώνων, ἀμπελώνων καὶ σταφιδώνων ἐπὶ πληρωμῇ πρὸς δραχμὰς 2–3 καθ’ ἑκάστην δι’ ἑκάστου στρέμματος ἄρδευσιν. Λοιπὸν εἶναι καλὸν νὰ ἔλθωσι τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα τὴν μεταφορὰν τῶν ὑδάτων ἀπὸ τῆς Στυμφαλίας διὰ τῆς Κορίνθου εἰς τὰς Ἀθήνας, νὰ ἔλθῃ καὶ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον τελευταῖον ὁ κ. Σούλης μετὰ τοῦ κ. Κελλενὲκ συνέταξαν σχετικῶς πρὸς τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ὑδάτων ἀπὸ τοῦ Ἀσωποῦ ποταμοῦ μέχρι τῆς πεδιάδος Κορίνθου.

§377ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ δέχομαι, ὡς ὁ συνάδελφος, ὅτι βεβαίως πολλὰ τῶν ἔργων τῶν γενομένων, ἀντὶ ὠφελείας, ἔφερον βλάβην· ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον εἶναι οὕτω συντεταγμένον, ὥστε...

§378Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ζητεῖτε νὰ τὸ ματαιώσητε.

§379ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τί νὰ σᾶς εἴπω; Ἐγὼ ζητῶ νὰ ψηφισθῇ, ἀλλὰ ἀνθρωπίνως διεσκευασμένον. Σᾶς λέγω, ὅτι εἶμαι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος θὰ δώσω ψῆφον ὑπὲρ αὐτοῦ, ἐννοῶν νὰ γείνῃ νομοσχέδιον πραγματοποιήσιμον, ἢ μᾶλλον ἐννοῶν νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐγένετο, ὅπως μὴ πραγματοποιηθῇ ποτε, καὶ θέλω νὰ ἐξαναγκάσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπουδαιολογήσῃ, καὶ σεῖς μοὶ ἀπαντᾶτε, ὅτι ζητῶ νὰ τὸ ματαιώσω! Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ἀποδείξω ὅτι ἐγένετο, ἵνα μὴ πραγματοποιηθῇ ποτε ὅ,τι ζητοῦν οἱ Βουλευταὶ Κορινθίας, καίτοι ὅσα εἶπον εἶναι ἐπαρκῆ καὶ δι’ αὐτούς. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὀφείλω νὰ συστήσω εἰς ἐκείνους, ὅσοι διαφέρονται περισσότερον, εἰς τοὺς συναδέλφους δηλαδὴ ἐκ Κορίνθου, νὰ μελετήσωσιν (ὅπως θὰ μελετήσωσι βεβαίως) τὸ νομοσχέδιον, καὶ νὰ ὑποβάλωσι παρατηρήσεις ἢ τροποποιήσεις, τεινούσας νὰ καταστήσωσιν αὐτὸ πραγματοποιήσιμον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφίνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ παραχωρήσῃ εἰς ἑταιρίαν, ἢ ἐν ἐλλείψει τοιαύτης εἰς τὸν δῆμον Κορινθίων, τὸ δικαίωμα, ὅπως κατασκευάσῃ μὲν τὰ ἔργα τὰ παρ’ αὐτοῦ προβλεπόμενα, ἐνεργήσῃ δὲ καὶ τὴν ἄρδευσιν τῶν σταφιδώνων, τῶν ἐλαιώνων καὶ τῶν ἀγρῶν τῆς Κορινθίας. Ὑπελόγισαν ἂν δύναται ἑταιρία νὰ ἀναλάβῃ αὐτά; Βεβαίως ὄχι· ἐσκέφθησαν ὅμως, ὅτι εἰς τὸν δῆμον εἶναι ἀδύνατον τοιοῦτον ἔργον. Πρὸς τί περιέλαβον αὐτόν; Ἀλλ’ ὀρθῶς παρετήρησεν εἷς τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐκ Κορίνθου, ὅτι ἀγροὶ δὲν ὑπάρχουσιν εἰς τὰ μεταξὺ Κορίνθου καὶ Σικυῶνος...

§380ΚΟΥΣΤΑΣ. Περὶ τὰς 20,000 στρέμματα.

§381ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πολὺ ἀμφιβάλλω... Τὸ νομοσχέδιον παραχωρεῖ πρὸς τούτοις,—καὶ παρακαλῶ τοὺς Κυρίους νὰ προσέξωσι— τὰ «ἄχρηστα ὕδατα» τῆς Στυμφαλίας καὶ τῆς Ντούσιας.

§382ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, μὲ συγχωρεῖτε...

§383ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν σᾶς συγχωρῶ! Ἄφετε εἰς τοὺς Κυρίους νὰ μὲ διακόψωσι, διότι εἶναι ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι. Τὸ ἐννοῶ. Ἀλλὰ σεῖς...

§384ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, σᾶς παρακαλῶ. Καὶ σεῖς ὁ ἴδιος εἴπετε, ὅτι τὰς τροπολογίας θὰ τὰς φέρητε εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§385ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τροπολογιῶν. Δὲν περιμένετε, βλέπω.

§386ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ διακόπτετε τὸν ἀγορεύοντα. Θὰ προκαλέσητε σκηνάς. Σιωπήσατε τέλος πάντων!

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅ,τι θέλετε λοιπὸν, κύριε Ράλλη;

§388ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅ,τι ὁ Κανονισμὸς σᾶς ἐπιβάλλει.

§389ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σεῖς κάμνετε θόρυβον, ἀντὶ νὰ ἐπιβάλλητε σιγήν. Δὲν ἐπροσέξατε, ὅτι δὲν ὑποβάλλω τροπολογίας, ἀλλὰ δεικνύω εἰς τί πρέπει νὰ προσέξωσιν οἱ διαφερόμενοι. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι πρὸς ἄρδευσιν χρησιμοποιοῦνται μόνον τὰ ὕδατα τοῦ Ἀσωποῦ ποταμοῦ καὶ τὰ ἄχρηστα τῆς Στυμφαλίας. Ποῖα εἶναι τὰ ἄχρηστα ταῦτα; Ἐννοεῖ τὰ περισσεύοντα ἢ τὰ μὴ πόσιμα; Σήμερον ὅλα περισσεύουν, καὶ ἐν τῇ λίμνῃ ὅλα εἶναι ἄχρηστα πρὸς πόσιν. Ἐννοεῖ ἄχρηστα ὕδατα τὰ τοῦ ποταμοῦ τῆς Ντούσιας; Θεωρεῖ ἐξαιρούμενα τῆς πρὸς ἄρδευσιν χρήσεως τὰ ὕδατα τῶν Κιονίων;

§390ΚΟΥΣΤΑΣ. Εἶναι ἄλλα τὰ ὕδατα αὐτά.

§391ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὰ γνωρίζω καλλίτερον ἀπὸ σᾶς, ἢ κἄν ὅπως καὶ σεῖς, καὶ ἂν μὲ ἀφήσητε, θὰ σᾶς δώσω νὰ ἐννοήσητε. Παρὰ τὴν λίμνην τῆς Στυμφαλίας, ἡ ὁποία εἶναι περὶ τὰ 600 μέτρα ὑπὲρ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάσσης, ὑπάρχει μεγάλη ἔκτασις ἀμμώδης πολλῶν στρεμμάτων, ἐφ’ ὅλης τῆς ἐπιφανείας τῆς ὁποίας ἀναβλύζουσιν ἐλαφρῶς ἀναπηδῶντα ὕδατα, τὰ ὁποῖα κατὰ μὲν τὸ θέρος φθάνουσι τὰ 4 κυβικὰ μέτρα κατὰ δευτερόλεπτον, τὸν δὲ χειμῶνα ὑπερβαίνουσι καὶ τὰ 7· αἱ πηγαὶ αὗται εἶναι τὰ λεγόμενα Κιόνια, ἴσως ἐκ τῶν πλείστων ἐκεῖ που ἱσταμένων κιόνων. Τὸ ὕδωρ τοῦτο εἶναι διαυγέστατον· κατερχόμενον δὲ εἰς τὸ κοίλωμα τῆς πεδιάδος, σχηματίζει τὴν Στυμφαλίαν μετὰ τῶν ὑδάτων τῆς Δούσιας· τὸ ὕδωρ τῶν Κιονίων τοῦτο διωχετεύθη ὑπὸ τοῦ Ἁδριανοῦ εἰς τὴν πόλιν τῆς Κορίνθου διὰ μεγάλου ὑδραγωγείου, οὗ τμήματα εἶναι αἱ σήραγγες Σοῦρι καὶ Πράθι. Τὰ ὕδατα αὐτά, ἅτινα, ὡς εἶπον, εἰσρέουσιν εἰς τὴν Στυμφαλίαν καὶ συντελοῦσιν εἰς τὴν πλήμμυραν τὴν παράγουσαν τὴν λίμνην τῆς Στυμφαλίδος, εἶναι πρὸς πόσιν ἄριστα, ἂν ἐκ τῶν πηγῶν ληφθῶσι, πρὶν φθάσωσιν εἰς τὴν λίμνην, ὡς τὰ εἶχε λάβει καὶ τὸ Ἁδριάνειον ὑδραγωγεῖον. Ὀλίγον περαιτέρω τῆς λίμνης, περὶ τὰς δύο ὥρας, πηγὴ ἄλλη ὑπάρχει ὑπὲρ τὸ χωρίον Ντούσια, ὕδωρ τῆς ὁποίας ἐπίσης ἐξαίρετον κατέρχεται καὶ σχηματίζει τὸν ποταμὸν Ντούσιαν, τοῦ ὁποίου μεταχειρίζονται τὸ ὕδωρ τὰ χωρία Δούσια εἰς ἄρδευσιν, τὸ δὲ ὑπολειπόμενον, τὸ περισσεῦον, εἰσρέει ἐπίσης εἰς τὴν Στυμφαλίαν. Τὸ νομοσχέδιον, λέγον «τὰ ἄχρηστα ὕδατα τῆς Στυμφαλίας», ἐξαιρεῖ τάχα ῥητῶς τὰ τῶν Κιονίων; Ταῦτα ἐν τούτοις ἤδη εἰσρέουσιν εἰς τὸν Ἀσωπόν. Διὰ τὴν διοχέτευσιν αὐτῶν πρὸς πόσιν ὅπου δήποτε δὲν μένει ἄλλο μέσον ἢ αἱ δύο σήραγγες καὶ ἡ ὑδρογέφυρα ἡ κατασκευασθεῖσα ὑπὸ τῆς ἑταιρίας τῆς ἀναλαβούσης τὴν ἀποξήρανσιν, ἀλλὰ διὰ τῶν αὐτῶν σηράγγων καὶ διὰ τῆς ἰδίας γεφύρας διοχετεύονται καὶ τὰ τῆς Δούσιας καὶ τὰ τοῦ χειμάῤῥου τῆς Λαύκας. Βεβαίως τὰ ἔργα, τὰ γενόμενα ἐκεῖ, δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῶσι τέλεια, καὶ ἐν τοσούτῳ, μόνον ἵνα ἐπισκευασθῶσι καὶ εὐρυνθῶσιν αἱ δύο σήραγγες ἐκεῖναι, ἵνα γείνῃ ἡ περιμετρικὴ τάφρος καὶ ἡ ὑδρογέφυρα καὶ ἡ τάφρος τῆς Σκοτεινῆς, ἡ ἑταιρία «Στυμφαλὶς καὶ Φενεὸς» ἐδαπάνησεν 1,350,000 δραχμάς, ἃς ἐδανείσθη παρὰ τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ τὰ ἔργα τὰ πρὸς εὔρυνσιν τῶν σηράγγων ἐπήνεγκον ἐνιαχοῦ μικρὰν βλάβην εἰς τὰ ὑδραγωγεῖα τοῦ Ἁδριανοῦ, καθότι ταῦτα ἦσαν προωρισμένα διὰ μόνα τὰ ὕδατα τῶν Κιονίων, καὶ ὁ Ἰταλὸς μηχανικὸς Degli Abbati, ὁ σταλεὶς πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ σχεδίου τῆς ἀποξηράνσεως, τὸ ὁποῖον εἶχε κάμει ὁ φημισθεὶς ὑδραυλικός, διότι εἶχεν ἀποξηράνει τὰ περὶ τὴν Ῥώμην ἕλη, ὃν ὡς ἄριστον μετεκαλέσατο ἡ ἑταιρία, ὁ ἐκτελεστής, λέγω, μηχανικός, ὁ ὑπὸ τοῦ σχεδιάσαντος τὴν ἀποξήρανσιν μηχανικοῦ σταλείς, θέλων νὰ εὐρύνῃ τὰς σήραγγας Σοῦρι καὶ Πράθι, ὅπως εἰσδέχωνται ὅλα τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίδος, (τῆς Ντούσιας, τῶν Κιονίων καὶ τοῦ χειμάῤῥου τῆς Καστανιᾶς) ἔκαμεν ἐνιαχοῦ τὸ λάθος, ὡς ἔμαθον, νὰ καταβιβάσῃ τὸ ἔδαφος τῶν σηράγγων, μὴ παρατηρήσας, ὅτι τὰ τείχη τὰ περικαλύπτοντα αὐτάς, καὶ ὁ θόλος τῶν σηράγγων τούτων, στερούμενα θεμελίων, ἠδύναντο νὰ παρασυρθῶσιν ὑπὸ τῶν ὑδάτων. Εὐτυχῶς, ὡς μοὶ εἶπον, δὲν ἐγένοντο τοιαῦτα. Τὰ ἔργα τὰ γενόμενα, ἀντὶ νὰ εὐκολύνωσι τὴν ἐν ταῖς καταβόθραις διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῆς λίμνης, ἔκλεισαν ἐν μέρει τὰς καταβόθρας, καὶ ἡ ἐκεῖθεν ἐκφυγὴ τοῦ ὕδατος δὲν γίνεται πλέον τελεία. Τώρα, ὅταν λέγῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι θὰ χρησιμοποιηθῶσι τὰ ἔργα ἐκεῖνα διὰ τὴν διοχέτευσιν τῶν ἀχρήστων ὑδάτων, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: καὶ τὰ χρήσιμα ὕδατα διὰ τίνος τρόπου θὰ διοχετευθῶσιν; Οὐδεὶς ὑπάρχει τρόπος. Καὶ ὅταν λέγῃ, ὅτι δι’ 1,000,000 δρ. θὰ γείνωσι τὰ ἔργα ταῦτα καὶ συγχρόνως, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ποσοῦ θὰ ἀποζημιωθῶσι καὶ αἱ καταληφθησόμεναι γαῖαι ἐν Βόχᾳ καὶ οἱ ἔχοντες δικαίωμα ἐπὶ τῶν ὑδάτων τοῦ Ἀσωποῦ καὶ ὅλα τὰ ἔργα τῆς ἑταιρίας τὰ χρήσιμα, οἷον αἱ σήραγγες, ἡ τάφρος τῆς Καστανιᾶς, καὶ ἡ ὑδρογέφυρα, καὶ οἱ ὀχετοί, καὶ ἡ περιφερικὴ διῶρυξ καὶ τὰ ἄλλα ἔργα τὰ γενόμενα εἰς τὴν λίμνην τῆς Στυμφαλίας καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀξία δὲν δύναται νὰ ἦναι μικροτέρα τῶν 500,000 δρ. διότι ἐκ τοῦ 1,350,000 δραχμῶν τῶν δαπανηθεισῶν ὑπὸ τῆς ἑταιρίας βεβαίως αἱ 500,000 ἐκπροσωποῦνται σήμερον ὑπὸ ἔργων ἐὰν λοιπὸν ἐκ τοῦ 1,000,000 δοθῶσι 500,000, ἢ ἔστω 400,000 μόνον εἰς τὴν ἑταιρίαν ἐκείνην—τώρα δὲ καὶ ἡ Πιστωτικὴ βαίνει πρὸς διάλυσιν, καὶ δὲν ἠξεύρω διατὶ λαμβάνεται περὶ αὐτῆς ἡ πρόνοια αὕτη,—τότε μετὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν γαιῶν κλπ. δὲν μένει διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου οὐδὲ 100,000 δρ. ποσόν. Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι τὸ ἔργον ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ παραχωρήσῃ εἰς ἑταιρίαν, ἐὰν εὕρῃ τοιαύτην. Ἐρωτῶ, ποία ἑταιρία θὰ ἀναλάβῃ νὰ κάμῃ δαπάνην τοσαύτην, καὶ ἄν, ὡς λέγουσι, θὰ ἔχῃ αὕτη εἰσπράξεις 150,000 δρ., ἀφοῦ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου θὰ δαπανᾷ εἰς προσωπικὸν καὶ συντήρησιν τῶν ἔργων πολὺ πλέον τῶν ¾ τῶν εἰσπράξεών της; Ταῦτα ἂς λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἂν θέλωσι νὰ ἐπιδιώξωσιν, ἵνα τὸ νομοσχέδιον των καταστῇ χρήσιμον. Ἄς ἀφαιρέσωσιν ἀπὸ τοῦ μέσου τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἂς πείσωσιν αὐτὴν νὰ λάβῃ ἄλλην ὁριστικὴν διὰ τὰ ὕδατα πρόνοιαν, ὑπὸ ὅρους χρησίμους καὶ εἰς τοὺς κατοίκους καὶ εἰς τὸν δῆμον Κορινθίων. Ἄς τάξῃ αὕτη προθεσμίαν πρὸς χρησιμοποίησιν, ἂς χορηγήσῃ μόνα τὰ ὕδατα τοῦ Ἀσωποῦ καὶ ὅσα ὕδατα τῆς Στυμφαλίας εἰσρέουσιν εἰς τὸν Ἀσωπὸν σήμερον, καὶ ἐφ’ ὅσον εἰσρέουσιν εἰς αὐτὸν, καὶ ἂς χορηγηθῇ αὐτοῖς τὸ δικαίωμα τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν διωρύγων, ἐφ’ ὅσον διοχετεύεται εἰς τὸν Ἀσωπὸν τὸ ὕδωρ τῆς Στυμφαλίας. Ἀλλὰ πρὸ πάντων ἂς λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, διὰ νὰ γείνῃ τοῦτο ἄνευ τῆς ἀμέσου συνδρομῆς τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὅτι οὐδὲ ὁ δῆμος τῶν Κορινθίων εἶναι εἰς θέσιν νὰ δαπανήσῃ τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτηθησόμενον, οὔτε ἑταιρία νὰ συστηθῇ ἤδη, εἰς ἣν κατάστασιν εἶναι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου. Πρὸ πάντων ἂς πεισθῶσιν, ὅτι θ’ ἀπαιτηθῇ ποσὸν πολὺ ἀνώτερον καὶ τῶν 2,000,000 δραχμῶν καὶ τὸ ὁποῖον βεβαίως τὸ νομοσχέδιον δὲν τοῖς χορηγεῖ. Ἄς μὴ λησμονῶσιν, ὅτι σήμερον οἱ κάτοικοι ἀρδεύουσι τὰ κτήματά των διὰ τῶν ὑδάτων ἐκείνων διὰ μικρᾶς τινος εἰσφορᾶς, διδομένης χάριν ἐπιτοπίων ἔργων, καὶ ὅτι δύνανται νὰ σκεφθῶσιν, ἂν δὲν πρέπῃ τὴν εἰσφορὰν ταύτην νὰ χρησιμοποιήσωσι πρὸς ἐπέκτασιν τῆς ἀρδεύσεως (ἐπὶ εἰσπράξει ἀρδευτικοῦ δικαιώματος διὰ προχείρων διωρύγων. Ἤρκει ἐπίσης εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ μικρὰν δαπάνην πρὸς διακανονισμὸν τῶν ὑπαρχόντων σήμερον ἔργων τῆς κοίτης τοῦ Ἀσωποῦ καὶ τῶν ἔργων τῶν διοχετευτικῶν ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Βόχας, καὶ τοῦτο θὰ ηὐκόλυνε τοὺς κατοίκους, ὥστε εἰς εὐκαιροτέραν τινὰ περίστασιν, συνδυαζομένων τῶν ἔργων τῆς διοχετεύσεως τῶν χρησίμων ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας πρὸς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ἀχρήστων ὑδάτων αὐτῆς πρὸς ἄρδευσιν, νὰ γένηται τέλειον καὶ ἀληθὲς τὸ ἔργον. Τὸ ἔργον σήμερον, ὡς διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτείνεται, δὲν εἶναι ἀληθὲς καὶ σοβαρόν. Ἄς μὴ ἀπατῶνται.

§392ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐάν, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θὰ ὑπολειφθῶσιν ὕδατα διαθέσιμα καὶ διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ μεγαλουργοῦ του σχεδίου περὶ διοχετεύσεως ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας εἰς τὰς Ἀθήνας.

§393Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§394ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καὶ τὰ δύο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτά, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 2–9).

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§396ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 10 παρέλκει, διότι τὰ περὶ χορηγίας τοῦ ὕδατος ἐξηγοῦνται εἰς τὸ ἄρθρον 5, τὸ ὁποῖον ὁρίζει καὶ τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα θὰ πληρόνωνται· ἡ ἐπανάληψις δὲ ἐν τῷ ἄρθρῳ 10 δεικνύει τὴν μεγάλην βίαν, μεθ’ ἧς συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον.

§397ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ θέλω ἀποφανθῆ εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἔχει.)

§398ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§399ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 11 νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ μία φράσις. Τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει): «Μέχρι συντελέσεως τῶν ἔργων ὅμως ἐπιτρέπεται αὐτῷ νὰ φορολογήσῃ τὴν ἐν τῷ δήμῳ παραγομένην σταφίδα καὶ γλεῦκος», πρὸς τόσον, ὡς ἀναφέρει παρακατιόν· ἀλλὰ πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅτι τὸ ἐκ τῶν φόρων αὐτῶν εἰσπραττόμενον θὰ κατατίθηται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὅπως χρησιμεύσῃ ἀποκλειστικῶς δι’ ὃν σκοπὸν ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὄχι νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ δήμου, ἀναμιγνυόμενον μετὰ τῶν λοιπῶν ἐσόδων. Νομίζω ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ Κορίνθου δὲν θὰ ἔχωσιν ἀντίῤῥησιν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαλάβῃ περὶ τούτου ἐν τῷ ἄρθρῳ.

§400ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐὰν δὲ δὲν πραγματοποιηθῇ τὸ ἔργον, νὰ ἐπιστραφῶσι τὰ χρήματα εἰς ἐκείνους, παρ’ ὧν εἰσεπράχθησαν.

§401Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τοῦτο πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ὅλως διόλου, διότι εἶναι χωρία σταφιδοφόρα ἐν τῇ περιφερείᾳ ἐκείνῃ, τὰ ὁποῖα, ἔχοντα κεκτημένα δικαιώματα ἀρδεύσεως, δὲν ὑποχρεοῦνται εἰς συνεισφορὰν καὶ φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὡς εἶναι τὸ χωρίον Ζαπάντι, τὸ χωρίον Βέλλου κλπ. Ποία θὰ ἦναι ἡ εἰσφορὰ ἐκ τῶν ἄλλων μερῶν; δὲν θὰ ἦναι οὔτε 10,000 δραχμῶν, διότι 8,000,000 λιτρῶν παράγει ὁ δῆμος, τὸ ἥμισυ δὲ δὲν ὑπόκειται εἰς τὸν φόρον αὐτὸν, διότι ἔχουν κεκτημένον δικαίωμα, ὅπως ἔχει κεκτημένον δικαίωμα ὁ Κυδωνάκης, ὁ Ρενιέρης, οἱ κληρονόμοι καὶ διάδοχοι τοῦ Ρήγα Παλαμήδη καὶ τοῦ Κολοκοτρώνη.

§402ΚΟΥΣΤΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, εἰ δυνατὸν, ν’ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς, διότι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Δημητριάδης, σήμερον θὰ καταβάλλουν οἱ σταφιδοκτήμονες, ἀλλὰ μεθαύριον, ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ ὕδωρ, θὰ τὸ μεταχειρισθοῦν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν χωράφια. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει ἰσότης.

§403ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψιν.

§404ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ ὁ μηχανισμὸς τοῦ ἄρθρου τούτου. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν δῆμον Κορινθίων, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀναλάβει τὴν κατασκευὴν τῶν ἀναγκαίων ἔργων πρὸς διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων, νὰ συνομολογήσῃ δάνειον 1,000,000. Πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θέλει χρησιμοποιηθῆ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων, ἀπαιτοῦνται ἀναγκαίως χρήματα, καὶ διὰ τοῦτο ἔρχεται ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 11, ἥτις καθορίζει πόρους τακτικοὺς, δι’ ὧν θὰ ἐξοφληθῇ τὸ δάνειον αὐτὸ, καὶ ἐκεῖνοι ἀκριβῶς, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέρον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, δὲν πρέπει νὰ ὑποθέτωσιν, ὅτι ἔργα τοιαῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἄνευ πραγματικῆς δαπάνης καὶ χωρὶς νὰ ὑποβληθῶσιν οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀναλάβωσι τὴν κατασκευὴν αὐτῶν τῶν ἔργων, χωρὶς νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς θυσίας καὶ οἱ δῆμοι αὐτοὶ καὶ οἱ κάτοικοι τῶν δήμων. Ἔχουν λοιπὸν νὰ ἐκλέξουν: θέλουν τὸ ἔργον καὶ νομίζουν ὅτι τὸ ἔργον εἶναι συμφέρον εἰς τὰς ἰδιοκτησίας των; Ἀναγκαίως πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς μίαν πρόσθετον φορολογίαν. Δὲν ὑπάρχει τις, ὁ ὁποῖος θὰ δυνηθῇ νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν δῆμον Κορινθίων τὸ 1½ ἑκατομμύριον, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἀσφαλισθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ δανείου αὐτοῦ. Τώρα, ἂν τὸ ἄρθρον 5 καθορίζῃ αὐτὸ, πρέπει νὰ ἐννοήσητε —καὶ παρακαλῶ τοὺς Βουλευτὰς τοὺς ἐνδιαφερομένους νὰ προσέξωσιν εἰς αὐτὸ,—πρέπει νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ἡ λειτουργία τοῦ ἄρθρου 5 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου τοῦ ἀναγκαίου διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων, διότι ἡ λειτουργία τοῦ ἄρθρου 5 ἄρχεται μόνον μετὰ τὴν συντέλεσιν τῶν ἔργων· μέχρι τῆς συντελέσεως τῶν ἔργων οὐδεμία εἴσπραξις θὰ γείνῃ ἐκ τῆς ἀρδεύσεως· μέχρις ὅμως τῆς συντελέσεως τῶν ἔργων θὰ δαπανηθῇ τὸ ποσὸν τοῦ δανείου, ναὶ ἢ ὄχι; ἐὰν δὲ πρόκηται νὰ δαπανηθῇ τὸ ἑκατομμύριον αὐτὸ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συντελέσεως τῶν ἔργων, ἐκ τίνων πόρων θὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ δάνειον αὐτό; Ἀναγκαίως πρέπει νὰ προσφύγωμεν εἰς μίαν φορολογίαν, τὴν φορολογίαν δὲ ταύτην προβλέπει τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 11· ἐὰν δὲ τὴν φορολογίαν ταύτην οἱ Κύριοι εὑρίσκωσιν ἐπαχθῆ, τότε εἶναι περιττὸν νὰ σκέπτωνται περὶ νομοσχεδίου καὶ περὶ ἀρδεύσεως τῆς Βόχας καὶ περὶ ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας· εἶναι ἐντελῶς μάταιον τοῦτο. Πρὶν ἢ σκεφθῆτε, πρέπει νὰ ἐννοήσητε, ὅτι σᾶς ἐπιβάλλεται νὰ καταβάλητε τὰ μέσα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξευρεθῇ δάνειον πρὸς συντέλεσιν τῶν ἔργων. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι μὲ λόγους κενοὺς καὶ μὲ ὑποσχέσεις μεγάλας ἐκτελοῦνται τοιαῦτα ἔργα, εἶσθε ἠπατημένοι· θὰ ὑποβάλητε καὶ ὑμᾶς αὐτοὺς καὶ τοὺς συμπολίτας σας εἰς μίαν μεγάλην φορολογίαν, καὶ ἡ φορολογία αὕτη δὲν γνωρίζω τί θὰ ἀποφέρῃ καὶ κατὰ πόσον τὰ ἀποτελέσματα τῆς φορολογίας ταύτης θὰ ἦναι ἐπαρκῆ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου. Ζητῶ δὲ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ποῖον εἶναι τὸ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀποφέρῃ ὁ μηχανισμὸς τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 11· διότι, ἐὰν τὸ ἔσοδον αὐτὸ δὲν ἦναι ἐπαρκὲς, βεβαίως ἐπὶ τῆς ἄμμου οἰκοδομοῦσιν οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι μὲ τὴν ψήφισιν ἑνὸς νομοσχεδίου κατεσκευάσθη τὸ ἔργον. Ἐὰν σκέπτησθε δὲ περὶ ἀπαλείψεως τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 11, εἶναι περιττὸν νὰ συζητῶμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι θὰ ὑποβληθῆτε εἰς φορολογίαν σεῖς καὶ οἱ συμπολῖταί σας.

§405ΚΟΥΣΤΑΣ. Πρῶτον ὁ δῆμος ἔχει ἀρκετὰ κεφάλαια, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι δύναται νὰ γείνῃ καὶ διὰ μετοχῶν ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς κατοίκους, τῶν ὁποίων ἕκαστος δύναται νὰ λάβῃ καὶ 2 καὶ 3 μετοχάς. Ὥστε θὰ τὸ ἀναλάβουν οἱ ἴδιοι οἱ κάτοικοι καὶ θὰ τὸ κατασκευάσουν ἐντὸς τοῦ ἔτους. Ἐγὼ αὐτὸς εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον θὰ λάβω 30 μετοχάς, διότι θὰ ἀπολαμβάνω τόκον 20 καὶ 30% (διάλογοι).

§406ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ποτίζωνται τὰ στρέμματα, ὅταν συντελεσθῶσι τὰ ἔργα καὶ διοχετευθῶσι τὰ ὕδατα, ἀλλὰ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων ἀναγκαίως ἀπαιτεῖται κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ δαπανηθῇ. Ὁ βουλευτὴς Κορινθίας κ. Κούστας εἶναι ἄνθρωπος πρακτικὸς, ἀλλὰ τῷ διαφεύγει τὸ ἑξῆς, ὅτι ὁ μηχανισμὸς αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅλως διάφορος τοῦ μηχανισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει ἐν τῇ σκέψει του καὶ ἐν τῷ νῷ του· νομίζει ὅτι δυνάμει τοῦ μηχανισμοῦ αὐτοῦ δύναται οἱοσδήποτε πολίτης Κορίνθιος νὰ προσέλθῃ καὶ ἀγοράσῃ μετοχάς. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ ἢ θὰ εὑρεθῇ ἑταιρία, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παραχωρηθῇ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἔργου ἀντὶ τῶν ὠφελειῶν τοῦ νομοσχεδίου, ἢ ἀναγκαίως τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου θὰ ἀναλάβῃ ὁ δῆμος Κορινθίων. Ὁ δῆμος Κορινθίων θὰ δανεισθῇ, δὲν θὰ ἐκδώσῃ μετοχάς. Ἀλλὰ πῶς γίνονται τὰ δάνεια τῶν δήμων; Θὰ ἀποταθῇ εἰς τὴν Τράπεζαν, καὶ θὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτῆς πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου ἓν δάνειον ἑνὸς ἑκατομμυρίου· τὸ πρῶτον ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον θὰ τεθῇ παρὰ τῆς Διοικήσεως τῆς Τραπέζης, ἢ παρ’ ἄλλου οἱουδήποτε κεφαλαιούχου, θὰ ἦναι τὸ ἑξῆς: «Τίνας πόρους ἔχετε διὰ τὸ δάνειον αὐτὸ, καὶ πῶς θὰ ἐξασφαλίσητε τὸν δανειστὴν, ὅταν δὲν διαλαμβάνητε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅρον σχετικόν;» Αὐτὰ εἶναι πρακτικὰ πράγματα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νομοσχεδίου).

§407ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§408ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ συνόλου. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τοιοῦτον, ὥστε ἀποβαίνει ἀδύνατος ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς πολλὰς λεπτομερείας, ἀλλ’ ἓν μόνον θὰ ἀναφέρω. Τὸ νομοσχέδιον ἀπαιτεῖ, ὅπως ἡ ἑταιρία, ἡ μέλλουσα νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον, ἢ ὁ δῆμος, ἀποζημιώσῃ τὴν Πιστωτικὴν Τράπεζαν διὰ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἐποιήσατο αὕτη πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς Στυμφαλίας. Ἐδαπάνησε δὲ ἡ Πιστωτικὴ Τράπεζα 1,350,000 δραχμάς. Ἡ διάταξις λοιπὸν αὕτη μόνον, ἡ ὑποχρεοῦσα τὴν ἑταιρίαν καὶ τὸν δῆμον τῶν Κορινθίων, ὅπως ἀποζημιώσῃ τὴν Πιστωτικὴν Τράπεζαν διὰ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐδαπάνησε, θέλει ἀποῤῥοφήσει τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον προβλέπεται ὡς ἀρκοῦν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν, νομίζω περιττὸν νὰ τὰ ἐπαναλάβω, ὡς νομίζω περιττὸν καὶ νὰ φέρω παρατηρήσεις ἐπὶ ἄλλων πολλῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι καθιστῶσι τὸ νομοσχέδιον ἀνεκτέλεστον. Ἐὰν σπουδαίως πρόκηται νὰ καταστήσωμεν ἐπωφελὲς τὸ ἔργον τοῦτο διὰ τὴν πεδιάδα τῆς Κορινθίας, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ μελετήσῃ σπουδαιότερον τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ ἴδῃ, ὅτι διὰ τοῦ συνδυασμοῦ, τὸν ὁποῖον περιέχει τὸ νομοσχέδιον, δὲν δύναται νὰ λήξῃ εἰς ἀποτελέσματα καὶ ἢ δὲν θὰ κυρωθῇ, ὅταν θὰ ψηφισθῇ, ἢ καὶ κυρούμενον θὰ μείνῃ νόμος νεκρός. Ἐπειδὴ δὲ νομίζω, ὅτι ἐπὶ ἔργων σκοπούντων νὰ ὠφελήσωσι σπουδαίως τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἔστω καὶ ἐν μιᾷ ἐπαρχίᾳ, δὲν πρέπει νὰ ψηφίζωμεν νόμους μὴ δυναμένους νὰ ἐκτελεσθῶσι, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ εὑρεθῇ ἄλλη βάσις, δι’ ἧς νὰ ἀποβῇ δυνατὴ ἡ διοχέτευσις τῶν ὑδάτων καὶ ἡ ἄρδευσις τῆς πεδιάδος τῆς Βόχας.

§409ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μίαν σύστασιν κάμνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνά τις, ὅπως μὴ δημιουργηθῶσι κεκτημένα δικαιώματα τοιαῦτα, ὥστε νὰ βλάψωσι μέλλοντα ἔργα, ὡς τὸ ἔργον τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας εἰς τὴν πρωτεύουσαν· διότι, ἐὰν δὲν ληφθῇ τοιαύτη μέριμνα, ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τῆς ἀρδεύσεως τῆς Βόχας, θέλει ἀποκτήσει δικαιώματα καὶ θὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ εἰς Ἀθήνας διοχέτευσις τῶν ὑδάτων ἐν καιρῷ. Ἄλλως εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, βελτιουμένου καὶ καθισταμένου ἐκτελεστοῦ, διότι φοβοῦμαι ὅτι, ὡς ἔχει, ἐλπίδας μόνον περὶ ἀρδεύσεως θέλει γεννήσει καὶ οὐδὲν πλέον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§410ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§411Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι μετὰ τὴν πολύωρον καὶ ἐπίμονον ἐργασίαν τῆς σήμερον, δὲν εἴμεθα πλέον εἰς θέσιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· κεκμηκότες, ἄσιτοι ἀπὸ πρωΐας, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνθέξωμεν, ἐργαζόμενοι ἀκόμη ἐπὶ τόσον σπουδαίας ἐργασίας, οἵα εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ ὁ λαβὼν τὸν λόγον καὶ διακόψας εἶναι ἀπών. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀκόμη ἐργαζόμενοι, ἂς προβῶμεν εἰς συζήτησιν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις νομίζει ἀναγκαῖα διὰ νὰ ψηφισθῶσι, καὶ οὕτω δὲν θ’ ἀπολέσωμεν τὸν χρόνον μας. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι λογικὴ, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποληφθῇ, ὅτι προέρχεται ἐκ λόγων κωλυσιεργικῶν. Διὰ τοῦτο προτείνω τὴν ἀναβολὴν, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συναινέσῃ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν οἵων νομοσχεδίων θέλει.

§412ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Προϋπολογισμὸν κύριε Πρόεδρε.

§413ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ λόγος, δι’ ὃν προτείνεται ἡ μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν νομοσχεδίων, εἶναι προφανής. Ὁ Πρόεδρος ἐκάλεσε τὸν κ. Δηλιγιάννην νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸν λόγον του, ὁ κ. Δηλιγιάννης εἶναι ἀπὼν καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ κ. Δηλιγιάννης τὸν λόγον, τότε βεβαίως θὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ἐξ ἁβρότητος, εἶναι, διὰ νὰ μὴ ἀπολέσωμεν τὴν ἑσπέραν, νὰ συζητήσωμεν νομοσχέδια.

§414ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι! προϋπολογισμόν.

§415ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀπωλείας χρόνου, ἀλλὰ περὶ ἐξοικονομήσεως τοιούτου· διότι, ἐὰν λάβῃ τις τὸν λόγον κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ ἐκ Γόρτυνος κ. Βουλευτοῦ, πιθανὸν νὰ εἴπῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤθελεν ἀνακοινώσει ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, καὶ τοιουτοτρόπως ἤθελεν ἀπολεσθῆ χρόνος· καὶ δὲν ἀπαιτεῖται ὀλίγος τοιοῦτος εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἔρευναν ὅλων τῶν ἀριθμῶν, εἰς τὴν ὁποίαν μέλλει νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος. Ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Δηλιγιάννη ἐλπίζεται ὅτι θὰ καταστήσῃ περιττὴν τὴν ἀγόρευσιν ἄλλων, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ Βουλὴ θέλει κερδήσει χρόνον, προβαίνουσα εἰς τὴν ψήφισιν τῶν συναφῶν τῷ προϋπολογισμῷ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, ὅσα ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ἐπείγοντα. Οὐδεὶς δύναται ἐν τῇ προτάσει ταύτῃ νὰ δίδῃ πνεῦμα ἀντιπράξεως εἰς τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς (φωναὶ ἐκ τῆς δεξιᾶς: Ἆ! ὄχι, ὄχι). Βλέπετε ὅτι ἐργαζόμεθα ἐπὶ δέκα ὥρας συνεχῶς σήμερον, καὶ ἀγωνιζόμεθα περὶ καιριωτάτων συμφερόντων τοῦ τόπου. Δὲν ἠξεύρω, ποίαν συζήτησιν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων θεωροῦσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐπουσιώδη καὶ περιττήν. Μήπως τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος; Μήπως τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ἢ περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης;

§416ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Καθὼς καὶ τὴν περὶ ταμβάκου!

§417ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως καὶ ἡ συζήτησις ἐκείνη δὲν ἦτο ἐπουσιώδης καὶ περιττή, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς ὁλοκλήρου δήμου, ὁ ὁποῖος στερεῖται τοῦ ἐπιουσίου του ἄρτου, διότι πρόκειται περὶ βιομηχανίας, ἐξ ἧς ἀποζῇ ὁλόκληρος ὁ δῆμος ἐκεῖνος. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀπαντῶν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, εἶπε... (θόρυβος ἐν τῇ δεξιᾷ).

§418ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Τί εἶναι αὐτὰ, κύριε Πρόεδρε! Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§419ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν προκαλῶμαι, βεβαίως θὰ ἀπαντήσω, βεβαίως ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν στάσιν ἡμῶν ἐνταῦθα καὶ τὴν πολιτείαν μας, καὶ ὅταν οἱ Κύριοι κατηγορῶσιν ἡμᾶς, ὅτι περὶ μὴ σπουδαίων συζητοῦμεν ἐνταῦθα, ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν λόγον. Καὶ τὸ ζήτημα λοιπὸν τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, καὶ ὀφείλει ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν, ὅπως καὶ ἡ μικρὰ ἐκείνη συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας. Ἐγὼ τοὐλάχιστον οὐδεμίαν περιττὴν ἀνακοίνωσιν ἤκουσα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, οὐδεμίαν περιττὴν ἀγόρευσιν, οὐδένα περιττὸν λόγον, καὶ νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη συνετέλεσεν εἰς τὴν διαφώτισιν καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Βουλῆς καθόλου, ἥτις καλεῖται κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν νὰ συζητήσῃ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ Βουλή, ἐπὶ 10 ὥρας συνεδριάσασα σήμερον, ἠσχολήθη εἰς ἔργα σοβαρὰ, εἰς συζητήσεις σπουδαίας καὶ πολλοῦ λόγου ἀξίας· διὸ εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον, ἐὰν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐννοῶμεν σοβαρὰν, ὁποία πρέπει νὰ ᾖναι αὕτη, νὰ μὴ θελήσωμεν νὰ συνεχίσωμεν αὐτὴν μετὰ τὴν πολύωρον ταύτην ἐργασίαν. Ἀλλὰ συντρέχει καὶ ἕτερος λόγος, πολὺ σπουδαῖος, πρὸς τοῦτο, ὅτι εἷς τῶν ἀγορευσάντων μέχρι τοῦδε ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του, νομίζω δὲ, ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν πρέπει νὰ παροραθῇ ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας, ἐκ μέρους αὐτοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ ἑνὸς πολιτικοῦ του ἀντιπάλου, ἐναντίον τοῦ ὁποίου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἄφησεν ἢ μᾶλλον αὐτὸς ἐνέπνευσε τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ἐγείρῃ ἀληθὲς κατηγορητήριον, καὶ ὤφειλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, προκληθεὶς οὕτω, ν’ ἀπολογηθῇ. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἡ μέχρι τοῦδε ἀπολογία του ἦτο τόσον καυστικὴ διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὥστε δράττεται οὗτος τῆς πρώτης τυχούσης εὐκαιρίας, ἵνα θέσῃ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπως μὴ συνεχίσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς τὴν ἀγόρευσίν του καὶ καυτηριάσῃ καὶ τὴν δευτέραν περίοδον τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου καὶ τὴν τρίτην αὐτοῦ περίοδον, ὡς ἐκαυτηρίασε τὴν πρώτην. Ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι ἴδιον ἀντιπάλου, ἐκτιμῶντος ἑαυτὸν πρὸ παντὸς, εἶναι νὰ μὴ ἀποφεύγῃ τὴν τοιαύτην μάχην, διότι βεβαίως καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἡ παρακολουθοῦσα αὐτὸν πλειοψηφία θέλουσι χαρακτηρισθῆ ἐν τῇ κοινῇ συνειδήσει ὡς φυγομαχοῦντες, ὅταν δὲν θέλωσι νὰ ἀκούσωσι τῶν ἀντιπάλων των. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι καὶ τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ προβῇ αὕτη νῦν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένων νομοσχεδίων, τῶν συναφῶν πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν, νὰ ἀναβάλωμεν δὲ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν, καθ’ ἣν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀρξαμένην ἀγόρευσίν του ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής.

§420ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε τὴν ἀναβολήν;

§421Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§422ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τουτέστι νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§423ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§424ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὅταν μᾶς καταδικάζητε νὰ εὑρισκώμεθα ἐνταῦθα ἀπὸ τῆς 11ης ὥρας π. μ., θὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν ἀντίδρασιν. Ἐπέρχεται ἡ ἀντίδρασις ἡ φυσικὴ, διότι προὐτάθη διακοπὴ κατὰ τὴν 1ην ὥραν, κατὰ τὴν 2αν, κατὰ τὴν 3ην, καὶ δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ (Θόρυβος). Ἡμεῖς δὲν πταίομεν. Ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα ὑπὲρ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς (Θόρυβος). Δι’ ἐκείνους, οἵτινες θορυβοῦσι, λέγω ὅτι ἐζήτησαν τὴν ἀνάπαυσίν των εἰς τὸ ἑστιατόριον τῆς Βουλῆς, ἡμεῖς ὅμως τὴν ζητοῦμεν εἰς τὸν Κανονισμόν. Τί παράδοξον; Κάμνομεν τὴν ἔνστασιν, ὅπως μεταβῶμεν νὰ προγευθῶμεν (Θόρυβος). Μὴ ταράττεσθε! Πρὸς κέντρα λακτίζετε. Κατὰ τῆς βίας θὰ ἀντιταχθῇ ἡ βία, καὶ θὰ προκαλέσῃ τὴν ἀντίδρασιν.

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Μιλτιάδου Ὀριγώνη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).