1894.02.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 60

Τῆς 19 Φεβρουαρίου 1894.

(Σάββατον).

Ὥρα 11 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ δήμαρχος Ἱστιαίων τοῦ Ξηροχωρίου τηλεγραφεῖ, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ τὰ ἐν τῇ Βουλῇ λεχθέντα περὶ τοῦ ἀστυνόμου Πετροπούλου, διότι δικαίως οὗτος ἐνήργησε τὴν σύλληψιν τοῦ Πετειναρᾶ. Ὁ Ἀθανάσιος Φούρλαρης ἐκ Κυπαρισσίας ὑποβάλλει τὴν γνώμην του ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ὁ Δ. Κοὲν διὰ τηλεγραφήματός του καταγγέλλει τὸν ἐν Τρικκάλοις Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, ὡς ὑβρίσαντα καὶ κτυπήσαντα τὸν δικαστικὸν κλητῆρα Ἰσαὰκ Μωϋσέως, διότι οὗτος ἐξετέλεσε δικαστικὴν ἀπόφασιν κατὰ τοῦ Ἠλία Κοέν. Τὸ τηλεγράφημα παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ δήμαρχος Πλαταμώδους δι’ ἀναφορᾶς του ὑποβάλλει πρᾶξιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ ἧς εὔχεται νὰ ἐπιτραπῇ νομοθετικῶς, ὅπως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τοκίσῃ πρὸς τοὺς δημότας του τὰ παρ’ αὐτῇ ἐντόκως κατατεθειμένα λιμενικὰ κεφάλαια τοῦ δήμου του.

§2Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὑποβάλλω σημειώματα τῶν πληροφοριῶν, ἃς ἐζήτησεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους περὶ τῆς «Πληξαύρας» καὶ τῶν ἀτμοτελωνίδων. Κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ Διευθυντηρίου τοῦ Ναυστάθμου, ἅπασαι αἱ ἀτμοτελωνίδες ἔχουσι καλῶς, καὶ οὐδὲν παράπονον περὶ τῆς καταστάσεως τῶν πλοίων αὐτῶν ὑπεβλήθη παρ’ οὐδενὸς κυβερνήτου· μία μόνον ἐξ αὐτῶν ἔχει ἀνάγκην καθαρισμοῦ, καὶ διετάχθη νὰ ἐπανέλθῃ, ὅπως καθαρισθῇ· συνάμα λέγει, ὅτι καὶ ἡ «Πληξαύρα» ἔχει ἀνάγκην καθαρισμοῦ, ἀλλ’ ὁ κυβερνήτης τοῦ πλοίου τούτου, πρὸς τὸν ὁποῖον ἐτηλεγραφήσαμεν, ἀπαντᾷ, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ πλοίου καὶ τῆς μηχανῆς εἶναι καλὴ, καὶ δύναται τὸ πλοῖον νὰ ταξειδεύσῃ ἐπὶ ἓν ἀκόμη ἔτος ἀκινδύνως. Ὁ ὑποπλοίαρχος κυβερνήτης τοῦ πλοίου τούτου εἶναι εἷς τῶν διακεκριμένων μεταξὺ τῶν ὁμοιοβάθμων του. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ νομιμοποιήσεως ἐν τῷ Ναυστάθμῳ τῆς θέσεως ἐπιστάτου τινὸς, ὁ ὁποῖος μέχρι τοῦδε ὑπάρχει καὶ ἀναγράφεται εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἐπειδὴ τοῦτο εἶναι ἄτακτον, κανονίζομεν τὴν θέσιν αὐτοῦ διὰ νόμου.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 165(β).)

§4Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπέβαλον προηγουμένως εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως διὰ τὰ ἔξοδα τῆς ὁδοποιίας. Παρέστησα τότε, ὅτι, ἐνῷ τὰ ἔξοδα ταῦτα κατὰ τὸ 1893 εἶχον ἀναγραφῆ ἐπὶ ποσῷ 470,000 δραχμῶν, ἀπῃτεῖτο ἀναπλήρωσις μέχρι ποσοῦ δρ. 1,820,000, τουτέστι προσθήκη εἰς τὰς 470,000 δρ. 1,350,000, ἕνεκα ἐγκεκριμένων ἐργολαβιῶν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἐγένετο τότε περὶ τούτου συζήτησις, καὶ ἐξηγήθησαν οἱ λόγοι, ὧν ἕνεκα οἱ ἐγκρίναντες τὰ τῶν δαπανῶν τούτων ἐθεώρησαν ὅτι ἦτο ἀναπόφευκτος ἡ τοιαύτη δαπάνη. Ἔκτοτε ὅμως ἐξεκαθαρίσθησαν νέαι ὀφειλαὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προηγουμένων ἐγκρίσεων.

§5ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦ 1893.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦ 1893. Καὶ ἑπομένως ἀναγκάζομαι νὰ ζητήσω σήμερον, πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ὀφειλῶν ἐκείνων, νέον ποσὸν 353,255 δραχμῶν διὰ πιστώσεως ἀναπληρωματικῆς. Πλὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς πιστώσεως ταύτης, ὑποβάλλω καὶ νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως 5,260 δραχμῶν διὰ ποσὸν φράγκων 2,982, ὀφειλομένων ὡς συνδρομῆς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ διεθνὲς συνέδριον τῶν Βρυξελλῶν πρὸς δημοσίευσιν τῶν τελωνειακῶν δασμολογίων. Ὑποβάλλω καὶ δήλωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ μεταῤῥυθμίσεων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐκ δραχμῶν 80,000 ἐπὶ πλέον καὶ 46,000 ἐπὶ ἔλαττον. Τὰ ἐπὶ πλέον ἀφορῶσιν εἰς τὴν οἰκοδομὴν πρὸς ἐνοίκισιν τοῦ Διαδόχου τοῦ Θρόνου ἐκ δραχμῶν 45,000 καὶ εἰς τὰ ἔργα πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς κατασκευῆς τοῦ καταστήματος τῶν ἐν Ὑπάτῃ λουτρῶν ἐκ δραχμῶν 35,000. Ὑποβάλλομεν ἤδη καὶ νόμον περὶ τούτων, διότι, καίτοι δὲν ἐψηφίσθη ἔτι ὁ νόμος ὁ μεταῤῥυθμίζων τὰ τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ περὶ τὰ τῶν δημοσίων κτιρίων, ἐθεωρήσαμεν ὅτι εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ψιφισθῇ καὶ ὅτι θ’ ἀπαιτῆται πρὸς τὰς τοιαύτας δαπάνας νόμος. Ἡ ψηφισθησομένη πρόσθετος δαπάνη διὰ τὸ ἀνάκτορον τοῦ Διαδόχου εἶναι πολὺ σπουδαιοτέρα τῆς ἀναγεγραμμένης ἐνταῦθα, διότι κατ’ ἐποχὰς διαφόρους ἐδόθησαν ἐγκρίσεις προσθέτων δαπανῶν καὶ μεταῤῥυθμίσεων τοῦ σχεδίου, ὅπερ ἡ Βουλὴ εἶχε ψηφίσει. Ἡ Βουλὴ εἶχε διὰ νόμου ἀναγνωρίσει προϋπολογισμὸν δαπάνης διὰ τὸ κτίριον ἐκεῖνο 560,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ὁ διαγωνισμὸς εἶχε καταβιβάσει τὸ ποσὸν εἰς 380,000, ἐνῷ δὲ τοσοῦτον ἦτο τὸ ποσὸν τῆς ἐπιτρεπομένης δαπάνης, διότι, καίτοι ὁ νόμος ἀνέγραφε 560,000, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ἐν τῇ μειοδοτικῇ δημοπρασίᾳ ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος ἐμειώθη μέχρι 380,000, τοσοῦτον ἦτο τὸ ποσὸν τῆς ἀνυπερβλήτου δαπάνης, εὗρον ἤδη τοὺς προϋπολογισμοὺς ἐξωγκωμένους εἰς 1,180,000. Μετὰ ἐργασίαν ἀναθεωρήσεως πολύμοχθον ἐφθάσαμεν εἰς περιορισμὸν τῆς δαπάνης μέχρι ποσοῦ 950,000 δραχμῶν, διότι κατὰ τὰ ἄλλα εἶναι ἀδύνατον νὰ γένηται νέος περιορισμὸς, ἀφοῦ μετεῤῥυθμίσθησαν ἐν τῇ ἐκτελέσει ἐκ βάθρων τὰ τοῦ σχεδίου τοῦ κτιρίου.

§7ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τίς παρεδέχθη τὰς μεταῤῥυθμίσεις ταύτας;

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἱ Ὑπουργοὶ οἱ κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐγένοντο αἱ ἐγκρίσεις. Δὲν ἐπιθυμῶ ἤδη νὰ προκαλέσω προσωπικὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ἐγένοντο μεταβολαί, αἵτινες κατ’ ἐμὲ δὲν ἐπετρέποντο οὐδὲ κατὰ τὸν λογιστικὸν ἡμῶν νόμον, ὡς τέως εἶχε. Π. χ. ἐγένετο ἔγκρισις τῆς οἰκοδομῆς αἰθούσης χοροῦ ἐν παραρτήματι τοῦ κτιρίου, συνεπείᾳ δὲ τούτου ὅλος ὁ χῶρος, ὃν κατεῖχεν ἡ αἴθουσα τοῦ χοροῦ ἐν τῷ ἀρχικῷ σχεδίῳ, μετετράπη εἰς δωμάτια, διότι ἡ αἴθουσα τοῦ χοροῦ κατὰ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον εἶχεν ὕψος ἀπὸ τοῦ ἰσογείου μέχρι τῆς ὀροφῆς, ἀλλ’ ἤδη διῃρέθη τὸ ὕψος τοῦτο εἰς τρία πατώματα καὶ ἐγένοντο 24 δωμάτια ἐκεῖ, ὅπου ὑπῆρχε μία αἴθουσα. Τὰ δὲ κουφώματα τῶν δωματίων τούτων καὶ ὅλα τὰ παρομαρτοῦντα εἰς τὰ δωμάτια ἐπιπροσέθεσαν δαπάνην μεγίστην εἰς τὴν ἀρχικῶς προϋπολογισθεῖσαν. Τοῦτο εἶναι σήμερον ἀδύνατον νὰ μεταβληθῇ, διότι ἐκτίσθη τὸ κτίριον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μεταῤῥυθμίσεως ταύτης. Μετὰ τὴν ἐργασίαν τῆς ἀναθεωρήσεως ἀνεγνωρίσαμεν ὅτι αἱ δαπάναι δύνανται νὰ περιορισθῶσι μέχρις 950 χιλιάδων δραχμῶν, ὡς θέλομεν ἀναπτύξει κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ὑποβάλλομεν.

§9ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐν ὅλῳ 950,000 δραχμαί;

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν ὅλῳ, ἐξ ὧν θὰ ἀφαιρεθῶσι τὰ ἐγκεκριμένα ἤδη ἐκ 560,000 δρ. Ἀλλὰ καὶ ταῦτα, τὰ ἐγκεκριμένα ἤδη, εἶπον ὅτι δὲν ἔπρεπε πάντα νὰ δαπανηθῶσι, διότι ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε 560,000 δραχμὰς, ἀλλὰ ταύτας ἡ δημοπρασία ἐμείωσεν εἰς 380,000, ἑπομένως ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ περιορισθῶμεν· ἐνῷ δὲ ἔπρεπε νὰ περιορισθῶμεν ἐκεῖ, ἐφθάσαμεν εἰς προϋπολογισμούς, οὓς ἡμεῖς εὕρομεν ἐξωγκωμένους μέχρις 1,180,000, περιωρίσαμεν δὲ εἰς 950,000.

§11ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἴπετε ὅτι εὕρετε. Πότε ἐνεκρίθησαν οἱ προϋπολογισμοὶ αὐτοί;

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον ὅτι περιωρίσαμεν τοὺς προϋπολογισμοὺς ἀπὸ 1,180,000 εἰς 950,000, ἄρα ἦσαν ἐγκεκριμένοι.

§13ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τίς τοὺς ἐνέκρινεν;

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμή...

§15ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι κατάλληλος, διότι κάμνετε ὑπαινιγμοὺς κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν φέρουσι κἀμμίαν εὐθύνην, ἐνῷ πλήρη τὴν εὐθύνην τὴν φέρετε ὑμεῖς.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν φέρουσι τὴν ἔγκρισιν τῶν ἀμέσων ἡμῶν προκατόχων, ἀλλὰ πιθανὸν νὰ φέρωσι προγενεστέρας ἐγκρίσεις, οὐχὶ ὅμως ἡμετέρας.

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι...

§18ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ προσαχθῇ, παρακαλῶ, ὁ φάκελλος.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ζητῶ νὰ μὴ καταστήσω τὴν συζήτησιν προσωπικήν· ἀναγκάζομαι δὲ νὰ δώσω ἐξηγήσεις λογιστικὰς, ἀποφεύγων τὴν συσχέτισιν πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῶν προσώπων. Ὅταν προέλθωμεν εἰς τὰ τοῦ νομοσχεδίου, δύναται πᾶς τις ἐξ ἀφορμῆς αὐτοῦ νὰ ζητήσῃ λογοδοσίαν προσωπικὴν παρ’ ἑκάστου. Σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τούτου, θέλω δὲ νὰ ἐξηγήσω μόνον τοῦτο, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ζητήσωμεν ἐπέκτασιν τῆς ἀδείας δαπάνης μέχρις 950,000 δραχμῶν, ἐπειδὴ μετὰ τὴν ἀρχικῶς ἐγκριθεῖσαν δαπάνην ἐδόθησαν πιστώσεις καὶ διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων ἐπὶ ποσῷ 150,000 δραχμῶν ἐπὶ τῶν ἀμέσως προκατόχων ἡμῶν, — δὲν λέγω τοῦτο, ἵνα ἐπιβαρύνω τὴν εὐθύνην των, διότι καὶ ἐκεῖνοι ἐξέδωκαν τὴν πίστωσιν ἐπὶ δαπανῶν παρ’ ἄλλων ἐγκεκριμένων, — καὶ ὑπὸ ἄλλης πάλιν Κυβερνήσεως ἐδόθη πίστωσις 150,000 δραχμῶν πρὸς ταῖς ἀρχικαῖς· ἐνῷ ὁ νόμος ἐπέτρεπε δαπάνην μόνον 560,000 δραχμῶν, ἡ δὲ ἀρχικὴ δημοπρασία ἐπέτρεπε δαπάνην μόνον 380,000, ἤδη μετὰ τὴν μελέτην τοῦ θέματος φθάνομεν εἰς ἐγκρίσεις διὰ νόμου, περὶ οὗ θέλομεν συζητήσει μετ’ ὀλίγον, ποσοῦ 950,000 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐκρίναμεν ἑαυτοὺς ὑποχρέους ἐκ τῶν τετελεσμένων, ἵνα ἀναγνωρίσωμεν ἤδη, καίτοι ἐπῆλθεν ἡ ἐξόγκωσις τῆς δαπάνης ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ σχεδίου ἄνευ ἀδείας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἀναγνωρίζοντες ὅμως αὐτὸ, κατανέμομεν τὴν δαπάνην ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Καὶ διὰ τοῦτο, ἐνῷ ἔχομεν δαπάνην ἐπὶ πλέον μὲν τῆς διὰ νόμου ἐπιτραπείσης τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν 560.000 καὶ τῶν 950,000, ἐπὶ πλέον δὲ τῶν διὰ πιστώσεων ἐγκριθεισῶν δαπανῶν τὴν διαφορὰν μεταξὺ 650,000 καὶ 950,000, δὲν ζητοῦμεν τὴν διαφορὰν ταύτην τῶν 350,000 δραχμῶν ὅλην διὰ πιστώσεις κατὰ τὸ ἔτος 1894, ἀλλὰ ζητοῦμεν μόνον πίστωσιν 45,000 δραχμῶν, διότι ἡ πίστωσις αὕτη, προστιθεμένη εἰς ὑπόλοιπον τῶν πιστώσεων τῶν μέχρι τοῦδε ἐξ ἑτέρων 40,000 δραχμῶν, ἀποτελεῖ ποσὸν 80,000, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ ἐργασία κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, καὶ ἐπὶ τῷ αὐτῷ μέτρῳ κανονιζομένης τῆς περαιτέρω ἐργασίας, νὰ τελειώσῃ τὸ κτίριον μετὰ 3 ἢ 4 ἔτη.

§20ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπιβάλλεται νὰ ἀναβληθῇ ἡ περάτωσις τοῦ κτιρίου.

§21ΡΙΚΑΚΗΣ. Νὰ καταστραφῇ δηλαδή.

§22ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο ἐγένετο, τὸ ἐνδεικνύμενον ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας, ὅτι ἀνεγνωρίσθη μὲν τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης τὸ ἀπαραίτητον, ἀλλὰ τοῦτο κατενεμήθη ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ὥστε ἐφέτος, ἀντὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δαπανηθῇ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ κτιρίου, ἐκ 300,000 δραχμῶν, ἀναγράφομεν μόνον 45,000.

§23ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπὶ ἔτη λοιπὸν θὰ παραταθῇ τὸ ἔργον;

§24ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπὶ ἔτη, ναί.

§25ΡΙΚΑΚΗΣ. Συμφέρει;

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Συμφέρει βεβαίως.

§27ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐν πρώτοις πληρόνομεν τὰ ἐνοίκια σήμερον....

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν τὰ πληρόνει τὸ Δημόσιον, τὰ πληρώνει ὁ Διάδοχος.

§29ΡΙΚΑΚΗΣ. Θὰ καταστραφῇ ἡ οἰκοδομή.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν καταστρέφεται. Ὅταν διαθέτωμεν ἐτησίως πρὸς πρόοδον τῶν ἔργων 80,000 δραχμὰς, ἡ δαπάνη αὕτη χρησιμεύει καὶ πρὸς συντήρησιν τῶν τετελεσμένων ἔργων, διότι ἡ ἐργασία ἐξακολουθεῖ. Αἱ 80,000 δραχ. κατ’ ἔτος ὑποθέτουσιν ἐργασίαν ἐπαγομένην ἐπιτήρησιν πλήρη καὶ τῶν τετελεσμένων ἔργων.

§31ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν τοῦτο, κύριε Πρόεδρε· εἶναι ἀκριβῶς προϋπελογισμένη ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ ἐξαρκέσῃ μέχρις ἀποπερατώσεως τοῦ μεγάρου;

§32ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο καθωρίσθη ἤδη, ἀλλὰ παρετήρησα, ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ οἱ ὑποβληθέντες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀνῆγον τὴν δαπάνην εἰς 1,180,000.

§33ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐν συνόλῳ;

§34ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν συνόλῳ. Περιλαμβανομένων καὶ τῶν 560,000 τοῦ ἀρχικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἤτοι τῶν 380,000, διότι αἱ 560,000 εἶπον ὅτι διὰ τῆς μειοδοτικῆς δημοπρασίας περιωρίσθησαν εἰς 380,000.

§35ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Εἶναι ἡ συνήθης μέθοδος τῶν ἐργολάβων.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αἱ προσθῆκαι ἐγένοντο εἰς τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμόν. Πᾶσα ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ποσοῦ τῶν 560,000 ἢ τῶν 380,000 καὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 950,000 ἢ 1,180,000 προέρχεται ἐκ προσθέτων ἔργων. Ἐν τῷ φακέλλῳ, ὃν ὑποβάλλομεν, περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἀπολογία τοῦ ἀρχιτέκτονος, κληθέντος ἵνα δώσῃ ἐξηγήσεις, διατὶ τινὰς τῶν δαπανῶν δὲν περιέλαβεν ὁ ἀρχικὸς προϋπολογισμός. Τινὲς τῶν ἐξηγήσεων φαίνονται ἀποχρῶσαι· οἷον, ὅτι μετεβλήθη τὸ σχέδιον ὡς πρὸς τὴν αἴθουσαν, καὶ ἔχομεν 3 πατώματα, ὅπου ὑπῆρχεν ἀρχικῶς ἓν μόνον. Ἡ μεταβολὴ αὕτη δικαιολογεῖ οὐχὶ κατ’ οὐσίαν, ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ ἀρχιτέκτονος, τὴν μείζονα δαπάνην, ἐφ’ ὅσον εἰς αὐτὴν ἀνάγεται ἡ αὔξησις· ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλαι, αἵτινες νομίζω, ὅτι δὲν δικαιολογοῦνται ὅσον αὕτη. Ταῦτα πάντα εὑρίσκετε ἐν τῷ φακέλλῳ.

§37ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ ἰδία διεύθυνσις καὶ ἐπιστασία;

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἐξακολουθεῖ ἡ ἰδία διεύθυνσις κανονικῶς, διότι ὁ σχεδιάσας τὸ κτίριον ἀρχιτέκτων κ. Τσίλερ δὲν εἶναι σήμερον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ κρίνομεν πρέπον νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὸς εὐθυνόμενος ἐπὶ τῇ ἐκτελέσει, διότι ἡ μεταβολὴ διευθύνσεως καὶ ἄλλα θὰ ἐπήγετο ἄτοπα καὶ ἴσως θὰ ἐδικαιολόγει νέας πάλιν δαπάνας.

§39ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ὅμως, κύριε Πρόεδρε, δὲν δικαιολογούμεθα, ζητοῦντες τὴν διόρθωσιν τοῦ Βουλευτηρίου, πρὶν ἢ πέσῃ καὶ μᾶς πλακώσῃ!

§40ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ κατάστασιν τῶν ὀφειλομένων διὰ τὴν μέχρι τοῦδε ἐργασίαν, διότι ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως οὐδεμία ἐργασία ἐτελέσθη, καθόσον, ὡς γνωρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἶχεν ἐξαντληθῆ ἀπὸ καιροῦ ἡ πίστωσις, ἐὰν δὲ προεκλήθη ἡ πίστωσις τῶν 150,000 δραχμῶν, προεκλήθη πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐξοφληθῶσιν ἐκτελεσθεῖσαι ἐργασίαι κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἄνευ προσδοκίας προόδου τοῦ ἔργου. Δὲν νομίζω, ὅτι μεγάλα κερδίζει τὸ Δημόσιον, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπ’ ἄπειρον παρατείνει τὴν ἐκκρεμότητα, ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι, ἐὰν προεκλήθη ἡ πίστωσις τῶν 150,000 δραχμῶν, τὴν ὁποίαν ἐκύρωσεν ἤδη ἡ Βουλή, προεκλήθη δι’ ἐργασίας ἐκτελεσθείσας...

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἠμφισβητήθη τοῦτο ὑπ’ ἐμοῦ. Δὲν ἦσθε παρὼν, ὅτε ὡμίλουν.

§42ΡΑΛΛΗΣ. .. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον ἐκύρωσε χθὲς διὰ νόμου ἡ Βουλή, δὲν δύναται σήμερον νὰ ἀνατρέψῃ.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλ’ οὐδὲν ἀνατρέπει σήμερον ἡ Βουλή. Δὲν ἦσθε παρών. Εἶπον ὅτι ἄλλο εἶναι ὁ ψηφισθεὶς νόμος, ὁ ἐπιτρέπων δαπάνην 560,000 δραχμῶν, ἄλλο αἱ ψηφισθεῖσαι πιστώσεις, αἱ ἐπιτρέψασαι δαπάνην 650,000 δραχμῶν, καὶ ἄλλο ἡ κατακύρωσις ἐν τῇ δημοπρασίᾳ τῆς ἐργολαβίας ἐπὶ δαπάνῃ 350,000 δραχμῶν. Εἶπον, ὅτι οἱ προκάτοχοι ἡμῶν προεκάλεσαν διάταγμα, ἐπικυρωθὲν ἤδη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διὰ 150,000 δραχ. πίστωσιν, ἀναγομένην εἰς ἐγκριθείσας δαπάνας παρὰ προκατόχων αὐτῶν. Ταῦτα εἶπον, ὅτε δὲν ἦσθε παρών. Ἄλλως τε δὲν ἐδαπανήθη καὶ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 150,000 δραχμῶν, τὸ διὰ τοῦ διατάγματος χορηγηθὲν, καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν ἐκεῖθεν διαθεσίμους περίπου 40,000 δραχμῶν, αἵτινες προστιθέμεναι εἰς τὰς 45,000, ἃς ἤδη ζητοῦμεν, ἐπιτρέπουσι κατὰ τὸ 1894 δαπάνην 85,000 δραχμῶν, ἐπαρκῆ, νομίζω, πρὸς τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων καὶ τὴν πρόοδον αὐτῶν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, διότι ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἁπάσης τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τῶν ψηφισθεισῶν 650,000 δραχμῶν καὶ τῶν ἀποδεικνυομένων ὡς ἀναγκαίων 950,000 εἶναι ὑπερβολικὴ δι’ ἕνα προϋπολογισμὸν, ἐπιβεβαρημένον ὅσον ὁ ἡμέτερος.

§44ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ἔργον νὰ περατωθῇ ἐντὸς τοῦ ἔτους 1894, ἑπομένως ἡ ψήφισις τῆς ὅλης δαπάνης διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου βεβαίως εἶναι περιττή. Παρακαλῶ νὰ κατατεθῶσιν αἱ πληροφορίαι ὡς πρὸς τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα καὶ ὡς πρὸς τὰς κατ’ ἔτος γενομένας πληρωμάς.

§45ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ προέτεινεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν προσθήκην 150,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἐπιδιόρθωσιν τοῦ Βουλευτηρίου. Ἐν τούτοις διὰ τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου καὶ ἀναγνωσθέντος εἰς δύο συνεδριάσεις, καὶ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει νὰ ἐφαρμόσῃ εἰς ὅλα τὰ ἐκτελεσθησόμενα ἔργα, δὲν ἀρκεῖ ἡ ψήφισις τῆς δαπάνης ταύτης, ἐὰν δὲν φέρῃ νόμον ἡ Κυβέρνησις, ἐπιτρέποντα τὴν δαπάνην. Δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν ἡμεῖς ὅσον θέλομεν· ἐνόσῳ κατὰ τὸ ψηφιζόμενον νομοσχέδιον δὲν ἔλθῃ νόμος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπιτρέπων τὴν δαπάνην, δὲν δύναται νὰ γείνῃ χρῆσις αὐτῆς. Ὀλίγαι ἡμέραι μένουσι μέχρι τοῦ πέρατος τῆς συνόδου· ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιδιορθώσεως τοῦ Βουλευτηρίου εἶναι, Κύριοι, πανθωμολογημένη· εὐτυχῶς ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει σιδηρᾶν τὴν ὑγείαν, ἀλλ’ ἡ ὑγεία ἡ ἰδική μας δυστυχῶς δὲν δύναται νὰ παραβληθῇ πρὸς τὴν ἰδικήν του· δύναται ὁ κ. Πρόεδρος νὰ μένῃ ἐπὶ ὥρας ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου αὐτοῦ, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, ἐπιτρέπον τὴν δαπάνην τὴν ψηφισθησομένην κατὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§46ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἴμεθα σύμφωνοι ὅλοι.

§47ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κατὰ τὰς πληροφορίας δὲ, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ κ. πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ δαπάνη εἶναι αἱ 150,000 δραχμῶν πρὸς πλήρη διόρθωσιν τοῦ κτιρίου. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἐνόσῳ εἶναι ἔτι καιρὸς, νὰ ὑποβληθῇ τὸ κατάλληλον νομοσχέδιον.

§48Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ περὶ τῆς ἀνάγκης νόμου διὰ τὴν δαπάνην τοῦ 1894 εἶναι καθ’ ὅλα ἀκριβής. Θὰ ὑπῆρχε τοιαύτη ἀνάγκη, ἂν μὴ περιελαμβάνετο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ δαπάνη· ἐὰν ὅμως περιελήφθη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ δαπάνη, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη παροχῆς τῆς πιστώσεως διὰ νόμου. Τὸ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νομοσχέδιον, ὅπερ ἐλπίζω ὅτι θέλομεν ψηφίσει εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν σήμερον, διότι ἀποτελεῖ ἐγγύησιν σπουδαιοτάτην ὑπὲρ τοῦ δημοσίου χρήματος, κανονίζει τὰ περὶ τούτου ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐκτέλεσις δὲ τῶν ἔργων τούτων δὲν ἐπιτρέπεται ἢ μόνον ἐπὶ πιστώσει ἀναγεγραμμένῃ ἐν ἰδίῳ ἄρθρῳ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἢ κεχορηγημένῃ διὰ νόμου ὡς ἀναπληρωματικῇ ἢ ἐκτάκτῳ ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἐγκεκριμένων δι’ εἰδικοῦ νόμου προϋπολογισμῶν». Ἐὰν ἄρα ἀναγράψωμεν τὴν πίστωσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἔχωμεν δὲ νόμον εἰδικὸν, ἐγκρίνοντα τὴν ὅλην συμπληρωματικὴν δαπάνην, ἡ ἀναγραφὴ τῆς πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀρκεῖ.

§49ΡΑΛΛΗΣ. Ποσῶς.

§50ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο ἀναγράφει ὁ ψηφιζόμενος ἤδη περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμος ὡς ἀπαιτούμενον μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑποβεβλημένου ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικοῦ νόμου, τοῦ ἐγκρίνοντος τὴν ὁλικὴν δαπάνην πρὸς συμπλήρωσιν τῆς οἰκοδομῆς· περὶ τῆς πιστώσεως ἄρα δὲν ἀπαιτεῖται νόμος. Περὶ τῶν τοῦ Βουλευτηρίου ὅμως ἀπαιτεῖται νόμος, ἐπιτρέπων τὴν δαπάνην. Ἀλλ’ ἡ δαπάνη δὲν θὰ ἦναι τόσον μικρὰ, ὅσην διορῶσί τινες ἐν τῇ μικρᾷ ἐκείνῃ ἀμυχῇ ἐπὶ τῆς ὀροφῆς (ἱλαρότης). Πιστεύω ὅτι ἡ δαπάνη θὰ ἀνέλθῃ εἰς πολλὰς μυριάδας δραχμῶν ἄνευ ῥιζικῆς θεραπείας, δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ἐπιτρέπει ταύτην ἡ σημερινὴ κατάστασις τῶν τοῦ ταμείου. Ἄν ἦτο δυνατὸν διὰ προχείρου τινὸς ἐργασίας νὰ οἰκονομηθῶσι τὰ μᾶλλον ἐπείγοντα, θὰ ἐξετελοῦμεν αὐτὴν, ἀλλὰ πρόχειρος ἐργασία ἐν τῷ καταστήματι τούτῳ δὲν χωρεῖ. Καὶ τὰ τῆς θερμάνσεως καὶ τὰ τοῦ ἀερισμοῦ καὶ τὰ τῆς ἀκουστικῆς καὶ τὰ τῆς διατάξεως καὶ τὰ τῆς στερεώσεως δέονται ῥιζικῆς ἀνακαινίσεως· πρέπει ἄρα νὰ δείξωμεν ἡρωϊσμόν τινα ἐπί τινα ἔτι χρόνον.

§51ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει προϋπολογισμὸς, ὑπὸ μηχανικῶν εἰδημόνων συντεταγμένος, ὅστις δὲν ἀναβιβάζει τὸ διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ Βουλευτηρίου ποσὸν ἄνω τῶν 100,000 δραχμῶν. Διὰ τοῦτο κρίνω ἀναγκαίαν τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν μηχανικῶν πρέπει νὰ τριπλασιάζωνται καὶ νὰ τετραπλασιάζωνται, ἵνα πλησιάζωμεν μόνον εἰς τὴν ἀλήθειαν.

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Βουλὴ πρὸ δύο, νομίζω, μηνῶν ἀπεφάσισεν ὁριστικῶς, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἡ μεταῤῥύθμισις τοῦ Βουλευτηρίου. Βεβαίως τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν δὲν ἐπιτρέπουσι πολλὰς δαπάνας, ἀλλ’ ὅταν τις ἀναλύσῃ τὸν προϋπολογισμὸν, θέλει εὕρει ὄχι δεκάδων, ἀλλὰ ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν δαπάνας ὀλιγώτερον ἀναγκαίας ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται πρὸς ἐπιδιόρθωσιν τοῦ Βουλευτηρίου. Ἡ κακὴ δὲ κατάστασις τοῦ Βουλευτηρίου εἶναι μία ἐκ τῶν ἀφορμῶν τῆς κακῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν διάθεσιν νὰ ἐργάζωνται, νὰ μένωσι διαρκῶς ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ. Ὑπάρχουσι κράσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντέχουσιν εἰς τὴν ἀτμοσφαῖραν καὶ τὴν θερμοκρασίαν τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ κράσεις μὴ ἀντέχουσαι. Τούτου ἀπόδειξιν ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ δυσκολίᾳ, ἣν ἀπαντᾷ πρὸς συγκρότησιν ἀπαρτίας, ἕνεκεν ἀσθενείας τῶν φίλων αὐτῷ Βουλευτῶν. Ἐπὶ τέλους εἶναι δίκαιον καὶ φιλάνθρωπον καὶ οἱ Βουλευταὶ νὰ ἐργάζωνται ἐν αἰθούσῃ ὑποφερτῇ. Νομίζω ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν πολλὰς οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι νὰ μᾶς ἐπιτρέψωσι νὰ δαπανήσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 150,000 δραχμῶν, ἵνα ἐντὸς τὸ πολὺ δύο ἐτῶν κατασκευασθῇ μία ὑποφερτὴ αἴθουσα. Δὲν ζητοῦμεν πολυτέλειαν ἐν τῇ αἰθούσῃ, ζητοῦμεν αἴθουσαν περιέχουσαν ὅλα τὰ στοιχεῖα ὑγιεινῆς διαμονῆς. Νομίζω ὅτι ἡ ἀπόφασις ἡ ληφθεῖσα παρὰ τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν, διότι εἶναι ἀπόφασις δικαιοτάτη, νὰ ὑποβληθῇ δὲ καὶ ψηφισθῇ εἰδικὸς νόμος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου νὰ δοθῇ ἡ ἀπαιτουμένη πίστωσις.

§54Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπόσχεται νὰ εὕρῃ οἰκονομίας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, αἵτινες νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἀναπλήρωσιν τῆς δαπάνης, ἣν θέλομεν ψηφίσει διὰ τὴν διόρθωσιν τοῦ Βουλευτηρίου. Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ἀνακοινώσῃ καὶ πρὸς ἡμᾶς τὰς οἰκονομίας, διότι ταύτας μὲν θέλομεν ἀποδεχθῆ, δὲν θέλομεν ὅμως ἀποδεχθῆ τὰς δαπάνας διὰ τὸ Βουλευτήριον, ἃς ἡ παροῦσα ὥρα δὲν ἐπιτρέπει.

§55ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πολλάκις ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τῶν φυλακῶν Πυλίας. Δευτέραν ἤδη φορὰν λαμβάνω ἀναφορὰν, φέρουσαν ἑκατοντάδας ὑπογραφῶν, δι’ ἧς παριστῶσιν οἱ ἀναφερόμενοι τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τῶν ἐκεῖ φυλακῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἀναφέρουσί τι, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτι, ἐνῷ εἶναι φυλακαὶ καταδίκων, ἐφαρμόζεται κανονισμὸς φυλακῶν ὑποδίκων, ὅστις τοὺς ἀναγκάζει νὰ μένωσιν ἐν ταῖς τρώγλαις, ἐνῷ δύνανται νὰ μένωσιν ἐν τῇ αὐλῇ τῶν φυλακῶν πλειότερον χρόνον, καὶ ἐντεῦθεν ὑποφέρουσιν οἱ κρατούμενοι ἀπὸ πολλὰς ἀσθενείας, αἱ ὁποῖαι ἐπιπολάζουσιν ἐκεῖ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφορὰν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ τί δέον γενέσθαι πρὸς διόρθωσιν τῶν κακῶς ἐχόντων.

§56ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὰς φυλακὰς Πύλου δὲν ἐφαρμόζεται τὸ μέτρον τὸ εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Αἰγίνης καὶ τοῦ Ναυπλίου, ὅπου μένουσιν ἐπὶ πολλὰς ὥρας εἰς τὸ προαύλιον, ἀλλ’ ὅλην τὴν ἡμέραν κλείουσιν αὐτοὺς ἐν τοῖς δωματίοις. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως διατάξῃ νὰ ἐφαρμόζηται καὶ εἰς τὰς φυλακὰς Πύλου ἡ αὐτὴ τακτικὴ πρὸς τὴν ἐν ταῖς φυλακαῖς Αἰγίνης καὶ Ναυπλίου, ἵνα μὴ ἀποθνήσκωσιν οἱ ἐν αὐταῖς κρατούμενοι κατάδικοι.

§57ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ φροντίσω περὶ τούτων.

§58ΣΑΚΚΗΣ. Ἐπανειλημμένως ἀνεκοινώθησαν παράπονα εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ διαφόρων Βουλευτῶν περὶ τῶν ἐκνόμων καὶ ἀδίκων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐσχάτως ἔλαβεν ἡ δασονομικὴ ὑπηρεσία, ζητοῦσα νὰ ἀποβάλῃ ἐκ τῶν κτημάτων των πολλοὺς πολίτας, ὡς κειμένων δῆθεν ἐντὸς δασικῶν περιφερειῶν. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἡ ὑπηρεσία οὐ μόνον ἐπιδιώκει νὰ ἁρπάσῃ τὰς περιουσίας τῶν πολιτῶν τούτων, ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου σπουδαίως παραβλάπτει. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ὑπάρχει δάσος ἢ μᾶλλον λείψανα δάσους, τὸ πάλαι πολὺ μεγάλου· ὁ δῆμος Βουφράδος ὁλόκληρος ἄλλοτε ἦτο δάσος, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παλιγγενεσίας τὸ δάσος αὐτὸ μετεβλήθη εἰς φυτείας καὶ γαίας καλλιεργησίμους. Τὸ τμῆμα τὸ δασονομικὸν, ἐμπνεόμενον ἀπὸ τὸν πόθον νὰ διατηρήσῃ τὰ δάση καὶ ἐπαναφέρῃ, εἰ δυνατόν, αὐτὰ εἰς τὴν προτέραν αὐτῶν ἀκμὴν, ἐπιχειρεῖ πράξεις καὶ ἐν τῷ εἰρημένῳ δήμῳ, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀδύνατον νὰ εὐδοκιμήσωσι, δὲν χρησιμεύουν δὲ εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ δίδωσιν ἀφορμὴν εἰς τοὺς ἐπιτετραμμένους τὴν φύλαξιν τοῦ δάσους τούτου, ὅπως διαπράττωσιν ἀπείρους καταπιέσεις κατὰ τῶν χωρικῶν. Τὰ δικαιώματα τῶν χωρικῶν ἐπὶ τῆς κατοχῆς τῶν γαιῶν, ἐξ ὧν ἤδη ζητοῦσι νὰ ἀποβάλωσιν αὐτοὺς διὰ βιαίων μέτρων, εἶναι ἀνεγνωρισμένα πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων, ἐκτὸς ὅμως τούτου, σπουδαίως παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα καὶ τοῦ Δημοσίου αὐτοῦ, ἂν πραγματοποιηθῇ ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς ὑπὸ τῆς δασονομικῆς ὑπηρεσίας, δηλαδὴ τοῦ νὰ ζητῇ νὰ ἀναδασώσῃ γαίας πληρωθείσας ἤδη ἀπὸ σταφιδαμπελῶνας κυρίως· διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐν τῇ περιοχῇ ταύτῃ τοῦ δήμου Βουφράδος περιλαμβάνονται καλλιεργήσιμοι γαῖαι ὑπὲρ τὰς 10,000 στρεμμάτων, περὶ τὰς 7 δὲ χιλιάδες στρεμμάτων κατέχονται ὑπὸ σταφιδαμπελώνων, αἱ ὁποῖαι παράγουσιν ὑπὲρ τὰ 6 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφιδοκάρπου, οὗτινος ἡ ἀξία κατὰ μέσον ὅρον δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ εἰς ἓν ὁλόκληρον ἑκατομμύριον δραχμῶν, καὶ ἐξ οὗ εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ὑπὲρ τὰς 100,000 δραχμῶν, ἐνῷ ἐκ τοῦ δάσους, καὶ ἂν ἐπανήρχετο ἐν τῇ πρώτῃ αὐτοῦ θέσει, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κερδήσῃ οὔτε 10 χιλιάδας δραχμῶν, καὶ χωρὶς νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως τῆς φυτείας αὐτοῦ. Ἀπορῶ λοιπὸν, πῶς σκέπτεται οὕτως ἡ ὑπηρεσία, τολμῶσα μάλιστα νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτας ἐκνόμους ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται ἐν τῇ ἀναφορᾷ, ἥτις σήμερον μοὶ ἀπεστάλη καὶ ἥτις εἶναι ὑπογεγραμμένη παρὰ 500 περίπου δημοτῶν τοῦ δήμου Βουφράδος, δηλαδὴ παρὰ τῶν ¾ τοῦ δήμου ἐκείνου, μὲ τὴν ἐντολὴν, ἵνα καταθέσω ταύτην εἰς τὴν Βουλήν. Τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ ἀναγραφόμενα οὐδόλως τιμῶσι τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν· οἱ ἐν αὐτῇ ὑπογεγραμμένοι παραπονοῦνται, ὅτι οἱ χωροφύλακες τοὺς ἀπέβαλον ἐκ τῶν κτημάτων των, συνέλαβόν τινας ἐξ αὐτῶν, τοὺς ἔδειραν ἀνηλεῶς, ἔθραυσαν τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖά των καὶ δὲν τοῖς ἐπιτρέπουν νὰ ποιήσωσι τὴν ἐλαχίστην ἔναρξιν καλλιεργείας ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἅτινα ἀπέκτησαν διὰ τοσούτων δαπανῶν. Ἐὰν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἐσκέπτετο πρακτικώτερον, ἠδύνατο νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς διασώσεως τοῦ ὑπολειπομένου δάσους ἐντὸς τῆς ἰδίας περιφερείας, καὶ νὰ ἀφήσῃ ἡσύχους τοὺς κατόχους τῶν ἤδη καλλιεργημένων γαιῶν, ἃς ἄλλως κατὰ τὸ παρελθὸν ἀνεγνώρισεν αὐτὸ τὸ Δημόσιον, ἐπιτρέψαν τοῖς κατόχοις νὰ δηλώσωσι ταύτας δυνάμει τοῦ νόμου περὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς. Τὸ Δημόσιον, χάριν καὶ τῆς δημοσίας ὑγείας τῶν κατοίκων καὶ πολλῶν ἔτι ἄλλων λόγων, ἂν θελήσῃ, δύναται νὰ σώσῃ, ὡς προεῖπον, τὸ ὑπολειφθὲν μέρος τοῦ δάσους τούτου, χωρὶς νὰ προσβάλῃ κεκτημένα ἤδη δικαιώματα, περιορίζον τὰ ὅρια τοῦ εἰρημένου δάσους ἐντὸς τῆς περιφερείας Μαγκλαβᾶ, ἔνθα ὑφίσταται δάσος ἀκμαῖον· τοῦτ’ αὐτὸ ἔπραξε καὶ ὁ κατὰ τὸ 1880 Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Κατὰ διατάγματα τοῦ 1880, φέροντα τοὺς ἀριθμοὺς 11378 καὶ 16144 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διετάχθη ὁ ἔπαρχος Πύλου καὶ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος νὰ ἀναγνωρίσωσι τὰς γαίας τὰς κατεχομένας ἕως τότε, καὶ τὰς ὁποίας ἐδήλωσαν κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ δηλώσεως ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν καὶ πληρόνουσιν ἔκτοτε εἰς ἐτησίας δόσεις πρὸς τὸ Δημόσιον. Δὲν ἠξεύρω ὅμως τίνες σκέψεις ἐπεκράτησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ διὰ διαταγῆς ἑτέρας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διετάχθη ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν δασῶν κ. Βούλγαρης νὰ προβῇ εἰς τὴν σχεδιαγράφησιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος δάσους, μεταβὰς δὲ ἐκεῖ καὶ προβὰς εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδιαγράμματος κατόπιν καταμετρήσεων, δὲν ἀνέτρεξεν εἰς τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀναγνωρισθῆ διὰ τῶν μνημονευθέντων διαταγμάτων, ἀλλ’ ἐπεξέτεινε ταῦτα μέχρι τῶν ὁρίων τῶν ὑποτιθεμένων, ὅτι ὑπῆρχον πρὸ δεκάδων ἐτῶν ἢ καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς τουρκικῆς κυριαρχίας, συμπεριέλαβε δηλ. ὁλόκληρον τὸν δῆμον σχεδὸν ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ ἀνυπάρκτου ἤδη τούτου δάσους. Σήμερον αἱ ἀρχαὶ τοῦ τόπου ἐκείνου, ἐκτελοῦσαι τὰς διαταγὰς τοῦ δασονομικοῦ τμήματος, κατόπιν τοῦ τοιούτου σχεδιαγράμματος, ζητοῦσι νὰ ἀποβάλωσι τῶν κτημάτων αὐτῶν τοὺς χωρικοὺς κατόχους, ἐνῷ οὗτοι ἔχουσι δικαιώματα ἐπ’ αὐτῶν ἀναμφισβήτητα καὶ ἀνεγνωρισμένα ὑπ’ αὐτῆς τῆς Πολιτείας. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ νόμοι τοῦ Κράτους καὶ αὐτὴ ἡ φιλανθρωπία καὶ αὐτὸ τὸ καθῆκον ἐπιβάλλουσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῶν πολιτῶν, καὶ νὰ σπεύσῃ μάλιστα πρὸς τοῦτο, διότι οὐ μόνον εἰς δικαστικὰς περιπλοκὰς θέλει περιέλθει μετὰ τῶν κατόχων, ἀλλὰ καὶ πολλὰ δυσάρεστα ἐνδέχεται νὰ συμβῶσι· διότι, κατὰ τηλεγραφήματα ἀπευθυνόμενα πρὸς ἐμὲ καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους ἐκ Πυλίας συναδέλφους μου, ἐπαπειλοῦνται καὶ αἱματηραὶ σκηναί. Ἐκτὸς τούτου, ἔχω καὶ ἐπιστολὰς ἐπανειλημμένας παρὰ διαφόρων ἐκεῖθεν συμπολιτῶν μου, δι’ ὧν μοὶ ἀνακοινοῦσι τὰς καταπιέσεις, τὰς ὁποίας ὑφίστανται καθ’ ἑκάστην ὑπὸ τῶν χωροφυλάκων οἱ χωρικοὶ, μεταβαίνοντες ἵνα ἐργασθῶσιν ἐν τοῖς κτήμασιν αὐτῶν· οἱ χωροφύλακες ἀφαιροῦσι τὰ γεωργικὰ αὐτῶν ἐργαλεῖα καὶ θραύουσι ταῦτα, δέρουσι δὲ τὰς γυναῖκας αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τέλους φορολογοῦσιν αὐτοὺς, ἵνα τοὺς ἀφήσωσιν ἐλευθέρους νὰ καλλιεργήσωσι. Κατόπιν λοιπὸν τοιούτων ἐκβιάσεων καὶ παρανομιῶν, φρονῶ, ὅτι οἱ κίνδυνοι, οὓς προανέφερον, δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ λάβωσι χώραν. Τὸ καθῆκον ὅθεν μοὶ ἐπιβάλλει νὰ ζητήσω τὴν πρὸς διακανόνισιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, ἧς ἡ βραδύτης, πλὴν τῶν κινδύνων αἱματηρῶν σκηνῶν, παραβλάπτει σπουδαῖα συμφέροντα καὶ τῶν χωρικῶν καὶ τοῦ Δημοσίου. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην καταθέτω, ἐπειδὴ ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Βουλήν.

§59ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον γνωρίζω, ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ὁ δὲ δικαστικὸς σύμβουλος μὲ ἐβεβαίωσεν ἄνευ ἐνδοιασμοῦ, ὅτι, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν θὰ ἐβεβαιοῦτο, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία τῶν χωρικῶν εἶναι πλήρης, τὸ Δημόσιον ἐπὶ τῶν σταφιδαμπέλων αὐτῶν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀξιώσεις. Εἶναι δὲ ἐντελῶς ἀνεγνωρισμένη, διότι τὸ μὲν στηρίζεται εἰς μακροχρόνιον παραγραφήν, τὸ δὲ εἰς τίτλους, ἐκδοθέντας παρ’ αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον ἐπληρώθη τὸ τίμημα τῶν γαιῶν αὐτῶν πρὸ ἐτῶν. Παρακαλῶ μόνον τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου, καὶ νὰ τὸν προσκαλέσῃ νὰ ὑποβάλῃ τὴν γνώμην του, διότι ἡ παράτασις τῆς ἐκκρεμότητος τῆς σημερινῆς, μὲ αὐτὴν τὴν ἐξέγερσιν τῶν κατοίκων, θὰ ἐπιφέρῃ σκηνὰς ἀνεπανορθώτους.

§60ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρόμοιον συμβαίνει εἰς τὸν δῆμον Κραθίδος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου. Οἱ δημόται ἐκεῖ καλλιεργοῦσιν ἀγροὺς ἀπὸ τουρκοκρατίας, οἵτινες εἶναι οἱ μόνοι ἀγροὶ τοῦ δήμου. Ἡ δασικὴ ἀρχή, δὲν ἠξεύρω πως, τώρα ἐνόμισεν, ὅτι οἱ ἀγροὶ αὐτοὶ ἐμπεριέχονται ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς δασικῆς περιφερείας, καὶ ἐμποδίζει τοὺς αὐτόθι κατοίκους τοῦ νὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀγρῶν, τοὺς ὁποίους μάλιστα ἔχουν σπείρει. Ἕνεκα τούτου ἀπειλοῦνται σκηναὶ ἐκεῖ μεταξὺ στρατιωτῶν καὶ χωρικῶν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν δῆμον Κλειτωρίας, εἰς τὸν Χελμὸν, εἶναι πολλοὶ ποιμένες, οἱ ὁποῖοι ποιμαίνουσιν ἐκεῖ τὰ ποίμνιά των ἀπὸ τουρκοκρατίας· ἐγεννήθη ὅμως ἡ ἰδέα εἰς τὴν δασονομικὴν ἀρχὴν νὰ ἐκδιώξῃ ἐκεῖθεν τοὺς ποιμένας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαιώματα ἀνεγνωρισμένα ἔκπαλαι, ἂν δὲ ἐκδιωχθῶσιν ἐκεῖθεν, πρέπει νὰ φύγωσιν ἐκ τῆς Ἑλλάδος, διότι οὐδαμοῦ ἀλλοῦ δύνανται νὰ ἔχωσι τὰ ποίμνιά των, παρὰ ἐκεῖ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, τίς ὠφέλεια θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰ δάση τῆς Ἑλλάδος ἐκ τῶν τοιούτων ἐνεργειῶν, ἐνῷ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ὠφελήσῃ τὴν καλλιέργειαν τῶν δασῶν, παραμελεῖται πάντοτε, παραμελεῖται ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐκκοπῆς τῶν δασῶν παρὰ τῶν ὑλοτόμων, καὶ τὸ τοιοῦτον γίνεται τῇ ἀνοχῇ τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν. Παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας καὶ νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν συμβαινόντων ὡς πρὸς τοῦτο, νὰ λάβῃ δὲ τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως μὴ συμβῶσι συγκρούσεις μεταξὺ στρατιωτῶν καὶ χωρικῶν.

§61ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντικείμενον, Κύριοι, τὰ μέγιστα ἐνδιαφέρον τὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καὶ δεόμενον τῆς ἀμεσωτέρας κατὰ τὸ δυνατὸν νομοθετικῆς προνοίας μὲ ἄγει ἐπὶ τὸ βῆμα. Διὰ τοῦ νόμου ᾼΩΞΑʹ τοῦ 1890 ἐπετράπη νὰ ἐπιβληθῇ φόρος δημοτικὸς ἐπὶ τῶν ἐντὸς τῆς περιοχῆς τοῦ δήμου Παμίσου παραγομένων σύκων καὶ σταφιδοκάρπου, ὅπως ἐκ τῆς προσόδου τῆς εἰδικῆς ταύτης φορολογίας ἱδρυθῇ Γυμνάσιον ἐν τῇ πόλει Μεσσήνῃ. Τὸ Γυμνάσιον τοῦτο, ἱδρυθὲν ἔκτοτε, ἐλειτούργησε μέχρι τοῦδε ἐκ τῶν προσόδων τῆς εἰδικῆς ταύτης φορολογίας. Μολονότι ὅμως ἔκτοτε κατ’ ἔτος ηὔξανον οἱ μαθηταὶ τοῦ Γυμνασίου, διότι πανταχόθεν ἐκ τῶν ὁμόρων ἐπαρχιῶν, καθὼς καὶ ἐκ τῶν λοιπῶν δήμων τῆς Μεσσήνης, προσήρχοντο οἱ μαθηταὶ ἐκεῖ, δὲν κατωρθώθη ἡ συμπλήρωσις τοῦ Γυμνασίου, τῇ προσθήκῃ τῶν δύο ἀνωτέρων τάξεων, καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τῶν ὑλικῶν προσόδων τῶν πρὸς συντήρησιν αὐτοῦ καθιερωμένων. Ἐπὶ πλέον, ὑπὸ τὴν ὑφισταμένην ἤδη σταφιδικὴν κρίσιν, ἥτις πιθανώτατον εἶναι ὅτι θέλει παραταθῆ ἀκόμη ἐπὶ πολύ, ἕτερος πολὺ σοβαρώτερος κίνδυνος ἐπαπειλεῖ αὐτὸ, τουτέστιν ὁ κίνδυνος τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ, διότι ὑπὸ τὴν ὑφισταμένην σταφιδικὴν κρίσιν εἶναι προφανές, ὅτι ἡ ἀπόδοσις τῆς εἰδικῆς φορολογίας τῆς ἐπιβεβλημένης πρὸς συντήρησιν τοῦ Γυμνασίου δὲν θέλει εἶσθαι ἡ αὐτὴ, ὁποία ὑπῆρξε κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, ἀλλὰ θέλει κατὰ πολὺ μειωθῆ. Ἐντεῦθεν προφανὲς εἶναι, ὅτι τὸ Γυμνάσιον κινδυνεύει νὰ παύσῃ ἐργαζόμενον, ἐπὶ ζημίᾳ μεγίστῃ τῆς ἐπαρχίας. Τὴν κατάστασιν ταύτην λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Παμίσου, ἐπανειλημμένως διὰ ψηφισμάτων, ὑποβληθέντων εἰς τὸ οἰκεῖον Ὑπουργεῖον, ἐξέφρασε τὴν εὐχὴν, ὅπως τὴν συντήρησιν τοῦ Γυμνασίου Μεσσήνης ἀναλάβῃ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Μεσσήνης, ἀναγνωρίζουσα τὸ δίκαιον τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ ἐπανειλημμένων πράξεών της ἐξέθεσε τὴν γνώμην της πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἐθεώρησε συμφέρον καὶ δίκαιον, ὅπως τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Μεσσήνης, διαθέτον μέρος τῶν ἐτησίων προσόδων αὐτοῦ, συντηρήσῃ τὸ Γυμνάσιον, τοῦ ὁποίου ἐπαπειλεῖται ἡ παῦσις τῶν ἐργασιῶν. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, Κύριοι, εἶναι δίκαιον, ὅπως τοιαύτη πρόνοια ληφθῇ. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἡ Μεσσηνιακὴ σταφὶς εἶναι τῆς κατωτέρας ποιότητος ἐκ τῆς ἐν Ἑλλάδι παραγομένης σταφίδος. Σήμερον ἡ Μεσσηνιακὴ σταφὶς διατιμᾶται πρὸς 30 ἕως 35 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, ὥστε εὐνόητον εἶναι, ὅτι ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος ἐν τῷ δήμῳ ὑφίσταται καὶ ἑτέραν ἐπὶ πλέον ἐπιβάρυνσιν ἐκ τοῦ εἰδικοῦ φόρου τοῦ πρὸς συντήρησιν τοῦ Γυμνασίου τεθειμένου ἐκ τριῶν καὶ ἡμισείας δραχμῶν κατὰ χιλιάδα. Αἱ σκέψεις αὗται, Κύριοι, μὲ ἤγαγον εἰς τὸ νὰ καταρτίσω πρότασιν νόμου· λαμβάνω δὲ τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ταύτην εἰς τὴν Βουλήν, καὶ παρακαλῶ αὐτήν, ὅπως εὐαρεστουμένη δώσῃ τὴν ψῆφον αὐτῆς ὑπὲρ τῆς προτάσεως ταύτης. Τὸ ζήτημα εἶναι καὶ λίαν κατεπεῖγον καὶ δικαιότατον· εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν τόσον εἰλικρινὲς ἐνδιαφέρον δεικνύει ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει ἀρνηθῆ τὴν συνδρομὴν αὐτῆς εἰς σταφιδοπαραγωγοὺς, οἱ ὁποῖοι, ὡς ἐκ τῆς κακῆς ποιότητος τῆς παραγωμένης ὑπ’ αὐτῶν σταφίδος, ἐλάχιστα ἀπολαμβάνουσιν, ἐπὶ πλέον δὲ ἐπιβαρύνονται διὰ τοῦ ἐπιπροσθέτου φόρου. Διὰ τῆς προτάσεως ταύτης λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως ἡ συντήρησις τοῦ Γυμνασίου ἐκ τῶν προσόδων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Μεσσήνης διαρκέσῃ ἐφ’ ὅσον μόνον δὲν θέλει ἀρχίσει ἡ ἐκτέλεσις λιμενικῶν ἔργων. Καταθέτω τὴν πρότασίν μου εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 169).

§63ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν πολλάκις ἐγένετο ἀντικείμενον μακρῶν συζητήσεων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ ἐγὼ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἐπειράθην νὰ πείσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὄχι μόνον ἠθικὴν εὐθύνην, ἀλλὰ καὶ νομικὴν ὑπέχει ὑποχρέωσιν, ὅπως ἀποζημιώσῃ τοὺς καταβαλόντας τὴν ἰδίαν ἐργασίαν καὶ κεφάλαια ἐν τῷ δημοσίῳ τούτῳ ἔργῳ, τὸ μὲν διότι ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς Κυβερνήσεως, μὴ τηρησάσης τοὺς ὅρους τῆς πρὸς τὸν κ. Ρολὲν συμβάσεως, ἐπῆλθεν ἡ ζημία εἰς αὐτοὺς, ἐξ ἑτέρου δὲ διότι ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν ἀξιούντων ἀποζημίωσιν ὠφελήθη τὸ Δημόσιον, καθόσον αὕτη ἐγένετο μετὰ τὴν παῦσιν τῶν πληρωμῶν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸν Ρολὲν, καὶ τούτου πρὸς τοὺς ἐργολάβους καὶ ἐργάτας. Ἀτυχῶς κατὰ μέγα μέρος τὰς ζημίας τῆς κυβερνητικῆς ἀμελείας ὑπέστησαν οἱ συμπολῖταί μου, οἵτινες ἐν τῷ δικαίῳ των δὲν ἔπαυσαν διαμαρτυρόμενοι· ἐνόσῳ δὲ δὲν θεραπεύεται ἡ εἰς αὐτοὺς προσγενομένη ζημία, ἔχω καθῆκον νὰ ὑψώνω τὴν φωνήν μου ὑπὲρ τοῦ δικαίου αὐτῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὅπως τὸ καθῆκόν μου τοῦτο ἐκπληρώσω τελειότερον, ἐπιθυμῶ νὰ στηρίξω τὰ δίκαια τῶν συμπολιτῶν μου ἐπὶ ἐπισήμων πληροφοριῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ ἐγγράφους πληροφορίας πρὸς τὴν Βουλήν, εἰ δυνατόν, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἐπὶ τῶν ἀκολούθων ἐρωτημάτων μου: αʹ) Πόσα χρήματα ὑπολείπονται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐκ τοῦ δανείου τῶν 24,000,000, ὅπερ, ὡς γνωστὸν, ἐγένετο ἀποκλειστικῶς πρὸς τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν. βʹ) Τί ἐγένετο ἡ ἐκ 450,000 χρυσῶν φράγκων ἐγγύησις τοῦ κ. Ρολὲν, ἥτις μετὰ τὴν ἔκπτωσίν του ἀπὸ τῆς ἐπιχειρήσεως, κατὰ τὴν σχετικὴν σύμβασιν, κατέπιπτεν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. γʹ) Πότε ἐγένετο ἡ τελευταία πληρωμὴ ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸν Ρολὲν, καὶ πότε ὑπὸ τούτου εἰς τοὺς ὑπεργολάβους καὶ ἐργάτας. δʹ) Ἐὰν μετὰ τὴν παῦσιν τῶν πληρωμῶν ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸν κ. Ρολὲν καὶ τούτου πρὸς τοὺς ὑπεργολάβους ἐξηκολούθησαν οὐχ ἧττον ἐπὶ μῆνας αἱ ἐργασίαι ἐπὶ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν, τῇ παραγγελίᾳ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ νομάρχου Ἀρκαδίας, ἢ τοὐλάχιστον ἐν γνώσει τῆς Κυβερνήσεως, πόση ἡ γενομένη ἐργασία κατ’ ἔκτασιν καὶ εἶδος, καὶ τίς ἡ ἀξία αὐτῆς, συμφώνως πρὸς τὸ μεταξὺ Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ Ρολὲν συμπεφωνημένον τιμολόγιον (barême). εʹ) Ποῖα τ’ ἀποτελέσματα τῆς πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν εἰς ἐργάτας καὶ ἐργολάβους ὀφειλομένων ὁρισθείσης ἄλλοτε ἐπιτροπῆς. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὰς πληροφορίας ταύτας νὰ καταθέσῃ ἐγγράφους εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.

§64ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται λόγος περὶ δημοσίων ἔργων, θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν περὶ τῆς θέσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ ἀνέγερσις τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, διότι, ὡς μανθάνω, τὰ δωρηθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ἀβέρωφ χρήματα πρὸς ἀνίδρυσιν τῆς Σχολῆς ἔχουν ἐξοδευθῆ, καὶ τὸ κτίριον ἔχει μείνει ἡμιτελὲς, ἐσχάτως δὲ ἀπεστάλη ἐντεῦθεν πρόσωπόν τι, εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ὁποίου ἐπείσθη ὁ δωρητὴς νὰ χορηγήσῃ ἑτέρας 80,000 φράγκων· ἀλλ’ ὡς πληροφοροῦμαι, καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐξηντλήθη καὶ αἱ ἐργασίαι ἔπαυσαν ἢ εὑρίσκονται εἰς τὸ στάδιον νὰ παύσωσιν, ὑπολείπονται δὲ ἐργασίαι πρὸς ἐκτέλεσιν, ἀπαιτοῦσαι ποσὸν 200,000 δρ. καὶ πλέον.

§65ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δύναμαι νὰ ἀπαντήσω ἐκ τοῦ προχείρου, καθόσον γινώσκω, ὅτι τὸ διαθέσιμον ποσὸν πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἐργασιῶν ὑπερβαίνει τὰς 250,000 δραχμὰς, ὅτι αἱ ἐργασίαι ἐξακολουθοῦσι, καὶ ὅτι δὲν διεκόπησαν δι’ οὐδένα λόγον.

§66ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Προσέφερε τὸ ποσὸν τοῦτο ὁ κ. Ἀβέρωφ;

§67ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Προσέφερε. Βεβαιῶ δ’ ὅτι διὰ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἤδη κατατεθειμένου ἐλπίζεται ἡ τελεία περάτωσις τοῦ καταστήματος.

§68ΜΑΝΕΣΗΣ. Πότε νομίζετε ὅτι θὰ περατωθῇ;

§69ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ περατωθῇ κατ’ ἀνάγκην ἐντὸς τοῦ ἔτους τούτου, ὥστε τὴν 1 Σεπτεμβρίου νὰ μετοικήσῃ τὸ σχολεῖον.

§70ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ὅλα τὰ διαμερίσματα ὅμως.

§71ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δυνατὸν νὰ μείνωσι καί τινα διαμερίσματα, ἀλλὰ ταῦτα δὲν ἐπηρεάζουσι τὴν λειτουργίαν ἐν γένει τοῦ καταστήματος.

§72ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς προκατόχου ἡμῶν Κυβερνήσεως ὁ ἐργολάβος τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ καταστήματος τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων εἶχεν ὑποβάλει αἴτησιν, δι’ ἧς ἐδήλου, ὅτι εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰ ἔργα ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἀπεδίδετο αὐτῷ ἀποζημίωσις διὰ τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος, διότι ἔλεγεν, ὅτι ὡρισμέναι προμήθειαι ἐγένοντο ὑπὸ ὅρους ὅλως διόλου διαφόρους ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἀρχικῶς εἶχον προβλέψει οἱ ἐργολάβοι. Ἐντεῦθεν ἐσταμάτησε τὸ ἔργον. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη, νομίζω κατὰ παραγγελίαν τοῦ καὶ νῦν καὶ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπεφήνατο, ὅτι ἀπαιτεῖται ἓν ὡρισμένον ποσὸν πρὸς ἀποζημίωσιν αὐτοῦ τοῦ ἐργολάβου. Τότε ὁ ὁμογενὴς κ. Ἀβέρωφ, εἰς τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ δέουσα παράστασις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῆς προκατόχου, εὐηρεστήθη νὰ δηλώσῃ, ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ χορηγήσῃ ὅλον τὸ ποσὸν, τὸ ἀναγκαιοῦν πρὸς τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου· γνωρίζω δὲ, ὅτι ἀμέσως ἐδόθη ἡ ἐντολὴ πρὸς τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ ἔργου καὶ τὴν καταβολὴν τῶν χρημάτων.

§73ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτό.

§74ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ συνάδελφός μου ἐξ Ἠλείας κ. Παυλόπουλος, ὁ ὁποῖος ἐπανῆλθε χθὲς ἐκεῖθεν, δύναται νὰ σᾶς περιγράψῃ τὴν κατάστασιν τῆς ἐπαρχίας, διότι διὰ 48 ὥρας μετέβη καὶ ἐπανῆλθε. Καὶ ἡ ἐπαρχία Αἰγιαλείας καὶ ἡ ἐπαρχία Τριφυλίας ἐκαλλιεργήθη, διότι ἔσκαψαν, ἐνῷ ἡ ἐπαρχία Ἠλείας ἀκόμη δὲν ἐτράβηξεν οὔτε μίαν ἀξινιὰ, ὅπως λέγουσιν οἱ χωρικοί. Συνεπῶς παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν καὶ Πρωθυπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἵνα δοθῇ τοὐλάχιστον εἰς τὴν Ἠλείαν μικρόν τι χρηματικὸν ποσὸν, διὰ νὰ γείνῃ ἡ καλλιέργεια. Διότι εἶναι λυπηρὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ μείνωσιν ἀκαλλιέργητα τὰ κτήματα αὐτά. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι οἱ Ἡλεῖοι οὐδέποτε κατεδέχθησαν νὰ ἔλθωσιν ὡς ἐπαῖται καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδεὶς ἐξ Ἠλείας ποτὲ ἐζήτησεν ἀρωγήν. Παρακαλῶ μόνον τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως ἔλθῃ ἀμέσως, εἰ δυνατὸν, ἀρωγὸς, διότι ἡ καταστροφὴ θὰ ἦναι μεγίστη, οὐχὶ μόνον εἰς τὰ ἄτομα, εἰς τοὺς Ἠλείους, οὐχὶ μόνον εἰς τὴν Ἠλείαν, ἀλλ’ ἐν γένει εἰς τὸ Κράτος, διότι πρόκειται ἑκατὸν ἑκατομμύρια σταφίδος, τὰ ὁποῖα δίδει ἡ Ἠλεία σχεδὸν κατ’ ἔτος, νὰ μείνωσι νεκρὰ, καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν τὸ ἐπιὸν ἔτος τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα εἰσπράττει τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς. Πρόκειται περὶ ζητήματος λίαν σοβαροῦ, νομίζω δὲ, ὅτι ὀφείλει πρὸ πάντων ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τόσα ἔτη καὶ ἀπὸ θεομηνίας κατεστράφησαν πολλάκις καὶ ἀπὸ σεισμοὺς καὶ ἀπὸ χάλαζαν, οὐδέποτε δὲ ἐζήτησαν ἀρωγήν. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἠλείας, ἐτάχθην νὰ ζητήσω τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Παναγιωτάπουλος εἶναι παρὼν, εἶναι ἀνὴρ ἔντιμος, καὶ δύναται νὰ ὁμολογήσῃ ἂν ἤδη ἐκαλλιέργησαν εἰς τὴν Αἰγιάλειαν, ἐνῷ εἰς τὴν Ἠλείαν ὄχι. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν, ὅπως ἔλθητε ἀρωγοὶ, διότι εἶναι κρίμα, ἐπαναλαμβάνω, νὰ μείνῃ αὐτὴ ἡ ἐπαρχία ἀκαλλιέργητος.

§75ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι ὑποφέρουσιν, ἀλλὰ ὁ κ. Κρεστενίτης ἔχει πολὺ δίκαιον. Τῷ ὄντι ἡ ἐπαρχία τῆς Ἠλείας εἶναι ἡ μᾶλλον ἐκτεταμένη, ἡ παράγουσα τὸν περισσότερον σταφιδόκαρπον καὶ ἡ πάντοτε εἰσφέρουσα εἰς τὸν δημόσιον θησαυρὸν τὸν μεγαλείτερον φόρον. Εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ πάθῃ πέρυσι καὶ ἐκ τοῦ περονοσπόρου, φέτος δ’ εἶχε τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Ἠλείας εἶναι κατεστραμμένοι. Αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι δὲν ζητοῦμεν τίποτε. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποταθῇ πρὸς τὴν Τράπεζαν καὶ τὴν παρακαλέσῃ, ἢ τῇ ἐπιβάλῃ, ὅπως δώσῃ ὀλίγον χρῆμα εἰς τοὺς Ἠλείους, ἵνα καλλιεργήσωσι. Καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Ἠλείας, ὅπως καὶ οἱ κάτοικοι τῶν ἄλλων σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, δὲν ἐζήτησαν ποτὲ βοήθειαν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ζητοῦσι χρηματικὴν εὐκολίαν, ζητοῦσι νὰ δανεισθῶσι· δὲν ζητοῦσιν ἀπὸ τὸν δημόσιον θησαυρὸν δωρεάν. Καὶ ἐγὼ ἐννοῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν νὰ δώσῃ δάνεια, ὅπως καλλιεργήσωσιν οἱ κάτοικοι τῆς Ἠλείας.

§76ΚΑΡΑΒΙΤΗΣ. Ἡ Τριφυλία δὲν ἐκαλλιέργησε.

§77ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡ Τριφυλία δὲν κατεστράφη πέρυσιν ἀπὸ τὸν περονόσπορον, ἐνῷ ἡ Ἠλεία καὶ πέρυσι καὶ φέτος κατεστράφη.

§78ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ Ἠλεία, εὑρίσκεται καὶ ἡ Ὀλυμπία. Τὸ δὲ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐξάγεται ἐξ Ἠλείας, τῶν 100 ἑκατομμυρίων, τοῦτο ἀποτελεῖται καὶ ἐκ τῶν πεντήκοντα ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα παράγει ἡ Ὀλυμπία. Λοιπὸν, ἂν ληφθῇ τοιαύτη πρόνοια περὶ τῆς Ἠλείας, θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τῆς Ὀλυμπίας, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν (διάλογοι).

§79ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ κατήφεια, ἡ ὁποία κατέχει τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, εἶναι ἀπερίγραπτος...

§80ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κατήφεια τῆς ἐπαρχίας σας φαίνεται ἐν τῷ προσώπῳ σας (θόρυβος)!

§81ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἔχομεν ἀπεράντους γαίας ἀκαλλιεργήτους. Δὲν ὀφείλομεν οὔτε ἓν λεπτὸν μήτε εἰς τὴν Τράπεζαν μήτε πουθενὰ, καὶ διαμαρτύρομαι κατὰ τοῦ ἐναντίου, —διότι προηγουμένως ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἔχει ὑποστῆ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ζημίας ἐκ καθυστερήσεων, ἢ ἐξ ἀπαλείψεως ὀφειλῶν. Οὐδεμίαν ζημίαν ὑπέστη ἐξ ἐπιχορηγήσεων, τὰς ὁποίας ἔχει εἰς τὴν Ἠλείαν. Ἰδοὺ διατὶ ἔχω ἀνάγκην νὰ ὑποστηρίξω τὰ δίκαια τῆς ἐπαρχίας μου. Ἄλλως δὲν ζητοῦμεν τίποτε· ζητοῦμεν, καὶ χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου καὶ χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς Τραπέζης, ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι θὰ κάμῃ τὰ δέοντα, νὰ τὰ κάμῃ τὸ ταχύτερον (γέλωτες). Δὲν ἔχασεν οὔτε λεπτὸν ἡ Τράπεζα· τὸν τυχὸν δ’ ἀμφισβητοῦντα τοῦτο εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ διαψεύσωμεν. Ἄλλοτε ἐδίδοντο χρήματα εἰς τὴν Ἠλείαν, φέτος δὲν τῇ δίδουσιν οὔτε λεπτόν. Διατί; Ἰδοὺ ὁ λόγος, δι’ ὃν ἀπευθυνόμεθα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§82ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ προσέλθῃ ἀρωγὸς διὰ παντὸς τρόπου, εἴτε διὰ τῆς Τραπέζης, εἴτε ἀπ’ εὐθείας, καὶ νὰ δώσῃ τὰ μέσα πρὸς καλλιέργειαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἠλείας, ἥτις τόσα πρὸς τὸ Δημόσιον κατ’ ἔτος συνεισφέρει. Ἡ Ἠλεία, διατρέχουσα τὸ δεύτερον δυστυχὲς ἔτος, ὡς καταστραφεῖσα κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος ὑπὸ τοῦ περονοσπόρου, εὑρίσκεται εἰς ὅλως ἐξαιρετικὴν θέσιν μεταξὺ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ ἐξαιρετικὴ συνεπῶς πρέπει νὰ ληφθῇ δι’ αὐτὴν μέριμνα. Προσθέτων καὶ ἐγὼ τὰς παρακλήσεις μου εἰς ἐκείνας τῶν συναδέλφων μου, ἱκετεύω τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐργασθῇ, ὅπως χορηγηθῶσι τῇ Ἠλείᾳ τὰ πρὸς καλλιέργειαν μέσα. Συγχρόνως ἀπευθύνω καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν θερμὴν παράκλησιν, ὅπως ὅσον τάχιον ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως, διότι φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι ἡ ψήφισις αὐτοῦ, ἀνατιμῶσα τὸν σταφιδόκαρπον, θὰ γένηται ἀφορμή, ἵνα δοθῶσιν ὑπὸ τῶν κεφαλαιούχων ἄνευ παρορμήσεως χρήματα πρὸς καλλιέργειαν.

§83ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω τίνα γνώμην θέλει ἐκφέρει ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ἄρτι ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν ἐζήτησεν ὁ κ. ἐξ Ἠλείας Βουλευτὴς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀνάγκην, περὶ ἧς ἐποιήσαντο μνείαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι πρὸ ὀλίγου, Πρόκειται περὶ ἐξόδων καλλιεργείας, θαυμάζω δὲ, διότι καὶ ἡ Βουλὴ ἔδειξεν, ὅτι ἐκπλήσσεται διὰ τὰς τοιαύτας αἰτήσεις καὶ διότι καὶ οἱ συνάδελφοι, οἱ ὑποβαλόντες τὰς τοιαύτας αἰτήσεις, τὰς ὑπέβαλον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν πρόκειται βεβαίως περὶ ἐλεημοσύνης, πρόκειται περὶ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησαν οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ κατόπιν προνομιῶν, αἱ ὁποῖαι παρεχωρήθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ τῶν προνομιῶν τὰς ὁποίας ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐκμεταλλεύεται ὑπὲρ ἑαυτῆς. Ἤκουσα τὸν κύριον Βουλευτὴν Πυλίας προβάλλοντα τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι τὰ γεωργικὰ δάνεια ἀπέδωκαν ζημίαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἂν ἀπέδωκαν ζημίαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὰ γεωργικὰ δάνεια, τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν εἶναι προσηκόντως ἐξησφαλισμέναι αἱ πράξεις αὐτῆς. Καὶ θὰ ἐνόουν ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδίᾳ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πυλίας Βουλευτοῦ, νὰ ὑποβληθῶσι τροποποιήσεις ὡς πρὸς τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον θέλουσι γίνεσθαι εἰς τὸ ἑξῆς τὰ γεωργικὰ ταῦτα δάνεια, τροποποιήσεις δυνάμεναι νὰ φέρωσιν ὡς ἀποτέλεσμα τὸ νὰ μὴ ὑπάρχῃ εἰς τὸ ἑξῆς ἡ καθυστέρησις, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν εἰς τὸ παρελθόν· ἀλλὰ ἡ Τράπεζα δὲν δικαιοῦται, ἀφοῦ κέκτηται τὰς προνομίας, τὰς ὁποίας ἐχορήγησεν αὐτῇ τὸ Κράτος χάριν τῶν πράξεων αὐτῶν, δὲν δικαιοῦται νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καταστατικοῦ της, δὲν δικαιοῦται νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐκτέλεσιν ὡρισμένων πράξεων, χάριν τῶν ὁποίων ἐχορηγήθησαν αἱ προνομίαι αὗται. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἐκπλήσσομαι διότι ἡ Βουλὴ ἐκπλήσσεται ἀπέναντι τοιούτων αἰτήσεων. Αἱ αἰτήσεις αὗται εἶναι ἐντελῶς νόμιμοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καλλιέργεια, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ γεωργικὴ πίστις, ἂν δὲν ὑπάρχῃ τὸ κατάστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ τὴν ἐξυπηρετήσῃ. Διατὶ γελῶμεν; Εἶναι ἔκθεσμον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖται; Πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις, καθόσον πρόκειται περὶ τοιαύτης ἐνεργείας, εἰς ὅλα τὰ ἔθνη καὶ τὰ Κράτη δὲν ἐφρόντισαν νὰ ἐνισχύσωσι τὴν γεωργικὴν πίστιν; Θέλετε τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφίδος, τὴν καλλιέργειαν δηλαδὴ ὁλοκλήρου τῆς Πελοποννήσου, νὰ τὴν ἀφήσωμεν ἔκθετον εἰς τὰ τοκογλυφικὰ κεφάλαια καὶ εἰς τὰς τοκογλυφικὰς Τραπέζας;

§84ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσι κεφάλαια.

§85ΡΑΛΛΗΣ. Κεφάλαια ὑπάρχουσι, μήτε εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχωσι κεφάλαια, ἀλλὰ τὰ κεφάλαια αὐτὰ πλέον δὲν δύνανται νὰ εὕρωσι τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν εὕρισκον ἄλλοτε, διότι ἐξήντλησαν τὴν σταφιδικὴν ἰδιοκτησίαν, διότι πλέον ἡ σταφιδικὴ ἰδιοκτησία δὲν δύναται νὰ δώσῃ τὰ πλούτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔδιδε κατὰ τὸ παρελθόν, καὶ διὰ τοῦτο καὶ αὐτὰ τὰ κεφάλαια τὰ τοκογλυφικὰ σήμερον σπανίζουσι. Τὰ τοκογλυφικὰ κεφάλαια, πρὸ τοῦ πιθανοῦ τῆς ἀπωλείας των, ἂν καὶ ἔχωσιν ἀντισήκωμα τὸ μέγα κέρδος ἀπέναντι τοῦ κινδύνου, καὶ ἐκεῖνα ὅμως κινδυνεύοντα δὲν δύνανται, παρὰ νὰ γείνωσιν ἀτολμότερα. Λοιπὸν ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται νὰ ληφθῇ πρόνοια ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θαυμάζω ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἔπραξεν, ἐνῷ εἶχε καθῆκον, ἂν εὗρε δίκαια τὰ παράπονα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς λειτουργίας τοῦ σχετικοῦ μέρους τοῦ καταστατικοῦ της, ἀμέσως νὰ προβῇ εἰς τὴν μεταῤῥύθμισιν, νὰ ζητήσῃ προσθέτους ἐγγυήσεις. Οὕτως ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἄμεσον αὐτὴν ἀνάγκην. Δυστυχῶς οὐδὲν ἐγένετο, γελῶμεν δὲ, διότι οἱ καλλιεργηταὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ καλλιεργήσωσιν ὡς ἐκ τῆς παντελοῦς ἐλλείψεως ἢ τῆς μὴ ἐνισχύσεως τῆς πίστεως, ἡ ὁποία ἄλλοτε ἐχορηγεῖτο εἰς αὐτούς.

§86ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὁ κύριος Σπηλιάδης εἶπε πρὸ μικροῦ, ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἂν κατόπιν μακρᾶς συζητήσεως ἔλθῃ πάλιν αὐτὸς οὗτος καὶ προτείνῃ, ὅπως παύσῃ πᾶσα περαιτέρω ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, ὅπως προχθὲς ἐπρότεινεν ἀκριβῶς, ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τῆς συζητήσεως τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, — αὐτὸς δ’ οὗτος, ὡς ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν του εἶπεν ὅτι μόλις τὸν Ἀπρίλιον ἄρχεται ἡ ἐργασία, καὶ δύνανται μέχρι τοῦ Ἀπριλίου οἱ κάτοικοι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν νὰ καλλιεργήσωσιν, ἐὰν πωλήσωσι τὰ τιμαλφῆ των ἀντικείμενα, ἐνῷ δὲν ἀγνοεῖ, ὅτι, ἂν προσφέρωσι καὶ τὰ τιμαλφέστερά των, οὐδεὶς εὑρίσκεται νὰ τὰ ἀγοράσῃ, ἔστω καὶ εἰς εὐτελεστάτην τιμὴν, — ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς θὰ δυνηθῶσιν οἱ κάτοικοι νὰ σκάψωσι; Καὶ ἂν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶναι μεταβεβλημένον κατά τι, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον εἶναι σχεδὸν ἀπαράλλακτον πρὸς τὸ πρῶτον, ἀποῤῥιφθῇ παρ’ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, ὅπως καὶ τὸ πρῶτον ἄρθρον ἀπεῤῥίφθη παμψηφεὶ, τότε τί θὰ περιμένουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σήμερον πρέπει νὰ καλλιεργήσωσι; Γνωρίζει δὲ ὁ κ. Σπηλιάδης, ὅτι, ὅταν ἀνθίσῃ ἡ σταφὶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ σκάψιμον, ἐκτὸς ἐὰν γείνῃ σκαλόσκαμμα, καὶ τότε δὲν εἶναι κἀμμία καλλιέργεια. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὁ ὁποῖος, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν Ἠλείαν, ὅπως καὶ δι’ ὅλον τὸ Κράτος, ὡς Πρωθυπουργὸς τοῦ Κράτους, τὸν παρακαλῶ θερμῶς νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ χορηγήσῃ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἓν ἢ δύο ἑκατομμύρια, ὅπως δοθῶσιν εἰς τοὺς Ἠλείους, διὰ νὰ καλλιεργήσωσι, διότι ἄλλως θὰ ἐπέλθῃ τελεία καταστροφή.

§87ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἐλεημοσύνη αὐτὴ, τὴν ὁποίαν ζητοῦσιν αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι καὶ ἰδίᾳ ἡ τῆς Ἠλείας, εἶναι καθῆκον ἐπιβαλλόμενον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καθῆκον ἐπιβαλλόμενον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπεδείχθη τρανῶς καὶ ἀναμφισβητήτως, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα παρεῖχεν ἕνδεκα ὅλα ἑκατομμύρια εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας εἰς δάνεια, καὶ σήμερον παρέχει μόνον 1,300,000, ἐστέρησε δηλαδὴ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα 10,000,000 δρ. πιστώσεις τὰς δυστυχεῖς ταύτας ἐπαρχίας. Διὰ ποῖον λόγον; Διὰ νὰ καταστρέψῃ βεβαίως τὸ Κράτος ἀκριβῶς τὴν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἀνάγκην οἱ κτηματίαι, ὅπως προβῶσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων αὐτῶν καὶ λάβωσι τὴν πίστωσιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐξετέλεσεν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, περιορίσασα κατὰ 10,000,000 τὰς πιστώσεις. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἔχει μόνον δικαιώματα, ἔχει καὶ ὑποχρεώσεις, καὶ μία τῶν ὑποχρεώσεων, ἡ κυρία ὑποχρέωσις, εἶναι νὰ παρέχῃ πιστώσεις εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Ἑλλάδος. Ἂν παρατηρήσητε εἰς τὰς καταστάσεις αὐτῆς, θὰ ἴδητε τὸ παράδοξον φαινόμενον, ὅτι πρὸ ὀλίγου ἀκόμη χρόνου ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα παρέσχε πιστώσεις 56,000,000 ὅλων εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀτόκως, παρὰ τὸ συμφέρον αὐτῆς, καὶ σήμερον ἀρνεῖται νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομήν της εἰς πενομένας ἐπαρχίας, εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἠλείας, ἡ ὁποία ἦτο ἡ πρώτη ὅσον ἀφορᾷ τὴν παραγωγὴν καὶ τὸν πλοῦτον, καὶ σήμερον εἶναι εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν. Ὁμολογῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσωσιν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, συνήντησα τὸν κ. Σπηλιάδην, μόλις ἐπανελθόντα ἐκ τῆς Ἠλείας,—συνδέομαι μετ’ αὐτοῦ διὰ φιλίας καὶ ἐκτιμῶ αὐτὸν,—καὶ τὸν ἠρώτησα, τί νέα μᾶς φέρει ἐκ τῆς ἐπαρχίας. Ἠξεύρετε τί μοῦ ἀπήντησε, Κύριοι; «Πεῖνα! πεῖνα! πεῖνα!» καὶ μετὰ πόνου καὶ πάθους μοὶ ἐξέφρασε τὴν θλίψιν ἑαυτοῦ καὶ τῆς ἐπαρχίας του. Τὸ αὐτὸ καὶ ὁ κύριος Παυλόπουλος καὶ ὁ κύριος Κρεστενίτης, τὸ αὐτὸ πάντες οἱ Βουλευταὶ τῆς Ἠλείας. Εἶναι λοιπὸν κατάστασις αὐτὴ, νὰ εὑρίσκηται εἰς ἀπορίαν, εἰς πεῖναν, μία ἐπαρχία πλουσιωτάτη ἄλλοτε, ἕνεκα θεομηνιῶν καὶ ἕνεκα αὐτῆς ταύτης τῆς ἐνεργείας τῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία περιώρισε τὰς πιστώσεις, καὶ σήμερον νὰ φρονῶμεν, ὅτι πρέπει νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν; Ὅπως ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ προφυλάξωμεν αὐτήν, καὶ θέλομεν παράσχει εἰς αὐτὴν πᾶσαν συνδρομὴν ἐν κινδύνῳ, ὅπως ὑποστηριχθῇ αὕτη ἐν τῇ ὑπάρξει αὐτῆς, οὕτως ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν, ὅπως αὕτη προσέλθῃ ἀρωγὸς, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπιτάξῃ αὐτὴν νὰ προσέλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἵτινες ἔχουσιν ἀπόλυτον ἀνάγκην πιστώσεων.

§88ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Καίτοι κινδυνεύω νὰ συντελέσω εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπιχειρεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις, τουτέστι τῆς κωλυσιεργίας... (θόρυβος).

§89ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ ἐντρέπεσθε νὰ τὸ λέγητε αὐτὸ, ὅταν ἡμεῖς καθήμεθα καὶ συζητοῦμεν! Σεῖς, ὁ ὁποῖος εἴπατε, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας σας πεινοῦν, θέλετε νὰ ἐμπαίξητε αὐτούς! Τοὺς ἐμπαίζετε δὲ, ὅταν τοὺς λέγητε, ὅτι συνδρομὴν πρὸς καλλιέργειαν θέλουσιν εὕρει ἐκ τῆς παρακρατήσεως, καὶ εἰς ἡμᾶς ῥίπτετε τὸ βάρος τῆς κωλυσιεργίας! Ἔπρεπε περισσότερον νὰ σέβησθε ὑμᾶς αὐτούς. Χλευάζετε σεῖς τὴν ἐπαρχίαν σας! (θόρυβος).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, τί θορυβεῖσθε;

§91ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. (πολλοὶ Βουλευταὶ ἐγείρονται χειρονομοῦντες καὶ διαμαρτυρόμενοι).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ (κρούων τὸν κώδωνα σφοδρῶς). Περιττὸν αὐτὸ τὸ κούνημα, κύριε Βουλευτά.

§93ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τί τὸ κτυπᾶτε τὸ κουδοῦνι; (θόρυβος).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ κτυπῶ τὸ κουδοῦνι, διότι φέρεσθε μὲ τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ φέρησθε. Δὲν θὰ σὲ κάμωμεν ἐδῶ καπετὰν Βασίλη. Πρέπει νὰ μάθητε νὰ φέρησθε εὐπρεπῶς (θόρυβος).

§95ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν προσβάλλῃ ὁλόκληρον τὴν Βουλήν...

§96ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§97ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τοιαῦται μομφαὶ μᾶς ἐπιῤῥίπτωνται, πρέπει ν’ ἀπολογηθῶμεν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παναγιωτόπουλε, νὰ ἀπολογηθῆτε, ἀλλ’ ὄχι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Νὰ καθήσητε ἡσύχως.

§99ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Σεῖς νὰ καθήσητε ἡσύχως!

§100ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἦναι ἀπαθής.

§101ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ψυχρός. Μόνον ὁ Παπαδάκης δὲν θυμόνει (γέλωτες).

§102ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ἀπαντήσω εἰς τὸν ἔντιμον ἐξ Ἠλείας Βουλευτὴν, νομίζοντα, ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρακρατήσεως δὲν δύναται νὰ προσπορίσῃ εἰς τὴν Ἠλείαν τὰ μέσα πρὸς καλλιέργειαν. Ἡ ἐπαρχία ἡμῶν, ὡς κάλλιστα γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς, ἠγέρθη ὡς εἷς ἄνθρωπος, ζητοῦσα τὴν παρακράτησιν τοῦ περισσεύματος, πρωτίστως τοῦτο ἐπιδιώκουσα καὶ εἰς δευτέραν ὅλως θέσιν τιθεμένη τὸ ζήτημα τῶν χρηματικῶν παροχῶν, πεπεισμένη, ὅτι ἐν τῇ βελτιώσει τῶν τιμῶν τοῦ ἐξευτελισθέντος σταφιδοκάρπου ἔγκειται καὶ ἡ βελτίωσις τῆς πίστεως καὶ συνεπῶς εὐκολωτέρα ἡ προμήθεια τῶν πρὸς καλλιέργειαν ἀπαιτουμένων. Βεβαίως ἔχει ἀνάγκην χρηματικῶν παροχῶν, καὶ πρὸς τοῦτο δικαίως ὁ κ. Βουλευτὴς ὕψωσε τὴν φωνήν του, πρὸς ἣν καὶ ἐγὼ ἥνωσα τὴν ἰδικήν μου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ χρήματα ταῦτα δὲν ζητεῖ ὡς ἐλεημοσύνην,—διότι ἡ Ἠλεία οὐδέποτε παρ’ οὐδενὸς ἐζήτησε τοιαύτην,—διὰ τοῦτο ζητεῖ πρωτίστως τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος. Ἰδοὺ ὁ λόγος, δι’ ὃν πάντες οἱ πονοῦντες τὴν Ἠλείαν ὀφείλουσι νὰ συντελῶσι διὰ τῆς παρουσίας των εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὅτι δὲ ἡ παρακράτησις θὰ συνετέλει σπουδαίως εἰς τὴν εὕρεσιν χρημάτων πρὸς καλλιέργειαν, ὡμολόγησε καὶ αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, εἰπὼν ὅτι ἤδη τὰ τοκογλυφικὰ κεφάλαια ἀπεσύρθησαν, γενόμενα δύσπιστα ἐκ τοῦ ἐξευτελισμοῦ τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἂν λοιπὸν ἡ παρακράτησις ἀποδώσῃ τὴν τιμὴν, τὴν ἀξίαν εἰς τὸν σταφιδόκαρπον, θέλει προκαλέσει τὰ κεφάλαια, ὅπως δοθῶσιν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς, ἀνακτῶντας τὴν πίστιν των, ὡς ἐκ τῆς ἀνακτήσεως τῆς πίστεως τοῦ προϊόντος. Ἂν ἐγὼ συνετάχθην τῇ γνώμῃ τοῦ ἐντίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, ζητήσαντος τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ ἐπιτροπῆς, ἔπραξα τοῦτο, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης—πλανώμενος, ὁμολογῶ,—ἐνόμιζον, ὅτι πάντες εἶναι δυνατὸν, συμφωνοῦντες, νὰ καταρτίσωμεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ματαιωθῇ διὰ τῆς μεμελετημένης διαιωνίσεως τῆς συζητήσεως. Συνετάχθην τῇ γνώμῃ τοῦ κ. Καραπάνου, ὅστις βεβαίως εἶναι ἀνώτερος τῆς μομφῆς, ὅτι ἤθελε νὰ παραπέμψῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, ἀφοῦ τόσον θερμῶς ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῆς παρακρατήσεως συνηγόρησε, διότι ἐπίστευσα αὐτὴν ὡς τὴν μόνην πρακτικὴν καὶ δυναμένην νὰ ὁδηγήσῃ ἡμᾶς εἰς ταχυτέραν λύσιν, δι’ ἣν καλῇ τῇ πίστει εἰργαζόμεθα. Ἔστωσαν ἐν τούτοις βέβαιοι πάντες, ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ μοὶ χορηγήσῃ τις ἐνδεικτικὸν, ὅτι πονῶ τὴν ἐπαρχίαν μου. Τὰ ὑπὲρ ταύτης αἰσθήματά μου εἶναι γνωστὰ καὶ εἰς ἐκείνην καὶ εἰς τὴν Βουλήν.

§103ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐνῷ παρατείνεται ἡ συνεδρίασις, ὅπως εὑρεθῇ τρόπος, ἵνα πεισθῇ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐξεύρῃ μέσα πρὸς πρόχειρον συνδρομὴν εἰς τὴν πάσχουσαν τῷ ὄντι ἐπαρχίαν τῆς Ἠλείας, καὶ ἐνῷ ζητεῖται διὰ τῆς γνώμης ὅλων νὰ εὑρεθῇ διέξοδος, ἢ νὰ δοθῇ ἐξασφάλισίς τις εἰς τὴν Τράπεζαν, ἢ νὰ ἐμπνευσθῇ θάῤῥος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἔλθωσιν ἀρωγοὶ (ἐξασφαλίζουσαι, ἐννοεῖται πάντοτε, τὰ χορηγηθησόμενα πρὸς καλλιέργειαν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας ποσὰ) εἰς τὴν δεινῶς πάσχουσαν ἐπαρχίαν Ἠλείας, ὁ κ. συνάδελφος, ὁ τῆς Ἠλείας ἀντιπρόσωπος, μᾶς δίδει κακὴν ἀπόδειξιν τοῦ πόνου, ὃν αἰσθάνεται διὰ τοὺς πάσχοντας συμπολίτας του, ῥίπτων καθ’ ἡμῶν, τῶν οὕτως ἐργαζομένων, πρόκλησιν ἔριδος καὶ ἐγκαταλείψεως τῆς συζητήσεως περὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐκλογέων του, λέγων ὅτι κωλυσιεργοῦμεν. Ὅταν συζητηθῇ καὶ τὸ ἄλλο νομοσχέδιον καὶ ἀναλυθῇ ἔτι πλέον, ἂν δὲν ἤρκεσεν ἡ μέχρι τοῦδε ἀνάλυσις, θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι ἡ παρακράτησις δὲν εἶναι πρὸς ὠφέλειαν τῶν παραγωγῶν, ἀλλὰ πρὸς πλουτισμὸν ὀλίγων σταφιδεμπόρων, οἵτινες μόνοι θέλουσιν ἐκ τοιούτου μέτρου ὠφεληθῆ καὶ κερδήσει, καὶ οἵτινες θορυβοῦσιν ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως ἀπαύστως καὶ εἰς τοιαύτην ματαίαν ἀσχολίαν ἔθηκαν τὴν Βουλήν. Θέλει ἀποδειχθῆ τότε, ὅτι ὀλίγοι σταφιδέμποροι, ἢ μᾶλλον ὀλίγοι οὐχὶ ἀξιέπαινοι κερδοσκόποι, ἀπὸ τοῦ 1878 ἐπιδιώκοντες τοῦτο, σήμερον ἐπωφελοῦνται τῆς καχεξίας τῶν ἐπαρχιῶν καὶ ἐγείρουσιν αὐτὴν τὴν θύελλαν, καὶ ἐπιμένουσι νὰ θέσωσι χεῖρα ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, ἵνα τὸ ἀφαιρεθησόμενον ποσὸν νοσφισθῶσιν ἐπὶ ἰδίᾳ ὠφελείᾳ. Θέλετε ἴδει δὲ τότε, ἂν ἡ ἀθέμιτος αὕτη προσπάθεια πρὸς κέρδος, ἡ συνδυασθεῖσα μὲ ἄλλας προσπαθείας πρὸς ἄλλα κέρδη, ἂν αὐτὴ θὰ ἦναι ἐπαρκὴς νὰ δικαιολογήσῃ τὸν συνάδελφον, δίδοντα χεῖρα βοηθείας εἰς τὴν ἀπόπειραν ταύτην τῆς παντοίας αἰσχροκερδείας διὰ τοῦ πολέμου, ὃν ποιεῖται, τῆς περὶ χρηματικῆς ἀρωγῆς τῶν πασχόντων προτάσεως ἡμῶν. Ὅταν ἀκούῃ, ὅτι διὰ τὴν καλλιέργειαν πρέπει νὰ σπεύσωμεν τάχιστα, ἵνα ἐντὸς ἑβδομάδων λάβωσιν οἱ σταφιδοκτήμονες χρήματα, ἔχῃ δὲ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ καλὸς ἐὰν ἦτο, μόνον περὶ τὸν Ἰούλιον θὰ ἤρχιζε νὰ λαμβάνῃ ὕπαρξιν, (διότι τότε θὰ λάβωσι καιρὸν καὶ νὰ πωλήσωσι τὴν σταφίδα των οἱ ἔχοντες ταύτην ἐν ταῖς ἀποθήκαις των ἐν Ἑλλάδι, καθότι ἕως τότε μόνον οἱ ἔχοντες ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Λονδίνου τοιαύτην θὰ πωλῶσιν,) ἐνῷ οἱ σταφιδοκτήμονες ἔχουσιν ἀνάγκην συνδρομῆς σήμερον, προτοῦ ἀνθίσῃ τὸ κλῆμα τῆς σταφίδος, νομίζει, τάχα ὁ συνάδελφος, ὅτι δικαιολογεῖ ἑαυτὸν, προσφωνῶν ἡμῖν: «ψηφίσατε τὸ νομοσχέδιον»; Ἂν ἐπρόκειτο νὰ ψηφίζωμεν κατὰ πεῖσμα ἢ πρὸς ἐκδίκησιν, ἂν μὴ ἐλυπούμεθα τοὺς παραγωγούς, ἠθέλομεν εἴπῃ: «ψηφίσατε»· διότι εἶμαι βεβαιότατος, ὅτι, ἂν ἐγίνετο νόμος τὸ ἐξάβλωμα τοῦτο, μόλις ἀπεπειρᾶτό τις νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὸν, ἤθελον ἐξεγερθῆ οἱ σταφιδοκτήμονες, οἱ βλέποντες ἑαυτοὺς κλεπτομένους, καὶ ἤθελον θραύσει τὰς κεφαλὰς ἐκείνων, ὅσοι ἔγειναν πρόξενοι νὰ κλέπτωνται καὶ νὰ καταστρέφωνται οἱ συμπολῖταί των. Ἡ Κυβέρνησις, ἂν θέλῃ νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον χορηγοῦν πλείονα προνόμια διὰ τὸ διατεθησόμενον εἰς τὴν σταφιδικὴν καλλιέργειαν ποσὸν ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἂν θέλῃ νὰ θεσπίσωμεν π.χ. προνόμιον ἐνεχυριάσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, ὅσον ἀρκεῖ πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ δανεισθησομένου ποσοῦ, ἂς τὸ φέρῃ νὰ τὸ ψηφίσωμεν, ὡς καὶ πᾶν ἄλλο, τοιοῦτον ἔχον σκοπόν. Ἀλλὰ ἂς σπεύσῃ ταχέως καὶ ἂς ἀφήσῃ τὸ παιγνίδιον, τὸ ὁποῖον παίζει μὲ τοὺς πάσχοντας πολίτας, καὶ τὸ ὁποῖον παίζει καὶ ὁ συνάδελφος βουλευτὴς κ. Σπηλιάδης μὲ τὴν ἐπαρχίαν του. (Εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§104ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Μετὰ τὴν ἐμβριθῆ ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Ναυπλίας Βουλευτοῦ, δὲν ἔχω ἢ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κύριον ἐξ Ἠλείας συνάδελφον μόνον τὰ προσωπικά. Ὁ κ. ἐξ Ἠλείας συνάδελφος, κύριε Πρόεδρε, εἶπε πρὸ μικροῦ, ὅτι κωλυσιεργοῦμεν, ἐνῷ ὁ κ. Βουλευτὴς, εἶναι ἡ τρίτη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, σύνοδος ταύτης τῆς περιόδου καὶ εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν παρακάθηται εἰς τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα (δεικνύει τὴν δεξιάν). Καὶ τὸ διατὶ παρακάθηται, εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστόν· διότι τοῦ διῆλθεν ἀπὸ τὸν νοῦν, ὅτι δύναται τέλος πάντων νὰ διαδραματίσῃ καὶ αὐτὸς ἐν Ἠλείᾳ σπουδαῖον πρόσωπον, καὶ ἔρχεται σήμερον αὐτὸς νὰ ἐπιτιμήσῃ ἡμᾶς ὡς κωλυτιεργοῦντας, ἐνῷ ὁ κ. Σπηλιάδης μέχρι τῆς ἑνδεκάτης περιτρέχει τὰ Ὑπουργεῖα, ὅπως λάβῃ τὰς συνήθεις κυβερνητικὰς παροχάς. Πρὸ μικροῦ ἀνέγνωσα τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶδον, ὅτι δι’ ἕνα ὑποταμίαν, τὸν ὁποῖον ἐθεώρει ἡ ὑπηρεσία ὡς ἄνθρωπον κακῆς πίστεως, ὁ κ. Σπηλιάδης, διὰ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀπαρτίαν, ἀπῄτησε καὶ ἔλαβε διορισμόν· διότι ὁ κ. Σπηλιάδης, ὅταν ἐσχάτως ἦλθεν ἐκ τῆς Ἠλείας, ἔλεγε πρὸς τοὺς ἐνταῦθα συμπολίτας μας, ὅτι δὲν θὰ μεταβῇ εἰς τὴν Βουλήν, (καὶ ὅτι πρὸς τοῦτο ἔδωκε τελεσίγραφον) ἂν δὲν διορισθῇ ὁ Μπαρουξῆς, ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα· καὶ διωρίσθησαν αὐτοί. Καὶ μέμφεται ἡμῶν, ὅτι κωλυσιεργοῦμεν! Ὁ κ. Σπηλιάδης πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅπως καὶ πᾶσα ἡ Βουλή, ὅτι ἐγὼ πολιτεύομαι ἀπὸ τοῦ 1874, καὶ ὅτι οὐδέποτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐδημοκόπησα, πάντοτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπολιτεύθην ὅπως πρέπει νὰ πολιτεύηται ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος πονεῖ τὸν τόπον καὶ ὁ ὁποῖος χάριν αὐτοῦ ἐθυσίασε τὴν περιουσίαν του καὶ τὰ πάντα. Ἑπομένως ἐγὼ δὲν πτοοῦμαι οὔτε ἀπὸ τὰ συλλαλητήρια, τὰ ὁποῖα αὐτὸς παρεσκεύασεν, οὔτε ἀπὸ τὰς προσλαλιὰς τοῦ Ἀβραμοπούλου καὶ τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι τὸν συνώδευαν, ὅταν ἀνεχώρει. Ἐγὼ θὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου, συμφώνως μὲ τὴν συνείδησίν μου· θέλω πολιτευθῆ ὡς Κρεστενίτης, ὡς ἄνθρωπος πονῶν τὸν τόπον, καὶ ὅταν μετ’ ὀλίγον, ὡς ἐλπίζω, διαλυθῇ ἡ Βουλή, τότε ἡ ἐπαρχία θὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς Κυρίους τὸ μάθημα, τὸ ὁποῖον τοῖς χρειάζεται.

§105ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ κατ’ ἐμοῦ προσωπικῶς λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἐντίμου ἐξ Ἠλείας Βουλευτοῦ. Θὰ ἀπαντήσω μόνον εἰς τὸν ἔντιμον ἐκ Ναυπλίου Βουλευτήν, ὅστις ὑπεστήριξεν, ὅτι παρακαλῶν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ περὶ παρακρατήσεως νομοσχέδιον γίνομαι ὄργανον ἢ θῦμα κερδοσκόπων. Ἡ ἐπαρχία Ἠλείας, σύσσωμος ἐγερθεῖσα ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, δὲν εἶναι κερδοσκόπος, ἔχει ἐν Λονδίνῳ ἀποθέματα. Ἂν δὲ ψυχρότερον ἐμελέτα τὰ πράγματα, θὰ ἐπείθετο, ὅτι οἱ τοιούτου εἴδους κερδοσκόποι ἔχουν συμφέρον ἴσως νὰ μὴ ψηφισθῇ ἡ παρακράτησις, ὅπως, ἐπωφελούμενοι ἐκ τοῦ πανικοῦ τοῦ κατέχοντος τοὺς παραγωγούς, διευθύνωσιν αὐτοὶ τὸ εἶδος. Πολὺ δ’ ἀπορῶ, πῶς ὁ συνάδελφος ἀμφισβητεῖ, ὅτι ἡ ἐξασφάλισις τῶν τιμῶν τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν τῷ μέλλοντι δὲν θὰ δώσῃ χρήματα πρὸς καλλιέργειαν. Οἱ κάτοχοι τοῦ χρήματος, ἅμα ἐννοήσωσιν αὐτὸ ἐξησφαλισμένον, θὰ σπεύσωσι νὰ τὸ διαθέσωσιν ἐπὶ τόκῳ, ἵνα ἀπολαύσωσι τῶν καρπῶν αὐτοῦ. Ὅταν ἡ παρακράτησις ἐμπνεύσῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος θὰ ἔχῃ ἀξίαν, καὶ αὐτὴ ἡ Τράπεζα θὰ φανῇ γενναιοτέρα εἰς τὰς παροχάς της. Εἶναι πράγματι βέβαιον, ὅτι ἅμα ἀνθίσῃ ἡ σταφίς, καλλιέργεια δὲν γίνεται, ἀλλὰ πρὸ πόσων ἡμερῶν συζητοῦμεν τὸ νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ πλησιάζωμεν πρὸς τὸ τέλος; Πλησιάζουσι δεκαπέντε ἡμέραι, καὶ ἂν πρὸ δεκαπέντε ἡμερῶν ἐψηφίζετο τοῦτο, δὲν θὰ ἔμενον τὰ κτήματα ἀκαλλιέργητα ἐν Ἠλείᾳ. Καὶ βεβαίως θὰ μᾶς ἐρωτήσωσιν οἱ ἐκλογεῖς μας ἐν Ἠλείᾳ, διατὶ δὲν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ βεβαίως θὰ δώσωσιν αὐτοὶ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα, διατὶ δὲν ἐκαλλιεργήθησαν τὰ κτήματα τῆς Ἠλείας, ὅταν κληθῶσιν εἰς τὰς κάλπας, ἵνα ἐνασκήσωσι τὸ ὑψηλὸν αὐτῶν δικαίωμα.

§106ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἂν ὁ κ. Σπηλιάδης εἶχε τὴν φιλοτιμίαν, τὴν ὁποίαν καυχᾶται ὅτι ἔχει, ἔπρεπε νὰ παραιτηθῇ ἀμέσως σήμερον τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος καὶ νὰ προσέλθῃ ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων, ὅπως ζητήσῃ τὰς ψήφους των. Διότι ὁ κ. Σπηλιάδης ἐξελέχθη Βουλευτὴς, ὑποστηριζόμενος ἀπὸ τὸ κόμμα τῶν Κρεστενιτῶν ἢ μᾶλλον τοῦ δημάρχου Κρεστενίτου, διότι ἐγὼ τὸν ἐγνώριζα καὶ δὲν τὸν ὑπεστήριξα.

§107ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον τὸν ἀφορῶντα εἰς τὴν μίσθωσιν τοῦ ἰχθυοτροφείου Βονίτσης. Τὸν δὲ κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλῶ νὰ ὑποβάλῃ ἃς ἤθελεν ἔχει πληροφορίας περὶ τοῦ ἀστυνομικοῦ ἐπεισοδίου τοῦ λαβόντος χώραν ἐν Ἰωλκῷ, τὰς ὁποίας ὑποθέτω ὅτι ἐζήτησε.

§108ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ Ὑπουργεῖον ἐζήτησε πληροφορίας ἀπὸ τὸν νομάρχην, καὶ ἀναμένει αὐτάς.

§109ΡΑΛΛΗΣ. Προσέτι θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, ποίαν λύσιν ἔλαβε τὸ ζήτημα τῆς συγκρούσεως τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς καὶ τῆς ἀστυνομίας ἐν Λαρίσσῃ, καὶ ἐν γένει τί ἀπεφασίσθη ὡς πρὸς τὴν ἐποπτείαν τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν ἐπὶ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ζήτημα οὐσιωδέστατον καὶ γενικώτερον δι’ ὃ παρακαλῶ προσέτι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ σχετικὸν διάταγμα, ἐκδοθὲν τελευταῖον παρ’ αὐτοῦ ἄνευ τῆς προσυπογραφῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§111ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ προγευματίσωμεν.

§112ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ Δαδίον, κ. Πρόεδρε, εἶναι μία τῶν μεγαλειτέρων καὶ ἐμπορικωτέρων κωμοπόλεων τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος. Ἔχει πληθυσμὸν τριῶν χιλιάδων καὶ ἐπέκεινα κατοίκων. Ἐν τούτοις, ἐνῷ ἔπρεπεν ἡ κωμόπολις αὕτη νὰ ἔχῃ ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν καθ’ ἑκάστην, εἶχε δὲ πρὶν τετράκις τῆς ἑβδομάδος, ἤδη, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Μπουφίδου, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, κατεδικάσθη νὰ μὴ ἔχῃ ἢ μόνον ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ σύντονον πρόνοιαν, ἵνα ἐπαναληφθῇ τετράκις ἡ ταχυδρομικὴ συγκοινωνία τοῦ Δαδίου, εἰ δυνατὸν δὲ, νὰ καταστῇ καθημερινή.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§114ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πῶς θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀφοῦ ἤδη ἀπεδείχθη, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ὄχι μόνον τῆς παρακρατήσεως, τὴν ὁποίαν κανονίζει τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ χρημάτων πρὸς καλλιέργειαν τῶν κτημάτων καὶ σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης; Ἠγέρθη συζήτησις τώρα περὶ ἀμέσου βοηθείας τῆς καλλιεργείας· εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπαντᾷ τίποτε· ἐκτὸς δὲ τούτου, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ λάβωμεν πληροφορίας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν γραφέντων ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὅτι ὁ οἶκος Ἄμπουργερ καταβάλλει 500 χιλιάδας δραχμῶν διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν τῆς παρακρατήσεως. Περὶ τούτων τῶν διαδοθέντων ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις πληροφορίας, ἵνα ἐν γνώσει προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§116ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας.

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι Κυβέρνησις, καὶ ὅτι δύναται νὰ πράττῃ ἔργα Κυβερνήσεως. Ἄν ὁ κύριος Ἄμβουργερ ὑπέβαλε προτάσεις, τὰς ὑπέβαλε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν τὰς ὑπέβαλε πρὸς ἀνακοίνωσιν εἰς τὸ Δημόσιον, πᾶν δὲ τὸ ἀνακοινούμενον πρὸς τὴν Βουλὴν ἀνακοινοῦται καὶ πρὸς τὸ Δημόσιον, ἀφοῦ δημοσίᾳ συνεδριάζομεν· δὲν δικαιολογεῖται ἄρα ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως τῶν σταφιδικῶν, ἵνα πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀνακοινώσεις ἐπὶ θέματος κυβερνητικῆς ἁρμοδιότητος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ, ὅτι ὑπάρχουσι θέματα, περὶ ὧν πρέπει νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλήν, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου βεβαίως θὰ ἀνακοινώσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν πᾶν τὸ ἀνακοινώσιμον. Ἡ Κυβέρνησις ἴσως ἔλαβεν ἀνακοίνωσίν τινα παρὰ τοῦ κυρίου Ἄμβουργερ, ἴσως ἀπήντησεν εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην, ἴσως περιμένει ἀνταπάντησιν· ὁπωσδήποτε καὶ ἄν ἔχωσι ταῦτα, εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀνήκει νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς δημοσιεύσεως ἢ τῆς μὴ δημοσιεύσεως τῶν μέχρι τοῦδε διαπραγματεύσεων μετὰ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ οἴκου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὑπεισέλθωσιν εἰς τὰ ἔργα καὶ τὰς εὐθύνας αὐτῆς οἱ ἄλλα ἔργα καὶ ἄλλας εὐθύνας ἔχοντες.

§118Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶπον ἐγώ, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως, εἶπον ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ πληροφορίας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητεῖ. Δὲν πιστεύω νὰ κινδυνεύωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀνακοινώσῃ εἰς ἡμᾶς τὰς γενομένας πρὸς αὐτὴν προτάσεις ταύτας, αἱ ὁποῖαι ἄλλως ἐγένοντο γνωσταὶ καὶ εἰς τὴν σταφιδικὴν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ δὲν ἐδημοσιεύθησαν, ἵνα μάθωμεν καὶ ἡμεῖς αὐτάς.

§119ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ κατάστημα Ἄμβουργερ, εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπέβαλε προτάσεις· ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ της ἔχει ἄρθρον σχετικόν, εἰς ἡμᾶς δὲ δὲν χρησιμεύει διόλου ἡ ἀνακοίνωσις αὐτῶν, μέχρι τοῦ ὁριστικοῦ καταρτισμοῦ μιᾶς συμβάσεως, μιᾶς συνεννοήσεως. Ἡμεῖς δὲν συζητοῦμεν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν· ἐνδεχόμενον μάλιστα ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ψηφίσῃ τὴν παρακράτησιν. Διατὶ νὰ μᾶς ἀνακοινωθῇ μέχρι τίνος ποσοῦ τὸ κατάστημα Ἄμβουργερ ὑποχωρεῖ, μέχρι τίνος ποσοῦ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐνδώσῃ; Δὲν δικαιούμεθα ν’ ἀποκρούσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἀρχήν, προβάλλοντες ὡς λόγον ὅτι πρέπει ν’ ἀνακοινωθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ προτάσεις τοῦ δεῖνα ἢ τοῦ δεῖνα.

§120ΡΑΛΛΗΣ. Ἄν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀναλάβει τὴν εὐθύνην τῆς διευθετήσεως τοῦ ζητήματος, ἄν εἶχε χαρακτηρίσει τὸ ζήτημα ὡς κυβερνητικόν, τότε θὰ ἐνόουν τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ εὐτυχῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ Κυβέρνησις ἀπεξεδύθη πάσης εὐθύνης, ὑπέβαλε σχέδιον, τὸ σχέδιον αὐτὸ δὲν ἐγένετο δεκτὸν ἐν μέρει, καὶ ὑπέβαλε τὸ ὑπόλοιπον τοῦ σχεδίου ὡς νέον νομοσχέδιον. Ἤδη ὑποβάλλονται προτάσεις περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ τῶν προτάσεων αὐτῶν· δὲν δύναται δὲ ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀντιποιηθῇ τὴν γνῶσιν τῶν προτάσεων τούτων δι’ ἑαυτὴν μόνον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Καλαβρύτων, εἶναι ὅλως δεδικαιολογημένη.

§121Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, οὐδέποτε εἴπομεν, ὅτι θὰ παραιτήσῃ τὰ δικαιώματά της, καὶ θέλει ἀποδείξει εἰς τὸν κύριον Βουλευτήν, ὅτι οὐδενὸς δικαιώματός της θὰ παραιτηθῇ, ἔχει δὲ δικαιώματα ἐκ τοῦ νόμου καὶ ἐκ τῶν ἐθίμων. Ἡ Κυβέρνησις θὰ διευθύνῃ τὰ τῶν συζητήσεων, ἀλλὰ δὲν θὰ διευθύνῃ καὶ τὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς· τὰ τῶν συζητήσεων θὰ διευθύνῃ ἐν ᾧ ἔχει δικαιώματι κατὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα. Ἂν οἱ προτείνοντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν προτάσεις περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, περὶ ἐργολαβίας τοιαύτης ἢ τοιαύτης, νομίζωσιν, ὅτι πρέπει νὰ περιέρχωνται εἰς τὴν δημοσιότητα αἱ προτάσεις αὐτῶν, ἡ περὶ τούτου ἐνέργεια εἰς ἐκείνους ἀνήκει· ἐφ’ ὅσον ὅμως οὗτοι δὲν παραδίδουσι τὰς προτάσεις εἰς τὴν δημοσιότητα, ἡ Κυβέρνησις θὰ κρίνῃ κατὰ πόσον ἔχει αὐτὴ λόγους, ἵνα ἀνακοινοῖ ἢ μὴ ἀνακοινοῖ εἰς τὸ Δημόσιον τὰ ἐκκρεμῆ. Ἂν ἄνευ εἰδικοῦ λόγου ἀνεκοίνου ἡ Κυβέρνησις τὰ ἐκκρεμῆ εἰς τὴν Βουλήν, οἱονεὶ θὰ προεκάλει ταύτην, ὅπως συμμετάσχῃ εἰς τὴν ἰδίαν αὐτῆς εὐθύνην ἐπ’ αὐτοῖς. Ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ νὰ ὑπέχῃ πλήρη τὴν εὐθύνην καὶ ἐπὶ τῇ ἀνακοινώσει καὶ ἐπὶ τῇ μὴ ἀνακοινώσει. Ἐὰν μετὰ τὴν διεκπεραίωσιν τῆς ὑποθέσεως θεωρηθῇ, ὅτι κακῶς ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε, μὴ ἀνακοινώσασα ἐν καιρῷ πληροφορίας τινὰς, θὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τῆς εὐθύνης ἐπὶ τῇ μὴ ἀνακοινώσει, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀπαιτήσῃ, ὅπως, ἐφ’ ὅσον τὰ τῶν διαπραγματεύσεων εἶναι ἐκκρεμῆ, ὑπεισέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν κυβερνητικὴν ἐνέργειαν. Ἡ Βουλὴ τοιαύτην διάθεσιν δὲν ἔχει· ἔχουσι τοιαύτην διάθεσίν τινες τῶν κυρίων Βουλευτῶν· ἡ Βουλὴ βεβαίως θέλει ἀποκρούσει τὰς διαθέσεις ταύτας, διότι πολλάκις τινὲς τῶν Βουλευτῶν θεωροῦσιν, ὅτι δικαίωμα τῶν Βουλευτῶν εἶναι νὰ ἀπαιτῶσι ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν πληροφορίαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ σφάλλονται εἰς τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις ἀνακοινοῖ τὰς ζητουμένας πληροφορίας κατ’ αἴτησιν τῆς Βουλῆς, οἱ δὲ Βουλευταὶ προκαλοῦσι τὴν παρὰ τῆς Βουλῆς αἴτησιν διασαφήσεων. Οὕτω προκαλουμένη ἡ Βουλὴ, οὐδέποτε βεβαίως θέλει ζητήσει διασαφήσεις, ἀτόπως προκαλουμένας, ἀλλ’ ὡσαύτως οὐδέποτε θέλει ἀποκρούσει πρόκλησιν περὶ διασαφήσεων πρεπόντως αἰτουμένων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὀφειλομένων παρὰ ταύτης κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα.

§122ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς ἠθέλησε νὰ ἀρνηθῇ τὰ δικαιώματα τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέψωμέν ποτε νὰ ἀρνηθῇ ἡ Κυβέρνησις τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς. Δὲν δύναται δὲ νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προέλθῃ εἰς ἀπόφασιν περὶ ὡρισμένου θέματος, χωρὶς νὰ λάβῃ γνῶσιν ἐκείνων τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα, σχετιζόμενα πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Βουλὴ θὰ προέλθῃ μετὰ τὴν συζήτησιν εἰς ἀπόφασιν· διὰ τὴν ἀπόφασιν δὲν λαμβάνει εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς μὴ ἀνακοινώσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα εἶναι κατὰ ταύτην ἀναγκαῖα. Ὁ Βουλευτὴς δικαιοῦται νὰ ζητῇ οἱανδήποτε πληροφορίαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, δύναται εἰς ὡρισμένην περίστασιν ἡ Κυβέρνησις νὰ θεωρήσῃ, ὅτι ἡ δημοσίευσις τῶν πληροφοριῶν τῶν ζητουμένων δὲν συντρέχει εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, καὶ τότε τίθησι ζήτημα ἐμπιστοσύνης· ἀλλ’ ἐὰν εἰς πᾶσαν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ Βουλευτὴς, ἡ Κυβέρνησις ἐμμένῃ νὰ ἀποφασίζῃ ἡ Βουλὴ, τότε κάμνει κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν ἐπὶ πάσης πληροφορίας, τὴν ὁποίαν ἤθελε ζητήσει εἷς Βουλευτὴς, προέρχηται ἡ Κυβέρνησις καὶ τίθησι ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ λέγει «κλείσατε τὸ στόμα», δὲν ὑπάρχει πλέον κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἀλλ’ ἡ αἰσχίστη τῶν πολιτειῶν, ἡ αἰσχίστη τῶν δικτατοριῶν.

§123Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς φαίνεται ὅτι τὸ Σύνταγμα οὐδέποτε ἀνέγνωσεν, ἢ ὅτι θέλει νὰ διασκευασθῇ τὸ Σύνταγμα οὕτως, ὥστε νὰ δύναται νὰ ὑπάρξῃ Ὑπουργὸς ἄνευ Βουλῆς· διότι ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς δύναται νὰ ὑπουργεύσῃ μόνον ὅταν δὲν ὑπάρχῃ Βουλή. Οὐδαμοῦ ἐν τῷ Συντάγματι θὰ εὕρῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ὁ Βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτῇ, ὅπως προσαγάγῃ πληροφορίας ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτῇ τοῦτο, ἡ δὲ Βουλὴ προκαλεῖται εἰς τὴν ἀπαίτησιν ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ, καὶ οὐδέποτε κωφεύει εἰς τὴν πρόκλησιν Βουλευτοῦ τὰ νόμιμα αἰτοῦντος, ἡ δὲ Κυβέρνησις, ἡγουμένη τῆς Βουλῆς, οὐδέποτε συνιστᾷ εἰς αὐτὴν ν’ ἀποκρούσῃ πρότασιν περὶ αἰτήσεως διασαφήσεων δεδικαιολογημένων, διότι αἱ κοινοβουλευτικαὶ Κυβερνήσεις ἐξ ἰδίας προαιρέσεως εὐρέως ἑρμηνεύουσι τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐν τῇ Βουλῇ ἐνέργειαν τῶν Βουλευτῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτής, βλέπων τὴν κατόπιν τοιαύτης εὐρείας ἑρμηνείας εὐχερῆ παρὰ τῶν Κυβερνήσεων προσαγωγὴν τῶν ζητουμένων ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν πληροφοριῶν, ὡσανεὶ ἐζητοῦντο ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἐνόμισεν ὅτι οὐχὶ ἡ Βουλὴ, ἀλλ’ ὁ Βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτῇ αὐτὰς, τὸ συνέβη δὲ τοῦτο ἰδίᾳ ἐπὶ τῶν παρ’ αὐτοῦ ἀποτεινομένων ἐρωτήσεων, ἄλλοτε μὲν δεδικαιολογημένων, ἀλλὰ σπανιώτερον, ἄλλοτε δὲ οὐχὶ ἐπαρκῶς ἐσκεμμένων, καὶ ὅμως ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τυγχανουσῶν ἀπαντήσεως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὡσανεὶ ἦσαν σπουδαῖαι καὶ παρὰ τῆς Βουλῆς ἀπηυθύνοντο πρὸς αὐτήν. Ἡ Κυβέρνησις ὑποθέτει τὴν Βουλὴν σιωπηρῶς συναινοῦσαν εἰς τὴν αἴτησιν τῶν διασαφήσεων, καὶ δὲν ζητεῖ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ὁσονδήποτε καὶ ἂν αἱ αἰτούμεναι διασαφήσεις στερῶνται σπουδαιότητος, ἀρκεῖ νὰ μὴ ἐπέρχηται ἐκ τῆς ἀνακοινώσεως ζημία εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἂν ὅμως ὑφίσταται κίνδυνος ζημίας τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, συνιστᾷ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως μὴ ἀποδεχθῇ τὴν περὶ αἰτήσεως διασαφήσεων πρότασιν. Οὕτω καὶ ἤδη ἐπὶ τῇ προκαλουμένῃ ὑπὸ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων αἰτήσει διασαφήσεων ἡ Κυβέρνησις, διερμηνεύουσα τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, θέλει πράξει ὅ,τι πάντοτε ἔπραξεν ἐπὶ ἐκκρεμῶν ζητημάτων. Θ’ ἀνακοινώσῃ ὅσα, κατὰ τὴν γνώμην της, δύνανται ν’ ἀνακοινωθῶσιν ἄνευ ζημίας τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, καὶ θὰ ἀπόσχῃ ἀπὸ ἀνακοινώσεων ἐπιζημίων εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§124ΡΑΛΛΗΣ. Βλέπετε ὅτι ἠναγκάσθη τέλος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι ὀχυροῦται πάντοτε ὄπισθεν τῆς πλειονοψηφίας, ἠναγκάσθη νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὴν λογικήν. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἐζητήθη παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων, καὶ εἰς τοῦτο ἐξηναγκάσθη, καίτοι καυχᾶται, ὅτι δύναται νὰ παραβῇ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον τῷ ἐπιβάλλεται ἐκ τοῦ Συντάγματος, μὲ τὴν βοήθειαν τῆς πλειονοψηφίας, ἥτις γνωρίζει, ἐὰν θὰ ὑπῆρχεν, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον χαρακτηρίζει ὡς ἀντικοινοβουλευτικὸν, δὲν ὑπῆρχε, καὶ ἂν θὰ ὑπῆρχεν οὐ μόνον ἡ πλειονοψηρία αὕτη, ἀλλὰ καὶ πᾶσαι αἱ πλειονοψηφίαι, ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθη κατὰ τὸ παρελθὸν ὁ κ. Τρικούπης. Βεβαίως σεῖς δὲν δύνασθε νὰ ἐπιῤῥίψητε μομφὴν ἐπὶ ἀντικοινοβουλευτισμῷ εἰς ἐκεῖνον, ἄνευ τοῦ ὁποίου οὐδ’ ὑπόστασιν πολιτικὴν θὰ εἴχετε.

§125ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (γελᾷ).

§126ΡΑΛΛΗΣ. Γελᾷ ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος, ὡς νὰ μὴ ἦναι τοῦτο πραγματικὸν καὶ δι’ αὐτόν.

§127ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περιορισθῆτε εἰς τὸ καθῆκόν σας! Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μὲ ἐλέγξητε, ὅταν ὁμιλῶ ἰδιαιτέρως (θόρυβος).

§128ΡΑΛΛΗΣ. Δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε ἰδιαιτέρως, εἰς τρόπον ὅμως, ὥστε νὰ μὴ ἐκδηλῶνται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγετε ὅταν δὲ ἐκδηλῶνται εἴτε διὰ σχημάτων εἴτε διὰ μορφασμῶν, πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ὑπάρχει δικαίωμα νὰ σᾶς ὑπομνήσω ὅσα εἶπον (θόρυβος).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν...

§130ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Προτείνω νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 3 μ. μ., ἄλλως νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιμείνατε ν’ ἀκούσητε, τί θὰ εἴπω... Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ἀναβάλλεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 3 μ. μ. (διάλογοι).

§132Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω καλὸν νὰ συνεννοηθῶμεν περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει, ὅτε ἐκανονίσθη, ὅτι θέλομεν συνέρχεσθαι δὶς τῆς ἡμέρας, εἶχεν ἀποφασισθῆ, ὅτι κατὰ τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν θὰ ἐπιλαμβάνηται ἡ Βουλὴ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, κατὰ δὲ τὴν μεταμεσημβρινὴν τῶν ἄλλων ζητημάτων, τῶν σχετικῶν πρὸς τὸν προϋπολογισμόν. Ἐὰν οὕτως ἔχῃ καὶ ἤδη ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, ἂς σαφηνισθῇ, ὅτι ἐπὶ τοιαύτῃ τοῦ χρόνου διατάξει θέλομεν ἐργασθῆ· ἐὰν δὲ πάλιν ἡ Βουλὴ μετέβαλε γνώμην, ἂς ἀποφασίσωμεν τὰ περὶ τούτου κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν αὐτῆς γνώμην. Νομίζω ὅμως, ὅτι ὁ ἤδη ἀποφασισμένος τρόπος τῆς ἐργασίας εἶναι ὁ κανονικώτερος, καὶ ἐὰν ἐμμείνωμεν εἰς τοῦτον, τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπερ εἶναι τὸ σταφιδικὸν, θὰ μείνῃ ὡς πρῶτον διὰ τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν τῆς Δευτέρας, κατὰ δὲ τὴν μεταμεσημβρινὴν συνεδρίασιν τῆς σήμερον θέλομεν ἐπασχοληθῆ εἰς τὰ ἀπὸ τοῦ δευτέρου ἀντικειμένου τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§133ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἤμην ἐν τῷ τέλει τῆς συνεδριάσεως, καθ’ ἣν ἀπεφασίσθη ἡ διαίρεσις τῆς ἐργασίας τῆς Βουλῆς· νομίζω, ὅμως ὅτι τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ δὲν ἐφαρμόσθη καὶ χθὲς, ὅτε ἐποιησάμεθα ἔναρξιν τῶν δύο συνεδριάσεων.

§134ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Χθὲς ἐφηρμόσθη, ἀλλ’ ἀνεβάλομεν, διότι δὲν εἶχε διανεμηθῆ τὸ νέον νομοσχέδιον.

§135ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τοιοῦτόν τι, τότε δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν μίαν τὴν συνεδρίασιν, διότι ἢ θὰ καταναλώσωμεν ὁλόκληρον τὴν πρωΐαν εἰς τὰ ἄλλα καθήκοντα τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀπεδείχθη σήμερον, ὅτι κατηναλώθη ὁλόκληρος ἡ συνεδρίασις, καὶ τότε σημαίνει ὅτι δὲν θὰ ἀσχοληθῶμεν διόλου εἰς τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν, ἢ θὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰ δικαιώματα ταῦτα τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ ἐγκαταλείψωμεν. Ἐὰν ἑπομένως θέλωμεν νὰ διαιρέσωμεν τὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς εἰς δύο, θὰ διαιρέσωμεν καὶ τὴν συνεδρίασιν εἰς δύο. Τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου ἢ πρέπει νὰ τὸ καταργήσωμεν χάριν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος,—καὶ δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ πράξωμεν τοῦτο,—ἢ πρέπει νὰ τὸ μεταφέρωμεν τότε εἰς τὴν δευτέραν συνεδρίασιν. Ἐὰν θέλητε νὰ συζητήσωμεν κατὰ τὸ σύντομον τμῆμα τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς, τὸ πρωϊνὸν, τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, τότε θὰ τὸ συζητήσωμεν μεμονωμένως, θὰ μεταφέρωμεν δὲ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου εἰς τὴν μεταμεσημβρινὴν συνεδρίασιν. Ἐγὼ, ὅστις νομίζω τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ἄξιον τῆς μελέτης τῆς Βουλῆς, εἶμαι πρόθυμος νὰ παραδεχθῶ, ὅπως κατὰ τὸ πρωϊνὸν τμῆμα τῆς ἐργασίας τῆς Βουλῆς συζητῶμεν ἀποκλειστικῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, κατὰ τὸ μεταμεσημβρινὸν δὲ ἔχωμεν τὸν ἔλεγχον καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει· ἄλλως, ἐὰν θέλωμεν μόνον εἰς βάρος τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος νὰ ἐκτελέσωμεν τὸν ἔλεγχον, τότε θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν θέλομεν νὰ συζητήσωμεν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα.

§136ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν σκοπεῖται περιορισμὸς τοῦ ἐλέγχου, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἐμποδισθῇ, εἴτε κατὰ τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν, εἴτε κατὰ τὴν μεταμεσημβρινήν, ὅπως ἐπιληφθῇ τῶν τοῦ ἐλέγχου. Οὐδεὶς ἀφορᾷ εἰς τὴν διὰ τοῦ ἐμμέσου τούτου τρόπου ἔκκρουσιν τοῦ ἐλέγχου κατὰ τὴν μεταμεσημβρινὴν συνεδρίασιν, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι εἰσῆλθεν ἤδη ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· τοιαύτη πρόθεσις δὲν ὑπάρχει. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐπιλαμβάνηται τῶν τοῦ ἐλέγχου, ὁπόταν θέλῃ, καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς πρωϊνῆς συνεδριάσεως καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς μεταμεσημβρινῆς συνεδριάσεως, ἡ δὲ παρατήρησίς μου ἐγένετο ἁπλῶς λόγῳ τάξεως, ἵνα γινώσκωμεν ἐκ τῶν προτέρων περὶ τίνα θέλομεν ἀσχοληθῆ, καὶ ὡρισμένως, ὅτι τὴν μὲν πρωΐαν θέλομεν ἀσχολεῖσθαι εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, τουτέστιν εἰς τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὴν δὲ μεταμεσημβρίαν θέλομεν ἀσχολεῖσθαι εἰς τ’ ἄλλα ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐξαιρέσει τοῦ πρώτου.

§137ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχει γενικὴ πεποίθησις, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα θὰ ἐγκαταλειφθῇ, ἀπαίτησις δὲ γενικὴ τοῦ λαοῦ εἶναι νὰ μὴ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὶν ἢ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο. (Φωναὶ ἐκ τῆς δεξιᾶς. Ὄχι, ὄχι, δὲν θὰ ἐγκαταλειφθῇ). Νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι καὶ ὀρθὸν τοῦτο, καθόσον ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ καταναλώσῃ πολλὰς συνεδριάσεις.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 3ην μ. μ. ὥραν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 1 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 5 καὶ 40′ μ. μ.)

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις.

§140ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος;

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐλύθη.

§142ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικὸν νομίζω ἀναγκαίας τροποποιήσεις τινάς, ὑποβάλλω ταύτας, καὶ παρακαλῶ νὰ διαταχθῇ ἡ τύπωσις αὐτῶν, ὅπως ἔχωμεν ταύτας ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 170). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἀντιβασιλείας. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§144Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Καλαβρύτων, ἀπευθυνόμενον καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ τέως ἀστυνομικὸς σταθμάρχης Παΐων Μαρουδῆς, ἐκμανεὶς μετὰ τὴν ἐκεῖθεν μετάθεσίν του, συνέλαβε τοὺς Ἀνδρέαν Παπαδημητρακόπουλον, Ι. Παπαῤῥηγόπουλον καὶ Λ. Παπαῤῥηγόπουλον ἰατρὸν, καὶ ἐκακοποίησε καὶ προσέβαλεν αὐτοὺς ἄνευ οὐδενὸς λόγου· ὡς ἐκ τούτου δὲ ἡ κωμόπολις Στρεζόβης εἶναι ἀνάστατος, καὶ ἐπίκεινται λυπηραὶ σκηναί. Ὁ σταθμάρχης οὗτος ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ διαιρέσῃ τοὺς πολίτας εἰς εὐνοουμένους καὶ μή. Οὕτω πως τὰ ἐντάλματα τοῦ ταμείου ἐξετελοῦντο μόνον κατὰ τοῦ ἡμίσεως τῶν κατοίκων, τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ ἦτο ἀσύδοτον· ἔκαμνε πολλὰς καταπιέσεις, ἐκακομεταχειρίζετο τοὺς πολίτας, πολλοὺς ἔδειρε καὶ ἐν γένει μεροληπτικῶς ἐφέρετο. Ὡς ἐκ τούτου ἐξηγέρθησαν καὶ ἀνεφέρθησαν οἱ κάτοικοι εἰς τὸν ἀρχηγόν, ὅστις διέταξεν ἀνακρίσεις, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων μετετέθη, τὴν δὲ μετάθεσίν του ἠθέλησε νὰ ἐκδικήσῃ οὕτω πως· συνέλαβε τοὺς καλλιτέρους τῶν πολιτῶν, τοὺς προκρίτους τοῦ τόπου ἐκείνου, ὡς δύναται νὰ ὁμολογήσῃ καὶ ὁ συνάδελφός μου κ. Φωτήλας, ἄνευ λόγου καὶ τοὺς ἔδειρεν ἀνηλεῶς, Εἶναι, φαίνεται, ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρεισέῤῥησαν εἰς τὴν ἀστυνομίαν καὶ οἱ ὁποῖοι δικαιολογοῦσι τοὺς ἐναντιωθέντας εἰς τὸν θεσμὸν αὐτὸν, διατεινομένους, ὅτι δι’ αὐτοῦ θὰ παραδοθῇ ὁ λαὸς εἰς χεῖρας βασιβουζούκων. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις καὶ προκαλέσῃ τὴν παραδειγματικὴν τιμωρίαν τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, φειδόμενος τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀστυνομίας, θὰ φροντίσῃ, ὅπως ἀμέσως ἐκδιωχθῇ ἐκεῖθεν οὗτος, καὶ προκαλέσῃ παραδειγματικὴν κατ’ αὐτοῦ τιμωρίαν. Δὲν γνωρίζω τὸν ἄνθρωπον, ἔσχον ὅμως καθῆκον νὰ ἀνακοινώσω ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν εὐθὺς ὡς ἔλαβον γνῶσιν.

§145ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπόθεσιν, ἐννοεῖται ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της. Θὰ παρατηρήσω ὅμως εἰς αὐτὸν, ὅτι δὲν ὤφειλε νὰ ἐκφέρῃ τὴν φράσιν, ἥτις προσάπτει μῶμον εἰς τὰ πρόσωπα, ὅτι ἱδρυομένης τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας προέβλεψεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι θὰ παραδοθῇ ὁ λαὸς εἰς τοὺς βασιβουζούκους. Τοῦτο δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. συνάδελφος νὰ ἐκφέρῃ μετὰ τόσης ἐλευθερίας.

§146ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἴσως δὲν ἐξηγήθην καλῶς, καὶ μοὶ ἀπέδωκεν, ὅτι ἔχω τὴν ἰδέαν αὐτὴν, ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι παρεισφρήσαντα τοιαῦτα πρόσωπα εἰς τὴν ἀστυνομίαν, ἐδικαίωσαν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπέδιδον εἰς τὸν θεσμὸν τοιαῦτα ἀποτελέσματα. Δὲν εἶναι ἰδική μου γνώμη.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἐπομένως τὸ γινόμενον ἤδη δὲν εἶναι τακτικόν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δρ. 152,611. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§148ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ ἡ ἀναφερομένη ἐν τῷ ψηφισθέντι νομοσχεδίῳ σύμβασις. (Ἀναγινώσκεται ἀκολούθως καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ πληρωμῆς ἀποζημιώσεως γραμματοδιδασκάλων).

§149ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τί γίνεται τὸ σταφιδικὸν ζήτημα; Τοῦτο εἶναι μᾶλλον κατεπεῖγον.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅπως τὴν μὲν πρωΐαν ἀσχολῆται εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, μετὰ μεσημβρίαν δὲ εἰς τὰ λοιπά.

§151ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πρέπει νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§152ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὸν προλαλήσαντα, διότι τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, ὅτι ὁ πρὸ μεσημβρίας χρόνος δὲν ἀρκεῖ, διότι συνερχόμεθα μόλις τὴν 11ην, ὅτε ἀρχίζουσιν αἱ ἐπερωτήσεις καὶ καταναλίσκεται ὁ χρόνος. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα εἶναι κατεπεῖγον.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, εἰσήλθομεν ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§154ΡΙΚΑΚΗΣ. Ζητῶ τὴν μεταβολήν. Πρέπει νὰ τελειώσῃ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ κατεπεῖγον δικαιολογοῦσι καὶ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ ψῆφος ἡμῶν.

§155ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ κύριοι συνάδελφοι ἐννοοῦν νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις ὡς πρὸς τὴν Δευτέραν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις αὕτη καλλίτερον εἶναι νὰ γείνῃ τὴν Δευτέραν.

§157ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Σήμερον νὰ ψηφίσωμεν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον ἄνευ συζητήσεως (θόρυβος). (Μετὰ τοῦτο ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δρ. 10,000. Ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως καὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων εἰς βʹ συζήτησιν).

§158Μ. ΛΑΜΠΡΟΣ. Μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Παχὺ ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ψηφισθέντος ἤδη νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως καὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψει εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 171). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§160ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔχει λόγον, μετὰ τὴν δήλωσιν, ἣν ἔκαμε τὴν πρωΐαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἰσχυρίσθη, ὅτι ἀρκεῖ ἡ ἐγγραφὴ πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἀνάληψις ὑποχρεώσεως οἱουδήποτε ἔργου.

§161Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν ψήφισιν νόμου εἰδικοῦ.

§162ΡΑΛΛΗΣ. Τότε μεταβάλλετε τὴν δήλωσίν σας.

§163Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ δήλωσίς μου ἀφεώρα εἰς ἄλλο. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἀρκεῖ πρὸς τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην ὁ νόμος ὁ ἐπιτρέπων αὐτὴν, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται, ὅπως καὶ ἡ πίστωσις, ἡ ἐπὶ τοῦ νόμου τούτου στηριζομένη, χορηγῆται καὶ αὐτὴ διὰ νόμου, ἂν ἦναι ἀναπληρωματικὴ ἢ ἔκτακτος· ὅταν ὅμως ἡ πίστωσις ἦναι κανονικὴ, ἀπαιτεῖται μόνον πρὸς τῷ εἰδικῷ νόμῳ, τῷ ἐγκρίνοντι τὴν δαπάνην, ἡ ἀναγραφὴ τῆς πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· πάντως ὅμως, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἀπαιτεῖται εἰδικὸς νόμος, ἐπιτρέπων τὴν δαπάνην, εἴτε ἕτερος νόμος χορηγεῖ τὴν πίστωσιν, εἴτε φέρεται αὕτη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ὁ εἰδικὸς νόμος δὲν ἀπαιτεῖται σήμερον παρὰ τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, καὶ ἡ ἔλλειψις τοιαύτης ἀπαιτήσεως παρήγαγε τὰς ἀνωμαλίας, περὶ ὧν τὴν πρωΐαν ἐγένετο λόγος. Ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως μηδεμία ἐπιτρέπηται τοιαύτη δαπάνη ἄνευ νόμου εἰδικοῦ, ἐγκρίνοντος ταύτην, ὥστε, ἂν παρεμβληθῇ πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ περὶ τοιαύτης δαπάνης, νὰ μὴ θεωρῶνται παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τὰ ἐπὶ τῆς πιστώσεως ταύτης ἐκδιδόμενα ἐντάλματα, ὁσάκις πλὴν τῆς πιστώσεως δὲν στηρίζηται ἡ δαπάνη καὶ εἰς ἔγκρισιν δι’ εἰδικοῦ νόμου δοθεῖσαν. Ἐξαναγκάζει οὕτω τὸ νομοσχέδιον εἰς περιορισμὸν τῶν δαπανῶν ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν ὑπὸ τοῦ εἰδικοῦ νόμου διαγεγραμμένων. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ δαπάνη δύναται κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον νὰ κανονισθῇ δ’ ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, ἀπῃτήθη ὅπως, καὶ ἂν ἡ δαπάνη ἦναι ἐγκεκριμένη δι’ εἰδικοῦ νόμου, μὴ ἐπιτρέπηται ἡ χορήγησις τοιούτων πιστώσεων διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων, ἀλλ’ ἐπιτρέπεται μόνον διὰ νόμου.

§164ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο λέγει καὶ ὁ νόμος ὁ λογιστικός.

§165ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν πρωΐαν ὑπέβαλον δήλωσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθ’ ἣν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ περὶ ἀνακτόρου τοῦ διαδόχου νόμου, ἐγκρίνοντος ἐν συνόλῳ δαπάνην δραχμῶν 950,000 περιορίζεται τὸ κατὰ τὸ 1894 διατεθησόμενον ποσὸν εἰς 45 χιλιάδας δραχμῶν· ἂν ὅμως μὴ περιλάβωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν πρὸς τὰς τοιαύτας δαπάνας πίστωσις ἀναπληρωματικὴ ἢ ἔκτακτος μόνον διὰ νόμου χορηγεῖται. Θὰ διατρέχωμεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν τὰ κατὰ τὸ 1894 διαθετέα ποσὰ αὐξανόμενα διὰ πιστώσεων χορηγουμένων διὰ Β. Διατάγματος μέχρι τοῦ νομίμου ὅρου τῶν 950,000 δραχμῶν, ἐνῷ ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐδήλωσε θέλησιν, ὅπως κατὰ τὸ 1894 μὴ διατεθῶσι πλείονες τῶν 45,000 δραχμῶν. Ἵνα ἔχῃ κύρωσιν ἡ ἀπόφασις αὕτη τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ συμπληρῶται διὰ διατάξεως νομοθετικῆς, καθ’ ἣν ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς δὲν ἐπιτρέπεται ἡ διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων χορήγησις ἀναπληρωματικῶν ἢ ἐκτάκτων πιστώσεων πρὸς δαπάνας ἐκ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ἔστω καὶ ἐντὸς τῶν ὑπὸ τοῦ εἰδικοῦ νόμου ἐγκεκριμένων ὁρίων. Ἡ διάταξις ἄρα τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ἀπαιτοῦσα ὅπως διὰ νόμου χορηγῶνται αἱ πιστώσεις αὗται, δὲν ἐπαναλαμβάνει τὴν γενικὴν διάταξιν τοῦ λογιστικοῦ νόμου περὶ ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων, ὡς ὑπέθεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἀλλὰ τοὐναντίον καταργεῖ τὴν ὑπὸ τοῦ λογιστικοῦ νόμου ἐπιτρεπομένην χορήγησιν διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων πιστώσεων ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐπὶ δαπανῶν, περὶ ὧν προνοεῖ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ λογιστικοῦ νόμου.

§166ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδοθῇ ἀναπληρωματικὴ πίστωσις διὰ Β. Διατάγματος ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, εἰμὴ ἐπὶ ὡρισμένων κεφαλαίων καὶ ἄρθρων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ἐπὶ τούτων θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅτι, ἐνῷ ἐγένετο, ὅπως ὤφειλε νὰ γείνῃ, συζήτησις τοῦ νόμου διὰ τὸ ἀνάκτορον τοῦ Διαδόχου, διὰ τὰ λοιπὰ δημόσια ἔργα οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐλήφθη μέτρον· ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καθιεροῦται τὸ ἀντίθετον, διότι τὸ ἄρθρον 2 λέγει, ὅτι «τὰ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου τούτου ἐκδιδόμενα ἔργα εἰς ἐργολαβίαν ἐκτελεσθήσονται κατὰ τὰ τέως κείμενα.» Συνδέω τὴν διάταξιν ταύτην μὲ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἰσηγουμένου τὸν προϋπολογισμὸν καὶ κατακρίνοντος τὰς ὑπερβάσεις σχετικῶς πρὸς τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα. Ἡ πηγὴ, ἐξ ἧς προέκυψαν τὰ ὑπέρογκα ἐλλείμματα, δὲν στειρεύει ἤδη, δὲν στειρεύει διὰ τὸ μέλλον· οὐδὲ δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ Ὑπουργὸς, ὅστις θὰ προβῇ εἰς ἐγκρίσεις νέων ἔργων. Κυρίως ἔπρεπε νὰ προβλέψῃ, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ὁμολογεῖ τὰ σφάλματά της, διότι τὸ σφάλμα δὲν εἶναι ἰδικόν μου, οὔτε τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης...

§167Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπατᾶσθε.

§168ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς ἔπραξεν ὅ,τι λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου (ἀναγινώσκει): «Ἡ σύστασις ὅμως τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας καὶ τελευταῖον ὁ νόμος ΨΙΓʹ τῆς 23 Νοεμβρίου 1878 περὶ ὁδικῶν φόρων ἀνέστειλαν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀνωτέρω διατάξεως τοῦ λογιστικοῦ νόμου, τῆς μηδέποτε ἄλλως τε ἀκριβῶς τηρηθείσης καὶ ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ δημόσια ἔργα.» Αὐτὴ εἶναι ἡ εἰκὼν τῆς διοικήσεως.

§169ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἡ εἰκὼν τοῦ 1,700,000 δραχμῶν, δι’ ἃς ἐζητήθη ἡ πίστωσις ἐπὶ πλέον τῶν 470,000 τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ διὰ κατασκευὴν ὁδῶν, καὶ ἡ πίστωσις, ἣν σήμερον φέρομεν, ἑτέρων 300,000 δραχμῶν πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ὀφειλομένων ἐπὶ δαπάναις ἐγκριθείσαις παρ’ ὑμῶν, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὧν τὴν πληρωμὴν, ἂν μὴ ἐπιτρέψῃ αὐτὴν ἡ Βουλὴ, θὰ ζητήσωσιν οἱ δικαιοῦχοι διὰ τοῦ δικαστηρίου.

§170ΡΑΛΛΗΣ. Παρ’ ἡμῶν ἐνεκρίθη δαπάνη δι’ ἔργα τελεσθέντα συνεπείᾳ ἐγκρίσεων τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως μέχρι λεπτοῦ καὶ δι’ ἀπαιτήσεις ἀνεγνωρισμένας κατὰ τοῦ Δημοσίου. Τὸ Δημόσιον βεβαίως δὲν ἐξυπηρετεῖτο διὰ τῆς τέχνης αὐτῆς, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγεν ἡ διοίκησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δηλαδὴ διὰ καθυστερήσεως τῆς πληρωμῆς ἔργων ἐκτελεσθέντων. Ἡ καταστροφὴ τοῦ δημοσίου πλούτου ὡς πρὸς τὰ δημόσια ἔργα ἤρχισεν ἀπὸ τὸ 1884, ὅτε ἐξεδόθη τὸ περίφημον ἐκεῖνο διάταγμα τῶν 72 ἐθνικῶν ὁδῶν. Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοὶ ὑποδείξῃ μίαν καλὴν ὁδὸν ἐθνικὴν, ἓν δημόσιον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐξετελέσθη ὅπως ἀναγράφει ἡ ἔκθεσις ἡ ὑπογεγραμμένη παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου.

§171ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ σήμερον εἴχομεν τὸ ἀνάκτορον τοῦ Διαδόχου.

§172ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπὸ τίνος ἐνεκρίθη;

§173ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἐπέκτασις τῶν δαπανῶν εἰς δραχ. 1,150,000 ἐγένετο παρ’ ἄλλων, οὐχὶ παρ’ ἡμῶν.

§174ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγένετο παρ’ ὑμῶν συνεπεία ἀτελῶν προϋπολογισμῶν, ὁποῖοι ὑποβάλλονται πάντοτε.

§175ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἐν περιπτέρῳ αἴθουσα χοροῦ, ἥτις εἶναι κυρίως παραίτιος ὅλων τούτων, ἔμεινεν ἀνεκτέλεστος παρ’ ἡμῶν, διότι δὲν περιελαμβάνετο ἐν τῷ ἀρχικῷ σχεδίῳ, ἀλλ’ ὁ χῶρος, ὃν ἐν τῷ κτιρίῳ κατεῖχεν ἡ αἴθουσα αὕτη κατὰ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, εἶναι ἤδη διακεχωρισμένος εἰς τρία πατώματα καὶ εἰς πολλὰ δωμάτια ἐν ἑκάστῳ πατώματι.

§176ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μοὶ φαίνεται παράδοξον, πῶς κτίριον, τὸ ὁποῖον ὁλόκληρον ἐπρόκειτο νὰ προκαλέσῃ δαπάνην 380 χιλιάδων δραχμῶν, ἐπήνεγκε δαπάνην διπλασίαν διὰ μόνης τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ σχεδίου τῆς αἰθούσης τοῦ χοροῦ.

§177ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπέβαλον ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἐξ ὧν προκύπτει, ὅτι τὰ τῆς αἰθούσης τοῦ χοροῦ καὶ παραρτήματα ἄλλα, ὡς καὶ ἡ διὰ μαρμάρων ἐκτέλεσις πολλῶν, ἅτινα τὸ ἀρχικὸν σχέδιον λιτότερον εἶχε περιλάβει, ἐπήνεγκον αὔξησιν δαπανῶν. Ὑπάρχουσι καὶ τὰ μὴ ἐπαρκῶς προνοηθέντα ἐν τῷ ἀρχικῷ σχεδίῳ, ἐφ’ οἷς προεκλήθη ὁ ἀρχιτέκτων εἰς ἀπολογίαν. Αἱ τροποποιήσεις τοῦ σχεδίου, αἱ ἐπενεγκοῦσαι τὴν ἐπαύξησιν τῶν δαπανῶν, δὲν ἀνάγονται εἰς τὴν ἡμετέραν διοίκησιν ὥστε ἡ περὶ αὐτῶν συζήτησις δὲν ἔχει πρὸς ἡμᾶς τὸν χαρακτῆρα ἐλέγχου· ὡς ζήτημα δὲ πραγματικόν, χρησίμως θὰ εἰργαζόμεθα, ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον, βελτιούμενον κατὰ τὰ ὑπὸ τῆς συζητήσεως τυχὸν ἐνδειχθησόμενα, διότι δι’ αὐτοῦ ἀπεκδεχόμεθα τὴν ἐν τῷ μέλλοντι πρόληψιν τῶν ἀτόπων, περὶ ὧν συζητοῦμεν.

§178ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι καὶ αὐτὸ παρήγορον, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προτείνει νὰ τῷ δώσωμεν τὰς χεῖρας. Ἀνέφερε περὶ τοῦ ἀνακτόρου τοῦ Διαδόχου ὡς ἂν αὐτὸ ὠφείλετο εἰς τοὺς διαδόχους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἢ τοὺς προκατόχους αὐτοῦ. Αὐτὸς ἐξέλεξε τὸν ἀρχιτέκτονα αὐτὸν, ὁ ὁποῖος εἰσέπραξεν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐναντίον τῶν διαμαρτυρήσεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, 97,000 δραχμάς.

§179ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. 1200 δραχμὰς κατὰ μῆνα ἐλάμβανε δι’ ὅλας τὰς ἀρχιτεκτονικὰς ἐργασίας τοῦ Δημοσίου. Ὁ ἀρχιτέκτων δὲ οὗτος εἶναι αὐτὸς ἐκεῖνος, ὅστις προτιμᾶται συνήθως παρὰ τῶν οἰκοδομούντων ἀξίας λόγου οἰκίας.

§180ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι βεβαίως.

§181ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βλέπω ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον προτιμώμενον ἀρχιτέκτονα τὸν κ. Τσίλλερ, καὶ τοῦτον ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ προσλάβωμεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐπὶ ὡρισμένῳ μισθῷ, διότι πρὶν ἐλάμβανε τὰ δικαιώματα κατὰ τὴν διατίμησιν τοῦ διεθνοῦς πρωτοκόλλου τῶν ἀρχιτεκτόνων, καὶ ἦτο ὑπέρογκον τὸ ποσὸν αὐτῶν, διὰ τῆς προσλήψεως δ’ αὐτοῦ ἐπὶ ὡρισμένῳ μισθῷ ἐπῆλθεν οἰκονομία σπουδαία.

§182ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀρχιτέκτων αὐτὸς ἔλαβε, κατ’ ἐπίσημον πίνακα, τὸν ὁποῖον θὰ φέρωμεν αὔριον, 97 χιλιάδας δραχμῶν, διότι ἐλάμβανε τὴν μισθοδοσίαν καὶ ἐπὶ πλέον ποσοστὰ ἐπὶ ὅλων οὐ μόνον τῶν ἐκτελουμένων, ἀλλὰ καὶ τῶν σχεδιαζομένων ἔργων.

§183ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐλάμβανε τὰ ποσοστὰ, πρὶν προσληφθῇ ἐπὶ μισθῷ, καὶ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἐγένετο ἡ κατ’ ἀποκοπὴν συμφωνία πρὸς αὐτὸν, ὅπως παύσῃ ἡ πληρωμὴ τῶν ποσοστῶν, διότι εἴδομεν, ὅτι ἡ πληρωμὴ αὕτη ἐπήγετο καταβολὰς ὑπερτέρας.

§184ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ Κύριος αὐτὸς κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς οἰκοδομῆς τῶν ἀνακτόρων δὲν ἦτο ὑπάλληλος τοῦ Κράτους;

§185ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐγὼ εἰς τοῦτο. Ὅτε ἀπεφασίσθη ἡ οἰκοδομὴ τῶν ἀνακτόρων ἐπὶ τῷ σχεδίῳ τῷ συνταχθέντι ὑπὸ τοῦ κ. Τσίλλερ, ἡ ἐποπτεία καὶ ἡ διοίκησις ἀνετέθη εἰς τριμελῆ ἐπιτροπὴν μηχανικῶν, δύο Ἑλλήνων καὶ ἑνὸς Γάλλου. Μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ἧς ἐγένοντο ταῦτα, μετεβλήθη ἡ τοιαύτη διάταξις, καὶ ἀντὶ τῆς τριμελοῦς ἐκείνης ἐπιτροπῆς ἀνετέθη ἡ διοίκησις τῶν τοῦ κτιρίου εἰς τὸν κ. Τσίλλερ. Τί ἐγένετο κατόπιν, ἀγνοῶ. Ὁ κ. Τσίλλερ ἦτο τότε ὑπάλληλος, ἐργαζόμενος ἐν τῷ ἀρχιτεκτονικῷ τμήματι ὡς Διευθυντὴς, καὶ παρασκευάζων πάντα τὰ σχέδια ἐπὶ μισθῷ παγίῳ.

§186ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν ἑπομένως ἔλαβεν ὡς ὑπάλληλος ποσοστὰ οἱαδήποτε, ὑπάρχει τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ράλλης· ἀλλ’ ἐγὼ ἠρώτησα, ἐὰν οὗτος εἰργάσθη εἰς τὴν οἰκοδομὴν τῶν ἀνακτόρων καὶ πρὸ τῆς προσλήψεώς του ὡς ὑπαλλήλου τοῦ Δημοσίου.

§187ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ εὗρον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ διευθυντὴν τὸν κ. Τσίλλερ καὶ εὗρον ἤδη ἕτοιμον τὸ σχέδιον τὸ ἐπεξειργασμένον ὑπὸ τοῦ κ. Τσίλλερ.

§188ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ζήτημα τῶν ἀνακτόρων τοῦ Διαδόχου καὶ τῆς ἀμαθείας τοῦ κ. Τσίλλερ εἶναι ἐντελῶς δευτερεῦον, διότι ἡ δαπάνη 300 χιλιάδων δραχμῶν εἶναι ἀσήμαντος ἀπέναντι τῆς δαπάνης, εἰς ἣν εἶναι ἐκτεθειμένον τὸ Δημόσιον δι’ ἔργα ἐγκριθέντα, ἐκτελεσθέντα καὶ ἐκτελούμενα. Τὰ ἔργα ταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσουν.

§189ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διαλύονται αἱ συμφωνίαι ὁλονέν.

§190ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ γνωρίζω, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ὑπάρχουν ἔργα 3,500,000 δραχμῶν, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαλυθῶσιν ἄνευ ὑποχρεώσεως τοῦ Δημοσίου εἰς ἀποζημίωσιν. Ἐπὶ τῶν ἔργων αὐτῶν γεννᾶται τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρουσιάζων πρὸς τὴν Βουλὴν μίαν ἐπιστολὴν τοῦ Διευθυντοῦ τῶν δημοσίων ἔργων, δι’ ἧς ὑποθέτει, ὅτι δὲν θὰ ὑπερβῇ ἡ ἐκτέλεσις τὸ ποσὸν τὸ ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Τοῦτο δὲν ἀρκεῖ, καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας καθ’ ἡμέραν εἶναι ἠναγκασμένος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποβάλλῃ· αἱ πιστώσεις δ’ αὗται δὲν ἀφώρουν εἰς ἔργα ἐκτελεσθέντα ἀπὸ τῆς 3 Μαΐου μέχρι τῆς 28 Ὀκτωβρίου, ἀφορῶσιν εἰς ἔργα ἐκτελεσθέντα ἀπὸ πενταετίας. Καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων θὰ ἐξακολουθήσῃ μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διότι τοῦτο θέτει φραγμὸν ὡς πρὸς τὰ μέλλοντα ἔργα, ἀλλ’ ὄχι καὶ ὡς πρὸς τὰ ἀρξάμενα ἤδη· ἐπὶ τούτου δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοὶ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων αὐτῶν, τῶν δοθέντων ἤδη εἰς ἐργολαβίαν, τῶν ὁποίων ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 3½ ἑκατομμύρια, ἐὰν δὲν ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια; διότι ἡ ἀναγραφὴ ὡρισμένης πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ ὁ λόγος τοῦ διευθυντοῦ τῶν δημοσίων ἔργων, ὅτι θὰ προσπαθήσῃ νὰ μὴ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ, καὶ ἡ ἑτέρα ὑπόσχεσις, ὅτι, ἐὰν ἤθελεν ἡ ἐργολαβία ὑπερβῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ, δὲν θέλει πληρωθῆ, ὅλα αὐτὰ δὲν ἐξασφαλίζουν τὸ Δημόσιον, διότι θὰ ἐξακολουθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων, καὶ ἐὰν δὲν πληρωθοῦν διὰ πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένης, θὰ πληρωθοῦν δι’ ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων· αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τὸ παλαιόν. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ ἔλεγχος ἐπιβάλληται σήμερον τέλος πάντων ἐκ τῶν πραγμάτων διὰ πάντα τὰ ἔργα τοῦ μέλλοντος, ἐπιβάλλεται ἀναγκαίως καὶ δι’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀσυνειδήτως ἀληθῶς ἐνεκρίθησαν καὶ ἐδόθησαν εἰς ἐργολαβίαν. Ὡς πρὸς τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔδωκε τὴν ἄδειαν ἐκτελέσεως 72 ὁδῶν, διὰ τὰς ὁποίας ἀπῃτεῖτο δαπάνη 70 ἑκατομμυρίων, πρέπει νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν εἰς τὸ ἑξῆς δαπάνας ἄνευ οὐδεμιᾶς χρησιμότητος διὰ τὸ Δημόσιον.

§191Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐπαγγέλλεται ἄλλο τι, εἰμὴ τὸν κανονισμὸν τοῦ μέλλοντος, δὲν ἐπαγγέλλεται τὸν κανονισμὸν τοῦ παρελθόντος. Ἡ διάταξις ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐκδεδομένας ἐργολαβίας. Περὶ τούτων ἡ Κυβέρνησις πράττει πᾶν ὅ,τι δύναται διοικητικῶς, τουτέστιν ἀραιόνει ἐν τῇ ἐκτελέσει τὰς διορίας καὶ διαλύει ἐργολαβίας. Περὶ τούτων ὅμως οὐδὲν δύναται νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ, διότι ὁ νόμος καθορίζει τὰ ἐξαρτώμενα ἐκ μόνης τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως, ἐν δὲ ταῖς ἐργολαβίαις ὑπάρχει καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ συμβληθέντος πρὸς τὸ Δημόσιον ἰδιώτου, καὶ, ἐὰν θελήσωμεν νὰ κανονίσωμεν τὰ περὶ τούτων ἄλλως ἢ ὡς κανονίζονται ἐν ταῖς συμβάσεσιν, ἐκθέτομεν τὸ Δημόσιον εἰς πληρωμὴν ἀποζημιώσεων. Ὅθεν πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ μέλλοντος, νὰ ἐπιζητήσωμεν δὲ διοικητικῶς τὸν κανονισμὸν τοῦ παρελθόντος διὰ διαλύσεως ἐργολαβιῶν. Περὶ τούτου ὑπέβαλον σημειώσεις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰδικωτέρας δὲ ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Νομίζω ὅτι μόνον ἐκτελεστικῶς πρέπει νὰ προβῶμεν ὡς πρὸς ταῦτα· διότι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ προβῶμεν νομοθετικῶς, τὸ μόνον ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι νὰ παράσχωμεν εἰς τοὺς ἐργολάβους τὰ μέσα, ὅπως ἀναλάβωσι δικαστικοὺς ἀγῶνας, ὧν ἡ ἔκβασις, ὡς γινώσκετε, δὲν εἶναι πάντοτε ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου.

§192ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν νομοθετικῶς δὲν δυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν τὸ ἀντικείμενον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ κανονίσωμεν ἐκτελεστικῶς...

§193ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δι’ ἰδιαιτέρων συμφωνιῶν.

§194ΡΑΛΛΗΣ. .. ἄλλως ἢ ἀπεκδεχόμενοι διὰ τοῦ τοιούτου κανονισμοῦ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν κατὰ τὸ παρελθόν; δηλαδὴ νὰ ἐκτελῶνται ἔργα ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν, νὰ ἔρχηται ἔπειτα ἄλλος Ὑπουργὸς καὶ νὰ ἦναι ἠναγκασμένος ἢ νὰ καθιστᾷ τὸ Δημόσιον ἐντελῶς ἀναξιόπιστον, ἢ νὰ ὑφίσταται τὴν κατάκρισιν, ἣν ἔκαμε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐγὼ ἐνέκρινα δαπάνας τῆς 35ης δόσεως ὁδοῦ ἢ τῆς 50ῆς δόσεως ὁδοῦ, ὡς νὰ ἠδυνάμην τὰς δαπάνας αὐτὰς νὰ μὴ ἀναγνωρίσω, ἀφοῦ ἐγένοντο ἐπὶ τῶν προκατόχων. Βεβαίως τὸ σύστημα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος νομίζει ὅτι ἡ ἄρνησις τῶν ὑποχρεώσεων εἶναι τὸ καλλίτερον σύστημα, δύναται νὰ ἀποδέχηται τοῦτο, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ ἐκτελῇ τὰς ὑποχρεώσεις του, ἄλλως ἀναγκαίως θὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τῆς ἀθετήσεως, καὶ διὰ τὸ σύστημα τοῦτο ἢ τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν βεβαίως ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ κατηγορηθῶ.

§195ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶπον ὅτι δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας δύνανται ἐργολαβίαι παρακεχωρημέναι σπουδαίως νὰ περιορισθῶσι, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται, διότι κατὰ τὸ σημείωμα, ὅπερ ὑπεβλήθη, θέλουσι περιορισθῆ εἰς 2,800,000 δραχμῶν, τῶν διατηρουμένων δ’ ἐργολαβιῶν δύνανται νὰ ἀραιωθῶσι τὰ τῆς ἐκτελέσεως, ὥστε νὰ δαπανηθῇ τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 2,800,000 ἐντὸς τεσσάρων ἐτῶν. Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ ἀθέτησιν τῶν συμφωνιῶν, οὐδέποτε δὲ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι, μὴ ἐκτελοῦσα τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῆς, οἰκονομεῖ τὰ τοῦ Δημοσίου· τοὐναντίον, ὁσάκις ἤλθομεν εἰς τὰ πράγματα, ἠνοίξαμεν τὰ ταμεῖα, καὶ οὐδέποτε ἐπετρέψαμεν νὰ βραδύνωσιν αἱ πληρωμαί, εἴτε διὰ τῆς μὴ ἐγκαίρου ἐκδόσεως τῶν ἐνταλμάτων, εἴτε διὰ τῆς μὴ ἀμέσου ἐξοφλήσεως αὐτῶν. Ἡ μείωσις ὅμως τῶν δαπανῶν ἐπὶ ταῖς ἐγκεκριμέναις ἐργολαβίαις δύναται νὰ γείνῃ διὰ νέων συμφωνιῶν περὶ καταργήσεως αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰ τέως συμπεφωνημένα, ἐπιτρέποντα τὸν κανονισμὸν τῶν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐργολαβιῶν κατὰ τὸ δοκοῦν τῇ Κυβερνήσει. Συμφώνως ἄρα πρὸς ταῦτα θέλομεν προβῆ εἰς τὴν περιστολὴν τῶν ἐγκεκριμένων ἐπὶ ταῖς ἐργολαβίαις δαπανῶν, ἀλλὰ μόνον διὰ μέτρων ἐκτελεστικῶν· περιελάβομεν δὲ διάταξιν ἐν τῷ νόμῳ, καθ’ ἣν τὰ δεδομένα εἰς ἐργολαβίαν ἔργα ἐξακολουθοῦσιν ὑποκείμενα εἰς τὰ τέως νομοθετημένα, ἵνα ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῶν ἐργολάβων πᾶσα πρόφασις πρὸς δικαστικὰς κατὰ τοῦ Δημοσίου ἀπαιτήσεις.

§196ΡΑΛΛΗΣ. Ἐξ ἐναντίας ἡ διάταξις αὕτη ἀποβλέπει εἰς ὑποχρεώσεις τοῦ παρελθόντος, χάριν τοῦ ὁποίου νομοθετεῖται ἡ πρώτη διάταξις, δεσμεύει δηλαδὴ ὁριστικῶς πλέον οἱονδήποτε Ὑπουργὸν ἀπὸ τοῦ νὰ ἀκυρώσῃ ἐργολαβίας.

§197ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν κατὰ τὰ τέως κείμενα δὲν ἠδύνατο νὰ τὰς ἀκυρώσῃ, βεβαίως δὲν δύναται νομοθετικὴ πρᾶξις νὰ χορηγήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο.

§198ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ λέγω, ὅτι καθιεροῦται, ὅτι ὅλα τὰ ἔργα αὐτὰ πρόκειται ἀφεύκτως νὰ ἐκτελέσῃ τὸ Δημόσιον, ὅλη δ’ ἐκείνη ἡ πρόνοια τοῦ πρώτου ἄρθρου ἀποβλέπει εἰς τὸ ἀδύνατον, ἤτοι εἰς ἔργα τοῦ μέλλοντος, καὶ εἶναι εὐτύχημα, ὅτι ζητεῖ νὰ δέσῃ τὰς χεῖρας ἑαυτοῦ διὰ τὸ μέλλον ὁ κ. Τρικούπης, ἀλλὰ ἐγὼ ζητῶ καί τι πλέον, ζητῶ καὶ διὰ τὸ παρελθὸν νὰ δεσμευθῶσιν αἱ χεῖρες τῶν Ὑπουργῶν.

§199ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον τι δεσμεύσεως τῶν χειρῶν τῶν Ὑπουργῶν. Σήμερον βεβαίως οὐδεὶς Ὑπουργὸς θὰ τολμήσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἀναλόγων ἐκείνων, πρὸς τὰ ὁποῖα προέβησαν οἱ Ὑπουργοὶ κατὰ τὸ παρελθόν. Τὰ ἔργα δὲ ταῦτα, εἰς τὰ ὁποῖα μετ’ ἐλαφρότητος προέβημεν, ἀφίνουσιν ὑπόλοιπα πολὺ σπουδαῖα. Τὰ ὑπόλοιπα ταῦτα πρέπει νὰ κανονισθῶσι νομοθετικῶς, διότι ἐκ τῶν ἐπανειλημμένων συζητήσεων, αἵτινες ἐγένοντο ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, οὐδὲν εἴδομεν θετικὸν περὶ τοῦ κανονισμοῦ διοικητικῶς τοῦ μέτρου τούτου. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἰς τὰς πληροφορίας τὰς δοθείσας εἰς τὴν Βουλὴν ὑπάρχουσι τοιαῦται ἀντιφάσεις, οἷαι ὑπάρχουσιν εἰς πίνακας πρὸ ἐτῶν κατατεθέντες ἐνταῦθα. Ἔχω πίνακα ὑποβληθέντα, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ ὑπόλοιπα τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας παρίστανται ὡς ἀνερχόμενα εἰς 3 ἑκατομμύρια καὶ ἐπέκεινα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀναβιβάζει ταῦτα εἰς 2,800,000 ἀνέγνωσα καὶ ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέρχονται εἰς 1,200,000 νομίζω. Ἀλλὰ μεταξὺ τοῦ κατατεθέντος πίνακος, τῆς γνώμης τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν πληροφοριῶν τῆς ἐπιτροπῆς ὑπάρχει διαφορὰ ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν εἶναι μεμελετημένον τὸ ζήτημα, καὶ πρέπει νὰ κανονισθῇ νομοθετικῶς. Δύναται δὲ τοῦτο νὰ γείνῃ, ὁριζομένων τῶν συμβάσεων ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας τὸ Δημόσιον δὲν δύναται νὰ πράξῃ τι, μὴ ἀφινομένης δὲ τῆς ἀκυρώσεως εἰς μόνην τὴν ὑπηρεσίαν, διότι ἡ ὑπηρεσία, ὅπως πάντες γνωρίζομεν, θὰ πιέζηται ἐκ πολλῶν καὶ διαφόρων λόγων, ὅπως μὴ ἀκυρώσῃ ἐργολαβίας, ἐνῷ, ἐὰν νομοθετικῶς λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο, θὰ κλείσωμεν καὶ τὴν θύραν ταύτην, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι παραπολὺ εὐρυτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ κλείσωμεν εἰς τὸ μέλλον.

§200ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ματαιολογοῦμεν καὶ ματαιοπονοῦμεν, ζητοῦντες νὰ δεσμεύσωμεν τὰς χεῖρας τῶν Ὑπουργῶν διὰ νόμου· διότι πεῖρα σκληρὰ ἀπέδειξεν, ὅτι ὁ ἔχων 123 ἢ 103 Βουλευτὰς δύναται ν’ ἀποτολμήσῃ τὰ πάντα καὶ νὰ θεωρήσῃ μὴ ὑπάρχοντα οἱονδήποτε νόμον. Ἀρκοῦσιν εἰς ἀπόδειξιν τὰ ἐσχάτως τελεσθέντα, ὅτε δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς κατηργήθη νόμος. Λοιπὸν ματαιοπονοῦμεν καὶ ματαιολογοῦμεν, συζητοῦντες· ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§201ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον σκοπὸν ἔχει νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ λογιστικοῦ νόμου. Τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο προβλέπει τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον χορηγοῦνται αἱ πιστώσεις πρὸς ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων, διατάσσει δὲ, ὅτι, ὅταν ἡ δαπάνη ἔργου τινὸς ὑπερβαίνῃ τὰς 3,000 δραχμὰς, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκτελεσθῇ, εἰμὴ δυνάμει εἰδικοῦ νόμου, ἢ δυνάμει πιστώσεως χορηγηθείσης ἐπὶ εἰδικοῦ κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου. Τοιοῦτον εἶναι τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον σκοπεῖ νὰ τροποποιήσῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἀντὶ τῆς προνοίας, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ὁ λογιστικὸς ἔχει, ἀπαιτῶν ἢ νόμον, ἢ πίστωσιν χορηγηθεῖσαν ἐπὶ εἰδικοῦ κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἀπαιτεῖ, ὁσάκις τὸ ἔργον ὑπερβαίνῃ τὰς 10,000 δραχμὰς, ἀπαιτεῖ πάντοτε νόμον. Ὡς πρὸς τοῦτο νομίζω, ὅτι οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις. Βεβαίως προτιμότερον εἶναι νὰ μὴ προβαίνωμεν εἰς τὴν κατασκευὴν ἔργων τοσαύτης ἀξίας ἄνευ νόμου. Ὅ,τι λοιπὸν κατὰ τὸν κείμενον λογιστικὸν νόμον ἦτο δυνητικὸν, (ἢ νόμος ἢ πίστωσις) διὰ τοῦ νομοσχεδίου γίνεται ὑποχρεωτικόν. Τὸ ἐν ἰσχύϊ ἄρθρον 24 τοῦ λογιστικοῦ νόμου ἀπαιτεῖ ἐπίσης καὶ προϋπολογισμὸν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ στηρίζηται ἡ πρώτη αἴτησις πιστώσεως. Καίτοι ὅμως ὑπαρχούσης τοιαύτης διατάξεως τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δυστυχῶς πολλάκις αὕτη δὲν ἐφηρμόσθη. Δύναμαι δὲ νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ, ὅτι καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου ἀμφίβολον εἶναι, ἂν θὰ τηρηθῇ ἀκριβέστερον. Ἀλλὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἔχει ἄλλας τινὰς ῥιζικωτέρας τροποποιήσεις τοῦ κειμένου νόμου, αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται εἰς τὸν τρόπον τῆς παροχῆς τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων καὶ τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων. Ἐνῷ ὁ λογιστικὸς νόμος προβλέπει περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν χορηγοῦνται αἱ τοιαῦται πιστώσεις, τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἀπαιτεῖ νὰ χορηγῶνται πάντοτε διὰ νόμου, ἐνῷ μέχρι τοῦδε, προκειμένου περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, δυνατὸν νὰ χορηγηθῶσιν αὗται καὶ διὰ διατάγματος ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, ἐὰν αὕτη ἐπιτρέψῃ τοῦτο ἐν τῷ ἐτησίως ψηφιζομένῳ οἰκονομικῷ νόμῳ. Δύναται ἑπομένως ἡ Βουλὴ νὰ μὴ χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν πρὸς λῆψιν τοιούτων πιστώσεων, καὶ τὸ πρᾶγμα διορθοῦται ἄνευ νέου περὶ τούτου νόμου. Ἰδίως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκτάκτους πιστώσεις, τὸ νομοσχέδιον ἀπαιτεῖ ἵνα καὶ αὗται χορηγῶνται μόνον διὰ νόμου. Σκοπεῖ βεβαίως τὸ νομοσχέδιον νὰ θέσῃ φραγμὸν εἰς τὴν εὐκολίαν, μετὰ τῆς ὁποίας προβαίνομεν πολλάκις εἰς τὴν ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων, ἀλλὰ μήπως τυχὸν ἡ πρόνοια αὕτη προξενήσῃ ἄλλα δυσάρεστα ἀποτελέσματα; Δὲν δύναται τάχα ἐκτάκτως νὰ ἀναφυῇ περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀνάγκη ἐκτάκτως νὰ γείνῃ μία δαπάνη πρὸς συντήρησιν, καὶ πρὸς ἀποτροπὴν ἄλλης ζημίας, καὶ τοιουτρόπως νὰ δεσμεύσωμεν τὰς χεῖρας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὑποχρεοῦντες αὐτὴν νὰ ἀναβάλῃ πᾶσαν ἐκτέλεσιν δαπάνης, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ Βουλή, παρὰ τῆς ὁποίας νὰ ζητήσῃ τὴν πίστωσιν αὐτήν; μήπως δηλαδή, ἵνα ἀποφύγωμεν μίαν κατάχρησιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ προληφθῇ διὰ τῆς ὀρθοτέρας πορείας τῆς Κυβερνήσεως, περιπέσωμεν εἰς ἄλλα ἄτοπα, στεροῦντες αὐτὴν τῶν μέσων νὰ προλάβῃ μίαν ζημίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐνδέχεται νὰ ὑποπέσῃ τὸ Δημόσιον; Ἀλλὰ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἰδίως τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, γινόμενον νόμος τοῦ Κράτους, θ’ ἀποτελέσῃ ἆρά γε ἐμπόδιον εἰς τὸ νὰ λαμβάνωνται παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, ὡς μέχρι τοῦδε ἐλαμβάνοντο; Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον θὰ γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ὁ οἰκονομικὸς νόμος, ὁ κατ’ ἔτος ψηφιζόμενος, εἶναι νόμος τοῦ Κράτους, καὶ ἂν μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο νόμων ὑπάρξῃ ἀντινομία, θὰ ὑπερισχύσῃ ὁ νεώτερος νόμος. Καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν λοιπὸν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὑποβάλλω τὴν ἐρώτησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν ὁ οἰκονομικὸς νόμος ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λαμβάνῃ ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις δι’ αὐτὰ τὰ ἔργα, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα τοιοῦτον οἰκονομικὸν νόμον, δὲν θὰ ἔχῃ πάλιν τὸ δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς ἐκτέλεσιν αὐτῶν δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων; Ἀλλὰ τότε τίς ἡ ὠφέλεια τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου; Τὰς παρατηρήσεις ταύτας, Κύριοι, εἶχον νὰ ὑποβάλω.

§202ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον, ἡ πίστωσις πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς νόμον ἢ βασιλικὸν διάταγμα πρὸς ἐκτέλεσιν νόμου ἐκδοθὲν, ἑπομένως ἡ πίστωσις προϋποθέτει τὸν νόμον. Μέχρι τοῦδε, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μακρὰ πεῖρα εἶχε καθιερώσει, ἵνα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ζητῶνται πιστώσεις, καίτοι μὴ στηριζόμεναι εἰς διάταξιν νόμου. Ἀλλὰ τὸ ἄτοπον τοῦτο θὰ ἐκλείψῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§203ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἀκριβῆ. Αἱ ἀναπληρωτικαὶ πιστώσεις χορηγοῦνται ἐπὶ ἐκείνων τῶν κεφαλαίων καὶ ἄρθρων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἅτινα ῥητῶς κατωνομάσθησαν ἐν τῷ ἐνιαυσίῳ οἰκονομικῷ νόμῳ ὡς δεκτικὰ αὐξήσεως. Αἱ τοιαῦται δαπάναι δυνατὸν νὰ ἐνεγράφησαν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δυνάμει προηγουμένου νόμου, ἐπιτρέποντος αὐτὰς, δυνατὸν ὅμως, ὡς ἔχει νῦν ἡ λογιστικὴ νομοθεσία, νὰ ἐνεγράφησαν καὶ ἄνευ τοιούτου νόμου, νὰ μὴ στηρίζωνται ἐπὶ νόμου. Οὕτω π. χ. κατὰ τὸ νῦν ἰσχύον ἄρθρον 24 τοῦ λογιστικοῦ νόμου δύναται νὰ ἀναγραφῇ εἰς εἰδικὸν κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ πίστωσις πρὸς κατασκευὴν δημοσίου ἔργου, ὅπερ οὐδεὶς νόμος ἐπέτρεψεν, ἢ διέταξεν. Ἂν δὲ ἡ τοιαύτη δαπάνη κατονομασθῇ ἐν τῷ ἐτησίῳ οἰκονομικῷ νόμῳ ὡς δεκτικὴ αὐξήσεως, ἂν δηλ. ὁ νόμος οὗτος ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λαμβάνῃ ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, θὰ ἔχῃ τότε δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ καὶ διὰ διατάγματος τοιαύτας ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, χωρὶς νὰ ἐμποδίζηται ποσῶς ἐκ τοῦ ὅτι προηγούμενος νόμος εἶχεν ἀπαγορεύσει αὐτάς.

§204Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἔχει δίκαιον, διότι δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὁ νόμος ὁ λογιστικὸς καὶ ὁ περὶ τῶν ἐξόδων νόμος διαλαμβάνουσι διαῤῥήδην, ὅτι ἐπιτρέπονται αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, μόνον ὅταν ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ὑπηρεσίας τῆς νομοθετημένης γίνεται ἡ ὑπέρβασις τῆς πιστώσεως, τουτέστιν ὅταν ὑπάρχῃ μὲν ὑπέρβασις πιστώσεως, οὐχὶ ὅμως καὶ ὑπέρβασις τοῦ νόμου. Ἰδοὺ τί ὁρίζει τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου τῶν ἐξόδων (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν αἱ διὰ τοῦ παρόντος νόμου χορηγούμεναι πιστώσεις δὲν ἐπαρκῶσιν ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας...», τουτέστι τῆς νομοθετημένης ὑπηρεσίας· τοῦτο δὲ ὁρίζει καὶ ὁ λογιστικὸς νόμος περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Ἑπομένως δὲν ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ ὑπέρβασις ἐπὶ τῆς πιστώσεως, πρέπει ἡ ὑπέρβασις ἡ ἐπὶ τῆς πιστώσεως νὰ μὴ ᾖναι καὶ ὑπέρβασις ἐπὶ τῆς νομοθετημένης ὑπηρεσίας, τουτέστι παράβασις τοῦ κανονίζοντος τὰ τῆς δαπάνης νόμου. Ὥστε, ἐφ’ ὅσον ὁ εἰδικὸς νόμος δὲν ἐπιτρέπει τὴν δαπάνην, πίστωσις δὲν χωρεῖ, ἑπομένως οὐδὲ ἀντινομία μεταξὺ πιστώσεως καὶ εἰδικοῦ νόμου. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτής, κυρῶν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, ἠρώτησε πόθεν ἡ ἐγγύησις περὶ μὴ πληρωμῆς ἐπὶ τῇ βάσει πιστώσεως καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ εἰδικοῦ νόμου ἐκδεδομένης, διότι ἐφοβήθη ὁ κ. Βουλευτὴς, ὡς ἐνέδειξε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, μήπως γένηται καὶ περὶ τῆς διατάξεως ταύτης ὅ,τι ἐγένετο περὶ τῶν εἰς χρυσὸν πληρωτέων φόρων, οὕς ἡ Κυβέρνησις, ἢ θεωροῦσα τὸν περὶ αὐτῶν νόμον ἰσχύοντα, διέταξεν ὅπως εἰσπράττονται εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει, ὅτι, προκειμένου οὐχὶ περὶ εἰσπράξεων, ἀλλὰ περὶ δαπανῶν, ἔχομεν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ καὶ περὶ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, καθ’ οὓς δὲν πληρόνεται τὸ ἔνταλμα, ἐὰν μὴ θεωρηθῇ ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τὸ δὲ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν δύναται νὰ θεωρήσῃ τὸ ἔνταλμα, ὑφισταμένου νόμου, οἷον θέλομεν ψηφίσει κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην, μὴ ἐπιτρέποντος τὴν δαπάνην ἢ μόνον ἐὰν ἡ πίστωσις ἡ ἀναπληρωματικὴ ἢ ἡ ἔκτακτος ἐξεδόθη ἄνευ εἰδικοῦ νόμου, καθορίζοντος τὴν δαπάνην, ἢ καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ εἰδικοῦ νόμου. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον κατὰ τοῦτο θὰ ἀρνηθῇ τὴν θεώρησιν, καὶ ἑπομένως ἡ δαπάνη δὲν θὰ γένηται, εἶναι ἄρα ἡ ἐγγύησις πλήρης. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας νομίζει, ὅτι αἱ μόναι διαφοραὶ τοῦ νομοσχεδίου πρὸς τὸν νόμον τὸν λογιστικὸν εἶναι, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον παρέχεται ἡ ἄδεια πρὸς τὴν δαπάνην εἴτε δι’ εἰδικοῦ νόμου, εἴτε διὰ πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένης, σήμερον κανονίζεται, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ παροχὴ τῆς ἀδείας πρὸς τὴν δαπάνην ἢ μόνον δι’ εἰδικοῦ νόμου. Δὲν εἶναι αὕτη ἡ κυριωτέρα διαφορά. Ἡ κυριωτέρα διαφορὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶναι, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸ ἑξῆς παροχὴ ἀδείας πρὸς τὴν δαπάνην διὰ πιστώσεως ἄνευ προηγουμένης ἐγκρίσεως παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας τοῦ ὅλου τῆς δαπάνης· διότι συνεχῶς ἐκτιθέμεθα εἰς δαπάνας διὰ μικρῶν πιστώσεων, δεσμεουσῶν τὴν ἐκτελεστικὴν καὶ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἐν τῷ μετέπειτα πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου ἐπὶ δαπάνῃ σπουδαίᾳ, ἣν δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ὅτε ἐχορήγει τὴν ἀρχικὴν πίστωσιν. Ἀναγράφεται πίστωσις πρὸς οἰκοδομὴν ὡρισμένου κτιρίου ἐπὶ ποσῷ τοσοῦτον ἀσημάντῳ διὰ τὸ ἔτος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε ψηφίζεται ἀπαρατήρητος, ἀλλ’ ἐνῷ ἐψηφίσθη πίστωσις 5,000 ἢ 10,000 δραχμῶν, τὸ κτίριον ἐν τῷ συνόλῳ ἀπαιτεῖ δαπάνην 100,000 ἢ 150,000 δραχμῶν, ἐφ’ αἷς ἐδεσμεύθη ἀνεπιγνώστως τὸ μέλλον. Ἤδη, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ χορήγησις πιστώσεως, παρασχεθεῖσα δὲ αὕτη, εἶναι ἀνίσχυρος, ἂν μὴ πρὸ τῆς χορηγήσεως τῆς πιστώσεως καθορισθῇ διὰ νόμου ὁ σκοπὸς αὐτῆς καὶ ἡ πρὸς τὴν πλήρωσιν τοῦ σκοποῦ ἀπαιτουμένη καὶ ἐπιτρεπομένη ὁλικὴ δαπάνη. Τὸ νομοσχέδιον ἀντικαθιστᾷ εἰς τὸ ἄρθρον 24 τοῦ λογιστικοῦ ἡμῶν νόμου κείμενον ἄλλο, δεσμεῦον τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἔτι δὲ καὶ αὐτὴν τὴν νομοθετικήν, ἥτις εἰς τὰς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένας πιστώσεις, ὡς ἐκ τοῦ πλήθους αὐτῶν, δὲν ἐγκύπτει ὅσον εἰς τὰς δι’ εἰδικῶν νόμων χορηγουμένας πιστώσεις, οὐδὲ μελετᾷ τὰς πιστώσεις, εἴτε ταύτας εἴτε ἐκείνας, ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἀπόψεως, ἀφ’ ἧς μελετᾷ τὰς διατάξεις τῶν κοινῶν νομοσχεδίων. Ἡ ψήφισις πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ γίνεται ἅπαξ μόνον, ἔχομεν ὅμως, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὴν τριπλῆν ψήφισιν ἐν τῷ νόμῳ περὶ τῆς ὁλικῆς δαπάνης, οὗ ἄνευ ἡ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσις εἶναι ἐστερημένη ἰσχύος· ἀλλ’ ἂν ἡ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσις χορηγῆται δι’ ἑνιαίας ψήφου, ἡ ἀναπληρωματικὴ καὶ ἡ ἔκτακτος δύνανται ἐν ὡρισμέναις περιστάσεσι νὰ χορηγηθῶσι καὶ ἄνευ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, ἤτοι διὰ βασιλικοῦ διατάγματος· τὴν τοιαύτην τῆς πιστώσεως χορήγησιν ἀπαγορεύει τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τῶν δαπανῶν τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ λογιστικοῦ νόμου, καὶ ἂν ἔτι ἐψηφίσθη προηγουμένως νόμος ἐγκρίνων τὴν ὁλικὴν τοῦ ἔργου δαπάνην, ἀπαιτεῖ δὲ τὸ νομοσχέδιον τὴν χορήγησιν τῆς ἀναπληρωματικῆς ἢ ἐκτάκτου πιστώσεως διὰ νόμου. Ὁ λογιστικὸς νόμος, ἐν ἄρθρῳ 38, ὁρίζει, ὅτι πρὸς πᾶσαν δαπάνην δὲν ἀρκεῖ ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 37 πίστωσις, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ νόμος. Τὰ τοῦ νόμου τούτου ἐν ταῖς περιπτώσεσι τοῦ ἄρθρου 24 καθορίζει εἰδικώτερον τὸ νομοσχέδιον, ἀπαιτοῦν τὴν δι’ αὐτοῦ ἔγκρισιν ὁλοκλήρου τῆς δαπάνης τοῦ ἔργου καὶ οὐχὶ μόνης τῆς ἐτησίου. Πρὸς τὰ τῆς ἐτησίου δαπάνης ἀπαιτεῖται, πλὴν τοῦ νόμου περὶ τῆς ὁλικῆς δαπάνης, καὶ πίστωσις εἴτε κανονική, τουτέστιν ἀρχικῶς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένη, εἴτε ἀναπληρωματικὴ ἢ ἔκτακτος, ἀλλὰ χορηγουμένη μόνον διὰ νόμου, οὐχὶ δὲ καὶ διὰ βασιλικοῦ διατάγματος.

§205ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο ἀντικείμενα, νομίζω, εἶναι, τὰ ὁποῖα μᾶς διαιροῦσι μετὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· πρῶτον, τί θὰ συμβῇ ἐν περιπτώσει ἀντινομίας μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν, ἂν θὰ γείνῃ νόμος, καὶ τοῦ ἐτησίου οἰκονομικοῦ νόμου, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξακολουθήσει οὗτος νὰ κατονομάζῃ ὡς δεκτικὰς αὐξήσεως τὰς πρὸς ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων πιστώσεις. Ὁ νῦν ψηφιζόμενος νόμος δὲν θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν χορήγησιν ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἢ διὰ νόμου· ὁ ἐτήσιος οἰκονομικὸς νόμος θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν χορήγησιν ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως κατὰ τὰς νῦν ἰσχυούσας διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, δηλ. ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς διὰ διαταγμάτων.

§206Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας.

§207ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι δὲν θὰ ἰσχύσῃ ὁ οἰκονομικὸς νόμος, διότι ἀνέγνωσεν, ὅτι κατὰ συνήθειαν ὑπάρχει ἐν αὐτῷ μία διάταξις «ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας». Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε λάβει ὑπ’ ὄψει τὸν λογιστικὸν νόμον, ἤθελε παρατηρήσει, ὅτι ἡ φράσις αὕτη εἶναι γενικὴ ὅλων τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Τὸ ἄρθρον 15 λέγει (ἀναγινώσκει): «ὅταν αἱ ψηφισθεῖσαι πιστώσεις ἀποδειχθῶσιν ἀνεπαρκεῖς ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας...» Ἐὰν λοιπὸν ἡ ἔννοια τοῦ «ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας» ἐμποδίζῃ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, τότε ὅλαι αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἔτος χορηγοῦνται καὶ ἀνὰ πᾶσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ὑποβάλλονται πρὸς ἔγκρισιν, θὰ ἦσαν παράνομοι.

§208Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· ἦσαν σύμφωνοι πρὸς τοὺς κειμένους νόμους, ἀλλ’ ἐν τοῖς κειμένοις νόμοις δὲν περιελαμβάνετο καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τώρα θὰ ψηφίσωμεν.

§209ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀληθὴς ἔννοια τῆς φράσεως «ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας» εἶναι, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἀναπληρωματικὴ πίστωσις, ὅταν ἡ δαπάνη προέρχηται ἐκ μεταβολῆς τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας, δι’ ἣν χορηγεῖται ἡ πίστωσις. Ὅταν ἕνεκα τοιούτου λόγου δὲν ἐπαρκέσωσιν αἱ πιστώσεις, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ χορηγηθῶσιν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις. Δὲν ὑπάρχει ὅμως κἀμμία δυσκολία νὰ χορηγηθῇ ἀναπληρωματικὴ πίστωσις, ὅταν αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνεγράφησαν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, δὲν ἀρκῶσι. Π. χ. δὲν ἤρκεσαν αἱ πιστώσεις πρὸς τροφὴν τῶν καταδίκων, διότι ηὔξησεν ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν.

§210Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπάρχει νόμος, ἵνα τρέφωνται οἱ κατάδικοι.

§211ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ δοθῇ πίστωσις ἀναπληρωματική. Περὶ ποίας ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας δύναται νὰ γείνῃ λόγος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει;

§212Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἕως ὅτου χορτάσουν (γέλωτες).

§213ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν δημοσίων ἔργων, ἡ γνώμη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι ἔτι μᾶλλον ἀνυπόστατος· διότι κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, ὅταν ἀναγραφῇ εἰδικὴ πίστωσις ἐν εἰδικῷ κεφαλαίῳ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ ἔργον οἱασδήποτε δαπάνης. Ἡ ἀναγραφὴ λοιπὸν τῆς πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ αὐτὴ καὶ μόνη ἀποτελεῖ τὸν νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐκδίδονται τὰ ἐντάλματα καὶ χορηγοῦνται αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις.

§214Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδόλως· οὐδεμία δαπάνη ἀναγράφεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἂν δὲν ἦναι ἀναγεγραμμένη καὶ ἐν τῷ νόμῳ.

§215ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἁπλῶς ἂν ἀναγνώσῃ τις τὸ ἄρθρον 24, θὰ παρατηρήσῃ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εὑρίσκεται ἐν μεγάλῃ πλάνῃ· διότι τὸ ἄρθρον λέγει ῥητῶς (ἀναγινώσκει): «Κατασκευὴ ὁδῶν, διωρύγων... ἢ ἄλλου ὁποιουδήποτε δημοσίου ἔργου, ὑπερβαίνουσα τὰς δραχμὰς 3,000 δὲν ἐκτελεῖται δαπάνῃ τοῦ Δημοσίου, εἰ μὴ δυνάμει εἰδικοῦ νόμου ἢ πιστώσεως χορηγηθείσης ἐπὶ εἰδικοῦ κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου». Δὲν ἀπαιτεῖται λοιπὸν νόμος, ἵνα γείνῃ τὸ δημόσιον ἔργον, καὶ διὰ τοῦτο ἐγκρίνω τὸ παρὸν νομοσχέδιον, δυνάμει τοῦ ὁποίου εἰς τὸ μέλλον θὰ ἀπαιτῆται νόμος. Μόνη λοιπὸν ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εἶναι ἐπαρκὴς καὶ νόμιμος βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας δύναται νὰ στηριχθῇ καὶ ἡ ἔκδοσις τῶν ἐνταλμάτων καὶ ἡ χορήγησις ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων.

§216Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄρθρον 38 (ἀναγινώσκει): «Πᾶν χρηματικὸν ἔνταλμα στηρίζηται εἰς νόμον καὶ διάταγμα πρὸς ἐκτέλεσιν νόμου ἐκδιδόμενον.» Ἀπαιτεῖται λοιπὸν νόμος.

§217ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ἀναγραφὴ τῆς πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, οὗτος εἶναι ὁ νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐκδίδονται τὰ ἐντάλματα πρὸς πληρωμήν.

§218Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄλλος εἶναι ὁ νόμος, ὃν ἀναφέρει τὸ ἄρθρον 38.

§219ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ ἄρθρον 38 θέλει νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ καθιεροῖ τὰς πιστώσεις· ὁ προϋπολογισμὸς λοιπὸν, ἀναγράφων τὴν πίστωσιν κατὰ τὸ ῥητὸν ἄρθρον 24 τοῦ λογιστικοῦ νόμου, εἶναι νομικὴ βάσις καὶ πρὸς ἔκδοσιν τῶν ἐνταλμάτων καὶ πρὸς ἔκδοσιν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, ὁσάκις παρουσιασθῇ ἀνάγκη. Ἑπομένως συμπεραίνω, ὅτι ὅλον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐμποδίσῃ, καὶ νόμος ἂν γείνῃ, τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, ἐὰν κατ’ ἔτος ὁ περὶ ἐξόδων νόμος κατονομάζῃ τὴν δαπάνην ὡς δεκτικὴν αὐξήσεως δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Ἀλλὰ μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διαφωνῶ καὶ ἐπὶ ἄλλου ζητήματος. Ὁ κ. Πρόεδρος λέγει, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ τροποποιήσῃ ἢ μᾶλλον νὰ συμπληρώσῃ τὰ κείμενα, λαμβάνον πρόνοιαν, ἵνα προσδιορίζηται διὰ προϋπολογισμοῦ τὸ ὁλικὸν ποσὸν τῆς δαπάνης τῶν ἐπιχειρουμένων ἔργων. Ἀλλ’ ἐὰν ἀναγνώσῃ πάλιν τὸ ἄρθρον 24, θὰ ἴδῃ, ὅτι ἡ πρόνοια αὕτη εἶναι ἤδη εἰλημμένη ἐν τοῖς νόμοις ἡμῶν, διότι ῥητῶς λέγει τὸ ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Ἡ αἴτησις περὶ τῆς πρώτης πιστώσεως δι’ ἔξοδα τοιαύτης κατασκευῆς πρέπει νὰ συνοδεύηται μὲ τακτικὸν ὑπολογισμὸν τῆς ὁλικῆς δαπάνης.» Κατὰ τὸν κείμενον λοιπὸν νόμον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγραφῇ πίστωσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πρὸς κατασκευὴν ἔργου οἱασδήποτε ἀξίας, ἐκτὸς ἐὰν ᾖναι ἐλάσσων τῶν 3,000 δραχμῶν, δὲν δύναται νὰ ἀναγραφῇ, ἂν δὲν προσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν προϋπολογισμὸς προσδιορίζων τὴν ὅλην δαπάνην. Δὲν ἐφαρμόζεται δυστυχῶς ἡ διάταξις αὕτη πάντοτε, καὶ διὰ τοῦτο ἐρχόμεθα διὰ νέου νόμου νὰ τὴν καθιερώσωμεν ἐκ δευτέρου· ἀλλ’ ἂν ὁ πρῶτος νόμος δὲν ἐφαρμόσθη, ποία ἡ πεποίθησις, ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ δεύτερος; Καὶ μήπως εἶναι μόνη ἡ διάταξις αὕτη τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ἡ ὁποία δὲν ἐφαρμόσθη; Οὐδέποτε, λέγει ὁ λογιστικὸς νόμος, δύναται νὰ δοθῇ πίστωσις ἔκτακτος ἄνευ ὑποδείξεως τοῦ πόρου, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ πληρωθῇ, καὶ ὅμως οὐδέποτε παρ’ ἡμῖν, ὁσάκις λαμβάνονται τοιαῦται πιστώσεις, ὑποδεικνύεται ὁ τοιοῦτος πόρος, ἀλλ’ ἐνίοτε γίνεται ἀόριστος ἀναφορὰ εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, μόνον καθ’ ὅσον ἀπαιτεῖ νόμον, προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως σπουδαίων ἔργων, δύναται πράγματι νὰ ἔχῃ σημασίαν τινά. Ὡς πρὸς τὰς λοιπὰς διατάξεις αὐτοῦ, ἀμφιβάλλω ἂν θὰ τηρηθῇ, ὅπως καὶ μέχρι τοῦδε δὲν ἐτηρήθησαν αὗται.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3 τοῦ νομοσχεδίου).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§222ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ νὰ ἀναμιγνύωμεν τόσας διατάξεις εἰς ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον σκοπεῖ ἁπλῶς νὰ τροποποιήσῃ τὸν λογιστικὸν νόμον; Ποῦ θὰ δυνάμεθα νὰ εὑρίσκωμέν τινας διατάξεις, ἀφορώσας εἰς τὸν τρόπον τῶν συνδρομῶν πρὸς ἔκδοσιν βιβλίων, εἰς νόμον, ὅστις τροποποιεῖ τὸν λογιστικὸν νόμον; Καλλίτερον νὰ γείνῃ εἷς χωριστὸς νόμος.

§223ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δι’ ὅλα τὰ ἔργα δὲν ἀπαιτοῦνται αἱ ἐγγυήσεις αἱ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβαλλόμεναι. Ἐὰν π. χ. διὰ τὸ ἀνάκτορον τοῦ Διαδόχου ἀπαιτηθῶσιν ἔκτακτοι ἢ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις 500,000 ἢ 1,000,000, ἄνευ νόμου θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ δοθῶσι.

§224Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Τοὐναντίον, ὑποβάλλομεν ἴδιον νόμον, ἐγκρίνοντα τὴν ὅλην συμπληρωματικὴν δαπάνην τοῦ ἀνακτόρου τοῦ Διαδόχου. Διὰ πᾶν ἔργον μὴ ἐκδεδομένον εἰς ἐργολαβίαν ἀπαιτεῖται νόμος. Ὅταν ᾖναι τὸ ἔργον ἐκδεδομένον εἰς ἐργολαβίαν, ὑπάρχει σύμβασις, ὁ δὲ νόμος δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τὰ τῶν συμβάσεων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν.)

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου ͵ΒΚΕʹ τῆς 16 Ἰουλίου 1892 περὶ διαλύσεως τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας.

§226ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ διατὶ ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι διάφορος τῆς ἐπιγραφῆς τῆς ἐκθέσεως. Ἡ ἔκθεσις ἐπιγράφεται: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου ͵ΒΚΕʹ τῆς 16 Ἰουλίου 1892 περὶ διαλύσεως τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας», τὸ δὲ νομοσχέδιον ἐπιγράφεται «Περὶ ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας.» Νομίζω ὅτι εἶναι κακὴ ἡ διατύπωσις τῆς ἐπιγραφῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ πρέπει νὰ ἀντιγραφῇ ἡ ἐπιγραφὴ ἐκ τῆς ἐκθέσεως.

§227Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπεκράτησε παρ’ ἡμῖν νὰ μὴ ψηφίζηται ἡ ἐπιγραφή· ἄλλοτε μάλιστα τὴν ἐπιγραφὴν ἔγραφε μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου ὑπάλληλός τις, ὅπως αὐτὸς ἔκρινε σκοπιμώτερον. Ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου μεταβαίνει εὐθὺς εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ψήφισιν, παραλειπομένης τῆς ἐπιγραφῆς· τοῦτο δὲν κωλύει τὴν ἀνακοίνωσιν γνωμῶν περὶ τῆς ἐπιγραφῆς, ἀλλ’ ἐνδείκνυται, νομίζω, ἡ ἐμμονὴ εἰς τὸ σύστημα τῆς μὴ ψηφίσεως τῆς ἐπιγραφῆς, διότι ἡ ψήφισις τῆς ἐπιγραφῆς θὰ ἐπήγετο συνεπείας καὶ σύγχυσιν εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῶν ἄρθρων.

§228ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ ἐπιγραφή· ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω μίαν ἐπιγραφὴν τοῦ νομοσχεδίου μὴ ἀνταποκρινομένην πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦ νομοσχεδίου, ὑποβάλλω τὴν παρατήρησιν, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν τὴν ἐπιγραφὴν τῆς ἐκθέσεως καὶ νὰ τὴν θέσωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον· διότι οὕτω πως θὰ δύναταί τις, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὴν ἐπιγραφήν, νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον κανονίζει ὁ νόμος. Τὸ ἀντικείμενον ἐδῶ ἀναγράφεται «περὶ ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας»· τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθὸν, ἀφοῦ πρόκειται περὶ τροποποιήσεως ἑνὸς εἰδικοῦ ἄρθρου.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι.) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται.)

§230ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως εἶναι διατετυπωμένη ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, ἐπέρχεται σύγχυσις μεταξὺ τῆς δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ τῆς δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν δημοτικῶν ὁδῶν, οὐδὲ δεσμεύεται ὁ Ὑπουργὸς ἐκ τῶν κατόπιν διατάξεων ἀπὸ τοῦ νὰ λάβῃ ὁλόκληρον τὴν πίστωσιν τὴν ἀναγεγραμμένην διὰ τὴν κατασκευὴν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν ὑπὲρ ἐπαρχιακῶν ὁδῶν· διότι οὕτω πως ἐκφράζεται τὸ ἄρθρον. Εἶναι μὲν κατόπιν ἡ ἐγγύησις, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξετασθῇ παρὰ τῶν ὑπαλλήλων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀνατίθεται ὁ ἔλεγχος, ἂν ὑπάρχῃ ἡ πίστωσις, ἀλλ’ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι θὰ εὑρεθῶσι πάντοτε ἄνευ πιστώσεως ὡς πρὸς δημοτικὰ ἔργα, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ἡ πίστωσις ἤθελεν ἐξαντληθῇ δι’ ἔργα ἐπαρχιακά. Εἶναι τρίτη ἀνάγνωσις, καὶ πρέπει νὰ διευκρινισθῇ τοῦτο. Ἐκτὸς τούτου, εὑρίσκω ὅτι καθιεροῖ καὶ ἓν ἀδίκημα τὸ ἄρθρον αὐτὸ, διότι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνῆκον εἰς τὴν δημοτικὴν καὶ ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, λόγῳ τοῦ ὅτι ἐσπαταλήθησαν μεγάλα ποσὰ ἐν γένει ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, δὲν ἀποδίδονται εἰς τὰ ταμεῖα αὐτὰ, καὶ δὲν χρησιμοποιοῦνται ἀμέσως παρὰ τῶν δήμων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς οὓς ἀνήκουσιν. Ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ἕνα λογαριασμὸν τῶν ὀφειλομένων εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ δημοτικὴν ὁδοποιΐαν, διὰ νὰ κρίνωμεν μέχρι ποίου βαθμοῦ ἀδικοῦμεν τοὺς δήμους διὰ τῆς ἀποστερήσεως τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα κατέβαλον πρὸς τὴν δημοτικὴν καὶ ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν.

§231Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ χρῆμα, τὸ καταβληθὲν ὑπὸ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν δήμων, τὸ Δημόσιον δὲν εὐκολύνεται νὰ ἀποδώσῃ, καὶ διὰ τοῦτο ἀναγράφονται ἐτησίως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πιστώσεις διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ τὴν δημοτικὴν ὁδοποιΐαν, ὧν ἐκτελοῦνται τὰ ἔργα καθ’ ὃν τρόπον ἐκανόνισεν ὁ νόμος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄλλως, ἀφοῦ ἐδαπανήθη τὸ χρῆμα τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν δήμων, δὲν ἐπαρκεῖ δὲ τὸ Δημόσιον εἰς ἀπόδοσιν τῆς ὅλης ὀφειλῆς εὐθύς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς γʹ συζήτησιν).

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 39 τοῦ ᾼΥΠΑʹ νόμου τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ τῆς ἐπὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας.

§233ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς ὄχι πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀλλὰ γενικώτερον πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν τῶν πολεμικῶν πλοίων, εἶχον νὰ κάμω παρατηρήσεις τινὰς, τὰς ὁποίας ἐλπίζω ὅτι θ’ ἀκούσῃ μετὰ προσοχῆς ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἡ μελέτη τῶν ἀριθμῶν τοῦ μητρῴου τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ὅλων τῶν κλάδων, μαχίμων, ὑγειονομικῶν, οἰκονομικῶν, μηχανικῶν, ναυπηγῶν, ἐγέννησεν εἰς ἐμὲ ἀπορίαν, τὸ μὲν περὶ τῆς ἀπολύτου χρησιμότητος καὶ σκοπιμότητος τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ....

§234Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας.

§235ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ προτείνω τὴν κατάργησιν ὁλοκλήρου τοῦ σώματος τῶν οἰκονομικῶν ἐν τῷ ναυτικῷ. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἰς ἄλλα πολεμικὰ ναυτικά, καθὼς εἰς τὸ Γαλλικὸν, ἔπαυσαν ἀπό τινος χρόνου χειροτονοῦντες ἀξιωματικοὺς οἰκονομικούς, κατήργησαν δηλ. τὸ οἰκονομικὸν σῶμα, ἐφ’ ὅσον ἦτο δυνατὸν νὰ καταργηθῇ, δηλ. παραδέχονται τοὺς ὑπάρχοντας ἀξιωματικούς, καὶ δὲν δέχονται πλέον νέους· πράττουσιν ὅ,τι ἡμεῖς ἄλλοτε διὰ τὸ ἡμέτερον σῶμα τῶν Γενικῶν Ἐπιτελῶν. Ἐν Ρωσσίᾳ οὐδέποτε ὑπῆρξε σῶμα οἰκονομικὸν, ἀλλὰ ὁ νεώτερος ἀξιωματικός, εἴτε ἐν πλοίῳ, εἴτε ἐν λιμεναρχείῳ, εἴτε ἐν οἱαδήποτε ἄλλῃ ὑπηρεσίᾳ, ἐκτελεῖ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τοιουτοτρόπως οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ οὐδόλως ὑπάρχουσιν ἐκεῖ. Τὴν ἰδέαν αὐτὴν, τὴν τολμηρὰν καὶ πολὺ ῥιζικὴν, ὁμολογῶ, κύριε Μπούμπουλη, νεώτερε, ὅστις μὲ διεκόψατε, τὴν ἰδέαν αὐτὴν ὑποβάλλω σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ τῆς ἀφορμῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διὰ νὰ μελετηθῇ. Πιθανὸν νὰ χρησιμεύσῃ ὄχι τώρα ἀμέσως, ἀλλὰ βραδύτερον, προκειμένου περὶ οἰκονομίας μεγίστης, ἀνερχομένης εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ. Ἀλλὰ θὰ σχετίσω αὐτὴν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν κάμνω, καὶ πρὸς ἄλλο τι· ἐπικαλοῦμαι δὲ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἑξῆς ἐκφραστικῶν ἀριθμῶν. Ἔχομεν ἐν συνόλῳ σήμερον ἐν ἐνεργείᾳ 152 μαχίμους ἀξιωματικοὺς ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν σημαιοφόρων, ἐπίσης σήμερον ἔχομεν ἐν ἐνεργείᾳ οἰκονομικοὺς ἀξιωματικοὺς 149 (ἔκπληξις ἐν τῇ αἰθούσῃ)· 152 ἀξιωματικοὶ μάχιμοι, 149 οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ! Πρὸς συμπλήρωσιν ὅμως τῆς δυσαναλογίας ταύτης, τῆς ὑπαρχούσης ἐν τῷ ναυτικῷ ἡμῶν, ἀναφέρω καὶ δύο ἄλλους ἀριθμούς. Κατὰ τὰ τρία ἢ τέσσαρα τελευταῖα ἔτη ἀπεκτήσαμεν τρία μέγιστα θωρηκτὰ πλοῖα. Ἕκαστον τῶν πλοίων τούτων περιέχει ἐν ἑαυτῷ 42 ἰδιαίτερα ἀτμοκίνητα μηχανήματα, 42 ἀτμοκυλίνδρους. Φαντασθῆτε ποῖον προσωπικὸν μηχανικῶν καὶ θερμαστῶν χρειάζεται διὰ τὰ κολοσσιαῖα αὐτὰ πλοῖα ἐν ὥρᾳ δράσεως καὶ ἐνεργείας (διότι, ἂν δὲν πρόκηται περὶ δράσεως καὶ ἐνεργείας, εἶναι περιττὸν νὰ κάμωμεν κἂν λόγον). Ἐκτὸς τούτων, ἀπεκτήσαμεν πολλὰ ἄλλα μικρὰ πλοῖα διὰ τὰς προχειροτέρας ἀνάγκας τοῦ ναυτικοῦ καὶ τῆς χώρας, καὶ ἐν τούτοις καθ’ ὅλα ταῦτα τὰ ἔτη ὄχι μόνον δὲν προσετέθη εἷς κἂν μηχανικὸς εἰς τὸ ἡμέτερον ναυτικόν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἀρχικὸς ἀριθμὸς τῶν μηχανικῶν, τῶν ὑπαρχόντων ὅτε εἴχομεν μόνον τὸν «Β. Γεώργιον» καὶ τὴν «Β. Ὄλγαν», τὴν «Σαλαμινίαν», τὴν «Πληξαύραν» καὶ τὴν «Ἀφρόεσσαν», καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἠλαττώθη κατά τι. Ἔχομεν δὲ, Κύριοι, ἀπέναντι τοῦ ἀριθμοῦ 149 οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν 17 ἀξιωματικοὺς μηχανικοὺς καὶ 20 ὑπαξιωματικούς, ὑποκελευστὰς, ὡς ἀναγράφονται, ἐν ὅλῳ 37. Οἱ 37 οὗτοι βεβαίως δὲν ἀρκοῦσιν, ἵνα κινήσωσι τὰ τρία θωρηκτά. Ἐπὶ τῆς δυσαναλογίας ταύτης ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἀνδρὸς ὑπὲρ πάντα ἄλλον καταλλήλου, καὶ διὰ τὴν ἀρχαιότητα, ἣν ἔχει ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, (διότι τὸ 1863 ἀνέλαβε τὸ πρῶτον νὰ διευθύνῃ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο) καὶ διὰ τὴν εἰδικότητα αὐτοῦ. Σήμερον οἱ ὅροι τοῦ ναυτικοῦ μετεβλήθησαν, καὶ γοργῶς μεταβάλλονται πάντοτε, ἕνεκα τῆς μηχανῆς. Σήμερον θεωρεῖται ἀναγκαιότερος ὁ μηχανικὸς ἢ ὁ μάχιμος ἀξιωματικός. Εἷς μηχανικὸς, ἔχων ἐπαρκεῖς τινας ναυτικὰς γνώσεις, δύναται νὰ κυβερνήσῃ ἓν πλοῖον· εἷς μάχιμος ὅμως δὲν δύναται νὰ κινήσῃ μηχανὴν καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ πρὸς τὰς παντοίας ἐκείνας χρήσεις τὰ 42 μηχανήματα. Τοιαύτη εἶναι σήμερον ἡ σπουδαιότης τῶν μηχανικῶν. Πρέπει καὶ ἡμεῖς λοιπὸν ν’ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν.

§236Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τόσους μηχανικοὺς ἔχομεν, ὥστε ἔχομεν καὶ διαθεσίμους, ἐν διαθεσιμότητι.

§237ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε λοιπὸν, κ. Ὑπουργὲ, ἀφοῦ σᾶς περισσεύουν ἀξιωματικοὶ μηχανικοὶ, ἐνῷ ἐγὼ εὑρίσκω ἐν τῷ μητρῴῳ σας 37 ἐν ὅλῳ, τῷ μητρῴῳ τοῦ 1893, μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ ζητήσω παρ’ ὑμῶν νὰ προσαγάγητε ἔκθεσιν περὶ τῆς καταστάσεως τῶν λεβήτων καὶ τῆς μηχανῆς ἑκάστου πλοίου, εἴτε ἐν ἐνεργείᾳ, εἴτε ἐν ἐφεδρείᾳ, εἴτε ἐν παροπλισμῷ; Ἐὰν ἦναι δυνατὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν σας καὶ ἐὰν τὸ θεωρῆτε καὶ ὑμεῖς πρέπον καὶ μὴ ἀντιβαῖνον εἴς τι, προσαγάγετε ἔκθεσιν τῶν μηχανικῶν ὅλων τῶν πλοίων, ὡς εἶπον, περὶ τῆς καταστάσεως τῶν μηχανῶν καὶ τῶν λεβήτων ἑκάστου πλοίου, εἴτε ἐν ἐνεργείᾳ, εἴτε ἐν ἐφεδρείᾳ, εἴτε ἐν παροπλισμῷ, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν ἔχωμεν τοσούτους μηχανικοὺς, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ θέτωμεν καί τινας ἐξ αὐτῶν ἐν ἐφεδρείᾳ, ὅπερ προϋποθέτει, ὅτι ἐκτελεῖται ὁλόκληρος ἡ ὑπηρεσία, ἡ ἀνατεθειμένη εἰς τοὺς μηχανικοὺς, ὅτι ἐκτελεῖται ἡ ὑπηρεσία ὡς πρέπει, περισσεύει δὲ καί τι προσωπικὸν, ὥστε νὰ θέσωμεν αὐτὸ εἰς διαθεσιμότητα. Ἐγὼ, πρὸς ἀντίκρουσιν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἴπατε, σᾶς προβάλλω τὴν, ὡς εἰπεῖν, ἀπειλὴν, ὅτι δύναμαι νὰ ζητήσω τοιαύτην πληροφορίαν, διότι πιθανὸν νὰ μὴ πρέπῃ νὰ τὴν ζητήσω, κύριε Ὑπουργέ. Ἀλλ’ ἵνα τελειώσω, Κύριοι, θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐπεκτείνω τὴν παρατήρησίν μου αὐτὴν καὶ εἰς τὸ οἰκονομικὸν σῶμα τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς. Θὰ μοὶ ἀντιταχθῇ βεβαίως· «τί νὰ κάμωμεν, ἀφοῦ οἱ ὀργανισμοὶ τοῦ στρατοῦ ἀναγράφουσι τὸν καταρτισμὸν τῶν οἰκονομικῶν συμβουλίων καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑπηρεσιῶν παρὰ οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν;» Ἀπλούστατον: νὰ μεταβάλωμεν τοὺς νόμους, ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ νὰ μὴ λειτουργῶσιν οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοί, ὡς νῦν. Ἀφοῦ διαρκῶς μεταβάλλομεν τοὺς νόμους (καὶ βλέπομεν τί γίνεται καθ’ ἑκάστην) ἐπὶ τὰ χείρω, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τοὺς κειμένους νῦν νόμους καὶ ἐπὶ τὰ κρείττω. Πιθανὸν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Σήμερον ἔῤῥιψα τὴν ἰδέαν ταύτην, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς θεμέλιον σκέψεως διὰ τὸ μέλλον, ἀνέφερον δὲ ὡς παράδειγμα δύο μεγάλα ναυτικὰ τῆς Εὐρώπης, τὰ ὁποῖα βαίνουσιν εἰς ἀκμὴν, τὸ ναυτικὸν τῆς Γαλλίας καὶ τὸ ναυτικὸν τῆς Ρωσσίας, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι τὸ οἰκονομικὸν τοῦτο σῶμα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου ᾼΥΟΗʹ περὶ συστάσεως σώματος ἀξιωματικῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ.

§239ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, δι’ οὓς προβαίνει εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου ᾼΥΟΗʹ.

§240ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ νόμος, τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν τὴν κατάργησιν, δὲν ἐφηρμόσθη, ἑπομένως οὐδεὶς ἀξιωματικὸς κατετάχθη εἰς τὸν στρατὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου. Ποῖοι λόγοι ὑπηγόρευσαν τὴν κατάργησιν τοῦ σώματος τῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ, ἐξήγησα κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ σῶμα αὐτὸ, ὡς ὁ νόμος ὥριζε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἦτο προωρισμένον νὰ παράσχῃ κατωτέρους ἀξιωματικοὺς ἐν τοῖς διαφόροις κλάδοις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ μηχανικοῦ. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπῆρχεν ἔλλειψις ἀξιωματικῶν μηχανικοῦ, ἰδίως τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας τοῦ μηχανικοῦ, προεκλήθη ἡ διάταξις αὕτη, ἵνα ἀξιωματικοὶ προερχόμενοι ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ πληρώσωσι τὰ κενὰ ταῦτα, ἐν ἀνεπαρκείᾳ δὲ νὰ ὑπηρετήσωσι καὶ ἐν αὐτῷ τῷ συντάγματι τοῦ μηχανικοῦ ὡς λοχαγοὶ καὶ ὑπολοχαγοί. Ἐπειδὴ ὅμως μέχρι τῆς σήμερον ὁ νόμος οὗτος δὲν ἐλειτούργησε, καὶ τοῦτο διότι δὲν εὑρέθησαν ἱκανοὶ ὑπαξιωματικοί, πληροῦντες τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπομένας, δὲν προήχθησαν εἰς ἀξιωματικοὺς, ἐν τούτοις σήμερον εἰς τὸ μηχανικὸν ὑπάρχουσιν ὑπεράριθμοι ἀνθυπολοχαγοὶ 14· ἂν ἐπιτρέψωμεν τὴν λειτουργίαν τοῦ νόμου τούτου, μετὰ παρέλευσιν 4 ἐτῶν ἴσως θὰ ἔχωμεν 35 ἀξιωματικοὺς βοηθοὺς τοῦ μηχανικοῦ· ἀλλ’ οὗτοι δὲν θὰ ὦσιν οἱ μόνοι ἀξιωματικοί, οἵτινες θὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ μηχανικὸν κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα· εἰς τούτους θὰ προσθέσωμεν καὶ τεσσάρων ἐτῶν ἐξόδους ἐκ τοῦ σχολείου τῶν Εὐελπίδων, οἵτινες κατὰ μέσον ὅρον δύνανται ν’ ἀποτελεσθῶσιν ἐκ 40 τὸν ἀριθμόν. Ἑπομένως 40 καὶ 35 ἀποτελοῦσιν 75· ἐὰν εἰς τούτους προσθέσωμεν καὶ 14 ὑπεραρίθμους, θὰ εὕρωμεν 90 περίπου ἐν ὅλῳ ὑπεραρίθμους. Ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὰ παραχθησόμενα κενὰ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο κατὰ μέσον ὅρον θὰ ἦναι 20, βεβαίως θὰ ἔχωμεν 70 ἀξιωματικοὺς πλέον τῆς ὀργανικῆς τοῦ μηχανικοῦ δυνάμεως. Τούτου ἕνεκα ἡ Κυβέρνησις προβαίνει εἰς τὸ μέτρον τοῦ νὰ παύσῃ τὴν λειτουργίαν τοῦ νόμου, πρὶν ἢ ἄρξηται ἐν τῷ στρατῷ ἔξοδος ἀξιωματικῶν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι οἱ προκαλοῦντες τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου.

§241ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ. Εἶναι δύο μαθηταί, οἱ ὁποῖοι διήνυσαν τὸ τέταρτον ἔτος τῶν σπουδῶν των, ἐπρόκειτο δὲ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς δοκιμασίαν τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον, δὲν ὑποβάλλονται ὅμως εἰς δοκιμασίαν καὶ δὲν λαμβάνουν τὸν βαθμὸν, ὁ ὁποῖος τοῖς ἀνήκει. Ἐν τούτοις διὰ τοῦ ψηφιζομένου νόμου οὐδεμία λαμβάνεται περὶ αὐτῶν πρόνοια, οὕτω δὲ αὐτοὶ χάνουν τοὺς κόπους καὶ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας κατέβαλον, ἀκολουθοῦντες ἐπὶ τέσσαρα ἔτη σπουδάς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν, οὕτως ὥστε οἱ ὑφιστάμενοι τὴν δοκιμασίαν νὰ λαμβάνωσι τὸν βαθμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§242ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εὐχαρίστως βλέπω τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου, διότι συνδυάζω τὴν κατάργησιν αὐτοῦ μὲ τὴν πρόσκαιρον κατάργησιν καὶ τῶν ἄλλων σχολῶν, καὶ τὴν εὐχήν μου ὑπὲρ τῆς καταργήσεως καὶ τῆς σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐν Κερκύρᾳ. Οὐδεμίαν εἶχον ἀμφιβολίαν, ὅτι οὐδεὶς ἀξιωματικὸς ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ σχολείου ἐκείνου· ἤθελον ὅμως νὰ παρατηρήσω ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον εἶναι μεγαλειτέρας ἀξίας· ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι τῆς 28 Μαΐου 1887, τῇ 28 Μαΐου 1887 ἐδημοσιεύθησαν αὐθημερὸν 72 νόμοι, ἐντὸς δὲ τοῦ Μαΐου ἐκείνου ἐδημοσιεύθησαν τὸ ὅλον 134 νόμοι. Περὶ τούτου ὁμιλῶ. Ἐδημιουργήθη τότε εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος οὔτε κἂν ἐλειτούργησε καὶ τὸν ὁποῖον καταργοῦμεν σήμερον, ὅπερ ἀποδεικνύει πῶς ἐγίνοντο οἱ νόμοι τότε παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ πῶς γίνονται συνήθως καὶ νῦν ἔτι.

§243ΜΑΝΕΣΗΣ. Καθ’ ἃ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ἀνάγκη, ἥτις εἶχε προκαλέσει τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ βοηθῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ, ἐξέλιπεν. Ἀλλὰ δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐφοίτησαν νέοι, οἵτινες ἐπρόκειτο νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις, δυνάμει τῶν ὁποίων ἤθελον λάβει τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ, δύο δὲ μεταξὺ αὐτῶν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Μουσούρης, ἐπεράτωσαν ἐν γένει τὰς σπουδάς των, ἐπρόκειτο δὲ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις, ὅτε ἠγέρθη τὸ ζήτημα, ὅτι δὲν ἤκουσαν εἰς ἐντέλειαν τὰ ἀπαιτούμενα μαθήματα, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν διετάχθησαν ἀπολυτήριοι ἐξετάσεις. Αὐτοὶ ὅμως δὲν φέρουσι τὴν εὐθύνην ἐπὶ τούτῳ, ἀφοῦ ὁλόκληρον τὸν χρόνον διήνυσαν τὰ μαθήματα ἐν τῇ Σχολῇ ταύτῃ. Δὲν εἶναι δίκαιον, ἀφοῦ πρόκειται περὶ δύο, νὰ ἀφαιρέσητε κεκτημένα δικαιώματα. Ὅπως ἀπαιτοῦμεν ἐν τῇ κοινωνίᾳ νὰ ὑπάρχῃ τιμιότης μεταξὺ τῶν συναλλαττομένων, ἐπίσης πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν νὰ ὑπάρχῃ ἔτι μᾶλλον τιμιότης μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ἀτόμων. Τὰ ἄτομα ταῦτα διήνυσαν ὁλόκληρον τὸν σχολικὸν χρόνον, τὸν ἀπαιτούμενον παρὰ τοῦ νόμου, ἐπρόκειτο δὲ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις, ὅτε ὑποβάλλεται σχέδιον νόμου περὶ καταργήσεως τοῦ σώματος τῶν βοηθῶν μηχανικῶν, ἀνατρέπον τὰ, οὕτως εἰπεῖν, συμπεφωνημένα, καὶ συνεπῶς μετὰ τὴν κατάργησιν αὐτὴν ἀδικοῦνται, ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς λάβῃ πρόνοιαν καὶ ὑποβάλῃ αὐτοὺς εἰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις, καὶ δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ καταργουμένου λάβωσι τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ λάβωσι κατὰ τὸν νόμον αὐτόν. Ὡς πρὸς τὸ ἄλλο, εἰς τὸ ὁποῖον ἠγέρθη φιλονεικία, εἶπον ὅτι, ὅπως εἶναι ὠργανωμένη ἡ Σχολὴ, σκοπὸν εἶχεν ἰδίᾳ τὴν μόρφωσιν ὑπαξιωματικῶν καὶ τὴν προαγωγὴν αὐτῶν ὡς βοηθῶν ἀξιωματικῶν, ἐνῷ δὲ ἡ Σχολὴ αὕτη εἶχε τοιοῦτον προορισμὸν, νὰ δίδῃ εἰς τὸ σῶμα ἀξιωματικούς, μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ παύει ἔχουσα τὸν προορισμὸν αὐτὸν, μένει δὲ ἔχουσα τὸν προορισμὸν τῶν Σχολῶν τῶν λοιπῶν συνταγμάτων.

§244ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς Τριχωνίας παρεξήγησε τὸν σκοπὸν τοῦ σχολείου τοῦ συντάγματος· ἀνέμιξε τὸ σχολεῖον τοῦ συντάγματος μετὰ τοῦ σώματος τῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ. Οὐδεμία σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῶν, οὐδὲ ὑπῆρξε τοιαύτη. Ὁ νόμος ΑΦΛΓʹ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὁ προνοῶν περὶ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ μηχανικοῦ, λέγει ἐν ἄρθρῳ 4, ὅτι «τὸ μηχανικὸν ἀποτελεῖται αʹ) ἐκ τῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ μηχανικοῦ καὶ τοῦ παρ’ αὐτῇ τεχνικοῦ συμβουλευτικοῦ τμήματος, βʹ) ἐξ ἑνὸς συντάγματος μηχανικοῦ μετὰ τῆς σχολῆς αὐτοῦ, γʹ) ἐξ ἑνὸς τοπογραφικοῦ τμήματος, δʹ) ἐκ τεσσάρων διευθύνσεων τοῦ μηχανικοῦ, εʹ) ἐξ ἑνὸς λόχου τηλεγραφητῶν, καὶ Ϛʹ) ἐξ ἑνὸς πυροσβεστικοῦ λόχου, ἁπάντων αὐθυπάρκτων.» Τὸ δὲ εἰδικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἵδρυσε καὶ ὠργάνωσε τὸ σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ, τὸ ἐκ τοῦ νόμου προερχόμενον, λέγει ἐν ἄρθρῳ 1, ὅτι «σκοπὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ εἶναι ἡ διὰ τῶν ἀπαιτουμένων πρακτικῶν καὶ θεωρητικῶν γνώσεων μόρφωσις τῶν στρατιωτῶν, ὑποδεκανέων, ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀξιωματικῶν.» Τί δὲ λέγει τὸ διάταγμα, τὸ κανονίζον τὸ σχολεῖον τοῦτο; (ἀναγινώσκει): «Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸ ἄρθρον 4 τοῦ ὑπὸ στοιχ. ᾼΦΛΓʹ νόμου τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ συστάσεως σχολείου τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ, καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ εἰρημένου νόμου, κατὰ πρότασιν τοῦ ἡμετέρου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, ἀπεφασίσαμεν κλπ.» Λοιπὸν ἡ σύστασις τοῦ σχολείου τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ προτίθεται τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν στρατιωτῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀξιωματικῶν αὐτοῦ. Οὐδὲν κοινὸν ἄρα μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ σώματος τῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ. Ποῦ δὲ συναντᾶται τὸ σῶμα τῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ μετὰ τοῦ σχολείου τοῦ συντάγματος; εἰς τὸ ὅτι οἱ βοηθοὶ τοῦ μηχανικοῦ κατατάσσονται εἰς τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ μηχανικοῦ, ἀποτελοῦντες μέρος τοῦ σχολείου τοῦ συντάγματος. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μεταβάλλει τὰς διατάξεις τοῦ σχολείου τοῦ συντάγματος· διότι τὸ σχολεῖον τοῦ συντάγματος ὑπάρχει ἐξ αὐτοῦ τοῦ νόμου τοῦ ὀργανισμοῦ, οὐδὲ πρόκειται νὰ μεταῤῥυθμίσωμεν τὸ σχολεῖον τοῦ συντάγματος, καταργοῦντες τὸ σῶμα τῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ, διότι τὸ σχολεῖον τοῦ συντάγματος προορισμὸν ἔχει τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ὁπλιτῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν. Ἑπομένως ἡ κατάργησις τοῦ νόμου περὶ τῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ οὐδεμίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ὑπάρξεως τοῦ σχολείου. Τὸ σχολεῖον θὰ λειτουργήσῃ ὡς μέχρι τοῦδε ἐλειτούργει, ἄνευ τῆς ἐλαχίστης παρακωλύσεως τῶν ἐργασιῶν. Παραδέχομαι ἀληθῶς, ὅπως καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Μουσούρης εἶπεν, ὅτι ἐγεννήθησαν, ἂν ὄχι νομικὰ δικαιώματα, τοὐλάχιστον ἠθικὰ δικαιώματα ὑπὲρ τῶν φοιτώντων εἰς τὴν ἀνωτέραν τάξιν, οὐχὶ διότι ἡ Πολιτεία ἐπέβαλεν εἰς αὐτοὺς νὰ καταταχθῶσιν ὡς ἀξιωματικοὶ εἰς τὸ σῶμα τῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ, ἀλλὰ διότι οὗτοι ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ φοιτήσωσιν εἰς τὸ σχολεῖον, καθόσον πάντες οἱ ὑπαξιωματικοὶ φοιτῶσιν εἰς τὸ σχολεῖον τοῦ συντάγματος. Τὸ μόνον, ὅπερ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑποχρέωσις ἠθικὴ, εἶναι, ὅτι οὗτοι ἠδύναντο, μὴ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὴν ἐν τῷ σώματι τῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ κατάταξίν των, νὰ ἀπέλθωσι τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, ληξάσης τῆς θητείας των, καὶ ἑπομένως νὰ μὴ ἀναλάβωσιν ἐφεξῆς ὑποχρέωσιν ἐθελουσίας ἀνακατατάξεως. Καὶ δι’ αὐτὸ τοῦτο φέρω τροποποίησιν τινα, ἣν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν. Καθ’ ὁλοκληρίαν ὅμως δὲν πείθομαι, ὅτι αὕτη εἶναι δικαία. Ἡ τροποποίησίς μου συνίσταται εἰς τὰ ἑξῆς: νὰ παρέξω εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα, μετὰ τὰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου, τὰς ἀναβληθείσας κατὰ μῆνα Ὀκτώβριον, ἂν εὐδοκιμήσωσιν εἰς ταύτας, νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν, νὰ ἀκολουθήσωσι τὰ μαθήματα μετὰ τῆς ἤδη ὑπαρχούσης μόνον Βʹ τάξεως ἐν τῷ σχολείῳ, καὶ νὰ ἀκολουθήσωσι τὴν τύχην αὐτῶν...

§245ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ὑπαξιωματικοὶ σήμερον.

§246ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ ἐκεῖνοι εἶναι ὑπαξιωματικοὶ, μεταβαλλόμενοι εἰς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ, ἢ μᾶλλον προωρισμένοι διὰ νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ πεζικόν.

§247ΜΑΝΕΣΗΣ. Εἰς τὴν ἀνωτέραν τάξιν.

§248ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶπον ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον, διότι παρακωλύουσι τὴν πρόοδον ἄλλων ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἠδύναντο νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις ταύτας.

§249ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ναὶ, ἀλλὰ ἐκεῖνοι ἠδικήθησαν.

§250ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὰ κεκανονισμένα. Λοιπὸν ἔχω προσωρινὴν διάταξιν, τῆς ὁποίας προτείνω τὴν προσθήκην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἔχουσαν οὕτως (ἀναγινώσκει): «Οἱ εἰς τὴν ἀνωτάτην τάξιν τοῦ σχολείου τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ φοιτῶντες ἤδη ὑπαξιωματικοὶ τοῦ μηχανικοῦ θέλουσιν ὑποστῆ τὰς κεκανονισμένας ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις, οἱ ἐκ τούτων δ’ εὐδοκιμήσοντες εἰσαχθήσονται εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν, κατατασσόμενοι εἰς τὴν δευτέραν τάξιν αὐτοῦ ὡς ὑπαξιωματικοὶ μαθηταὶ διὰ τὸ ὅπλον τοῦ πεζικοῦ, ἀκολουθήσουσι δὲ τὴν σειρὰν τῶν ἐν τῷ σχολείῳ τούτῳ μαθημάτων καὶ ὑπαχθήσονται εἰς τὰς διατάξεις, εἰς ἃς ὑπάγονται καὶ οἱ λοιποὶ διὰ τὸ ὅπλον τοῦτο ὑπαξιωματικοί.»

§251ΜΑΝΕΣΗΣ. Μίαν πληροφορίαν θὰ ζητήσω. Ἐξητάσθη ἡ σειρὰ τῶν μαθημάτων, τὰ ὁποῖα ἠκροάσθησαν αὐτοὶ ἐν τῇ Σχολῇ τοῦ Μηχανικοῦ; διότι νομίζω, ὅτι ἀπαιτοῦνται ἀκόμη δύο ἔτη ἐν τῷ σχολείῳ τῶν ὑπαξιωματικῶν, καὶ συνεπῶς θὰ φοιτήσωσι δύο ἔτη ἀκόμη. Τὰ μαθήματα τοῦ σχολείου τοῦ μηχανικοῦ πιθανὸν νὰ ἦναι εἰς τὴν τελευταίαν τάξιν ἀνώτερα τῆς δευτέρας τάξεως τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν, ὥστε ὅσοι τοὐλάχιστον θὰ φοιτήσωσιν εἰς τὴν ἀνωτέραν τάξιν νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν Γʹ τάξιν. Δὲν λέγω ὅτι θὰ βλαφθῶσιν, ἀκούοντες καὶ ἄλλα μαθήματα, ἀλλ’ ἂν συμπίπτῃ, ὥστε ἡ σειρὰ τῶν μαθημάτων, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ ἤκουσαν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ, νὰ ἦναι ἀνωτέρα τῶν μαθημάτων τῆς Βʹ τάξεως τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν, θὰ ἦτο δίκαιον νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν Γʹ τάξιν, τὴν ἀνωτέραν, ὥστε, ἂν ἔχωσιν ἔλλειψιν εἰς στρατιωτικά τινα μαθήματα τεχνικὰ, μόνον ἐκεῖ νὰ τὰ παραδοθῶσι. Τώρα δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ποῖα μαθήματα παραδίδονται εἰς τὸ σχολεῖον τοῦ μηχανικοῦ, ὥστε νὰ ἐκθέσω ὡρισμένως τὴν γνώμην μου ποῦ δύνανται νὰ καταταχθῶσι.

§252ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ μαθήματα, τὰ ὁποῖα θὰ παραδίδωνται εἰς τὸ σχολεῖον τοῦ συντάγματος, ὑπό τινα ἔποψιν εἶναι ἀνώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παραδίδονται εἰς τὸ σχολεῖον τῶν ὑπαξιωματικῶν μέχρι τῆς Βʹ τάξεως, ἀλλὰ ταῦτα εἶναι μαθήματα τῆς εἰδικότητος. Εἶναι ὅμως καὶ μαθήματα στρατιωτικὰ, τὰ ὁποῖα δὲν διήκουσαν κατὰ τὴν ἀπαιτουμένην ἔκτασιν.

§253ΜΑΝΕΣΗΣ. Καὶ παραδίδονται εἰς τὴν δευτέραν τάξιν.

§254ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Παραδίδονται εἰς τὴν δευτέραν, ὡς εἶναι τὸ μάθημα τὸ κυρίως ἀφορῶν εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ, τὸ μάθημα τῆς τακτικῆς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου εἶναι προτιμότερον νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν Βʹ τάξιν, καὶ οὐχὶ ν’ ἀποτελέσωσιν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι πρώτην τάξιν, καὶ δι’ ἕτερον λόγον, διότι οὗτοι, ἀπολυόμενοι τοῦ σχολείου τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ, θὰ καταταχθῶσιν ὡς ἀνθυπασπισταί, ἐνῷ ἀπολυόμενοι τοῦ σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν θὰ καταταχθῶσιν ὡς ἀνθυπολοχαγοί. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι κερδίζουσι πολὺ περισσότερον, καὶ ὅτι ἡ λύσις αὕτη εἶναι μᾶλλον ὑπὲρ αὐτῶν.

§255ΜΑΝΕΣΗΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προτείνει νὰ προστεθῇ προσωρινὴ διάταξις, ἣν ἠκούσατε, ἀναγνωσθεῖσαν ὑπ’ αὐτοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσωρινὴν διάταξιν, ὡς ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 102 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§257ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἡ προσθήκη τῶν 500 τούτων ἐθελοντῶν θέλῃ φέρει προσθήκην καὶ ἄλλην εἰς τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφόμενα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἢ περιλαμβάνονται ἤδη ταῦτα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§258ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ δαπάνη, ἥτις θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς κατατάξεως 500 ἐθελοντῶν, ὡς ὡρίσθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θέλει φέρει αὔξησιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ 278,000 δρ. διὰ δέκα μῆνας, διότι ὑποθέτομεν, ὅτι πρὸ τῆς 1 Μαρτίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ψηφίζεται καὶ κυροῦται ἀμέσως. Τὴν δαπάνην ταύτην θὰ ἀναγράψωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ.

§259ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ γείνῃ δήλωσις;

§260ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα. Οὐχ ἧττον, ἂν ἐξετάσωμεν τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ ἴδωμεν, ὅτι τὰ κενὰ, ἅτινα προεβλέφθησαν—ὅπως λέγει τὸ ἄρθρον—«ἕνεκα κενῶν ἐν τῷ οἰκείῳ προϋπολογισμῷ», νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ ἀνώτερα τῆς δαπάνης αὐτῆς, διότι ἐκ τῆς δυνάμεως τῆς προϋπολογισθείσης τῶν 22,000 ἢ 23,700, ὡς ἐμφαίνεται ἐν τῇ ὑποβληθείσῃ καταστάσει...

§261ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περίπου.

§262ΤΣΑΜΑΔΟΣ. .. φρονῶ ὅτι ἡ σημειουμένη δαπάνη ἐπὶ ἔλαττον ἕνεκα κενῶν ἐν τῷ στρατῷ θὰ ἦναι ἱκανὴ νὰ καλύψῃ καὶ τὴν αὔξησιν αὐτήν. Ἐν τούτοις διὰ δηλώσεως θέλω ἀναγράψει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὴν πίστωσιν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τοὺς 500 εὐζώνους.

§263ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ κενὰ τὰ ὑπολογίζετε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ· ἀφίνετε ποσὸν ὡρισμένον διὰ κενὰ, ὥστε δὲν δύνασθε νὰ ὑποθέσητε, ὅτι ἐκ τῶν ἐκ νέου κενῶν θὰ καλύψητε τὸ ποσὸν τῶν 300,000 δρ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς προσθήκης 500 ἐθελοντῶν· ἀπ’ ἐναντίας ἤθελον ἴδει μετ’ εὐχαριστήσεως καὶ ἀνωτέραν, διότι δυστυχῶς τὰ μόνα τάγματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν τῇ στρατιωτικῇ δράσει, εἶναι τὰ εὐζωνικά. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἰσερχόμενοι εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν σωμάτων, θὰ ἦτο καλὸν νὰ ζητήσωμεν μεγαλειτέρας οἰκονομίας εἰς τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν. Τὸ πῶς θέλουσιν ἐπιτευχθῆ τοιαῦται οἰκονομίαι, δὲν εἶναι βεβαίως σήμερον ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὰς λεπτομερείας. Ἀλλὰ ὑπάρχει πανθομολογούμενον, ὅτι τὰ ἄλλα σώματα λειτουργοῦσιν ἀτελέστατα, ἕνεκα ἐλλείψεως ἀκριβοῦς ἐφαρμογῆς τοῦ κανονισμοῦ καὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχομεν, καὶ ὁ ὁποῖος, ὡς δυσανάλογος πρὸς τὰς δυνάμεις μας, δὲν ἔχει εἰμὴ εἰκονικὴν ἐφαρμογήν. Τὰ ἄλλα σώματα ἐλάχιστα ἀσχολοῦνται στρατιωτικῶς. Καὶ βλέπομεν πάντες, οὐ μόνον ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ καὶ πανταχοῦ, τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς—ἐκτὸς ὀλίγων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἴσως πολλὴν ἄνεσιν, ἀλλὰ τὸ πλεῖστον,—μὴ ἔχοντας ἀσχολίαν στρατιωτικὴν, ἡ ὁποία νὰ ἀποῤῥοφᾷ αὐτοὺς, ὡς εἰς ἄλλα μέρη. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν, εἰσελθόντες εἰς τοῦτο, νὰ ἐζητοῦμεν οἰκονομίας ἄλλας· νὰ τὰς ἐζητοῦμεν εἰς τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν οὕτως, ὥστε οὐχὶ μόνον τὴν αὔξησιν τῶν 500 εὐζώνων, ἀλλὰ καὶ ἀνωτέραν νὰ ἐπιτύχωμεν, οὐχὶ ἐπιβαρύνουσαν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἀνακουφίζουσαν αὐτόν. Τοῦτο ὡς ἁπλῆν σύστασιν φέρω, καὶ συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἴδῃ ἂν δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τοιοῦτόν τι. Καὶ ἂν δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ δι’ ἁπλῶν οἰκονομιῶν, ἃς μελετήσῃ πλειότερον τὸν ὀργανισμὸν ἡμῶν, καὶ ὅταν τὸν μελετήσῃ, θὰ ἴδῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καλλίτερον παντὸς ἄλλου γνωρίζει, ὅτι ὁ ὀργανισμός μας αὐτὸς δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἔχωμεν στρατὸν δρῶντα, καὶ ὅτι ὁ μόνος στρατὸς, τὸν ὁποῖον ἔχομεν σήμερον, εἶναι τὰ εὐζωνικὰ τάγματα. Τοῦτο ἁπλῶς ὡς σύστασιν φέρω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§264ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§265ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§266ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠγέρθην, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ εἴπω περὶ τοῦ νόμου τούτου, ὅτι καὶ οὗτος εἶναι εἷς ἐκ τῶν 72 ἐκείνων τῆς 28 Μαΐου 1887. Ἔχω νὰ εἴπω ἄλλο τι, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ προσθήκη τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 500 εὐζώνων, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι τὸ ἄρθρον 102, τοῦ ὁποίου βʹ ἐδάφιον θ’ ἀποτελέσῃ τὸ νῦν ψηφιζόμενον ἄρθρον, δίδει εἰς ὑμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ προσδιορίζητε ὅπως θέλετε τὸν ἀριθμὸν (ἀναγινώσκει): «Ἐν εἰρήνῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰς τὰ ἀνωτέρω σώματα κατατασσομένων ἐθελοντῶν ὁρίζεται ἑκάστοτε παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν». Ταῦτα λέγει τὸ ἄρθρον 102. Λοιπὸν, ἀφοῦ ἔχετε τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ ἴσως ποτὲ ἡ ἀνάγκη ἐπιβάλῃ εἰς ὑμᾶς εἴτε νὰ ἐλαττώσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν 500 εὐζώνων, εἴτε νὰ τὸν αὐξήσητε, κατὰ τὰς ἀνάγκας, διατὶ νὰ τὸν ὁρίσητε εἰς 500 διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Οὕτως ἢ ἄλλως, ὑμεῖς ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίζητε τὴν δύναμιν ἑκάστου τάγματος καὶ ἑκάστου σώματος.

§267ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς μὲν τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἐπιδαύρου Λυμηρᾶς Βουλευτοῦ ἀπαντῶ, ὅτι, ἐπειδὴ τίθεται ὁ φραγμὸς τῶν χιλίων κατ’ ἀνώτατον ὅρον, οὓς ὀφείλομεν νὰ διανείμωμεν εἰς ἅπαντα τὰ συντάγματα τοῦ πεζικοῦ καὶ τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων, δι’ αὐτὸ τοῦτο ὥρισα τὸν ἀριθμὸν 500 μόνον εὐζώνων, διὰ νὰ μὴ ὑπερβῶμεν τὴν ἀναλογίαν τῶν χιλίων, διότι ὑπάρχουσι καὶ ὑπαξιωματικοὶ προϋπηρετήσαντες, οἵτινες κατατάσσονται ἐθελουσίως ὡς προϋπηρετήσαντες ἐν τῷ στρατῷ, καὶ οἵτινες ὑπάγονται εἰς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νόμου. Διὰ νὰ μὴ ὑπερβῶμεν λοιπὸν τὸ ὅριον τοῦτο, ὡρίσαμεν ὅτι εἰς τὰ τάγματα ταῦτα δὲν ἐπιτρέπεται κατάταξις ἐθελοντῶν πέραν τῶν 500. Ἀλλὰ καὶ ἕτερος λόγος ἐπιβάλλει τὸν περιορισμὸν τοῦτον, οὗτος δὲ εἶναι ἡ αὔξησις τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐθελοντῶν τούτων, εἰς οὓς δίδομεν ἐπὶ πλέον 60 περίπου λεπτὰ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν. Ἑπομένως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ μέτρον ἀορίστως δι’ ὅλους. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν ἐνομίσαμεν ὀρθὸν νὰ ὁρίσωμεν εἰς 500 τὸν ἀριθμόν.

§268ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ γείνῃ αὔξησις 500 καὶ εἰς τὰ ἄλλα σώματα;

§269ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὡς πρὸς δὲ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ κατάλληλος, διὰ νὰ ἐργασθῶμεν πρὸς σύνταξιν τοῦ ὀργανισμοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν οἰκονομιῶν τῶν ὑπαρχουσῶν· διότι, ἂν καλῶς ἐνόησα, ὁ κ. Βουλευτὴς ζητεῖ τὸν περιορισμὸν τῶν τεχνικῶν ὅπλων, ἢ μᾶλλον τῶν εἰδικῶν ὅπλων, τοῦ πυροβολικοῦ, τοῦ μηχανικοῦ καὶ τοῦ ἱππικοῦ. Τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀντελήφθην, καὶ τοῦτο, διότι τὰ σώματα ταῦτα, μὴ παρέχοντα μεγάλην ὑπηρεσίαν, οἵαν τὰ τῶν εὐζώνων τάγματα, ἐν τῇ δημοσίᾳ ἀσφαλείᾳ, νομίζει ὅτι δὲν προσφέρουσιν ὑπηρεσίας. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι τὰ σώματα ταῦτα σήμερον ἴσως προσφέρουσι πολὺ ἀνωτέραν ὑπηρεσίαν ἐκείνης, ἣν προσφέρουσι τὰ ἀσχολούμενα εἰς τὴν ἀστυνομίαν ἢ εἰς τὴν μεταβατικὴν ὑπηρεσίαν, διότι ταῦτα εἰς βάρος τῆς ἐκπαιδεύσεώς των φρουροῦσι τὰς πόλεις καὶ τὰς φυλακὰς, καὶ ἀσχολοῦνται καὶ εἰς πλείστας ἄλλας ὑπηρεσίας τῆς φρουρᾶς καὶ ἐν γένει τῆς καθημερινῆς ὑπηρεσίας τῶν πόλεων.

§270ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο ἀκριβῶς συνιστᾷ ὁ κ. Βουλευτής.

§271ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§272ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἆρα πῶς θὰ διορθωθῇ;

§273ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλαττουμένων ἐκείνων καὶ αὐξανομένων τῶν ἄλλων.

§274ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ποίων ἄλλων;

§275ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν τακτικῶν.

§276ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αὐξανομένων τῶν πεζικῶν σωμάτων εἰς βάρος τῶν εἰδικῶν ὅπλων; Τοῦτο δὲν ἐπιτρέπεται· διότι, ἂν σήμερον ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἀσχολήσεως πλειόνων στρατιωτῶν εἰς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, τοῦθ’ ὅπερ ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι εἶναι παροδικόν, ἐντὸς ὀλίγου θέλει ἐπανέλθει ἡ κανονικὴ λειτουργία. Ὁ στρατὸς ἔχει βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὀργανοῦται. Δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ καταργήσωμεν ἓν σύνταγμα πυροβολικοῦ καὶ νὰ ἱδρύσωμεν τρία συντάγματα πεζικοῦ, διότι τοῦτο θὰ ἦτο πρᾶξις ἀλόγιστος, ἡ ὁποία θέλει κινήσει τὴν εἰρωνείαν καὶ τὸν γέλωτα. Ὁ στρατὸς ὀργανοῦται ἐν ὡρισμέναις ἀναλογίαις, ὀργανοῦται ἐπὶ βάσεων κεκανονισμένων καὶ παραδεδεγμένων. Δὲν δύναται λοιπὸν ἡ ἀντικατάστασις τῆς μιᾶς μονάδος δι’ ἑτέρας μονάδος, ἄλλου ὅπλου, νὰ τηρήσῃ τὴν ἰσοῤῥοπίαν τακτικοῦ ἐν ἀναλογίαις στρατοῦ. Δι’ αὐτὸ τοῦτο ἂς μὴ συνιστᾷ ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν μεταῤῥύθμισιν ταύτην ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον, συμφώνως πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τῆς χώρας, διότι ἀληθῶς ἓν σύνταγμα τοῦ πυροβολικοῦ στοιχίζει πολὺ πλειότερον ἀπὸ ἓν σύνταγμα τοῦ πεζικοῦ, τοῦτο ὅμως οὐδεμίαν ὠφέλειαν παρέχει εἰς τὸ στράτευμα, ἀπ’ ἐναντίας τὸ καταστρέφει καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἑπομένως δὲν δυνάμεθα σήμερον οὔτε ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ ἐγγίσωμεν τὰς ὑπαρχούσας ἀναλογίας τῶν ὑπαρχόντων σωμάτων. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς συνιστᾷ, καὶ ἀμφιβάλλει περὶ τῆς ἀκριβείας τοῦ ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν προεβλέφθησαν τὰ κενὰ καὶ ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὰ ἐνδεχόμενα κενὰ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές. Τὰ κενὰ, ὡς γινώσκετε, παράγονται ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων πιστώσεων διά τε τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς στρατιώτας. Καὶ ἐπὶ μὲν τῶν ἀξιωματικῶν δὲν λέγω τι, διότι ταῦτα κανονίζονται περίπου ἐκ τῶν ἐνδεχομένων μεταβολῶν καὶ ἐκ τῶν ὑπαρχουσῶν κενῶν θέσεων· περὶ δὲ τῶν ὑπαξιωματικῶν περίπου τὸ αὐτὸ δύναμαι νὰ εἴπω. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τοὺς στρατιώτας, καθὼς εἶπον καὶ πρίν, ἐν καταστάσει, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, καταφαίνεται ἡ διαφορὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στρατιωτῶν τῶν ὑπαρχόντων νῦν ἀπὸ τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως, τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένης, αἱ δὲ πιστώσεις αἱ ἀναγραφόμεναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δι’ ἐνδεχόμενα κενὰ εἶναι πολὺ κατώτεραι τῶν πραγματικῶν, καὶ ἐντεῦθεν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡ δαπάνη τῶν 280 χιλιάδων δραχμῶν θὰ συμπεριληφθῇ εἰς αὐτὰς, οὐχ ἧττον ὅμως διὰ δηλώσεως θέλω ζητήσει καὶ τὴν ἀναγραφὴν τῆς δαπάνης ταύτης.

§277ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν μᾶς διαιρεῖ τίποτε ἐπὶ τῆς γνώμης ταύτης, παρὰ μόνον τοῦτο, ὅτι δηλαδὴ σήμερον τὰ τεχνικὰ ὅπλα, ἀναμφισβητήτως εἶναι τόσον ἀναγκαῖα, ὅσον καὶ τὰ ἄλλα ὅπλα, τὸ πεζικὸν καὶ οἱ εὔζωνοι. Τὰ τεχνικὰ ὅμως ὅπλα τὰ ὁποῖα ἔχομεν, δὲν εἶναι ὅ,τι ἐννοεῖ ὁ ὀργανισμός. Ἐκεῖνο δὲ, οἱ ὁποῖοι θέλουσι ν’ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των ἐν τοῖς τεχνικοῖς ὅπλοις, ἀσχολοῦνται κυριώτερον εἰς ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν τοῖς ἀνήκουσιν, εἰς τὴν φύλαξιν τῶν φυλακῶν, εἰς περιπολίας καὶ εἰς ἄλλας τοιαύτας ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνοι οἱ στρατιῶται τῶν τεχνικῶν ὅπλων, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται εἰς τοῦτο. Καὶ οἱ ἀξιωματικοί, μὴ ἔχοντες στρατιώτας, μὴ ἔχοντες κἀνὲν γύμνασμα, ἀσχολοῦνται εἰς πᾶν ἄλλο ἢ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν λέγω ὅτι ἀσχολοῦνται κακῶς· ἀναγκάζονται καὶ εἰς τὰ καφενεῖα νὰ διέρχωνται τὸν καιρόν των καὶ εἰς περιπάτους καὶ εἰς ἄλλας ἐργασίας, μὴ ἐχούσας κἀνὲν τὸ ἐπιλήψιμον, ἀλλὰ μὴ ἀνηκούσας εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των· ἀλλὰ διὰ τί τοῦτο; διότι ὁ ὀργανισμὸς εἶναι πολυτελής, διότι τὸν ὀργανισμόν μας δὲν δυνάμεθα νὰ τὸν ἐφαρμόσωμεν· δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν σώματα τοιαῦτα, οἷα ἀπαιτεῖ ὁ ὀργανισμὸς ἡμῶν, πλήρη, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πλήρη τρία συντάγματα πυροβολικοῦ καὶ συντάγματα μηχανικοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πλήρη τρία συντάγματα ἀκόμη ἱππικοῦ· δὲν δύνανται τὰ συντάγματα ταῦτα, ὑπάρχοντα ὅπως ὑπάρχουσι, νὰ ἀσχολῶνται εἰς ἔργα συντάγματος τοῦ πυροβολικοῦ, εἰς ἔργα συντάγματος ἱππικοῦ, εἰς ἔργα συντάγματος μηχανικοῦ. Διατί; Διότι μήτε οἱ ἄνδρες ἀρκοῦσιν εἰς τὰ συντάγματα ταῦτα, ἴσως δὲ καὶ τὰ στελέχη ἔν τισιν εἶναι ἀτελῆ, ὅσον καὶ οἱ ἄνδρες. Ἀντὶ νὰ ἔχωμεν τρία συντάγματα ἱππικοῦ, τὰ ὁποῖα δὲν ἐργάζονται στρατιωτικῶς, τὰ ὁποῖα ἀναγκαζόμεθα νὰ τὰ χρησιμοποιῶμεν εἰς ὑπηρεσίας τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἓν ἢ δύο συντάγματα, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τὰ μέσα μᾶς ἐπιτρέπουσι νὰ ἔχωμεν καλῶς συντεταγμένα. Τοιουτοτρόπως μόνον ἔσται δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς σῶμα στρατοῦ. Ἀλλὰ εἰς τοῦτο δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, διότι δὲν πρόκειται περὶ τεχνικῆς τινος ἐργασίας, πρόκειται περὶ ἁπλῆς λογικῆς. Ὅταν δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τέσσαρα καὶ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν μόνον δύο πλήρη, εἶναι προτιμότερον νὰ ἔχωμεν τὰ δύο πλήρη καὶ τέλεια, ἀντὶ νὰ ζητῶμεν νὰ ἔχωμεν τὰ τέσσαρα ἀτελῆ. Ὑπάρχει ὅμως μία ἀντίῤῥησις, ὅτι ὑπάρχει ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει εἰς τὸν ἑκάστοτε Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατηρῇ ἀτελῆ συντάγματα, ἀντὶ νὰ φροντίσῃ νὰ ἔχῃ τέλεια μὲ ὀλιγωτέρους ἀξιωματικούς. Ἀλλ’ ἀκριβῶς περὶ τούτου πρέπει νὰ ληφθῇ φροντίς. Νὰ ληφθῇ φροντίς, ὅπως μὴ τὸ σήμερον ἐφαρμοζόμενον σύστημα καταστρέφῃ καὶ τὴν προαγωγὴν καὶ τὸ μέλλον καὶ συνάμα καθιστᾷ ἀδύνατον καὶ τὴν ὕπαρξιν ἑνὸς στρατοῦ. Σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ μορφώσωμεν καὶ νὰ κινήσωμεν ἐκ τῆς ὑπαρχούσης δυνάμεως ἓν σῶμα στρατοῦ. Τοῦτο ἀκριβῶς, χωρὶς νὰ θελήσω σήμερον νὰ προκαλέσω γενικωτέραν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, τοῦτο συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ συνιστῶ δὲ μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ποιοῦ τοῦ στρατοῦ ἡμῶν εἶναι καλλίτερον νὰ περιορίσωμεν αὐτὸν καὶ χωρίσωμεν τὸν στρατὸν ἐκεῖνον, τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀνάγκην διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἀκόμη τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τῆς χώρας θέλομεν εὕρει ἴσως ἀνακούφισιν. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας, διότι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σήμερον ὁ καιρός.

§278ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ καταθέσω τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ᾐτήσατο ὁ κ. Βουλευτής, ἡ ὁποία θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, εἶναι ὄχι μόνον πλήρης εἰς τὰ συντάγματα αὐτά, ἀλλὰ καὶ ὑπεράριθμος ἀκόμη.

§279ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ εἶπον καὶ ἐγώ.

§280ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ σύμπτυξις τῶν τριῶν σωμάτων.

§281ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καταθέτετε τὴν κατάστασιν, διὰ νὰ τυπωθῇ;

§282ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα.

§283ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 172).

§285ΜΑΝΕΣΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις δὲν ἐπιτρέπουσι τὸν ὀργανισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ἐν ἰσχύϊ, ἀλλ’ ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἐλησμόνησεν ἓν πρᾶγμα, ὅτι δὲν γεννῶνται ἐξ ὑπογυίου τὰ σώματα, μάλιστα τὰ τεχνικὰ, τὰ ὁποῖα δυσκόλως καταρτίζονται. Εἶναι ἀπόῤῥοια κόπων καὶ μόχθων πολλῶν ταῦτα.

§286ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖος σᾶς ἐμποδίζει νὰ καταρτίσητε αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἔχετε, οὕτω;

§287ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἄν θελήσητε σήμερον τὸ ἓν σύνταγμα τοῦ μηχανικοῦ νὰ τὸ κάμητε ἓν τάγμα, ὅταν τὸ χρειασθῆτε, δὲν θὰ κατορθώσητε τίποτε. Ἄλλως τε ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν εἴπετε κἄτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ σᾶς χρησιμεύσῃ διόλου, διότι ἔχετε τρία συντάγματα καὶ θέλετε νὰ τὰ κάμητε δύο· τί θὰ τοὺς κάμητε τοὺς ἀξιωματικούς; Αὐτοὶ ἔχουν κεκτημένα δικαιώματα.

§288ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τροποποιήσατε.

§289ΜΑΝΕΣΗΣ. Δὲν γίνεται κἀμμία τροποποίησις. Εἷς μόνον λόγος ὑπάρχει· μόνον τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ· ἂν π. χ. ἔλθητε εἰς τὰ πράγματα, ἔχοντες πρόγραμμα ὅλως οἰκονομικὸν, καὶ ἂν ἠθέλετε τὸ ὅλον τοῦ στρατοῦ νὰ τὸ φέρητε εἰς κλίμακα κατωτέραν, ἀλλ’ ἔχουσαν τὰς αὐτὰς ἀναλογίας, ἤθελον τὸ ἐννοήσει. Ἀλλὰ νὰ ζητῆτε σήμερον νὰ τροποποιήσητε περικόπτοντες ἄνευ τηρήσεως ἀναλογίας, εἶναι ὡσὰν νὰ ἔχητε κτίριόν τι, ἀπὸ τοῦ ὁποίου διὰ σφυρίου ἀποσπᾶτε ὅσους θέλετε λίθους ἀδιακρίτως, ὅλον δὲ αὐτὸ τὸ κτίριον καταῤῥέει καὶ δὲν σᾶς χρησιμεύει εἰς τὸ μέλλον. Ταῦτα μόνον ἤθελον νὰ εἴπω. Εὔχομαι δὲ νὰ ληφθῇ μία πρόνοια γενικὴ περὶ τῶν πραγμάτων τῆς χώρας, στηριζομένη ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, τῆς κρίσεως, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα. Τότε ἤθελον ἐννοήσει μίαν πρόνοιαν οἰκονομιῶν, ἐπεκτεινομένην καὶ εἰς τὸ στράτευμα, ἀλλὰ γενικήν.

§290ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτό. Ὁ κ. συνάδελφος... (θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς). Διατὶ τάχα ἀπορεῖτε, ὅταν συζητῶμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουσι τὸν τόπον; Ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἠξεύρω ἂν ἦτο ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτε κατὰ πρῶτον ἀπηύθυνα τὴν σύστασίν μου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀκριβῶς τοῦτο εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἄρξηται μελέτη ὅλου τοῦ στρατιωτικοῦ ἡμῶν συστήματος. Βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ φροντὶς, ὅπως σήμερον κολοβωθῇ εἴτε ἓν σῶμα, τὸ σῶμα τῶν μηχανικῶν,—μάλιστα δὲν ἀνέφερα περὶ κἀνενὸς σώματος· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπεξηγῶν, εἰσῆλθεν εἰς τὰς λεπτομερείας.—Δὲν ἐνόμισα βεβαίως, ὅτι πρέπει σήμερον ἡμεῖς, διατηροῦντες τὸν ὀργανισμὸν, ὅπως τὸν ἔχομεν καὶ ὅπως ὁ ὀργανισμὸς ἀπαιτεῖ τὴν ὕπαρξιν τριῶν συνταγμάτων πυροβολικοῦ, πρέπει νὰ τὰ καταργήσωμεν καὶ νὰ κάμωμεν δύο συντάγματα πεζικοῦ ἀκόμη. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι σήμερον εἶναι καιρὸς νὰ γείνῃ μελέτη τοῦ ὅλου στρατιωτικοῦ συστήματος.

§291ΜΑΝΕΣΗΣ. Οὐχὶ μόνον τοῦ στρατιωτικοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ πολιτικοῦ ἐν γένει.

§292ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν διαφωνῶ καὶ εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἐπειδὴ περὶ στρατιωτικῶν ὡμίλησα, πρέπει νὰ γένηται μελέτη γενικωτέρα τοῦ στρατιωτικοῦ ἡμῶν συστήματος, διότι νομίζω, ὅτι καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν στρατιωτικὴν τοῦ τόπου ἔχομεν ἀναμφισβήτητον συμφέρον νὰ ἔχωμεν μικρότερον ἀριθμὸν στρατιωτικῶν σωμάτων, ἀλλὰ τελείως ὠργανωμένων καὶ ἀσχολουμένων εἰς στρατιωτικὰς κυρίως ὑπηρεσίας, παρὰ νὰ ἔχωμεν εἰς τὸν χάρτην μεγαλείτερον ἀριθμὸν στρατιωτικῶν σωμάτων εἰς πᾶν ἄλλο ἀσχολουμένων, παρὰ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των καὶ εἰς τὴν ἐκγύμνασιν. Αὕτη εἶναι ἡ θεμελιώδης ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἁπλῶς ὡς σύστασιν ἀνέφερον. Δὲν βλέπω διαφωνίαν τινὰ μεταξὺ τῶν ὅσων εἶπον ἐγὼ καὶ τῶν ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τριχωνίας συνάδελφος. Εἶπον δὲ ταῦτα ὅλως παρεμπιπτόντως καὶ οὐχὶ ὅπως προκαλέσω συζήτησιν, διότι παρεμπιπτόντως ἐγενήθη ἡ συζήτησις αὕτη ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων.

§293ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὰς ἰδέας ταύτας, οὐδὲ θὰ ἐργασθῶ ποτε, ὅπως μεταβάλω τὸν ὑφιστάμενον ὀργανισμόν. Ἐδήλωσα καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, ὅτι ἀσπάζομαι τὸ σύστημα τῆς καθολικῆς στρατολογίας, ὡς νῦν ἐφαρμόζεται, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν καὶ τὸ σύστημα τοῦ στρατοῦ, τὸ ὁποῖον οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, τοῦ ἀναποσπάστως συνδεομένου μετ’ αὐτοῦ. Ἐὰν θελήσητε νὰ μεταβάλητε τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ μεταβάλητε καὶ τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, ὅπερ ἀποκρούω.

§294ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν νὰ μᾶς εἴπητε, πῶς ἐννοεῖτε, οὕτως ἐνεργοῦντες, νὰ σχηματίσητε στρατόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ναυτικῆς στρατολογίας ΑΥϞΘʹ νόμου).

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν φορολογικῶν νόμων ͵ΒΠʹ καὶ ͵ΒΡΙʹ τοῦ 1892. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§296ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πῶς θὰ κανονίζωνται αἱ διάφοραι κατηγορίαι τῶν περιβολίων.

§297ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ νόμος οὗτος ψηφίζεται εἰς τακτοποίησιν τοῦ ἀτάκτου τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως τῆς 21 Ἰουλίου 1892 δημοσιεύσεως τοῦ πρότερον ψηφισθέντος. Ἡ ἐφαρμογὴ δὲ τοῦ νόμου, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτής, εἶναι ἡ ἀνέκαθεν ὑφισταμένη. Ἀλλ’ ὅτι πάντα ταῦτα κάκιστα λειτουργοῦσιν, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, καὶ διὰ τοῦτο προετιμήσαμεν τὸ σύστημα τῆς φορολογίας κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, ἀφοῦ μάλιστα τοῦτο παραδέχονται καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ἤδη προσθέτομεν μόνον τὰς ἐπαρχίας Ἑρμιονίδος καὶ Τροιζηνίας εἰς τὰς ὑποβαλλομένας εἰς τὸν φόρον κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, ἐὰν δὲ δηλωθῇ θέλησις καὶ παρ’ ἄλλων περιφερειῶν, ὅπως ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν φορολογίαν, δύνανται νὰ περιληφθῶσι καὶ αὗται.

§298ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ Καρυστία.

§299Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν δύνανται νὰ περιληφθῶσιν αἱ περιφέρειαι, παρ’ ὧν ἤθελε δηλωθῆ τοιαύτη διάθεσις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–6, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ μεταφερομένων ἐξ ἄλλων μερῶν τοῦ Κράτους σίτου, κουκουλίων, ἀκατεργάστων δερμάτων καὶ βάμβακος, λόγῳ μεταποιήσεως ἢ κατεργασίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§301ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο προτείνω τὴν ἑξῆς διόρθωσιν· μετὰ τὴν λέξιν βυρσοδεψεῖα ν’ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ ἀτμοκίνητοι», καὶ νὰ τεθῇ «κλωστικαὶ μηχαναὶ καί».

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§303ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ τεθῇ καὶ ἄρθρον 4, ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου εἰς τοὺς δήμους τοὺς περιλαμβάνοντας πόλεις ἐχούσας πληθυσμὸν κατοίκων ἀνώτερον τῶν 19 χιλιάδων ψυχῶν διαταχθήσεται διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων, ἐκδοθησομένων κατόπιν ἀποφάσεων τῶν οἰκείων Δημοτικῶν Συμβουλίων, νομίμως ἐγκεκριμένων. Εἰς τοὺς λοιποὺς δήμους ἐφαρμοσθήσεται ὁ νόμος ἀπὸ τῆς ἐπιούσης τῆς καταχωρίσεως αὐτοῦ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως.»

§304ΡΑΛΛΗΣ. Τότε καταστρέφεται ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ τὸν ψηφίσωμεν.

§305ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὑποβάλλεται ἡ τροπολογία αὕτη, ἵνα τυπωθῇ, καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν συζητοῦμεν. Ἡμεῖς δὲν ἐπιμένομεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ τετάρτου αὐτοῦ ἄρθρου· ὑποβάλλομεν τὴν τροπολογίαν, ἵνα γείνῃ συζήτησις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐπιβεβλημένου ἐν Καρύστῳ προσθέτου λιμενικοῦ φόρου).

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§307Μ. ΛΑΜΠΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 1, μετὰ τὰς λέξεις «οὐχὶ ἐλάσσονος τῶν 150 τόννων καθαρῶν», νὰ προστεθῇ: «διὰ δὲ τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον καὶ τὰ παράλια τῆς Ἀκαρνανίας οὐχὶ ἐλάσσονος τῶν 125 τόννων καθαρῶν». Τοῦτο δὲ, διότι εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν πλοῖα χωρητικότητος ἀνωτέρας τῶν 125 τόννων καθαρῶν.

§308ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὴν τροπολογίαν ταύτην ἀποδέχομαι.

§309ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, αἱ συμβάσεις ὅλαι νὰ συνομολογηθῶσι μόνον δι’ ἓν ἔτος.

§310ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἂν θέσωμεν τοιοῦτον περιορισμόν, φρονῶ ὅτι θὰ δυσχεράνωμεν τὸ ἔργον. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν διάθεσιν ταύτην, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει εὕρῃ ἑταιρίαν, μὲ τὴν ὁποίαν νὰ συμβληθῇ δι’ ὀλιγώτερον χρόνον, βεβαίως θὰ τὸ πράξῃ.

§311ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὅταν δοθῇ ἄδεια διὰ τὸ πολύ, εἶναι πιθανὸν νὰ γείνῃ καὶ τὸ πολὺ, ἐνῷ, ὅταν δοθῇ διὰ τὸ ὀλίγον, δὲν ὑπάρχει φόβος νὰ δεσμευθῶμεν διὰ τὸ πολύ.

§312ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μὴ νομίζετε, ὅτι ὑπάρχει λόγος τις, διὰ νὰ ἀρνηθῶμεν τὸν περιορισμὸν τοῦτον· ὁ μόνος λόγος εἶναι, ὅτι φοβούμεθα μήπως δὲν εὑρεθῇ ἑταιρία.

§313ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Θὰ εὑρεθῶσι πολλαὶ ἑταιρίαι, ἀναλαμβάνουσαι δι’ ἓν μόνον ἔτος.

§314ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι θὰ εὑρεθῶσιν ἑταιρίαι, οὐδένα ἔχομεν λόγον νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν τριετίαν. Ὥστε, ἀντὶ «τριετοῦς τὸ πολὺ», ἂς τεθῇ «διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ μονοετοῦς».

§315ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ μελετήσῃ καλῶς τὸ ζήτημα τῆς ὁριστικῆς συγκοινωνίας. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ διατάξῃ αὐστηρὰν ἐπιθεώρησιν τῶν τελούντων τὴν συγκοινωνίαν πλοίων, διότι εἰς τὰ πλοῖα τὰ τελοῦντα σήμερον τὴν συγκοινωνίαν ταύτην ὑπάρχουσιν ἐλλείψεις τοιαῦται, ὥστε πᾶς τις ἀπορεῖ, πῶς ἐπιτρέπεται ὑπὸ τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν νὰ ἐξακολουθῶσι τοὺς πλόας των· πολλὰ ἐξ αὐτῶν στεροῦνται τῶν πρώτων ὀργάνων τῶν ναυτικῶν, πολλῶν οἱ λέβητες εἶναι διεῤῥηγμένοι, οἱ κίνδυνοι δὲ καὶ τὰ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν, νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι συνέβησαν ἕνεκα τῆς ἀμελείας τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν περὶ τὴν τακτικὴν ἐπιθεώρησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§316ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ κάμω πρὸς αὐτὸν γενικωτέραν ἐπερώτησιν σχετικῶς πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ ἐκ Ναυπλίας κ. συνάδελφος· ὄχι μόνον περὶ τῶν σκαφῶν καὶ τῶν λεβήτων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς ἐπαρκοῦς μορφώσεως τῶν μηχανικῶν καὶ θερμαστῶν, τῶν ὁποίων οἱ περισσότεροι εἰσῆλθον εἰς ὑπηρεσίαν τῶν πλοίων διὰ πιστοποιητικῶν ὅτι ὑπηρέτησαν εἰς ὁμοίαν ὑπηρεσίαν ἐν ἐργοστασίοις, τὰ ὁποῖα πιστοποιητικὰ δύνανται μόνον νὰ συντελέσωσιν, ὅπως ὁδηγήσωσι καὶ τοὺς ἐκδόντας καὶ τοὺς χρησιμοποιήσαντας αὐτὰ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 40′ μ. μ.