1894.02.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52

Τῆς 10 Φεβρουαρίου 1894.

(Πέμπτη).

Ὥρα 6 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Δημήτριος Κουλούρης παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ὅπως δι’ ἐπιτροπῆς προβῇ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐφευρέσεώς του, τοῦ πηδαλίου τοῦ ἀεροστάτου.

§2ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκ τῆς ἐπαρχίας Βάλτου ἔλαβον ἐπιστολὰς παρὰ διαφόρων, οἵτινες μοὶ παριστῶσι τὴν κατάστασιν τῶν δασῶν ἐκεῖ ὡς οἰκτράν. Ἡ ἐπαρχία Βάλτου διὰ τῆς ἐνεργουμένης ἀνθρακοποιῖας κινδυνεύει ν’ ἀποψιλωθῇ, πρὸς βλάβην ὄχι μόνον τοῦ δασικοῦ αὐτῆς πλούτου, ἀλλὰ καὶ τῆς γεωργικῆς αὐτῆς παραγωγῆς. Ὅπως δὲ μοὶ γράφουσιν, ἔτυχε δὲ ν’ ἀντιληφθῶ καὶ ὁ ἴδιος, γίνονται μέγισται καταχρήσεις παρὰ τῶν ἀνθρακοποιῶν, καταστρεφόντων δάση ὄχι μόνον πολυτιμότατα, ἀλλὰ καὶ ἀναγκαιότατα διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ ὑδάτων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν σπουδαίαν περὶ τούτου.

§3ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρὰ συμπολιτῶν μου ἐξ Ἠπείρου ἤκουσα παράπονα δι’ ἀδικήματα γενόμενα κατὰ πολλῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων ἐν τῇ περιφερείᾳ Ἀργυροκάστρου. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ πρὸς αὐτὸν ἡ ἐπερώτησίς μου, τὴν ὁποίαν ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω κατ’ ἄλλην ἡμέραν.

§4ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἐγένετο πρὸ ἡμερῶν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ διεβιβάσθη βεβαίως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας.

§5ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐλήφθη τηλεγράφημα πολιτῶν, κηρυσσομένων ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως τῆς σταφίδος.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, καὶ ἀνεκοινώθη πρὸ τριῶν ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλήν.

§7ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἕνεκα τῶν γραφέντων περὶ αὐτοῦ εἴς τινα ἐφημερίδα, ὀφείλω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι οἱ ἀναφερόμενοι ἐν αὐτῷ εἰσιν ἔμποροι, ἐνδιαφερόμενοι εἰς τὴν παρακράτησιν οὐχὶ χάριν τοῦ καρποῦ, τὸν ὁποῖον ἔχουσιν εἰς τὸ Λονδῖνον, ἀλλ’ ὅπως σωθῶσιν οἱ παραγωγοὶ ἐκ τῆς σταφιδικῆς κρίσεως διὰ τῆς παρακρατήσεως. Τινὲς ἐξ αὐτῶν εἶναι καὶ μεγαλοκτηματίαι, τινὲς δὲ καὶ τραπεζῖται, ἔχοντες μέγιστα συμφέροντα ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς καταστάσεως τῆς σταφίδος καὶ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἔχουσι διαθέσει μεγάλα ποσὰ, καὶ ἔχουσι λαμβάνειν παρὰ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἑκατομμύρια. Ὥστε νομίζω, ὅτι ἀδικοῦσιν αὐτοὺς οἱ ἀποδίδοντες εἰς τοὺς ἀναφερομένους διὰ τοῦ τηλεγραφήματος, ὅτι κινοῦνται ἐκ μικρῶν συμφερόντων, καὶ οἱ ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἐκ τοιούτων μικρῶν συμφερόντων προέρχεται ἡ τοιαύτη δήλωσις ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως.

§8ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος ἐζήτησε νὰ καταθέσω τὸ γερμανικὸν κείμενον τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως περὶ τῶν ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης. Καταθέτω τοῦτο.

§9ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λοκρίδος, ὅστις ᾐτήσατο πληροφορίας περὶ τῆς μισθώσεως οἰκίας ἐν Ἀταλάντῃ διὰ τὴν Μοιραρχίαν. Φρονῶ, ὅτι ἀλλαχοῦ ἔπρεπε ν’ ἀποτείνῃ τὴν ἐρώτησίν του, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν μισθόνει οἰκίας διὰ τὴν ἀστυνομίαν. Ἐπίσης ὀφείλω νὰ ἀνασκευάσω τινὰ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ κ. Βουλευτοῦ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑπομοιραρχίαν Ὕδρας. Καὶ ἄλλοτε ἐγένετο ἐπερώτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ ἔδωκα τὴν δέουσαν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐλησμόνησεν. Ὄχι μόνον εἰς τὴν ὑπομοιραρχίαν Ὕδρας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας ὑπομοιραρχίας ἠναγκάσθην, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ τοποθετήσω προσωρινῶς ὑπαξιωματικούς, διότι πολλοὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, διορισθέντες εἰς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ἐπήρκουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὑπομοιραρχιῶν. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι ἐκρίθη εὔλογον νὰ μείνωσιν ἄνευ ἀξιωματικῶν αἱ ὑπομοιραρχίαι ἐκεῖναι, αἵτινες ἐκ τῆς μικρᾶς ἐκτάσεώς των δὲν ἀπῄτουν τὴν παρουσίαν ἀξιωματικοῦ. Δὲν ὑπάγεται ὅμως εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην καὶ ἡ ὑπομοιραρχία Ἀταλάντης, ἥτις ἐκτὸς τῆς δυνάμεως τῆς χωροφυλακῆς ἔχει καὶ στρατιωτικὴν δύναμιν, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἡ παρουσία ἀξιωματικοῦ διοικητοῦ τῆς ὑπομοιραρχίας ἦτο ἀναπόφευκτος, καὶ τοῦτο χάριν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἤδη ἀπαντῶ εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τριχωνίας Βουλευτοῦ, ὅστις ἐζήτησε νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ἐὰν ἀπεῤῥίφθη παρὰ τῶν ἐπιτροπῶν τὸ βαμβακερὸν ὕφασμα ἐγχωρίου τινὸς καταστήματος, μέλλον νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰς θερινὰς ἐνδυμασίας τοῦ στρατοῦ, ἐὰν ἐγένετο μόνον τοῦτο δεκτὸν πέρυσι, καὶ ἐὰν ἐσχάτως ἐγένετο διαγωνισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει δείγματος, καὶ πῶς ἀπεκλείσθησαν οἱ λοιποὶ πάντες, πλὴν τοῦ τελευταίου μειοδότου, ὅστις εἶναι ἰδιοκτήτης ἑνὸς μεγάλου ἐν Πειραιεῖ βιομηχανικοῦ καταστήματος. Ἀληθῶς κατὰ τὸ παρελθὸν εἶχε προκηρυχθῆ διαγωνισμὸς, καὶ κατεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι τοῦ καταστήματος τῶν ἀδελφῶν Ρετσίνα ἡ προμήθεια τοῦ ὑφάσματος τοῦ χρησίμου διὰ τὰς θερινὰς περισκελίδας τῶν ὁπλιτῶν. Ἡ συστᾶσα ἐπιτροπὴ πρὸς παραλαβὴν τοῦ ὑφάσματος τῆς ὀθόνης ἀπέῤῥιψε ταύτην, ὡς μὴ ὤφελε· καὶ λέγω ὡς μὴ ὤφελε, διότι τὴν ἀπόῤῥιψιν ἐστήριξεν, ὡς ἔλεγεν, εἰς τὸ ὅτι κατὰ τὸν στήμονα δὲν εἶχε τὴν δύναμιν τὴν δυναμομετρικήν, ἣν εἶχε τὸ δεῖγμα. Τὸ δεῖγμα εἶχε, κατὰ τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ μὲν τὸν στήμονα 76 ἀριθμῶν δύναμιν, κατὰ δὲ τὴν κρόκην 112. Εὑρέθη δὲ ἡ τοῦ χορηγητοῦ ὀθόνη ἔχουσα δύναμιν 62 καὶ ⅓ κατὰ τὸν στήμονα, καὶ 138 κατὰ τὴν κρόκην. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔκρινεν ἐπαρκῆ τὴν τοιαύτην αἰτιολογίαν, καὶ παρεκάλεσε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὸν τμηματάρχην κ. Δαμβέργην. Οὗτος δ’ ἐγνωμάτευσεν, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ἐντελῶς ὀρθή, διότι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀφορμὴ ἀποῤῥίψεως ἡ δυναμομέτρησις, καὶ ὅτι ἄλλα εἶναι τὰ συστατικὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐξετασθῶσι διὰ τὴν διάρκειαν καὶ τὴν στερεότητα τῆς ὀθόνης, καὶ ὅτι ἡ ὀθόνη πληροῖ τοὺς ὅρους τῆς παραλαβῆς· τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διέταξε τὴν παραλαβὴν τῆς ὀθόνης, ἐκπέσαν μόνον κατὰ ὀλίγα λεπτὰ τὴν τιμὴν τοῦ μέτρου τῆς ὀθόνης. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, νομίζω ὅτι ἡ ἐν Ἑλλάδι κατασκευαζομένη ὀθόνη εἶναι προτιμοτέρα τῆς ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς λινῆς ὀθόνης· τὸ μέτρον δὲ τοῦτο δὲν ἐφήρμοσα ἐγὼ τὸ πρῶτον, ἀλλὰ πρὸ δεκαπενταετίας εἶναι εἰσηγμένη ἡ ἐγχώριος ὀθόνη εἰς τὸν στρατόν, τοῦτο μὲν διότι ὑποστηρίζεται ἡ ἐγχώριος βιομηχανία, τοῦτο δὲ διότι ἐπέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον οἰκονομία οὐχὶ μικρὰ, καθόσον ἡ οἰκονομία αὕτη εἶναι κατὰ τὸ τρίτον τῆς ἀξίας τῆς λινῆς ὀθόνης. Καὶ ὑπὸ ὑγιεινὴν δ’ ἔποψιν εἶναι ὑπερτέρα ἡ ἐγχώριος ὀθόνη, διότι ἀπεδείχθη ἐσχάτως, ὅτι ἡ βαμβακερὴ ὀθόνη εἶναι καταλληλοτέρα διὰ τὴν ἐνδυμασίαν τοῦ στρατοῦ. Καὶ κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος ἐγένετο δημοπρασία, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς κατηγορεῖ, διότι ἀπεκλείσθησαν, λέγει, ἐξ αὐτῆς πάντες οἱ λοιποὶ βιομήχανοι. Ἡ δημοπρασία ἐγένετο κατὰ τὰ κεκανονισμένα, δημοσιευθεῖσα ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀνοικτὴ διὰ τοῦ κήρυκος· οὐδεὶς δ’ ἐπαρουσιάσθη νὰ προσφέρῃ τιμὴν κατωτέραν τῆς προσφερθείσης ὑπὸ τοῦ ἐν Πειραιεῖ βιομηχανικοῦ καταστήματος· ἐν τούτοις τὸ Ὑπουργεῖον, μὴ ἀρκεσθὲν εἰς τὴν δημοπρασίαν ταύτην, ἠκύρωσεν αὐτήν, καὶ διέταξε νέαν δημοπρασίαν, ἵνα μὴ ἀποδεχθῇ τὴν πρώτην προσφοράν.

§10ΜΑΝΕΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρῶτον ὀφείλω νὰ ἀναιρέσω τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἐγὼ ἀπήγγειλα κατηγορίαν. Ἐγὼ ἐζήτησα πληροφορίας, ὀφείλω δὲ νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι καὶ ἄλλοτε εἶπον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι σκοπὸς πάσης ἐπερωτήσεώς μου εἶναι νὰ διαφωτίσω ἐν γένει, καὶ, εἰ δυνατὸν, νὰ συνδράμω καὶ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου, ὅπως προστατεύσῃ συμφέροντα τυχὸν κινδυνεύοντα τοῦ Δημοσίου. Ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν δὲ περίπτωσιν, πρώτην φορὰν ἀκούω, ὅτι ἀνετέθη ἡ προμήθεια εἰς τὸ κατάστημα τῶν ἀδελφῶν Ρετσίνα· μετὰ τοῦ δημάρχου μάλιστα συνδέομαι ἀπὸ ἐτῶν διὰ φιλίας, καὶ θεωρῶ τὴν οἰκογένειαν αὐτὴν ἀξίαν μεγάλων ἐπαίνων, διότι κατώρθωσε νὰ προαγάγῃ σπουδαίως τὴν βιομηχανίαν τοῦ τόπου. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι, ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ ἀπέῤῥιψε τὴν ὀθόνην, ὡς μὴ ἔχουσαν τὴν ἀναγκαίαν ἀντοχὴν, δὲν ἠδύνατο νὰ μεσολαβήσῃ ὁ κύριος Δαμβέργης, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο μόνον ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς συστάσεως τῆς ὀθόνης. Δὲν ἔχω ἀνὰ χεῖρας τὸ πρωτόκολλον, ἀλλὰ δέχομαι ὡς ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ὅτι τὸ ὕφασμα δὲν εἶχε τὴν ἀναγκαίαν ἀντοχήν. Βεβαίως δὲ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποφανθῇ περὶ τούτου, ἂν μὴ ὑπῆρχεν ἐν τῷ συμβολαίῳ ὅρος τοιοῦτος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε πληρέστατα δίκαιον. Δὲν εὑρίσκω δὲ οὐδαμῶς ὀρθὸν, ὅταν ἡ παραγγελία δὲν πληροῖ τοὺς ὅρους τοῦ συμβολαίου, νὰ ἔρχηται τὸ Ὑπουργεῖον εἰς συμφωνίας μετὰ τοῦ καταστήματος νεωτέρας, καὶ νὰ ὑποβιβάζῃ τὴν τιμήν. Μὴ νομίσητε δὲ, ὅτι πάντοτε τὸ εὐθηνότερον πρᾶγμα εἶναι καὶ τὸ καλλίτερον. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ τὸ συμβόλαιον τῆς παραγγελίας καὶ τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν δύναμαι προσέτι νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι πρὸ δεκαπενταετίας ἔχει εἰσαχθῆ τὸ βαμβακερὸν ὕφασμα ἐν τῷ στρατῷ, τὸ ὁποῖον μόλις πρὸ τριῶν ἐτῶν εἰσήχθη, οὐδὲ ἀπήντησεν ἀρκούντως ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς πρὸς τὴν χθεσινὴν ἐρώτησίν μου. Ὁ διαγωνισμὸς δὲν γίνεται ὑπὸ τοὺς ὅρους, οὓς λέγει. Εἶπον καὶ χθὲς, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι, ὅταν θέλῃ ὁ στρατὸς νὰ προμηθευθῇ εἶδός τι ἐκ τῆς ἑλληνικῆς βιομηχανίας, προσκαλεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τοὺς βιομηχάνους πάντας νὰ πέμψωσι δεῖγμα· τὸ δεῖγμα τοῦτο τίθεται ὑπὸ τὴν ἐξέτασιν μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀποφαίνεται καὶ περὶ τῆς τιμῆς καὶ περὶ τῆς ποιότητος τοῦ ἑνὸς ἢ καὶ πλειοτέρων δειγμάτων, καὶ τότε διατάσσεται ἡ κατασκευὴ ἐνδυμασίας ἐκ τῶν δειγμάτων τῶν ἀποδεχθέντων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἀφοῦ καταδειχθῇ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τὸ κρεῖττον δεῖγμα, ἐνεργεῖται ὁ διαγωνισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ. Ἤδη δικαιοῦνται οἱ βιομήχανοι νὰ σᾶς εἴπωσι: «μᾶς καλεῖτε, ὅπως συναγωνισθῶμεν ἐπὶ δείγματος ὡρισμένου ἐργοστασίου, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁποίου δὲν ἔχομεν τὴν εἰδικότητα. Τότε ἐμψυχόνετε τὴν ἑλληνικὴν βιομηχανίαν μονομερῶς.» Δεύτερον δὲ δὲν παραδέχομαι, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ὕφασμα εἶναι τὸ εὐθηνότερον, ἀλλ’ ὡς καὶ χθὲς εἶπον, ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται, διότι δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσιν οἱ ἐμπορευόμενοι ὑφάσματα ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς πρὸς τὸ ὕφασμα τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, διότι ἐτέθη εἰς τὸ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς προερχόμενον δασμὸς μέγας δύο δραχμῶν καὶ ἑξήκοντα λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην.

§11ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καταθέτω τὰ δύο ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔχω πρόχειρα, ἤτοι τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς 22 Ἰουλίου 1893 καὶ τὴν διαταγὴν τῆς 21 Ἰουλίου 1893. Ἐκ τῶν δύο τούτων ἐγγράφων θέλει πεισθῆ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι δὲν εἶμαι ὑπόλογος ἐγὼ διὰ τὴν ἔκπτωσιν τῆς τιμῆς. Ὡς πρὸς τὴν δημοπρασίαν, αὕτη γίνεται εἰς τὰ μέρη, ἔνθα θεωρεῖται πιθανὴ ἡ ἐπιτυχία αὐτῆς, δὲν δύναται δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ ὅτι δύνανται νὰ κατασκευασθῶσιν ὑφάσματα ὀθόνης εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, διότι βεβαίως δύνανται νὰ κατασκευασθῶσιν, ἀλλ’ ἡ ἀπαιτουμένη ὀθόνη ἐν τῇ μεγάλῃ ποσότητι αὐτῆς μόνον μετὰ παρέλευσιν μακροῦ χρόνου δύναται νὰ ἑτοιμασθῇ.

§12ΜΑΝΕΣΗΣ. Καὶ εἰς τοῦτο ἔχω μίαν ἀντίῤῥησιν. Κατὰ τὴν παροιμίαν, ὅστις θέλει νὰ φάγῃ τὸν χειμῶνα προνοεῖ ἀπὸ τὸ καλοκαῖρι. Μεσολαβεῖ ὁ χειμών, ὥστε, ὅταν γείνῃ ἐγκαίρως ἡ παραγγελία, ἑπτὰ καὶ ὀκτὼ μῆνες ἀρκοῦσιν, ὅπως παρασκευασθῇ ὁλόκληρος ἡ ἀπαιτουμένη ποσότης. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπικρατῇ παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ ἡ ἰδέα, ὅτι τὰ πάντα γίνονται κατὰ φανερὰν βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου μονομερῶς ὑπὲρ τοῦ Α ἢ τοῦ Β, καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ προμήθεια τοῦ ὑφάσματος διὰ τὰς θερινὰς ἐνδυμασίας τοῦ στρατοῦ ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθῇ καθ’ ὃν τρόπον ἐγὼ ἀνέπτυξα.

§13ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν μεταβατικὴν ἀκόμη κατάστασιν ἀπὸ τοῦ συστήματος τῶν μοιραρχιῶν εἰς τὸ σύστημα τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Ἕνεκα τούτου ἠγνόουν, ἂν ἐν τῷ μεταξὺ εἶχε διαταχθῆ ἡ ἐκμίσθωσις τῆς οἰκίας Θεοφίλου ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἠδύνατο νὰ μεταβιβασθῇ ἡ ἐπερώτησίς μου εἰς τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου ὑπάγεται, ὅπως αὐτὸς ὑποβάλῃ τὰς ἐκθέσεις τοῦ δημάρχου καὶ ἀστυνόμου Ἀταλάντης, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων διετάχθη ἡ ἐκμίσθωσις τῆς οἰκίας τῆς τέως ὑπομοιραρχίας ὡς ἀστυνομικοῦ καταστήματος. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ τέως διοικοῦντος τὴν ὑπομοιραρχίαν Ἀταλάντης, ἠναγκάσθην χθὲς νὰ εἴπω τινὰ, προκληθεὶς ὑπὸ τοῦ ἐκ Λοκρίδος συναδέλφου, θελήσαντος νὰ παραστήσῃ τὴν εἰς τὸν ἐνωμοτάρχην κ. Παπακωνσταντίνου ἀνάθεσιν τῆς διοικήσεως τῆς ὑπομοιραρχίας ἐκείνης ὡς τι ἔκτροπον, ὡς παράνομον. Ἀνέφερον τότε, ὅτι ὑπῆρχον προηγούμενα ἄλλα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐπίσης ὑπομοιραρχίαι εἶχον ἀνατεθῆ εἰς ἐνωμοτάρχας, καὶ μεταξὺ τῶν παραδειγμάτων τούτων ὡς προχειρότερον ὠνόμασα τὸ τῆς Ὕδρας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, θέλων νὰ δικαιολογήσῃ τὸ πρᾶγμα, δι’ ὅσων εἶπεν, οὐδὲν ἄλλο ἀπέδειξεν ἢ ὅτι οὐδὲν τὸ ἔκτροπον, οὐδὲν τὸ ἔκθεσμον ὑπῆρξεν ἐν τῇ τοποθετήσει τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ἐνωμοτάρχου ὡς διοικητοῦ ὑπομοιραρχίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὅτι ἔν τισιν ὑπομοιραρχίαις, ὡς ἐν Ὕδρᾳ, ὑπῆρχε λόγος, ὅπως ἀνατεθῇ ἡ διοίκησις αὐτῶν εἰς ἐνωμοτάρχας, ἐνῷ εἰς ἄλλας ὑπομοιραρχίας δὲν ὑπῆρχεν ἴσως ὁ λόγος αὐτός. Νομίζω, ὅτι οἱ λόγοι κρίνονται ἐκ τῶν ὑστέρων, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀναθέσασα τὴν διοίκησιν τῆς ὑπομοιραρχίας Ἀταλάντης εἰς τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος ἐνωμοτάρχην, εἶχε τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὗτος ἦτο κατάλληλος διὰ τὴν διοίκησιν τῆς ὑπομοιραρχίας ἐκείνης, τὰ πράγματα δὲ δὲν διέψευσαν αὐτήν. Ὁ ἐνωμοτάρχης οὗτος, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, εἶναι τελειόφοιτος τοῦ Πανεπιστημίου, εἶναι ἐκ τῶν πρώτων ὑποψηφίων πρὸς προβιβασμὸν εἰς ἀνθυπομοίραρχον, ἔχει διακριθῆ, ὅπου καὶ ἂν ὑπηρέτησε, διεκρίθη δὲ καὶ ἐν τῇ διοικήσει τῆς ὑπομοιραρχίας Ἀταλάντης, διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν αὐτοῦ οὐδεμία λῃστοπραξία, οὐδεμία αἰχμαλωσία, οὐδεμία μεγάλη ζωοκλοπὴ, οὐδεμία πυρκαϊὰ δασῶν ἐγένετο. Ὅλα τὰ ἐγκλήματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα συχνότατα ἦσαν ἄλλοτε ὑπὸ τὴν διοίκησιν μεγαλοσχήμων ἀνθυπομοιράρχων καὶ ὑπομοιράρχων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἐνωμοτάρχου κ. Παπακωνσταντίνου ἐξέλιπον ὅλως. Ἐκ τῶν ὑστέρων λοιπὸν κρίνοντες, δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ἐπιδοκιμάσωμεν τὴν ἐκλογὴν τῆς τότε ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου διὰ τὴν διοίκησιν τῆς ὑπομοιραρχίας Λοκρίδος. Καὶ ἠξεύρετε, Κύριοι, εἰς ὁποίαν ἀκροσφαλῆ κατάστασιν εἶχεν ἀναλάβει τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας τὸ Ὑπουργεῖον τῆς 3ης Μαΐου. Πολλαὶ συμμορίαι φυγοδίκων, φυγοποίνων καὶ λῃστῶν ἔτι ἐνέμοντο τότε τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, εἰς ὃν ὑπάγεται καὶ ἡ Λοκρὶς, πρὸς τῇ Θεσσαλίᾳ. Καὶ διὰ τῶν ὀργάνων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξελέξαμεν ἡμεῖς, κατωρθώθη νὰ περισταλῇ τὸ ἔγκλημα, νὰ συλληφθῶσι πολλοὶ ἐπικεκηρυγμένοι λῃσταὶ καὶ ἄλλοι κακοῦργοι, κατωρθώθη ἐν μιᾷ λέξει νὰ ἀνασάνῃ ὁ νομὸς ἐκεῖνος ὁλόκληρος, σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ἡ Λοκρίς. Ἔν δὲ τῶν ὀργάνων τούτων ἦτο καὶ ὁ περὶ οὗ λόγος ἐνωμοτάρχης. Ὥστε βεβαίως ἔπαινος μᾶλλον διὰ τὴν ἐκλογήν του ὀφείλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, καὶ οὐχὶ μομφή. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, κύριε Πρόεδρε, τῆς καταθέσεως εἰς τὴν Βουλὴν ἑνὸς ἀντιτύπου τῆς ἐκθέσεως τοῦ διαιτητοῦ κ. Σβαΐριγκ, ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ παρεκάλουν, εἰ δυνατὸν, νὰ κατατεθῶσι καὶ ἄλλα δύο ἢ τρία ἀντίτυπα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς διεβεβαίωσε χθὲς, ὅτι ἐστάλησαν ἐνταῦθα περὶ τὰ 25 ἀντίτυπα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ εἶχε διαβεβαιώσει τὸ Σάββατον, ὅτι εἶχον ἀφιχθῆ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καὶ εἶπε μάλιστα τότε, ὅτι οὐχὶ ἓν, ἀλλὰ πλείονα ἀντίτυπα θὰ διετίθεντο ὑπὲρ τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ δὲ ἠξεύρω, ὅτι εἰς πολλοὺς ὑπαλλήλους ἔχουσι δοθῆ ἀντίτυπα. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δειχθῇ τοιαύτη ὀλιγωρία πρὸς τὴν Βουλήν. Ἀποβαίνει δὲ εἰς τοὺς Βουλευτὰς ἀδύνατος σχεδὸν ἡ μελέτη τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου κατατεθέντος ἀντιτύπου· διότι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ δυνηθῇ νὰ μελετήσῃ αὐτὸ ἐν τῷ γραφείῳ τῆς Βουλῆς, ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἐκεῖ κρατούσης συνήθως τύρβης.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ὑμᾶς προσωπικῶς, εἶπον, ὅτι θὰ σταλῇ ἕν.

§15ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εὐχαριστῶ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν στιγμὴν ταύτην ἔλαβον τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Κυπαρισσίας, παρακαλούντων ὅπως ψηφισθῇ τὸ ὑποβληθὲν σταφιδικὸν νομοσχέδιον ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, φρονούντων δὲ, ὅτι δέον νὰ ὁρισθῇ ἔλαττον τῶν 300 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφίδος τὸ ὅριον τῆς καταναλώσεως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ σταφιδικοῦ ταμείου. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς θὰ συνεχίσῃ τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσίν του.

§17ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ὅμως ἐγὼ ἔλεγον χθὲς, Κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, οὗ τὴν ἐπιψήφισιν ζητοῦσιν οἱ Κυπαρίσιοι, πόῤῥω ἀπέχον τοῦ νὰ ἱκανοποιῇ τὰς ἀμέσους καὶ ἀνεπιδέκτους ἀναβολῆς ἀνάγκας τῆς καλλιεργείας, δὲν δύναται κἂν τὸ παράπαν νὰ συντελέσῃ, ὅπως μᾶς ἐξαγάγῃ ἀπὸ τὴν κρίσιν τὴν σταφιδικὴν, ἥτις καταμαστίζει τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὁλόκληρον, καὶ ὅτι ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ μᾶς ἐξαγάγῃ ἐκ τῆς κρίσεως ταύτης, ἀλλὰ, κατὰ τὴν γνώμην μου, θὰ τὴν ἐπιτείνῃ περισσότερον. Ἐὰν μεταβληθῇ εἰς νόμον τοῦ Κράτους τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θέλει περιπλέον ἐξαφανίσει πᾶσαν ἐλπίδα, καὶ θέλει καταστήσει ἀνέφικτον πᾶσαν ἐνέργειαν ἐν τῷ μέλλοντι ὑπὲρ τῆς σταφίδος· διότι διὰ τῶν γινομένων δι’ αὐτοῦ παροχῶν εἰς τὴν ἀναλαμβάνουσαν τὴν ἐπιχείρησιν ἑταιρίαν καὶ διὰ τῶν χορηγουμένων αὐτῇ προνομιῶν θὰ ἀρθῇ πᾶν ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ βασισθῇ συστηματικὴ ἐργασία ὑπὲρ τοῦ πολυτίμου τούτου προϊόντος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐρείδεται ἡ ἐλπὶς τοῦ οἰκονομικοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος. Ἔλεγον ὅτι αἱ ἐπικλήσεις καὶ αἱ ἐλπίδες τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου περὶ βελτιώσεως τῆς τύχης αὐτοῦ διὰ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον σήμερον συζητοῦμεν, ἀπεδείχθησαν ἐντελῶς μάταιαι. Ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνόδου ταύτης πολλοὶ τῶν κ. συναδέλφων, ἰδίως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας βουλευτὴς κύριος Μεσσηνέζης, ὑπέδειξαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἀγορεύσεων καὶ ἐπανειλημμένων αὐτῶν ἐπερωτήσεων, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι μέτρα δραστήρια καὶ ἐπείγοντα πρὸς ἀποσόβησιν τοῦ κινδύνου, ὅστις ἀπειλεῖ γενικὴν πανωλεθρίαν. Καὶ ὅμως, ἂν καὶ εἰσήλθομεν ἤδη εἰς τὸν τέταρτον μῆνα ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνόδου, δὲν εἴχομεν ἕως χθὲς ἀξιωθῇ νὰ ἴδωμεν τὰ σωτήρια μέτρα τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ ὑποβαλλόμενα εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν τὰ εἴδομεν κἂν οὐδὲ διὰ τοῦ τύπου δημοσιευόμενα, ἵνα ἐπέλθῃ ἐπ’ αὐτῶν κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ εὐρεῖα συζήτησις ἐκ μέρους τοῦ ἐνδιαφερομένου κοινοῦ· μόλις δὲ προχθὲς, πιεζόμενος ἴσως ἐκ τοῦ ἐξεγερθέντος πλέον λαοῦ, ἂν ὄχι ὅπως ῥίψῃ σποδὸν εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ, ἂν ὄχι ὅπως ῥίψῃ ἄλλην μίαν φορὰν, ἐν τῇ κρισίμῳ μάλιστα ταύτῃ στιγμῇ, τὸν τόπον εἰς νέα χρηματιστικὰ παιγνίδια, ἀλλ’ ἵνα φανῇ ἴσως εὐάρεστος εἰς τοὺς ὑποστηρίζοντας αὐτὸν καὶ περιμένοντας σωτηρίαν ἐκ τῶν μέτρων του, ηὐδόκησεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ἀποτέλεσμα, ὡς εἶπε, τῶν σκέψεων καὶ τῶν συνεννοήσεων αὐτοῦ. Τὸ χείριστον δὲ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι, ἐνῷ κατακρίνουσι τοὺς ἄλλους, τοὺς μὴ θέλοντας νὰ παραιτήσωσι τὰς πολιτικὰς αὐτῶν ὑπὲρ τῶν γενικῶν συμφερόντων τοῦ τόπου ἰδέας, καὶ προσπαθοῦσι νὰ ἐξεγείρωσι κατ’ αὐτῶν τὸν σταφιδικὸν κόσμον, παριστῶντες ὅτι ἐκ τῆς διαγωγῆς αὐτῶν κινδυνεύουσι νὰ μὴ ψηφισθῶσιν ἀμέσως τὰ σωτήρια μέτρα, τὰ ὁποῖα κατὰ νοῦν εἶχον, ἐν τούτοις δὲν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, παρὰ τὴν παραμονὴν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ δὲν τὸ ὑπέβαλον σπουδαίως, ὅπως ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὅπως τύχῃ ἀμέσου συζητήσεως καὶ μεταβληθῇ εἰς νόμον τοῦ Κράτους, ἵνα ἴδωμεν τὰ σωτήρια αὐτοῦ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ τὸ ὑπέβαλον, ἵνα τύχῃ εὐρείας συζητήσεως ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ῥίπτουσι δὲ ἔκθετον καὶ ἀνυποστήρικτον ἐν τῇ Βουλῇ. Δὲν γνωρίζω, κύριοι Βουλευταὶ, ἂν τοῦτο γίνεται ἀπὸ σκοποῦ, ἀλλ’ ὅπως δήποτε ἀποτελεῖ ἀποχρῶσαν ἀπάντησιν εἰς τὰ συλλαλητήρια τῶν Ἠλείων καὶ τὰς προτροπὰς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνόησαν ἀκόμη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδωσιν οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην πίστιν εἰς τὰς ἐπαγγελίας καὶ τοὺς λόγους τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν, Κύριοι, ἤδη ὁποῖον εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὁποῖον εἶναι, τὸ ἀποδεικνύει ἡ ἐντύπωσις ἡ γενικὴ, ἣν ἐπροξένησεν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ εἰσήγησις αὐτοῦ, ἐντύπωσις, ἣν δὲν ἠδύνατο νὰ μὴ προξενήσῃ ὁ διὰ τοιούτου τρόπου τελούμενος χλευασμὸς τῆς εὐπιστίας καὶ δυσπραγίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ ζητοῦντος βοήθειαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν του· διότι δι’ αὐτοῦ, Κύριοι, τοῦ κατασκευάσματος ὄχι μόνον δὲν παρέχεται ἄμεσος εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας βοήθεια, οἵαν ἀπαιτοῦσιν αἱ περιστάσεις, ὄχι μόνον ἀφίνεται ἔκθετος ἡ καλλιέργεια καὶ ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ἀφαίρεσις τοῦ περισσεύματος κανονίζεται κατὰ τρόπον ἀνήκουστον. Καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐκηρύχθησαν ὑπὲρ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ περισσεύματος, καὶ οἱ μᾶλλον θιασῶται τοῦ μέτρου τούτου δὲν εἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ, εἰμὴ ἐφ’ ὅσον ἔχουσι τὴν ἰδέαν, ὅτι δι’ αὐτοῦ πρόκειται νὰ ἰσοφαρίσῃ ἡ ζήτησις πρὸς τὴν προσφορὰν καὶ διὰ τῆς ἰσοῤῥοπίας ταύτης νὰ ἐπέλθῃ ἡ βελτίωσις τῶν τιμῶν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπιβάλλει τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος καὶ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη αὐτῆς, καὶ ὅταν ἐκ τῆς ἀφαιρέσεως αὐτῆς δὲν δύναται νὰ προκύψῃ κἀμμία ὠφέλεια, καὶ τὴν ἐπιβάλλει κατὰ 3 ἢ 10% εἰς πᾶσαν περίστασιν, τὴν ἐπιβάλλει χάριν σκοπῶν ὀλεθρίων, σκοπῶν κερδοσκοπικῶν, ἀλλοτρίων τῶν πόθων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἐκτὸς δὲ τούτου, αὐτὸ τὸ 3 ἢ 10% ἀφαιρεῖται καὶ ἀποδίδεται εἰς τὴν ἀναλαμβάνουσαν τὴν ἐπιχείρησιν ἑταιρίαν. Δηλαδὴ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, Κύριοι, καὶ ὅταν ἕνεκα καιρικῶν περιστάσεων ἢ ἕνεκα ἐνσκήψεως νόσου εἰς τὰς σταφιδοφυτείας, ὅπως πέρυσιν εἰς τὴν Ἠλείαν ἐκ τοῦ περονοσπόρου, ἐπέλθῃ καταστροφὴ εἰς τὸν σταφιδόκαρπον, καὶ τότε θὰ ἐπιβάλλεται ἡ ἀφαίρεσις τῶν 3 ἢ 10%. Φαντασθῆτε ἂν ἴσχυε πέρυσιν ὁ νόμος οὗτος καὶ ἐφηρμόζετο ἐπὶ τῶν Ἠλείων! Ἐκ τούτου, Κύριοι, οἱ ἐπιζητοῦντες τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος, εἴτε οἱ πλείονες, εἴτε οἱ ὀλιγώτεροι εἶναι οὗτοι, δὲν ἐννοοῦσι τὸ ἀφαιρούμενον ποσὸν ν’ ἀποδίδηται εἰς ἄλλους, εἰς τοὺς κερδοσκόπους, ἀλλ’ ἐννοοῦσι νὰ τὸ ἄρωσιν ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν, νὰ τὸ ἐκποιήσωσιν, ἔστω καὶ εἰς ἐλαχίστην τιμὴν, πρὸς τὴν βιομηχανίαν τῆς οἰνοπνευματοποιΐας ἢ τῆς οἰνοποιΐας, ἢ πάσης ἄλλης βιομηχανίας, νομίζοντες ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ ἀνοίξῃ εἷς πόρος ἀκόμη εἰς τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος· ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν ἐλαχίστην τιμὴν τοῦ περισσεύματος ἐννοοῦσι νὰ τὴν ἀπολαμβάνωσιν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλονται εἰς φοβερὰς δαπάνας διὰ τὴν παραγωγὴν αὐτοῦ, καὶ δὲν ἐννοοῦσι νὰ χορηγῆται τὸ ἀφαιρούμενον μέρος εἰς κἀνένα· ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις ἐννοοῦσιν οἱ ὑπὲρ τοῦ μέτρου τούτου κηρυχθέντες, ἵνα καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀφαιρέσεως καὶ τὸ ποσὸν τὸ ἀφαιρετέον ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὴν ἀπόφασιν αὐτῶν, ὄχι νὰ ἐπιβάλληται εἰς πᾶσαν περίστασιν, καὶ ὅταν δὲν πρόκηται δι’ αὐτῆς νὰ ἐπέλθῃ ὠφέλεια εἰς τὸν σταφιδόκαρπον. Μόνον ὑπὸ τοιούτους ὅρους εἶναι δυνατὸν νὰ νομιμοποιηθῇ τὸ μέτρον τῆς ἀφαιρέσεως, ὑπὸ πᾶσαν δ’ ἄλλην συνθήκην εἶναι αὐθαίρετος ἡ ἀνάμιξις τῆς Πολιτείας ἐκεῖ, ὅπου δὲν τῇ εἶναι ἐπιτετραμμένον, ὅπως συμφωνεῖ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δι’ ὅσων προχθὲς ἔλεγεν, ἀλλ’ ὅλως ἀντίθετα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ του διετύπωσεν. Ἡ τοιαύτη, ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀφαίρεσις τοῦ πλεονάσματος, καὶ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη αὐτῆς, γινομένη μάλιστα ὄχι πρὸς ὄφελος τῆς σταφίδος, ἀλλὰ πρὸς ὄφελος τῆς ἑταιρίας τῆς ἀναλαμβανούσης τὴν κερδαλέαν ταύτην ἐπιχείρησιν, θέλει εἶσθαι αὐθαίρετος, ἀπάδουσα εἰς θεμελιώδεις τοῦ δικαίου ἀρχὰς, οἷα εἶναι ἡ ἐλευθερία περὶ τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας. Καὶ ἐν τούτοις κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν ὁρίζει, ἤθελεν ἀποφανθῆ κατὰ τῆς ἀφαιρέσεως, εἴτε διότι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη αὐτῆς, εἴτε διότι ὑπάρχει μὲν ἀνάγκη, ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐμφορεῖται ἀπὸ ἄλλας ἰδέας καὶ δὲν ἀποφαίνεται ὑπὲρ τῆς ἀφαιρέσεως, ἢ καὶ ἀποφαινομένης τῆς ἐπιτροπῆς ὑπὲρ τῆς ἀφαιρέσεως, ὁ Ὑπουργὸς, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν κρίσιν ἀνατίθεται νὰ τροποποιῇ, ἢ ν’ ἀποῤῥίπτῃ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ἤθελε προκαλέσει τὴν ἔκδοσιν τοῦ Β. Διατάγματος, τότε διατὶ θ’ ἀφαιρεθῶσι τὰ 3 καὶ τὰ 10 ἐπὶ τοῖς 100; Διὰ νὰ συστηθῇ ἡ Τράπεζα, περὶ τῆς ὁποίας προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Ἀλλ’ ἡ Τράπεζα αὕτη, Κύριοι, τῶν 4 ἑκατομμυρίων ἢ τῶν 9 ἑκατομμυρίων, ἐὰν ταῦτα πραγματοποιηθῶσι, δὲν εἶναι παρὰ ἓν δέλεαρ, ὅπως σαγηνεύσωσι τὴν περιουσίαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἐξηγοῦμαι, κύριοι Βουλευταί. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχομεν παραγωγὴν 250 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφιδοκάρπου, αἱ ἀνάγκαι δὲ τῆς καταναλώσεως δὲν εἶναι ὀλιγώτεραι, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ ἀφαίρεσις πλεονάσματος· διατὶ τότε θὰ ἀφαιρεθῶσι 3 ἢ 10%;...

§18ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 3%.

§19ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐφέτος 10, κατὰ τὰ ἄλλα δὲ ἔτη 3%... Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλουστάτη: διὰ νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς κερδοσκόπους. Ἀλλ’ ὑποθέσατε, ὅτι ἔχομεν παραγωγὴν 400 ἑκατομμυρίων, ὅτε ὑπάρχει ἀνάγκη ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν δύνανται πλείονα τῶν 100 ἑκατομμυρίων ν’ ἀφαιρεθῶσι· τὰ ὑπολειπόμενα 300 ἑκατομμύρια, λέγει τὸ νομοσχέδιον, θὰ μένωσιν ἀνέπαφα.

§20Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ λέγει.

§21ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅπως εἶναι διεσκευασμένον τὸ νομοσχέδιον, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τὸ ἐννοῶ, διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι διεσκευασμένον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε οὐδεμία ἰδέα αὐτοῦ νὰ ᾖναι σαφὴς, ἀλλ’ οὕτω τὸ ἀντελήφθην ἐγώ· δὲν ἀντελήφθητε πάντες ὑμεῖς, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τοῦτο λέγει τὸ νομοσχέδιον;

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Μάλιστα, μάλιστα.

§23ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει ἀξίαν. Ὑποθέσατε, λέγω, ὅτι ἔχομεν παραγωγὴν 400 ἑκατομμυρίων καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τούτων τὰ 100. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφανθῇ κατὰ τῆς ἀφαιρέσεως, ἢ ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἐγκρίνῃ τὴν ὑπὲρ τῆς ἀφαιρέσεως γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, τότε θ’ ἀφαιρεθῶσιν ἐφέτος μὲν πρὸς 10% 40 ἑκατομμύρια, διότι δὲν δύνανται, ἕνεκα τῆς μὴ ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος, νὰ ἀφαιρεθῶσι καὶ τὰ 100 ἑκατομμύρια, καὶ θ’ ἀφαιρεθῶσι 10% ἐπὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῆς παραγωγῆς, ἐὰν δὲ πρόκηται περὶ παραγωγῆς ἄλλου ἔτους, θ’ ἀφαιρεθῶσι 12 ἑκατομμύρια. Σᾶς παρακαλῶ, τὰ 40 ἢ τὰ 12 ταῦτα ἑκατομμύρια διατὶ θ’ ἀφαιρεθῶσιν, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς ἀφαιρέσεως αὐτῶν κἀμμία ὠφέλεια, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἰσοῤῥοπία μεταξὺ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως;

§24Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ῥεγάλο.

§25ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θ’ ἀφαιρεθῶσιν, ἵνα δοθῶσιν εἰς τὴν κερδοσκόπον ἑταιρίαν. Ἀλλ’ ὑποθέσατε τὸ ἐναντίον, ἵνα ἴδητε πόσον τερατῶδες εἶναι τὸ νομοσχέδιον· ὑποθέσατε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται ὑπὲρ τῆς ἀφαιρέσεως καὶ ὁ Ὑπουργὸς προκαλεῖ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Β. Διατάγματος καὶ ἀφαιροῦνται τὰ 100 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ᾖναι καὶ 150 ἑκατομμύρια, διότι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν παραγωγὴν καὶ 450 ἑκατομμυρίων. Τὰ 100 ἢ τὰ 150 αὐτὰ ἑκατομμύρια θὰ δοθῶσιν εἰς τὴν ἑταιρίαν, τὴν διαχειριζομένην τὴν ἐπιχείρησιν, οἱ δὲ καταβάλλοντες αὐτὰ θὰ ἔχωσι, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τίτλους μόνον, ἀλλ’ ὄχι τίτλους μετοχῆς, ἵνα μὴ ἔχωσι γνώμην εἰς τὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς ἑταιρίας, ἀλλὰ θὰ ἔχωσι, κατὰ τὴν φράσιν τοῦ νομοσχεδίου, τίτλους ἐνοχῆς. Ὑποθέσατε ὅμως, ὅτι τὰ 100 αὐτὰ ἑκατομμύρια πωλοῦνται εἰς τὴν ἐλαχίστην τιμὴν τῶν 50 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, ὅτε θ’ ἀποφέρωσιν ἓν ποσὸν 5 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, καὶ ἐπειδὴ ἐπὶ 11 ἔτη θὰ γίνηται ἡ ἀφαίρεσις αὕτη, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἡ εἰσφορὰ τῶν παραγωγῶν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς 50 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ πλέον. Ὅλη δ’ αὕτη ἡ εἰσφορὰ θ’ ἀποτελῇ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, ἐφ’ οὗ οἱ εἰσφορεῖς θὰ ἔχωσι τίτλους ἐνοχῆς· ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ θὰ τὰ διαχειρίζηται ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία κατέβαλε 4 ἑκατομμύρια δραχμὰς μόνον, ἐὰν θὰ τὰ καταβάλῃ καὶ αὐτὰ, διότι τὰ ἄλλα 5 πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κεφαλαίων της, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, θὰ τὰ πορισθῇ διὰ τοῦ λαχειοφόρου δανείου. Φαντασθῆτε, Κύριοι, πόσον τερατῶδες εἶναι τὸ πρᾶγμα· τὰ πενιχρὰ αὐτὰ 4 ἑκατομμύρια θὰ δύνανται νὰ ἀποῤῥοφήσωσι 50 ἑκατομμύρια, τὴν εἰσφορὰν τῶν παραγωγῶν!

§26ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ φθάσωσι ποτὲ τὰ 50,000,000. Λησμονεῖτε τὰς ζημίας.

§27ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατὰ τὰ λεγόμενα ὑπὸ τῶν ὑποβαλόντων τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἐπιχείρησις εἶναι ἀσφαλὴς καὶ δὲν πρόκειται νὰ παρουσιασθῶσι ζημίαι (ἱλαρότης).

§28ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἱ ὑποβαλόντες τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§29ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ καταβάλλοντες τὰ 4,000,000 δὲν παραδέχονται ποσῶς ἄλλους μετόχους μὲ γνώμην ὑπὲρ τῆς διαχειρίσεως τῆς ἑταιρίας, ἀδιάφορον ἂν οὗτοι κατέβαλον 50,000,000 ἢ 100,000,000. Τὰ 4 ἑκατομμύρια θὰ ἐπικρατῶσι, καὶ αὐτὰ μόνον θὰ ἔχωσι γνώμην. Ἂς ἴδωμεν ἐν τούτοις τί σημαίνει, ὅτι οἱ παραγωγοὶ οὗτοι θὰ ἔχωσι τίτλους ἐνοχῆς; Τοῦτο ἐξηγεῖ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὸ τίμημα, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ περισσεύματος τοῦ ὑπὸ τῶν παραγωγῶν καταβαλλομένου, οἱονδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, θὰ χρησιμεύῃ πρῶτον πρὸς κάλυψιν ὅλων τῶν ζημιῶν τοῦ ταμείου τοῦ διαχειριστικοῦ· δεύτερον, ὅπως πληρόνωνται ὅλαι αἱ ἀποδειχθεῖσαι ἐπισφαλεῖς ἀπαιτήσεις τῆς ἑταιρίας ἐκ τῶν 4,000,000· τρίτον θὰ πληρόνωνται ἐξ αὐτοῦ τὰ 3 καὶ ¼ καθ’ ἑξαμηνίαν ἐπὶ τοῦ δανείου τοῦ λαχειοφόρου· τέταρτον θὰ πληρόνωνται ἐξ αὐτοῦ τοῦ περισσεύματος οἱ ἀναλαβόντες τὴν ἐπιχείρησιν 6%. Διὰ πᾶν ὅ,τι καταβάλλουσι πέραν τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου, δηλ. ἐπὶ τῶν 4,000,000, θὰ λαμβάνωσιν 6% ἐπὶ τοῦ περισσεύματος. Καὶ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον, Κύριοι· Θὰ πληρόνωμεν ὄχι μόνον τὰς ζημίας καὶ τὰς ἐπισφαλεῖς ἀπαιτήσεις, καὶ τοὺς τόκους καὶ τὰ κέρδη καὶ τοὺς λαχνοὺς καὶ τὰ μερίσματα, ἀλλὰ θὰ πληρόνωμεν καὶ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἑταιρίας ἀκόμη, διότι διὰ τῶν αὐτῶν ὑπαλλήλων θὰ ἐνεργῇ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, διότι οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἑταιρίας οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις εἶναι ἱκανοί, ὅπως ἀναλάβωσι καὶ τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην, κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅστις δὲν γνωρίζει, φαίνεται, τί γίνεται ἐν ταῖς ἐπαρχίαις καὶ εἰς ποίους εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ ὑπηρεσία τῶν μονοπωλίων. Δι’ ὅλα ταῦτα θέλει χρησιμεύσει ἡ εἰσφορά μας καὶ θὰ τοῖς ὀφείλωμεν καὶ χάριν· ἀλλ’ ἐλησμόνησα, δὲν ἔχει χάριν· θὰ τοὺς ἀμείβωμεν ἀκόμη, διότι κατὰ τὸ ἀμέσως ἑπόμενον ἄρθρον 31, διὰ τὰς ὑπηρεσίας καὶ τὰς εὐθύνας τῆς ἑταιρίας, ἐνῷ μάλιστα οὐδεμίαν εὐθύνην ἔχει, θὰ ἀμείβωμεν αὐτὴν διὰ πληρωμῆς 4% ἐπὶ ὅλου τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἐκποιηθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῆς· θὰ τὴν ἀμείβωμεν ἀκόμη καὶ δι’ 1% λόγῳ προμηθείας δι’ ὅλα τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα θὰ διαθέσῃ. Ἀφοῦ ἡμεῖς θὰ πληρόνωμεν ὅλα τὰ ἐπισφαλῆ δάνεια, θὰ πληρόνωμεν εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν καὶ προμήθειαν. Ἐὰν δὲ περισσεύσῃ τίποτε ἀπὸ ὅλα αὐτὰ, —ἐπεξηγῶ τὸν τίτλον τῆς ἐνοχῆς—τότε θὰ σχηματισθῇ ἓν μετοχικὸν κεφάλαιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἔχωμεν τοὺς τίτλους τῆς ἐνοχῆς. Ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, οὐδέποτε οἱ ἔχοντες τοὺς τίτλους αὐτοὺς καλοῦνται, ὅπως τοὺς ἐνασκήσωσιν, ὅπως συμμετάσχωσι τῆς ἑταιρίας. Θὰ ἔχωσι λοιπὸν αὐτοὶ μὲν τοὺς τίτλους τῆς ἐνοχῆς, ἡ δὲ ἑταιρία τὰ χρήματα.

§30ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ τὸ εἴδετε αὐτό;

§31ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως δὲν εἴδομεν πουθενὰ τὸ ἐναντίον.

§32ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις, καλοῦσα τοὺς εἰσφορεῖς εἰς συμμετοχὴν ἢ εἰς διανομὴν τῶν ὑπολοίπων ἐκ τοῦ κεφαλαίου, τοῦ ἐκ τῆς εἰσφορᾶς σχηματισθησομένου. Εἴδετε σεῖς, κύριοι Βουλευταί, τοιαύτην διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ;

§33ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις.

§34ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦτο σημαίνει, Κύριοι, ὅτι οἱ μὲν σταφιδοπαραγωγοί, οἱ εἰσφέροντες εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο, θὰ ἔχωσι τίτλους ἐνοχῆς, ἡ δὲ ἑταιρία θὰ ἔχῃ τὰ χρήματα, θὰ καρπῶται δὲ καὶ θὰ διαθέτῃ τὰ χρήματα ταῦτα καὶ τὰ εἰσοδήματα ἐπὶ 50 ἔτη ὁλόκληρα καὶ θὰ μείνωσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ μὲ τοὺς τίτλους τῆς ἐνοχῆς. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ περίσσευμα, διότι δὲν θὰ ἀφήσῃ αὐτὴ νὰ μείνῃ τίποτε, δὲν θὰ μείνῃ δὲ περίσσευμα καὶ διὰ τὸν ἄλλον λόγον, διότι ἀπονέμεται εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν τὸ δικαίωμα, ἵνα ἐκ τοῦ περισσεύματος τοῦ σταφιδοκάρπου, πρὸς εὐρυτέραν δῆθεν διάδοσιν τῆς σταφίδος, δύναται νὰ ἐξάγῃ εἰς οἱανδήποτε θέλει ἀγορὰν, ἄνευ τέλους μάλιστα, ὅσον δήποτε ποσὸν ἐγκρίνῃ καὶ ὁποτεδήποτε ἐγκρίνῃ καὶ νὰ τὸ πωλῇ εἰς οἱανδήποτε τιμὴν ἐγκρίνῃ. Ἐκ τῶν καταχρήσεων δὲ, αἱ ὁποῖαι ἀφεύκτως θὰ γείνωσιν ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ, διότι οὐδεμία διάταξις ἀναγράφεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πρὸς ἀποφυγὴν αὐτῶν, ἐκ τῶν καταχρήσεων τούτων εἶναι βέβαιον, ὅτι θ’ ἀποῤῥοφηθῇ ὁλόκληρον τὸ περίσσευμα, οἱ δὲ τίτλοι τῆς ἐνοχῆς δὲν θὰ μᾶς ἦναι χρήσιμοι ποσῶς. Δὲν θὰ ἦτο ἁπλούστερον, Κύριοι, ἂν ἀντεγράφετο ἄνευ περιστροφῶν ἡ ἀλήθεια, ὅτι τὸ ἀφαιρούμενον ποσὸν τῆς σταφίδος θὰ ἀφαιρῆται πράγματι, ὄχι ἐκ τῆς ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, ἀλλ’ ἐκ τῶν παραγωγῶν, ὅπως κρατῆται ὑπὸ τῆς ἑταιρίας ὡς κέρδος αὐτῆς; Δὲν θὰ ἦτο εἰλικρινέστερον, ἂν ἔλεγον γυμνὴν τὴν ἀλήθειαν, ὅτι, εὑρόντες ἡμᾶς εἰς τὴν παροῦσαν στενοχωρίαν, θέλουσι νὰ ἐκμεταλλευθῶσι τὴν δυστυχίαν μας καὶ νὰ κερδοσκοπήσωσιν ἐξ αὐτῆς; Καὶ λέγουσιν, ὅτι ταῦτα πράττουσιν, ἵνα ἀποκαταστήσωσι Τράπεζαν εὐεργετικὴν, ὅτι ἐκ φιλανθρωπίας ὁρμώμενοι προσέρχονται εἰς βοήθειάν μας, ἀργὰ μὲν, ἀλλὰ προσέρχονται, ἵνα μᾶς ἀπαλλάξωσιν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς τοκογλυφίας! Ἀλλὰ δύναται νὰ ὑπάρξῃ χειροτέρου εἴδους καὶ πλέον ἀσυνείδητος τοκογλυφία ἀπὸ τὴν τελουμένην διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Ἂς ἴδωμεν δὲ, πῶς ἐννοοῦσι νὰ μᾶς λυτρώσωσιν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς τοκογλυφίας. Ἰδοὺ πῶς κανονίζονται τὰ περὶ τούτου διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ περὶ δανείων κεφάλαιον αὐτοῦ. Κατ’ αὐτὸ, ἡ ἑταιρία αὕτη, ἡ εὐεργετικὴ, θὰ δανείζῃ ἐπὶ ὑποθήκῃ, ἐπὶ προσωπικῇ πίστει κλπ. ὄχι τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην δανείων, ἀλλ’ οἱονδήποτε ἤθελεν ἐγκρίνει ἡ διοίκησις αὐτῆς. Δηλαδὴ διὰ νὰ δανεισθῶμεν παρ’ αὐτῆς, ἂν καὶ εἴμεθα παραγωγοὶ καὶ ὑποβαλλόμεθα εἰς τόσῳ μυθώδεις εἰσφορὰς, πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν εὔνοιαν τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, πρέπει νὰ ἔχωμεν τὰ μέσα, ὡς λέγουσι κοινῶς· ἀλλ’ ἡμεῖς ζητοῦμεν σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἵνα ἔλθῃ εἰς βοήθειαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἐνῷ αὐτὴ θὰ λαμβάνῃ τὰ χρήματα τὰ ἰδικά μας, διότι 4 ἑκατομμύρια μόνον θὰ καταβάλῃ ἐξ ἰδίων· θὰ λαμβάνῃ τὰ χρήματα τὰ ἰδικά μας καὶ θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ μὴ δανείζῃ εἰς ἡμᾶς, ἀλλ’ εἰς ὅσους ἐγκρίνῃ, καὶ ἂν ἐκεῖνοι δὲν πληρώσωσι, θὰ τὰ πληρώσωμεν ἡμεῖς διὰ τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος, ὅπερ θὰ μᾶς ἀφαιρῆται. Θὰ δανείζῃ δὲ πρὸς 8%, ἀλλ’ ὁ τόκος τῆς ὑπερημερίας θὰ ᾖναι αὐτοδικαίως 10%. Περὶ τούτου δὲν κάμνω λόγον, εἰμὴ μόνον διότι μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ πρόνοια, τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸ νομοσχέδιον, ὅπως καταστήσῃ τὰ συμβόλαια ἐκτελεστὰ ἀμέσως μετὰ τὴν λῆξιν, ὅπερ οὐδαμοῦ γίνεται· πάντοτε εἰδοποιεῖται ὁ ὀφειλέτης, ὅτι ἔληξε τὸ χρέος του, καὶ τότε δύναται νὰ θεωρηθῇ ὑπερήμερος καὶ νὰ προβῇ ἡ ἐκτέλεσις κατ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐδῶ, μόλις λήξῃ ἡ προθεσμία, χωρὶς νὰ τὸ ἐννοήσῃ ὁ ὀφειλέτης, θὰ τὸν ἁρπάζουν ἀπὸ ταὐτὶ καὶ εἰς τὴν φυλακή. Διότι δίδεται προσέτι καὶ τὸ δικαίωμα τῆς προσωπικῆς κρατήσεως διὰ τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν τῶν συμβολαίων τῆς ἑταιρίας ταύτης, καὶ τοῦτο μάλιστα ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Οὐ μόνον ἡ ἰδική μας νομοθεσία, ἀλλὰ πᾶσα νομοθεσία παντὸς πεπολιτισμένου Κράτους, τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν δὲν ἠθέλησαν νὰ καταστήσωσιν ἀντικείμενον συναλλαγῆς· διὰ τοῦτο δὲν ἐπιτρέπεται ἡ διὰ προσωπικῆς κρατήσεως ἐκτέλεσις, παρὰ μόνον εἰς εἰδικὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας ἠθέλησε νὰ ἐννοήσῃ ὁ νόμος, καὶ μόνον ὑπὲρ τοῦ ἐμπορίου, ἀλλὰ καὶ τότε δὲν ἐνόησεν ὁ νόμος νὰ ἀφήσῃ τοῦτο ἐλεύθερον εἰς τὴν θέλησιν τοῦ ἰδιώτου, ἀλλὰ τὸ ἐξήρτησεν ἀπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὰ φῶτα ἑνὸς δικαστηρίου. Διὰ τοῦτο οὐδέποτε ἐπιβάλλεται ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Δὲν δύναταί τις νὰ ἐμπορευθῇ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἀνθρώπου· ἐδῶ τὴν ἐμπορεύονται· ἐπιτρέπουσιν εἰς ἐκεῖνον, ὅστις εὑρίσκεται εἰς ἀνάγκας, νὰ πωλήσῃ τὴν ἐλευθερίαν του! Ὅλαι αἱ ἠθικαὶ ἀρχαί, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται πᾶσα νομοθεσία, τίθενται κατὰ μέρος ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διὰ νὰ ἀσφαλίσῃ περισσότερον τὴν ἑταιρίαν, ἀφ’ ὅσον ἀσφαλίζουσιν αὐτὴν οἱ νόμοι οἱ ἑλληνικοί. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον ἀκόμη, Κύριοι· δὲν θὰ ἔχῃ ἡ Τράπεζα μόνον τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγράψῃ ὑποθήκην εἰς πᾶσαν τὴν περιουσίαν τοῦ ὀφειλέτου, οὕτω δὲ ὁ περὶ ὑποθηκῶν νόμος ἀνατρέπεται. Ἡ ὑποθήκη θεωρεῖται ὡς βάρος ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας, περιορίζον ἐπαχθῶς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας πρὸς ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς κυριότητος, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπέτρεψεν ὁ νόμος νὰ δύναται νὰ ἐγγραφῇ παρὰ τὴν βούλησιν τοῦ ἰδιοκτήτου, ἢ εἰς ἐξαιρετικὰς μόνον περιστάσεις, δυνάμει τοῦ νόμου ἢ διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως· καὶ ἐν τούτοις τὸ νομοσχέδιον ἐκ τῆς μεγάλης πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς ἑταιρίας ταύτης στοργῆς, παρεγνώρισε καὶ τὴν ἠθικὴν ταύτην ἀρχὴν, ἀνέτρεψε τὸ σύστημα τῶν προσημειώσεων, καὶ ἐπέτρεψε νὰ ἐγγράφῃ ἡ ἑταιρία ὑποθήκας καὶ εἰς αὐτὰς τὰς καλύβας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἄνευ τῆς συναινέσεώς των καὶ ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως, οὕτω δὲ νὰ καταστήσῃ πᾶσαν τὴν περιουσίαν τῶν ὑπόχρεων, ἵνα μὴ δύνανται νὰ εὕρωσι λεπτόν.

§35ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, διότι, ἐὰν ἡ Τράπεζα φέρῃ αὐτοὺς εἰς τὰ δικαστήρια, θὰ ἐγγράψῃ βεβαίως ἐπὶ τῶν κτημάτων των ὑποθήκην, ἀλλὰ διὰ τῆς διατάξεως ταύτης τοὺς ἀπαλλάττει τῶν ἐξόδων (ἱλαρότης).

§36ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ νομοθέτης, ἀξιότιμε συνάδελφε, κανονίσας τὰ περὶ ὑποθηκῶν, ὅπως τὰ ἐκανόνισεν, εἶχε βεβαίως ὑπ’ ὄψιν τὸ συμφέρον τῶν ὀφειλετῶν, ἀλλ’ εἶχε σπουδαίους λόγους νὰ μὴ ἀποβλέψῃ εἰς ὅ,τι ὑμεῖς ἀποβλέπετε. Τὸ χείριστον ὅμως ὅλων τούτων εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον χορηγεῖ εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην προνόμιον ἐπὶ τῶν καρπῶν ὑπέρτερον παντὸς ἄλλου προνομίου, δυνάμενον δὲ νὰ ἀσκηθῇ καὶ ἐν τῇ κατοχῇ παντὸς τρίτου καὶ ὁπουδήποτε ἂν τοὺς εὕρῃ. Ἠξεύρετε τί σημαίνει τοῦτο; Πρῶτον δίδεται εἰς αὐτὸ προτεραιότης ἐφ’ ὅλων τῶν λοιπῶν προνομίων, τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένων· ποῖα δὲ εἶναι ταῦτα; εἶναι τὰ ἔξοδα τῆς ταφῆς, αἱ δαπάναι διὰ τὰς ἀναγκαίας ὑπηρεσίας τοῦ ἀνθρώπου, τὰ φάρμακα, ἡ ἀμοιβὴ τοῦ ἰατροῦ, τὰ τρόφιμα ἐν τῇ ἀσθενείᾳ, οἱ μισθοὶ τῶν ὑπηρετῶν· ἀλλὰ ἐλήφθη, βλέπετε, διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ πρόνοια χάριν τῆς Τραπέζης νὰ μὴ πληρωθῶσιν οὔτε τὰ ἔξοδα τῆς ταφῆς, οὔτε ὁ φαρμακοποιὸς, οὔτε ὁ ἰατρὸς, οὔτε κἀνείς. Οὕτω πως οὐδεὶς θὰ πλησιάζῃ πλέον τὸν πολίτην, οὔτε διὰ νὰ τὸν περιποιηθῇ ἀσθενοῦντα, οὔτε ἵνα τὸν θεραπεύσῃ ἢ καταβάλῃ τὰ φάρμακα ἢ τὰς δαπάνας τῆς ταφῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διατάξεως· εἶναι ἡ παντελὴς ἀπαγόρευσις τῆς ἐμπορίας τοῦ σταφιδοκάρπου· ἐπειδὴ δὲ, δὲν γνωρίζω διατὶ, τὸ προνόμιον τοῦτο ἐπεκτείνεται καὶ ὑπὲρ τῶν ἄλλων Τραπεζῶν καὶ ὑπὲρ παντὸς δανείζοντος, θὰ καταντήσωσιν ἐκτὸς πάσης συναλλαγῆς ὅλα τὰ προϊόντα, ὅσα ἦσαν μέχρι τοῦδε ἐμπορεύσιμα. Διότι τίς θὰ τολμᾷ νὰ ἀγοράζῃ σταφιδόκαρπον; θὰ φοβῆται μήπως παρουσιασθῇ ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων καὶ ἐν τῷ ἰσχυρισμῷ ὅτι ἀνήκει εἰς ὀφειλέτην της κατάσχῃ αὐτὸν ἀναγκαστικῶς καὶ τὸν ἐκποιήσῃ πρὸς ἐνάσκησιν τοῦ προνομίου της. Αὐτὴν τὴν εὐκολίαν ἐννοεῖ νὰ παράσχῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ εἶναι ἄλλο τι καὶ τούτου χεῖρον, διότι πρὸς ἀσφάλειαν τῶν 4,000,000 (καλλίτερον νὰ ἔλειπον καὶ αὐτὰ) χορηγεῖται εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην τὸ δικαίωμα, ἵνα ἐκτελῶνται ὅλα τὰ συμβόλαια αὐτῆς κατὰ τὰς διατάξεις περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, νὰ ἐκτελῶνται δηλ. διὰ τῶν χωροφυλάκων καὶ τῶν εἰσπρακτόρων. Φαντασθῆτε, Κύριοι, πόσον τοῦτο εἶναι ἀποτρόπαιον! Ἐν περιπτώσει καταστροφῆς τῆς σταφίδος, ὡς ἡ πέρυσιν ἐν Ἠλείᾳ ἐκ τοῦ περονοσπόρου, ἢ ὅπως ἡ ἐφετεινὴ ἐκ τοῦ ἐξευτελισμοῦ τῶν τιμῶν, ἐν περιπτώσει δηλ. ἀδυναμίας πρὸς ἄμεσον πληρωμὴν, θὰ δύνανται νὰ μᾶς ὁδηγήσουν ὅλους εἰς τὰς φυλακὰς, διὰ τοῦ χειροτέρου μάλιστα τρόπου, διὰ τῶν εἰσπρακτόρων καὶ χωροφυλάκων. Καὶ διατὶ τοῖς παραχωροῦμεν ὅλα ταῦτα; ἀντὶ πινακίου φακῆς, τὸ ὁποῖον μάλιστα θὰ μᾶς προσφέρωσι κατὰ τὸν Ἰούλιον, εἰς τὸν τρυγητὸν, ἀντὶ 4 γλίσχρων ἑκατομμυρίων, ἅτινα καταβάλλουσι, τῶν ὁποίων πολὺ πλείονα ἴσως θὰ δίδωμεν ἡμεῖς κατ’ ἔτος εἰς αὐτοὺς διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος. Οὕτω πως θὰ μᾶς ἀπαλλάξωσιν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς τοκογλυφίας οἱ εὐεργετικοὶ οὗτοι ἄνθρωποι! Τοιαύτη προκύπτει ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοιαῦτα εἶναι τὰ μεγάλα σχέδια αὐτοῦ ὑπὲρ τῆς σταφίδος, διὰ τῆς ἀναγγελίας τῶν ὁποίων ἐζήτουν νὰ ἀναστατώσωσι τὸν σταφιδικὸν κόσμον, τὸν εὔπιστον, τὸν ἀπεγνωσμένον, καὶ νὰ ἐξεγείρωσιν αὐτὸν κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἥτις ἐγνώριζε πάντοτε μετ’ ἀδιασείστου πεποιθήσεως, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ θησαυροῦ, ἀλλὰ περὶ ἀνθράκων. Ἂς ἔλθωσι τώρα οἱ Ἠλεῖοι, ἂς ἔλθωσιν οἱ Πατρεῖς, ἂς ἔλθωσι πάντες ὅσοι ἀνέμενον τὴν σωτηρίαν των ἀπὸ τὰ πεφωτισμένα καὶ ἐμβριθῆ μέτρα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διὰ νὰ μαζεύσωσι τοὺς ἄνθρακας τούτους, ἂς ἔλθωσι νὰ ἴδωσι, διὰ τίνων τρόπων ἐννοοῦσι νὰ σπεύσωσιν εἰς βοήθειαν τῆς κινδυνευούσης σταφίδος.

§37ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν: Ὅτε ἐζητήθη ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἦσαν γνωσταὶ αἱ διατάξεις αὐτοῦ, ἀλλ’ ὡς ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν εἶναι τοῦτο νομοσχέδιον, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν παραδοχὴν ἐπιμένει. Δυνάμεθα νὰ τὸ τροποποιήσωμεν, καὶ νὰ ἀποβῇ ὠφέλιμον εἰς τὸν τόπον. Ἡμεῖς ἀποκρούομεν ὅλας αὐτὰς τὰς παροχάς, αἱ ὁποῖαι δίδονται ὑπὸ ὅρους. Τὸ δῶρον τὸ ἄδωρον τῶν δανείων δὲν τὸ θέλομεν. Ἀρκετὰ δῶρα ἐδόθησαν, διὰ τὰ ὁποῖα κλαίομεν καὶ θρηνοῦμεν.

§38ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος· ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω καὶ ὑμᾶς καὶ πάντας νὰ ὑποδείξωσι ποῖα τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου δύνανται νὰ μείνωσι καὶ ποῖα νὰ τροποποιηθῶσι, διότι ἐγὼ δὲν εὗρον ἐν αὐτῷ διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐμπεριέχῃ δόλον, καὶ ἂν ἀφαιρέσητε πάσας τὰς τοιαύτας διατάξεις, δὲν θὰ μείνῃ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου παρὰ ὁ λευκὸς χάρτης.

§39ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ περὶ ἀφαιρέσεως.

§40ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ τοῦτο, ὡς κανονίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν θὰ φέρῃ ὠφέλειαν, ἀλλὰ καταστροφὴν εἰς τὴν σταφίδα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συνταχθῇ νέον ἐξ ὑπαρχῆς, ν’ ἀποῤῥιφθῇ δὲ καθ’ ὁλοκληρίαν τοῦτο, ὅπερ τόσον ἐναγωνίως πολλοὶ ἀνέμενον, τὸ ἔκτρωμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ μεταβάλῃ τὴν Πελοπόννησον εἰς δουλοπαροικίαν, τὸ σατανικὸν τοῦτο ἐπινόημα τῆς χειροτέρας κερδοσκοπικῆς πλεονεξίας, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου τίς οἶδε ποῖαι σκευωρίαι χρηματιστικαὶ βυσσοδομοῦνται καὶ ποῖοι χαλκεύονται βρόγχοι καὶ χειροπέδαι διὰ τὴν Πελοπόννησον!

§41ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὅσοι πονοῦμεν τὸν τόπον, πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦτον τὸν πολιτικὸν τοῦ νομοσχεδίου.

§42ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὅσοι πονοῦμεν τὸν τόπον, πρέπει νὰ ῥίψωμεν πέτραν ἀναθέματος κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, ὅπως εὕρωμεν τὸ κατάλληλον μέσον πρὸς σωτηρίαν τῆς σταφίδος. Εἶναι ἀναμφίβολον, ὅτι ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν λαμβάνεται τὸ μέτρον τῆς ἀφαιρέσεως χάριν τῆς σταφίδος, ἀλλὰ χάριν τῆς ἑταιρίας, λόγῳ κέρδους καὶ ἐγγυήσεως πρὸς παροχὴν τῶν 4 ἑκατομμυρίων· ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἀφοῦ ὅλα ταῦτα δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ παραδεχθῶμεν, πρέπει νὰ παύσωμεν ἀσχολούμενοι περὶ αὐτοῦ, καὶ νὰ εὕρωμεν ἄλλο μέσον σωτηρίας. Εἰς ἣν κατάστασιν περιήλθομεν, Κύριοι, ἔχομεν ἀνάγκην πραγματικῆς ἐγγυήσεως, διὰ νὰ ἑλκύσωμεν τὴν πίστιν τῶν κεφαλαίων, ἂν οὐχὶ τῶν ξένων, ὧν ἡ δυσπιστία ἐκορυφώθη τελευταῖον, ἀλλὰ τουλάχιστον τῶν ἐντοπίων, ἐγγυήσεως μὴ δυναμένης νὰ ἀρθῇ ὑπὸ τοῦ Κράτους, οὐδὲ νὰ ἀλλάξῃ κατοικίαν, ὡς ἡ τῶν Μονοπωλίων, ἀλλ’ ἀσφαλοῦς καὶ βεβαίας, ἱκανῆς δὲ νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν ἀναγκαίαν πίστιν πρὸς ἵδρυσιν Σταφιδικῆς Τραπέζης, προωρισμένης νὰ ζήσῃ καὶ νὰ φανῇ εὐεργετική. Ἐπὶ τῇ βάσει τοιαύτης ἐγγυήσεως ἐρείδεται τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὁποῖον συνέταξα τῇ συνεννοήσει καὶ συναρωγῇ τῆς πολιτικῆς μερίδος, τῆς ὁποίας τὰς πολιτικὰς ἰδέας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ συμμερίζωμαι. Ἡ ἐγγύησις αὕτη ἀποτελεῖται ἐκ χορηγίας εἰς τὴν συνιστωμένην δι’ αὐτοῦ Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἑνὸς ποσοστοῦ ἐκ τοῦ ἐγγείου ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρου, χωρὶς ν’ ἀποξενοῦται τοῦ μέρους τούτου τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ δύναται νὰ ἄρῃ αὐτὸ, ἐφ’ ὅσον ἡ Τράπεζα λειτουργεῖ. Ἐκ τῆς χορηγίας ταύτης θέλει ἀποτελεσθῆ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον, ὅπερ, αὐξανόμενον κατ’ ἔτος ἐκ τῆς ἐτησίας ἴσου ποσοῦ εἰσπράξεως, θέλει ἐγγυᾶται μόνον τὰς τυχὸν προκυψούσας ζημίας τῆς Τραπέζης, καὶ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ τυχὸν ἐλλείποντος μερίσματος τῶν μετόχων πρὸς 6%, ἀλλ’ ἐπειδὴ, ὡς εἶναι ὠργανωμένη ἡ Τράπεζα αὕτη, ἐντελῶς ἀπίθανον εἶναι, ὅτι θὰ ἔχῃ ζημίας, ἐκ τοὐναντίου δὲ θέλει ἔχει πολλὰ καὶ θετικὰ κέρδη, βέβαιον καθίσταται, ὅτι τὸ ἀποθεματικὸν τοῦτο κεφάλαιον θὰ μείνῃ ἀνέπαφον, πρὸς μεγάλην ἐθνικὴν ἀποταμίευσιν, ἀνήκουσαν εἰς τὸ Κράτος, ὅπερ θὰ λαμβάνῃ καὶ τόκον ἐπ’ αὐτῆς πρὸς 4% ἐτησίως. Ἴσως μοὶ ἀντιτάξῃ τις, καὶ πρῶτος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι, ἐν αἷς περιστάσεσιν εὑρίσκεται τὸ Κράτος, δὲν δύναται, οὔτε τῷ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ προβῇ εἰς παροχὰς τοιαύτας, ἐλαττούσας τὰς δημοσίας προσόδους· ἀλλ’ ἐκτὸς ὅτι ἡ παραχώρησις εἶναι ἐλαχίστη, διότι πρόκειται μόνον περὶ 3½ δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν δικαιοῦται νὰ φέρῃ τὴν ἀντίῤῥησιν ταύτην, ἀφοῦ εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων τοσαύτας παροχὰς διὰ τοῦ νομοσχεδίου του ἀπονέμει. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, δὲν πρόκειται, Κύριοι, διὰ τοῦ μέτρου τούτου περὶ ἐλαττώσεως τῶν δημοσίων προσόδων, ἀλλὰ τοὐναντίον περὶ ἐξασφαλίσεως αὐτῶν. Μέχρι τοῦδε τὸ Δημόσιον λαμβάνει κατ’ ἔτος ἐκ τοῦ ἐγγείου ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρου 5 ἕως 6 ἑκατομμύρια· ἀλλ’ ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια ὑπὲρ τῆς διαδόσεως τῆς καταναλώσεως, ὑπὲρ τῆς βοηθείας ἰδίως τῆς καλλιεργείας καὶ συντηρήσεως τῆς παραγωγῆς, αὕτη ἀναγκαίως θὰ περιορισθῇ, τότε δὲ δὲν θὰ περιορισθῶσιν ἀναλόγως καὶ ἐκ ταύτης πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου; Οὐ μόνον αἱ πρόσοδοι αἱ ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος θέλουσι τότε ἐλαττωθῆ, ἀλλὰ καὶ θέλει καταστῆ ἀδύνατος ἐντελῶς ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ὅλου προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων. Ἡ σταφὶς εἶναι ἡ μεγάλη ἀρτηρία, δι’ ἧς διοχετεύεται ὁ πλοῦτος εἰς ὅλας τὰς τάξεις τοῦ λαοῦ, ἐὰν δ’ ἡ ἀρτηρία αὕτη παύσῃ νὰ λειτουργῇ,—καὶ θὰ παύσῃ, ἂν δὲν ληφθῇ ταχεῖα ὑπὲρ αὐτῆς πρόνοια,—οὐδεὶς θὰ δύναται νὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους του, πάντες δὲ θὰ ἀντιτάσσωσι τὴν ἔνστασιν τοῦ Μενίππου. Τοιαύτην ἔννοιαν ἔχουσιν αἱ ἀναφοραὶ τῶν Ἠλείων καὶ τῶν Πατρέων καὶ τόσων ἄλλων, αἵτινες μᾶς κατέκλυσαν καὶ δι’ ὧν ζητεῖται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀναβολὴ τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων. Ἠξεύρετε δὲ διατὶ ζητοῦσιν ἀναβολήν; διότι ἤλπιζον, ὅτι διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐπηγγέλλετο ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἐπέλθῃ ἀνόρθωσις τῆς σταφίδος, ἂν ὅμως δὲν ἐπέλθῃ, θ’ ἀντιτάξωσι πλήρη ἄρνησιν πληρωμῆς. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι συμφέρει εἰς τὸ Δημόσιον νὰ θυσιάσῃ ἓν ἐλάχιστον μέρος τῶν προσόδων αὐτοῦ χάριν τῆς συντηρήσεως τοῦ ὅλου. Δὲν εἶναι δὲ μόνον συμφέρον εἰς τὸ Δημόσιον τοῦτο, ἀλλ’ εἶναι καὶ δίκαιον, διότι ἡ σταφὶς πληρόνει εἰς τὸ Δημόσιον ἀπὸ 15 ἕως 19 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, ἤτοι ἐν ὅλῳ 5–6 ἑκατομμύρια. Τί πληρόνει δὲ ἡ ἄλλη γεωργία ὁλόκληρος, ἡ ὁποία ἀσκεῖται ἢ δύναται νὰ ἀσκῆται ἐπὶ 25,000,000 στρεμμάτων; Μόνον 2 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ἀναλογίσατε καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἓν στρέμμα ἀγροῦ πληρόνει ὀλιγώτερον τῶν 10 λεπτῶν, ἐν ᾧ ἓν στρέμμα σταφίδος πληρόνει 10 δραχμὰς, ἤτοι πλέον τοῦ ἑκατονταπλασίου κατὰ στρέμμα. Ἂν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς σημερινὰς τιμὰς τῆς σταφίδος, πωλουμένης πρὸς 50 δραχμὰς, θὰ εὕρωμεν ὅτι αἱ 19 ἢ 15 δραχμαὶ δὲν πληρόνονται ὡς φόρος ἐπὶ τῆς προσόδου, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας, διότι, ὅπως παραχθῇ μία χιλιὰς σταφίδος, ἀπαιτοῦνται κατὰ μέσον ὅρον δύο στρέμματα, διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν ὁποίων ἀπαιτεῖται 100 δραχμῶν δαπάνη.

§43ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν ὑπολογισμόν σας θέλει 180 δραχμάς, διότι θὰ καλλιεργήσητε 2½ στρέμματα σταφίδος.

§44ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλ’ αὐτὴ, Κύριοι, δὲν εἶναι πλέον φορολογία εἶναι ἓν εἶδος ἐκδορᾶς καὶ σᾶς ζητοῦσιν ἤδη οἱ σταφιδοκτήμονες ἓν ἐλάχιστον μέρος τοῦ δέρματός των νὰ τὸ χορηγήσητε οὐχὶ εἰς αὐτοὺς, ἀλλὰ χάριν αὐτῶν ὑπὲρ ἑνὸς κοινωφελεστάτου σκοποῦ, ὁ ὁποῖος μέλλει νὰ πληρώσῃ ἕνα τῶν διακαεστέρων πόθων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐν πᾶσι δὲ περιπτώσει ἀντικαταστήσατε τὸ μέρος τοῦτο τῆς προσόδου τοῦ Δημοσίου δι’ ἄλλου πόρου. Ἔχετε τὴν γῆν τῆς Ἑλλάδος ὁλόκληρον διατὶ, σᾶς παρακαλῶ, ἡ σταφὶς νὰ πληρόνῃ τοσοῦτον φόρον, τὰ ἑκατομμύρια δὲ τῶν τσιφλικίων νὰ μένωσιν ἐντελῶς ἀφορολόγητα; ἐπιβάλετε τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἐφ’ ὅλης τῆς ἑλληνικῆς γῆς, καὶ θὰ ἔχητε ποσὸν μεῖζον τοῦ ὑπὲρ τῆς σταφίδος ζητουμένου, θὰ εὐεργετήσητε δὲ καὶ τοὺς πτωχοὺς γεωργοὺς, οἱ ὁποῖοι, χωρὶς νὰ ἔχωσι σχεδὸν γαίας, ἐπιβαρύνονται δι’ ὅλου τοῦ παραλόγου καὶ ἀδίκου φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ, Κύριοι, ἱδρύεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου Σταφιδικὴ Τράπεζα, σκοπὸν ἔχουσα ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν ὑποστήριξιν τῆς παραγωγῆς. Πολλοὶ τρόποι ἀναγράφονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δι’ ὧν θὰ πορίζηται τὰ κεφάλαια αὐτῆς ἡ Τράπεζα, ἐπειδὴ ὅμως πρόκειται περὶ τῆς κατεπειγούσης ἀνάγκης τῆς καλλιεργείας, ἐθεωρήθη καλὸν, ἵνα πᾶν ὅ,τι χορηγεῖται ἤδη διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων χορηγηθῇ ὑπὲρ τῆς Τραπέζης αὐτῆς, δηλαδὴ τὸ λαχειοφόρον δάνειον. Νὰ ἐπιτραπῇ τουτέστιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν ἢ οἱανδήποτε ἄλλην Τράπεζαν νὰ ἐκδώσῃ τὸ δάνειον τοῦτο διὰ λογαριασμὸν τῆς ἱδρυθησομένης Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐπὶ προμηθείᾳ. Ἔχω δὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἐν τοιαύταις περιστάσεσι, δὲν θέλει ἀρνηθῆ εἰς τὸν τόπον, μεθ’ οὗ συνδέεται στενῶς, τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου τούτου, διότι καὶ τὸ συμφέρον της ἀπαιτεῖ τοῦτο, ἀφοῦ οὕτως ἔρχεται εἰς ὑποστήριξιν τῶν κτημάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων πολλὰ ἑκατομμύρια ἔχει δανείσει. Διὰ νὰ δυνηθῇ δὲ ἡ Τράπεζα ν’ ἀρχίσῃ τὴν λειτουργίαν αὐτῆς, διότι ὁρίζεται πρὸς ἕναρξιν τῆς λειτουργίας ἡ κάλυψις ποσοῦ τριῶν ἑκατομμυρίων ἐκ τοῦ μετοχικοῦ αὐτῆς κεφαλαίου, ἐκρίθη δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὰ λιμενικὰ ταμεῖα, ἵνα τὸ ⅒ τῶν κινητῶν αὐτῶν κεφαλαίων τοποθετήσωσιν εἰς μετοχὰς τῆς Τραπέζης ταύτης, νὰ ἐκδοθοῦν δὲ αἱ μετοχαὶ αὐτῆς εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν, καὶ ἐὰν ἐκ τῆς εἰσφορᾶς ταύτης καὶ ἐκ τῆς δημοσίας ἐγγραφῆς δὲν ἤθελεν ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος καλυφθῇ τὸ ποσὸν τῶν 3,000,000, τότε ἐπιβάλλεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ Δημόσιον, ἵνα ἐκ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ κατὰ τὸν νόμον τὸν ἀκυρώσαντα τὴν εἴσπραξιν φόρων τινῶν εἰς χρυσὸν παρανόμως εἰσεπράχθη ἐκ τῆς σταφίδος, καλύψῃ τὸ ὑπόλοιπον τῶν 3 ἑκατομμυρίων, γινόμενον μέτοχον κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο. Πιστεύω, Κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Τράπεζαν ταύτην, διότι ἀνατίθεται εἰς αὐτὴν καὶ ἡ ἀφαίρεσις τοῦ περισσεύματος καὶ τόσαι ἄλλαι μέριμναι ὑπὲρ τῆς σταφίδος καὶ ὑπὲρ τῆς καταναλώσεως αὐτῆς, πιστεύω ὅτι πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι δι’ αὐτὴν, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ σταφιδέμποροι καὶ σταφιδοπαραγωγοὶ, θὰ σπεύσωσι νὰ γείνωσι μέτοχοι, ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὡς ἐκ τῆς ἐγγυήσεως τῆς ἀσφαλοῦς, ἣν παρέχει ἡ χορηγία τοῦ Δημοσίου, ἐξ ἑνὸς τοὐλάχιστον ἑκατομμυρίου κατ’ ἔτος, ὅπερ ἐπὶ 30 ἔτη θ’ ἀποτελέσῃ ἓν μέγα κεφάλαιον, ὑπισχνούμενον μεγάλα καὶ ἀσφαλῆ κέρδη εἰς τὴν Τράπεζαν ταύτην, ἐλπίζεται θετικῶς, ὅτι τὰ κεφάλαια θὰ εὑρίσκωσιν ἐν αὐτῇ ἀσφαλῆ τοποθέτησιν καὶ ὅτι ἑπομένως ὁλόκληρον τὸ μετοχικὸν αὐτῆς κεφάλαιον, ὅπερ ὁρίζεται εἰς 15 ἑκατομμύρια, ταχέως θὰ καλυφθῇ. Εἰς τὴν Τράπεζαν δὲ ταύτην, οὕτω πως κατηρτισμένην, εἶναι λογικὸν ν’ ἀνατεθῇ ἡ παρακράτησις τοῦ περισσεύματος, διότι, καθὰ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ἡ ἀνάμιξις τῆς Πολιτείας ἐν τῷ θέματι τούτῳ εἶναι αὐθαίρετος, ἄνευ τῆς θελήσεως καὶ τῆς ἀποφάσεως τῶν ἐνδιαφερομένων γιγνομένη. Ἀδιάφορον ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διατυποῖ τὰ ἐναντία εἰς τὸ νομοσχέδιόν του ἀπὸ ὅσα προχθὲς εἶπεν, εἰσηγούμενος αὐτό. Οὕτω πρέπει νὰ γείνῃ, διότι φρονῶ, ὅτι πᾶς ἄλλος τρόπος ἐξερευνήσεως τῆς γνώμης τῶν σταφιδοπαραγωγῶν εἶναι ἀδύνατος. Αὐτοὶ μάλιστα λέγουσιν, ὅτι δὲν ζητοῦσι τὴν ἀνάμιξιν τῆς Πολιτείας, εἰμὴ μόνον, ὅπως τοὺς συνεταιρίσῃ· τῷ ὄντι δὲ εἷς τόσῳ μέγας συνεταιρισμὸς τὰ πάντα δύναται νὰ κατορθώσῃ, ἀλλὰ συνεταιρισμὸς ἄνευ καταβολῆς δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἡ ἀπόφασις καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς παρακρατήσεως καὶ περὶ τοῦ ἀφαιρετέου ἑκάστοτε ποσοῦ, καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἂν θέλωσι νὰ γείνῃ ἡ παρακράτησις, ἂς σπεύσωσι νὰ γείνωσι μέτοχοι τῆς Τραπέζης ταύτης, ἂς ἀποτελέσωσι τὴν γενικὴν αὐτῆς συνέλευσιν καὶ ἂς ἀποφασίσωσι.

§45ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ πλειονοψηφίαν θὰ ψηφίζηται ἡ παρακράτησις; Τότε τὸ αὐθαίρετον, τὸ περιεχόμενον εἰς τὴν ἰδέαν, εἶναι ἴσον μὲ τὸ περιεχόμενον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§46ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατὰ γενικὸν κανόνα, ἡ μειονοψηφία ὑπείκει εἰς τὴν πλειονοψηφίαν. Μὴ φοβεῖσθε τὸ πρᾶγμα, διότι, ὡς τώρα φαίνεται, αἱ πλεῖσται ἐπαρχίαι αἱ σταφιδικαὶ ἐκηρύχθησαν κατὰ τοῦ μέτρου, ὡς τὸ Αἴγιον, αἱ Καλάμαι, ἡ Κόρινθος, μέρος τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν· ὥστε εἰς περίστασιν ψηφοφορίας μεταξὺ τῶν μετόχων τοιαύτης συνελεύσεως, βεβαίως θὰ ἐπικρατήσουν οἱ κατὰ τοῦ μέτρου, ἐκτὸς ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι τὸ μέτρον εἶναι σωτήριον καὶ τὸ ἀποδεχθῇ ἡ πλειονοψηφία, ὅτε πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἡμεῖς, νομίζω, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἀποδεχθῶμεν, ἀλλὰ νὰ ἐξαρτήσωμεν αὐτὸ ἐκ τῆς θελήσεως τῶν ἐνδιαφερομένων. Δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐξαρτᾶται ἡ περὶ τούτου ἀπόφασις ἐξ ἐπιτροπῆς, μὴ ἐνδιαφερομένης ὑπὲρ τῶν σκοπῶν, εἰς οὓς ἀποβλέπει τὸ μέτρον, καὶ νὰ ὁρίζωμεν μάλιστα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θὰ παραλάβουν τὸ πρᾶγμα. Κατ’ ἐμὲ, πᾶσα ἄλλη λύσις θέλει εἶσθαι αὐθαίρετος ἀνάμιξις τῆς Πολιτείας, ἥτις ἀπάδει εἰς θεμελιώδεις τοῦ δικαίου ἀρχὰς, ὁποία εἶναι ἡ ἐλευθερία περὶ τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας. Ἡ Τράπεζα αὕτη, Κύριοι, θὰ δανείζῃ ἐπὶ ὑποθήκῃ καὶ ἐπὶ προσωπικῇ πίστει, θὰ δανείζῃ ὅμως καθ’ ὑποχρέωσιν τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ὄχι ὁποιονδήποτε, διότι περὶ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν πρόκειται. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι ὅλαι αἱ σταφιδάμπελοι βαρύνονται διὰ χρεῶν, διότι εἶναι καὶ πολλαὶ, αἵτινες οὐδόλως βαρύνονται, ἄλλαι δὲ, αἵτινες ἐλάχιστον φέρουσι βάρος, καὶ δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐξαιρεθῶσιν αὗται πάσης συνδρομῆς ἐκ τῆς Τραπέζης, ἧς ἡ σύστασις τοῦτον ἰδίως ἔχει τὸν λόγον, νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς σταφιδοκτήμονας ἀπὸ τὸ ἄγος τῆς τοκογλυφίας. Καὶ ἐν ἀρχῇ μὲν θὰ δανείζῃ ποσὰ ἀνάλογα διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς καλλιεργείας, ὅταν δὲ τὰ κεφάλαια αὐτῆς τῇ ἐπιτρέψωσι, θὰ δέχηται καὶ ἄλλα ἀγροτικὰ κτήματα εἰς ὑποθήκην, καὶ τότε θὰ γείνῃ γενικὴ γεωργικὴ Τράπεζα. Λαμβάνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόνοια περὶ ἐξασφαλίσεως τοῦ ὑποθηκικοῦ αὐτῆς δικαιώματος. Βεβαίως τὴν ἐξασφάλισιν ταύτην δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τελείαν, παρὰ μόνον διὰ τοῦ κτηματολογίου, ἀλλὰ τὸ ὄνειρον τοῦτο ἀπέχει ἔτι πολὺ μακράν, αἱ ἀνάγκαι δὲ ἡμῶν εἶναι ἐπείγουσαι καὶ ἄμεσοι. Ἐν τούτοις μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν πραγματοποιηθέντων ἐνυποθήκων αὐτῆς δανείων, οὕτως ἐξησφαλισμένων καὶ ἐπὶ τῇ ἐγγυήσει τούτων, θὰ δύναται νὰ ἐκδίδῃ κτηματόγραφα, ἀποφέροντα τόκον 6%, περιπλέον δὲ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν ἐν τῷ χαρτοφυλακίῳ αὐτῆς γραμματίων προσωπικῆς πίστεως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων, θὰ δύναται νὰ δανείζηται δι’ ἐντόκων γραμματίων, ἀποφερόντων μικρὸν τόκον καὶ πληρωτέων παρ’ αὐτῆς ἅμα τῇ ἐμφανίσει. Ἡ Τράπεζα, ἐκτὸς τῶν ἐνυποθήκων αὐτῶν δανείων καὶ τῶν ἐπὶ προσωπικῇ πίστει, θὰ δέχηται εἰς παρακαταθήκην καρποὺς ἐπὶ προκαταβολῇ τοῦ ἑνὸς τρίτου τῆς ἀγοραίας αὐτῶν τιμῆς, ὁριζομένης ἑκάστοτε ὑπὸ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου αὐτῆς. Τοῦτο εἶναι ἀναγκαιότατον, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον δι’ αὐτοῦ δὲν θὰ εὐκολύνωμεν μόνον τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ τὸ ἐμπόριον, ἀλλὰ θ’ ἀποφύγωμεν τὴν ἀθρόαν προσφορὰν τοῦ σταφιδοκάρπου πρὸς πώλησιν, ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου ἐπέρχεται ἡ κατάπτωσις τῶν τιμῶν. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ Τράπεζα, ἥτις, κατὰ τὸ σύστημα τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, νὰ δέχηται τὸν σταφιδόκαρπον ἐπὶ πληρωμῇ ἑνὸς μέρους τῆς ἀξίας αὐτοῦ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ παραγωγοί, καὶ ἰδίως οἱ χωρικοί, δὲν θὰ πωλῶσι τὸν σταφιδόκαρπον αὐτῶν εἰς οἵαν εὕρωσι τιμήν, ἀλλὰ θὰ τὸν παρακαταθέτωσι, λαμβάνοντες ἀπόδειξιν παρακαταθήκης, ἥτις, μεταβιβαζομένη δι’ ἁπλῆς ὀπισθογραφήσεως, θὰ συντελῇ πολὺ εἰς τὴν εὐκολίαν καὶ αὐτῶν καὶ τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος. Περιπλέον, Κύριοι, ἐν τῇ Τραπέζῃ ταύτῃ θὰ λειτουργῇ ταμιευτήριον, κατὰ τὸ σύστημα τῶν ἁπανταχοῦ τῆς Εὐρώπης λειτουργούντων, ταμιευτήριον ὑποχρεούμενον νὰ δέχηται πᾶσαν παρακαταθήκην, μὴ ἐλάσσονα τῶν 5 δραχμῶν, ἐπὶ τόκῳ. Τὸ ταμιευτήριον τοῦτο οὐ μόνον θέλει πορίζει εἰς τὴν Τράπεζαν μεγάλα ποσὰ, ἵνα τὰ διαθέτῃ ὑπὲρ τῶν σκοπῶν αὐτῆς, ἀλλὰ θὰ ἦναι χρήσιμον καὶ εἰς τοὺς θέλοντας ν’ ἀποταμιεύσωσι τὰ μικρὰ αὐτῶν περισσεύματα, τὰ ἐκ τῆς ἐργασίας ἢ τῆς παραγωγῆς τῶν προερχόμενα. Δι’ ὅλων τούτων τῶν μέσων, ὡς παρατηρεῖτε, τῶν τόσῳ χρησίμων καὶ λίαν εὐεργετικῶν, θὰ δύναται ἡ Τράπεζα νὰ πολλαπλασιάζῃ τὰ κεφάλαια αὐτῆς, ἵνα τὰ διαθέτῃ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἱδρύσεώς της, διότι ὅσα μὲν ἐκ τῶν μετοχικῶν κεφαλαίων της ἤθελε διαθέσει εἰς δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ, θὰ δύναται νὰ τὰ πορίζηται πάλιν διὰ τῶν κτηματογράφων της, ἵνα τὰ διαθέτῃ ἐπὶ προσωπικῇ πίστει, ὅσα δὲ πρὸς τοῦτο πάλιν ἤθελε διαθέσει, θὰ δύναται νὰ τὰ πορίζηται διὰ τῶν ἐντόκων καὶ ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει ἐξαργυρωτέων γραμματίων της, ἅπαντα δὲ ταῦτα, ὡς καὶ τὰ ἐκ τοῦ ταμιευτηρίου της προερχόμενα, θὰ δύναται νὰ τὰ κυκλοφορῇ πάλιν διὰ τῶν γενικῶν τῆς σταφίδος ἀποθηκῶν, κερδίζουσα δι’ ὅλων τῶν τρόπων τούτων καὶ προάγουσα τὸν εὐεργετικὸν αὐτῆς προορισμὸν καὶ τὴν πίστιν αὐτὴν, τὴν βασιζομένην ἰδίως ἐπὶ τῆς ἐτησίας χορηγίας τοῦ Δημοσίου. Ἐπειδὴ ὅμως εἷς τῶν κυριωτέρων σκοπῶν αὐτῆς εἶναι ἡ μείζων διάδοσις τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος, ἱδρύεται ἐν αὐτῇ ταμεῖον σταφιδικῆς ἀμύνης μὲ ἐντελῶς ἀνεξάρτητα κεφάλαια καὶ ἀνεξαρτήτους πόρους, συνισταμένους εἰς τὸ ⅐ τῆς ἐκ τοῦ ἐγγείου ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρου χορηγίας. Πολλαὶ καὶ ποικίλαι εἶναι αἱ ἐργασίαι αἱ ἀνατιθέμεναι εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο, ὅπερ ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ φροντίζῃ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς σταφιδοπαραδωγῆς διὰ τρόπων δυναμένων νὰ ἐπιτύχουν παραγωγὴν ὅσον οἷόν τε εὐθηνοτέραν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν ἐξάπλωσιν τῆς διαδόσεως τῆς σταφίδος ἐν αἷς ἀγοραῖς δὲν εἶναι εἰσέτι γνωστή, ἢ δὲν εἶναι ἀρκούντως διαδεδομένη. Θὰ δύναται δὲ τὸ σταφιδικὸν τοῦτο ταμεῖον νὰ ἱδρύῃ καὶ πρακτορεῖα ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς καταναλώσεως, ὅπως δέχηται καὶ ἐκτελῇ παραγγελίας πωλήσεως σταφιδοκάρπου. Τοιαύτη, Κύριοι, εἶναι ἡ Τράπεζα ἡ σταφιδική, ἡ ἱδρυομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν συνοδεύουσαν αὐτὸ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, θὰ ἴδητε, ἐὰν εἰς τὴν Τράπεζαν ταύτην δύνανται τὰ κεφάλαια νὰ εὑρίσκωσιν ἀσφαλῆ τοποθέτησιν καὶ ἐὰν ἡ Τράπεζα αὕτη θὰ δύναται νὰ πορισθῇ τὰ ἀναγκαῖα διὰ τοὺς σκοποὺς αὑτῆς κεφάλαια ἄνευ χρηματισμοῦ, ἄνευ τῆς ἀφαιρέσεως τῆς περιουσίας τῶν παραγωγῶν, ἀλλὰ διὰ τρόπου λογικοῦ καὶ ἐντίμου. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἠδύνατο, Κύριοι, νὰ τεθῇ ἀμέσως εἰς λειτουργίαν ἡ Τράπεζα αὕτη,—ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ δυνηθῇ ἀμέσως νὰ λειτουργήσῃ,—πρέπει νὰ ἱδρυθῇ, διότι πρέπει νὰ ἔλθωμεν ἐπὶ τέλους εἰς βοήθειαν τῆς σταφίδος, ἔστω καὶ οὐχὶ ἀμέσως. Δὲν πρέπει νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας ἀπέναντι τοῦ μέλλοντος. Ἡ σταρὶς, Κύριοι, ἔχει, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ὑπὲρ ἑαυτῆς ἓν προσὸν σπουδαῖον ἀπέναντι τῆς καταναλώσεως. Ἡ σταρὶς ἔχει ὅριον φυσικὸν, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ ἐπεκταθῇ, καὶ τὸ φυσικὸν τοῦτο ὅριον εἶναι ἡ ἔκτασις τῆς ἑλληνικῆς γῆς, ἡ κατάλληλος πρὸς σταφιδοφυτείαν. Κατὰ ὑπολογισμοὺς ὅσον οἷόν τε ἀσφαλεστάτους, ἡ ἔκτασις αὕτη δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ, κατὰ τοὺς κάλλιστα γνωρίζοντας τὰ περὶ τούτου, τὸ πολὺ τὸ 1,200,000 στρεμμάτων. Ἅπασα δ’ ἡ ἔκτασις αὕτη, καλῶς φυτευομένη, καὶ καλῶς καλλιεργουμένη, δὲν δύναται νὰ δώσῃ παραγωγὴν μείζονα τῶν 250,000 τόννων. Ἀλλὰ ἡ κατανάλωσις δὲν περιορίζεται ὑπὸ οὐδενὸς ὁρίου, αὐξάνουσα κατ’ ἔτος κατὰ 4 ἢ 5 χιλιάδας τόννους. Οὕτω δὲ, ἐνῷ ἡ παραγωγή μας θὰ σταματήσῃ ἡμέραν τινὰ πρὸ τοῦ ἀνυπερβλήτου φυσικοῦ ὁρίου, ἡ κατανάλωσις τοὐναντίον θὰ βαίνῃ αὐξάνουσα, καὶ οὕτω μετὰ πάροδον χρόνου τινὸς θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀντίθετον ἀνισοῤῥοπίαν, ἤτοι εἰς τὴν ὑπὲρ τὴν δυνατὴν προσφορὰν αὔξησιν τῆς ζητήσεως. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει παντὶ τρόπῳ νὰ συντηρήσωμεν τὴν παραγωγὴν, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ἐξ ὑπαρχῆς, ὅτι ἐπὶ τῆς σταφίδος εἶναι δυνατὸν νὰ βασισθῇ ὅλον τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς Ἑλλάδος. Φρονῶν δὲ, ὅτι ὑποστηρίζεται δεόντως καὶ ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ διάδοσις τῆς καταναλώσεως διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν αὐτοῦ.

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀμέσως, ἀμέσως.

§48ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐγγραφὴν αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἵνα, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἀποσύρῃ τὸ ἰδικόν του, συζητηθῶσι συγχρόνως. Πιστεύω δὲ, Κύριοι, ὅτι πάντες θέλομεν προθύμως συνδράμει εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν ἑνὸς τόσῳ μεγάλου καλοῦ ὑπὲρ τοῦ καταπεπονημένου τούτου τόπου.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 144).

§50ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Νὰ ἐγγραφῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νὰ ἐγγραφῇ τὸ χθὲς ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Παυλοπούλου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νὰ ἐγγραφῇ τὸ ἑτοιμαζόμενον καὶ μέλλον νὰ ἀποσταλῇ παρὰ τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Πατρῶν, νὰ ἐγγραφῶσι καὶ πάντα τὰ μέλλοντα νὰ ὑποβληθῶσι νομοσχέδια εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νὰ συζητηθῶσιν ἀπὸ κοινοῦ, τουτέστι νὰ μὴ ψηφισθῇ οὐδὲν, ἀπολύτως οὐδέν. Τοιαύτη ἡ θέλησις καὶ ἡ πρόθεσις τοῦ ἄρτι κατελθόντος τὸ βῆμα ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων συναδέλφου· ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁμοία ἡ θέλησις καὶ ἡ ἐπιθυμία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὁλοκλήρου. Κατάγομαι, κύριοι Βουλευταὶ, ἐκ τῆς κατ’ ἐξοχὴν σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, ἐκ τῆς κατ’ ἐξοχὴν πασχούσης ἐκ τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, καὶ συνεπῶς εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπ’ ὀλίγας στιγμὰς, προσπαθῶν νὰ ἑρμηνεύσω τὰς γνώμας τῆς ἐπαρχίας ταύτης ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ποτὲ, καθόσον ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω, ποτὲ δὲν εἰσήχθη εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν νομοσχέδιον μὲ εὐρυτέραν καὶ μᾶλλον ἐπιβλητικὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν. Ἡ δικαιολογητικὴ ἔκθεσις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι ἡ κοινὴ ἐξέγερσις ὁλοκλήρου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Πελοποννήσου, εἶναι ἡ πεῖνα τοῦ λαοῦ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, εἶναι ὁ ἄμεσος καὶ ἀναπόφευκτος κίνδυνος, ὃν διατρέχει τὸ μόνον τῆς Ἑλλάδος προϊὸν, ὁ μόνος αὐτῆς πλοῦτος. Καὶ ἀφοῦ τοιαύτην ἔχει τὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν, καὶ ἀφοῦ τοιοῦτοι εἶναι οἱ λόγοι, οἵτινες προὐκάλεσαν τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ, καὶ ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον, ῥητῶς ἐδήλωσεν ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ἐντελῶς ἐλευθέρα, δυναμένης τῆς Βουλῆς νὰ ποιήσηται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὁποίας ἂν ἐγκρίνῃ δικαίας καὶ λογικὰς μεταβολὰς καὶ τροποποιήσεις, συζητοῦσα ἐπ’ αὐτοῦ μακρὰν πάσης πολιτικῆς ἰδέας, μακρὰν παντὸς πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ὁμολογῶ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι οὐδέποτε ἐπίστευον ὅτι θὰ εὕρισκε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τοσαύτην καὶ τοιαύτην ἐν τῇ Βουλῇ ἀντίδρασιν. Ἄλλως ἐνόουν τὴν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν· ἐνόουν αὐτὴν ὅπως τὴν ἐννοοῦσιν οἱ πεινῶντες Πελοποννήσιοι. Ὅταν ἤμεθα ἐντελῶς ἐλεύθεροι νὰ τροποποιήσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἀφαιροῦντες ἐξ αὐτοῦ τὰς διατάξεις ἐκείνας, ἃς νομίζομεν ἐπιβλαβεῖς, προσθέτοντες τοιαύτας, ἂν ἀνεύρωμεν ἐλλείψεις καὶ κενὰ, προσπαθοῦντες νὰ καταρτίσωμεν ἓν ἔργον, ὅπερ θὰ ἦτο ἀληθὲς εὐεργέτημα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, διατὶ, λησμονοῦντες τὴν πεῖναν τῶν ἐπαρχιῶν, νὰ ἀγώμεθα εἰς τὴν συζήτησιν ἀπὸ προλήψεις καὶ προσωπικὰς ἀντιπαθείας, καὶ καταφεύγοντες εἰς ψυχολογικὰς ἐρεύνας, τεινούσας νὰ ἀνακαλύψωσι σκιὰς καὶ φαντάσματα, νὰ πλάττωμεν λόγους μομφῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, προσπαθοῦντες διὰ μορμολυκείων ἀνυπάρκτων νὰ δηλητηριάσωμεν τὴν κοινὴν γνώμην, ὅπως ἐπιτύχωμεν ἕνα σκοπὸν ὄχι πολὺ εὐθὺν, τοῦ νὰ μὴ κατορθώσῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα ὑπὲρ τῆς σταφίδος μέτρα; Εἶναι καιρὸς ἀκόμη, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ ἐπανέλθῃ ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου συζήτησις εἰς σημεῖον ἐμπρέπον εἰς τὴν φύσιν καὶ σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος, εἶναι καιρὸς ἀκόμη νὰ λησμονήσωμεν τὸν πολιτικὸν ἡμῶν ἀνταγωνισμὸν, καὶ ἐγκαταλείποντες τὴν ψυχολογίαν, καὶ τὴν ἀνακάλυψιν σκοπῶν καὶ τεχνασμάτων, νὰ συζητήσωμεν πρακτικῶς καὶ πατρικῶς, τροποποιοῦντες τὸ νομοσχέδιον, ἀφαιροῦντες τὰ ἐπιβλαβῆ καὶ καταπιεστικὰ, προσθέτοντες τὰ ὠφέλιμα καὶ λογικὰ, καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι οὕτω θέλομεν παρασκευάσει ἓν ἀληθὲς διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εὐεργέτημα, διότι ἀμφότεραι αἱ βάσεις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὁ διακαὴς πόθος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ μόνον αὐτοῦ ὀνειροπόλημα. Δὲν ἥρμοζε βεβαίως ἐπὶ ζητήματος τόσον ζωτικοῦ νὰ ἀμαυρώσῃ τὴν συζήτησιν ὁ συνήθης ἀτυχῶς τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἀνταγωνισμός. Θὰ προσπαθήσω, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν συζήτησιν, καὶ βεβαίως θὰ θεωρήσω ἐμαυτὸν εὐτυχῆ, ἂν τὸ κατορθώσω. Ἐπὶ δύο στηρίζεται βάσεων, κύριοι Βουλευταὶ, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἐπὶ τῆς παρακρατήσεως τοῦ περισσεύματος, καὶ ἐπὶ τῆς συστάσεως σταφιδικοῦ ταμείου, πρὸς παροχὴν δανείων πρὸς καλλιέργειαν τῶν σταφιδαμπέλων, διαχειριζομένου συγχρόνως τὸ περίσσευμα τοῦ σταφιδοκάρπου διὰ λογαριασμὸν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Κατ’ ἀμφοτέρων τῶν βάσεων τούτων ὑπάρχουσιν οἱ ἀντιφρονοῦντες. Καί τινες μὲν ἀποκρούουσι τὴν τῆς παρακρατήσεως βάσιν, τινὲς τὴν τῆς συστάσεως σταφιδικοῦ ταμείου, ἄλλοι δὲ ἀμφοτέρας τὰς βάσεις τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ κύριον, τὸ ἀληθὲς, τὸ ἐπεῖγον ζήτημα, ὅπερ ἐγέννησε τὴν ἀνάγκην τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὴν Βουλὴν, ἦτο ἡ ἀξίωσις ἡ γενικῶς ἐγερθεῖσα ὑπὸ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἵνα ληφθῇ ἐπειγόντως ἓν μέτρον, ἐξασφαλίζον τὴν τύχην τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν τῷ προσεχεῖ μέλλοντι, διότι κοινὴ ἐσχηματίσθη πεποίθησις, ὅτι ἐκ τοῦ ἐξευτελισμοῦ τοῦ προϊόντος τούτου, ἂν μὴ ἐλαμβάνετο ἓν μέτρον ὁπωσδήποτε κατάλληλον, θὰ κατεστρέφετο ἡ παραγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ σὺν τῇ καταστροφῇ αὐτῆς θὰ συγκατεστρέφοντο αἱ πλεῖσται τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Εὐρεῖα περὶ τοῦ θέματος τούτου ἠνοίχθη συζήτησις, καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, καὶ ἐν εἰδικαῖς ἐπιτροπαῖς καὶ ἐν τῇ Βουλῇ. Τὸ πόρισμα τῶν συζητήσεων τούτων διετυπώθη ἐν συλλαλητηρίοις ὑπὸ τῆς μεγάλης πλειονότητος τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου. Πρὸς πρόληψιν τῆς βεβαίας τῆς σταφιδοπαραγωγῆς καταστροφῆς πάντες ὑπέδειξαν τὴν παρακράτησιν τοῦ πλεονάσματος. Οἱ κατὰ τῆς ἰδέας ταύτης ἀντιτασσόμενοι προβάλλουσιν ὡς πρῶτον αὑτῶν ἐπιχείρημα τὸ κατά τι ἔκρυθμον καὶ δημευτικὸν καὶ ἑπομένως ἀντισυνταγματικὸν τοῦ μέτρου τούτου. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο δὲν εἶναι τακτικὸν, δὲν εἶναι σύνηθες, ἔχει τι τὸ ἀνώμαλον, ἔχει τι τὸ μὴ ἐντελῶς σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου. Ἀλλ’ ὅταν τοῦτο ἐπιβάλληται ὑπὸ τῆς ὑπερτάτης ἀνάγκης, ὅταν ἀναγνωρίζηται ὡς μέσον γενικῆς σωτηρίας, ὅταν ὁμολογουμένως γίνηται πρὸς ὠφέλειαν αὐτῶν ἐκείνων, ὧν τὸ δίκαιον θίγει, ὀφείλει τις νὰ ὀπισθοχωρήσῃ ἐνώπιον τῆς θεωρίας, ἐνώπιον τῆς ἰδέας, καὶ νὰ ἀφήσῃ νὰ καταστραφῶσιν αὐτὰ ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα, τῶν ὁποίων εὐλαβεῖται τὰ δικαιώματα; Δὲν θὰ ἦτο συνετὴ ἡ πολιτεία ἐκείνη, ἥτις θὰ ἄφινε τὸν ἐθνικὸν τῆς Ἑλλάδος πλοῦτον νὰ καταστραφῇ, ἵνα μείνῃ εἰς τὰς περὶ ἱερότητος τῆς ἰδιοκτησίας ἰδέας, ὅταν μάλιστα αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἱκετεύωσιν αὐτὴν πρὸς τοῦτο. Καὶ μήπως τάχα δὲν ἀπαντῶσι καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ παρ’ ἄλλοις ἔθνεσι νόμοι, δι’ ὧν, ἕνεκα πολὺ μικροτέρων ἀναγκῶν, παραβιάζεται ἡ ὑψηλὴ ἀληθῶς καὶ σεβαστὴ αὕτη θεωρία; Ἐξετάσετε μετὰ προσοχῆς τὸν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων νόμον, τὸν παρ’ ἡμῖν ἰσχύοντα. Πολλὰς θὰ εὕρητε ἐν αὐτῷ διατάξεις, ἐνεχούσας τὸ δημευτικὸν, τὸ καταπιεστικόν. Μίαν θὰ ἀναφέρω πρὸς ὑμᾶς, ὅπως πεισθῆτε περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου. Ὑποχρεοῦνται ἐν περιπτώσει εὐρύνσεως ὁδοῦ τινος πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ὑπὸ ταύτης καταλαμβανομένων γηπέδων οἱ παρόδιοι. Ἀλλὰ τίς ἠρώτησεν αὐτοὺς, ἂν ἤθελον τὴν εὔρυνσιν τῆς ὁδοῦ, τίς ἠρώτησεν αὐτοὺς, ἂν δύνανται ν’ ἀποζημιώσωσιν; Εἴχομεν ἀνάγκην πόλεων, εἴχομεν ἀνάγκην ὁδῶν, καὶ μόνον οὕτως ἠδυνάμεθα νὰ τὰς ἔχωμεν. Καὶ πολλάκις οἱ παρόδιοι, μὴ δυνάμενοι νὰ καταβάλλωσι τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως, χάνουσι καὶ αὐτὸ τὸ κτῆμά των, εὑρισκόμενοι ὀφειλέται ποσῶν μεγάλων, χωρὶς νὰ δανεισθῶσιν. Μελετήσατε τὸν νόμον, ὃν ἐψήφισεν ἡ Βουλή, εἰσηγουμένου τοῦ σεβαστοῦ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, τὸν ἐπιβάλλοντα ἀκουσίαν παρακράτησιν ἐκ τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων ὑπὲρ τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὁ νόμος οὗτος καὶ δημευτικὸς καὶ πιεστικώτατος ἦτο, ἀλλ’ ἐν τούτοις ἐψηφίσθη, διότι ἐθεωρήθη ὡς εὐεργέτημα δι’ αὐτοὺς τούτους, ὧν τὰ δικαιώματα προσέβαλλεν. Ἡ Ἰταλία τελευταίως, πρὸς προστασίαν τῆς οἰνοπαραγωγῆς της, ὅτε οἱ ἰταλικοὶ οἶνοι ἀπεκλείοντο ἐκ τῆς ἀγορᾶς τῆς Γαλλίας, ἐθέσπισεν, ὅπως ἀπαγορεύηται ἡ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξαγωγὴ οἴνων, ὧν ἡ δύναμις δὲν ἀνήρχετο εἰς δώδεκα βαθμούς. Πολὺ δικαίως δὲν ἐσταμάτησεν αὐτὴν ἡ ἰδέα, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο πιέζει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, μειώνει τὴν ἀξίαν τῆς ἰδιοκτησίας. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ θεωρία αὕτη, ὅσον ὑψηλὴ καὶ ἂν ἦναι, ὅσον σεβαστὴ καὶ ἂν τυγχάνῃ, πρέπει νὰ παραβλέπηται, ὅταν σιδηρᾶ ἀνάγκη ἐπιβάλλῃ τοῦτο, ὅταν ἡ τήρησις αὐτῆς δύναται νὰ ἐπιφέρῃ καταστροφὰς ἀνυπολογίστους. Δὲν πρέπει ἡ Πολιτεία νὰ ἀπέχῃ ἀπὸ τοῦ νὰ σώσῃ χιλιάδας ἀνθρώπων, ἀφοῦ εἶναι πασίγνωστον, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ λαμβάνωνται τοιαῦτα μέτρα ἐξ ἰδιωτικῆς συνεννοήσεως, ὅπερ βεβαίως καὶ φυσικώτερον καὶ λογικώτερον θὰ ἦτο. Ἐὰν δὲν ἔσπευδεν ἡ Πολιτεία νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τοιούτων μέτρων, βεβαίως καὶ ἀστόργως καὶ ἀσυνέτως θὰ ἐσκέπτετο. Ὡς δεύτερον ἐπιχείρημα κατὰ τῆς ἰδέας τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος προβάλλεται ἡ δῆθεν ἀνισότης αὐτοῦ διὰ τὰς ἐπαρχίας τὰς παραγούσας τὴν καλλιτέραν ποιότητα. Οἱ κάτοικοι τῶν προνομιούχων, οὕτως εἰπεῖν, αὐτῶν ἐπαρχιῶν ἐν μέρει καί τινες τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν προβάλλουσιν ἐνστάσεις, λέγοντες: «ἀδικούμεθα ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ πωλήσωμεν τὸ προϊόν μας εἰς καλὰς πάντοτε τιμάς· δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ὑποστῶμεν τὴν παρακράτησιν, ἵνα βελτιωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ὅλου σταφιδοκάρπου, ἀφοῦ δι’ ἡμᾶς τοιαύτη ἀνάγκη δὲν ὑπάρχει». Καὶ ἑτέραν ἀκόμη ἔνστασιν προτείνουσι, λέγοντες: «δὲν θὰ ἦναι ἡ ζημία ἡμῶν ἴση πρὸς τὴν ζημίαν τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι παράγουσι ποιότητα κατωτέραν, διότι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ παρακρατηθῇ παρ’ ἡμῶν, ἔσται μείζονος ἀξίας ἐκείνης, ἣν ἔχει τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ παρακρατηθῇ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες παράγουσι ποιότητα κατωτέραν» Ἐὰν ἐπίστευον καὶ διέκριναν τὴν ζημίαν ὡς ἀληθῆ, ἐὰν τῳόντι διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου ἠδικοῦντο αἱ προνομιοῦχοι ἐπαρχίαι, θὰ ἔλεγον πρὸς αὐτάς: «Ὁ σταφιδόκαρπος δὲν ἀνήκει οὐδὲ εἰς τὴν Αἰγιάλειαν, δὲν ἀνήκει οὐδὲ εἰς τὴν Κορινθίαν, οὐδὲ εἰς τὴν Τριφυλίαν· ὁ σταφιδόκαρπος ἀνήκει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ὁ μόνος, ὁ ἀληθὴς τῆς χώρας πλοῦτος, ὡς ὀρθότατα ὠνομάσθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰσηγουμένου τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὡς τοιοῦτος πρέπει νὰ προστατευθῇ, καὶ ἂν ἐπρόκειτο ἐκ τούτου νὰ ζημιωθῶσι καὶ σταφιδικά τινα διαμερίσματα. Εἶναι τὸ μόνον προϊὸν διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς ζῇ, κινεῖται, ἀναπνέει. Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουσι σταφιδικὰ διαμερίσματα, ὅτι ὑπάρχουσι τάξεις ἀνθρώπων καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις διαμερίσμασιν, οἵτινες θὰ ἐπιζήσωσι τῆς καταστροφῆς, καὶ τὸν σταφιδόκαρπον θὰ νέμωνται ὡς μονοπώλιον· ἀλλὰ πρὸς χάριν αὐτῶν νομίζετε, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ παρίδῃ τὸ μόνον αὐτῆς προϊὸν, δι’ οὗ τόσος εἰς τὴν χώραν εἰσρέει χρυσὸς, ἄνευ τοῦ ὁποίου ἐξ ἀσφυξίας θὰ ἀπέθνησκε;» Ταῦτα πρὸς αὐτοὺς θὰ ἔλεγον, εἰς δὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν θὰ ὑπενθύμιζον, ὅτι πρὸ παντὸς εἶναι ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ οὐχὶ τῆς δεῖνα ἢ τῆς δεῖνα ἐπαρχίας. Ἀλλὰ δὲν ἔχω ἀνάγκην εἰς τοιούτους νὰ καταφύγω συλλογισμοὺς καὶ ἐπιχειρήματα. Ἄν οἱ κάτοικοι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων σκεφθῶσι μετὰ περισσοτέρας—ἐπιτραπήτω μοι ἡ λέξις καὶ ἡ ἰδέα— αὐταπαρνήσεως, ἂν δὲν στηριχθῶσιν εἰς μόνην τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἐπιζήσωσιν οὗτοι τῆς καταστροφῆς, καὶ κρίνωσι τὰ πράγματα λογικῶς καὶ ἀπαθῶς, θὰ ἴδωσιν ἀναμφισβητήτως, ὅτι οὐδόλως ζημιοῦνται. Ὅτι δὲ οὐδεμία ζημία προσγίνεται εἰς αὐτοὺς, μαρτυροῦσι τὰ σήμερον συμβαίνοντα. Γνωρίζετε, Κύριοι, πάντες, ὅτι αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκάρπου σήμερον, ἄνευ διακρίσεως ποιότητος, ἄνευ διακρίσεως τόπου προελεύσεως, ἔφθασαν εἰς σημεῖον καταπληκτικῶς ἐξευτελιστικόν. Σταφίδες τοῦ Αἰγίου, τῆς Κεφαλληνίας, τῆς Ζακύνθου, αἱ ὁποῖαι ἐτιμῶντο εἰς ἄλλα ἔτη δεκάδας πολλὰς δραχμῶν ὑπεράνω τῶν τιμῶν τοῦ προϊόντος τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, σήμερον ἀπολαμβάνουσι τῶν αὐτῶν τιμῶν μετὰ τοῦ προϊόντος τῆς κατωτέρας ποιότητος. Ὅτε ἐπανηρχόμην μετὰ τὰς ἑορτὰς εἰς Ἀθήνας καὶ παρέμεινα ἐπί τινας ὥρας εἰς Πάτρας, ἔμαθον παρ’ ἀξιοπίστου ἐμπόρου, σπουδαίαν κατέχοντος θέσιν εἰς τὸν ἐμπορικὸν κόσμον, ὅτι προσέφερε σταφίδα Αἰγίου πρὸς 14 σελλίνια κατὰ στατῆρα, καὶ δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ προσφορά του.

§51ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρώτης ποιότητος πρᾶγμα;

§52ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ναί.

§53ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν θὰ εἶχε καλὴν ἰδέαν περὶ τοῦ πράγματός του ὁ ἔμπορος οὗτος.

§54ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ χωρὶς νὰ καταφεύγωμεν εἰς γεγονότα, καθ’ ὧν ἐγείρονται ἀντιῤῥήσεις, δυνάμεθα τὸ ζήτημα καὶ διὰ τῆς λογικῆς νὰ λύσωμεν. Ὅταν ἐκ τῆς ἀφθονίας τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς δυσαναλογίας αὐτῆς πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, καὶ τοιαύτης δυσαναλογίας, ὁποία ὑπάρχει ἐν τῷ προϊόντι τούτῳ, ἐκλειψάσης ἐντελῶς σχεδὸν τῆς ἀγορᾶς τῆς Γαλλίας, ἐκπέσωσιν αἱ τιμαί, τότε πανικὸς ἀληθὴς καταλαμβάνει τοὺς παραγωγούς, σπεύδοντας τίς πρῶτος νὰ πωλήσῃ. Ἡ πλησμονὴ αὕτη τῶν προσφορῶν, κατὰ πολὺ ὑπερβάλλουσα τὰς ἀνάγκας τῆς ζητήσεως, καταῤῥίπτει τὰς τιμὰς, καὶ ἐξευτελίζει τὸ ἐμπόρευμα, ἄνευ διακρίσεως ποιότητος. Οὐδὲ ἡ συνήθης κλῖμαξ κατ’ ἀναλογίαν μεταξὺ τῶν διαφόρων ποιοτήτων δύναται νὰ διατηρηθῇ, διότι ἕκαστος σπεύδει νὰ πωλήσῃ μὲ ὁποιανδήποτε τιμὴν ἐκ τοῦ δικαίου ἴσως φόβου, μὴ ἀπολέσῃ ἐντελῶς τὸ προϊόν του, συμπληρουμένων ἐντελῶς τῶν ἀναγκῶν τῆς καταναλώσεως. Ἀλλ’ ὅταν διὰ τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος ἀπομένῃ ἐκ τῆς παραγωγῆς ποσὸν ἀνάλογον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, ὅταν τὸ ἐμπόριον τοῦ προϊόντος γίνηται ὁμαλῶς καὶ οὐχὶ ὑπὸ τὸ κράτος πανικοῦ καὶ τῆς πεποιθήσεως ὅτι ἀδύνατον ἡ παραγωγὴ ὅλη νὰ καταναλωθῇ, τότε φυσικῶς γίνονται αἱ τιμαὶ κατὰ βαθμὸν τῆς ποιότητος τοῦ προϊόντος. Καὶ ἂν διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος αἱ τιμαὶ τοῦ ὑπολοίπου θὰ αὐξήσωσι κατὰ δέκα δραχμὰς διὰ τὰς κοινὰς ποιότητας, βεβαίως θὰ αὐξήσωσι κατὰ εἴκοσι διὰ τὰς καλλιτέρας’ ὅσον περιζήτητον εἶναι ἓν εἶδος, ἐπὶ τοσοῦτον πολύτιμος ἀποβαίνει καὶ ἡ ἐκλεκτὴ αὐτοῦ ποιότης. Καὶ ἐκ τῆς κατ’ ἀναλογίαν τῶν τιμῶν αὐξήσεως ἐπέρχεται φυσικῶς ἡ ἀναλογία διὰ τὰς ζημίας τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσῃ τις, ὅτι ὁ συλλογισμός μου οὗτος δὲν εἶναι ἀκριβὴς, ἡ διαφορὰ αὕτη ἐκλείπει ἐντελῶς διὰ τῆς διατάξεως ἐκείνης τοῦ νομοσχεδίου, δι’ ἧς χορηγεῖται τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς παραγωγοὺς νὰ παραδίδωσιν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἑταιρίας σταφιδόκαρπον κοινῆς ποιότητος ξηρὸν καὶ καλῶς ἐκκαθαρισμένον μόνον. Καὶ θὰ ἐνόουν ἐπὶ τέλους, Κύριοι, πάντας τοὺς ἐνδοιασμοὺς τούτους κατὰ τῆς ἰδέας τῆς παρακρατήσεως, ἂν τὸ μέτρον ἐπεβάλλετο ὡς διαρκὲς, ὡς πάγιον. Θὰ ἀνεγνώριζον τὸ λογικὸν καὶ δίκαιον αὐτῶν, ἂν ὑπεστηρίζετο καὶ ἐπεδιώκετο ἀληθῶς ἡ ἰδέα, ὅτι ἡ σταφιδοπαραγωγὴ τῆς Ἑλλάδος, διατηρουμένη ὁποία σήμερον εἶναι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ τόπους καταναλώσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταναλωθῇ ποτε, οὐδὲ ἐπιδέχεται ἡ κατανάλωσις τοιαύτην αὔξησιν.

§55ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἐπιχείρημα.

§56ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Τὸ ἀποκρούω πάσῃ δυνάμει, καὶ ἔχω ὑπὲρ ἐμοῦ τὰ πράγματα. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος εἶναι προϊόν ἀνεκμετάλλευτον εἰσέτι. Ὡς ἐκ τῆς συμπτώσεως τῶν κλιματολογικῶν μόνον λόγων, δύναται εἰς βρῶσιν νὰ καταναλωθῇ εἰς τὸ εἰκοσαπλάσιον τῆς ἐκτάσεως καὶ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν τόπων, ἐν οἷς σήμερον καταναλίσκεται.

§57ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐκτάκτων μέτρων.

§58ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ὁ λόγος τῶν μέτρων τούτων εἶναι, ἵνα ἀνθέξωσιν αἱ ἐπαρχίαι εἰς τὴν προσωρινὴν αὐτὴν κρίσιν, τὴν προελθοῦσαν ἐκ τοῦ ἀποτόμου ἀποκλεισμοῦ τῶν ἀγορῶν τῆς Γαλλίας, καὶ μὴ ἐπανέλθωμεν πάλιν εἰς τὴν μακαρίαν ἐκείνην ἐποχὴν, καθ’ ἣν μόνον εἴκοσιν ἢ τριάκοντα ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου ἐδίδοντο εἰς τὴν κατανάλωσιν, πωλούμενα εἰς μυθώδεις τιμάς.

§59ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἔχητε σήμερον σταφίδας, τὰς ἔχετε διότι ἐκεῖνοι, οἵτινες παρῆγον τὰ 30 ἑκατομμύρια, δὲν ἐζήτησαν τοιαῦτα μέτρα. Ἐκεῖνοι ἐπολέμησαν μόνοι των κατὰ τὰς ἐμφανισθείσας κρίσεις, καὶ ταμεῖον συνέστησαν ἀμύνης, ἐνῷ σεῖς δὲν ἐδαπανήσατε οὔτε μίαν δραχμήν.

§60ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Μὲ παρεξηγήσατε. Ἀλλ’ ἀφοῦ τόσον ἐκ τῶν λόγων μου ἐταράχθητε, ἀπόδειξις ὅτι καὶ ἀκουσίως μου οὗτοι ἐπέτυχον τοῦ σκοποῦ (ἱλαρότης). Τοιαῦται εἶναι αἱ ἀνάγκαι τοῦ τόπου, τοιαύτη εἶναι ἡ θέσις τοῦ εἴδους, ὥστε ἡ παρακράτησις εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ, ἂν θέλωμεν νὰ διατηρήσωμεν τὴν παραγωγήν. Βεβαίως, ἂν δὲν λάβωμεν σήμερον τὸ μέτρον τοῦτο, θὰ ἐπέλθωσιν ἔτη, καὶ πολὺ ταχέως, καθ’ ἃ ἡ σταφὶς θὰ ἀναλάβῃ τιμὰς μείζονας τῶν πρίν, καὶ ἴσως καὶ πεντακοσίας δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον θὰ πωλῆται, διότι ἡ παραγωγὴ θέλει καταστραφῆ ἀφεύκτως. Καὶ θὰ πλουτῶσιν ὀλίγοι, ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς θὰ ἀπολέσῃ τὸν πλοῦτον αὑτῆς. Ὁ πλουτισμὸς τῶν ὀλίγων, καταστροφὴ τῶν πολλῶν, δὲν ἐπαρκεῖ νὰ συντρέξῃ τὸ ἔθνος, ὅπως ἐξέλθῃ τῶν οἰκονομικῶν αὐτοῦ δυσχερειῶν, ἀλλ’ ἡ σχετικὴ τῶν πολλῶν εὐπορία εἶναι ἡ δυναμένη νὰ παρέξῃ τὰ μέσα εἰς τὸ ἔθνος, ὅπως μὴ εὑρεθῇ προσεχῶς εἰς τὴν πικρὰν, ἀλλ’ ἀναπόδραστον ἀνάγκην, καὶ ἄλλας νὰ ποιήσηται περικοπὰς τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, καὶ αὐτὴ μόνη συντελέσῃ εἰς τὴν ἀρτιότητα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ὡς πρὸς τὴν μίαν τοῦ νομοσχεδίου βάσιν. Ἀλλὰ τὴν ἀρχὴν τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸν ἐπιδιωκόμενον δι’ αὐτῆς σκοπὸν ἐξυπηρετεῖ ἆρά γε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς τῆς παραγωγῆς εἰς 300 ἑκατομμύρια ὡς ποσοῦ ἐξακτέου, μὴ δίδοντος χώραν εἰς παρακράτησιν, δύναται νὰ μεταβληθῇ εἰς κατώτερον ποσὸν, οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω. Ἐὰν τὸ ποσὸν τῶν 300 ἑκατομμυρίων ἐθεωρεῖτο ἀπαράβατον, τότε θὰ ὡμολόγουν καὶ ἐγὼ, ὅτι κατ’ οὐδὲν θὰ ἠδύνατο νὰ βελτιώσῃ τὰς τιμὰς, διότι 300 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου οὐδέποτε κατηναλώθησαν μέχρι τοῦδε εἰς τὴν πρὸς βρῶσιν κατανάλωσιν, οὐδὲ κἂν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ συνυπολογιζομένης καὶ τῆς ἀγορᾶς τῆς Γαλλίας. Θὰ παρεκάλουν μάλιστα καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ τεθῇ οὐδὲν ὅριον. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταρτιζομένη, θὰ ἀντιπροσωπεύσῃ τὸν σταφιδικὸν κόσμον, καὶ βεβαίως αὕτη θὰ ἦναι εἰς θέσιν κάλλιον παντὸς ἄλλου νὰ προσδιορίζῃ τὸ ἀφαιρετέον ποσὸν, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν κατανάλωσιν τοῦ προηγουμένου ἔτους Αὕτη δύναται νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς, ποῖαι ὑπάρχουσι βλέψεις αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως, γνωρίζουσα τὴν ἔλλειψιν ἢ τὴν πλησμονὴν καὶ ἄλλων προϊόντων πρὸς τὴν σταφίδα ἀνταγωνιζομένων. Οὐδὲ τὸ ποσὸν τὸ πέραν τῆς καταναλώσεως τοῦ προηγουμένου ἔτους παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀρκεῖ ἡ διάταξις, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος θὰ παραδίδῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν τὸ κατὰ τὸ ἀμέσως προηγούμενον ἔτος καταναλωθὲν ἐπὶ προσθήκῃ ποσοστοῦ τινος ἐπὶ πλέον. Ἂς μὴ προσδιορισθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦτο, διότι ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ γνωρίζῃ, ἂν ἦναι ἀνάγκη νὰ ἦναι 10%, ἢ πλέον τούτου, ἢ ἔλαττον, ἀναλόγως τῆς προβλεπομένης ὡς ἐκ τῶν διαφόρων περιστάσεων προόδου τῆς καταναλώσεως. Καὶ ἑτέραν τινὰ παρατήρησιν θὰ ἔφερον ἐπὶ τῆς καταλληλότητος τοῦ νομοσχεδίου ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τὰ προσδοκώμενα ἐκ τῆς παρακρατήσεως. Ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν ἡ ἑταιρία, ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ ἀποστέλλῃ σταφιδόκαρπον εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως. Καὶ τοῦτο κατ’ ἀρχὴν εἶναι ἀναγκαῖον, διότι δύναται νὰ ὑπάρξῃ πλάνη περὶ τὸν προσδιορισμὸν τῆς παραγωγῆς, καὶ ἑπομένως νὰ ἀφαιρεθῇ ποσὸν μεῖζον τοῦ ἀπαιτουμένου, καὶ νὰ στενοχωρηθῇ ἡ κατανάλωσις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔβλαπτεν ἴσως τὴν παραγωγὴν ἐξ ἴσου μὲ τὸ μέγα αὐτῆς πλεόνασμα. Ἀλλὰ πρὸς ἀποφυγὴν παντὸς ἐνδεχομένου, καλὸν θὰ ἦναι νὰ ὁρισθῇ ἡ στιγμὴ, καθ’ ἣν θὰ δύναται νὰ γίνηται τοιαύτη ἀποστολή. Ἡ δὲ στιγμὴ ὁρίζεται, ὁριζομένης νομοθετικῶς τῆς τιμῆς, εἰς ἣν θὰ δύναται ἡ ἑταιρία νὰ πωλῇ σταφιδόκαρπον διὰ τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως. Ὅταν τουτέστιν αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκάρπου φθάσωσιν εἰς τὸ σημεῖον Α, τότε ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τῇ ἑταιρίᾳ τὴν ἀποστολὴν ὡρισμένου ποσοῦ ἐκ τοῦ περισσεύματος εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως. Ἐπίσης ἐπεθύμουν καὶ ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ ἐπιτρέπουσα τῇ ἑταιρίᾳ νὰ ἀποστέλλῃ ποσόν τι ἐκ τοῦ περισσεύματος εἰς νέας ἀγορὰς καταναλώσεως, νὰ ὁρισθῇ σαφέστερον, ὁριζομένου νομοθετικῶς τοῦ ποσοῦ, ὅπερ δύναται πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν νὰ χρησιμεύῃ. Δὲν ὑποπτεύομαι οὐδὲ τὴν ἑταιρίαν, οὐδὲ τὴν ἐπιτροπὴν, ἀλλὰ φοβοῦμαι τοὺς κερδοσκόπους, οἵτινες δύνανται ἐκ τῶν νέων ἀγορῶν νὰ μεταφέρωσι τὸ πρᾶγμα εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως. Ἂν τὸ ποσὸν ὅμως ἦναι ὡρισμένον καὶ ἦναι μικρὸν, ὡς ὀφείλει νὰ ἦναι, τότε ὁ κίνδυνος δὲν εἶναι μέγας· διότι, καὶ ἂν οἱ κερδοσκόποι ἤθελον πράξει ὅ,τι φοβοῦμαι, δὲν δύνανται αἱ ἀγοραὶ τῆς καταναλώσεως ἐξ ἐλαχίστου ποσοῦ νὰ ἐπηρεασθῶσι. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ πιστεύω ὡς ὀρθὰς, ποιοῦμαι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρακράτησιν τοῦ περισσεύματος. Ἤδη θὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τὴν ἑτέραν τοῦ νομοσχεδίου βάσιν, τὴν τῆς συστάσεως σταφιδικοῦ ταμείου, τὴν ἐγείρασαν ἀληθῆ θύελλαν. Ἐπεθύμουν, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ τὸ μέρος τοῦτο τοῦ νομοσχεδίου νὰ συζητηθῇ, ὡς εἶπον πρὶν, μακρὰν πάσης προλήψεως, μακρὰν προσωπικῶν συμπαθειῶν ἢ ἀντιπαθειῶν, μακρὰν ψυχολογικῶν ἐρευνῶν, ἀνευρισκουσῶν ὄπισθεν τοῦ νομοσχεδίου τούτου οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς, σκιὰς καὶ φαντάσματα, σχέδια ἐπὶ σχεδίων, παντὸς εἴδους πολιτικὰς δολοῤῥαφίας, πράγματα ἐντελῶς ἀνύπαρκτα. Νομοσχέδιον, δι’ οὗ συνιστᾶται σταφιδικὴ ἐν Ἑλλάδι Τράπεζα, εἶναι καλὸν κατ’ ἀρχὴν ἢ ὄχι; Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο· ἀλλὰ θὰ μοὶ ἀπαντήσωσιν, ὅτι ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου συσταινομένη δὲν εἶναι Τράπεζα, γέμει διατάξεων ἀσυμφόρων, ἐπιβλαβῶν, περιέχει παράλογα καὶ σκληρὰ προνόμια, καὶ δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ Τράπεζα. Θὰ ἐνόουν πάσας τὰς ἐνστάσεις ταύτας, διότι καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι εὑρίσκω διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ τροποποιηθῶσιν, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῶσιν, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ μεταβληθῶσι, καὶ θὰ ἐνόουν τὴν τοιαύτην ἐξέγερσιν κατὰ τῶν διατάξεων τούτων, ἐὰν ὁ εἰσηγησάμενος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλήν: «Ἰδοὺ τὸ νομοσχέδιον· ψηφίσατε αὐτὸ οὕτως, ἢ ἀποῤῥίψατέ το.» Ἀλλ’ ἐν ὅσῳ τοιοῦτόν τι δὲν μᾶς λέγεται, ἐνόσῳ τοιοῦτόν τι δὲν ζητεῖται, ἐν ὅσῳ δὲν τίθεται ἡμῖν τὸ ζήτημα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διατὶ δὲν συζητοῦμεν, ζητοῦντες νὰ ἀνεύρωμεν ποῦ τὸ κακὸν, καὶ νὰ τὸ ἐξαλείψωμεν, νὰ ἀνεύρωμεν ποία ἡ ἔλλειψις, καὶ νὰ τὴν πληρώσωμεν; Μία τῶν πρώτων ἀντιῤῥήσεων κατὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διαμορφοῦται ἐν εἰδικαῖς διατάξεσιν ἡ βάσις τῆς ἱδρύσεως σταφιδικοῦ ταμείου, εἶναι ὁ λόγος, ὅτι δὲν δύναται νὰ παρέξῃ ἄμεσον συνδρομὴν διὰ τὴν παροῦσαν ἀνάγκην τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ὅπως καλλιεργήσωσι. Καλὸν βεβαίως θὰ ἦτο, ἂν ἀπὸ τοῦδε ἦτο δυνατὸν τοιαῦται εὐκολίαι νὰ γείνωσιν. Ἀλλ’ εἶναι ἄχρηστος ἡ παροχὴ εὐκολιῶν ἀπὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου, ὡς ἰσχυρίζονται; Δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἀμφιβάλλω εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἀπὸ τῆς 1 Ἀπριλίου τὰ χρήματα ἔσονται ἕτοιμα. Ἐκεῖνοι, οἵτινες διϊσχυρίζονται ὅτι τὰ χρήματα, παρεχόμενα ἀπὸ τῆς 1 Ἀπριλίου, εἶναι ἄχρηστα, ἂς μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ τολμήσω νὰ εἴπω πρὸς αὐτοὺς, ὅτι ἐντελῶς τὰ περὶ καλλιεργείας τῆς σταφιδαμπέλου ἀγνοοῦσιν. Ἂν διαιρέσητε τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας, μέχρι τῆς 1 Ἀπριλίου τὸ τέταρτον τῆς ὅλης δαπάνης ἀπαιτεῖται, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς δὲ ταύτης μέχρι τοῦ τρυγητοῦ συμπεριλαμβανομένου μένουν τὰ ἕτερα τρία τέταρτα. Ἀπὸ δὲ τῆς 1 Ἀπριλίου εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα καὶ ἀναγκαιοτέρα πρὸς παραγωγὴν καλλιέργεια, διότι, ἐκτὸς τοῦ σκαλίσματος, περιέχει τὴν χαράκωσιν καὶ τὴν θείωσιν, ἄνευ τῶν ὁποίων οὔτε κόκκος δύναται νὰ παραχθῇ.

§61ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν δὲν γείνῃ ἡ καλλιέργεια ἕως τότε, ματαιοῦται, ἡ περαιτέρω παροχή.

§62ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἄν ὑπάρχῃ ἡ πιθανότης, ἂν ὑπάρχῃ ἡ βεβαιότης, ὅτι κατὰ Ἀπρίλιον θὰ ἔχῃ χρήματα ὁ καλλιεργητὴς, ἵνα σκαλίσῃ, χαρακώσῃ, θειώσῃ, τὸ σκάψιμον θὰ τὸ ἐκτελέσῃ τώρα, πωλῶν ἔστω καὶ τὰ ἔπιπλα τῆς οἰκίας του.

§63ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προτιμότερον αὐτό.

§64ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Δὲν μὲ ἐνοήσατε. Διότι, ἂν δὲν ἦναι βέβαιος, —διὰ νὰ ἐπεξηγήσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ τὸ ὁποῖον μὴ προσέχων, δὲν ἐνόησεν ὁ συνάδελφος,—ἂν δὲν ἦναι βέβαιος, λέγω, ὅτι δύναται νὰ χαρακώσῃ, νὰ σκαλίσῃ, νὰ θειώσῃ, τότε δὲν θὰ σκάψῃ οὔτε, διότι τὰ ἔπιπλα τῆς οἰκίας του δὲν ἐπαρκοῦσιν, ἵνα περατώσῃ τὴν καλλιέργειαν. Ἀλλὰ, ἂν καλῶς σκεφθῶμεν, θὰ πεισθῶμεν ὅτι μόλις ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, μόλις γένηται γνωστὸν, ὅτι ἡ παρακράτησις τοῦ περισσεύματος ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, ἡ πίστις ἐπὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ σταφιδοκάρπου θὰ ἀναγεννηθῇ, καὶ χρῆμα ἀρκετὸν πρὸς καλλιέργειαν θὰ δοθῇ. Τὸ χρῆμα, Κύριοι, τὸ ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχον, διὰ τοῦ ὁποίου αἱ σταφιδικαὶ ἐπαρχίαι ἐκαλλιέργουν ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη, τί ἔγεινεν; Ἐχάθη; ἐφυγαδεύθη; Οὐχί· διότι ἀτυχῶς τὸ νόμισμά μας εἶναι χάρτινον καὶ δὲν ταξειδεύει εὐχερῶς εἰς τὴν Εὐρώπην. Ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι κεκλεισμένον, ἕνεκα ἐλλείψεως πίστεως, διότι ἀτυχῶς ὁ σταφιδόκαρπος ἤρχισε νὰ μὴ θεωρῆται πλέον ὡς ἐμπόρευμα. Μόλις ἡ τύχη τοῦ προϊόντος τούτου ἐξασφαλισθῇ, ἀμέσως καὶ ἀφθόνως θὰ δοθῶσι τὰ πρὸς καλλιέργειαν.

§65ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φθάνει ἡ παρακράτησις· εἶναι ἀρκετὴ ἡ παρακράτησις.

§66ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ σεῖς οὔτε εἰς αὐτὴν στέργετε. Ἀρκεῖ ἀληθῶς ἡ παρακράτησις, ἀλλὰ τίς θέλει διαχειρισθῆ τὸ πλεόνασμα καὶ ἐνεργήσῃ τὴν παρακράτησιν, ἀπαιτοῦσαν ἀρκετὰ κεφάλαια;

§67ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πάλιν ἑταιρία.

§68ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Βεβαίως, ἐπαναλαμβάνω, ἂν συνιστῶμεν καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν ἀπὸ μίαν ἑταιρίαν, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν, τουτέστι νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Μέγα προνόμιον παραχωρεῖται τῇ ἑταιρίᾳ, λέγουσιν οἱ πολεμοῦντες τὸ νομοσχέδιον, παρεχομένης αὐτῇ ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν λαχειοφόρου δανείου. Περὶ τὰ τοιαῦτα ζητήματα δὲν κατέγεινα ἐπαρκῶς, ὅπως δύναμαι νὰ ἐκφέρω ἐπ’ αὐτῶν ἀσφαλῆ γνώμην, ἀλλὰ θαυμάζω, πῶς, ἀφοῦ εὑρίσκουσι τοῦτο μέγα προνόμιον διὰ τὴν ἑταιρίαν καὶ πολὺ διὰ τὸ ἔθνος ἐπιζήμιον, καὶ ἑπομένως ἀρνοῦνται νὰ τὸ παραχωρήσωσιν, ὅπως καὶ εἰς ὃν παρέχεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δὲν ὀκνοῦσι νὰ τὸ παραχωρήσωσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἢ εἰς ἄλλην ἰδιωτικὴν ἑταιρίαν. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι διατάξεις, λέγουσι, κάκισται, παρέχουσαι πολλὰ τὰ προνόμια τῇ ἑταιρίᾳ, πολλὰ τὰ ὠφελήματα, καὶ οὐδένα ἔλεγχον. Ἀλλ’ εἶναι λόγος ἀρκετὸς, ὅταν δυνάμεθα νὰ τροπολογήσωμεν, νὰ μεταβάλωμεν, νὰ συμπληρώσωμεν τὰς διατάξεις ταύτας, νὰ πολεμῶμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὑποδεικνύοντες διὰ τρόπου, οὕτως εἰπεῖν, ἐλέγχοντος καὶ ἀποδοκιμάζοντος διαφόρους διατάξεις, αἵτινες καὶ μεταβολὰς καὶ μεταῤῥυθμίσεις ἐπιδέχονται; Καὶ ἐγὼ, ἂν λάβῃ τὴν τύχην τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχὴν καὶ συζητηθῶσι τὰ καθέκαστα, θὰ ζητήσω καὶ τροποποιήσεις καὶ μεταβολὰς, καὶ ἀφαιρέσεις πολλῶν αὐτοῦ διατάξεων. Βεβαίως οὐδέποτε θέλω ψηφίσει τὴν διάταξιν ἐκείνην, τὴν θεσπίζουσαν ὅτι τὸ προνόμιον τῆς Τραπέζης σώζεται κατὰ παντὸς τρίτου, διότι δὲν ἐννοῶ νὰ δεσμεύσῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, καὶ νὰ καταστήσῃ προβληματικὴν τὴν τύχην τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Ἄγγλου μεταπράτου ἀκόμη· διότι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς καὶ εἰς τοιοῦτο σημεῖον δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν. Βεβαίως θέλω ζητήσει, ἵνα τὰ κατατιθέμενα ἐν τῷ σταφιδικῷ ταμείῳ κεφάλαια τῶν σταφιδοπαραγωγῶν συμμετάσχωσι τῆς διαχειρίσεως διὰ δύο μελῶν ὡς συμβούλων εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου. Βεβαίως οὐδέποτε ἐγὼ θὰ ψηφίσω τὸ καθιερούμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου προνόμιον τοῦ νὰ εἰσπράττωνται τὰ καθυστερούμενα τῇ ἑταιρίᾳ ὑπὸ τῶν ταμιῶν τοῦ Κράτους, δυνάμει τῶν νόμων περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων φόρων· καὶ πολλὰς ἄλλας μεταβολὰς ἀναγκαίας νομίζω ὅτι ἐπιδέχεται τὸ νομοσχέδιον. Βεβαίως δὲν πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσι τὰ λογικὰ προνόμια, τὰ δίκαια, τὰ ἐξασφαλίζοντα τὰ συμφέροντα τῆς ἑταιρίας, χωρὶς νὰ ἀποβαίνωσι τυραννικά· διότι, ἂν τοῦτο πράξωμεν, εἶναι ἴσον μὲ τὴν καταψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ηὐχόμην νὰ παύσῃ ἡ συζήτησις ἐξακολουθοῦσα καθ’ ὃν τρόπον γίνεται, καὶ νὰ προταθῶσι διὰ τροπολογιῶν τὰ δέοντα πρὸς καταρτισμὸν ἔργου λογικοῦ καὶ δικαίου, ὅπως συνεννοούμενος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς ἑταιρίας δηλώσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τίνας καὶ ποίας ἐκ τῶν τροπολογιῶν τούτων ἀποδέχεται ἡ ἑταιρία· διότι, ἂν τὰς λογικὰς καὶ ἀναγκαίας μεταῤῥυθμίσεις δὲν ἀποδέχηται ἡ ἑταιρία, τότε θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον, νὰ χωρίσῃ τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος ἀπὸ τοῦ ζητήματος τῆς ἱδρύσεως σταφιδικοῦ ταμείου.

§69Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὅλα θὰ διορθωθοῦν, φθάνει νὰ ὑπάρχῃ ἡ καλὴ πίστις.

§70ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Μεταβαλλομένων τινῶν ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ἐξευρισκομένου τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ ἀντιπροσωπεύωνται οἱ παραγωγοὶ ἐν τῷ Συμβουλίῳ τῷ διοικοῦντι τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον, νομίζω ὅτι φθάνομεν ἀφεύκτως εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, ἐκτὸς ἐὰν τὸν πόλεμον κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ποιῶμεν, ἵνα ματαιώσωμεν αὐτό. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τοιαύτης πολυτελείας προνομίων, ἥτις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγράφεται. Τὰ χρήματα αὐτῆς ἀρκούντως ἀσφαλίζονται ἐκ τῆς κατοχῆς τοῦ ἀντιτίμου τοῦ περισσεύματος, διὰ τοῦ προνομίου ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου, τοῦ διὰ τῶν χρημάτων τῆς παραγομένου, ἀφοῦ καὶ τόσας ἐξασφαλίσεις καὶ ὠφελείας θὰ ἔχῃ. Βεβαίως δὲ οὐδεὶς θ’ ἀποφασίσῃ νὰ ψηφίσῃ τὸ καθιερούμενον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προνόμιον, τοῦ νὰ ἐνεργῇ ἡ ἑταιρία προσωποκρατήσεις διὰ τῶν συμβολαίων, μὴ ἀπαγγελλομένης τῆς προσωπικῆς κρατήσεως δι’ ἀποφάσεως. Ἡ προσωπικὴ κράτησις ἐδόθη ὡς προνόμιον εἰς τὴν Ἐθνικὴν τράπεζαν, καὶ ἂν τὸ νομίζετε ἀναγκαῖον ἀπολύτως, ἠδύνατο νὰ δοθῇ καὶ εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην διὰ τὰ δάνειά της, ἀλλ’ οὐχί ποτε ἐνεργούμενον ἐπὶ τῇ βάσει δημοσίων συμβολαίων, ἀλλ’ ἀπαγγελλόμενον ὑπὸ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Διότι τίς δύναται νὰ ἐγγυηθῇ, ὅτι συμβόλαια ληξιπρόθεσμα, ἀπέναντι τῶν ὁποίων ἔχει καταβληθῆ μέγα μέρος, δὲν θὰ ἐκτελῶνται διὰ τὸ ποσὸν ὁλόκληρον;

§71ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Καὶ κατ’ ἀνηλίκων.

§72ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Καὶ κατ’ ἀνιλίκων, καὶ κατὰ γυναικῶν ἀκόμη, διότι καὶ γυναῖκες δύνανται νὰ δανείζωνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ στασιδοκάρπου των. Τοιαῦτα κατὰ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας προνόμια πρέπει μετὰ μεγάλης προσοχῆς νὰ χορηγῶνται. Καὶ διὰ τοῦ προνομίου τούτου θὰ μετεβάλλοντο πᾶσαι αἱ περὶ προσωπικῆς κρατήσεως διατάξεις τῆς πολιτικῆς ἡμῶν δικονομίας. Ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι τοιαύτας πολλὰς παρατηρήσεις καὶ τροπολογίας νὰ φέρω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὰ καθέκαστα. Θὰ παρεκάλουν θερμῶς πάντας ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν γίνεται ἡ συζήτησις μέχρι τοῦδε, καὶ νὰ σκεφθῶμεν πῶς ἀληθῶς νὰ σώσωμεν τὴν σταφίδα, πῶς νὰ προλάβωμεν τὰς ἐπικειμένας καταστροφάς. Αἱ λεπτομέρειαι δὲν ἀποτελοῦσι τὴν ἀρχήν. Ἂν αἱ λεπτομέρειαι ᾖναι κακαὶ, διορθόνομεν αὐτάς. Βεβαιωθῆτε, ὅτι οὐχὶ ἐν τῇ ἀριστερᾷ πτέρυγι μόνη κατοικεῖ τὸ αἴσθημα καὶ τὸ καθῆκον τῆς προστασίας τῶν συμφερόντων τῶν συμπολιτῶν μας, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ δεξιᾷ. Μὴ νομίσητε, ὅτι ἡμεῖς δὲν αἰσθανόμεθα τὸ καθῆκον, καὶ δὲν ἔχομεν τὸν πόθον καὶ τὴν πρόθεσιν νὰ προφυλάξωμεν αὐτοὺς ἀπὸ παντὸς μέλλοντος κακοῦ, καὶ ὅτι δὲν θὰ προσέξωμεν, ὅπως μὴ γίνωμεν πρόξενοι αὐτοῖς νέων δυστυχημάτων, ἐνῷ θέλομεν νὰ τοὺς εὐεργετήσωμεν. Ἂς ἐργασθῶμεν ἐν συμπνοίᾳ, ἂς ἐργασθῶμεν ὡς ἐμπρέπει εἰς τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν, καὶ τότε θὰ ἔλθωμεν ἀφεύκτως εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἂν ὡς ἐκ τοῦ τρόπου τῆς συζητήσεως ματαιωθῇ τοῦτο, ὁ λαὸς, ἀναγινώσκων τὰ γινόμενα καὶ καλῶς μελετῶν αὐτὰ, θὰ ἀνεύρῃ τίνες παρεκώλυσαν τὴν ψήφισιν τῆς σωτηρίας του. Ταῦτα, κύριοι Βουλευταὶ, ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ὑποβάλω πρὸς ὑμᾶς. Ἀλλὰ, πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, μίαν θερμὴν παράκλησιν θὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν διακρίνῃ οὗτος, ὅτι ἡ ἀντίδρασις κατὰ τῆς μιᾶς βάσεως θέλει ἐπιφέρει καὶ τὸ σκοπούμενον ἴσως ὑπὸ τῶν ἀντιδρώντων, τὴν πτῶσιν καὶ τῆς ἄλλης βάσεως, καὶ τὴν ματαίωσιν ἐν γένει πάσης τοιαύτης ἐργασίας, ἂς χωρίσῃ τὴν παρακράτησιν τοῦ πλεονάσματος ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως σταφιδικοῦ ταμείου. Ἂς φέρῃ ὅσον τάχιον νόμον περὶ παρακρατήσεως τοῦ περισσεύματος δι’ ἓν μόνον ἔτος, τὸ 1894, παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, μέχρις οὗ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ μέλλοντος εὐρύτερον, ἂν καὶ κατ’ ἐμὴν ἰδέαν, καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῶν συμπολιτῶν μου, ἐπαναλαμβάνω δηλῶν, ὅτι θὰ ψηφίσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τροποποιούμενον ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ. Ἂν ὅμως ὑπάρξῃ ὑπόνοια, ὅτι δύναται νὰ καταπέσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἕνεκα τῆς δευτέρας αὐτοῦ βάσεως, ἂς μὴ ἀφήσωμεν, πρὸς Θεοῦ, τὸν σταφιδόκαρπον ἀπροστάτρευτον. Τὴν θερμὴν ταύτην παράκλησιν ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, τὸν τόσον φιλοστόργως ὑπὲρ τῆς σταφίδος πάντοτε ἐργαζόμενον, ἐξ ὀνόματος τῶν πεινώντων συμπολιτῶν μου. Ὑποφέρουσιν οἰκονομικῶς, εὑρίσκονται ἐν δυσχερείαις, θεωροῦσι τὴν καταστροφὴν ἄφευκτον ἐν τῷ μέλλοντι πᾶσαι αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι. Τῆς κακῆς ταύτης καταστάσεως τὸν ἀντίκτυπον αἰσθάνεται ὁλόκληρον τὸ ἔθνος· ἀλλ’ ὅ,τι συμβαίνει ἐν Ἠλείᾳ εἶναι φοβερὸν, εἶναι ἀμύθητον. Πᾶσαι αἱ κοινωνικαὶ τάξεις πένονται, πεινῶσιν. Ἐξέλιπε πᾶσα ζωὴ, πᾶσα κίνησις. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ τὴν θέσιν της ἀληθῶς ἀπελπιστικὴν, ἐκεῖνο, ὅπερ γεννᾷ τὴν ἀπόγνωσιν, καὶ κορυφώνει τὴν ἀπελπισίαν, δὲν εἶναι αἱ στερήσεις, δὲν εἶναι ἡ ἀνέχεια, δὲν εἶναι ἡ πεῖνα τοῦ παρόντος· εἶναι ἡ ἀπώλεια πάσης ἐλπίδος ἐπὶ τοῦ μέλλοντος. Ἀναγεννήσατε τὴν ἐλπίδα τοῦ μέλλοντος εἰς τοὺς συμπολίτας μας, εἰς τοὺς Πελοποννησίους· τὴν ἀναγέννησιν τῶν ἐλπίδων των, εὑρίσκουσιν αὐτοὶ τοὐλάχιστον — καὶ οὕτως ἔχουσι καὶ τὰ πράγματα — εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος. Ἂν τὸ μέτρον τοῦτο δὲν ληφθῇ, δὲν γνωρίζω ἂν αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι θὰ δυνηθῶσι νὰ ἀνθέξωσιν· βεβαιῶ ὅμως ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἡ ὡραία τῆς Ἠλείας ἐπαρχία θὰ μεταβληθῇ εἰς ἔρημον χέρσον, κατοικουμένην ὑπὸ λαοῦ πεινῶντος. Καὶ δὲν γνωρίζω ἂν τοῦτο δύναται νὰ εὐχαριστήσῃ τινὰς, γνωρίζω ὅμως ὅτι τίνα καὶ πόσα ἀποτελέσματα θὰ ἔχῃ ἡ πεῖνα ὀγδοήκοντα χιλιάδων λαοῦ, πάντες δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν.

§73ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἐναντία, Κύριοι, ἡ Αἰγιάλεια τῆς παρακρατήσεως, διὰ νὰ ἴδῃ τὴν καταστροφὴν τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ὡς ἐῤῥήθη πρὸ ὀλίγου. Ἂν ἦναι ἐναντία τῆς παρακρατήσεως, εἶναι ἐναντία διότι φοβεῖται μήπως αὕτη καταστραφῇ, διὰ ν’ ἀνακουφισθῶσιν ἄλλοι, εἶναι ἐναντία, διότι δὲν νομίζει, ὅτι διὰ τῆς παρακρατήσεως δύναται νὰ προληφθῇ ἡ κρίσις, ἡ πιέζουσα τὴν σταφίδα. Οἱ πάντες ἀνομολογοῦσι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ παρ’ αὐτοῦ προτεινόμενον, λαμβάνεται ὡς προσωρινὸν μέτρον, οὐδέποτε δὲ θὰ ἐπροτείνετο, ἂν ἔπρεπε νὰ διατηρηθῇ ἐπὶ μακρόν. Καὶ βεβαίως διὰ διαρκῶν τοιούτων μέτρων, ἀντὶ νὰ προλάβωμεν τὴν κρίσιν τὴν σταφιδικὴν, ἴσως τὴν διαιωνίσωμεν. Ἡ σταφὶς ἐκαλλιεργήθη εἰς ὡρισμένας ἐπαρχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ἐν ἀρχῇ. Ἐκαλλιεργεῖτο πρὸ πάντων ἐν Ἑπτανήσῳ, εἰς τὴν καλλιέργειαν δὲ ταύτης παρηκολούθησεν ἡ ἐπαρχία Αἰγιαλείας, ἡ Κορινθία καὶ αἱ Πάτραι, κατόπιν δὲ αἱ ἐπαρχίαι τῆς Ἠλείας καὶ τῆς ἄλλης δυτικῆς Πελοποννήσου. Κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον καλλιεργεῖται ἡ σταφὶς, διῆλθεν αὕτη πολλὰς κρίσεις. Αἱ καλλιεργήσασαι ἀρχαιότερον τὸ προϊὸν τοῦτο ἐπαρχίαι, τουλάχιστον αἱ διατηροῦσαι τὴν ἱστορίαν τῶν περιπετειῶν τοῦ προϊόντος τούτου, ἐνθυμοῦνται ὅτι διῆλθον κρίσεις, ἂν ὄχι ὁμοίας κατὰ τὴν ἔκτασιν, ἀλλ’ ἐπίσης ὀδυνηράς. Ἐπείνασαν, ἐστενοχωρήθησαν, δὲν εἶχον τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας. Ἐκεῖνοι ὅμως, οἵτινες εἶχον ἐκμεταλλευθῇ τὸ προϊὸν τοῦτο, ἵνα πλουτίσωσι, δὲν ἐγκατέλειψαν τὰς ἐπαρχίας ταύτας εἰς τὴν τύχην των, ὅταν ἀπεκόπτετο ὁ περαιτέρω πλουτισμὸς αὐτῶν, συνέδραμον τὴν παραγωγὴν, τὴν διετήρησαν κατὰ τὰ ἔτη τῆς κρίσεως, καὶ ἠδυνήθη αὕτη νὰ ἀναζήσῃ. Καὶ φέτος ἡ ἐπαρχία τῆς Αἰγιαλείας δὲν εὑρίσκεται εἰς καλλιτέραν θέσιν τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἀλλά...

§74ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Πόση παραγωγὴ ἦτο τότε;

§75ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν σᾶς εἴπω κατ’ ἔτος τὴν παραγωγὴν, θ’ ἀναγκασθῆτε νὰ ἀκούσητε ὅλον αὐτὸν τὸν κατάλογον. Καὶ φέτος διῆλθεν ἡ ἐπαρχία τῆς Αἰγιαλείας κρίσιν ἀνάλογον τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν καὶ ἐπώλησε μὲν, ὡς εἶπόν τινες, εἰς ὑψηλὴν τιμὴν μέρος τῆς παραγωγῆς της, ἀλλὰ τὸ πλεῖστον, ὡς ἐκ τῆς ἀπὸ τῶν βροχῶν κακῆς ποιότητος, ἐπωλήθη καὶ πωλεῖται εἰς εὐτελεστάτην τιμήν. Ἂν σήμερον δὲν πάσχῃ ὅσον αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι, τὸ ὀφείλει ὁμολογουμένως εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον οἱ ἔμποροι αὐτῆς, οἱ πάσχοντες ταύτην τὴν στιγμὴν, διότι δὲν ἀπεδειλίασαν, διετήρησαν τοὺς καλλιεργητὰς διὰ τῆς ἀγορᾶς τοῦ προϊόντος καὶ διὰ παροχῆς, ἀκόμη αὐτὴν τὴν στιγμὴν, δανείων. Δι’ αὐτὸ δὲ καὶ εὑρίσκονται μὲ μεγάλην ποσότητα σταφίδος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, δι’ αὐτὸ καὶ ζητοῦσι τὴν ἄμεσον ἀφαίρεσιν τοῦ περισσεύματος. Πολλὰς διακυμάνσεις ὑπέστη καὶ ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ κατανάλωσις κατὰ τὴν ἱστορίαν τῶν σταφίδων. Μέχρι τοῦ 1879 ἡ κατανάλωσις ἐπήρκει σχεδὸν διαρκῶς εἰς τὴν παραγωγὴν, ἡ δὲ παραγωγὴ εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις ἐπετύγχανεν ὑψηλὰς τιμάς. Συνήθως ἡ σταφὶς ἐπωλεῖτο εἰς τιμὰς λογικὰς μὴ ἐπιτρεπούσας νὰ καλλιεργηθῇ ἐπὶ γαιῶν, αἵτινες ὡς ἐκ τῆς κακῆς ποιότητος, ἣν φύσει παράγουσι, δὲν ἠδύναντο ἐπιτυχῶς νὰ φυτευθῶσιν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1877 νέος παράγων εἰσῆλθεν εἰς τοὺς ὅρους τῆς καταναλώσεως καὶ τῆς παραγωγῆς, ἡ Γαλλικὴ ἀγορὰ καὶ αἱ ὑψηλαὶ τιμαὶ, εἰς ἃς ἠγόραζε σταφίδας κατωτέρας ποιότητος ἀκαταλλήλους πρὸς βρῶσιν. Ἐνῷ δὲ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἡ κατανάλωσις προέβαινε σχεδὸν κανονικῶς, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης προέβαινεν αὕτη ἁλματικῶς. Πρέπει ἐν τούτοις νὰ διαιρέσωμεν τὴν κατανάλωσιν εἰς δύο κατηγορίας, εἰς τὴν κατανάλωσιν τῆς Γαλλίας καὶ εἰς τὴν κατανάλωσιν τὴν ὑπόλοιπον, τὴν κανονικὴν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν κατανάλωσιν τῆς βρωσίμου σταφίδος, διὰ νὰ ἴδωμεν ποίας ἀλλοιώσεις ἐπέφερεν εἰς τὴν κανονικὴν κατανάλωσιν ἡ ἀπότομος ζήτησις τῆς Γαλλίας. Δὲν δυνάμεθα νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν κατανάλωσιν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος καὶ νὰ λάβωμεν τὸν ὅρον τῆς αὐξήσεως αὐτῆς, διότι σπουδαῖος παράγων τῆς μεταβολῆς τῶν ὅρων ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος εἶναι τὰ μένοντα εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἀγορὰς ἀποθηκεύματα. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ λάβωμεν ὡς ὅρον τὸν ἀπὸ πενταετίας εἰς πενταετίαν. Μέχρι τοῦ 1857 δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὡρισμένα ἐξαγόμενα, διότι ἐμεσολάβησεν ἡ τοῦ ὠιδίου ἀσθένεια, ἥτις μετέβαλεν ἀποτόμως τοὺς ὅρους τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως. Ἀπὸ τοῦ 1857 ὅμως καὶ ἐντεῦθεν δυνάμεθα νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν κατανάλωσιν, καὶ ἔχομεν μεταξὺ τῆς πρώτης καὶ δευτέρας πενταετίας αὔξησιν 33%, ἔχομεν δηλαδὴ κατ’ ἔτος αὔξησιν περίπου 6%. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο, ἂν ἠδυνάμεθα νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν σταφίδα εἰς ὅλας τὰς ἀγορὰς, θὰ ἐβλέπομεν, ὅτι ἦτο ἐποχὴ ὑψηλῶν τιμῶν, ἐνῷ τὰ πρὸ αὐτῆς ἔτη ἦσαν ἔτη χαμηλῶν τιμῶν.

§76ΛΑΜΠΡΟΣ. Τὸ 1857 τί ποσὸν παρήχθη;

§77ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἀφῆκα τὸ 1857, διότι εὑρίσκεται μεταξὺ τῶν ἐτῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπηρεάσθησαν ὑπὸ τῆς ἀσθενείας, καὶ δὲν δύναται νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ ὡς ὅρος συγκρίσεως.

§78ΛΑΜΠΡΟΣ. Κατὰ τὸ 1858;

§79ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. 32,000 τόννοι. Ὥστε ἡ αὔξησις μεταξὺ πρώτης καὶ δευτέρας πενταετίας εἶναι 33%. Μεταξὺ τῆς ἀκολούθου πενταετίας ἔχομεν 11%· δηλαδὴ ἔχομεν αὔξησιν 2% κατ’ ἔτος· τὴν ἀκόλουθον πενταετίαν ἡ αὔξησις εἶναι 24%, ἔχομεν δηλ. περίπου 4% ἕως 5% ἐτησίαν αὔξησιν. Ἐδῶ παρεμβαίνει ἡ κατανάλωσις τῆς Γαλλικῆς ἀγορᾶς. Χωρίζοντες τὴν κατανάλωσιν ταύτην καὶ παρακολουθοῦντες τὴν σταφίδα εἰς ὅλας τὰς ἄλλας ἀγορὰς θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἡ κατανάλωσις καταπίπτει, καὶ δὲν βελτιοῦται, εἰμὴ τὴν τελευταίαν πενταετίαν, τὴν ὁποίαν νῦν διατρέχομεν. Λοιπὸν ἔχομεν κατὰ τὴν πρώτην πενταετίαν μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου καὶ αἱ τιμαὶ ὑψώθησαν, ἔχομεν, λέγω, διὰ τὴν ὑπόλοιπον κατανάλωσιν 2% ἀνὰ πενταετίαν, ἤτοι ½% ἐπὶ τῆς ὅλης καταναλώσεως, φυσικὴ συνέπεια τῆς ὑψώσεως τῶν τιμῶν.

§80ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποίαν πενταετίαν; Ἀπὸ τοῦ 1877;

§81ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· ἀπὸ τοῦ 1878 μέχρι τοῦ 1883. Βεβαίως τὸ 1877 δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν, διότι ἡ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο εἰσαχθεῖσα σταφὶς περιλαμβάνεται εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ 1878. Κατὰ τὴν ἀκόλουθον πενταετίαν ἔχομεν 8% καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν 19%, ἀλλ’ ἡ πενταετία αὕτη περιλαμβάνει τὰ τελευταῖα ἔτη τῆς ἐν Γαλλίᾳ καταναλώσεως, ἥτις, ὡς εἶναι γνωστὸν, ἠλαττώθη ἐπενεγκοῦσα καὶ τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν. Παρατηροῦμεν ἑπομένως, ὅτι ἡ κατανάλωσις δὲν αὐξάνει κατὰ ἓν ὡρισμένον ποσόν. Δὲν πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι αὐξάνει μόνον μετὰ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ποιουμένου χρῆσιν τῆς σταφίδος, ἀλλ’ αὐξάνει ἀκόμη καὶ ὅταν αἱ τιμαὶ ἦναι εὐθηναὶ, σταματᾷ δὲ ὅταν αὗται ὑπερβῶσιν ὡρισμένον τι ὅριον, ὅπως συμβαίνει εἰς ὅλα τὰ προϊόντα. Δυνάμεθα ἐκ τούτου νὰ εἰκάσωμεν, ὅτι ἡ σταφὶς δὲν συναγωνίζεται μόνον πρὸς ἑαυτὴν, συναγωνίζεται καὶ πρὸς ἄλλα προϊόντα καὶ γνωρίζομεν τοῦτο ἐκ τῶν ἐν ξέναις ἀγοραῖς συμβαινόντων Συναγωνίζεται πρὸς τὰς σταφίδας ξένων Κρατῶν, συναγωνίζεται πρὸς καρποὺς ξηροὺς καὶ ἐγχωρίους καὶ ξένους, συναγωνίζεται τελευταῖον—καὶ ὁ συναγωνισμὸς αὐτὸς δὲν γνωρίζομεν ποίας διαστάσεις δύναται νὰ λάβῃ—πρὸς χλωροὺς καρποὺς μεταφερομένους ἐκ διαφόρων μερῶν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, χάρις εἰς τὴν ταχύτητα τῆς μεταφορᾶς καὶ χάρις εἰς τὴν πρόοδον τῆς βιομηχανίας, ἥτις κατώρθωσε νὰ μεταφέρῃ δι’ εὐκόλων μεθόδων καρποὺς νωποὺς εἰς ἀγορὰς ἀπομεμακρυσμένας. Ἑπομένως τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον λαμβάνετε, δὲν δύναται νὰ ἦναι προσωρινὸν, παρὰ μόνον καθ’ ὅσον ἐντὸς τῆς δεκαετίας δύνασθε νὰ ἐλπίζητε, ὅτι ἡ κατανάλωσις, ἀκολουθοῦσα τοὺς εὐνοϊκωτέρους ὅρους, δύναται νὰ φθάσῃ, δύναται ν’ ἐξισωθῇ μὲ τὴν παραγωγήν. Ἀλλὰ ἡ κανονικὴ κατανάλωσις, πλὴν δηλαδὴ τῆς Γαλλίας, τοῦ εἴδους εἶναι τώρα 100,000–103,000 τόννοι, ἡ δὲ παραγωγή, μολονότι δὲν ἔχω ἀκριβεῖς πληροφορίας, ὑποθέτω ἐν τούτοις, ὅτι θὰ ἦναι 185,000 τόννων.

§82ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. 185,000 ἀναγράφουσιν οἱ πίνακες.

§83ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκόμη ὁριστικοί. Ὥστε ἔχομεν, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, ὑπέρβασιν τῆς παραγωγῆς ὡς πρὸς τὴν κανονικὴν κατανάλωσιν 80,000 τόννων. Ἄν ἐφαρμόσητε, οὐχὶ βεβαίως τὸν εὐνοϊκώτερον ὅρον, διότι ζητεῖτε τιμὰς ὑψηλὰς διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνετε, καὶ ἑπομένως δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε τὸν μέσον ὅρον τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως κατὰ τὰ προηγούμενα κανονικὰ ἔτη τοῦ 2% ἕως 3% ἐτησίως, ἀλλὰ θὰ ἔχητε μικρότερον ὅρον, ἄν, λέγω, ἐφαρμόσητε, ἔστω καὶ τοῦτον τὸν ὅρον, θὰ ἴδητε, ὅτι τὰ δέκα ἔτη δὲν ἀρκοῦσιν· ἀπαιτοῦνται 30 ἢ 40 ἔτη, διὰ νὰ ἐξισωθῇ ἡ κατανάλωσις πρὸς τὴν παραγωγὴν, καὶ κατὰ τὰ 30 αὐτὰ ἔτη καταδικάζετε μίαν μεγάλην ἔκτασιν γῆς νὰ παράγῃ προϊόν ἄνευ ἀξίας, καταδικάζετε ἓν μέρος τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ νὰ καλλιεργῇ προϊόν, τὸ ὁποῖον θὰ τὸ παραδίδητε εἰς μίαν ἑταιρίαν, διὰ νὰ καλύψῃ δι’ αὐτοῦ τὰς ζημίας τὰς ἐκ ποικίλων αἰτίων, περὶ δὲ τοῦ ὑπολοίπου νὰ μὴ ἐνδιαφέρηται, διότι καὶ ἐνδιαφερομένη δὲν δύναται νὰ τὸ διαθέσῃ.

§84ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν θάλασσαν!

§85ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως προτιμότερον εἶναι νὰ χυθῇ εἰς τὴν θάλασσαν. Οὕτως ἐχόντων τῶν ὅρων τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως, εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ κρατήσωμεν ὅλην τὴν ἔκτασιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ σταφὶς καλλιεργεῖται. Ἡ ἔκτασις αὕτη εἶναι μεγάλη, δὲν συμμερίζομαι δὲ τὴν ἰδέαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἦναι μεγαλειτέρα, πολὺ μεγαλειτέρα, μεγίστη. Ὅλη ἡ Ἑλλὰς ἔχει γῆν, ἥτις δύναται νὰ καλλιεργηθῇ εἰς σταφίδα· δύναται νὰ καλλιεργηθῇ ὁλόκληρος ἡ πεδιὰς τοῦ Ἀγρινίου, δύναται νὰ καλλιεργηθῇ ἐν Λαμίᾳ σταφὶς, ἀπορῶ δὲ πῶς μέχρι τοῦδε δὲν ἐγένετο ἀπόπειρα, διότι ἐκείνη δύναται νὰ συναγωνισθῇ μὲ ὅλας τὰς ἄλλας καὶ κατὰ τὴν ποιότητα καὶ κατὰ τὴν εὐθηνοτέραν παραγωγὴν καὶ κατὰ τὸ ποσόν. Ἐν γένει δὲ, ὅπου ὑπάρχει χῶμα ἐπὶ τῆς ἑλληνικῆς γῆς, δύναται νὰ παραχθῇ σταφίς. Δὲν βλέπω τὸ προνομιοῦχον. Ἄλλοτε ἐπεκράτει ἡ ἰδέα, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ εὐδοκιμήσῃ ἡ σταφὶς, παρὰ εἰς τὰς πεδιάδας· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ κατανάλωσις ἐζήτει σταφίδα καλῆς ποιότητος, ἀπεδείχθη, ὅτι ὑψηλότεραι γαῖαι καὶ ὄρη ἀκόμη εἶναι ἐπιδεκτικὰ σταφιδοφυτείας· ἀπεδείχθη μάλιστα, ὅτι ἐκεῖ παρήχθησαν οἱ ὡραιότεροι καρποί. Ἐκεῖ παρήχθησαν λαμπραὶ ποιότητες, καὶ δι’ αὐτὸ ἐν Κορινθίᾳ ἐφέτος, μὲ ὅλην τὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν εἰς τὴν σταφίδα, ἐπωλήθησαν σταφίδες εἰς δραχμὰς 400 καὶ 450 τὴν χιλιάδα. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ἀμφιβολία, ὅτι, διὰ νὰ διατηρήσωμεν ἀναλογίαν μεταξὺ καταναλώσεως καὶ παραγωγῆς, τὴν μὲν κατανάλωσιν δὲν ἐλπίζομεν νὰ αὐξήσωμεν ἐντὸς δεκαετίας, παρὰ ἐντὸς ὡρισμένων ὁρίων, ἡ δὲ παραγωγὴ δύναται νὰ λάβῃ μεγάλας διαστάσεις, ἐφ’ ὅσον διὰ τεχνητῶν μέσων κρατοῦμεν ὑψηλὰς τιμάς, καὶ μετά τινα ἔτη ἡ κρίσις θὰ ἐπέλθῃ πολὺ μεγαλειτέρα, ἐπιφέρουσα κολοσσιαίας ζημίας. Ἐν τῇ αὐξήσει ὅμως ταύτῃ ἐπέρχεται ὁ συναγωνισμὸς μεταξὺ τῶν διαφόρων γαιῶν, καὶ ἡ σύγκρισις εἶναι δυσχερεστέρα διὰ τὰς κακὰς ποιότητας. Οἱ σταφιδοκτήμονες τοῦ Αἰγίου ἔχουσι τὸν καλλίτερον καρπόν, καὶ δὲν δύναταί τις νὰ τοῖς εἴπῃ, ὅτι, ἐπειδὴ πάσχομεν ἡμεῖς, πρέπει νὰ καταστραφῆτε σεῖς. Δὲν δύναταί τις νὰ τοῖς εἴπῃ· θὰ πάθητε καὶ σεῖς πλειότερον, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐννοεῖτε, διότι εἶσθε ἀνόητοι, καὶ θὰ σᾶς διδάξωμεν ἡμεῖς τὸ συμφέρον σας. Ἀκριβῶς διότι αὐτοὶ ἔχουν ἁρμοδιότητα νὰ ἀποφαίνωνται ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον των. Τινὲς παρασύρονται εἰς τὰς κρίσεις των ἐκ τῶν ὑψηλῶν τιμῶν, εἰς τὰς ὁποίας πωλεῖται ἡ σταφὶς τῆς Αἰγιαλείας καὶ νομίζουν, ὅτι δύναται νὰ βαστάσῃ εὐκολώτερον νέαν φορολογίαν,—διότι φορολογία εἶναι τὸ προτεινόμενον—ἀγνοοῦσιν ὅμως δι’ ὁποίων δαπανῶν ἐπιβαρύνεται ἡ σταφὶς τοῦ Αἰγίου. Τὸ κέρδος ζητεῖται ἐν τῇ διαφορᾷ μεταξὺ τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας καὶ τῶν προσφερομένων ὑπὸ τῆς καταναλώσεως τιμῶν· ἄρχεται δὲ ἡ ζημία ἀπὸ ὡρισμένης τιμῆς, καὶ ἐνῷ διὰ τινας ποιότητας ἡ ζημία ἄρχεται ἀπὸ τὰς 100 δραχμὰς καὶ κάτω, δι’ ἄλλας ἄρχεται ἀπὸ τὰς 250 πολλάκις καὶ ἀπὸ τὰς 300 δραχμάς· μεταξὺ τούτων συγκαταλέγεται καὶ ἡ τῆς Αἰγιαλείας. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε, ὅτι καὶ ἡ Αἰγιάλεια πρὸ ἐτῶν εἶχε τῆς αὐτῆς ποιότητος σταφίδα μὲ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1861, ὁπότε μεγάλη κρίσις εἶχεν ἐπίσης ἐνσκήψει καὶ αἱ σταφίδες ἐξηυτελίσθησαν εἰς μηδαμινὰς τιμάς, ἠναγκάσθη νὰ εὕρῃ νέους τρόπους, ἵνα ἀμυνθῇ κατὰ τῆς δυστυχίας. Οἱ Αἰγιεῖς δὲν ἐστράφησαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ζητήσωσι τὴν συνδρομὴν αὐτῆς. Δὲν ἐζήτησαν ἀρωγήν, δὲν ἐσταύρωσαν τὰς χεῖρας. Ἐμελέτησαν τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου καὶ ἔγειναν ὁ πρόσκοπος τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ εἴδους διὰ τῆς βελτιώσεως αὐτοῦ. Ἐμελέτησαν τὴν ἀγορὰν τῆς Ἀγγλίας καὶ εἶδον ὅτι, βελτιουμένης τῆς ποιότητος, δύναται αὕτη νὰ ἐπικρατήσῃ. Ἔκτοτε ἤρχισε πλήρης ἐπανάστασις εἰς τὸ εἶδος· τὰ μεγάλα ἐκεῖνα βαρέλια, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐσωρεύετο ἡ σταφὶς ἄμορφος, σχεδὸν ἐν μάζῃ, ἀντικατεστάθησαν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον διὰ κιβωτίων περιποιημένων καὶ διὰ περιποιήσεως ποικίλης, τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν τώρα ἐν λεπτομερείᾳ. Οὕτω κατώρθωσαν βαθμηδὸν νὰ ἐπιτύχωσιν ἐν Ἀγγλίᾳ ἰδίαν πελατείαν καὶ ἰδίαν ἀγοράν. Δὲν παρέδωκαν τὸ προϊὸν αὑτῶν εἰς τὴν ἐκκαμίνευσιν, καὶ ὅταν αὕτη τοῖς προσέφερε τιμὰς ἀνωτέρας τῆς συνήθους ἀγορᾶς· διότι παρηκολούθουν τὰ γινόμενα ἀλλαχοῦ, παρηκολούθουν τὰ ἐν Γαλλίᾳ γινόμενα, καὶ ἂν δὲν ἔβλεπον τότε ὡς πιθανόν, ὅτι ἠδύναντο ν’ ἀντικατασταθῶσιν αἱ ὑπὸ τῆς φυλλοξήρας καταστρεφόμεναι γαλλικαὶ ἄμπελοι, ἔβλεπον ὅμως, ὅτι ἐν Ἀλγερίᾳ μεγάλαι ἐκτάσεις ἐκαλύπτοντο δι’ ἀμπελοφυτείας. Θέλετε σήμερον νὰ πληρώσωσιν οὗτοι τὸν φόρον τῆς προνοίας αὑτῶν ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠθέλησαν νὰ προνοήσωσι; Τὸ προϊὸν τοῦ Αἰγίου ἔχει καὶ ἰδίαν πελατείαν καὶ ἰδίαν πολλάκις τύχην. Ὅταν τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος τοῦ Αἰγίου ὑπερβῇ ὡρισμένον ὅριον, αἱ τιμαὶ καταπίπτουσι, χωρὶς νὰ καταπέσωσιν αἱ τιμαὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν· συμβαίνει δὲ καὶ τὸ ἀντίθετον. Ἡ σταφὶς τοῦ Αἰγίου συναγωνίζεται κυρίως πρὸς τὰς ἀνωτέρου εἴδους σταφίδας ἄλλων Κρατῶν. Ἂν αὕτη εὑρίσκετο ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας καὶ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως μὲ τὰς σταφίδας ἄλλων ἐπαρχιῶν, δὲν θὰ εἶχον ἴσως οἱ Αἰγιεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ζητῶσι τὴν ἐξαίρεσιν τῆς σταφίδος των. Ἐξ ὅσων λοιπὸν εἶπον εἰς ὑμᾶς καὶ ἐξ ὅσων δύναται νὰ βεβαιωθῇ πᾶς ἐπισταμένως μελετῶν τὰ πράγματα, ἐξάγεται ὅτι παρήχθη ἐν Ἑλλάδι μέγα ποσὸν σταφίδος μὴ καταλλήλου πρὸς βρῶσιν, τὸ ὁποῖον ἐν ὅσῳ ἐλειτούργει ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας εἶχε κατανάλωσιν, ἀποκλεισθείσης δ’ ἐκείνης τῆς ἀγορᾶς, δὲν ἔχει ποῦ νὰ καταναλωθῇ. Ἤδη τὸ προϊὸν ἐκεῖνο θὰ ὑποκύψῃ, καὶ ἐπειδὴ βλέπουσι τοῦτο, ζητοῦσι προστατευτικὸν ταμεῖον ὑπὲρ τῆς σταφίδος ταύτης. Ζητεῖται δηλαδὴ ταμεῖον προστασίας ὑπὲρ τῶν κακῶν ποιοτήτων· καὶ ὅτι ζητεῖται τοιοῦτόν τι, δύνασθε νὰ τὸ ἀνεύρητε καὶ εἰς ἓν ἐκ τῶν πολλῶν ληφθέντων τηλεγραφημάτων, σταλὲν ἔκ τινος ἐπαρχίας, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται νὰ μὴ καταβάλληται εἰς χρήματα ἡ εἰσφορὰ, ἀλλ’ εἰς εἶδος. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ποιότης αὕτη ἡ χειροτέρα, εἴτε λάβητε τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνετε, εἴτε ὄχι, θὰ ὑποκύψῃ καὶ πρέπει νὰ ὑποκύψῃ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦσι σήμερον αἱ ἐπαρχίαι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πιέζει δύο κυρίως τάξεις, ἀφ’ ἑνὸς τοὺς κτηματίας τοὺς μὴ δυναμένους νὰ καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ ἐμπόριον, εἶναι τὸ περίσσευμα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐν Ἑλλάδι. Ἂν δὲν ἄρητε τὸ περίσσευμα τοῦτο διὰ μιᾶς, οὔτε οἱ κτηματίαι θὰ ἐννοήσωσιν ὅτι ἐλήφθη τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ζητοῦσιν, οὔτε τὸ ἐμπόριον. Ἀλλ’ ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸ περίσσευμα τοῦτο, εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ τὸ χρησιμοποιήσητε. Ἀφοῦ ἡ εὐθηνία τῶν τιμῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐπὶ τοῦ παρόντος, δὲν ἠδυνήθη νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, ἂν ἡ εὐθηνία, ἥτις παρηκολούθησε τὴν κρίσιν, δὲν ἠδυνήθη νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ, δὲν γνωρίζω διὰ τίνων μέτρων θὰ τὸ χρησιμοποιήσητε εἰς τὸ μέλλον. Ζητεῖτε νὰ τὸ καταστρέψητε, ὄχι ὅμως ἀπ’ εὐθείας, ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ ἀφήσητε εἰς μίαν ἑταιρίαν, ἡ ὁποία θὰ προσπορισθῇ δι’ ὁποιουδήποτε τρόπου τὸ ἐπιδιωκόμενον κέρδος. Ἀλλὰ τὸ εἰς χεῖρας ἑταιρίας κολοσσιαῖον τοῦτο ποσὸν εἶναι κίνδυνος κατὰ τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος, καὶ ἔχομεν ἀνάγκην τοῦ ἐμπορίου, τοῦ ἑκατόγχειρος τούτου ἐργάτου πάσης καταναλώσεως, ἵνα ἐξέλθωμεν τῆς κρίσεως· ἡ συγκέντρωσις τοιούτου ποσοῦ εἰς χεῖρας οἱασδήποτε ἑταιρίας θὰ παραλύσῃ τὸ ἐμπόριον, θὰ ἦναι διηνεκὴς ἀπειλὴ κατ’ αὐτοῦ. Δὲν εἶναι τὸ εἶδος τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ παρουσιάζον τὰ ἄτοπα, καθ’ ὧν τόσα ἐντεῦθεν ἐλέχθησαν. Μόλις θελήσητε νὰ σχηματίσητε ταμεῖον συγκεντρώσεως τῆς σταφίδος, θέλετε φέρει αὐτὴν εἰς διαρκῆ κίνδυνον. Δυσπιστεῖτε πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων, διότι θὰ ἐμπορευθῇ τὸ πρᾶγμα· ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἄλλη ἑταιρία διατὶ δὲν θὰ τὸ ἐμπορευθῇ; Δυσπιστεῖτε πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων πολὺ ὀρθῶς, διότι ἀποστέλλουσα αὕτη τὸ προϊὸν πρὸς ἐξόδευσιν εἰς χώρας ὅπου δὲν γίνεται τοιαύτη, δύναται νὰ κερδοσκοπήσῃ· ἀλλὰ διατὶ δὲν δύναται νὰ κερδοσκοπήσῃ καὶ πᾶσα ἄλλη ἑταιρία διὰ τῆς τοιαύτης ἀποστολῆς;

§86ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Ἂς χρησιμοποιῆται ἐν τῇ χώρᾳ διὰ τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν.

§87ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δύνασθε νὰ καταναλώσητε τὰ οἰνοπνεύματα, τὰ ὁποῖα θὰ κατασκευάζητε ἐκ τῆς σταφίδος ἐντὸς τοῦ Κράτους, τότε δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ λάβητε μέτρον τοιοῦτον. Διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνετε, θέλετε μάλιστα παραλύσει τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν ἐν τῷ Κράτει· θὰ καταστήσητε αὐτὴν μονοπώλιον τῆς ἑταιρίας, καὶ θὰ καταστραφῇ ἡ οἰνοπνευματοποιΐα καὶ πᾶσα ἄλλη ἰδιωτικὴ ἀπὸ τῆς σταφίδος βιομηχανία. Ἂν ὅμως θέλητε νὰ λάβητε μέτρα ἐξαιρετικὰ, μέτρα ἔκρυθμα, ὀφείλετε νὰ ἐξαιρέσητε τὴν Αἰγιάλειαν, ἀφοῦ αὕτη εὑρίσκεται ὑπὸ ἐξαιρετικοὺς ὅρους, ὡς ἐξήγησα ὑμῖν, εὐτυχῶς δὲ καὶ ἡ παραγωγὴ αὐτῆς εἶναι τόσον μικρὰ, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ἄλλην παραγωγήν. Δὲν ἔχετε ὅμως ποτὲ δικαίωμα νὰ εἴπητε εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τῆς Αἰγιαλείας, ὅταν αὐτοὶ δὲν θέλωσι τοιοῦτον μέτρον: «ὀφείλετε νὰ συμμετάσχητε αὐτοῦ, διότι ἡμεῖς πάσχομεν.» Θέτετε τὴν χεῖρα εἰς τὸ θηλάκιον τοῦ ἑνὸς διὰ νὰ συνδράμητε τὸν ἄλλον. Τοιοῦτο μέτρον δὲν δύνασθε νὰ τὸ λάβητε ἄνευ τῆς θελήσεως τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης καὶ τῆς μειοψηφίας ἀκόμη τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Εἶναι μέτρον καθαρῶς κοινωνιστικὸν αὐτό. Ἐὰν νομίζῃ τὸ Κράτος ὅτι πάσχει ἡ τάξις τῶν σταφιδοκτημόνων, ὀφείλει νὰ τοὺς συνδράμῃ τὸ Κράτος. Δὲν δυνάμεθα ὅμως, ἂν οὗτοι δὲν θεωρῶσι τὰ προτεινόμενα μέτρα ὡς εὐεργετικὰ, νὰ ἀναγκάσωμεν τοὺς ἀνθρώπους διὰ τοῦ χωροφύλακος νὰ δεχθῶσι τὴν εὐεργεσίαν. Δὲν ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον μέτρον, τὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινόμενον, τῆς διαχειρίσεως τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου παρὰ Τραπέζης, ἀφοῦ τοῦτο πανταχόθεν μετὰ βοῆς ἀπεκρούσθη. Ἐπισκοπῶν ὅμως τις τὸ νομοσχέδιον, νομίζει, ὅτι ἐχρησιμοποιήθη ἡ δυστυχία τῆς Πελοποννήσου διὰ νὰ κατασκευασθῇ μεγάλη μυάγρα, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐτέθη ἡ προσφιλὴς ἰδέα τῆς παρακρατήσεως, ἵνα εὐκολώτερον συλληφθῶσιν οἱ ἐπιζητοῦντες αὐτήν. Δύνανταί τινες νὰ συμβουλεύωσι τὴν Πελοπόννησον νὰ εἰσέλθῃ ἐκεῖ, ἐγὼ ὅμως δὲν τὴν συμβουλεύω, διότι ἀμφιβάλλω, ἂν μετὰ δέκα ἔτη θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῆς μυάγρας ταύτης. (Εὖγε! εὖγε).

§88ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 καὶ 15′ μ.μ.