1894.02.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53

Τῆς 11 Φεβρουαρίου 1894.

(Παρασκευή).

Ὥρα 6 καὶ 25′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Κορινθίας κ. Κούστας ὑποβάλλει προτάσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Ἡ σταφιδικὴ ἐπιτροπὴ Πατρῶν παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐπιψηφίσῃ τὸ ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Παυλοπούλου ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ὡς πληροῦν τὰς εὐχὰς τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου.

§2Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Πότε τὸ ἔλαβε;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ληξουρίου προτείνει μέτρα πρὸς ἀποσόβησιν τῆς κρίσεως τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς ἐσοδείας τοῦ ἔτους 1893. Πολλοὶ κάτοικοι Λεχαινῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς Πατρῶν. Ἀναφορὰ πολλῶν σταφιδοκτημόνων Αἰγιαλείας, ἀποδεχομένων εὐγνωμόνως τὸ ὑπὸ συζήτησιν σταφιδικὸν νομοσχέδιον καὶ εὐχομένων, ὅπως ὁ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας σταφιδόκαρπος ὑπαχθῇ εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ τῆς προσδιοριζομένης ἑκάστοτε παρακρατήσεως. Εἷς κτηματίας ἐξ Αἰγίου ὑποβάλλει ἀναφοράν· ἀλλ’ αὕτη, ὡς μὴ φέρουσα ὑπογραφὴν, δὲν δύναται νὰ ἀναγνωσθῇ. Πολλοὶ κάτοικοι Φιλιατρῶν προτείνουσι διάφορα μέτρα πρὸς λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ἡ Βασιλικὴ χήρα Ἀλεξ. Μιχαλοπούλου ὑπομοιράρχου παρακαλεῖ, ὅπως χορηγηθῇ μηνιαῖον βοήθημα εἰς τὰ τέσσαρα ἀνήλικα τέκνα της.

§4Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ, ὅπως συστήσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον, διότι οἱ λόγοι τῆς φιλανθρωπίας δὲν πρέπει νὰ παρορῶνται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Πολλοὶ κάτοικοι Φιλιατρῶν παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως ψηφίσῃ νόμον, δι’ οὗ νὰ ἐπιτραπῇ, ὅπως τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Φιλιατρῶν προσέλθῃ εἰς βοήθειαν τοῦ αὐτόθι Γυμνασίου, χορηγοῦν κατ’ ἔτος ποσόν τι ἐκ τῶν εἰσπράξεών του. Ὁ Α. Φωτεινὸς παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ὅπως διατάξῃ τὴν κατάπαυσιν τῆς παρανόμου φορολογίας, ἣν ἐπιβάλλουσιν εἴς τινας συμβολαιογράφοι τινὲς καὶ δήμαρχοι. Ἡ Γεωργία Δασκαλάκη, πρόσφυγος ἐκ Κρήτης, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ὅπως μὴ στερηθῇ τοῦ εἰς τὴν θανοῦσαν μητέρα της χορηγουμένου βοηθήματος.

§6ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1866 τρεῖς ἀδελφοὶ τῆς ἀναφερομένης ἐφονεύθησαν ἐν Κρήτῃ μαχόμενοι, ὁ μὲν εἷς ἐν Ἀρκαδίῳ, οἱ δ’ ἕτεροι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ρεθύμνης· ἔμεινε δ’ ἡ μήτηρ μετὰ τῆς ἀναφερομένης θυγατρός της. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διὰ Β. Διατάγματος ἀπένειμε χρηματικὸν βοήθημα πρὸς περίθαλψιν τῶν δύο αὐτῶν ἀπομεινασῶν γυναικῶν ἐκ τῆς οἰκογενείας ἐκείνης. Τὸ βοήθημα ἐδόθη ἐν ὀνόματι τῆς μητρὸς, ἀλλ’ ἡ μήτηρ πρό τινος καιροῦ ἀπεβίωσεν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἠρνήθη νὰ μεταβιβάσῃ τὸ βοήθημα τοῦτο εἰς τὴν θυγατέρα, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἦτο βοήθημα προσωπικὸν, καὶ δεύτερον διότι δὲν ἦτο ἐκ τῶν βοηθημάτων ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων προέβλεψεν ὁ νόμος τοῦ 1889. Δὲν ἐξετάζω, κύριε Πρόεδρε, ἂν πράγματι τὸ βοήθημα τοῦτο δύναται νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν ἐξαίρεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος τοῦ 1889 προέβλεψεν, ἢ ἁπλῶς ζητῆται ὡς βοήθεια μιᾶς ὀρφανῆς, ἡ ὁποία, ἀπορφανισθεῖσα τοῦ πατρὸς καὶ τῶν ἀδελφῶν αὑτῆς, φονευθέντων ἐν καιρῷ ἐπαναστάσεως, ἔμεινεν εἰς τοὺς δρόμους τῶν Ἀθηνῶν, ἄνευ τῆς ἐλαχίστης προστασίας. Θὰ συστήσω μόνον τὴν δυστυχίαν αὐτῆς τῆς γυναικὸς εἰς τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ δι’ οἱουδήποτε νομίζει καταλληλοτέρου τρόπου νὰ ἔλθῃ εἰς περίθαλψιν καὶ βοήθειαν αὐτῆς.

§7ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ προσθέτω τὴν σύστασίν μου εἰς τὴν τοῦ κ. Ρικάκη. Πρόκειται περὶ οἰκογενείας, τῆς ὁποίας τὰ ἄῤῥενα μέλη πάντα ἡρωϊκῶς ἠγωνίσθησαν ἐν Κρήτῃ καὶ ἡρωϊκῶς ἔπεσαν ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης, μαχόμενα ὑπὲρ πατρίδος, ἡ δὲ μήτηρ, ἐσχάτως ἀποθανοῦσα, ἦτο τὸ μόνον ἱερὸν λείψανον τοῦ Ἀρκαδίου, μάρτυς τοῦ ὁλοκαυτώματος ἐκείνου. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ παράσχῃ τὴν συνδρομήν της εἰς τὴν μόνην θυγατέρα τῆς ἡρωϊκῆς ταύτης οἰκογενείας, διότι ἔμεινε πράγματι ὀρφανὴ, οὐδένα ἔχουσα προστάτην ἐν τῷ κόσμῳ. Τὸ βοήθημα, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐδίδετο, ἐδίδετο βεβαίως εἰς τὴν οἰκογένειαν Δασκαλάκη, τὸ μόνον δὲ ὑπολειπόμενον μέλος τῆς οἰκογενείας ταύτης εἶναι ἡ ἀτυχὴς αὕτη κόρη, ἡ ὁποία πρέπει νὰ προστατευθῇ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§8ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐγὼ οὐ μόνον εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τοῦτο, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἤμην ἐν Κρήτῃ καὶ ὁ ἴδιος εἶδον πεσόντας τοὺς δύο ἀδελφοὺς τῆς ἀναφερομένης ἐν τῇ μάχῃ καὶ τὴν μητέρα μετὰ τῆς κόρης κλεισθείσας ἐν Ἀρκαδίῳ. Εἶναι λοιπὸν ἄδικον ἡ ἐλευθέρα Ἑλλὰς νὰ ἀφήσῃ μίαν ἀπροστάτευτον κόρην, τῆς ὁποίας ὁλόκληρος ἡ οἰκογένεια ἔπεσεν ἐν Κρήτῃ ἐν τῷ ἱερῷ ἀγῶνι, νὰ πεινᾷ.

§9Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἦτο ἱερὸς ἀγών.

§10ΜΑΝΕΣΗΣ. Πᾶς ἀγὼν ὑπὲρ ἐλευθερίας εἶναι ἱερός, καὶ πᾶς ἀγὼν ὑποδούλων Ἑλλήνων εἶναι ἱερώτατος. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι ἡ συνδρομὴ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἶναι καθῆκον καὶ οὐχὶ εὐσπλαγχνία.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τηλεγράφημα τοῦ Θεοδώρου Μπενάκη ἐκ Σμύρνης, παριστῶντος τὴν ἀνάγκην τῆς ἀνακλήσεως τοῦ μηνυθέντος ὑποπροξένου Μ. Σανοπούλου. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Πολλοὶ κάτοικοι Καρύστου διὰ τηλεγραφήματός των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ λιμενικοῦ φόρου Καρύστου.

§12Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τῶν δημοτῶν τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν. Ὁ δῆμος Ἐρινεοῦ γειτνιάζει πρὸς τὸ Αἴγιον, ἡ δὲ σταφὶς αὐτοῦ εἶναι τῆς ἀρίστης ποιότητος. Ζητοῦσι διὰ τῆς ἀναφορᾶς των, ἐὰν γείνῃ τι ἐξαιρετικὸν διὰ τὸ Αἴγιον, ν’ ἀφομοιωθῇ καὶ ἡ σταφὶς αὐτῶν πρὸς τὴν σταφίδα τοῦ Αἰγίου.

§13Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δραχμῶν 10,000, χάριν τῆς ἀποστολῆς εἰς τὸ Ὑγειονομικὸν Συνέδριον, τὸ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ συγκροτηθὲν ἐπὶ τῇ χολέρᾳ, ὡσαύτως δὲ καὶ πρὸς τὰς δαπάνας τοῦ ἐν Ῥουμανίᾳ ἀπὸ τῆς διακοπῆς τῶν διπλωματικῶν σχέσεων ἐργαζομένου προσωπικοῦ παρὰ τοῖς ξένοις Προξενείοις, τοῖς ἀναλαβοῦσι τὴν προστασίαν τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων. Ἐγένετο ἐπερώτησις πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τοῦ ταμβάκου τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων. Ὑποβάλλω ἔκθεσιν περὶ τοῦ θέματος μετὰ τῶν σχετικῶν ἐγγράφων. Ὡσαύτως ἐγένετο ἐπερώτησις περὶ ἐνεργειῶν τοῦ δασαρχείου Ἀκαρνανίας. Ὑποβάλλω καὶ περὶ τῶν κατὰ τὴν ἐπερώτησιν ταύτην ἔκθεσιν μετὰ πάσης τῆς ἀλληλογραφίας.

§14ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ τὴν ἐπερώτησιν ὡς πρὸς τὰς 50 οἰκογενείας τοῦ Δραχμανίου, αἱ ὁποῖαι μένουσιν ἄστεγοι;...

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τῶν οἰκογενειῶν ἐκείνων πρὸ πολλοῦ ἐγένετο ἐνέργεια ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, ὅπως αἱ γαῖαι τοῦ χωρίου τούτου ἢ τῆς κωμοπόλεως (διότι καὶ περὶ τοῦτο στρέφεται ἡ ἀμφισβήτησις, ἐὰν ἦναι χωρίον ἢ κωμόπολις), δοθῶσιν εἰς τοὺς κατοίκους λόγῳ προικοδοτήσεως ἢ ἐκποιηθῶσι. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου πολλαὶ ὑπῆρξαν διχογνωμίαι, διότι κατά τινας τὸ Δραχμάνιον ἔπρεπε νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν χωρίων, εἰς ὧν τοὺς κατοίκους γίνεται ἡ παραχώρησις τῶν οἰκοπέδων δωρεάν, ἀλλὰ τοῦτο ἀπεκρούσθη, λόγῳ τοῦ πληθυσμοῦ, μὴ γενομένης δὲ δεκτῆς τῆς παραχωρήσεως δωρεὰν τῶν οἰκοπέδων εἰς τοὺς κατοίκους, προκαλεῖται ἡ πώλησις τῶν οἰκοπέδων, ἀλλὰ καὶ τοῦτο, ὡς φαίνεται, ἱκανοποιεῖ τοὺς κατοίκους, καὶ τὰ τῆς πωλήσεως ὅμως παρουσιάζουσι δυσχερείας, διότι πολλὰ τῶν οἰκοπέδων κατελήφθησαν καὶ ἠγέρθησαν ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομαί, ἐὰν δὲ γένηται ἡ πώλησις διὰ δημοπρασίας, θὰ ἐπακολουθήσωσι πολλὰ ἄτοπα, διότι ἢ ἡ δημοπρασία θὰ ἀποτύχῃ, μηδενὸς παρουσιαζομένου ἢ μόνου τοῦ οἰκοδομήσαντος αὐθαιρέτως ἐπὶ τοῦ οἰκοπέδου, ἢ θὰ παρουσιασθῶσιν ἄλλοι, οἵτινες θέλουσιν οὕτως ἀποκτήσει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκβάλωσιν ἐκ τῶν οἰκιῶν τοὺς αὐθαιρέτως οἰκοδομήσαντας, ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νὰ γένηται σκέψις περὶ ῥυθμίσεως τῶν περὶ τούτου κατὰ τρόπον προστατεύοντα τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ μὴ ἀντιστρατευόμενον πρὸς τὴν ἐπιείκειαν τῆς παρ’ ἡμῖν νομοθεσίας πρὸς τοὺς ὁπωσδήποτε αὐθαιρέτως οἰκοδομήσαντας. Ἀντετάσσετο καί τις ἄλλη ἀντίῤῥησις πρότερον εἰς τὴν διαῤῥύθμισιν τοῦ ζητήματος τούτου, ὅτι ἠλπίζετο ἐκ τῆς προσεγγίσεως τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς καὶ Λαρίσσης αὔξησις τῆς ἀξίας τῶν οἰκοπέδων, ἥτις νῦν παρίσταται ὑπὸ τῶν ἀρχῶν ἐλαχίστη. Ἀλλὰ σήμερον ἡ χάραξις τῆς γραμμῆς Πειραιῶς καὶ Λαρίσσης δὲν διέρχεται πλησίον τοῦ Δραχμανίου καὶ δὲν ἐλπίζεται ἐκ τούτου μεγάλη αὔξησις τῆς ἀξίας τῶν εἰρημένων γηπέδων. Τούτου ἕνεκα ἐλπίζω ὅτι δύναται νὰ ἐπέλθῃ διαῤῥύθμισις τῶν ἀφορώντων εἰς τὰ γήπεδα, καὶ μόνη δυσχέρεια παρουσιάζεται ἡ μνησθεῖσα, ἡ ἐκ τῶν αὐθαιρέτων οἰκοδομῶν. Περὶ ταύτης ἀσχολεῖται ἡ ὑπηρεσία εἰς ἐξεύρεσιν διεξόδου.

§16ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις τῆς ὑπηρεσίας, ἐκ τῆς ὁποίας ὑφίστανται τόσας κακουχίας 50 ὅλαι οἰκογένειαι. Πρόκειται περὶ κωμοπόλεως, ἡ ὁποία εἶναι πρωτεύουσα δήμου, ἔχει δὲ καὶ σχεδιάγραμμα ἐγκεκριμένον διὰ Β. Διατάγματος, σχεδιάγραμμα, τὸ ὁποῖον δι’ ὀλιγίστας κωμοπόλεις ἔχομεν. Εἰ καὶ εἶχον δικαίωμα οἱ κάτοικοι Δραχμανίου νὰ ἀπαιτήσωσιν, ὅπως δοθῶσιν εἰς αὐτοὺς δωρεὰν τὰ οἰκόπεδα, χάριν συνοικισμοῦ, ὅπως καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα μέρη, διότι πρόκειται περὶ ἐδάφους, τὸ ὁποῖον οἱ πατέρες αὐτῶν ἀνέκτησαν διὰ τοῦ αἵματός των, ἀλλ’ ἐν τούτοις δὲν ἔχουσι τοιαύτην ἀξίωσιν, ζητοῦσι μόνον, ὅπως αἱ ὑπάρχουσαι ἐκεῖ διαθέσιμοι ἐθνικαὶ γαῖαι ἐκτεθῶσιν εἰς πλειστηριασμὸν, καὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ πλειοδοτήσωσι.

§17Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν αὐθαιρέτως οἰκοδομησάντων.

§18ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ἄσχετον αὐτὸ τὸ ζήτημα πρὸς τὸ προκείμενον. Ἐκτὸς αὐτῶν τῶν ᾠκοδομημένων, ὑπάρχουσι πλεῖστα ὅσα ἄλλα γήπεδα διαθέσιμα. Ἂς προβῇ τοὐλάχιστον τὸ Δημόσιον εἰς τὸν ἐκπλειστηριασμὸν τῶν γηπέδων, ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμία οἰκοδομὴ ὑπάρχει. Τοῦτο ζητοῦσιν οἱ κάτοικοι Δραχμανίου.

§19Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐνόμισα ὅτι ἐζητεῖτε τοῦτο ἰδίως χάριν τῶν οἰκοδομησάντων αὐθαιρέτως, παραπληρωματικῶς δὲ καὶ χάριν τῶν ἄλλων.

§20ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι’ χάριν τῶν ἀστέγων.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο δὲν εἴχετε καθορίσει ἀκριβῶς.

§22ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶπον ῥητῶς, ὅτι 50 οἰκογένειαι μένουσιν ἄστεγοι.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐνόμιζον, ὅτι ἡ ἐπερώτησίς σας ἀφεώρα εἰς τοὺς αὐθαιρέτως οἰκοδομήσαντας, καὶ εἶναι ὁπωσδήποτε δυσάρεστον εἰς τοὺς δαπανήσαντας καὶ μοχθήσαντας πρὸς τὴν οἰκοδομὴν νὰ διατελῶσιν ἐν ἀβεβαιότητι περὶ τῶν κατ’ αὐτὴν, ἐνδείκνυται δὲ περὶ αὐτῶν πρόνοιά τις κατὰ τὸ πνεῦμα τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας. Τὰ γήπεδα, ἐφ’ ὧν δὲν ἠγέρθησαν οἰκοδομαὶ, δύναται νὰ διατεθῶσιν οὐχὶ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, κατὰ τὰ περὶ οἰκοπέδων ἐν συνοικισμοῖς, διότι ὁ νόμος ἐπιτρέπει τὴν δωρεὰν οἰκοπέδων μόνον ἐν χωρίοις ἔχουσι πληθυσμὸν κάτω τῶν 150 κατοίκων, τὸ δὲ Δραχμάνιον ἔχει πληθυσμὸν 900 κατοίκων, ἀλλὰ διὰ πωλήσεως, καὶ μόνη ἀντίῤῥησις προεβάλλετο μέχρι τοῦδε, ὅτι ἤθελεν αὐξήσει ἡ ἀξία τῶν γηπέδων, ἂν ἀνεβάλλετο ἡ ἐκποίησις μέχρι τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου, διότι σήμερον εἶναι ἡ ἀξία ἐλαχίστη, καὶ ἐν τῇ δημοπρασίᾳ ἐλάχιστα θ’ ἀπήλαυε τὸ Δημόσιον· ἀλλὰ τὴν ἀντίῤῥησιν ταύτην δὲν κρίνω ἀποχρῶσαν πρὸς παρακώλυσιν τῆς ἐκποιήσεως, ὑπαγορευομένης κυρίως ἐκ τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς Πολιτείας ὑπὲρ τῶν κατοίκων, οὗτινος χάριν πρέπει νὰ ἀρκεσθῇ τὸ Δημόσιον εἰς ἣν τὰ γήπεδα ἔχουσι σήμερον ἀξίαν.

§24ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἀποδείξω ἁπλῶς, ὅτι ἡ ἀντίῤῥησις αὕτη εἶναι πρόφασις ἐν ἁμαρτίαις, διότι καὶ κατὰ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον ἡ γραμμὴ τοῦ σιδηροδρόμου δὲν θὰ διήρχετο πλησίον τοῦ Δραχμανίου, ἀλλὰ πλησίον τῆς Σφάκας, ἤτοι μίαν ὥραν ὡς ἔγγιστα μακρὰν τοῦ Δραχμανίου. Καὶ κατὰ τὸ δεύτερον δὲ σχέδιον ἡ γραμμὴ θὰ διέρχηται παρὰ τὰ Καλύβια Βελίτσης, ἅτινα ἀπέχουσιν ἐπίσης μίαν ὥραν τοῦ Δραχμανίου. Καὶ κατὰ τὸ ἓν λοιπὸν καὶ κατὰ τὸ ἄλλο σχέδιον εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ γραμμὴ δὲν θὰ διέρχηται διὰ τοῦ Δραχμανίου, οὐδ’ ἐγγὺς αὐτοῦ. Εἶναι ἄρα ὀλιγωρία ἀσύγγνωστος τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία δὲν ἔλαβε κἀμμίαν πρόνοιαν περὶ τοσούτων οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι μένουσιν ἄστεγοι. Ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ πάλιν, ὅτι αἱ οἰκογένειαι αὗται εἶναι οἰκογένειαι βλαχοποιμένων, αἱ ὁποῖαι χάριν αὐτῆς τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τάξεως ἀπεφάσισαν νὰ καταλίπωσι τὸν νομαδικὸν βίον καὶ νὰ συνοικισθῶσιν. Ἐνῷ δὲ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπέλθῃ ἀρωγὸς καὶ συνδράμῃ, ὅπως συνοικισθῶσιν αἱ οἰκογένειαι ἐκεῖναι, τοὐναντίον ἐπὶ 4 ἤδη ἔτη παρεμβάλλει ἄνευ λόγου πᾶν κώλυμα, ὅπως μὴ δυνηθῶσι ν’ ἀποκτήσωσιν ἓν τεμάχιον γῆς καὶ οἰκοδομήσωσιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§25ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ὀλιγωρία, ἣν προσάπτει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. Βουλευτής...

§26ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. ὡς γινώσκει ὁ κ. Βουλευτής, ἀνατρέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἧς ἦτο μέλος, διότι ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου, μὴ λαβὼν, φαίνεται, ὑπ’ ὄψει ὅσα πρὸ ὀλίγου ἐξέθηκα, ἔκρινε πρέπον μηδὲν νὰ πράξῃ.

§28ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐδήλωσα, ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμὴς ἀπὸ τετραετίας, καὶ ὅτι ἡ ὑπηρεσία σας τὴν περιέπλεξεν οὕτω πως ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ἀκριβῶς, ὥστε νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἀδιέξοδον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα τῶν νῦν κατειλημμένων γηπέδων ἀπὸ τὸ τῶν γηπέδων, ἃ δύναται νὰ διαθέσῃ ἄνευ τινὸς κωλύματος ἡ Κυβέρνησις. Ἂς προβῇ λοιπὸν αὕτη εἰς τὸν διαχωρισμὸν τῶν ζητημάτων, καὶ ἂς κανονίσῃ κατόπιν τοὺς λογαριασμούς της μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καταλάβει αὐθαιρέτως γήπεδα.

§29ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας. Ἡ ἔλλειψις πάσης συγκοινωνίας τῶν νήσων ἐπέβαλλε τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τῆς συγκοινωνίας τῶν μερῶν ἐκείνων. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἀποζημιώσει νὰ συνομολογήσῃ σύμβασιν διαρκείας τὸ πολὺ ἑνὸς ἔτους μετὰ τῶν Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, ὅπως ἐξυπηρετῶσι τὴν συγκοινωνίαν τῶν μερῶν, ἅτινα στεροῦνται ἤδη τοιαύτης. Τὸ νομοσχέδιον περιέχει καὶ ἄλλας τινὰς διατάξεις, τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ θὰ λάβῃ γνῶσιν, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν, ὅπως συναινέσῃ νὰ ἀναγραφῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μεταξὺ τῶν πρώτων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§30ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ λησμονηθῇ καὶ ἡ Μονεμβασία, διότι ἡ ἐπαρχία Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς στερεῖται θαλασσίου συγκοινωνίας.

§31ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὅταν θὰ γείνῃ ἡ σύμβασις, μοὶ ὑποβάλλετε τὴν σύστασιν ὑμῶν, διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν καθορίζει μέρη. Ὑποβάλλω καὶ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν τοῦ Κράτους. Ἡ τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία, ὡς γνωρίζετε, ἐξυπηρετεῖ σπουδαιότατα συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, καθ’ ὅν ἡ φύλαξις τῶν γραμμῶν ἀνατίθεται εἰς τὴν χωροφυλακήν, ἡ φύλαξις αὐτῶν δὲν ἐγίνετο ἐπαρκῶς, διότι ἢ ἔλειπον οἱ χωροφύλακες, ἢ δὲν ἦσαν γεγυμνασμένοι εἰς τὸ νὰ ἐπιβλέπωσι καὶ προνοῶσιν ἑκάστοτε περὶ τῆς ἐπισκευῆς τῶν βεβλαμμένων γραμμῶν. Διὰ τοῦτο εὑρέθημεν πολλάκις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν συντήρησιν τῶν γραμμῶν διαρκῆ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐπέρχηται βλάβη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν’ ἀλλὰ συγχρόνως ἐπεζετήσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν καὶ οἰκονομίαν, διότι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐπιτρέπει αὔξησιν δαπανῶν. Διὰ τοῦτο ἐσκέφθη ἡ ὑπηρεσία, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀνατεθῇ ἡ φύλαξις τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν εἰς τοὺς ὁδοστάτας.

§32ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ διορισθῶσιν ὁδοστάται;

§33ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Βεβαίως· ὑπάρχει νόμος, καὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον, ἵνα οὕτως ἐξυπηρετηθῶσιν ἀμφότεραι αἱ ἀνάγκαι.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβληθέντα δύο νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ.146–147).

§35ΧΟΪΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον καὶ ἐγὼ ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ, τὴν ὁποίαν ἐντέλλομαι νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν, καὶ διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦσιν οἱ ἀναφερόμενοι, ἐν ᾗ περιπτώσει ψηφισθῇ τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος, νὰ μὴ ἐξομοιωθῶσι πρὸς τοὺς παραγωγοὺς τῆς Ἠλείας καὶ τῶν ἄλλων μερῶν. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Συγχρόνως ἔλαβον καὶ τηλεγράφημα τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς Πατρῶν, ἀπευθυνόμενον καὶ πρὸς τοὺς ἑτέρους ἀξιοτίμους ἐκ Πατρῶν συναδέλφους, διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλοῦμαι, ἵνα ψηφίσω τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Παυλοπούλου ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὅμοιον πρὸς τὸ παρ’ αὐτῆς ἐκπονηθὲν (ἱλαρότης). Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, ἐκτιμῶ τὴν γνώμην τῶν ἀποτελούντων τὴν σταφιδικὴν ἐπιτροπὴν Πατρῶν, καὶ διὰ τὴν εἰδικότητα αὐτῶν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, ἀλλὰ καὶ διότι, κατ’ ἐμέ, προκειμένου περὶ τοιούτου νόμου, οὐχὶ ἐκ τῶν συνήθων, ἡ εἰδικὴ αὕτη ἐντολὴ θέλει χρησιμεύσει κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ περὶ σταφίδος νόμου, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνάγκη κατέστη ἀναπόφευκτος. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὀφείλω νὰ ποιήσωμαι τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ὅπως προβαίνει ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, δὲν γνωρίζω ποῖον ἀποτέλεσμα θὰ ἐπέλθῃ· βεβαίως ὅμως δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ εὐχὴ καὶ ὁ πόθος τῶν πεινώντων σταφιδοκτημόνων. Μία φωνὴ ἀκούεται πανταχόθεν, ἡ φωνὴ τῆς ἀπελπισίας, καλοῦσα τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εἰς βοήθειαν, ἐνόσῳ εἶναι ἀκόμη καιρὸς, καὶ ἐν τούτοις πλησιάζει τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν τῆς συνόδου, καὶ ἀκόμη συζητοῦμεν ματαίως τὸ νομοσχέδιον, διὰ τὸ ὁποῖον κατ’ ἐπανάληψιν ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἐπιμένει, ὡς ἐκ τῶν πολλῶν δὲ ὑποβληθέντων νομοσχεδίων εἶναι ἀδύνατος ἡ ἀποτελεσματικὴ ἐπὶ ὅλων τούτων συζήτησις. Ἀπευθύνω λοιπὸν θερμὴν παράκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ἵνα σχηματισθῇ τριμελὴς ἐπιτροπή, ἥτις, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια, νὰ παρουσιάσῃ τὴν προσεχῆ Δευτέραν ἕν, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ προκληθῇ συζήτησις καὶ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς. Οὕτω καὶ μόνον θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν.

§36ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ εὑρίσκω ὀρθοτάτην καὶ λογικωτάτην. Ὑπεβλήθησαν τόσα νομοσχέδια καὶ τόσαι γνῶμαι, ὥστε εὑρισκόμεθα εἰς ἕνα κυκεῶνα. Ὀρθὸν θὰ ἦτο, ἐξακολουθούσης τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, νὰ κατηρτίζετο ἡ ἐπιτροπή, ἣν ἐπρότεινεν ὁ κ. Χοϊδᾶς, ὅπως συναρμολογήσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ νομοσχέδια καὶ τὰς γνώμας.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν θὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις, ἣν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν ὑπέβαλεν, ὑπεστήριξε δὲ καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσω κατ’ αὐτῆς.

§38ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι εἶναι πρόωρος ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦδε περὶ παραπομπῆς ἢ ὄχι τῶν νομοσχεδίων εἰς ἐπιτροπήν. Ἤδη ἔχει σχηματισθῆ μία μεγάλη ἐπιτροπὴ κοινοβουλευτική, ἡ ὁποία ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς γνώμας περὶ τοῦ ζητήματος, καὶ συνέταξεν ἔκθεσιν, καταλήξασα εἰς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συμπερασμάτων καὶ τῶν γνωμῶν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης συνετάχθη καὶ τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, ἅτινα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω ὅτι οὕτω πως ἐξηντλήθη ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ ὥρα νῦν, ὅπως προβῶμεν εἰς ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Πατρῶν. Πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὅταν πεισθῶμεν ἐκ τῆς συζητήσεως αὐτῆς, ὅτι φθάνομεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, καὶ ὅτι πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸν καταρτισμὸν νέας ἐπιτροπῆς, τότε δυνάμεθα βεβαίως νὰ προβῶμεν εἰς μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν. Αὕτη εἶναι ἡ συνήθεια, ἡ ὁποία κρατεῖ εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια. Δὲν βλέπω δὲ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ πρότασις αὕτη ἐῤῥίφθη εἰς τὸ μέσον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, μόνον καὶ μόνον, ὅπως προκληθῇ συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς καὶ κατατρίψωμεν εἰς αὐτὴν ἐπὶ ματαίῳ πολύτιμον χρόνον.

§39ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ὑπάρχουσι διάφορα νομοσχέδια, ὑποβληθέντα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωμῶν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ διαφόρων ἄλλων γνωμῶν, αἵτινες ἐγένοντο ἀντικείμενον τῆς δημοσιογραφίας. Ὑπάρχει τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχουσι τὸ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, τὸ τοῦ κ. Παυλοπούλου, τὸ τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς τῶν Πατρῶν, τὸ τοῦ κ. Κανακάρη κλπ. Ἐνταῦθεν προῆλθε κυκεών. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Χοϊδᾶ λοιπὸν δὲν παραβλάπτει τὴν συζήτησιν, οὔτε τὸ ζήτημα· ἡ συζήτησις θὰ ἐξακολουθήσῃ, ἡ δὲ ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἐκ τριῶν προσώπων μόνον, δύναται νὰ μελετήσῃ μέχρι τῆς Δευτέρας ὅλα τὰ νομοσχέδια καὶ συναρμολογήσῃ αὐτὰ καὶ καταρτίσῃ ἕν, τὸ ὁποῖον νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, διότι ἄλλως θὰ εὑρισκώμεθα εἰς κυκεῶνα. Τὴν πρότασιν λοιπὸν τοῦ κ. Χοϊδᾶ εὑρίσκω λογικωτάτην, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, καὶ τὴν Δευτέραν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ καταρτίσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§40ΧΟΪΔΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ἐργασθῇ, καὶ ἂς ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὀρθὸν τοῦτο. Τὴν προσεχῆ Δευτέραν θ’ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ ὁ προϋπολογισμός, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Βουλευτὴν Λοκρίδος νὰ μοὶ εἴπῃ ἐπὶ πόσας ἡμέρας ἀκόμη θὰ ἐργασθῇ ἡ Βουλή. Ἐὰν, Κύριοι, σπουδαίως θέλωμεν νὰ ψηφισθῇ νόμος περὶ σταφίδος, πρέπει νὰ κανονισθῇ πρακτικὴ συζήτησις περὶ τούτου, ἄλλως οὐδὲν θὰ γείνῃ, θὰ ἤμεθα δὲ ἡ ἀφορμὴ τῆς καταστροφῆς, ἥτις θὰ ἐπέλθῃ, ἐὰν δὲν ληφθῇ μέτρον τι.

§41ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Χοϊδᾶ εἶναι πρόωρος, διότι ἀκόμη δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· δύναται νὰ τὴν προβάλῃ, ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, Ἐπιμένετε εἰς τὴν πρότασίν σας, κύριε Χοϊδᾶ;

§43ΧΟΪΔΑΣ. Ἐπιμένω, ἀλλ’ ἐννοῶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἱδρύσεως σταφιδικοῦ ταμείου. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§45ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κατ’ αὐτὰς γιγνομένη δαψιλὴς χρῆσις παρ’ Ἑλλήνων πολιτῶν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἀναφέρεσθαι εἰς τὰς ἀρχὰς, καὶ μάλιστα εἰς ἡμᾶς, συνεδριάζοντας ἐνταῦθα ἐν ἐθνικῷ συνεδρίῳ, περιήγαγεν ἡμᾶς ἤδη εἰς ἀληθῆ λαβύρινθον, θὰ περιαγάγῃ δ’ ἔτι εἰς τὸ ἀδιέξοδον. Σύγχυσις γνωμῶν καὶ ἰδεῶν καὶ σχεδίων καὶ νομοσχεδίων καὶ προτάσεων καὶ θεωριῶν καὶ παρακλήσεων καὶ ἐπιβολῶν καὶ ἀπειλῶν... (Θόρυβος).

§46ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τίς ἀπειλεῖ;

§47ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. μάλιστα καὶ ἀπειλῶν. Ὁ ὄντως εὐθαρσὴς συνάδελφος κ. Κουμανιώτης δικαίως ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀκαίρους ἀπειλὰς τὰς παραγγελίας ἐκ Πατρῶν περὶ διαθέσεως τῆς ψήφου του, καὶ συγχαίρω αὐτὸν διὰ τὴν ἀπάντησιν, ἣν ἔδωκεν. Ἐγὼ, κύριοι συνάδελφοι, εὑρίσκω περιττὴν τὴν συζήτησιν, ἥτις ἀπασχολεῖ ἡμᾶς ἀπὸ ἡμερῶν καὶ ἥτις εἶναι προωρισμένη, ἂν μὴ Θεός τις ἀπὸ μηχανῆς ἐπέλθῃ πρὸς ἀπολύτρωσιν, ν’ ἀπασχολήσῃ ἡμᾶς ἔτι ἐπὶ πολύ. Ἰδοὺ δὲ, ἵνα συγχρόνως καὶ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα, διατὶ εὑρίσκω περιττὴν τὴν περὶ σταφίδος συζήτησιν· Κατὰ στατιστικὴν, ἣν ἔχω πρὸ ὀφθαλμῶν, τὸ 1814 παρήγοντο ἐν Ἑλλάδι 5,000 τόννοι σταφίδος, τὸ 1824 ἐπίσης 5,000, τὸ 1834 ἀνῆλθεν ἡ παραγωγὴ εἰς 10,000, τὸ 1844 εἰς 19,000, τὸ 1854 κατῆλθεν εἰς 3,000 τόννους, τὸ 1864 ἀνεβιβάσθη εἰς 60,000, τὸ 1874 εἰς 76,000, τὸ 1884 εἰς 133,000 καὶ τὸ 1892 εἰς 185,000, ἤτοι εἰς 390,000,000 λίτρας! Κατὰ τὴν πρόοδον τῆς αὐξήσεως ταύτης, τῆς τεραστίας, ἀπὸ τοῦ 1834 μέχρι τοῦδε, τίνα μέριμναν ἔλαβεν Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ τὴν σταφίδα; ἢ πότε ἠσχολήθη Ἑλληνικὴ Βουλὴ διὰ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς καὶ τὴν κατανάλωσιν τῶν κολοσσιαίων τούτων ποσῶν; Ἄφετε λοιπὸν τὴν σταφίδα προαγομένην ἀφ’ ἑαυτῆς. Μὴ θελήσωμεν δὲ, νομίζοντες ὅτι θὰ ὑποβοηθήσωμεν τὴν κατανάλωσιν, νὰ δεσμεύσωμεν τὸ πολύτιμον προϊὸν διά τινος τερατώδους νομοθετήματος! Ἄφετε τὸ προϊὸν τοῦτο, ἵνα διανοίξῃ αὐτὸ κέλευθον πρὸς πᾶσαν διεύθυνσιν τοῦ ὁρίζοντος, κέλευθα στερεὰ καὶ ὑγρὰ, ἵνα φθάσῃ, ὅπου ἑκάστη ῥὰξ, ἕκαστος κόκκος δύναται νὰ ἐπιβληθῇ κατ’ ἀξίαν, ἤτοι εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον. Πολλάκις διῆλθε δοκιμασίας ἡ σταφίς· οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ γνωρίζουσι τοῦτο κάλλιον ἐμοῦ, καὶ οἱ ἐξ ὑμῶν πρεσβύτεροι ἐμοῦ τὴν ἡλικίαν ἐνθυμοῦνται, ὅτι διῆλθεν ἡ σταφὶς δυσχερείας κρισιμωτέρας τῆς παρούσης, ἀλλ’ ἐξῆλθε πάντοτε νικήτρια. Κατὰ τὴν παροῦσαν στιγμὴν ὅμως συμβαίνει τι ἔκτακτον· νόσος τις οἱονεὶ σταφιδῖτις, κατέλαβεν ὁλόκληρον τὴν σταφιδοφόρον χώραν, μετεδόθη δὲ καὶ εἰς ἡμᾶς, καὶ ὑπὸ τὴν σύγχυσιν, τὴν ὁποίαν παρήγαγεν ἡ καιρικὴ αὕτη νόσος, περιήλθομεν συζητοῦντες εἰς σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ κατορθώσωμεν νὰ συνεννοηθῶμεν, περιήλθομεν εἰς τὸν κυκεῶνα, ἐν ᾧ τὴν στιγμὴν ταύτην εὑρισκόμεθα, καὶ ἀκούετε γνώμας περὶ περιστολῆς τῆς παραγωγῆς δι’ ἀπαγορεύσεως τοῦ χαράγματος, ἢ καὶ διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς περαιτέρω φυτείας, περὶ ἀφαιρέσεως ἢ παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος, περὶ φορολογίας εἰς εἶδος, περὶ ταμείου ἀμύνης, περὶ σταφιδικῶν ταμείων καὶ σταφιδικῶν τραπεζῶν. Πάντες δὲ οἱ προτείναντες γνώμας νομίζουσιν, ὡς εἰκὸς, ὅτι αἱ ἰδέαι αὐτῶν εἶναι αἱ ὀρθότεραι καὶ σωτηριωδέστεραι. Εὐτυχῶς ἓν μόνον λείπει, τό γε νῦν ἔχον, ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης, ὡς παρατηρῶ εὐχαρίστως, ὁ κομματισμός· ἀλλ’ ὑπεισῆλθεν ἀντὶ τούτου ὁ τοπικισμὸς, καὶ βλέπομεν τὰς διαιρέσεις τῶν ἐπαρχιῶν· οἱ Κορίνθιοι, οἱ Αἰγιαλεῖς καὶ δῆμοί τινες τῶν Πατρῶν ἔχουσιν ἀλλοίαν ἰδέαν περὶ τῆς κυριευούσης προτάσεως, τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος· ἡ Ἠλεία, ἡ Τριφυλία, ἡ Μεσσηνία ἔχουσι γνώμας ἀλλοίας, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἐντεῦθεν δ’ ἐπήγασαν τὰ ἄχρι τοῦδε ὑποβληθέντα ἓξ νομοσχέδια καὶ αἱ δωδεκάδες ἐκεῖναι γνωμῶν καὶ σχεδίων, ὅσα ἀνακοινοῖ ἡμῖν καθ’ ἑκάστην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Παρακολουθῶν τὸ ζήτημα ἀνέκαθεν, ἀναγινώσκων πᾶν ὅ,τι γράφεται περὶ αὐτοῦ, καὶ ἀκούων μετὰ προσοχῆς τὰς ἐντεῦθεν ἐκφερομένας γνώμας, ἐμόρφωσα γνώμην, ἣν λαμβάνω νῦν τὸ θάῤῥος ν’ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ φύσις ἐπροίκισε τὴν Ἑλλάδα διὰ προϊόντος ὁμολογουμένης προνομιακῆς ἀξίας· ἀλλ’ ἡμεῖς, κακῶς χειριζόμενοι τὸ πολύτιμον τοῦτο δῶρον, περιήλθομεν σήμερον εἰς σκέψεις περὶ αὐτοῦ, ἀντικειμένας καὶ πρὸς τὴν δαψίλειαν τῆς φύσεως καὶ πρὸς τὴν εὐλογίαν τοῦ Θεοῦ, τὴν ἐπὶ τῆς χώρας ἡμῶν καταπεμφθεῖσαν. Ηὐδοκίμησε σφόδρα διὰ τῆς φιλοπονίας τῶν κατοίκων ἡ σταφίς· ἕκαστος δ’ ἡμῶν ὑποχρεοῦται νὰ δοξάσῃ τὸν δοτῆρα τῶν ἀγαθῶν Θεὸν διὰ τὸ δῶρον τοῦτο. Καὶ ὅμως ἀκούσατε ἄνδρα ἔχοντα πλείστην πεῖραν, ἔχοντα ἐν τοῖς πλείστοις ἀξιωματικὴν γνώμην περὶ τῆς σταφίδος, πάντοτε κρατερῶς ἀγωνισθέντα ὑπὲρ αὐτῆς, τὸν ἐκ Πατρῶν κ. Θ. Βουρλούμην, ἐκφραζόμενον, παρ’ ἐλπίδα, ὡς ἑξῆς ἐν ἄρθρῳ αὐτοῦ τῆς 12 Αὐγούστου 1892 (ἀναγινώσκει): «Ἡ Θεία Πρόνοια, ἡ ἐν στιγμαῖς ὑπερτάτου κινδύνου διασώσασα τὴν Ἑλλάδα πολλάκις, ἦλθεν αὐτῇ καὶ φέτος ἀρωγὸς, ἀπολύσασα τὸν περονόσπορον κατὰ τῶν σταφιδαμπέλων της...» Αὕτη εἶναι ἡ εὐχαρίστησις ἡμῶν πρὸς τὴν Θείαν Πρόνοιαν διὰ τὴν οὐρανόπεμπτον εὐλογίαν τῆς ἐπιστέψεως τῶν κόπων ἡμῶν! Διὰ νὰ κρίνωμεν τὰς τοιαύτας περὶ τῆς σταφίδος γνώμας καὶ τὰ ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν νομοσχέδια κατὰ τὴν μίαν τῶν βάσεων αὐτῶν, τὴν περὶ παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος,—περὶ τῆς ἑτέρας οὐδόλως θ’ ἀσχοληθῶ—πρέπει νὰ ῥίψωμεν βλέμμα ἀκριβῶς ἐταστικὸν ἐπὶ τῶν αἰτίων, ἅτινα παρήγαγον τὴν σημερινὴν κρίσιν. Πρῶτον τούτων εἶναι ἀναντιῤῥήτως ἡ ἀφθονία τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ συνέπεσεν αὕτη πρὸς αἴτιον δεύτερον, τὴν ἐν Γαλλίᾳ ἔκτακτον ἐσοδείαν τῶν οἴνων, ἐκλειπούσης τῆς φυλλοξήρας. Συνέπεσαν ὅμως καὶ ἕτερα αἴτια, ὧν τρίτον ἡ παραγωγὴ ἀφθονωτάτου οἴνου εἰς πλείστας ἄλλας χώρας, εἰς τὴν Ἀλγερίαν, τὴν Ἱσπανίαν, τὴν Γερμανίαν, τὴν Ἰταλίαν, καὶ αὐτὴν τὴν Ῥωσσίαν. Τέταρτον: Συγχρόνως ἐφέτος συνέπεσεν ἡ εὐδοκίμησις τῶν σταφίδων ἐν Τουρκίᾳ, ὅπου καὶ ἐκεῖ κλαίουσι καὶ ὀδύρονται διὰ τὴν μεγάλην ἀφθονίαν καὶ ὅπου, κατὰ πληροφορίας τῆς ἐν Σμύρνῃ «Ἀμαλθείας», (ἀναγινώσκει) «πλέον τῶν 6,000 στρεμμάτων ἀμπελώνων ἐξεῤῥιζώθησαν ἤδη εἰς πλεῖστα μέρη τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἕνεκα τῆς μεγίστης ὑποτιμήσεως τῶν οἴνων καὶ ἰδίᾳ τῶν σταφίδων· αἱ ἀπαλλασσόμεναι δὲ τῆς ἀμπέλου γαῖαι χρησιμοποιοῦνται κατὰ τὸ πλεῖστον πρὸς καλλιέργειαν κυάμων.» Ἀλλὰ, πέμπτον, καὶ πέραν τῆς Εὐρώπης ηὐδοκίμησεν ἐφέτος ἡ ἄμπελος ἁπανταχοῦ, ὅπου καλλιεργεῖται· εἰς τὴν Καλλιφορνίαν, εἰς τὴν Ἀργεντινὴν, εἰς τὴν Αὐστραλίαν, εἰς τὴν νοτιοδυτικὴν Ἀφρικήν. Εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐδημιουργήθη, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἡμετέρου προξένου ἐν Γενούῃ, ἀξιοθρήνητος κατάστασις ἐκ τῆς εὐφορίας τῶν σταφυλῶν καὶ τῶν οἴνων. Εἰς τὴν Γαλλίαν δὲ, ὡς γράφει ἐκεῖθεν πρὸς τὸν διευθυντὴν τοῦ περιοδικοῦ τῆς «Ἑλληνικῆς Γεωργίας» διακεκριμένος ἐπιστήμων, (ἀναγινώσκει): «οἱ ἀμπελουργοὶ τῆς μεσημβρινῆς Γαλλίας, ἐνθουσιασθέντες κατ’ ἀρχάς, ἕνεκα τῆς ἀφθονίας τῆς ἐφετεινῆς οἰνοπαραγωγῆς, ἤδη εἶναι ἀπηλπισμένοι, βλέποντες ὅτι οἱ οἶνοί των δὲν δύνανται νὰ πωληθῶσιν, εἰμὴ εἰς τιμὰς ὅλως ἐξευτελιστικάς.» Πανταχοῦ λοιπὸν ὑπῆρξεν ἐφέτος ἀφθονία παραγωγῆς τῶν ἀμπέλων. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡμεῖς πολὺ ἐγωϊστικῶς φρονοῦμεν περὶ τοῦ παγκοσμίου Δημιουργοῦ, καλοῦντες αὐτὸν «Θεὸν τῆς Ἑλλάδος» ἐνῷ οὗτος ἐπιχέει τὰς εὐλογίας του ἐπὶ πάντων τῶν ἐθνῶν. Ἀλλ’ ἡμεῖς, δυσανασχετοῦντες ἐπὶ τούτῳ, σκεπτόμεθα ἀσεβῶς μὲν πρὸς τὸ Θεὸν, ἐπιζημίως δὲ πρὸς τὰ συμφέροντα τὰ Ἑλληνικά. Ἕκτη αἰτία τῆς δυσπραγίας τῆς σταφίδος ὑπῆρξεν ἡ εὐδοκίμησις ἁπανταχοῦ τῆς Εὐρώπης καρπῶν, ἐξ ὧν παράγονται οἶνοι καὶ οἰνοπνεύματα· ἐν Γερμανίᾳ, ἐν Γαλλίᾳ, ἐν Ἑλβετίᾳ, ἐν Αὐστρίᾳ, τὰ μῆλα, τὰ ἀχλάδια αἱ φράουλαι, τὰ τεῦτλα, τὰ γεώμηλα, παρήχθησαν ἀφθονώτατα. Ἕβδομον ὅμως συνετέλεσεν ἐπὶ τούτοις πᾶσιν εἰς τὴν κακοδαιμονίαν τῆς σταφίδος ἡ οἰκονομικὴ δυσχέρεια τοῦ τόπου καὶ ἡ ἐν Εὐρώπῃ ἀναπτυχθεῖσα ἰδέα περὶ ἡμῶν, ἐκ τῆς ὁποίας ἠγέρθη δυσπιστία, ἠλαττώθησαν δὲ αἱ χορηγούμεναι εἰς τὴν Ἑλλάδα πιστώσεις εἰς χρῆμα καὶ πιστωτικὰς ἀξίας, καὶ διεταράχθη οὕτως ἡ ἀγορὰ τῆς σταφίδος ὀλεθρίως, ἕνεκα τῆς σπουδῆς πρὸς πώλησιν εἰς ποσὰ ἀθρόα καὶ τιμὰς, κατ’ ἀνάγκην, εὐτελεῖς. Αὐτὰ εἶναι τὰ πραγματικὰ, οὕτως εἰπεῖν, αἴτια τοῦ κακοῦ, ἅτινα δύνανται, πλὴν τοῦ ὁριστικοῦ εἰς ἡμᾶς ἀποκλεισμοῦ τῶν γαλλικῶν ἀγορῶν, νὰ μὴ ὑπάρξωσιν αὖθις εἰς τὸ μέλλον, ἢ νὰ μετριασθῶσι κατὰ πολὺ, νὰ ἐπιτρέψωσι δ’ εἰς τὴν σταφίδα νὰ ἐπανακτήσῃ κατὰ μέγα μέρος τὴν ἀπολεσθεῖσαν θέσιν της. Ἀλλὰ πρέπει, κύριοι Βουλευταὶ, ἐν τοιαύτῃ εὑρισκόμενοι καταστάσει, νὰ ἐρευνήσωμεν ὀλίγον ἐνδότερον τὰ αἴτια τῆς δυσπραγίας. Πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐπεθύμουν νὰ εἶχον τὴν ἐλευθερίαν, ἣν ἔχω ἤδη ἐγὼ, ἵνα εἴπωσιν εἰλικρινῶς καὶ εὐπαῤῥησιάστως ὅ,τι ἴσως σκέπτονται περὶ τῶν περαιτέρω, τῶν ἐσωτερικῶν αἰτίων τῆς κρίσεως. Χαρακτηρίζω δ’ ἐγὼ ὡς ὄγδοον τοιοῦτο τὰς προπωλήσεις τῆς σταφίδος, αἵτινες ἐξηυτέλισαν τὴν τιμὴν καὶ ἤγαγον αὐτὴν ἐκεῖ, ὅπου εἶναι τώρα. Ὑπάρχει δυσαναλογία παραγωγῆς καὶ ζητήσεως, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε νὰ φέρῃ τὴν τιμὴν μέχρι τῶν 50 δραχμῶν! Διότι ἀπομένει ἀκατάληπτον, πῶς θὰ ἐτόλμα ὁ καταναλωτὴς νὰ προσφέρῃ δραχ. 50 μόνον δι’ ἐμπόρευμα, ὅπερ ἐπὶ ἔτη πολλὰ καὶ χθὲς ἔτι ἠγόραζεν εἰς τετραπλασίαν καὶ ἑξαπλασίαν τιμήν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ τρόπος τῆς διεξαγωγῆς τοῦ ἐμπορίου παρά τινων ὑπῆρξεν ἐπίσης σπουδαία δυσκολία εἰς τὰ τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ πλέον ἴσως τούτου συνετέλεσεν ἔννατον ἡ κακὴ ποιότης τῆς σταφίδος. Ὅτε αὕτη ἐζητεῖτο παντοῦ, δὲν ἐφρόντιζον νὰ βελτιώσωσιν οἱ παραγωγοὶ καὶ οἱ ἔμποροι τὴν ποιότητα, καὶ νὰ πείσωσι τοὺς καταναλωτὰς περὶ τῆς φυσικῆς καὶ πραγματικῆς ἀξίας τοῦ πολυτίμου προϊόντος. Ἡμεῖς, οἱ αὐτοτιτλοφορούμενοι «ἔξυπνοι» καὶ καλοῦντες τοὺς ἄλλους «κουτοὺς» καὶ «κουτόφραγκους», ἐστέλλομεν πρὸς αὐτοὺς σταφίδα χειρίστης ποιότητος, διὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπεν ἀληθῶς νὰ ἐντρεπώμεθα· ἀποδείξεις τούτου ἔχω δυστυχῶς πολλάς, χορηγουμένας παρὰ τῶν ἁπανταχοῦ προξενικῶν ἀρχῶν ἡμῶν καὶ τῶν Πρεσβειῶν διὰ τῶν ἐκθέσεων τούτων. Δὲν πρέπει δὲ ν’ ἀφήσωμεν τὰ ἐξ αὐτῶν διδάγματα ἄχρηστα. Πρέπει μάλιστα νὰ ὑψωθῇ ἐντεῦθεν φωνὴ ἐπιτιμήσεως πρὸς τοὺς παραγωγοὺς καὶ ἐμπόρους, ὅσοι νοθεύουσι τὴν σταφίδα, ἵνα συνετισθῶσιν εἰς τὸ μέλλον. Ἀκούσατε τί γράφει ὁ ἡμέτερος Γενικὸς Πρόξενος ἐν Ἀμστελοδάμῳ τῆς Ὁλλανδίας τῇ 3 Νοεμβρίου 1893 (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος τὸ προϊὸν τῆς νήσου ταύτης (Κεφαλληνίας) ἦτο δυστυχῶς κατωτέρας ποιότητος καὶ ὑπὸ οὐδεμίαν ἔποψιν δύναται νὰ εὐχαριστήσῃ τὰς ὀρέξεις τῆς ἡμετέρας ἀγορᾶς. Αἱ σταφίδες ἦσαν ποιότητος τοσούτῳ κατωτέρας, ὥστε αἱ ταπειναὶ τιμαὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ δελεάσωσι τοὺς Ὁλλανδοὺς σταφιδεμπόρους πρὸς ἀγορὰν μεγάλων ποσῶν.... Ἐν τούτοις ἡ ποιότης τοῦ προϊόντος Κεφαλληνίας τοσοῦτον ὑπῆρξε κακή, ὥστε οἱ εἰσαγωγεῖς σήμερον εὑρέθησαν ἀκουσίως εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀγοράσωσι σταφίδας Ζακύνθου δευτέρας ποιότητος.» Καὶ περαιτέρω λέγει ἡ αὐτὴ ἔκθεσις (ἀναγινώσκει): «Οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι, ἐὰν οἱ Κεφαλλῆνες κτηματίαι καταβάλωσι πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς βελτίωσιν τῆς καλλιεργείας τῆς σταφίδος καὶ ἐὰν οἱ ἐξαγωγεῖς συμμορφωθῶσι κατὰ τὰς φορτώσεις πρὸς τὰς ὀρέξεις τοῦ ὀλλανδικοῦ κοινοῦ, ἡ Ἑλλὰς θὰ μείνῃ, ὡς εἶνε ἤδη, ὁ σημαντικώτερος εἰσαγωγεὺς τοῦ προϊόντος τούτου.» Ἔχομεν ὅμως καὶ θετικωτέρας καὶ μεγαλειτέρας ἀξίας πληροφορίαν, τὴν τοῦ ἐν Πετρουπόλει ἡμετέρου ἐπιτετραμμένου, ὅστις γράφει σαφῶς καὶ καθαρῶς (ἀναγινώσκει): «Δύο τινά, φρονῶ, ὅτι ἠδύναντο νὰ συντείνωσιν εἰς τοῦτο, πρῶτον μὲν ἡ ἀποστολὴ εἰς Ρωσσίαν σταφίδος κατὰ ποιότητα ἀνωτέρας τῆς ἤδη εἰσαγομένης, καὶ δεύτερον ἡ σύστασις μεγάλης ἀποθήκης ἑλληνικῆς σταφίδος ἔν τινι τῶν μεγαλοπόλεων τῆς Ρωσσίας, οἵα ἡ Πετρούπολις, Μόσχα, Ὀδησσὸς κτλ. Ἀφοῦ ἡ εἰσαγωγὴ τῆς σταφίδος ἐν Ρωσσίᾳ οὐδεμίαν ἄλλην ὑφίσταται δαπάνην, πλὴν τὴν τῆς μεταφορᾶς, ἐν τούτοις καθ’ ὃν τρόπον διενεργεῖται τὸ ἐμπόριον αὐτῆς, ἤτοι ἀπὸ μεταπράτου εἰς μεταπράτην, καὶ ἡ ποιότης αὐτῆς τυγχάνει χειρίστη καὶ ἡ τιμὴ ὑπέρογκος, ἀμφότερα δὲ ταῦτα ἀπομακρύνουσι τὸν ἀγοραστήν.» Γράφει ἐπίσης ὁ ἡμέτερος ἐν Ἀμβέρσῃ Πρόξενος, ὅτι πρέπει ὁ ἀποστέλλων ἐντεῦθεν σταφίδα νὰ φροντίζῃ (ἀναγινώσκει) «περὶ τῆς ἐντελοῦς ὡριμάνσεως καὶ ξηράνσεως τοῦ εἴδους, ἰδιαιτέραν δὲ πρόνοιαν νὰ λαμβάνῃ, προκειμένου περὶ ἀποστολῶν εἰς Εὐρώπην, ὅπως ὁ καρπὸς, κατὰ ποιότητας ἀμιγὴς καὶ ὑπὸ οἰκεῖα σημεῖα, τοποθετῆται ἐν τοῖς βαρελίοις ἢ κιβωτίοις.» Γράφει ἐπίσης ὁ ἐν Στετίνῳ τῆς Γερμανίας ἡμέτερος Πρόξενος τὸ δεινὸν τοῦτο κατηγορητήριον (ἀναγινώσκει): «... Πρὸς τούτοις πιστεύεται, ὅτι εἰς τὴν ποιότητα τῆς κορινθιακῆς σταφίδος δὲν δίδεται πλέον ἡ δέουσα προσοχὴ ἐν τῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς, καθόσον εὑρίσκεται αὕτη ἀναμεμιγμένη μετ’ ἄμμου καὶ κακῶς ἀπεξηραμένη.» Εἰς ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ δώσωμεν ἀληθῆ προσοχήν, διότι ἐκ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ τῶν ἐμπόρων ἡμῶν ἐξαρτᾶται τὸ μέλλον τῆς σταφίδος· διὰ τοῦτο δ’ ἐπιμένω κηρύττων ἐντεῦθεν ὅ,τι ἀνακοινοῦσιν ἡμῖν οἱ Πρόξενοι. Γράφει ὁ ἐν Ζυρίχῃ πρόξενος, ὅστις, εἰ καὶ ξένος καὶ γράφων πρὸς Ἕλληνα Ὑπουργὸν περὶ Ἑλλήνων ἐμπόρων, μεταχειρίζεται γλῶσσαν δριμεῖαν, ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «.... Ἀλλ’ εἰς τοῦτο συνετέλεσεν ἰδίᾳ ἡ κακοπιστία τινῶν ἐκ τῶν Ἑλλήνων σταφιδεμπόρων, οἵτινες κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη φαίνεται ὅτι δὲν ἐξυπηρέτησαν τοὺς ἐνταῦθα πελάτας αὐτῶν εὐσυνειδήτως· ἑπομένως οἱ Ἑλβετοὶ εἰσαγωγεῖς κορινθιακῆς σταφίδος ἀποθαῤῥυνθέντες δὲν ηὔξησαν τὰς ἐργασίας αὐτῶν ... Ἐὰν οἱ Ἕλληνες ἐξαγωγεῖς προσπαθήσωσι κατὰ πάντα τρόπον νὰ εὐαρεστήσωσι τοὺς ἐν Ἑλβετίᾳ πελάτας αὐτῶν, θὰ ἀνακτήσωσι τὴν ἀπολεσθεῖσαν εὔνοιαν αὐτῶν, κλπ.» Γράφει ὅμως καὶ εἷς Ἕλλην, ἐν Ἑλλάδι ζῶν, γνωστὸς εἰς ὅλους ὑμᾶς εἴτε προσωπικῶς, εἴτε κατ’ ὄνομα, ὁ κ. Γεώργιος Ἀναγνωστόπουλος, ὁ ἀκάματος κῆρυξ τῆς σταφίδος, ὁ ἄλλως γνωστὸς ὑπὸ τὸ ὄνομα «Γερήνιος», περὶ τῆς διαδόσεως τῆς σταφίδος τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «... Δυστυχῶς ὅμως τὴν ἐκεῖσε (τὴν πρὸς τὴν Ἀμερικὴν) πρόοδον τῆς καταναλώσεως αὐτῆς ἀνέκοψεν ἡ συστηματικῶς γενομένη ἐντεῦθεν ἀποστολὴ τῶν χειροτέρων ποιοτήτων... Οἱ Ἀμερικανοί, πρακτικοὶ ἄνθρωποι, προτιμῶσι νὰ συναλλαχθῶσι μὲ τὸν τελευταῖον μειοδότην, οὗτος ὅμως, ἵνα ἀποφύγῃ τὴν ζημίαν, δὲν ἀποστέλλει τὴν σταφίδα, ἣν ὑπεσχέθη, ὡρισμένης παραγωγῆς, ἀλλὰ κάμνει πάστας, δηλαδὴ ἀναμιγνύει μὲ τὴν παραγωγήν, ἣν ὑπεσχέθη, καὶ ἄλλας σταφίδας ὑποδεεστέρας ποιότητος, ἢ μᾶλλον κατάλληλον διὰ ῥακοσταλλακτήρια παρὰ διὰ τροφήν. Φέτος ἐν παραδείγματι (1885) ὅλαι αἱ σταφίδες τῆς Ὀλυμπίας, αἵτινες θεωροῦνται ἄχρηστοι διὰ τροφὴν, ἐστάλησαν, ἀναμιχθεῖσαι ὡς ἀνωτέρω εἶπον, εἰς Ἀμερικήν. Τοῦτο λοιπὸν εἶναι σπουδαῖον πρόσκομμα διὰ τὴν ἐν τῷ Νέῳ Κόσμῳ κατανάλωσιν... Ὅτι δὲ ταῦτα εἶναι γεγονότα, καὶ οὐχὶ ἁπλαῖ ὑπόνοιαι, βεβαιοῦται τρανῶς ἐκ τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ ἀξιοτίμου δημάρχου Λετρίνων, ὅστις ἐπεσκέψατο τὰς διαφόρους ἐν Πύργῳ καὶ Κατακώλῳ ἀποθήκας σταφίδος, καὶ ἀντιληφθεὶς τῶν γενομένων, κατήγγειλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς τελουμένας ἐν τῇ ἀναμίξει τῆς σταφίδος νοθεύσεις.» Βλέπετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι γίνεται πολλαχοῦ ἀσυνείδητος κατάχρησις τῆς σταφίδος, καὶ ἐν τῇ ἀσυνειδήτῳ ταύτῃ πράξει καλοῦμεν ἡμᾶς αὐτοὺς «ἐξύπνους», «κουτοὺς» δὲ τοὺς καταναλωτάς! Ἡμεῖς λοιπὸν καταστρέφομεν τὴν σταφίδα, περιορίζοντες τὴν ἐξάπλωσιν αὐτῆς καὶ δημιουργοῦντες τοιαύτας κρίσεις. Ἀπέχει πάσης γνώσεως ἰδικῆς μου τὸ κατὰ πόσον δυνάμεθα νὰ εὐκολύνωμεν τὴν παραγωγὴν τῆς σταφίδος διὰ τῶν ἐλαττώσεων τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπιμένω νὰ καταλέξω ἐνταῦθα ὡς δεκάτην αἰτίαν τῆς δυσπραγίας τῆς σταφίδος τὰ περὶ αὐτήν. Ἀλλὰ, ὡς ἠκούσαμεν ἐντεῦθεν, ὑπάρχει καὶ παρὰ τοῖς εἰδικοῖς μεγάλη ἀπόστασις γνωμῶν: ἀπὸ τῶν δραχμῶν 35 μέχρι τῶν 90 κατὰ στρέμμα. Τοῦτο δὲν θέλω οὔτε νὰ ἐξετάσω οὔτε νὰ θίξω διόλου. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἄλλο τι, ἑνδέκατον αἴτιον, ὅπερ ὀφείλω μετὰ λύπης μὲν, ἀλλὰ καὶ μετὰ θάῤῥους νὰ ψέξω ἐντεῦθεν, ἐπ’ ἐλπίδι διορθώσεως τοῦ κακοῦ ἐν καιρῷ. Ὑπάρχει ἡ ἀπρονοησία, ἥτις ἐκράτησε μέχρι τοῦδε εἰς τὰ θυλάκια τῶν παραγωγῶν τῆς σταφίδος, οἵτινες χρήματα πολλὰ καὶ χρυσὸν μέγαν ἄπεφθον εἰσπράττοντες ἐπὶ τόσα ἔτη, δὲν ἐθησαύρισαν, ἀλλ’ ἐσπατάλησαν μετὰ τῆς μεγαλειτέρας εὐχερείας. Ἐφιλοξενήθην ἐν Μεσσήνῃ, ἐφιλοξενήθην ἐν Πυλίᾳ, ἐφιλοξενήθην ἐν Τριφυλίᾳ, ἐφιλοξενήθην ἐν Ἠλείᾳ, ἐφιλοξενήθην ἐν Πάτραις, καὶ ἀναφέρω μετὰ τιμῆς καὶ μεγάλης εὐγνωμοσύνης τὰς παρασχεθείσας μοι περιποιήσεις, ἀλλ’ ἐντεῦθεν ὁμιλῶν καὶ ἐκπληρῶν καθῆκον, ἀναγκάζομαι μετὰ λύπης, ὡς εἶπον ἤδη, νὰ ὑψώσω φωνὴν καὶ κατὰ τούτου. Δὲν εἶναι βεβαίως κατάλληλος ἡ στιγμή, ἵνα διδάξωμεν ἠθικὰ ἐντεῦθεν καὶ οἰκονομολογικὰ ἀξιώματα πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκεῖνοι ζητοῦσι βοήθειαν παρ’ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ νομίζω καὶ πέποιθα, ὅτι ἡ κρίσις θὰ παρέλθῃ, καὶ θὰ παρέλθῃ πολὺ ταχέως, καὶ ἡ σταρὶς θὰ ἐξέλθῃ πάλιν νικήτρια, πρέπει νὰ μείνωσι τὰ διδάγματα ταῦτα ἐκ τῆς κρίσεως, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶσι ταχέως πάλιν εἰς τόσῳ δεινὴν θέσιν κατὰ τὴν προσεχῆ κρίσιν,—διότι καὶ νέας κρίσεις θὰ ἔχωμεν. Εὑρέθησαν δ’ ἐφέτος μὲ βαλάντια τόσον κενὰ, μετὰ πολυετεῖς ἐκτάκτους ἐσοδείας, ὥστε οὐδὲ ἑνὸς ἔτους τὰ ἐργατικὰ νὰ ἔχωσιν εἰς τὰ θυλάκιά των, οὔτε ἑνὸς ἔτους τὰ πρὸς συντήρησιν νὰ ἔχωσιν ἐν ταῖς οἰκίαις αὑτῶν. Ἡ εὐζωΐα καὶ ἡ εὐμάρεια ἐν τῷ βίῳ εἶναι πρόοδος καὶ δεῖγμα πολιτισμοῦ, ἀλλὰ μέχρις ὁρίου τινὸς ἐπιτρέπονται πάντα· οἱ δὲ σταφιδοπαραγωγοὶ ὑπερέβησαν τὸ μέτρον τῆς δαπάνης ἐν πᾶσι, πλὴν ὀλιγίστων φρονίμων ἐξαιρέσεων. Περὶ τούτου ἔχομεν τὴν μαρτυρίαν ἀνθρώπου κατέχοντος τέως μέγα ἀξίωμα ἐν τῇ Πολιτείᾳ καὶ ἀτομικὴν γνώμην καὶ κῦρος πολύ, τοῦ κ. Γενναδίου, ὅστις γράφει ἐν τῇ ἐκθέσει του περὶ σταφίδος (ἀναγινώσκει): «Ἡ σταφιδάμπελος μέχρι χθὲς ἦτο πραγματικὸν μεταλλεῖον, εὐτυχεῖς δὲ οἱ καρπωθέντες αὐτοῦ μετὰ συνέσεως καὶ ἄνευ πλεονεξίας. Ἀλλ’ οἱ τοιοῦτοι εἶναι δυστυχῶς ὀλίγοι· οἱ πλεῖστοι, ὑποθέτοντες ὅτι ἡ χρυσῆ αὕτη περίοδος θὰ διήρκει ἐπ’ ἄπειρον, ἐν μέρει μὲν κατεσπατάλησαν εἰς ἄνισον πρὸς τὴν κοινωνικήν των τάξιν πολυτέλειαν τὰ ἔκτακτα εἰς τὰ χρονικὰ τῆς γεωργίας ἐκ τῆς σταφίδος κέρδη τῆς περιόδου ταύτης, ἐν μέρει δὲ τὰ διέθεσαν πρὸς παράλογον ἐπέκτασιν τῶν φυτειῶν των· πολλοὶ μάλιστα τούτων πρὸς κατάρτισιν νέων σταφιδαμπελώνων καὶ ἐδανείσθησαν τὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖα κεφάλαια, καταβάλλοντες τόκους ὑπερόγκους.» Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ προσφύγωμεν εἰς ξένας μαρτυρίας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ εἰσηγητὴς τῆς μεγάλης σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς κ. Φωτήλας νὰ ἀναφέρω καὶ τὴν ἰδικήν του γνώμην, τὴν ἐν τῇ ἐκθέσει του, τῇ πρὸς ἡμᾶς ὑποβληθείσῃ, περιεχομένην (ἀναγινώσκει): «Καὶ εἶναι ἀληθές, ὅτι πνεῦμα αὐστηρᾶς οἰκονομίας κατὰ τοὺς χρόνους τῶν πλουσίων εὐφοριῶν δὲν ἐπεκράτησεν, ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ὑπῆρχον παρὰ τοῖς παραγωγοῖς μικρὰ ἀποταμιεύματα, ὅπως ἀντέχωσιν εἰς τὰς ἑκάστοτε ἐπερχομένας σταφιδικὰς κρίσεις...»

§48ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀναγνώσατε καὶ περαιτέρω.

§49ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγινώσκω εὐχαρίστως, διότι καὶ τὰ περαιτέρω εἰσὶν ὑπὲρ τῆς γνώμης μου. Ἰδοὺ τί λέγετε (ἀναγινώσκει): «Ἀλλὰ τί τοῦτο ἀπέναντι τῆς ἀντοχῆς καὶ φιλοπονίας τῶν κτηματιῶν, ἐπεκτεινάντων τὰς φυτείας των καὶ ἀναπτυξάντων τὴν παραγωγήν, μεθ’ ὅλας τὰς ἑκάστοτε παρουσιαζομένας νόσους εἰς διάφορα κτηματικὰ διαμερίσματα (ὡς πέρυσιν ἐν Ἠλείᾳ), καὶ μεθ’ ὅλους τοὺς φόρους καὶ τὰς ὑποτιμήσεις;» Δὲν ἔχω νὰ μεμφθῶ βεβαίως τὸ μονομερὲς τῆς καλλιεργείας ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις· θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον βεβαίως, ἐὰν ὑπῆρχε ποικιλία τις παραγωγῆς, ὡς ὑπάρχει ἐν τῇ πενιχρᾷ Ἐπιδαύρῳ Λιμηρᾷ, ἥτις ὅμως ποτὲ δὲν θὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον νὰ εἴπῃ ὅτι πεινᾷ, διότι παράγει συγχρόνως καὶ σῦκα καὶ οἶνον καὶ μέλι καὶ ἔλαιον καὶ καπνὸν καὶ βάμβακα καὶ ὄσπρια καὶ ἑσπεριδοειδεῖς καρποὺς καὶ κρόμμυα πολλὰ καὶ σκόρδα καὶ πάντα τὰ εἴδη τῶν δημητριακῶν καρπῶν, καὶ κτηνοτροφίαν διατηρεῖ· ὅταν δὲ δὲν ἀρκῇ ἡ ἐσοδεία ὅλων τούτων, διὰ νὰ διατηρήσῃ τοὺς κατοίκους καὶ νὰ ἀπαλλάξῃ αὐτοὺς τῆς τοκογλυφίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπέπεσαν, ἐκπατριζόμενοι τρέχουσι πρὸς τὴν Ἀμερικὴν, ἐμοῦ παρακινοῦντος αὐτοὺς, καὶ ἀποστέλλουσι χρήματα πολλὰ, χρυσὸν ἄφθονον, συντελοῦντες οὕτω καὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν διὰ τῆς φιλοπονίας των. Ἀλλ’ ἐπὶ πᾶσι τούτοις καὶ τελευταῖον μὴ λησμονήσωμεν, ὅτι ἐν τῇ κακοδαιμονίᾳ τῆς σταφίδος τῇ νῦν ἐκτελεῖται ἠθικός τις νόμος. Ἐντυχόντες τὴν Εὐρώπην καὶ μάλιστα τὴν Γαλλίαν εἰς δυστυχίαν μεγάλην παραγωγῆς τῶν ἀμπέλων, ἐπωλήσαμεν εἰς αὐτὴν εἰς ὑπερβαλλόντως ὑψηλὰς τιμὰς τὸ προϊόν... (Θόρυβος). Ναὶ, Κύριοι, κατ’ ἐμὲ, ἀπαράτρεπτος ἠθικὸς νόμος ἐπιβάλλει ἡμῖν σήμερον τὴν τιμωρίαν, ἣν ὑφιστάμεθα. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ εἰς τοῦτο γνώμην τινὰ, τὴν γνώμην ἀνθρώπου, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα εὐχαρίστως καὶ μετ’ ἐκτιμήσεως ἀκούεται, τοῦ κ. Κλάους, τοῦ ἐν Πάτραις, ὅστις λέγει (ἀναγινώσκει): «Πληρόνουν τώρα (οἱ παραγωγοὶ) ὅ,τι ἔλαβον περιπλέον κατὰ τὰ τελευταῖα πέντε ἔτη. Δὲν ἔχω πρόχειρον μίαν στατιστικὴν—εἶπεν ὁ κ. Κλάους εἰς τὸν ἀνταποκριτὴν τῆς Ἀκροπόλεως (19 Ὀκτωβρίου 1893)—διὰ νὰ σᾶς δείξω, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῶν ὅσων ἔλαβον οἱ κτηματίαι ἀπὸ τοῦ 1889 ἕως τώρα ὑπερβαίνει τὴν πραγματικὴν, τὴν δικαίαν ἀξίαν τῆς σταφίδος. Κανὲν εἶδος τοῦ κόσμου δὲν ἀπέκτησε τιμὴν ἀνωτέραν τῆς σταφίδος.» Πάντα ταῦτα, κύριοι Βουλευταὶ παρήγαγον τὴν κρίσιν, περὶ τῆς ὁποίας νῦν ὁμιλοῦμεν. Προχειροτάτη θεραπεία τοῦ κακοῦ ἐκρίθη ἡ ἀφαίρεσις ἑνὸς μέρους τοῦ παραγομένου πολυτίμου προϊόντος ἐκ τῆς διὰ τὴν ἀλλοδαπὴν αὐτουσίου καταναλώσεως καὶ ἡ καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον, πλὴν τῆς βρώσεως, κατανάλωσις αὐτοῦ, ἢ, ἐν ἀνάγκῃ, ἡ εἰς τὴν θάλασσαν ἀπόῤῥιψις, ἵνα ἀποδώσωμεν τιμὴν εἰς τὸ ὑπολειπόμενον μέρος! Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, ἐν πρώτοις, ἐὰν τοῦτο δὲν ἦναι περιορισμὸς τῆς παραγωγῆς, καθ’ ἧς πάντες συμφωνοῦσιν εὐτυχῶς· ὡς περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς ὅμως ἐκλαμβάνουσι τοῦτο ἐν τῷ βάθει τῶν σκέψεών των οἱ ὡς μόνον μέτρον σωτηρίας προτείνοντες τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος· καὶ νομίζω ὅτι δὲν θέλει μὲ μεμφθῆ διόλου ἐπὶ μὴ ὀρθῇ ἀντιλήψει τοῦ κειμένου του ὁ κ. Φωτήλας, ἐὰν ὑπομνήσω εἰς αὐτὸν καὶ εἰς ὑμᾶς πάντας τὰ γραφόμενά του ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ὡς περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς, ἣν ἀλλαχοῦ ἐκπεφρασμένως ἀποκρούει, θεωρεῖ ἐν τῷ βάθει τῶν σκέψεών του τὴν παρακράτησιν (ἀναγινώσκει): «Καὶ οἱ Ἰταλοὶ, ὡς ἐκ τῆς εὐθηνίας τῶν οἴνων των, δὲν ἐσκέφθησαν νὰ περιορίσωσι τὰς ἀμπελοφυτείας των, ἀλλὰ πῶς, καίτοι ἐπεβλήθησαν βαρεῖς δασμοὶ ἐν Γαλλίᾳ εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἐξ Ἰταλίας οἴνων, νὰ συνάψωσι συμβάσεις μετὰ τῆς Γερμανίας καὶ ἄλλων Κρατῶν πρὸς αὔξησιν τῆς καταναλώσεως τῶν οἴνων των. Καὶ οἱ Ρωμοῦνοι, καίτοι ἐπεβλήθησαν βαρεῖς δασμοὶ εἰς τὴν εἰσαγωγὴν δημητριακῶν καρπῶν ἐν Γαλλίᾳ, δὲν ἐσκέφθησαν νὰ περιορίσωσι τὴν παραγωγήν των, ἀλλὰ πῶς, ἀπονέμοντες βραβεῖα καὶ ἀμοιβὰς, νὰ καταναλώσωσιν ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ οἰνοπνεύματος τὰ φυσικὰ τῆς χώρας των προϊόντα. Καὶ οἱ Αὐστριακοὶ καὶ οἱ Γερμανοὶ δὲν ἐσκέφθησαν νὰ ἐλαττώσωσι τὴν βιομηχανίαν τῶν οἰνοπνευμάτων των, ὡς ἐκ τῆς πληθώρας τοῦ προϊόντος τούτου, ἀλλὰ πῶς νὰ εὕρωσιν ἀγορὰς καταναλώσεως δι’ ἀπονομῆς βραβείων καὶ ἐλαττώσεως ἢ ἀποδόσεως φόρων. Καὶ αὐτοὶ οἱ Κινέζοι προὐτίμησαν νὰ παρέχωσι δωρεὰν τὸ τέϊόν των ἢ νὰ περιορίσωσι τὴν παραγωγήν των. Μόνον δὲ παρ’ ἡμῖν, προκειμένου περὶ ὄντως πολυτίμου προϊόντος, χρησιμεύοντος καὶ διὰ βρῶσιν καὶ δι’ οἰνοποιΐαν καὶ δι’ οἰνοπνευματοποιΐαν, εὑρέθησάν τινες, ἀπὸ ἄδολον, ἐννοεῖται, ὑπὲρ τῆς σταφίδος ἐνδιαφέρον, οἵτινες ἐσκέφθησαν ὅτι ἡ θεραπεία τοῦ κακοῦ ἔγκειται ἐν τῷ περιορισμῷ τῆς παραγωγῆς, ἐνῷ ἑκάστη ῥὰξ σταφίδος περιέχει ἐν ἑαυτῇ χρήσιμον ὕλην, ἁπανταχοῦ τῆς γῆς, διὰ παντοίαν χρῆσιν.» Βεβαίως δὲν προτείνεται σαφῶς, ἀλλ’ ἡ σύγκρισις τοῦ παθήματος ἡμῶν πρὸς τὰ παθήματα τῶν ἀναφερομένων παραγωγῶν ἐκδηλοῖ τοῦτο. Ὁ πατὴρ τῆς ἰδέας τῆς παρακρατήσεως, τῆς ἀφαιρέσεως ἑνὸς μέρους τοῦ παραγομένου ποσοῦ τῆς σταφίδος ὑπῆρξεν ὁ κ. Βουρλούμης, προτείνας αὐτὴν τὸ πρῶτον ἐν ἔτει 1878, κατὰ Μάϊον· ἔκτοτε ἐπανέλαβεν αὐτὴν εἰς τὰ 1885, καὶ ἀπὸ τοῦ 1885 μέχρι τοῦδε διαρκῶς ἀνὰ πᾶν ἔτος εἰς πραγματείας καὶ διατριβὰς, δημοσιευθείσας ἐν πλείσταις ἐφημερίσιν, ὑπεστήριξε τὴν ἰδέαν τῆς παρακρατήσεως. Ὅτε ἔγραφεν ὁ κ. Βουρλούμης τὴν ἰδέαν αὐτὴν, κατὰ Μάϊον τοῦ 1878, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τὴν παραγωγὴν τοῦ 1877, ἥτις, κατὰ τοὺς πίνακας τούτους τοῦ κ. Πρωτοπάτση, ὧν τὴν ἀκρίβειαν οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, ἀνήρχετο εἰς 80,000 τόννους. Ἐὰν ἠρχίζομεν ἔκτοτε τὴν παρακράτησιν τοῦ πλεονάσματος, νομίζετε ὅτι τὸ 1885 θὰ εἴχομεν 113,000 τόννους; καὶ νομίζετε ὅτι κατὰ τὸ 1890 θὰ εἴχομεν 146,000 τόνους; καὶ ὅτι εἰς τὰ 1892 θὰ εἴχομεν 185,000 τόννους; δηλαδὴ ὅτι ἐν διαστήματι 16 ἐτῶν θὰ ὑπερεδιπλασιάζετο ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος; Βεβαίως δὲν θὰ παρεκρατεῖτο ὅλον τὸ ποσὸν, καὶ ἡ παραγωγὴ δὲν θὰ ἔμενε στάσιμος εἰς 80,000 τόννους, ὡς ἦτο τὸ 1877, ἀλλὰ σπουδαιότατα ἤθελεν ἐπηρεασθῆ ἡ παραγωγή, ἐὰν ἔκτοτε εἴχομεν θέσει εἰς ἐνέργειαν τὴν παρακράτησιν τοῦ κ. Βουρλούμη. Ἀλλὰ καλεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀφαιρέσητε τὸ πλεόνασμα τῆς σταφίδος· ἰδοὺ, εὑρίσκεσθε ἐν τῇ ἐνεργείᾳ ὑμῶν. Θίξατε αὐτὸ, ἂν τολμᾶτε! Θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν σύγχυσιν καὶ τὸν κυκεῶνα, εἰς τὸν ὁποῖον σᾶς ἐμβάλλουσιν αἱ φωναὶ τῆς Κορινθίας καὶ τῆς Αἰγιαλείας καὶ τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ καὶ χωρίων τινῶν τῆς Δύμης καὶ οὐκ οἶδα τίνος ἄλλου δήμου, ὅσοι φωνάζουσι κατὰ, καὶ τῶν ἄλλων, τῶν ἐκ Πατρῶν καὶ Ἠλείας καὶ Τριφυλίας, ὅσοι φωνάζουσιν ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως. Θὰ εὑρεθῆτε ἐν τῷ μέσῳ προτάσεων, νομοσχεδίων, τροπολογιῶν, καὶ συμβουλῶν καὶ διαμαρτυριῶν, αἵτινες καὶ ὅσαι ὑπεβλήθησαν καὶ ὑποβάλλονται καὶ ὑποβληθήσονται κατὰ σωροὺς, ἐφ’ ὅσον συζητεῖτε. Θίξατε! Βλέπετε τὸ παράλογον τοῦ πράγματος; Ζητοῦσι βοήθειάν τινα οἱ σταφιδοκτήμονες, καὶ ἐπειδὴ δὲν εὑρέθη ὁ ὀρθὸς τρόπος τῆς βοηθείας αὐτῶν, ἐδράχθησαν ὅλοι ἐκ τῆς ἰδέας αὐτῆς, ἡ ὁποία, διασπαρεῖσα καθ’ ὅλην τὴν ἀκτὴν τῆς Πελοποννήσου, ἀπὸ τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου μέχρι τοῦ Μεσσηνιακοῦ, μετεβλήθη εἰς ψύχωσιν, ἐθόλωσε τὴν διαύγειαν τοῦ νοὸς λαοῦ νοήμονος, δραστηρίου, φιλοτίμου, ἀξίου πάσης ὑποστηρίξεως, καὶ ἔφερε τὴν κατάστασιν ταύτην! Θίξατε τὸ πλεόνασμα! Βεβαίως ὅμως δὲν θὰ δυνηθῆτε μέχρι τέλους νὰ θίξητε αὐτό. Εἰμὶ δὲ βεβαιότατος, ὅτι ὅταν θὰ κλείσῃ ἡ πύλη τοῦ Βουλευτηρίου μετ’ ὀλίγας ἡμέρας διὰ τὴν σύνοδον ταύτην, θὰ ἐξέλθωμεν ἐντεῦθεν ἄνευ νόμου περὶ παρακρατήσεως, εὐτυχῶς. Πρέπει ὅμως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὴν σκέψιν ταύτην. Θὰ χαρακτηρισθῶμεν ὡς κακῆς πίστεως συναλλασσόμενοι παρὰ τῶν ἁπανταχοῦ καταναλωτῶν τῆς σταφίδος,—καὶ ἡ στιγμὴ εἶναι λίαν ἐπικίνδυνος διὰ τὴν ἡμετέραν ὑπόληψιν,—θὰ νομίσωσιν ὅτι θέλομεν νὰ πιέσωμεν τὴν κατανάλωσιν, ἔστω καὶ ἂν ἀφήσωμεν δι’ αὐτὴν ποσὸν ἀνώτερον τοῦ κατὰ τὸ ἑκάστοτε προηγούμενον ἔτος διατεθέντος· πάλιν ἠθέλομεν χαρακτηρισθῆ κακόπιστοι. Ἀλλὰ δὲν φοβοῦμαι τοῦτο μόνον, τὴν βλάβην δηλαδὴ τῆς ἡμετέρας ὑπολήψεως, ἥτις ἀρκούντως μέχρι τοῦδε ἐτραυματίσθη· φοβοῦμαι ὅτι οἱ καταναλωταὶ τῆς σταφίδος θὰ τραπῶσιν εἰς τὴν χρῆσιν σταφίδων ἄλλων τόπων. Ἐὰν ἀκολουθήσητε τοὺς πίνακας τούτους, θὰ ἴδητε, ὅτι κατ’ ἔτος, ἐν ᾧ εἰσάγεται ἡ ἡμετέρα σταρὶς ἐν Ἀγγλίᾳ, εἰσάγονται κατὰ τὸ ¼ ἢ κατὰ τὸ ⅓, καὶ πολλάκις κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ἡμετέρου ποσοῦ, καὶ σταφίδες ἄλλων τόπων, εἰσάγονται σταφίδες βαλενσίαι καὶ μοσχᾶται ἐξ Ἰσπανίας, εἰσάγονται ἐρυθραῖ καὶ ἐλεμέδες καὶ σουλτανίναι ἐκ Σμύρνης κατὰ τὸν ἑξῆς ἄξιον μεγίστης προσοχῆς πίνακα:

Ὡς ἐμφαίνεται, ἡ ἀναλογία τῶν ξένων αὐξάνει διαρκῶς, ἔφθασε δὲ ἀπὸ τοῦ ¼ πρὸ 30 ἐτῶν εἰς τὸ ½ νῦν! Θ’ αὐξήσῃ δὲ καταπληκτικῶς ἐν διαστήματι καὶ ἑνὸς μόνου ἔτους, ὅταν γνωσθῇ, ὄχι ὅτι ἐπιέσαμεν τὴν κατανάλωσιν, ἀλλ’ ὅτι καὶ μόνον ἐφαρμόζομεν σύστημα παρακρατήσεως τοῦ παραγομένου ποσοῦ. Ἔχουσι δὲ σταφίδα ἄφθονον καὶ ἡ Ἀλγερία καὶ ἡ Ἰσπανία καὶ ἡ Ἰταλία καὶ ἡ Ἀμερικὴ ἀκόμη· καὶ γνωρίζομεν μετὰ ποίας εὐκολίας μεταφέρονται σήμερον τὰ προϊόντα μακρόθεν, καὶ αὐτὸς ὁ πάγος ἀκόμη ἐξ Ἀμερικῆς εἰς τὴν Εὐρώπην. Ἡ Ἀνατολὴ δὲ, ἡ ὁποία ἔχει τόσην ἀφθονίαν, ὥστε ἀναγκάζεται νὰ ἐκριζοῖ τοὺς ἀμπελῶνάς της, διότι δὲν εὑρίσκει τόπον καταναλώσεως, θὰ δώσῃ σταφίδα εἰς εὐθηνοτάτας τιμὰς, ἡμεῖς δὲ θὰ καταστρέψωμεν τὸ προνόμιον, τὸ παρὰ τῆς φύσεως χορηγηθὲν εἰς ἡμᾶς, καὶ τὸ χείριστον, θὰ δημιουργήσωμεν ἀνταγωνιστὰς φοβεροὺς, κατὰ τῶν ὁποίων δὲν θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀντεπεξέλθωμεν δι’ οὐδενὸς μέσου ἢ νομοσχεδίου. Χρειάζεται μεγίστη προσοχὴ εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ ὅπλου τούτου τοῦ πολυτίμου, ἵνα μὴ δεσμεύσωμεν αὐτὸ διά τινος ἐντεῦθεν ἐξαγομένου νόμου καὶ καταστρέψωμεν τότε τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Θεωρῶ σπουδαιοτάτους τοὺς λόγους τούτους ἀμφοτέρους, τὸν δυσφημισμὸν τῆς ἡμετέρας ὑπολήψεως καὶ τὴν δημιουργίαν ἐχθροῦ ἐπικινδύνου κατὰ τῆς ἡμετέρας σταφίδος. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἀφαιρέσατε τὸ πλεόνασμα εἴτε κατὰ τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε κατὰ τὸ σύστημα τοῦ συναδέλφου κ. Κανακάρη, εἴτε κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Παυλοπούλου, εἴτε κατὰ τὸ ἐπισταλὲν ὑπὸ τοῦ κ. Κούστα, εἴτε κατὰ τὸ σχέδιον τοῦ κ. Σπηλιάδου, εἴτε κατὰ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται καὶ καθ’ ὁδὸν εὑρίσκονται νομοσχέδια καὶ συστήματα. Τί θὰ κάμητε τὸ πλεόνασμα; Θὰ μεταχειρισθῆτε αὐτὸ εἰς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, δίδοντες αὐτὸ δηλαδὴ πρὸς τροφήν; Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀντιστροφὴ τῶν ὅρων· ἀντὶ ἡ σταρὶς νὰ τρέφῃ ἡμᾶς, θὰ ἐγείρῃ τὴν ἀξίωσιν νὰ τρέφωμεν ἡμεῖς αὐτήν! Θέλετε νὰ μετατρέψητε αὐτὸ εἰς οἴνους; Διὰ νὰ τοὺς εἰσαγάγητε ποῦ; εἰς τίνα χώραν; Πρῶτον οἱ σταφιδῖται οἶνοι δὲν ἀρέσκουσιν, ὥστε νὰ γείνωσιν ἀντικείμενον ἐμπορίας σπουδαῖον· δεύτερον παντοῦ ἐπιβαρύνονται διὰ δασμῶν. Εἰς τὴν Ἰταλίαν θὰ εἰσαγάγητε οἴνους; εἰς τὴν Γαλλίαν; εἰς τὴν Ἰσπανίαν; ἢ εἰς τὴν Ἀλγερίαν; αἱ ἀγοραὶ αὗται πνίγονται ὑπὸ τὴν ἀφθονίαν τῶν οἴνων των. Εἰς τὴν Αὐστρίαν; — βλέπετε, εἶναι τελευταία εἴδησις, προχθεσινή, — οὔτε εἰς τὴν Γαλλίαν παρέσχεν αὕτη εὐκολίας εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν οἴνων της, θέλουσα νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐν τῇ τριπλῇ συμμαχίᾳ φίλην αὐτῆς, τὴν Ἰταλίαν. Μήπως εἰς τὰς παραδουναβίους χώρας; ἡ Ρωσσία ἀρκεῖ δι’ αὐτάς. Ἢ εἰς τίνα ἄλλην χώραν; Οἱ δασμοὶ καὶ τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς καθιστῶσι τὴν ἐπιχείρησιν ἀδύνατον. Ὥστε οὐδεμίαν ἔχετε ἀγορὰν καταναλώσεως διὰ τοὺς οἴνους τούτους, οἴνους ὄχι βεβαίως πρωτίστης ποιότητος. Θέλετε νὰ μετατρέψητε τὴν σταφίδα εἰς οἰνόπνευμα; Ἐπιτραπήτω μοι ἐνταῦθα κατ’ ἐξαίρεσιν — διότι ἡ Βουλὴ γνωρίζει ὅτι οὐδέποτε μεταχειρίζομαι βαρείας φράσεις καὶ λέξεις — νὰ χαρακτηρίσω τὸ πρᾶγμα ὡς μωρόν. Τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς οἰνοπνεύματος ἐκ τῆς σταφίδος εἶναι ἀνώτερα τῆς παραγωγῆς οἱασδήποτε ἄλλης ὕλης μὲ ὑπολείμματα ἄχρηστα, ἐνῷ τῶν ἄλλων ὑλῶν τὰ ὑπολείμματα χρησιμεύουσι πρὸς τροφὴν τῶν ζώων· μόνον δὲ ἐὰν δοθῇ ἡ σταφὶς πρὸς 30 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, εἶναι συμφέρουσά πως ἡ παραγωγὴ οἰνοπνεύματος ἐκ σταφίδος· ἀλλ’ ἐὰν σκέπτησθε νὰ εἴπητε εἰς τοὺς παραγωγοὺς «σᾶς τὸ ἀφαιρῶ, διὰ νὰ πωλήσω αὐτὸ πρὸς 30 δραχμὰς», τότε ῥίψατέ το εἰς τὴν θάλασσαν, διότι δὲν θὰ καλύψητε βεβαίως οὔτε τὰ ἔξοδα τῶν ἀποθηκῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων σας.

§50Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Προσθέσατε καὶ τὴν δαπάνην τῆς μεταφορᾶς.

§51ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔφθασα ἀκόμη. Πρόκειται περὶ τοῦ τόπου. Θέλετε ν’ ἀποστείλητε οἰνόπνευμα πρὸς ἐξόδευσιν ἀλλαχοῦ; Ἡ πρωτίστη καὶ κυριωτέρα ἀγορὰ, εἰς ἣν καταναλίσκομεν οἰνοπνευματώδη ποτὰ, εἶναι ἡ Τουρκία καὶ ἡ Αἴγυπτος. Ἕνεκα τῆς μεγίστης ἀφθονίας ὅμως σταφίδων καὶ ἀμπέλων ἐν Τουρκίᾳ (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἐμπορικὸν ἐπιμελητήριον Κωνσταντινουπόλεως ἐζήτησε τὰς γνώμας τῶν ἐμπορικῶν ἐπιμελητηρίων τῶν ἐπαρχιῶν πρὸς εὕρεσιν μέσων θεραπείας τῆς ὑφισταμένης ἀμπελουργικῆς κρίσεως· ἀπεδέξατο δὲ ὡς πρακτικωτέραν τὴν τοῦ ἐμπορικοῦ ἐπιμελητηρίου Σμύρνης, ὅπερ προέτεινε τὰ ἑξῆς: 1) κατάργησιν τῶν ἐπὶ τῶν ἐγχωρίων οἰνοπνευμάτων τελῶν· 2) ἐπιβολὴν βαρυτέρου εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν ξένων οἰνοπνευμάτων, καὶ 3) ἀπαγόρευσιν τῆς κατασκευῆς ποτῶν διὰ ξένων οἰνοπνευμάτων.» Μᾶς ἀπειλεῖ λοιπὸν καὶ ἡ Τουρκία διὰ τῆς ἐπιβολῆς ἀνωτέρου τέλους ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων μας, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα πλέον νὰ διαγωνισθῶμεν οὔτε ἐκεῖ. Ἀλλὰ θέλετε νὰ εἰσαγάγητε τὸ οἰνόπνευμα, τὸ ἐκ τῆς σταφίδος παραχθησόμενον, εἰς τὰς χώρας τῆς Εὐρώπης; Ἡ Γερμανία στέλλει ἀκόμη καὶ τώρα οἰνόπνευμα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ τελευταία πληροφορία, ἥν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὗ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν, ἔδωκε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων φόρου, εἶναι ὅτι ἡ Γερμανία στέλλει πρὸς ἡμᾶς ἔστω καὶ μικρὰν ποσότητα ἐξαιρετικῆς ποιότητος οἰνοπνεύματος ἀόσμου πρὸς κατασκευὴν οἴνων. Ἢ θὰ στείλητε οἰνόπνευμα ἑλληνικὸν εἰς τὴν Μεγάλην Βρεττανίαν, ἥτις ἔχει ἐπιβεβλημένον δασμὸν τεράστιον ἐπ’ αὐτοῦ; Ἢ εἰς τὴν Ρωσσίαν; Ἢ εἰς τὴν Ὁλλανδίαν; Ἢ θὰ στείλητε εἰς τὴν Γαλλίαν; Ἀλλ’ ἐκεῖ, ἐνῷ μέχρι πέρυσι παρήγοντο διὰ γνήσια κονιὰκ οἰνοπνεύματα 5,500 ἑκατόλιτρα, πέρυσι παρήχθησαν 21,000 ἑκατόλιτρα! Μετὰ τοσαύτης δυσαναλογίας αὐξάνει, δυστυχῶς δι’ ἡμᾶς, ἡ παραγωγὴ οἰνοπνεύματος. Αὐξάνει δὲ ἐν Γαλλίᾳ προπάντων, διότι ἐκεῖ, ἕνεκα χημικῶν καὶ βιομηχανικῶν προόδων, ταχέως καὶ ὀλιγοδαπάνως παρασκευάζονται ἐκ χυδαίου οἰνοπνεύματος ἅπαντα τὰ ὑπὸ τὸ ὄνομα liqueurs γνωστὰ ποτὰ ἀπὸ βρίζαν, ἀπὸ ἀραβόσιτον, ἀπὸ γεώμηλα, ἀπὸ μελάσσαν καὶ ἀπὸ οἱανδήποτε ὕλην τοῦ κατωτάτου εἴδους· ἐντὸς δώδεκα μόνον ὡρῶν κατασκευάζεται κονιὰκ, τίθεται εἰς ὡραίας φιάλας μὲ ὡραίας ἐπιγραφὰς, ἐμβαλλάρεται εἰς ὡραῖα κιβώτια μὲ ὡραίας ἐπιγραφὰς, καὶ ἀποστέλλεται εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὡς ποτὸν τῆς καλλιτέρας ποιότητος, παρὰ τὴν ὕλην, τὴν ὁποίαν περιέχει ἐν ἑαυτῷ. Ἡ κατανάλωσις ἡ μεγάλη ἐπιθυμεῖ εὐθηνὰς τιμὰς, καὶ ταύτας μόνον ἐρευνᾷ. Εἰς τὴν Γαλλίαν λοιπὸν, τὴν οὕτω πως τροφοδοτοῦσαν ὁλόκληρον τὴν οἰκουμένην διὰ τοιούτων ἐμπορευμάτων, θὰ καταναλώσητε οἰνόπνευμα; Ἢ θὰ τὸ καταναλώσητε τόσον ποσὸν ἐδῶ; Ἀλλὰ τότε εἶναι ἀνάγκη νὰ πίνωμεν, νὰ πίνωμεν πάντες, πάντοτε καὶ διαρκῶς, ἵνα εὑρισκώμεθα διαρκῶς ἐν εὐθυμίᾳ, διὰ νὰ λησμονῶμεν τὴν σταφιδικὴν κρίσιν (γέλωτες). Προσθέσατε εἰς τοὺς δασμοὺς τοὺς μεγάλους καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς εἰς ξένους τόπους, διὰ νὰ ἴδητε, ἐὰν δύνασθε ν’ ἀνταγωνισθῆτε πρὸς κἀμμιᾶς χώρας τὸ οἰνόπνευμα· ταῦτα δὲ, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἶναι καθαρὰ χίμαιρα νὰ νομίζῃ τις, ὅτι δύναται οὕτω νὰ μετατρέψῃ 100,000,000 ἢ καὶ 80,000,000 λίτρας σταφίδος, διότι τόση σᾶς περισσεύει! Καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπικαλεσθῶ αὖθις τὸν κ. Γεννάδιον, λέγοντα (ἀναγινώσκει): «Τὰ 80,000,000 ταῦτα σταφίδος θὰ φέρωσιν 20–24 ἑκατομμύρια (πρὸς 25–30%) λίτρα, ἤτοι 200–240 χιλιάδας ἑκατόλιτρα οἰνοπνεύματος διὰ κονιὰκ, δηλ. 400 ἕως 480 χιλιάδας ἑκατόλιτρα κονιὰκ 50 περίπου βαθμῶν, ποσὸν ἱκανὸν ὄχι νὰ ποτίσῃ, ἀλλὰ νὰ πνίξῃ χώραν τριακοντάκις πολυανθρωποτέραν τῆς Ἑλλάδος.»

§52ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ 5 ἐτῶν ἐξήγομεν οἰνοπνεύματα εἰς Εὐρώπην, ἐκ τῶν ὁποίων εἰσήγομεν περὶ τὰ 5 ἢ 6 ἢ καὶ 10 ἑκατομμύρια φράγκων, ἀπὸ 5 δὲ ἐτῶν καὶ ἐντεῦθεν εἰσάγομεν περὶ τὰ 15 ἑκατομμύρια φράγκων ἐκ τῶν οἰνοπνευμάτων τῶν ἐξαγομένων ἐξ Ἑλλάδος.

§53ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ ὑπερτιμᾶτε τὰ ποσὰ, καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ... Ὑπερβαίνει ἡ ἀξία τοῦ εἰσαγομένου χρήματος ἐξ ἐξαγωγῆς οἰνοπνευμάτων τὸ ποσὸν τῶν 2 ἢ 3 ἑκατομμυρίων φράγκων, κύριε Πρωθυπουργέ;

§54Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν τελευταίαν ἐξάπλωσιν τοῦ κονιὰκ, νομίζω ὅτι τὰ ὑπερβαίνει, πάντως δὲ, ὅτι θὰ τὰ ὑπερβῇ.

§55ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ συνάδελφος κ. Παυλόπουλος δικαιοῦται νὰ ὑπερηφανευθῇ διὰ τὸ ἔκτακτον φιλοφρόνημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις, διὰ νὰ σώσῃ τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ φίλου του, ὑπέβαλεν εἰς μεγάλην ὑποχώρησιν τὰς πεποιθήσεις του καὶ τοὺς ἐπισήμους ἀριθμούς. Θέλετε νὰ μάθητε τὸν ἐν Πειραιεῖ συμπολίτην μου κ. Βατίσταν καὶ τὸν κ. Τρακάκην νὰ κατασκευάζωσι κονιὰκ ἀπὸ σταφίδα, ἀφοῦ γνωρίζουν πολὺ καλὰ τὴν μέθοδον καὶ τὸ συμφέρον των; ἐξάγουν αὐτοὶ οἴκοθεν εἰς ὅλην τὴν Ἀνατολήν. Πρόκειται δὲ ἐν συνόλῳ περὶ ποσοῦ ἐξαγομένου ἀξίας 2,500,000–3,000,000, τό γε νῦν ἔχον. Ἀλλὰ τὸ κονιὰκ αὐτὸ θὰ εὕρῃ ταχέως φοβεροὺς ἀνταγωνιστὰς, θὰ ἀπαντήσῃ τὸν φοβερὸν ἀνταγωνιστὴν ἐν ἑαυτῷ, θ’ ἀπαντήσῃ τὴν πληθώραν, καὶ τότε πάλιν νέα σταφιδικὴ κρίσις ἐξ ἀντανακλάσεως ἐκ τοῦ κονιάκ! Βλέπομεν λοιπὸν, ὅτι κατὰ τοὺς βασίμους τούτους ὑπολογισμοὺς καὶ θετικὰς πληροφορίας τὸ ἀφαιρούμενον πλεόνασμα δὲν δύναται νὰ ἐξαχθῇ τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ μορφὴν οἴνου ἢ οἰνοπνεύματος. Ἂν δ’ ἀφαιρέσητε αὐτὸ, 80–100 ἑκατομμύρια, ῥίψατέ το κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν θάλασσαν, πρὸς ἀποφυγὴν τόσων ἐξόδων. Ἀλλὰ τότε σκεφθῆτε τοὐλάχιστον πρακτικώτερον· ξεφυτεύσατε μερικὰ κλήματα, διὰ νὰ φυτεύητε κυάμους, ἢ ἄλλα προϊόντα, ἢ βάμβακα, ὁ ὁποῖος, ἂν καλλιεργηθῇ προσηκόντως ἐν Ἑλλάδι, δύναται νὰ καταστῇ ἄνευ φόβου ἀνταγωνισμοῦ, χωρὶς νὰ διατρέχῃ κρίσεις, ὡς ἡ σταφὶς, δύναται νὰ καταστῇ ἐθνικὸς πόρος, ἰσάξιος πρὸς τὴν σταφίδα. Ὁ βάμβαξ, ἡ ἀφορμὴ πάσης βιομηχανίας. Βλέπομεν σήμερον τὴν Τουρκίαν παράγουσαν βάμβακα ἀξίας 2,000,000 λιρῶν! Παράγομεν δὲ καὶ ἡμεῖς ἐν Ἑλλάδι, κατὰ μαρτυρίαν ἀξιόπιστον τοῦ ἀξιοτίμου ἐμπόρου ἐν Πειραιεῖ κ. Ἀσημακοπούλου, 40,000 στατῆρας, δηλ. ἀξίας 100,000 λιρῶν, δηλ. τὸ 1/20 τῆς παραγωγῆς τῆς Τουρκίας. Λέγει δὲ ὁ εἰδικὸς οὗτος ἀνὴρ, ὅτι, ἂν καλλιεργηθῇ ὁ βάμβαξ προσηκόντως, δύναται νὰ ἀποβῇ πηγὴ πλούτου διὰ τὴν Ἑλλάδα, οἵα καὶ ἡ σταφίς...

§56ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θέλει νερὸν ὁ βάμβαξ.

§57ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φυτεύσατε τόσα ἄλλα παραγωγικὰ καὶ ἀναγκαῖα εἴδη· δημητριακοὺς καρποὺς ἐπὶ τέλους... Λοιπὸν εἰς οἴνους δὲν δύνασθε νὰ μεταχειρισθῆτε ἐπικερδῶς τὸ περίσσευμα τῆς σταφίδος, εἰς οἰνόπνευμα ὄχι· τί θὰ τὸ κάμητε, ἂν τὸ ἀφαιρέσητε; Ἔχει, κατ’ ἐμὲ, χρῆσιν μεγίστην ὁ σταφιδόκαρπος, καὶ τοῦτο ὑποστηρίζουσιν ἄνθρωποι ἀξίας, νοημονέστατοι, ἄνθρωποι εἰς τοὺς ὁποίους ὁμολογουμένως (ἂν καὶ ἐκάκισα αὐτοὺς προηγουμένως διὰ τὸν τρόπον τῆς χρήσεως τῆς σταφίδος καὶ τοῦ ἐμπορίου αὐτῆς διὰ τῆς προπωλήσεως) εἰς τοὺς ὁποίους, λέγω, ὀφείλεται ἐθνικὴ εὐγνωμοσύνη διὰ τὴν κίνησιν τῆς ἐμπορικῆς μηχανῆς τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ παρὰ τῶν κυρίων ἐμπόρων ἐκείνων, πρὸ πάντων τῶν ἐν Πάτραις, ἤθελον ἀπαιτήσει ἄλλας σκέψεις, σκέψεις αἱ ὁποῖαι νὰ ἰσοφαρίζουν πρὸς τὰς σκέψεις τοῦ Βαλλιάνου καὶ τῶν Σκαραμαγκάδων καὶ τῶν Ράλληδων καὶ τῶν Ζαφειροπούλων καὶ ὅλης τῆς ἐντίμου ἐκείνης χορείας, οἱ ὁποῖοι ἐπεξέτειναν καὶ τὸ ἑλληνικὸν ὄνομα καὶ τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν σημαίαν ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον τῶν τεσσάρων θαλασσῶν τῆς Ἀζοφικῆς, τῆς Μαύρης, τῆς Προποντίδος, τῆς Μεσογείου καὶ διὰ τοῦ ὠκεανοῦ ἀκόμη. Τοὺς ἤθελον ἐν ὑπερηφανίᾳ ἀναλόγῳ νὰ ἀναλάβωσιν ἀφ’ ἑαυτῶν τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος, καὶ νὰ μὴ κλεισθῶσιν εἰς τὴν μυάγραν τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου καὶ νὰ φωνάζωσιν ἐκεῖθεν, ἀλλά νὰ ἀντεπεξέλθωσιν εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ ἐμπορίου μετὰ προτεταμένου στήθους, νὰ ἀποδυθῶσι πρὸς πάλην κατὰ πάσης δυνάμεως, ὡς γνωρίζει τὸ ἐμπόριον νὰ ἀγωνίζηται, καὶ κατὰ τῶν στοιχείων τῆς φύσεως, καὶ νὰ ἐπιβάλωσι τὴν σταφίδα κόκκον πρὸς κόκκον, ῥάγα πρὸς ῥάγα μέχρι τοῦ στόματος καὶ τοῦ τελευταίου Κινέζου ἀκόμη. Καὶ πάλιν, Κύριοι, θὰ προσφύγω εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν προξένων· ἔχω σημειωμένα ἐν αὐταῖς τεσσαράκοντα μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα συνιστῶσι πάντες σχεδὸν μιᾷ φωνῇ τὴν ἐξεύρεσιν νέων ἀγορῶν, καὶ ὑποδεικνύουσι πλείστας ἐξ αὐτῶν, καὶ ὀνόματα ἐμπόρων, πρὸς τοὺς ὁποίους δύνασθε νὰ συναλλαχθῆτε, διὰ νὰ ἐξοδεύσητε σταφίδα. Ποῦ καταναλίσκεται σήμερον σταφὶς ἐκ τῶν χωρῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπιδεκτικαὶ καταναλώσεως; Μόλις εἰς τὸ ⅒ καταναλίσκεται σταφίς, καὶ ὑπολείπονται τὰ 9/10, ἐκτάσεις ἀκατανοήτου μεγέθους, ἀχανεῖς, εἰς τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν σταφίδα μας. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι ἡ γνώμη, ἡ ὀλίγον ἴσως πλέον τοῦ δέοντος εἰλικρινῶς δοθεῖσα, ἀλλ’ ἥτις, ἐν δημοσίῳ ἐγγράφῳ ῥιφθεῖσα, δὲν πρέπει νὰ μένῃ μυστική· εἶναι ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουτσινᾶ, γενικοῦ προξένου ἡμῶν ἐν Ὀδησσῷ, ὁ ὁποῖος λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἡ Κορινθιακὴ σταφὶς ἔπαυσε νὰ χρησιμεύῃ ἐνταῦθα διὰ τὴν κατασκευὴν οἰνοπνευμάτων, ἡ δὲ εἰσαγωγὴ αὐτῆς ὡς ἐκ τούτου ἐν Ῥωσσίᾳ σχεδὸν ἐμηδενίσθη, οἱ κύριοι σταφιδοκτήμονες ὤφειλον νὰ λάβωσι μέτρα, ὅπως τὸ προϊόν αὐτῶν γείνῃ γνωστὸν εἰς τὰς κατωτέρας τάξεις τοῦ ῥωσσικοῦ λαοῦ, οὕτω δὲ, γενικευομένης βαθμηδὸν τῆς χρήσεώς του, δημιουργήσωσιν εἰς αὐτὸ νέαν ἀγορὰν καταναλώσεως, δυναμένην νὰ ἁμιλλᾶται πρὸς τὴν ἀγορὰν τῆς Ἀγγλίας. Πρὸς τὸν σκοπὸν ὅμως τοῦτον, ὡς καὶ ἄλλοτε ἔγραφον πρὸς τὸ Σ. Ὑπουργεῖον, δὲν συντελεῖ βεβαίως τὸ ἄνετον καὶ ἀρχαϊκὸν σύστημα τῶν κυρίων σταφιδεμπόρων καὶ σταφιδοπαραγωγῶν, οἵτινες, κεκλεισμένοι ἐντὸς τοῦ γραφείου των, περιμένουσι τὰς τακτικάς των παραγγελίας. Ἀπῃτεῖτο τὴν νωχέλειαν αὐτῶν ν’ ἀντικαταστήσῃ ἡ δραστηριότης, καὶ τὴν τακτικὴν καὶ συνήθη ἐργασίαν εἰδικὴ ἐνέργεια καὶ ἀκατάβλητος προσπάθεια πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς καταναλώσεως τοῦ μοναδικοῦ τούτου ἑλληνικοῦ προϊόντος. «Ἡ κορινθιακὴ σταφίς, ἕνεκα τῶν θρεπτικῶν καὶ θερμαντικῶν αὐτῆς ἰδιοτήτων, δύναται εὐκόλως νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰς συνηθείας τοῦ ῥωσσικοῦ λαοῦ, ἤδη μάλιστα, ὅτε ὡς ἐκ τῆς μεγάλης τῆς εὐθηνίας, εἶναι προσιτὴ καὶ εἰς τὰς ἀπορωτέρας τάξεις. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο δέον νὰ κινηθῶσιν ὀλίγον οἱ κύριοι σταφιδέμποροι, καὶ νὰ μὴ περιμένωσι τὰ πάντα ἐκ τῆς τύχης. Ἄς συνενωθῶσιν οἱ σπουδαιότεροι αὐτῶν εἰς σύνδεσμον κοινῶν συμφερόντων, καὶ ἄς καταρτίσωσιν εἰς διαφόρους πόλεις τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Ῥωσσίας ἀληθῆ προπαγάνδαν διαδόσεως τοῦ προϊόντος των, μιμούμενοι κατὰ τοῦτο τοὺς ἐμπόρους τῆς Κίνας, οἵτινες δι’ ἀνενδότου προσωπικῆς ἐργασίας ἐπέβαλον εἰς τὸν ῥωσσικὸν λαὸν τὴν χρῆσιν τοῦ τεΐου. Δὲν ἐννοῶ βεβαίως, ὅτι ἡ κορινθιακὴ σταφὶς δύναται νὰ καταστῇ ἐν Ῥωσσίᾳ ἀντικείμενον πρωτίστης ἀνάγκης, ὅπως τὸ τέϊον, ὁπωσδήποτε ὅμως διὰ τῆς ὑποδείξεως διαφόρων τρόπων χρησιμοποιήσεως αὐτῆς δύναται ν’ αὐξήσῃ ἡ κατανάλωσίς της εἰς σημαντικὸν βαθμόν.»

§58ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ μίαν παρατήρησιν. Ὑπάρχουσιν ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν ἐκθέσεις ὑποβεβλημέναι παρὰ προξένων. Ἄν δὲ ἀνατρέξητε εἰς τὰς ἐκθέσεις τὰς δημοσιευθείσας ἐν τῷ τεύχει τοῦ 1888, ὑπὸ σελίδας 91 ἕως 93, ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Προξένου Ταϊγανίου θέλετε ἴδει, ὅτι ὁ κ. Πανουργιᾶς ἀνήγγειλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐγένετο ἀπόπειρα εἰσαγωγῆς εὐρυτέρας τῆς σταφίδος εἰς τὴν Ῥωσσίαν διὰ τῆς πανηγύρεως τοῦ Νοβογορὸδ, ἔνθα ἑκατοντὰς χιλιάδων συγκεντροῦνται ἐξ ὅλων τῶν σημείων τῆς Ρωσσίας· λέγει δὲ ὁ κ. Πανουργιᾶς, ὅτι ἡ ἀπόπειρα αὕτη ἀπέτυχεν ἐντελῶς.

§59ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλθω εἰς ἀπάντησιν τῶν λεγομένων σας, κύριε συνάδελφε, διότι καὶ ἔζησα ἐν Ρωσσίᾳ καὶ γνωρίζω περὶ τῆς πανηγύρεως τοῦ Νίζνι–Νοβογορόδ· ἀλλὰ δὲν θέλω τώρα νὰ διακόψω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγον, ἵνα συμπληρώσω τὴν ἰδέαν τοῦ Βουτσινᾶ περὶ διαδόσεως τοῦ τεΐου, κατὰ τὴν εἰκόνα, ἣν παρέχει ἡμῖν ὁ Γερήνιος, ὑποστηρίζων στεντορείως ἀπὸ τοῦ 1888 τὴν ἀνάγκην τῆς διαδόσεως παντὶ τρόπῳ (ἀναγινώσκει): «Πασίγνωστος τυγχάνει ὁ τρόπος, δι’ οὗ ἡ νηφάλιος ἑταιρία «The tea totliers» εἰσήγαγε τὸ τέϊον ἐν Λονδίνῳ τὸ πρῶτον. Εὐπρεπῶς ἐνδεδυμένοι Κινέζοι, φέροντες τὴν ἐθνικὴν αὐτῶν ἐνδυμασίαν, περιεφέροντο εἰς τὰς ἀγυιὰς τοῦ Λονδίνου, κρατοῦντες ἀνὰ χεῖρας μικρὰ κυτία περιέχοντα τέϊον, ἐξ ὧν προσέφερον τοῖς διαβάταις δωρεάν. Οἱ πλεῖστοι τῶν διαβατῶν ἠρνοῦντο νὰ δεχθῶσι τὸ προσφερόμενον, ἀλλ’ οἱ Κινέζοι ἐπέμενον λέγοντες: «Λάβετε, Κύριε, σᾶς παρακαλῶ, καὶ ῥίψατε ὀλίγον ἐκ τούτου εἰς ζέον ὕδωρ, καὶ θὰ ἰδῆτε πόσον θὰ σᾶς ἀρέσῃ ἡ πόσις του». Οὕτως οἱ πλεῖστοι τῶν ἀστῶν τοῦ Λονδίνου ἐγνώρισαν δι’ ἰδίας ἀντιλήψεως τὴν ἀξίαν τοῦ ἀρωματικοῦ φυτοῦ τῶν Κινέζων, καὶ κατόπιν ἔσπευδον νὰ ἀγοράσωσιν ἐπὶ ἁδρᾷ τιμῇ ἐξ αὐτοῦ, κατωρθώθη δὲ ἤδη ἡ παγκόσμιος κατανάλωσις τοῦ τεΐου νὰ ὑπερβῇ τοὺς 400,000 τόνους. Λοιπὸν, κύριε συνάδελφε, δὲν ἐδέχθησαν οἱ ἐν τῇ πανηγύρει Νοβογορὸδ τὴν σταφίδα, ἵνα τὴν θέσωσιν ἀμέσως εἰς τὰς συνηθείας των, διότι δὲν ἐπράξαμεν καὶ ἡμεῖς ὅ,τι ἔπραξαν ἄλλοι λαοὶ μετ’ ἀνενδότου ἐπιμονῆς πρὸς διάδοσιν, πρὸς ἐξαναγκαστικὴν σχεδὸν ἐπιβολὴν τῶν προϊόντων των· ἡμεῖς, ἐν τῷ ἁψικόρῳ χαρακτῆρι ἡμῶν, ἀμέσως παρῃτήθημεν, ἅμα τῇ πρώτῃ ἀποτυχίᾳ.

§60ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν Σικάγῳ ἐφέτος διένεμον τὴν σταφίδα δωρεάν.

§61ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἔπραξαν οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ τῆς νοτίου Γαλλίας, ὅταν εἶδον τὰ ἔλαια αὐτῶν πλεονάζοντα; Κατήρτισαν ἀμέσως εἰς ὅλας τὰς ἀγορὰς τῆς εὐρώπης Συνδέσμους, ἔδιδον ἔλαιον διαφανές, ἔλαιον καθαρισμένον, ὑπέμειναν, ἐπέμειναν, καὶ ἐπέτυχαν! Τί πράττουσι σήμερον οἱ Ἰταλοὶ διὰ τοὺς οἴνους των; Εἰς τὸ Βερολῖνον, ἐκεῖ εἰς τὸ ἐπιφανέστερον μέρος τῆς πόλεως Unter den Linden, εἰς Λονδῖνον, εἰς Παρισίους παντοῦ, στήνουσι μίαν λοκάνταν Ἰταλικὴν, μαγειρεύουσι μακαρόνια καὶ ἄλλα κατ’ αὐτοὺς ἐκλεκτὰ ἐδέσματα, καὶ οὕτως ἐξοδεύουσι καὶ εἰσάγουσι τοὺς οἴνους των. Τί πράττουσιν οἱ Ἱσπανοὶ ἐν Λονδίνῳ, ὅπου ἔχουσι μεγίστην κατανάλωσιν σήμερον τῶν οἴνων των; Τὸ ἴδιον. Τί πράττουσιν οἱ Γερμανοὶ διὰ τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα των; Πλωτὰς ἐκθέσεις, ἐξαγωγικοὺς συνδέσμους, ὑποκαταστήματα παντοῦ καὶ ἐνταῦθα, ἐν τῷ παλαιῷ χρηματιστηρίῳ. Ποῦ τῆς γῆς ἔχομεν νὰ ἐπιδείξωμεν ἡμεῖς τοιοῦτο κέντρον πρὸς διάδοσιν τῆς σταφίδος; Ἀφήσαμεν αὐτὴν ἔκθετον, εἰς τὴν τύχην της. Διατὶ παραπονούμεθα; Ἀλλὰ πρὸ πάντων, ἵνα μὴ ἀναφέρω πάλιν τοὺς Κινέζους, λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τί ἔπραξαν οἱ Γάλλοι. Τί θαύματα ἀνενδότου, τεραστίας ὁμολογουμένως ὑπομονῆς κατὰ τῆς φυλλοξήρας, καθ’ ἧς ἐπὶ τέλους ἐθαυματούργησαν, ἐπέτυχον· ἐπεδόθησαν ἐπὶ δεκαετίας εἰς τὴν μεταφύτευσιν ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων ἑκταρίων ἀμπελώνων δι’ ἀμερικανικοῦ κλήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνεκέντρισαν τὸ εὐγενὲς ἰδικόν των εἶδος, καὶ οὕτω κατώρθωσαν νὰ ἀποτρέψωσι τὴν συμφοράν. Πότε εἰργάσθημεν ἡμεῖς;

§62ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Θὰ ἐργασθῶμεν εἰς τὴν Ρωσσίαν ἀλλὰ καὶ τοῦτο δεῖ ποιεῖν, κἀκεῖνο μὴ ἀφιέναι.

§63ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο προτείνω καὶ ἐγὼ καὶ θὰ μεταχειρισθῶ μάλιστα ἓν σοφὸν λόγον ἀρχαῖον, τὸ ὁποῖον ὁ Γερήνιος προτάσσει εἰς τὰ «Σταφιδικά» του. Οὐ μόνον βουλεύματα, ἀλλ’ ἔργα δρῶμεν! Ἔργα λέγει, καὶ οὐχὶ βουλεύματα ἄσκοπα, (Σοφοκλῆς) εἰς τὰ ὁποῖα νῦν κατατριβόμεθα καὶ τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν προτέρων εἰσὶ προωρισμένα νὰ ἀποτύχωσιν! Ἵνα δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας πόσον ἐμεριμνήσαμεν μέχρι τοῦδε, θὰ σᾶς ἀναμνήσω, ὅτι καὶ ἄλλοτε καὶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τετάρτης ἐζήτουν τινὲς τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ παρεκάλουν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ φροντίσῃ περὶ συνομολογήσεως συμβάσεων πρὸς χώρας, μετὰ τῶν ὁποίων δὲν ἔχουσιν ἀκόμη συνομολογηθῆ συμβάσεις, διὰ νὰ διαδοθῇ ἡ σταφὶς, ὡς εἶναι ἡ Σκανδιναυΐα καὶ οὐκ οἶδα τίνες ἄλλαι χῶραι. Δὲν ἐλήφθη δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἡμετέρου ἐν Πετρουπόλει ἐπιτετραμμένου πλεῖστοι σταφιδέμποροι ἠγνόουν τὴν ἀτέλειαν τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος ἐν Ρωσσίᾳ!! Ἀλλὰ προκειμένου περὶ Ρωσσίας, ὅπου ἀτελῶς εἰσάγεται ἡ σταφὶς, εἴχομεν πέρυσι 2 ἑκατομμύρια μόλις λιτρῶν, ποῦ; εἰς τὴν Ρωσσίαν, τὴν κατοικουμένην ὑπὸ 120,000,000 ψυχῶν, τὴν ψυχροτάτην, κειμένην δὲ μεταξὺ πλάτους 39ο μέχρις 78ο, σχεδὸν μέχρι τοῦ πόλου. Εἰς τὴν χώραν αὐτὴν δὲν τρώγουν οἱ ἄνθρωποι σταφίδα, ἐνῷ, ἂν ἐπιβληθῇ εἰς τὰς συνηθείας των ἡ σταφὶς, θὰ ἴδητε πόση θὰ καταναλίσκηται...

§64ΣΑΚΚΗΣ. Ἐφέτος εἰσήχθησαν 4,000 τόννοι, ἕνεκα τῆς εὐθηνίας.

§65ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε;... Ἔχομεν ἀφ’ ἑτέρου τὴν Αὐστραλίαν, κατοικουμένην μόλις ἀπὸ 3,120,000 κατοίκους, κειμένην εἰς τὴν διακεκαυμένην ζώνην, σχεδὸν ἐπὶ τοῦ ἰσημερινοῦ, ἤτοι μεταξὺ τῆς 11ο καὶ 39ο νοτίου πλάτους, ἡ ὁποία καταναλίσκει 8 χιλιάδες τόννους, ἤτοι σχεδὸν 20,000,000, ἐνῷ ἐκεῖ ἡ σταφὶς πληρόνει δασμὸν εἰσαγωγῆς τεράστιον, ἤτοι ἀπὸ 350 μέχρι 525 δραχμῶν κατὰ χιλιόμετρον! Ἐνῷ ἐν Ρωσσίᾳ, ὅπου οὐδὲν πληρόνει, δὲν εἰσάγεται· εἰσάγεται εἰς Αὐστραλίαν· διατί; διότι εἶχον συνειθίσει νὰ τρώγουν τὴν σταφίδα. Πρέπει λοιπὸν νὰ συνειθίσωμεν καὶ τοὺς Ρώσσους νὰ τρώγουν τὴν σταφίδα. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν σοβαρῶς, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς σταφίδος εἶναι νὰ διαδοθῇ εἰς τὰ ὑπολειπόμενα ἀκόμη 9/10 τοῦ πεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχει πρὸ αὐτῆς πρὸς διάδοσιν, ἵνα χρησιμεύσῃ πρὸς βρῶσιν. Ἐκεῖ ἔγκειται τὸ μέλλον τῆς σταφίδος, εἰς τὴν πρὸς βρῶσιν διάδοσιν αὐτῆς· τοῦτο εἶναι τὸ πεδίον, ἐφ’ οὗ δύναται προνομιακῶς καὶ τελεσφόρως νὰ ἀγωνισθῇ. Ἀλλ’ ἀπαιτεῖται μέχρις ἰδιοτροπίας ἐπιμέλεια τῆς ποιότητος καὶ συσκευῆς, ἵνα μάθωσι καὶ πολλοὶ καταναλωταὶ, ὅτι ἡ σταφὶς παράγεται εἰς κόκκους, καὶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρυκτὴ μάζα,—διότι μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου τῆς νοθείας εἶχον φθάσει ἀποστολεῖς τινες τῆς σταφίδος, ὥστε, ἀναμιγνύοντες τὴν σταφίδα μὲ τὴν ἄμμον καὶ θαλάσσιον ὕδωρ, νὰ κάμνωσι μίαν μάζαν ἀπεχθῆ καὶ πρὸς θέαν καὶ πρὸς βρῶσιν.

§66ΣΑΚΚΗΣ. Ἐξ Ἀμερικῆς ἐπεστράφησαν φορτία τοιαύτης ποιότητος.

§67ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν πρέπει νὰ συνειθίσωμεν τὸν κόσμον εἰς τὴν πρὸς βρῶσιν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος· εἰς τοῦτο πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν, εἰς τὴν διάδοσιν τῆς χρήσεως τῆς σταφίδος πρὸς βρῶσιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέλλον τῆς σταφίδος.

§68ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ Γαλλία ἀπέδειξεν, ὅτι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ εἰς ἄλλο τι.

§69ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἐπέρασεν ὁ καιρὸς αὐτός.

§70ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Αὐτὰ τὰ ἀξιώματα δὲν πρέπει νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§71ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν χώρα τις, σεβαστέ μοι συνάδελφε, ἔχῃ τὴν ἀτυχίαν νὰ ὑποστῇ τὴν συμφορὰν τῆς Γαλλίας καὶ προστεθῇ εἰς τὴν κατανάλωσιν, ἔσται εὐπρόσδεκτος, ἀλλ’ ἐν ὅσῳ δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἀγορὰ τοιαύτη, θὰ ἐπιδιώκωμεν τὰς ἀγορὰς τὰς πρὸς βρῶσιν. Μὴ ζητεῖτε δὲ συμβάσεις, ὡς ἐζητήσατε προχθὲς καὶ ἄλλοτε· ὅταν κατορθωθῇ νὰ γείνῃ γνωστὴ ἡ σταφὶς εἰς οἱανδήποτε χώραν, ἡ διὰ τῶν τελωνείων εἰσαγωγή της θὰ εὐκολυνθῇ ἀφ’ ἑαυτῆς, αἱ πύλαι τοῦ Κράτους ἐκείνου θὰ ἀνοιχθῶσιν. Εἰς τὴν Σκανδιναυΐαν δὲν γνωρίζουσι τὴν σταφίδα· πῶς νὰ τὴν ἀγοράσωσι; πῶς θὰ μεταχειρισθῶσιν αὐτήν; εἰς τὴν Ῥωσσίαν ἐπίσης. Καταστήσατε γνωστὴν τὴν σταφίδα, καὶ οἱ δασμοὶ καὶ οἱ φόροι θὰ πέσωσιν ἀφ’ ἑαυτῶν. Ἐν τῇ Ἀγγλίᾳ βλέπετε ὅτι πίπτουσιν ἀφ’ ἑαυτῶν ἑκάστοτε· ὀφείλεται ἡ πτῶσις αὐτῶν ἐν μέρει βεβαίως καὶ εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἕνεκα τῆς ἀνάγκης τῆς χρήσεως τῆς σταφίδος ἔπεσαν οἱ δασμοί. Ἄν τώρα ἐπιβάλληται ἐν Ἀμερικῇ νέος δασμὸς, μὴ φοβεῖσθε· 50 δραχμαὶ κατὰ χιλιόλιτρον δὲν θὰ ἐμποδίσωσι τὴν διάδοσιν, ὅπως δὲν ἐμποδίζουσι τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος οἱ ὑπερβολικοὶ δασμοί, ὡς εἶπον, ἐν Αὐστραλίᾳ, ὅπου πληρόνει δρ. 350–525! Ἔχετε δὲ χώρας νέας, ἵνα διαδώσητε τὴν σταφίδα, πλείστας. Μὴ θέλετε νὰ φάγωσιν οἱ Γάλλοι σταφίδα περισσοτέραν· ἐπίσης οἱ Ἄγγλοι, καὶ δωρεὰν ἂν δώσητε τὴν σταφίδα, δὲν δύνανται νὰ καταναλώσωσι περισσοτέραν.

§72ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τί θὰ γείνωμεν εἰς αὐτὸ τὸ διάστημα;

§73ΣΑΚΚΗΣ. Ἄς μάθουν νὰ φυτεύουν λάχανα. Εἰς τὴν πατρίδα μου δὲν ἔχουν νὰ φάγουν λάχανα, διότι φυτεύουν ὅλῳ σταφίδα.

§74ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βελτιώσατε τὴν ποιότητα, συστηματοποιήσητε τὴν ἐνέργειάν σας καταλλήλως, καὶ θὰ ἔχητε ἐξάπλωσιν τῆς καταναλώσεως, καὶ θὰ ἔχητε διάδοσιν ἄνευ περισσεύματος, θὰ ἔχητε ζήτησιν. Ἀλλὰ πρὸ πάντων βελτιώσατε τὴν ποιότητα. Μὴ περιμένετε δὲ, καθὼς ἡ σταφιδικὴ ἐπιτροπὴ ἔγραψεν, ὡς μὴ ὤφελεν, εἰς τὴν ἔκθεσίν της, μὴ περιμένετε νὰ βελτιώσετε τὴν ποιότητα διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος. Ἡ ὁμολογία, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ σταφιδικὴ ἐπιτροπὴ, εἶναι ἀξία μομφῆς ἐντεῦθεν· δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἂν παραλάβῃ τὸ περίσσευμα τῆς παραγωγῆς τὸ Δημόσιον ἢ ἑταιρία τις, θὰ δίδωμεν τότε εἰς αὐτὴν τὸ χειρότερον εἶδος καὶ θὰ στέλλωμεν οὕτω τὸ καλλίτερον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν (ἀναγινώσκει): «Διὰ τοῦ τρόπου τούτου θ’ ἀποστέλληται τοῖς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καταναλωταῖς μόνον ἡ καλὴ καὶ ἐκλεκτὴ σταφὶς, διότι ὁ παραγωγὸς θὰ ἔχῃ συμφέρον νὰ περιποιῆται καὶ καθαρίζῃ τελειότερον τὸν καρπὸν, ἀφοῦ θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ παραδίδῃ τὴν κατωτέραν ποιότητα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τοιουτοτρόπως διὰ τῆς βελτιώσεως τῆς ἐξαγομένης ποιότητος θὰ προαχθῇ πανταχοῦ ἡ χρῆσις τοῦ ἡμετέρου προϊόντος.» Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅ,τι καὶ ἐν ἀρχῇ εἶπον: Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δουλιὰ νὰ ἀνακατευθῇ εἰς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος. Ἡ ἐνέργεια τῆς Βουλῆς δύναται νὰ προσεπικληθῇ, ἵνα νομιμοποιήσῃ μέτρον τι πρὸς διάδοσιν τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος συστηματοποιουμένης· κυρίως νομίζω, ὅτι πρέπει εἰς τοῦτο νὰ καταγείνωσιν οἱ σταφιδοκτήμονες, οἱ σταφιδέμποροι, πράττοντες ὅ,τι ἔπραξαν καὶ ἄλλοι παραγωγοὶ, καὶ Ἰταλοὶ, καὶ Ἱσπανοὶ, καὶ Γάλλοι, καὶ Γερμανοὶ, καὶ οἱ Κινέζοι, διαδίδοντες τὴν χρῆσιν τῶν προϊόντων αὑτῶν. Ἡ Κυβέρνησις δύναται, διὰ τὸ ἑνιαῖον τῆς ἐνεργείας, νὰ συστηματοποιήσῃ ἐνέργειαν τοιαύτην, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ, χορηγοῦντος τοῦ Δημοσίου μέρος ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς διαδόσεως. Ἀλλὰ τί νὰ πράξωμεν διὰ τὴν ὑφισταμένην ἀνάγκην; Πρῶτον, ἀφ’ ἑαυτῆς χωρεῖ ἤδη ἡ κατανάλωσις, ἕνεκα τῆς εὐθηνίας, καὶ χωρεῖ ἂν ὄχι γιγαντιαίως, ἀλλὰ κατὰ μεγάλην ἀναλογίαν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἔχομεν δὲ μέχρι 19/31 Ἰανουαρίου 1894 πλείονα ἐξαγωγὴν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν τοῦ 1893, 20,000 τόννων, ἤτοι 45 ἑκατομμυρίων λιτρῶν. Μὴ ἐκλάθωμεν ὅμως τοῦτο ὡς ἀποκλειστικὸν κέρδος τῆς καταναλώσεως, διότι μαθόντες οἱ «κουτόφραγκοι», ὅτι ὑπεβλήθη παρ’ ἡμῶν τῶν «ἐξύπνων» νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως, σπεύδουν νὰ ἀποταμιεύσουν ἐφέτος ὅ,τι ὑπάρχει περίσσευμα, καὶ ἐφ’ ὅσον εὑρίσκουσι τὰς τιμὰς χαμηλὰς, σπεύδουν νὰ ἀποταμιεύωσιν· ἀλλ’ ὁπουδήποτε ἐξάγεται ποσὸν μέγα. Π. χ. ποσότης μεγίστη ἐστάλη εἰς τὴν Ῥωσσίαν, ἡ ὁποία δέχεται ἐφέτος δεκαπλασίαν τῆς τέως εἰσαγομένης, καὶ εἰς ἄλλας χώρας ἔγεινεν ἐπαισθητὴ αὔξησις ἐξαγωγῆς· εἰς τὴν Ὁλλανδίαν, ἀντὶ τῶν περυσινῶν 7500, ἐστάλησαν ἐφέτος 1500 κλπ. κλπ. Πλὴν τούτου, ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ἓν μέτρον θετικὸν, ὁριστικὸν, ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη πρὸς εὐκολίαν τοῦ ἐμπορίου, τὴν ἵδρυσιν τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Δὲν χρειάζονται οὔτε κεφάλαια, οὔτε οἱ μηχανισμοὶ ἐκεῖνοι οἱ πολύπλοκοι καὶ οἱ φοβεροὶ καὶ αἱ καταχρήσεις καὶ αἱ κερδοσκοπίαι ἐπὶ τῆς ἀνάγκης ταύτης. Ἱδρύσατε τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας, ἐξασφαλίσατε διὰ τῆς ἐποπτείας τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ἢ τῆς διοικητικῆς, ἢ ὁπωςδήποτε, διὰ τοῦ ὑπάρχοντος κυβερνητικοῦ συστήματος, ἐξασφαλίσατε τὴν ἀξίαν, τὴν γνησιότητα τοῦ γραμματίου τοῦ καταθέσαντος τὴν σταφίδα του ἐμπόρου, καὶ θέλει εὕρει ἡ σταφὶς ὑποστήριξιν. Ὑπάρχει χρῆμα ἐν τῷ τόπῳ τοσοῦτον, ὥστε νὰ δύναται νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ, διότι τοῦτο, ἐκτὸς τῆς ἀμέσου ἀνακουφίσεως, τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, θὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον τὴν σταφίδα ἀπὸ τοῦ μεγάλου ἐκείνου κινδύνου τῶν προπωλήσεων, διότι δὲν θὰ εὑρίσκηται πλέον εἰς τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν δεινὴν ἀνάγκην τῶν χρημάτων ὁ σταφιδοκτήμων, ὁ σταφιδοπαραγωγὸς, διὰ νὰ σπεύδῃ νὰ δίδῃ τὸ προϊόν αὐτοῦ μὲ 90, 70, 60 καὶ μὲ 50 δραχμὰς, διὰ νὰ λάβῃ χρήματά τινα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην. Αἱ Γενικαὶ Ἀποθῆκαι θέλουσι κανονίσει τὸ ἐμπόριον κατὰ τρόπον ἀσφαλῆ. Εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον λειτουργεῖ ὁ θεσμὸς οὗτος, καὶ εἰς τοῦτον ὀφείλουσι πολλαὶ χῶραι μεγάλην προαγωγὴν, ἢ μέρος τῆς μεγάλης προαγωγῆς τοῦ ἐμπορίου των. Ἱδρύσατε τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας, ὑποστηρίξατε τὴν ἐξαγωγὴν διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, καὶ θὰ ἔχητε ὄχι ἄμεσον λύσιν, —μὴ ὀνειροπολῶμεν ἄμεσον λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἄμεσον θεραπείαν ἐντὸς ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν ἢ καὶ ἑβδομάδων, ὡς φαντάζονταί τινες· διότι διεδόθη εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ κανονίσῃ τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος μεγάλην, καὶ ἐλπίζουσιν οἱ ἁπλοϊκώτεροι ἴσως, ὅτι ἀκράτητος θὰ εἰσρεύσῃ ὁ χρυσός! Ἀμέσως μὴ περιμένωμεν τὴν βελτίωσιν βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, ἀλλ’ ἀσφαλῶς, θὰ τὴν περιμένωμεν. Θὰ παρέλθῃ ἡ κρίσις διὰ τόπον νέον, διὰ τόπον ἰσχυρὸν, διὰ τόπον πεπροικισμένον παρὰ τῆς φύσεως διὰ πολλῶν δυνάμεων...

§75ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ....

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§77ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. Θὰ ἀνθέξῃ ὁ τόπος νὰ ὑπερβῇ, νὰ ὑπερπηδήσῃ τὴν κρίσιν ταύτην, καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ εὑρεθῇ ἐν κανονικῇ ἐνεργείᾳ, ἡ δὲ σταφὶς θὰ προαχθῇ κατὰ τὸ προνόμιον, ὅπερ ἔχει τὸ πολύτιμον τοῦτο δῶρον ἐκ φύσεως. Μὴ ἐπεμβαίνωμεν, Κύριοι, σήμερον διὰ νὰ κανονίσωμεν τὴν σταφίδα, εἰς τὰς σκέψεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι καὶ διὰ τοῦ κανονισμοῦ, οὕτως εἰπεῖν, τῆς διανοητικῆς του δράσεως θὰ τὸν ἀπελπίσωμεν, θὰ τὸν ἀποθαῤῥύνωμεν, θὰ τὸν στερήσωμεν τῆς ἐφ’ ἑαυτὸν πεποιθήσεως, θὰ τὸν συνειθίσωμεν αὔριον νὰ περιμένῃ τὰ πάντα ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως· αὔριον θὰ ἴδητε τοὺς συμπολίτας μου ζητοῦντας νὰ πετάξῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ περίσσευμα τοῦ ἐλαίου των εἰς τὴν θάλασσαν, ἢ τῶν κρομμύων των, διὰ νὰ ὑπερτιμηθῇ τὸ ὑπολειπόμενον μέρος! Ἢ θὰ ἴδητε ἐμὲ καὶ ἄλλον τινὰ ἐκ μὴ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν προσφεύγοντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζητοῦντα τὴν δαπάνην τῆς καλλιεργείας τῶν κτημάτων των. Δὲν ἔχομεν ἡμεῖς κτήματα; ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος ἡμῶν κ. Βουδούρης δὲν ἔχει κτήματα; δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ τὰ καλλιεργήσῃ; Δόσατε εἰς αὐτοὺς, εἰς ἐμὲ, εἰς ὅλους τοὺς ἐκ μὴ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, χρήματα νὰ καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των. Εἰς τοιαῦτα ἄτοπα δύναται νὰ ὠθήσῃ ἡ τοιαύτη ἀνάμιξις τοῦ Κράτους εἰς τὰς καθαρῶς ἰδιωτικῆς φύσεως ὑποθέσεις καὶ ἐπιχειρήσεις. Πανταχοῦ τὸ Κράτος ἀπεδείχθη ἀκατάλληλον διὰ τοιαύτας ἐνεργείας, μάλιστα δ’ ἐν Ἑλλάδι. Μὴ θέλετε νὰ συνειθίσητε τὸν λαὸν νὰ περιμένῃ τοιούτου εἴδους συνδρομὴν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἄφετε αὐτὸν, λαὸν νοήμονα καὶ βεβαίως οὐχὶ καταδεδικασμένον νὰ χαθῇ ἐν τῇ ἀφανείᾳ ἐπὶ τοιούτου ὁμαλοῦ πεδίου, ἄφετε αὐτὸν νὰ παλαίσῃ, καὶ θ’ ἀντεπεξέλθῃ νικηφόρως.

§78ΠΗΛΙΚΑΣ. Μὲ αὐτὰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας, τὰς ὁποίας εἴπετε, τί θὰ γείνῃ; Εἰς τί θὰ χρησιμεύσωσιν αὗται;

§79ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λίαν γνωστὸς ὁ θεσμὸς τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν (Magasins Généraux)· ἀλλ’ ἐν δυσὶ λέξεσι θὰ προσπαθήσω νὰ χορηγήσω ὑμῖν ἐξήγησιν: Ὁ παραγωγὸς ἢ ὁ ἔμπορος, ὁ πιεζόμενος ὑπὸ χρηματικῶν ἀναγκῶν καὶ δι’ ἕνα ἢ ἄλλον λόγον μὴ θέλων νὰ πωλήσῃ τὸ ἐμπόρευμα αὐτοῦ, παραδίδει αὐτὸ εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας, ὧν ἡ ὑπηρεσία ἐκδίδει ἀπόδειξιν παραλαβῆς, ἥτις ἀποτελεῖ τίτλον ἐμπορεύσιμον καὶ δύναται μεταβιβαζομένη νὰ χρησιμεύσῃ εἰς σύναψιν δανείου παρὰ Τραπέζῃ ἢ τραπεζίτῃ, ἢ καὶ ἰδιώτῃ κεφαλαιούχῳ. Ἐν Ἀθήναις σήμερον, μεθ’ ὅλην τὴν μαστίζουσαν οἰκονομικὴν κρίσιν, οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ καὶ σταφιδέμποροι θὰ ἠδύναντο νὰ δανεισθῶσι διὰ τῶν τοιούτων τίτλων ποσὰ ἱκανὰ, ὅπως ἀνακουφίσωσι τὰς μᾶλλον ἐπειγούσας ἀνάγκας αὐτῶν καὶ μὴ θυσιάσωσι τὸ προιὸν, ὡς συμβαίνει νῦν. Διότι ὑπάρχουσιν ἔτι πολλὰ διαθέσιμα κεφάλαια ἐν Ἑλλάδι, μὴ κυκλοφοροῦντα ἕνεκα τῆς γεννηθείσης ἄκρας δυσπιστίας. Αἱ Γενικαὶ Ἀποθῆκαι δύνανται νὰ ἱδρυθῶσιν οὐ μόνον ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἑταιρίας ἰδιωτικῆς, διότι ἀποτελοῦσιν ἐπικερδῆ ἐπιχείρησιν, ὡς ἀπεδείχθη ἀλλαχοῦ. Τὰ εἰσπραττόμενα ἀποθήκευτρα ἐπὶ τῶν ἐν αὐταῖς κατατεθειμένων ἐμπορευμάτων δύνανται νὰ ἐξασφαλίσωσι μέρισμα καλὸν εἰς τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον. Αἱ δαπάναι τῆς ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας αὐτῶν δὲν εἶναι μεγάλαι. Ἡ ἑταιρία ἄλλως τε, ἂν ὑπὸ ἑταιρίας ἱδρυθῶσιν αἱ Ἀποθῆκαι, δύναται νὰ ἔχῃ καὶ κεφάλαιον ῥευστὸν, ὅπως χορηγῇ καὶ αὐτὴ δάνεια ἐπὶ τῶν τίτλων καταθέσεως ἐμπορευμάτων. Σημειωτέον δὲ, ὅτι εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας δὲν θὰ εἰσάγωνται μόνον σταφίδες, ἀλλὰ καὶ ἄλλα προϊόντα καὶ ἐμπορεύματα οἱαδήποτε, τοῦθ’ ὅπερ θὰ αὐξάνῃ τὰς προσόδους τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Αἱ Γενικαὶ Ἀποθῆκαι παρέχουσι μεγάλας εὐκολίας εἰς τὸ ἐμπόριον. Δι’ αὐτῶν ὁ ἔμπορος ἀποφεύγει τὰς βεβιασμένας πωλήσεις, αἵτινες ζημιοῦσιν οὐ μόνον αὐτὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐμπόριον ἐν γένει διὰ τῆς ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν, ἀποφεύγει δὲ τὸ κακὸν τοῦτο, διότι δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ μεταβάλλῃ εἰς χρῆμα τὸ ἥμισυ ἢ τὰ δύο τρίτα τῶν εἰς χεῖρας αὐτοῦ εὑρισκομένων ἐμπορευμάτων, πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἀρκετὰ τὰ περὶ τούτου. Ταῦτα εἶχον νὰ προτείνω, Κύριοι· πρῶτον τὴν ἐνίσχυσιν τῆς καταναλώσεως διὰ τῆς λήψεως οἱουδήποτε μέτρου. Κρεῖττον εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ἐξεύρωσι, νὰ κανονίσωσιν αὐτοὶ οἱ διαχειριζόμενοι τὴν σταφίδα. Ἀλλ’ ἂν ᾖναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἀκόμη ἡ φροντὶς, ἂς ληφθῇ, ἂς κανονισθῇ. Δεύτερον προτείνω τὴν ἵδρυσιν τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Ἀλλ’ ἴσως μὲ κατέλαβε, Κύριοι, ἡ ἀδυναμία, ἡ καταλαβοῦσα ὅλους τοὺς μέχρι τοῦδε ὁμιλήσαντας, καὶ τοὺς μὴ παρόντας ἀκόμη συναδέλφους, νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ τι, μίαν γνώμην τοὐλάχιστον. Ὄχι νομοσχέδιον, πολλοῦ γε καὶ δεῖ! Γενικώτερόν τι καὶ ἐπωφελὲς διὰ τὴν χώραν ὁλόκληρον καὶ τὸ Κράτος. Ἐκ τῆς ἀφορμῆς τῆς κρίσεως τοῦ ζητήματος τῆς σταφίδος, περὶ οὗ σᾶς ἀπησχόλησα, εὐγνωμονῶν διὰ τὴν ἐπιδαψιλευθεῖσάν μοι ὑμετέραν εὐμένειαν, προάγομαι εἰς ἄλλο ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἡ στιγμὴ κατάλληλος, διὰ νὰ σκεφθῶμεν γενικώτερόν πως πρὸς ἀποφυγὴν εἰς τὸ μέλλον ὁμοίων κρίσεων, ὁμοίων ἀθλιοτήτων καὶ ὁμοίων δυσχερειῶν. Πρὸ πενταετίας, δημοσιογραφῶν, προέτεινα τὴν ἵδρυσιν Ὑπουργείου γεωργίας βιομηχανίας καὶ ἐμπορίου. Διενεμήθη προχθὲς εἰς ἡμᾶς τὸ τελευταῖον ὑπόμνημα τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Πατρῶν «Ἑρμοῦ», φέρον ἐν παραρτήματι καὶ ψηφίσματα τοῦ Συλλόγου τῶν ἐν Πάτραις ἐμποροῤῥαπτοεργατῶν, προτεινόντων τὸν κανονισμὸν τῆς ἐξακτέας ποσότητος, τὴν παρακράτησιν τοῦ πλεονάσματος, ἵνα εἴπω κατὰ τὸ σύνηθες· ἐπίσης τοῦ σωματείου τῶν ἐν Πάτραις κουρέων, τοῦ σωματείου τῶν ἐν Πάτραις οἰνοπωλῶν, τοῦ σωματείου τῶν ἐν Πάτραις μεταξουργῶν, τοῦ σωματείου τῶν ἐν Πάτραις κρεοπωλῶν, τοῦ σωματείου τῶν ἐν Πάτραις ὑποδηματοποιῶν, τοῦ ἐν Πάτραις συνδέσμου τῶν σταφιδοκτημόνων...

§80ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι σταφιδοκτήμονες ὅλοι αὐτοί.

§81ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδέχομαι. Τοῦτο ἀκριβῶς καὶ ἐπιδοκιμάζω καὶ διὰ κατανεύσεως... Τοῦ ἐν Πάτραις σωματείου «ἀδελφότητος τοῦ δήμου Δημητσάνης», τοῦ ἐν Πάτραις σωματείου τοῦ λαϊκοῦ συνδέσμου ὁ «Ἅγιος Κωνσταντῖνος». Ἅπαντες οὗτοι συνιστῶσιν εἰς ἡμᾶς τὸν κανονισμὸν τῆς ἐξακτέας ποσότητος. Ἡ ὁμόφωνος αὕτη παρακέλευσις καὶ ἔκφρασις γνωμῶν τῶν διαφόρων σωματείων μοὶ ἐνεθύμισεν, ὅ,τι τότε ἔγραφον· προσφυγὼν δὲ, εὗρον καὶ ἀντέγραψα ὅ,τι προέτεινον τότε, ὡς δημοσιογράφος, διὰ τῆς «Ἐπιθεωρήσεως», ὑποδεικνύων τὴν ἀνάγκην ἱδρύσεως Ὑπουργείου γεωργίας, βιομηχανίας καὶ ἐμπορίου. Ἔγραφον ἐν τέλει ἀκριβῶς τριστήλου ἄρθρου μου τῇ 4 Σεπτεμβρίου 1889 (ἀναγινώσκει): «.... Οἱ γαιοκτήμονες τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Πελοποννήσου, οἱ ναυτικοὶ τῶν νήσων καὶ τῶν παραλίων, οἱ ἔμποροι καὶ βιομήχανοι τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Σύρου καὶ τῶν Πατρῶν, τὰ ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια, ὅπου ὑπάρχουσι, καὶ ἄλλα σωματεῖα, δυνάμενα νὰ ἐκφράσωσι τὰς σκέψεις καὶ τὰς γνώμας διαφόρων μερίδων καὶ τάξεων τοῦ λαοῦ, οἷον αἱ συντεχνίαι τῶν Ἀθηνῶν κλπ. κλπ. πάντες οὗτοι, δηλαδὴ ὁλόκληρος ὁ λαὸς καὶ διὰ μιᾶς φωνῆς δέον νὰ ἀπαιτήσῃ τὴν θεραπείαν τῆς προτεινομένης ἀνάγκης.» Ἔγραφον ταῦτα περὶ τῆς ἱδρύσεως Ὑπουργείου γεωργίας, βιομηχανίας καὶ ἐμπορίου. Ἡ ἐφημερὶς «Πελοπόννησος» ἐν Πάτραις ὑπεστήριξε τὴν ἰδέαν αὐτήν· ἡ ἐφημερὶς «Ἐπιθεώρησις» τῆς Κων/πόλεως ἔγραφε τότε, σχολιάζουσα τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τῆς παρ’ ἐμοῦ διευθυνομένης ἐνταῦθα «Ἐπιθεωρήσεως» (ἀναγινώσκει): «... Χώρα, ἧς ἡ εἰς γεωργικὰ εἴδη ἐμπορικὴ κίνησις ὑπερβαίνει τὸ ἥμισυ τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως· χώρα ἄκρως ηὐνοημένη ὑπὸ ἔποψιν γεωγραφικῆς θέσεως, μὴ ἐξασκοῦσα δὲ κολοσσιαῖον ἐμπόριον· χώρα, ἐν ᾗ ὁ ἴδιος πλοῦτος μένει ἀνεκμετάλλευτος καὶ αἱ ἡμερήσιαι τοῦ βίου ἀνάγκαι πενιχρῶς θεραπεύονται ἐκ τῆς ἔξωθεν εἰσαγωγῆς· χώρα τοιαύτη ἀσυγγνώστως ἀδικεῖται ὑπὸ τῆς Πολιτείας, ἥτις δὲν σπεύδει νὰ συστήσῃ ἰδίαν ἀρχὴν, δυναμένην ἀποκλειστικῶς νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς προαγωγῆς τῶν ὅρων τοῦ οἰκονομικοῦ βίου.» Ταῦτα προέτεινα τότε, ἀλλὰ τότε δὲν ἦτο καιρὸς νὰ γείνωσιν ἀποδεκτά. Σήμερον ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλή, πρὸς τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν σκέψιν μου ταύτην, θέλει ἀκούσει μετὰ ὀλιγωτέρας τοὐλάχιστον ἀδιαφορίας, εἰ μὴ μετὰ περισσοτέρας προσοχῆς...

§82ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§83ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Καράπαυλος μὲ ἐνθαῤῥύνει εἰς τοῦτο.

§84ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα!

§85ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς ἐξαιρετικῆς ἀνάγκης τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἵδρυσιν τοιούτου Ὑπουργείου. Ἀλλὰ πρὸ τούτου θὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι ἄλλαι τινὲς χῶραι τοῦ κόσμου ἔχουσιν Ὑπουργεῖον εἰδικὸν ὄχι τῆς γεωργίας, δὲν θέλω νὰ εἴπω τοῦτο, — προσέξατε παρακαλῶ — ἔχουσιν Ὑπουργεῖον εἰδικὸν ἐπιτοπίων ἰδιαιτέρων ἀναγκῶν, κατὰ τὴν φύσιν αὐτῆς καὶ τὰς ἀνάγκας ἑκάστη· π. χ. (ἀναγινώσκει): Ἡ Πολιτεία τῆς Νέας Ζηλανδίας ἐν Αὐστραλίᾳ ἔχει Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῶν ἐποίκων, διότι μεταναστεύουσι πολλοὶ ἐκεῖσε. Ὅμοιον Ὑπουργεῖον ἔχει ἡ Χιλλὴ ἐν Ἀμερικῇ. Ὅμοιον Ὑπουργεῖον τοπικῶν ἀναγκῶν ἔχει ἡ Ὁλλανδία, τὸ Ὑπουργεῖον Waterstaat, τὸ κανονίζον δηλαδὴ (ἕνεκα τῆς χαμηλοτέρας θέσεως τῆς Ὁλλανδίας ἀπὸ τῆς θαλάσσης) τὰ τῶν τεχνικῶν ἐκείνων ἔργων, διὰ τῶν ὁποίων συντηρεῖται ἐν τῇ ὑπάρξει τοῦ γεωγραφικοῦ χάρτου ἡ Ὁλλανδία. Ὅμοιον Ὑπουργεῖον, τὸ Ὑπουργεῖον Water-suppley, ἔχει ἡ Πολιτεία τῆς Βικτωρίας ἐν Αὐστραλίᾳ, Ὑπουργεῖον τῆς διανομῆς τοῦ ὕδατος νομίζω, ἢ τῆς canalisation.

§86ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων.

§87ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί. Δι’ ἡμᾶς δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἱδρύσεως εἰδικοῦ Ὑπουργείου σταφίδος, ἀλλ’ ἡ σπουδαιότης τοῦ προϊόντος τούτου διὰ τὴν χώραν εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐπιβάλλει τὴν λῆψιν ἐκτάκτων μέτρων δι’ αὐτὴν, δι’ ἐνδελεχοῦς, ἀκαμάτου καὶ ἀδιακόπου μερίμνης. Μετὰ τὴν πληροφορίαν ταύτην περὶ τῶν ἐν ἄλλαις χώραις εἰδικωτάτων Ὑπουργείων, ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ σημειώματος τούτου, τὸ ὁποῖον ἐξήγαγον μετὰ πολλῆς ἀκριβείας ἐκ στατιστικῶν βιβλίων. Ὅλαι αἱ χῶραι τῆς Εὐρώπης καὶ αἱ Ἀνατολικαὶ, πλὴν ἡμῶν, χῶραί τινες τῆς Ἀσίας ἀκόμη, πλεῖσται χῶραι τῆς Ἀμερικῆς, σχεδὸν ὅλαι, καὶ ὅλα τὰ νέα ἀρτισύστατα κρατίδια τῆς Αὐστραλίας ἔχουσιν ὄχι μόνον ἕν, ἀλλὰ δύο καὶ τρία ἐνίοτε Ὑπουργεῖα ὁμοίας ἀποστολῆς ἐκείνου, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω. Ἀρχίζω ἐκ τῆς Εὐρώπης· ἀναφέρω τὰ Ὑπουργεῖα, πλὴν τῶν ἑπτὰ συνήθων ἐν παντὶ Κράτει, τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν πρότασίν μου (ἀναγινώσκει):

ΕΥΡΩΠΗ.

Γαλλία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου, Βιομηχανίας, Ἀποικιῶν. Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων Γερμανία. αʹ) Πρωσσία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας, Δημοσίων κτημάτων, Δασῶν. Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας. Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. βʹ) Ἀμβοῦργον: Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας. γʹ) Βρέμη: Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου καὶ Ναυτιλίας. Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας. δʹ) Λυβέκη: Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου καὶ Ναυτιλίας. Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας. εʹ) Ἀλσατία–Λωραίνη: Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ Δημοσίων κτημάτων. Αὐστρία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Οὐγγαρία: Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας καὶ Ἐμπορίου. Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Ἀγγλία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας (ἱδρυθὲν τὸ 1889). Ἰταλία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας, Βιομηχανίας καὶ Ἐμπορίου. Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Ρωσσία: Αὐτοκρατορικοῦ Γραφείου (Cabinet), ἱδρυθέντος διὰ τοῦ νόμου τῆς 19 Μαΐου 1889, τμήματα: Γεωργίας καὶ Βιομηχανίας. Ἑλβετία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ Βιομηχανίας. Βέλγιον: Ὑπουργεῖον Γεωργίας, Βιομηχανίας καὶ Δημοσίων Ἔργων. Ὁλλανδία: Ὑπουργεῖον Waterstaat, Ἐμπορίου καὶ Γεωργίας. Σουηδία: Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν τμήματα: αʹ) Ποταμοπλοΐας, ἁλιείας, μεταλλείων, ἐφευρέσεων. βʹ) Σιδηροδρόμων, γεφυροδοποιΐας, γεωργίας. γʹ) Ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας. Νορβηγία: Παραπλήσια τῇ Σουηδίᾳ. Πορτογαλία: Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας. Τουρκία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Ἱσπανία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ Ἐμπορίου. Ρουμανία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας, Βιομηχανίας, Ἐμπορίου καὶ Δημοσίων κτημάτων. Σερβία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ Ἐμπορίου. Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Φιλλανδία (Ρωσσίας Μ. Δουκάτον): Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ Δημοσίων Ἔργων. Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας.

ΑΣΙΑ.

Περσία: Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου. Σιάμ: Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Ὑπουργεῖον Δημοσ. Ἔργων. Ἰαπωνία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ Ἐμπορίου.

ΑΜΕΡΙΚΗ.

Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι: Ὑπουργεῖον Γεωργίας· τμήματα αὐτοῦ: 1) Λογιστικόν. 2) Στατιστική. 3) Χημεία. 4) Βοτανική. 5) Παθολογία τῶν φυτῶν. 6) Ὀρνιθολογία. 7) Ἀνατροφὴ κατοικιδίων ζώων (élevage) (ζωοκομία). 8) Ἐντομολογία. 9) Μεταξοσκωληκοτροφία. 10) Φυτοκομία. 11) Ὀπωροκομία. 12 Δάση. 13) Πειραματικοὶ σταθμοί. Μεξικόν: Ὑπουργεῖον Δημοσ. Ἔργων. Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας καὶ Ἐμπορίου. Περοῦ: Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορίου. Βραζιλία: Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, Γεωργίας καὶ Ἐμπορίου. Χιλλή: Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, Δημοσίων Ἔργων καὶ τῶν Ἐποίκων. Κολομβία: Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου καὶ Συγκοινωνίας. Οὐραγουαίη: Ὑπουργεῖον Γεωργίας, Βιομηχανίας καὶ Δημοσίων Ἔργων. Βολιβία: Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν καὶ Βιομηχανίας. Καναδᾶς: Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Δομινικανικὴ Δημοκρατία: Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορίου. Κόστα–Ρίκα: Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορίου. Ἀργεντινή: Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν (τμῆμα Γεωργίας).

ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ.

Νέα Ζηλανδία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ Ἐσωτερικῶν καὶ Μεταναστῶν. Ὑπουργεῖον Μεταλλείων καὶ Δημοσίων Ἔργων. Νέα Οὐαλία: Ὑπουργεῖον Μεταλλείων καὶ Γεωργίας. Νότιος Αὐστραλία: Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Βικτωρία: Ὑπουργεῖον Water supply καὶ Γεωργίας. Κηνλανδία: Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν καὶ Γεωργίας Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ὅμως ἰδιαιτέρως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς γεωργίας τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς. Ἐκεῖ δὲν ἔχουσιν Ὑπουργεῖον ναυτιλίας, Ὑπουργεῖον βιομηχανίας. Ἡ Ἀμερικὴ ἔχει ἀρκετὴν δρᾶσιν εἰς τὰ τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴ χρῄζῃ ποδηγετήσεως, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς γεωργίας ἐν Ἡνωμέναις Πολιτείαις ἀποτελεῖται, ὡς ἠκούσατε, ἐκ δεκατριῶν τμημάτων, ἅτινα δεικνύουσι μέχρι τίνος σημείου φθάνει ἡ προσοχὴ καὶ ἡ μέριμνα τῶν Κυβερνήσεων τῶν ὄντως πεπολιτισμένων καὶ εὐνομουμένων Κρατῶν. Ἡ Ἀργεντινὴ ἀφ’ ἑτέρου, χώρα καὶ κατὰ τὰ ἄλλα ὁμοία πρὸς ἡμᾶς, ἔχει ὅ,τι καὶ ἡμεῖς, τμῆμα δηλαδὴ γεωργίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἔχομεν καὶ ἡμεῖς, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν πλέον, διότι κατηργήθη καὶ τοῦτο, ἀνετέθη δ’ ἡ διεύθυνσις αὐτοῦ εἰς τὸν κ. Βαμβᾶν. Ὥστε, ὡς βλέπετε, εἴμεθα οἱ μόνοι ἐν Εὐρώπῃ, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ ὀλιγίστων ἐν τῷ κόσμῳ Κρατῶν, οἵτινες δὲν ἔχομεν τὸ σωτήριον τοῦτο Ὑπουργεῖον. Διὰ τῆς συστάσεως δὲ τοιούτου Ὑπουργείου, Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἦναι ἀπησχολημένον καθόλου εἰς τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικὴν καὶ εἰς προσωπικά...

§88ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ὄχι δά! δὲν δύναται νὰ ἀποφύγῃ.

§89ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀποφύγῃ, φίλτατε συνάδελφε, μείνατε ἥσυχος... Θὰ τραπῶμεν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς προόδου τῶν ὑλικῶν συμφερόντων ἡμῶν. Ἔχομεν εὐτυχῶς προσωπικόν, ἔχομεν γεωπόνους καλῶς κατηρτισμένους καὶ φιλοτίμους καὶ προθύμους. Εἶδον δὲ κατὰ σύμπτωσιν, ἐνῷ πρὸ πέντε ἐτῶν ἔγραφον ἐγώ, ὅτι ἡ «Γεωργικὴ Πρόοδος», γεωπονικὸν σύγγραμμα παρὰ τοῦ κ. Σ. Χασιώτου ἐκδιδόμενον, προτείνει τὴν ἵδρυσιν «Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ Βιομηχανίας» εἰς τὸ τελευταῖον φύλλον, τὸ τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος. Διὰ τοῦ ὑπουργείου τούτου ἡ Κυβέρνησις θὰ προφθάνῃ νὰ ἔχῃ τὴν προσοχὴν αὐτῆς διαρκῶς εἰς τὰς ἀγορὰς παντοῦ δι’ ὅλα μας τὰ προϊόντα, πρὸ πάντων διὰ τὴν σταφίδα· θὰ δύναται νὰ λαμβάνῃ μέρος εὐπρεπὲς εἰς τὰς παγκοσμίους καὶ τὰς τοπικὰς ἐκθέσεις· θὰ δύναται νὰ συνομολογῇ ἐπωφελεῖς συμβάσεις· θὰ δύναται νὰ ἐφορᾷ τὸ ἐμπόριον γενικῶς ὅπερ εἶναι ὁμολογουμένως πηγὴ εὐεργεσίας εἰς τὸν τόπον. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο θὰ μεταχειρισθῇ τοὺς ἡμετέρους προξένους, τοὺς προξενικοὺς πράκτορας, τοὺς ἐν χριστιανικαῖς χώραις ὑπηρετοῦντας ὡς ἐμπορικοὺς πράκτορας, ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν τῶν ὁποίων βασιζομένη θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ἐμπόριον τελεσφόρως. Ἀλλὰ θὰ ὑπεστήριζε τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο καὶ τὴν τροφοδότειραν γεωργίαν, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωμεν ἐπὶ μακρὸν ὡς Κράτος· πῶς θὰ ὑπάρξωμεν ὡς ἔθνος, ὡς λαὸς, ἂν δὲν ἀντλῶμεν μόνον ἀπὸ τὴν γῆν, μόνον ἀπὸ τὴν εὐλογίαν τῆς Δήμητρος τὰ δῶρα τῆς φύσεως καὶ τῆς γῆς, τὰ ὁποῖα καὶ μόνα συντηροῦσι τοὺς λαοὺς, καθιστῶσι δὲ αὐτοὺς καὶ γενναιοτέρους καὶ ἀνδρικωτέρους, καὶ στρατιώτας, ὡς γνωστὸν, καλλιτέρους παράγουσι πάντοτε αἱ γεωργικαὶ τάξεις καὶ φρονηματίας εἰς ὅλα; Βελτιοῦντες τὴν γεωργίαν ἡμῶν, θὰ ἐλαττώσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ χρυσοῦ μας κατὰ 30,000,000· θὰ ἐλαττώσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν μας, βελτιοῦντες τὴν κτηνοτροφίαν, κατὰ 6–7 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δίδομεν τώρα διὰ κρέας· θὰ ἐλαττώσωμεν διὰ τῆς περιποιήσεως τῶν δασῶν τὴν εἰσαγωγὴν μας, ἐν ἑνὶ λόγῳ θὰ ἱδρύσωμεν μίαν πηγὴν στειρεύσεως, ἀποκοπῆς τοῦ χρήματος τοῦ ἐξερχομένου, καὶ θὰ δημιουργήσωμεν μίαν πηγὴν εἰσροῆς χρήματος εἰς τὸν τόπον μας διὰ τῆς ἐπιτυχοῦς διαθέσεως τῶν προϊόντων μας. Τί δὲ δὲν ἔχομεν νὰ πράξωμεν, κύριοι συνάδελφοι; Ἔχομεν νὰ βελτιώσωμεν κατὰ ποιὸν καὶ ποσὸν καὶ σῖτον καὶ σῦκα καὶ οἶνον καὶ τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα καὶ μεταξοτροφίαν καὶ καπνὸν καὶ τουμπεκίον καὶ βάμβακα καὶ μέλι καὶ ὀρύζιον κλπ. κλπ. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ εἰσαγάγωμεν νέα μηχανήματα, νέα φυτὰ, κυρίως τὰ κτηνοτροφικὰ, νέα εἴδη ζώων, ἔχομεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν παραγωγὴν καθόλου. Πρὸ πάντων δὲ Ὑπουργεῖον τοιοῦτον θὰ ἐφρόντιζε τελεσφόρως καὶ κατὰ τῆς φυλλοξήρας, ἡ ὁποία μᾶς ἀπειλεῖ, καὶ τότε δὴ τότε θὰ ἴδητε ἂν πρέπῃ νὰ σκέπτησθε, ὡς νῦν, πῶς νὰ ἀφαιρέσητε τὸ περίσσευμα, διότι ἡ φυλλοξήρα μεταδίδεται καταπληκτικῶς καὶ μᾶς ἔχει περιζώσει μέχρι τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τῆς Μακεδονίας. Θέλει φροντίσει περὶ τῆς βιομηχανίας μας, περὶ τοῦ ἐμπορίου, περὶ τῆς ναυτιλίας, τὴν ὁποίαν ἐγκαταλείψαμεν καὶ ἡ ὁποία μᾶς ἐγκατέλιπεν ὁριστικῶς εἰς τοιοῦτο σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν συγκοινωνίαν μεταξὺ τῶν ἐσωτερικῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους. Αὐτῶν ὅλων τῶν ἀγαθῶν πρόξενον θὰ ἦναι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἡ δαπάνη αὐτοῦ, καὶ ἂν ἀνήρχετο εἰς 1,000,000 ἢ εἰς 2,000,000, θὰ ἐνεκρίνετο παρ’ ἐμοῦ μεθ’ ὅλης τῆς δυνάμεως τῆς ψήφου καὶ τοῦ λόγου μου· ἀλλ’ εὐτυχῶς δὲν θὰ στοιχίσῃ ἡ ἵδρυσις τοιούτου Ὑπουργείου τόσον χρῆμα. Ἔχομεν ἤδη τέσσαρα τμήματα, τὰ ὁποῖα, ἀφαιρούμενα ἐξ ἄλλων Ὑπουργείων, θὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ νέον...

§90ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πόσα ὑπολογίζετε;

§91ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ... Θὰ προστεθῇ ἐκεῖ τὸ τμῆμα τῆς γεωργίας καὶ τὸ τμῆμα τῆς δημοσίου οἰκονομίας ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ τμῆμα τῆς στατιστικῆς ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ τμῆμα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸ τῶν δασῶν ἐκ τοῦ τῶν Οἰκονομικῶν· ἔχομεν πέντε τμήματα, τὰ ὁποῖα θὰ προστεθῶσιν ἀμέσως. Ἡ δαπάνη θὰ ἦναι ἐλαχίστη, θὰ ἦναι τὸ ἐνοίκιον, ὁ μισθὸς τοῦ Ὑπουργείου καὶ σχετικῶς ὀλίγισται ἄλλαι δαπάναι.

§92ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ ἔχῃ πλέον στατιστικήν;

§93ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ ἡ γενικὴ στατιστικὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι ἡ γενικὴ, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τελωνειακὴν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ συγκεντρώσῃ.

§95ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ζητήσῃ αὐτὸς παρ’ ἐμοῦ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ νέου Ὑπουργείου. Ἐγὼ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἰδέαν, νὰ ὑποδείξω δὲ ἐν ταῖς μεγαλειτέραις γραμμαῖς τὰ κατ’ αὐτό.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ ὑποδείξω ἁπλῶς, ὅτι ταῦτα ἄνευ δαπάνης δὲν γίνονται.

§97ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅμως καὶ 1,000,000 δαπάνη πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν εἶναι μικρά. Ἔχω δὲ νὰ προσθέσω καὶ ἄλλο τι, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο πρέπει ὄχι μόνον νὰ δαπανᾷ ὅ,τι χρειάζεται δι’ ἑαυτὸ, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ καὶ διαθέσιμον χρῆμα, καὶ διαθέσιμον πίστωσιν διὰ τὴν πρόχειρον καὶ ἄμεσον συνδρομὴν πάσης ἀνάγκης τῆς γεωργίας, τοῦ ἐμπορίου, τῆς βιομηχανίας 1,000,000 δραχμῶν. Τοιαύτη δαπάνη θὰ ἦναι παραγωγὸς δεκάδων ἑκατομμυρίων εἰς τὸν τόπον μας καὶ εἰς τὸν λαὸν καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ εἰς τὸ Δημόσιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν, πλὴν τῆς γνώμης μου, ἣν ὑπέβαλον περὶ σταφίδος, ὑποβάλλω γενικώτερον, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ζητήματος τῆς σταφίδος πάλιν λαβὼν ἀφορμὴν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει, διότι ἡ πραγματοποίησις τοιαύτης προτάσεως θέλει ἀπαλλάξει τὸν τόπον πολλῶν κρίσεων, ὁμοίων πρὸς τὴν παροῦσαν ἐν τῷ μέλλοντι. (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§98ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω, ἀλλ’ εἶναι ἀργά, εἶναι καὶ ψῦχος καὶ ἡ αἴθουσα κενή· ἔχω δὲ ἀνάγκην νὰ σκεφθῶ ἐπὶ τῶν προτάσεων καλλίτερον, διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ ὁμιλήσω. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ εὐχαρίστως, κύριε Μεσσηνέζη, μετὰ τὴν ψυχρολουσίαν μάλιστα, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔκαμεν ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος (ἱλαρότης). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 καὶ 50′ μ. μ.