1894.02.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 50

τῆς 8 Φεβρουαρίου 1894.

(Τρίτη).

Ὥρᾳ 6 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτροπὴ ἐργατῶν τυπογράφων μοὶ ἐνεχείρισεν ἀναφορὰν, φέρουσαν ἑκατοντάδας ὑπογραφῶν, καὶ παριστῶσαν τὸν περιορισμὸν, ὅστις ἐπῆλθεν εἰς τὰς τυπογραφικὰς ἐργασίας, ἕνεκα τοῦ νόμου περὶ διδακτικῶν βιβλίων· ζητοῦσι δὲ τὴν ἀναστολὴν τοῦ ἐπικειμένου διαγωνισμοῦ τῶν διδακτικῶν βιβλίων.

§2Μ. ΛΑΜΠΡΟΣ. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην συνιστῶ καὶ ἐγὼ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, διότι εἶναι ὡμολογούμενον, ὅτι διὰ τοῦ νόμου περὶ διδακτικῶν βιβλίων ἐπέρχεται καταστροφὴ καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον τῶν βιβλίων καὶ εἰς τοὺς τυπογράφους.

§3ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Συζητουμένου τοῦ σχετικοῦ νόμου, ἡμεῖς ὑπεβάλομεν διαφόρους λόγους ἰσχυροὺς, δι’ οὓς δὲν ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ οὗτος. Ἤδη ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνύεται, ὅτι πρόκειται νὰ στερηθῶσι τοῦ ἄρτου ὁλόκληροι ἐργατικαὶ τάξεις. Ἀλλὰ δὲν πρέπει μόνον διὰ τοῦτο νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἀνάκλησιν τοῦ νόμου ͵ΒΡΛʹ, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους καθαρῶς ἐκπαιδευτικοὺς καὶ ἐπιστημονικοὺς πρέπει ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὁ πρωτοφανὴς καὶ πρωτάκουστος, νὰ ἐκλίπῃ. Κατ’ αὐτὸν δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἅμιλλα ἐπιστημονικὴ, διότι ἐπὶ ὡρισμένην περίοδον ἐπιβάλλεται ὡρισμένον βιβλίον εἰς τοὺς μαθητὰς, καὶ ἀποκρούονται ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ μεταξὺ ἤθελον ἐκδοθῆ. Δυστυχῶς καὶ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲν βραβεύονται τὰ ἄριστα τῶν βιβλίων. Εἶναι γνωστὸν, πῶς συνήθως γίνονται οἱ διαγωνισμοὶ καὶ ὁπόσαι ἐπεμβάσεις λαμβάνουσι χώραν περὶ τὴν βράβευσιν τῶν διδακτικῶν βιβλίων. Διὰ τοῦτο, καὶ χάριν τῆς παιδείας καὶ χάριν ὁλοκλήρου ἐργατικῆς τάξεως, ἥτις κινδυνεύει ν’ ἀπολέσῃ οὕτω τὸν ἐπιούσιον ἄρτον της, ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ σπεύσῃ εἰς ἀνάκλησιν τοῦ νόμου, ὅστις, ἐφαρμοσθεὶς ἤδη, οὐδένα ἀπέδωκεν ἀγαθὸν καρπόν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα σταλὲν παρὰ συλλαλητηρίου γενομένου ἐν Φιλιατροῖς, διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλοῦσι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικὸν μὲ τὴν τροποποίησιν, ὅπως ἡ προκαταβολὴ γίνηται εἰς εἶδος πάντοτε, καὶ ὅπως ὡς βάσις τοῦ ἐξακτέου ποσοῦ καθορισθῶσι 200 ἑκατομμύρια.

§5ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸ ὀλίγου ἔλαβον ἐκ Πατρῶν τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει): «Ὑπήκοοι Ἕλληνες Δρόβιανης, ἀναγνωρισθέντες ἐπισήμως παρὰ μικτῆς ἐπιτροπῆς, συνελθούσης πρὸ ἐτῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει, κρατοῦνται ἀπὸ ἡμερῶν ἐν φυλακαῖς Δελβίνου, βιαζόμενοι πληρῶσαι 25 ὅλων ἐτῶν κεφαλικοὺς φόρους. Κατάστασις προφανῶς ἀπελπιστική! Οἰκογένειαί μας καταστρέφονται. Ἀνεφέρθημεν πρὸ μηνὸς· ἁρμόδιοι κωφεύουσι. Πρόξενος Ἀργυροκάστρου ἀκόμη μεταβῇ εἰς θέσιν του. Ὑψώσατε φωνὴν ὑπὲρ δικαίων μας, ἐξαιτούμενοι ἐνέργειαν Κυβερνήσεως ταχεῖαν.» Λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι ἐνταῦθα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί συμβαίνει. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διαβιβάσῃ τὰ παράπονα τῶν ἐκ Δρόβιανης κατοίκων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως ἐξετάσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, τί συμβαίνει, καὶ φωτίσῃ τὴν Βουλήν.

§6Μ. ΛΑΜΠΡΟΣ. Ὅμοιον τηλεγράφημα ἔλαβον καὶ ἐγὼ ταύτην τὴν στιγμὴν, καὶ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλήν.

§7Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν νόμου, ὅπως ὁ σταφιδόκαρπος ὁ ὑπάρχων ἐν Ἑλλάδι φορολογηθῇ εἰς εἶδος καὶ οὐχὶ εἰς χρῆμα· διότι, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια διὰ τὸ ἤδη ὑπάρχον ποσὸν κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, τὸ μέλλον τῆς ἐσοδείας διὰ τὸ ἑπόμενον θὰ ἦναι χειρότερον τοῦ σημερινοῦ. Ἡ πρότασίς μου συνοδεύεται καὶ ὑπὸ ἐκθέσεως δικαιολογητικῆς, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 134).

§9ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Συμφώνως πρὸς τὸν λογιστικὸν νόμον ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐπισκευῆς καὶ μεταῤῥυθμίσεως διαφόρων δημοσίων κτιρίων κατὰ τοὺς σχετικοὺς προϋπολογισμούς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐζήτησε νὰ καταθέσω τὴν ἀπόφασιν τοῦ Γερμανοῦ διαιτητοῦ. Καταθέτω ἓν ἀντίτυπον, ἵνα λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. Βουλευτής· θέλουσι δὲ διανεμηθῆ αὔριον εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς ἀντίτυπα. Συγχρόνως καταθέτω νομοσχέδιον περὶ κατασκευῆς ἔργων τινῶν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης μὴ προβλεπομένων ἐν τῇ συμβάσει καὶ περὶ ὧν ποιεῖται λόγον ὁ διαιτητὴς ἐν τῇ κατατεθείσῃ ἤδη ἀποφάσει του.

§10ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἴχομεν παρακαλέσει ὑμᾶς νὰ φέρητε ἔκθεσιν καὶ περὶ τῆς θέσεως, ἐν ᾗ εὑρίσκονται τὰ ἔργα, καὶ περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ νὰ λάβῃ πρὸς ἐξακολούθησιν τοῦ ἔργου· ἂν δηλ. πιστεύῃ, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐργασία διὰ τῶν ἐργολάβων, ἢ ἂν σκέπτηται ἕτερόν τι.

§11ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θέλω δυνηθῆ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν περὶ πάντων.

§12ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐζητήσαμεν ὁλόκληρον τὸν φάκελλον τῆς ὑποθέσεως.

§13ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καὶ τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν τοῦ Ἐφετείου.

§14ΡΙΚΑΚΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἡ εἴδησις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τηλεγράφημα ἐξ Ἀμερικῆς, ἀγγέλλον ὅτι ἐπεβλήθη ἐπὶ τῆς σταφίδος δασμὸς 10%, ἦναι ἀκριβής.

§15Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν Ἀμερικῇ ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς νέον δασμολόγιον, τὸ ὁποῖον ὅτε εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, δὲν περιελάμβανε δασμὸν ἐπὶ τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τῆς ἄλλης σταφίδος, ὡς καὶ πρότερον, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ἄλλῃ ἐν μέτρῳ κατωτέρῳ τοῦ τέως ἐπιβεβλημένου, δηλ. ἀντὶ 2½% τοῦ ταλλήρου περιλάμβανε δασμὸν 1½%, τὴν δὲ σταφίδα τὴν Κορινθιακὴν εἶχεν ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ ἐλευθέρῳ δασμολογίῳ. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ τοῦ δασμολογίου τούτου ἀπεστάλησαν ἐκ Καλλιφορνίας ἐπιτροπαί, ἵνα ἐργασθῶσι πρὸς τὴν ἐπιβολὴν δασμοῦ εἰς τὴν Κορινθιακὴν σταφίδα. Εὐθὺς τότε ἐλάβομεν τηλεγράφημα ἐξ Ἀμερικῆς, πληροφοροῦν ἡμᾶς περὶ τῶν συμβαινόντων, καὶ εἰργάσθημεν ὡς προσῆκε, διότι, ὡς γινώσκετε, ἐν Ἀμερικῇ τὰ νομοθετικὰ διεξάγονται οὐχὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀμέσως, ἀλλ’ ἐκ πρωτοβουλίας τῶν Βουλευτικῶν σωμάτων. Ὁ γενικὸς πρόξενος τῆς Ἑλλάδος ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ εἰργάσθη ἐκθύμως ἐν τῷ θέματι, καὶ μέχρι τῆς παραμονῆς τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁριστικῆς ψηφίσεως τοῦ δασμολογίου οὐδὲν εἶχε περιληφθῆ περὶ τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος ἐν τῷ δασμολογίῳ, ἀλλὰ τὴν τελευταίαν τῆς ψηφίσεως ἡμέραν περιελήφθη ἐν τῷ δασμολογίῳ καὶ ἡ Κορινθιακὴ σταφὶς ἐπὶ ὅρῳ δασμοῦ 10% ἐπὶ τῆς ἀξίας. Ὁ ὅρος οὗτος εἶναι κατώτερος τοῦ τέως ἐπιβαλλομένου εἰς τὴν ἄλλην σταφίδα, τῶν 2½% τοῦ ταλλήρου, εἶναι κατώτερος τῶν 1½% τοῦ ταλλήρου, ἤτοι τοῦ ὅρου, ἐφ’ ᾧ περιλαμβάνεται ἡ ἄλλη σταφὶς ἐν τῷ νέῳ δασμολογίῳ. Ἡ σταφὶς ἡ Κορινθιακὴ ἐτέλει κατὰ λίτραν δασμὸν ἑνὸς ἑκατοστοῦ τοῦ ταλλήρου μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου 1890, ὅτε τὸ ἔτι καὶ νῦν κείμενον δασμολόγιον ἔταξε τὴν Κορινθιακὴν σταφίδα μετὰ τῶν ἀτελῶν. Τὸ νῦν ψηφιζόμενον δασμολόγιον ἐπέβαλεν εἰς αὐτὴν δασμὸν 10% ἐπὶ τῆς ἀξίας. Ὁ δασμὸς οὗτος κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ γενικοῦ προξένου ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸ τρίτον τοῦ πρὸ τοῦ 1890 ἰσχύοντος, ὑπολογιζόμενος ἐπὶ τῶν συνήθων τιμῶν τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος, ἐὰν ὅμως ὑπολογισθῇ ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς νῦν, ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸ ⅐. Ἀλλ’ εἴτε μικρὸς ὁ δασμὸς, εἴτε μέγας, ὑπολογιζόμενος ἐπὶ τῷ μέσῳ ἢ τῷ ἀνωτέρῳ ὅρῳ, εἶναι βεβαίως ἐπιθυμητὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ μὴ ὁριστικὴ ψήφισις αὐτοῦ, καὶ ἐνέργειαι καταβάλλονται, ὅπως ἡ Γερουσία μὴ ἀποδεχθῇ αὐτόν. Ἤδη εἰσήχθη εἰς τὴν Γερουσίαν τὸ δασμολόγιον πρὸς συζήτησιν, αὐθημερὸν ἐπὶ τῇ ὁριστικῇ ψηφίσει μεταβιβασθὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἡ Γερουσία ἐπελήφθη τοῦ θέματος, παραπέμψασα τὸ δασμολόγιον εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν, ὡς γινώσκομεν ἐκ τηλεγραφημάτων καὶ ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν παρὰ τοῦ γενικοῦ προξένου καὶ πρὸς τὰς ἐφημερίδας τοῦ Λονδίνου. Κατὰ δὲ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς συνήθεις θὰ παρέλθωσι 4 μῆνες μέχρι τῆς ὁριστικῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῇ Γερουσίᾳ. Ἐν τῷ μεταξὺ θέλει καταβληθῆ πᾶσα προσπάθεια εἰς προάσπισιν τοῦ ἡμετέρου προϊόντος κατὰ τῆς ἐπιμόνου ἀντιδράσεως τῶν ἀμπελοκτημόνων τῆς Καλλιφορνίας. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος, ἥτις ἐγένετο πρὸ τριῶν ἐτῶν, ἐψηφίσθη χάριν τῆς Ἑλλάδος καὶ οὐχὶ ἐξ ἐφαρμογῆς συστήματος δασμολογικοῦ, τοὐναντίον ἐψηφίσθη ἡ ἀτέλεια ἐν δασμολογίῳ ἐπιβαρύνοντι τοὺς δασμοὺς καὶ ἐμπνεομένῳ ἐξ ἰδεῶν ἀντιθέτων πρὸς τὰς μειώσεις τῶν τελῶν καὶ τὰς ἀτελείας, ἐψηφίσθη ἐν τῷ περιφήμῳ δασμολογίῳ Μὰκ–Κίνλεϋ, οὗτινος σκοπὸς ἦτο ἡ διὰ βαρέων δασμῶν προστασία τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἀλλ’ ἡ Ἀμερικανικὴ Βουλὴ ἐξ αἰσθήματος πρὸς τὴν Ἑλλάδα κατήργησε τὸν τέως κείμενον δασμὸν ἐπὶ τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος, ηὔξησε δὲ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ δασμολογίου ἐκείνου τὸν ἐπὶ πάσης ἄλλης σταφίδος δασμόν. Ὅπως τότε τὰ πρὸς τὴν Ἑλλάδα αἰσθήματα τῶν Ἀμερικανῶν ἐπέδρασαν πρὸς τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ, ἐνδέχεται καὶ ἤδη νὰ ἐπιτευχθῇ ὁμοία ἀπόφασις, τουτέστιν ἡ ἀπόῤῥιψις τοῦ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφισθέντος δασμοῦ. Πολλοὶ ἐκ τῶν Ἀμερικανῶν, εἰς οὓς ἀπετάθημεν, φρονοῦσιν ὅτι θέλει ἐπιτευχθῆ ἡ ἀπόῤῥιψις, ἀλλ’ ὁ γενικὸς πρόξενος εἶναι ἄλλης ἰδέας· φρονεῖ ὅτι δὲν δύναται νὰ προληφθῇ ἡ ψήφισις τοῦ δασμοῦ καὶ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τῆς Ἀμερικανικῆς· ἡ πεποίθησίς του ὅμως αὕτη δὲν ἀναστέλλει βεβαίως τὰς ἐνεργείας του. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ προξένου, ἔχομεν ἐν Ἀμερικῇ καὶ πρόξενον ἐν Σικάγῳ Ἀμερικανὸν, ἀπολαύοντα ὑπολήψεως καὶ ἀσκοῦντα ἐπιῤῥοὴν, ἐργάζεται δὲ καὶ οὗτος ἐν τῇ ὑποθέσει, ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἄλλοι Ἀμερικανοὶ ἐργαζόμενοι, καὶ μάλιστα οἱ καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην δασμολογικὴν μεταβολὴν συντελέσαντες εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ, ἀλλ’ οὗτοι δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὸ κόμμα τὸ νῦν ἐπικρατοῦν, τὸ δημοκρατικόν. Ὁ γενικὸς πρόξενος, ἀποταθεὶς πρὸς αὐτοὺς, διέγνω ὅτι τῶν αὐτῶν ὡς καὶ πρότερον αἰσθημάτων ἐμφοροῦνται· καίτοι δὲ δὲν ἀσκοῦσι τὴν προτέραν ἐπιῤῥοὴν, πολύτιμον ὅμως ἀπεκδέχεται παρ’ αὐτῶν συνδρομήν. Ἀλλὰ καὶ τὸ νῦν ἐπικρατοῦν δημοκρατικὸν κόμμα ἐμφορεῖται αἰσθημάτων φιλελληνικῶν, ἐξ ὧν ἀπεκδεχόμεθα ἀρωγὴν ἐν τῇ σφοδρᾷ κατὰ τοῦ ἑλληνικοῦ προϊόντος ἐπιθέσει τῶν ἀξιούντων προστασίαν κατ’ αὐτοῦ παραγωγῶν τῆς Καλλιφορνίας.

§16ΡΙΚΑΚΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχω ἀφορμὴν νὰ ἀμφιβάλλω, ὅτι θέλει πράξει ὅ,τι εἶναι δυνατὸν· ἀλλ’ ὀφελούμενος τῆς περιστάσεως, νομίζω καλὸν νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἕνεκα τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται ὁ σταφιδόκαρπος, νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, ὅπου ἐπιβαρύνεται ἡ σταφὶς μὲ βαρεῖς δασμοὺς, προσφέρῃ ἡ Κυβέρνησις ἀνταλλαγὰς, ἐπιζητοῦσα τὴν ἐλάττωσιν. Καθ’ ὅσον δύναμαι νὰ γνωρίζω, ἐγένοντο πρὸ καιροῦ τοιαῦται ἐκ μέρους Κυβερνήσεών τινων προτάσεις, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Προκειμένου περὶ συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ὀφείλω νὰ γνωστοποιήσω, ὅτι ἔλαβον τηλεγράφημα παρὰ τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου τῶν Πατρῶν. Ἐν Πάτραις τὸ νομοσχέδιον ἔκαμεν ἐντύπωσιν οὐχὶ εὐχάριστον, διότι αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, περιστρέφονται εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος. Ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως, καὶ ὡς πρὸς τὴν σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀμφότερα τὰ σωματεῖα τῆς πόλεως κηρύσσονται ἀντίθετα. Νομίζουσιν, ὅτι ἡ ἐποχὴ δὲν εἶναι κατάλληλος πρὸς λύσιν τοιούτων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐν ἄλλῃ στιγμῇ ἀποτελεσματικώτερον δύνανται νὰ συζητηθῶσι καὶ ψηφισθῶσιν. Ἐπιφυλάσσονται δὲ ταχυδρομικῶς νὰ ὑποβάλλωσιν ἔγγραφον τὴν γνώμην των καὶ σχέδιον νόμου περὶ διαχειρίσεως τοῦ πλεονάσματος.

§17Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐνδέχεται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ μὴ παρέχῃ ἐπὶ ἀνταλλάγμασιν εὐκολίας πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τῶν δασμῶν ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν ξέναις χώραις· ἀλλ’ ὁ κύριος Βουλευτής, τοιαῦτα παρατηρήσας, δὲν ἐμελέτησε, καίτοι εἶπεν, ὅτι μελετημένος θὰ ἤρχετο πάντοτε εἰς τὴν Βουλήν, (ἱλαρότης) τὰ τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη, διότι ἡ μελέτη τοῦ θέματος θὰ τῷ ἐδείκνυεν, ὅτι δι’ ἀνταλλαγμάτων ἐπετεύχθη ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ ἀπὸ 7 σελλινίων τὸ καντάριον εἰς 2 σελλίνια· ἡ Ἀγγλία δὲ καταναλίσκει περὶ τὸ ἥμισυ τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας. Δι’ ἀνταλλάγματος ἐπετεύχθη ἡ μείωσις τοῦ δασμοῦ ἐν Γερμανίᾳ ἀπὸ 24 μαρκῶν τὰ ἑκατὸν χιλιόγραμμα εἰς 8 μάρκας. Διὰ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐπετεύχθη ἐν Ρωσσίᾳ ἡ ὁλοσχερὴς κατάργησις τοῦ δασμοῦ· ὡσαύτως καὶ ἐν Ἀμερικῇ, ὡς εἶπον, καὶ ἐκ τοῦ φιλελληνισμοῦ τῶν Ἀμερικανῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἐνδείξεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν Ἑλβετίᾳ διὰ συμβάσεως ἐκανονίσθησαν τὰ τῆς σταφίδος, ὡσαύτως καὶ ἐν Γαλλίᾳ. Ὀλίγαι ἄρα ὑπολείπονται χῶραι, πρὸς ἃς ἐξαιρετικῶς δὲν συνηλλάγημεν, ἀλλὰ καὶ ὅπου διὰ συμβάσεων ἐκανονίσθησαν τὰ τῆς σταφίδος, ἐνεργοῦμεν ὑπὲρ περαιτέρω ἐλαττώσεων τοῦ δασμοῦ, ἢ περὶ ἄλλων πρὸς τὴν σταφίδα ὠφελημάτων· οὕτω καὶ ἐν Ρωσσίᾳ, ὅπου οὐδὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν περὶ τοῦ δασμοῦ, διότι δὲν ὑπάρχει δασμὸς ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐσωτερικῇ νομοθεσίᾳ, τῇ ἀφορώσῃ εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν καὶ τὴν οἰνοποιΐαν, ἐπιδιώκομεν τὴν μεταῤῥύθμισιν τῶν διεπόντων τὰ τῆς χρήσεως τῆς σταφίδος ὡς πρώτης ὕλης, ἀλλ’ εἶναι αὕτη λίαν δυσχερὴς, διότι ἐν Ρωσσίᾳ τὰ τῶν οἰνοπνευματοποιείων εἶναι ἐκτάκτως σπουδαῖα καὶ δι’ ἣν παρέχουσι συμβολὴν εἰς τὰς προσόδους τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν κατεργασίαν πρώτων ὑλῶν ἐγχωρίου παραγωγῆς. Ἐν δὲ τῇ Ἀγγλίᾳ ἐνεργοῦμεν ὑπὲρ τῆς ἐπὶ ἀνταλλάγμασι καταργήσεως τοῦ δασμοῦ τῶν δύο σελλινίων, καίτοι ὑπάρχουσι πολλοὶ οἱ φρονοῦντες ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ μεταβολὴ τῶν κειμένων, διότι ἡ κατάργησις τοῦ ὑπολειπομένου δασμοῦ ἐπὶ τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος ἐνδέχεται νὰ προκαλέσῃ ὅμοιον μέτρον περὶ τῶν τελουμένων ἔτι 7 σελλινίων ὑπὸ τῶν ἄλλων σταφίδων, καὶ οὕτως, ἀφομοιουμένης δασμολογικῶς τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος πρὸς τὰς ἄλλας σταφίδας, νὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ καθεστῶτος ζημία μᾶλλον ἢ ὠφέλεια. Ἐγὼ δὲν ἀσπάζομαι τὴν γνώμην ταύτην, εἶμαι δ’ ἐκ τῶν ἐργαζομένων ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ τελουμένου ἐν Ἀγγλίᾳ παρὰ τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος δασμοῦ τῶν δύο σελλινίων καὶ διότι δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ τῶν δύο σελλινίων ἐπὶ τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος θὰ ἐπήγετο τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ τῶν ἑπτὰ σελλινίων ἐπὶ τῶν ἄλλων σταφίδων, ἀλλὰ καὶ διότι, καὶ ἂν κατηργεῖτο ὁ δασμὸς οὗτος, ἡ κατάργησις ὅμως τοῦ δασμοῦ τῶν δύο σελλινίων, κατ’ ἐμὲ, θ’ ἀντισήκονε τὰς ἐκ τῆς ἀφομοιώσεως ζημίας. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως ἐν Ἀγγλίᾳ δὲν δεικνύονται διατεθειμέναι αἱ οἰκεῖαι ὑπηρεσίαι πρὸς περαιτέρω παραχωρήσεις. Ἤδη ἐπίκειται ἡ ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως πρὸς τὴν Γερμανίαν, ὑπολείπεται ἔτι ἓν ἔτος μέχρι τῆς ἐκπνεύσεως τῆς προθεσμίας τῆς δασμολογικῆς συμβάσεως ἡμῶν, καὶ ἤρξαντο διαπραγματεύσεις, αἵτινες ἄδηλον ἂν θέλωσιν ἀπολήξει εἰς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως. Ἀλλὰ καίτοι οὐδὲν ἔχομεν δεδομένον, ἐπιτρέπον τὴν ἐλπίδα βελτιώσεως τῶν κειμένων, ἔχομεν ὅμως διδόμενα, πείθοντα ὅτι πάντως ἡ ἅπαξ ἐπιτευχθεῖσα ἐλάττωσις ἀπὸ 24 μαρκῶν εἰς 8 θέλει διατηρηθῆ. Ἂν χάριν περαιτέρω ἐκπτώσεως τοῦ δασμοῦ ἀπαιτηθῶσιν ἀνταλλάγματα, ἐδηλώθη πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι πρόθυμος εἰς τὴν παροχὴν αὐτῶν, προτιμᾷ δὲ τῆς ἐκπτώσεως τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν Γερμανίᾳ, καὶ εἶναι πρόθυμος εἰς παροχὴν ἐπαρκῶν ἀντισηκωμάτων τῆς δασμολογικῆς ταύτης θυσίας. Διεπραγματεύθημεν ἐν καιρῷ πρὸς τὴν Αὐστροουγγρικὴν Κυβέρνησιν περὶ μειώσεως τοῦ βαρυτάτου δασμοῦ τῶν 12 φλωρινίων κατὰ 100 χιλιόγραμμα, ἀλλὰ, καίτοι εἴχομεν ἀποδεχθῆ τὴν ἀρχὴν τῶν ἐπὶ ἀνταλλάγμασι μειώσεων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ συνεννόησις, διότι ἡ Αὐστροουγγρικὴ Κυβέρνησις ἐζήτει εἰς ἀντάλλαγμα μειώσεις δασμῶν παρ’ ἡμῖν, αἵτινες ὑπερόγκως ἠλάττουν τὰς προσόδους τῆς χώρας οὐχὶ ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τῆς Αὐστρίας καὶ Οὐγγρίας, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς ὑποχρεωτικῆς παροχῆς τοῦ πλεονεκτήματος τῶν δασμολογικῶν μειώσεων καὶ εἰς τὰς προελεύσεις τῶν Κρατῶν τῶν ἀφομοιουμένων παρ’ ἡμῖν συμβατικῶς πρὸς τὰ μᾶλλον εὐνοούμενα. Ἡ τῶν προσόδων τοῦ Κράτους περιστολὴ συνεπείᾳ τῶν προταθεισῶν μειώσεων ὑπελογίζετο κατὰ ἑκατομμύρια, ἐνῷ ὀλίγη εἰσάγεται σταφὶς εἰς Αὐστρίαν καὶ Οὐγγρίαν, ἀμφίβολον δ’ εἶναι ἂν ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἤθελε σπουδαίως αὐξήσει τὴν εἰσαγωγὴν, διότι δὲν ἔχομεν ἐνδείξεις, ὅτι ὁ Αὐστροουγγρικὸς πληθυσμὸς θὰ προετίμα ὑπὸ οἱουσδήποτε ὅρους τιμῆς τὴν σταφίδα ἄλλων προϊόντων, ἅτινα εἶναι εἰς αὐτὸν προσιτώτερα. Ἤδη πάλιν διατελοῦμεν ἐν διαπραγματεύσεσι πρὸς τὴν Αὐστροουγγρικὴν Κυβέρνησιν περὶ δασμολογικῆς συμβάσεως. Ἐτέθη μάλιστα βάσις αὐτῶν, ἥτις ἐλπίζω, ὅτι θέλει γείνῃ ἀποδεκτὴ ὁριστικῶς, ἀφοῦ ἐγένετο ἤδη ἀποδεκτὴ προκαταρκτικῶς· ἐτέθη προκαταρκτικῶς βάσις ἡ μείωσις τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰς δύο φλορίνια τὰ 100 χιλιόγραμμα ἀντὶ τῶν νῦν τελουμένων 12 ἐπὶ ἀνταλλάγμασιν ἐπαγομένοις εἰς τὸ Δημόσιον τῆς Ἑλλάδος θυσίαν ἴσην πρὸς τὴν ἐκ τῆς μειώσεως θυσίαν τοῦ Αὐστριακοῦ Δημοσίου. Παρεστήσαμεν εἰς τὴν Αὐστριακὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θὰ προετιμῶμεν κατάργησιν τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος δασμοῦ, καὶ ὅτι πρὸς ἐπίτευξιν αὐτῆς θὰ παρεχωροῦμεν ἀνταλλάγματα ἐπὶ ἀναλογίᾳ ἀνωτέρᾳ, διότι τὴν μὲν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ θεωροῦμεν λίαν ὠφέλιμον εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, ἐνῷ ἔχομεν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ὠφελείας τῆς ἐκ τῆς ἁπλῆς μειώσεως τοῦ δασμοῦ, διότι ἡ ἁπλῆ μείωσις ὠφελεῖ μόνον ἐφ’ ὅσον ἐν Αὐστροουγγαρίᾳ ἤθελε συντελέσει εἰς μείζονα τῆς σταφίδος κατανάλωσιν, ἐνῷ ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ θὰ διηκόλυνε τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος διὰ τῆς Αὐστρίας εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς ἄλλας ὁμόρους χώρας. Αὕτη ἡ διαπραγμάτευσις εἶναι σήμερον ἐκκρεμὴς, ἐλπίζω δὲ, ὡς προβαίνει, ὅτι θέλει ἐκπεραιωθῆ αἰσίως.

§18ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ μὲ τὸ Βέλγιον.

§19ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Εἰς τὴν Σκανδιναυίαν, ὅπου εἶναι τὸ ἴδιον κλίμα, ὅπου εἶναι βαρύτατος ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος, καὶ εἰς τὴν Δανίαν, καὶ ἐκεῖ δύναται νὰ γείνῃ διαπραγμάτευσις.

§20Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν Σκανδιναυίᾳ καὶ ἐν Δανίᾳ δὲν ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι διὰ δασμολογικῶν μεταῤῥυθμίσεων δύναται νὰ προκληθῇ σπουδαία αὔξησις καταναλώσεως τῆς σταφίδος· καὶ ὅμως ἐπεδιώχθησαν συνεννοήσεις καὶ θὰ προσπαθήσωμεν νὰ καταστήσωμεν αὐτὰς τελεσφόρους, μηδόλως ὅμως ὑπερτιμῶντες τῶν ἐπιτευχθησομένων τυχὸν ἀποτελεσμάτων τὴν σπουδαιότητα. Πρὸς τὸ Βέλγιον, οὗτινος ἐμνήσθη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, δὲν ἐπετεύχθη συνεννόησις, καίτοι πολλάκις ἐγένοντο παρ’ ἡμῶν περὶ τούτου εἰσηγήσεις. Μάλιστα ἄλλοτε εἴχομεν συλλάβει τὴν ἐλπίδα τῆς προαγωγῆς τῆς ἐκ τῆς σταφίδος οἰνοποιΐας ἐν Βελγίῳ, οὐχὶ χάριν τῆς τοπικῆς καταναλώσεως, ἀλλ’ ἀπεκδεχόμενοι ὡς ἐκ τῆς γεωγραφικῆς θέσεως τοῦ Βελγίου εἰσαγωγὴν τοῦ σταφιδίτου οἴνου ἐκεῖθεν εἰς ἄλλας χώρας, ἀλλὰ δὲν ἐγένοντο δεκταὶ αἱ προτάσεις ἡμῶν αἱ ἐπανειλημμέναι. Καίτοι ὅμως ἀπετύχομεν μέχρι τοῦδε, δὲν ἐπαύσαμεν ἐνεργοῦντες.

§21ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Τὸ ἐμπόριον τῶν Πατρῶν ἐλπίζει, ὅτι, ἐὰν ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς εἰς τὴν Δανίαν καὶ Σουηδίαν καὶ Νορβηγίαν, θέλει δυνηθῆ νὰ ἐξαγάγῃ πολὺν σταφιδόκαρπον.

§22ΡΙΚΑΚΗΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδοσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νομίζω ὅτι ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ ἐπερώτησίς μου ἦτο λίαν μελετημένη, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δώσει πληροφορίας τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι βεβαίως εἰσὶ λίαν ἐνδιαφέρουσαι, καὶ ἐνδιαφέρουσι μεγάλως πρὸ πάντων τοὺς παραγωγοὺς καὶ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται δι’ αὐτούς. Ἦτο μελετημένη ἡ ἐπερώτησίς μου, διότι ἤθελον νὰ προκαλέσω τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔκαμε καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκκρεμεῖς διαπραγματεύσεις, καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα, ἐκ τῶν ὁποίων, ὡς ἠκούσατε, ἐπαναλαμβάνω ἐκ δευτέρου, ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ βελτιώσῃ τοὺς δασμολογικοὺς ὅρους τῶν μερῶν ἐκείνων, μὲ τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε δὲν συνεβλήθημεν. Ὥστε νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μὲ ὀνομάσῃ ἀμελέτητον· ἐὰν θέλητε μάλιστα, τὴν τελευταίαν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ἠθέλησα νὰ τὴν προκαλέσω ἐπίτηδες, καὶ μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως τὴν ἤκουσα.

§23ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀγνοῶ ἂν ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου ἦτο προμελετημένη, ἀπέδειξεν ὅμως, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λίαν μελετημένος ἦτο εἰς τὸ θέμα. Τὸν παρακαλῶ δὲ, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, νὰ μελετήσῃ εἰδικῶς καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀνταλλαγμάτων πρὸς τὴν Αὐστρίαν, εἰδικῶς δὲ τὸ θέμα τῆς ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου. Εἶναι, Κύριοι, ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ συναινέσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅπως πρὸ πάντων μεταξὺ τῶν ἀνταλλαγμάτων ὡς πρῶτον τάξῃ τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας τοῦ χάρτου, διότι μεταξὺ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ζητεῖ ἡ Αὐστρία ὡς ἀντάλλαγμα, περιλαμβάνεται ἐλάττωσις τοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ χάρτου, ἐπὶ τῶν ἑτοίμων ἐνδυμάτων καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀντικειμένων. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι εἶμαι λίαν προστατευτικὸς ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας τῆς ἐντοπίου, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐν Ἑλλάδι δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀναπτυχθῇ βιομηχανία τῆς χαρτοποιΐας ἐπαρκὴς πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς χώρας. Λοιπὸν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη, καὶ χάριν τῆς μαθητιώσης νεολαίας, καὶ χάριν τῆς δημοσιογραφίας, ἥτις ἀσφυκτιᾷ, νὰ ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς ὁ εἰσαγωγικὸς τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ μελετημένος εἶναι, καὶ θέλει μελετήσει καλίτερον τὸ σπουδαῖον τοῦτο θέμα, καὶ θέλει συναινέσει εἰς τὴν ἐλάττωσιν ταύτην.

§24Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι ἐτέθησαν ἤδη αἱ βάσεις τῶν συνεννοήσεων πρὸς τὴν Αὐστροουγγρικὴν Κυβέρνησιν, εἶπον δὲ, ὅτι βάσις εἶναι ἡ παροχὴ παρὰ τῆς Ἑλλάδος ἀνταλλαγμάτων ἐπαγομένων θυσίαν τοῦ Δημοσίου ἀνάλογον πρὸς τὴν ζημίαν τοῦ ταμείου τοῦ Αὐστροουγγρικοῦ ἐκ τῆς μειώσεως ἢ τῆς καταργήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ἐννοεῖται ὅμως, ὅτι, τριαύτης τεθειμένης ἀρχῆς, δὲν ἔχομεν ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσωμεν ἐκ μονομερείας τὰ ἀνταλλάγματα. Ὅπως ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ὡρισμένου δασμοῦ τὴν μεταῤῥύθμισιν, οὕτως εἰς τὴν Αὐστροουγγρικὴν Κυβέρνησιν ἀνήκει ἡ πρωτοβουλία τῆς ἐντὸς τῶν ὅρων τῆς συμφεφωνημένης θυσίας ἐνδείξεως τῶν μεταῤῥυθμιστέων ἐν Ἑλλάδι δασμῶν. Καὶ δὲν θέλει μὲν λυθῇ τὸ ζήτημα ἐκ μονομερείας, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τῆς ἐνδείξεως ἀσκεῖ πάντως ὁ εἰς ὃν παραχωροῦνται τὰ ἀνταλλάγματα.

§25ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς, ἀλλ’ ἔχομεν τὸ δικαίωμα τῆς παροχῆς μείζονος ἐλαττώσεως ὡς πρὸς τὸν χάρτην, ὥστε αὐτὴ αὕτη ἡ Αὐστρία, ἡ ζητοῦσα τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας ταύτης, νὰ προτιμήσῃ τὴν μείζονα ἐλάττωσιν εἰς τὸν τυπογραφικὸν χάρτην, παρὰ τὴν ἐλάττωσιν εἰς ἄλλο εἶδος. Ἐδημοσιεύθη, κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἡμερῶν — δὲν εἶναι μυστήριον — συνέντευξις μετὰ τοῦ πρέσβεως τῆς Αὐστρίας, καὶ ἐν αὐτῇ ῥητῶς ὁ ἀξιότιμος πρεσβευτὴς ἐδήλωσεν, ὅτι ζητεῖ ἡ Αὐστρία ἐπιμόνως τὴν ἐλάττωσιν τοῦ τέλους τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου, τῶν ἑτοίμων ἐνδυμάτων κτλ. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ Αὐστρία ζητεῖ τοιοῦτόν τι, ἂν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐλάττωσις ἐπὶ τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου, οὐδὲν ἄλλο ἔχει νὰ πράξῃ ἢ μόνον νὰ δεχθῇ μείζονα ἐλάττωσιν. Τότε ἡ Αὐστρία, βλέπουσα συμφέρον τοῦτο, θέλει τὸ δεχθῇ, καὶ τοιουτοτρόπως θέλει ἐπιτευχθῇ ἡ εὐθηνία τῶν διδακτικῶν βιβλίων καὶ ἡ σωτηρία τῆς ἐφημεριδογραφίας.

§26ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν ἐφημερίδι ἐκδιδομένῃ ἐν Τριπόλει, τῇ «Τεγέᾳ», ἀνέγνων, ὅτι δυσάρεστοι σκηναὶ συνέβησαν ἐν τῷ ἐκεῖσε Κακουργιοδικείῳ. Ἅπαντες οἱ ἔνορκοι, τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι εἶναι δικηγόροι καὶ ἄλλοι ἀξιότιμοι πολῖται, μετέβησαν κατὰ τὴν 9ην ὥραν τῆς πρωΐας εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον πρὸς συζήτησιν, ἀλλ’ ἀτυχῶς μόνος ὁ κ. Πρόεδρος προσῆλθεν ἐγκαίρως, τὰ ἄλλα μέλη τοῦ δικαστηρίου, ἐν οἷς καὶ ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς, προσῆλθον μόλις κατὰ τὴν 10ην ὥραν· ἑπομένως οἱ ἔνορκοι εὑρέθησαν ἠναγκασμένοι νὰ περιμένωσι τὴν πρωΐαν καὶ ἐπικρατοῦντος καὶ ψύχους. Ἅμα ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ἀφίχθη, οἱ ἔνορκοι ἀνέθεσαν εἰς δύο ἐξ αὐτῶν, εἰς τὸν δικηγόρον κ. Βασιλείου καὶ εἰς τὸν δικηγόρον κ. Ἀριστείδην Σακελλαρόπουλον, πρώην συνάδελφον ἡμῶν, νὰ ὑποβάλωσι παρατηρήσεις εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα, ὅτι ὀφείλουσιν οἱ προϊστάμενοι τοῦ δικαστηρίου νὰ προσέρχωνται ἐγκαίρως, ἵνα μὴ ταλαιπωρῶνται τοιουτοτρόπως καὶ οἱ ἔνορκοι. Φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Εἰσαγγελεύς, ἐνῷ ὤφειλε μετὰ προσοχῆς νὰ ἀκροασθῇ αὐτῶν τῶν παρατηρήσεων, παρεξετράπη καὶ προσεφέρθη ἀπρεπῶς πρὸς τοὺς δικηγόρους, καὶ ἰδίως πρὸς τὸν κ. Βασιλείου, ἐπὶ τεσσαρακονταετίαν ἐξασκοῦντα τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα, καὶ πρὸς τὸν κ. Ἀριστείδην Σακελλαρόπουλον, ἐπαναλαμβάνω, πρώην ἡμέτερον συνάδελφον. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι ὁ τελευταῖος νόμος περὶ ἐνόρκων ὑπεχρέωσεν αὐστηρῶς τοὺς ἐνόρκους νὰ προσέρχωνται τὴν προσδιωρισμένην ὥραν, καὶ ἐπέβαλε βαρείας ποινὰς κατ’ αὐτῶν, ὅταν κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου δὲν ἦναι παρόντες. Ἀφοῦ λοιπὸν τοιαῦτα ἀπαιτοῦμεν παρὰ τῶν ἐνόρκων, νομίζω ὅτι οἱ προϊστάμενοι τῶν ἐνόρκων ἔχουσι καθῆκον πρῶτοι νὰ δώσωσι τὸ παράδειγμα τῆς προθύμου μεταβάσεως, καὶ οὐχὶ νὰ ἀπευθύνωνται πρὸς τοὺς ἐνόρκους μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀπηυθύνθησαν. Ἕνεκα τούτου παραδίδω εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ φύλλον τῆς ἐφημερίδος, καὶ παρακαλῶ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, παρακαλούμενον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ ἐκτεθέντα, νὰ ζητήσῃ πληροφορίας καὶ διαβιβάσῃ ταύτας εἰς τὴν Βουλήν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§28ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ποινικῆς νομοθεσίας, μετ’ ἐκθέσεως αἰτιολογικῆς, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 137). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς δι’ ἐπερωτήσεώς του ἐζήτησε νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ἂν στρατιώτης τις τοῦ πυροβολικοῦ, κριθεὶς ἱκανὸς διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, δὲν ἀπηλλάγη τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως, ἀλλὰ παραμένει παρανόμως ἐν τῷ στρατεύματι. Καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας, ὁ στρατιώτης οὗτος ἀληθῶς ἐκρίθη ἱκανὸς διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, καὶ διετάχθη ἡ ἀπόλυσις αὐτοῦ, ἀφοῦ πρότερον καταβάλῃ τὸ νόμιμον ἀντισήκωμα. Φαίνεται ὅμως, ὅτι δὲν κατέβαλε τοῦτο ἀμέσως, καὶ δι’ αὐτὸ κρατεῖται εἰσέτι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ὑπῆρχε καὶ λόγος ἕτερος, ὁ ὁποῖος ἴσως συνετέλεσεν εἰς τὴν μὴ ἀπόλυσιν αὐτοῦ· οὗτος δ’ εἶναι ὁ ἑξῆς. Ἐγεννήθη ἡ ὑπόνοια, ὅτι ἡ βλάβη, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ἐπὶ τοῦ δακτύλου, δὲν προῆλθεν ἐκ παθήσεως φυσικῆς, ἀλλ’ ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ κληρωτὸς ἐπήνεγκε τὴν βλάβην ταύτην, διὰ νὰ ἀπαλλαχθῇ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀπεδείχθη, καὶ ἑπομένως διετάχθη ἡ ἀπόλυσίς του, ἀφοῦ καταβάλῃ τὸ νόμιμον ἀντισήκωμα.

§29ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, τώρα δύναται νὰ τὸ καταβάλῃ;

§30ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα.

§31ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου;

§32ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα. Ἅμα κριθῇ ἱκανὸς διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, δὲν δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ ἐν τῷ στρατῷ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων βουλευτὴς κ. Χατζηπέτρος πρὸ πολλοῦ ᾐτήσατο τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων ἀφορώντων εἰς τὴν ἐγγραφὴν ἐν τοῖς μητρῴοις τῶν ἀῤῥένων τοῦ δήμου Τρικκαίων, ᾐτήσατο ἐπανειλημμένως τὴν κατάθεσιν διαταγῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς δῆθεν ἀντιθέτων ἀλλήλαις, καὶ ὅτι ἐκ τῶν διαταγῶν τούτων προκύπτει ζημία εἰς τὸν δῆμον Τρικκαίων. Ἠπείλησε μάλιστα τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι, ἀρνουμένου τούτου τὴν κατάθεσιν, ἤθελε καταθέτει ταύτας αὐτὸς ὁ κ. Βουλευτὴς, ὡς ἔχων ἀντίγραφα αὐτῶν. Βεβαίως ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων τῇ αἰτήσει του ἔπρεπε νὰ γείνῃ τὸ ταχύτερον, ἀλλὰ τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἔπρεπε νὰ ἔλθωσιν ἐκ τῆς Νομαρχίας Τρικκάλων, ἔνθα ὑπῆρχον, καὶ διὰ τοῦτο ἐβράδυνεν ἡ κατάθεσις αὐτῶν. Σήμερον λοιπὸν καταθέτω τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ὡς καὶ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου περιορίζομαι δὲ μόνον, ἵνα μὴ ἀσχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν, εἰς τὸ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τοῦ θέματος, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δὲν ὑπάρχει ἐνταῦθα ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτής, ὅστις ἠδύνατο νὰ ἀναπτύξῃ καὶ αὐτὸς τὸ θέμα, καὶ ἂν ἔχῃ ἀντιῤῥήσεις, νὰ ἐκθέσῃ ταύτας, μολονότι, καθὼς θέλει ἀποδειχθῆ ἐκ τῶν ὑστέρων, δὲν εἴμεθα εἰς διαφωνίαν, εἴμεθα πληρέστατα σύμφωνοι. Ἡ ὑπόθεσις ἔχει ὡς ἑξῆς. Κατὰ τὰ τέλη τοῦ 1890 ἢ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1891 ὁ νομάρχης Τρικκάλων ἐνέγραψεν ἐν τοῖς μητρῴοις τῶν ἀῤῥένων τοῦ δήμου Τρικκαίων ἰδίως 1400 νέους, ὡς δῆθεν παραλειφθέντας καὶ ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Κατὰ τὸν νόμον, τὴν ἐγγραφὴν ταύτην ὤφειλε νὰ βεβαιώσῃ καὶ ὁ δήμαρχος Τρικκαίων, ὁ ὁποῖος δι’ ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν ἀπέδειξε τὸ παράνομον τῆς ἐγγραφῆς, καὶ ἔφερεν ἐνώπιον τοῦ νομάρχου πάντα τὰ στοιχεῖα, ἅτινα ἀπῃτοῦντο, ὅπως βεβαιώσωσι τὴν παράνομον καὶ αὐθαίρετον ἐγγραφὴν τῶν πολιτῶν τούτων, ὧν τινες μὲν ἐτύγχανον ἀλλοδαποί, ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι εἰς μητρῷα ἄλλων δήμων καὶ ἄλλοι πάλιν ἦσαν πρόσωπα ἀνύπαρκτα. Διημείφθη μεγίστη ἀλληλογραφία μεταξὺ νομάρχου, δημάρχου καὶ Κυβερνήσεως, ἐκ τῆς ὁποίας δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποδειχθῇ, ἂν ἀληθῶς οἱ εἰρημένοι πολῖται ἔχαιρον πάντα τὰ προσόντα τοῦ πολίτου Ἕλληνος καὶ ἂν ἐδικαιοῦντο νὰ μείνωσιν ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς μητρῴοις. Ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται τὸ παράνομον τῆς ἐγγραφῆς, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς πόλιν ἀριθμοῦσαν πληθυσμὸν οὐχὶ ἀνώτερον τῶν 12,000 κατοίκων, δὲν ἦτο δυνατόν, λέγω, νὰ ἐγγραφῶσιν, ὡς παραλειφθέντες, 1400 πολῖται, ἑπομένως ἐκ πρώτης ὄψεως ἐφαίνετο, ὅτι ἡ πρᾶξις ἄλλον εἶχε σκοπὸν, καὶ ὄχι τὴν ἐπανόρθωσιν ἢ μᾶλλον τὴν ἐγγραφὴν παραλειφθέντων ἐκ διαφόρων περιστάσεων. Ἐν τοῖς ἐγγράφοις εὕρηνται πάντα τὰ στοιχεῖα, τὰ μαρτυροῦντα, ὅτι ἡ ἐγγραφὴ δὲν ἦτο νόμιμος. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἠκύρωσε τὴν πρᾶξιν καὶ διέταξε τὴν διαγραφήν, ὡς εἶχε δικαίωμα, κατὰ τὸ ἄρθρον 26 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγένοντο παραστάσεις, ὅτι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι καί τινες νομίμως ἐγγραφέντες, διὰ διαταγῆς ἀληθῶς ἀντιφασκούσης διετάχθη ἡ ἀναστολὴ προσκαίρως τῆς διαγραφῆς καὶ ἡ ἐξέτασις τῶν δικαιουμένων πρὸς ἐγγραφήν. Μετὰ τὴν ἐνέργειαν δὲ τῶν δεόντων ἐξακριβωθείσης τῆς ἀληθείας, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ πάλιν διέταξε τὴν διαγραφήν, διότι οὐδεὶς ἠδυνήθη νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι εἶναι νομίμως ἐγγεγραμμένος. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον προὐξένησε μεγαλειτέραν ἐντύπωσιν, εἶναι, ὅτι πάντες οὗτοι οἱ ἐγγραφέντες φέρονται μὲ ἡλικίαν 35–50 ἐτῶν. Καὶ ἐνταῦθα παρουσιάζεται τὸ πρωτοφανές, τὸ μοναδικὸν φαινόμενον, ὅτι ὁ πατὴρ εἶναι 45 ἐτῶν καὶ ὁ υἱὸς 35! Διότι οἱ ἐγγραφέντες, εἴτε ἀλλοδαποὶ, εἴτε ἀνήκοντες εἰς ἄλλους δήμους τοῦ Κράτους, βεβαίως ἤθελον ν’ ἀποφύγωσι καὶ τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν, ἄρα ἔπρεπε νὰ ἐγγραφῶσι μὲ τοιαύτην ἡλικίαν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάγωνται εἰς τὰς διατάξεις τῆς κληρώσεως. Τοιαῦτα λοιπὸν θὰ εὕρητε πλεῖστα ὅσα εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ νομάρχου.

§33ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἡλικία τοῦ πατρὸς πόθεν προκύπτει;

§34ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐκ τῶν ἀποφάσεων τοῦ νομάρχου, διότι εἰς τὰς ἀποφάσεις φαίνεται καὶ ἡ ἐγγραφὴ τῆς ἡλικίας.

§35ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκ τῶν ἀποφάσεων προκύπτει ἡ ἡλικία τοῦ πατρός;

§36ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα.

§37ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τὸ καταλαμβάνω.

§38ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τώρα θὰ σᾶς ἀναγνώσω, διὰ νὰ ἴδητε (ἀναγινώσκει):

«ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ.

Ὁ Νομάρχης Τρικκάλων πρὸς τὸν δήμαρχον Τρικκαίων. «Λαβὼν ὑπ’ ὄψει τὰς ὑποβληθείσας μοι αἰτήσεις τῶν ἐν ἐν τῷ ἑπομένῳ πίνακι σημειουμένων 484 πολιτῶν Ἑλλήνων, κατοίκων Τρικκάλων καὶ δημοτῶν τοῦ οὗ προΐστασθε δήμου, ἐξαιτουμένων τὴν ἐγγραφὴν αὐτῶν ἔν τε τῷ δημοτολογίῳ καὶ τῷ μητρῴῳ ἀῤῥένων τοῦ αὐτοῦ δήμου, καθόσον κατὰ τὸν χρόνον τῆς συντάξεως αὐτῶν ἄλλοι μὲν ἐξ ἀγνοίας τοῦ νόμου καὶ ἀμελείας, ἄλλοι δὲ δι’ ὑποθέσεις των ἀπουσιάζοντες προσωρινῶς ἐντεῦθεν, δὲν ἐδηλώθησαν καὶ συνεπῶς δὲν ἐνεγράφησαν εἰς αὐτὰ, εἰ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἑλληνικῆς ἰθαγενείας προσεκτήσαντο δυνάμει τοῦ 13 ἄρθρου τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας συμβάσεως τοῦ 1881, καὶ πεισθεὶς ἐξ ἐγγράφων καὶ ἐξ ἑτέρων βασίμων πληροφοριῶν καὶ διαβεβαιώσεων, ὅτι ὁ ἰσχυρισμός των εἶναι ἀληθὴς καὶ ἡ αἴτησίς των στηρίζεται εἰς τὸν νόμον καὶ τὸ δίκαιον, δυνάμει τῶν ἄρθρων 22 καὶ 24 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου ἀποφαινόμενος διατάσσω τὴν ἐγγραφὴν αὐτῶν ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων τοῦ οὗ προΐστασθε δήμου, συμφώνως μὲ τὰς ἐν τῷ ἑπομένῳ πίνακι ὀνοματεπωνυμίας καὶ ἡλικίας αὐτῶν. «Ζιολίμης Ε. Τέγος, πατὴρ, 50 ἐτῶν. Ζιολίμης Παναγιώτης, υἱὸς, 38 ἐτῶν».

§39ΡΑΛΛΗΣ. Ποίας ἐποχῆς εἶναι αὐτοὶ, παρακαλῶ;

§40ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τῆς 31 Δεκεμβρίου 1890.

§41ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι ὁ νομάρχης;

§42ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Νικολαΐδης, νομαρχεύων. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην 484. Τοιαῦται ἀποφάσεις νομίζω ὅτι εἶναι 12 ἢ 13.

§43ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ὑπόθεσις τοῦ ὅτι ἐνεγράφησαν μὲ ἡλικίαν μεγαλειτέραν τῆς πραγματικῆς δὲν δίδει ἀφορμὴν εἰς διαγραφήν;

§44ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι.

§45ΡΑΛΛΗΣ. Δίδει ἀφορμὴν εἰς διόρθωσιν τῆς ἡλικίας καὶ μετὰ τὴν ἐξακρίβωσιν αὐτῆς.

§46ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἀνέφερα μόνον διὰ νὰ ἀποδείξω μετὰ πόσης ἐπιπολαιότητος ἐνηργήθησαν τὰ τῆς ἐγγραφῆς ἐν τοῖς μητρώοις τῶν ἀῤῥένων τῶν 1400 τῶν ὡς δῆθεν παραλειφθέντων. Τὸ αἴτιον εἶναι ἁπλούστατον. Ἐπρόκειτο περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ ἔπρεπε νὰ ἐγγραφῶσι ψηφοφόροι.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι κατὰ πόσον ἅπαξ ἐγγραφέντες δύνανται νὰ διαγραφῶσι.

§48ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὅταν δὲν ἐτηρήθησαν οἱ τύποι, λέγει ὁ νόμος, διαγράφονται.

§49ΡΑΛΛΗΣ. Ποῖοι τύποι;

§50ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Οἱ τύποι τῆς ἐγγραφῆς, τουτέστιν ὅταν δὲν ὑπάρχωσι τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, ὅπως ἐγγραφῶσιν ἐν τοῖς μητρώοις τῶν ἀῤῥένων, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διατάξῃ τὴν διαγραφὴν αὐτῶν.

§51ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν ἔχετε τὴν ἀπόφασιν;

§52ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα.

§53ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτήν, παρακαλῶ, νὰ δώσητε.

§54ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εὕρηται ἐν τοῖς ἐγγράφοις. Ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἀποφάσεις ταύτας, τὴν ἔννοιαν αὐτῶν, ὡς σᾶς εἶπον, δὲν διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν, διότι ὑπάρχει τηλεγράφημα ὑπογεγραμμένον καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου βουλευτοῦ κ. Χατζηπέτρου, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Νομαρχῶν Τρικκάλων Νικολαΐδης ἐξέδοτο ἀνεξελέγκτως ἀπόφασιν ἐγγραφῆς μητρώῳ ἀῤῥένων δήμου Τρικκαίων 480 ἀνδρῶν, 420 μὲν ἐκ Τουρκίας, 60 δὲ ἑτεροδημοτῶν, ἐστερημένων ἰθαγενείας καὶ δημοτικῆς ἐγκαταστάσεως ἁπάντων, μὲ ἡλικίαν δ’ ἀνωτέραν 50, πρὸς ἀπόκτησιν δικαιώματος ἐκλογικοῦ διὰ προσεχῆ δημοτικὴν ἐκλογὴν ἄνευ στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως. Δήμαρχος Τρικκαίων διεμαρτυρήθη, ἐξαιτούμενος παρὰ νομάρχου ἢ ἀνάκλησιν ἀποφάσεως ἢ ἀκύρωσιν παρ’ Ὑπουργείου. «Ἐπικαλούμενοι δικαιοσύνην ὑμῶν, παρακαλοῦμεν διατάξαι δέοντα. «Χατζηπέτρος, Τακιατζῆς, Ραδινὸς, Παπαθανασίου, Κωνστ. Γκίκας.» Ἐξ ὅλων λοιπὸν τούτων θέλει πεισθῆ καὶ ὁ ἐπερωτήσας κ. Βουλευτὴς, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον καλῶς ἐνήργησε, διατάξαν τὴν διαγραφὴν τῶν παρανόμως ἐγγραφέντων.

§55ΡΑΛΛΗΣ. Ἐβεβαιώθη ὅτι αὐτοὶ δὲν εἶναι πολῖται Ἕλληνες;—διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Διὰ νὰ διαταχθῇ ἡ διαγραφή τινος ἐκ τοῦ μητρώου τῶν ἀῤῥένων, πρέπει νὰ μὴ ἔχῃ οὗτος τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου Ἕλληνος. Τὸ νὰ ἐγγραφῇ τις μὲ ἡλικίαν μεγαλειτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν φέρει πραγματικῶς, ἢ μικροτέραν, δὲν εἶναι λόγος διαγραφῆς, θαυμάζω δὲ, ὅτι ἐπικαλεῖσθε πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀποφάσεώς σας τηλεγράφημα Βουλευτοῦ.

§56ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἀποφάσεως· θὰ εὕρητε ἐν τοῖς ἐγγράφοις πάντα τὰ στοιχεῖα, τὰ μαρτυροῦντα, ὅτι οὗτοι δὲν εἶχον τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα, ὅπως ἐγγραφῶσιν ἐν τοῖς μητρώοις τῶν ἀῤῥένων. Τὰ τῆς ἡλικίας εἶναι ἐξώδικα. Τὰ τῆς ἡλικίας ἀνέφερα, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι οὐδεμία ἐδόθη προσοχὴ εἰς τὴν ἐγγραφὴν τῶν ἀτόμων τούτων, ὡς πολιτῶν Ἑλλήνων. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ εἰς τὰ προσόντα ταῦτα, οὐδεμίαν ἔχουσιν ἀντίῤῥησιν οἱ διαγραφέντες.

§57ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφοῦ ἐλάβετε τὸν κόπον νὰ δώσητε ὅλας τὰς πληροφορίας, παρακαλῶ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν, ποῦ ἐστηρίχθη ἡ ἀπόφασίς σας περὶ διαγραφῆς.

§58ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἰς τὰ ἐν τοῖς ὑποβαλλομένοις σχετικοῖς ἐγγράφοις τοῦ φακέλλου τούτου καὶ ἅτινα δύνασθε νὰ ἐξελέγξητε, καὶ θὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι καλῶς ἔπραξα, διατάξας τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐγγραφῆς καὶ τὴν διαγραφὴν τῶν παρανόμως ἐγγραφέντων.

§59ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασίς τις μεταγενεστέρα, ὅτι αὐτοὶ οὐδέποτε ἀπέκτησαν τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου Ἕλληνος; Ἐν τοῖς ἐγγράφοις, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν, ἐρωτῶ, ἂν ὑπάρχῃ βεβαίωσις, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται, ὅτι αὐτοὶ δὲν ἀπέκτησαν τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου Ἕλληνος.

§60ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Οὐχί Διότι οὗτοι δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι εἶναι πολῖται Ἕλληνες, οὐδ’ ἀπεπειράθησαν νὰ πράξωσι τοῦτο, καθότι ἦσαν ἀλλοδαποί.

§61ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει εἴς τινα...

§62ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Νομίζετε, ὅτι ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφήν του ἐν τοῖς μητρώοις τῶν ἀῤῥένων, καὶ νὰ ἐγγραφῇ ἐν αὐτοῖς ἀμέσως, ἀνεξελέγκτως, χωρὶς νὰ προσαγάγῃ τὰ πιστοποιητικὰ τὰ ἀπαιτούμενα τῆς ἰθαγενείας ἢ τῆς δημοτικότητος αὐτοῦ;

§63ΡΑΛΛΗΣ. Ἔγεινε μία διαδικασία, ἐκ τῆς ὁποίας ἐνεγράφησαν δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, σήμερον δὲ πρόκειται περὶ διαγραφῆς. Διὰ νὰ προέλθῃ δὲ εἰς τὴν διαταγὴν αὐτὴν ὁ Ὑπουργὸς, ὤφειλε νὰ πεισθῇ περὶ τοῦ ὅτι πράγματι κακῶς ἐνεγράφησαν, ὡς μὴ ἔχοντες τὴν ἰδιότητα τοῦ πολίτου Ἕλληνος. Λοιπὸν ποῦ ἐστηρίχθη ἡ ἀπόφασίς σας περὶ διαγραφῆς; Αὐτὸ ἐρωτῶ.

§64ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἰς τὸ ὅτι τὰ δικαιολογητικὰ ἔγγραφα δὲν ἔπεισαν τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι αὐτοὶ εἶχον τὰ στοιχεῖα τὰ ἀπαιτούμενα, ὅπως ἐγγραφῶσιν ἐν τοῖς μητρώοις τῶν ἀῤῥένων.

§65ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκθέσεις τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ ἀστυνόμου Ἀταλάντης, εἰς ἃς στηριχθεὶς προέβη εἰς ἀναμίσθωσιν τοῦ ἐκεῖ οἰκήματος τῆς ὑπομοιραρχίας. Θὰ παρεκάλουν καὶ τὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀταλάντης, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου προέβη εἰς τὴν παρὰ πάντα λόγον διαίρεσιν τῆς Ἀταλάντης, μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς κωμοπόλεως, εἰς δύο σχολικὰς περιφερείας. Ἐννοῶ τοὺς ἄλλους σχολικοὺς συνδυασμοὺς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ οὓς, ὅπως ἐπιτύχῃ τοῦ κατὰ νόμον ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ κατοίκων πρὸς διορισμὸν δημοδιδασκάλου τριτοβαθμίου, ἢ δευτεροβαθμίου, συνιστωμένου ὑπὸ τῆς φατρίας, ἐλάμβανεν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε 2, 3, 5, 7, 10 καὶ 12 πολλάκις χωρία ὁμοῦ καὶ τὰ ἥνονεν εἰς μίαν σχολικὴν ἑνότητα. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν διαίρεσιν μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς κωμοπόλεως εἰς διαφόρους σχολικὰς περιφερείας. Ὁ νόμος, ὁ ψηφισθεὶς τῇ εἰσηγήσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀναφέρει ὅτι, ὁσάκις πρόκηται νὰ γείνῃ μεταβολή τις ὡς πρὸς τὴν σύστασιν σχολείου δημοτικοῦ, ἀπαιτεῖται πάντοτε ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου· Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀταλάντης, εἰς ὃ στηριζόμενος προέβη εἰς τὴν διαίρεσιν τὴν σχολικὴν μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς κωμοπόλεως. Συγχρόνως θὰ τὸν παρεκάλουν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν καὶ τοῦ σχολάρχου καὶ τοῦ ἐργοδηγοῦ τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας διελύθη ἡ μίσθωσις τοῦ πρώην οἰκήματος, τοῦ προωρισμένου δι’ ἑλληνικὸν σχολεῖον, καὶ τὰς ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται νῦν, ὅπως ἐπανέλθῃ τὸ σχολεῖον εἰς τὴν αὐτὴν οἰκίαν, ἥτις πρὶν ἐθεωρήθη ὅλως ἀκατάλληλος. Συγχρόνως θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον, ὅταν ὑποβιβάζηται σχολεῖόν τι, ὁ ἐκεῖ διωρισμένος δημοδιδάσκαλος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσῃ δι’ ἀναφορᾶς του, ἐὰν δέχηται νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν μὲ κατώτερον βαθμὸν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μένει ἀμετακίνητος εἰς τὴν θέσιν του, ἡ τοιαύτη διάταξις δὲν ἐτηρήθη ὡς πρὸς τὸ σχολεῖον τῶν θηλέων ἐν Ἀταλάντῃ. Τὸ σχολεῖον ἐκεῖνο ἔχει 130 μαθητρίας, καὶ ἦτο ἀνάγκη ἀπόλυτος νὰ ἦναι διτάξιον. Ἀλλὰ ἐπειδὴ εἰς τὴν φατρίαν συνέφερε νὰ διορισθῇ μία τριτοβάθμιος δημοδιδασκάλισσα, ἔπρεπε χάριν αὐτῆς νὰ ἐπέλθῃ ἡ διαίρεσις ἡ σχολικὴ τῆς Ἀταλάντης, καὶ τὸ σχολεῖον τῶν θηλέων χάριν αὐτῆς τῆς διδασκάλου νὰ ὑποβιβασθῇ εἰς τριτοβάθμιον. Καὶ ὅμως μία τῶν ἐκεῖ διωρισμένων δημοδιδασκαλισσῶν εἶχε δηλώσει δι’ ἀναφορᾶς της, ὅτι, μολονότι εἶναι δευτεροβάθμιος, ἐννοεῖ νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς τριτοβάθμιος. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς ἔπρεπεν ἡ διδασκάλισσα αὕτη μήτε νὰ παυθῇ, μήτε νὰ μετατεθῇ, ἀγνοῶ ὅμως διὰ τίνα λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεφάσισε νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφοράν της καὶ νὰ μεταθέσῃ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους ἄλλην διδάσκαλον ἐκεῖ καὶ ν’ ἀπολύσῃ αὐτήν. Θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ὑποβάλῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, καὶ τότε θέλω λάβει πάλιν τὸν λόγον, ἵνα ἀποδείξω τὰς παρανομίας.

§66ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ παράσχω μερικὰς πληροφορίας ἀναγκαίας ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων τοῦ συναδέλφου, ὅστις ὅλως ἀδίκως καὶ ἀβασίμως ἀπέδωκε τὴν ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει ἐνέργειαν τοῦ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως κ. Ὑπουργοῦ εἰς λόγους φατριαστικούς· μοὶ ἐπιβάλλεται δὲ τὸ καθῆκον νὰ διαψεύσω πάνθ’ ὅσα ἐλέχθησαν ὑπὸ τοῦ συναδέλφου, ὡς ἀνακριβῆ, καθόσον οὐδέποτε ἔλαβε χώραν φατριαστικὴ ἐνέργεια. Ὅ,τι ἔπραξεν ὁ προαγορεύσας συνάδελφος, ὡς Ὑπουργὸς, ἀποδίδει εἰς τὸν διάδοχόν του. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ὑπομνήσω τί ἐν γένει ἔπραξε καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ὑπουργίας του οὗτος, διότι δὲν εἶναι τοῦ παρόντος, πλὴν δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητον ὅ,τι καὶ ἄλλοτε ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἐκ Κυθήρων κ. Βουλευτοῦ περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅστις, καίτοι παραιτηθεὶς τῆς θέσεώς του τὴν 28 ἢ τὴν 29 Ὀκτωβρίου, ὅτε δηλαδὴ δὲν ἦτο πλέον Ὑπουργὸς, ὑπέγραφε παύσεις καὶ διορισμοὺς γραμματοδιδασκάλων. Ἔχω, Κύριοι, εἰς χεῖράς μου διορισμοὺς μὲ τὴν ὑπογραφήν του 10 ἢ 12 γραμματοδιδασκάλων, εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου γενομένους καθ’ ἣν ἡμέραν ἦτο παρῃτημένος, καὶ δὲν λησμονῶ τὸ ἐπεισόδιον ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἐποιήσατο μνείαν ὁ ἐκ Κυθήρων ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι, ἐνῷ ἦτο εἰς τὸ δωμάτιον καὶ ὑπέγραφε τοὺς διορισμοὺς τῶν γραμματοδιδασκάλων, καὶ ἔθετε τοὺς διορισμοὺς ἐν τῷ θυλακίῳ του, κατελήφθη ἐξ ἀπροόπτου ὑπὸ τοῦ διαδόχου του κ. Καλλιφρονᾶ, ὅπως δὲ καλύψῃ ὁ ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος τὰ διαπραχθέντα παρ’ αὐτοῦ πρωτάκουστα καὶ πρωτοφανῆ, προσεποιήθη ὅτι ἀνέμενε τὸν διάδοχόν του, ἵνα συστήσῃ αὐτῷ τὸ προσωπικὸν τοῦ Ὑπουργείου. Ἐνθυμεῖσθε, πιστεύω, τὸ ἐπεισόδιον αὐτὸ, ὅτε τὸ ἐξέθηκεν ὁ ἐκ Κυθήρων ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ δὲν τὸ διέψευσεν ὁ συμπολίτης μου. Ἀλλ’ ὅπως πεισθῆτε περὶ τῆς οἰκτρᾶς διοικήσεως τοῦ τέως Ὑπουργοῦ, θ’ ἀνακοινώσω ὑμῖν τὸ ἑξῆς γεγονός. Καταληφθεὶς ὁ εἰρημένος συνάδελφος, ὅτε ἀνέλαβε τὸ ὑπουργικὸν ἀξίωμα ὑπὸ ὁρμῆς καὶ τοῦ πάθους τῆς ἐκδικήσεως, ἐνήργησεν ὅλως ἀτόπως καὶ παρανόμως τὴν μετάθεσιν δημοδιδασκάλου εἰς σχολεῖον τριτοβάθμιον, ἔνθα ὑπῆρχεν ἕτερος δημοδιδάσκαλος τριτοβάθμιος, χωρὶς νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς μεταθέσεως τοῦ ἑτέρου εἰς ἄλλο σχολεῖον. Ὅπως ἐννοήσητε δὲ κάλλιον, ἀναφέρω ῥητῶς καὶ συγκεκριμένως, ὅτι τὸν δημοδιδάσκαλον τοῦ χωρίου Μοδίου τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος τοῦ δήμου Τιθορέας Ἀλέξανδρον Δρίβαν μετέθεσεν εἰς ἓν χωρίον τῆς Παρνασσίδος, ὀνομαζόμενον Κολοπετεινίτσαν, καὶ ἐνῷ μεταθέτει τὸν δημοδιδάσκαλον Δρίβαν, διότι δὲν ἐθεώρει αὐτὸν πολιτικόν του φίλον, εἰς τὸ ἐν λόγῳ χωρίον, τὸν δημοδιδάσκαλον τοῦ χωρίου τούτου ἀφῆκεν ἐκεῖ, χωρὶς νὰ προνοήσῃ περὶ αὐτοῦ· ἕνεκα δὲ τούτου ὁ δημοδιδάσκαλος οὗτος ἔκαμεν αἴτησιν θεραπείας κατὰ τοῦ Δημοσίου, τὴν ὁποίαν τυχαίως εἶδον προχθὲς εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Παπαμάρκου, ζητεῖ δὲ μισθοὺς, καὶ ὑποβάλλει καταστάσεις, διότι θεωρεῖ τὸν ἑαυτόν του ὡς διδάσκαλον τοῦ χωρίου ἐκείνου, διότι οὔτε μετάθεσις τοῦ ἐκοινοποιήθη, οὔτε ἀπόλυσις ὑπὸ τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, τοῦ μεριμνήσαντος, ὡς βλέπετε, ὑπὲρ τῆς ἀναμορφώσεως τῆς παιδείας καὶ τοῦ κοπτομένου ὑπὲρ τῆς ἀνυψώσεως τοῦ κλήρου εἰς τὴν περιωπὴν, ἥτις τῷ ἁρμόζει. Διαμαρτύρεται, Κύριοι, κατὰ νομίμων πράξεων τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ αὐτὸς, ὁ ὁποῖος ἀνεστάτωσεν ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν Λοκρίδος διὰ τῶν μεταθέσεων καὶ παύσεων τῶν διδασκάλων, καὶ κατέστρεψεν ἐν γένει τὴν παιδείαν καὶ τὸν κλῆρον, καὶ ὅστις ἐφρόντισε νὰ περιβάλῃ μὲ ῥάσα τοὺς πλείστους γεωργοὺς τῆς Λοκρίδος! (Ἰλαρότης). Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ θέμα. Κατηγορεῖ ὁ συνάδελφος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι διῄρεσεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς παρὰ φύσιν, κατὰ τὴν φράσιν του, τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τῆς Ἀταλάντης, ἵνα οἰκονομήσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ κόμματος, καὶ διορίσῃ ἕνα τριτοβάθμιον δημοδιδάσκαλον εἰς τὸ σχολεῖον τῆς Νέας Πέλλης. Ἰδού, Κύριοι, τί συνέβη. Πρὶν ἀναλάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον ὁ νῦν Ὑπουργὸς, ἐν Νέᾳ Πέλλῃ, δήμῳ μακεδονικῷ, εἶχε συστηθῆ δημοτικὸν σχολεῖον ἐπὶ τῆς πρώην Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τρικούπη, δυνάμει διατάγματος, καὶ ἐλειτούργει τὸ σχολεῖον αὐτὸ ἄριστα, ἐν δὲ τῇ Ἀταλάντῃ ὑπῆρχε διτάξιον δημοτικὸν σχολεῖον· τί δὲ ἔπραξεν ὁ συνάδελφος, ὁ μεριμνῶν περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως; Διότι ὁ δῆμος τῆς Νέας Πέλλης εἶναι ὁ ἰδιαίτερος δῆμος, εἰς τὸν ὁποῖον εἶμαι ἐγὼ ἐγγεγραμμένος δημότης, ἐνόμισεν ὅτι, ἐὰν κατήργει τὸ σχολεῖον τῆς Νέας Πέλλης, ἤθελε μὲ καταστρέψει πολιτικῶς. Καταργεῖ λοιπὸν τὸ σχολεῖον τοῦτο τῆς Νέας Πέλλης, καὶ μεταβάλλει τὸ διτάξιον σχολεῖον τῆς Ἀταλάντης εἰς τριτάξιον, καὶ οὕτως αὐτὸς πράττει τὰ παρὰ φύσιν (ἱλαρότης), διότι ἥνωσε τὰ σχολεῖα δύο δήμων εἰς ἓν σχολεῖον, δηλ. ἥνωσε τὸν δῆμον Νέας Πέλλης μὲ τὸν δῆμον Ἀταλάντης, καὶ συνεκρότησεν ἓν σχολεῖον, καὶ οὕτως οἱ μαθηταὶ τῆς Νέας Πέλλης ὑπεχρεοῦντο νὰ διδάσκωνται εἰς τὸ σχολεῖον τῆς Ἀταλάντης, μετενεχθὲν εἰς τὸ ἀνατολικὸν ἄκρον τῆς Ἀταλάντης. Τί εἶναι δὲ ἡ Ἀταλάντη; Ἡ Ἀταλάντη εἶναι πόλις ἔχουσα πληθυσμὸν 2500 ἢ 3000 κατοίκων· ἐνῷ δὲ διὰ τοιοῦτον πληθυσμὸν δὲν ἤρκει ἓν καὶ μόνον σχολεῖον, διὰ τὸν μέγαν ἀριθμὸν τῶν μαθητῶν, ὁ τέως Ὑπουργὸς προσέθηκε καὶ τοὺς μαθητὰς τοῦ σχολείου τῆς Νέας Πέλλης, ὅπερ κατήργησε. Τὸν δῆμον λοιπὸν τῆς Νέας Πέλλης, ὁ ὁποῖος συμπίπτει νὰ κῆται παρὰ τὴν Ἀταλάντην, ἥνωσε μετὰ τῆς Ἀταλάντης ὁ κ. συνάδελφος, καὶ ὑπεχρέωσε τοὺς μαθητὰς τῆς Νέας Πέλλης νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὸ ἀπώτατον σημεῖον τῆς Ἀταλάντης, ἀπέχον ὑπὲρ τὰ 20 λεπτὰ τῆς ὥρας, ἵνα ἐκπαιδεύωνται. Αὐτὸ ὁ κ. συνάδελφος θεωρεῖ ὡς κατὰ φύσιν, καὶ κατηγορεῖ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι συνέστησε σχολεῖον παρὰ φύσιν! Τί ἔπραξεν ἀληθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς σήμερον; Διώρθωσε τὰ κακῶς πραχθέντα ὑπὸ τοῦ προκατόχου του, παραδεχθεὶς ὅ,τι ἀρχικῶς ἦτο καθιερωμένον, καὶ ἐπανέφερε τὰ πράγματα εἰς τὴν φυσικήν των θέσιν, ἐπανέφερε δηλ. τὸ δημοτικὸν σχολεῖον εἰς τὴν Νέαν Πέλλην, καὶ ὑπεβίβασε τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τῆς Ἀταλάντης εἰς διτάξιον. Καὶ ἔρχεται ὁ συνάδελφος σήμερον καὶ ζητεῖ λόγον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν, καὶ τὸν κατηγορεῖ μάλιστα, ὅτι διὰ συνδυασμῶν τοιούτων κλπ. καὶ ἵνα οἰκονομήσῃ δημοδιδάσκαλόν τινα, προέβη εἰς τὴν διαίρεσιν τοῦ σχολείου Ἀταλάντης, καὶ ἀποδίδει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν πᾶν ὅ,τι ἔπραξεν αὐτὸς κατὰ τὸ ἑξάμηνον τῆς ὑπουργίας του διάστημα. Ὁ κ. συνάδελφος ἀπορεῖ, ὅτι ὁ νῦν Ὑπουργὸς μετέθεσε τὴν δημοδιδάσκαλον τῆς Ἀταλάντης. Τὴν μετέθεσε, καθ’ ἃ ἐγὼ γνωρίζω, διότι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Ἀταλάντης ὑπέδειξε τὴν μετάθεσιν, ἐκφράσασα παράπονα κατὰ τῆς διαγωγῆς τῆς δημοδιδασκαλίσσης. Ἐπίσης ὁ κ. συνάδελφος λέγει, ὅτι περιωρίσθη τὸ προσωπικὸν τοῦ σχολείου τῆς Ἀταλάντης. Περὶ τούτου δὲν γνωρίζω λεπτομερείας, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ μέλλον δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του παραστάσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ συντρέξουν εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ, καὶ ἑπομένως νὰ προσθέσῃ καὶ ἑτέραν δημοδιδάσκαλον. Αὐτὰ εἶναι, Κύριοι, τὰ μεγάλα ὄργια, τὰ ὁποῖα ἐπετέλεσεν ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως!

§67ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἠκούσατε, Κύριοι, ὅλα αὐτὰ τὰ μυθώδη ὄργια, τὰ ὁποῖα ἐγὼ δῆθεν, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐτέλεσα ἐν Λοκρίδι. Ὅλα αὐτὰ τὰ φοβερὰ, ὄργια δὲν ἦσαν ἄλλο τι ἢ ἡ μετάθεσις ἑνὸς δημοδιδασκάλου εἰς τὸ χωρίον Κολοπετεινίτσαν, εἰς τῆς ὁποίας τὸ ὄνομα τόσον πολὺ ἐνασμενίζει ὁ συνάδελφός μου. Ἀλλ’ ὁ δημοδιδάσκαλος οὗτος, εὐτυχῶς ἢ ἀτυχῶς, δὲν εἶναι ἐκ τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος· εἶναι ἐκ τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος, εἰς ἣν καὶ μετετέθη ἁπλῶς. Τώρα, ἐὰν ἡ ἐπαρχία του ἔχῃ χωρίον, φέρον τὸ τόσον προσφιλὲς εἰς τὸν συνάδελφόν μου ὄνομα, τοῦτο ἥκιστα νομίζω δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔγκλημα ἰδικόν μου, ὡς ἔγκλημα μαρτυροῦν τὰ ἐν Λοκρίδι ὄργιά μου. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ κύριον θέμα. Πρόκειται περὶ τῆς Ἀταλάντης,—τὸ τονίζω. Ἡ Ἀταλάντη εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ κωμόπολις. Ὁ δῆμος τῆς Νέας Πέλλης δὲν ἑδρεύει ἐν Ἀταλάντῃ, ἀλλὰ δύο ὥρας μακρὰν αὐτῆς, εἰς τὸ ἐπίνειόν της, εἰς τὴν Σκάλαν. Ἐν Ἀταλάντῃ ὑπάρχουσι διάφοροι συνοικίαι, μία δ’ ἐξ αὐτῶν ὀνομάζεται Μακεδονία, διότι οἱ κάτοικοι αὐτῆς ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἕλκουσι τὸ γένος ἐκ Μακεδονίας. Ἔρχεται λοιπὸν ὁ συνάδελφος καὶ παριστᾷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι πρόκειται περὶ δύο διαφόρων δήμων, περὶ δύο διαφόρων χωρίων, ἐνῷ κυρίως πρόκειται περὶ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς κωμοπόλεως, τῆς Ἀταλάντης, καὶ ἐπιβάλλεται, ἵνα ἱδρυθῇ δαπάναις τοῦ δήμου Ἀταλάντης ἰδιαίτερον σχολεῖον ἐν τῇ συνοικίᾳ Μακεδονίας, ὡς ἂν προέκειτο περὶ ἰδιαιτέρου δήμου. Θὰ ἀποδειχθῇ ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα θὰ προσαγάγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἰς ποίαν οἰκίαν συνέστη τὸ σχολεῖον τοῦτο· διότι δὲν προέκειτο μόνον περὶ διορισμοῦ τριτοβαθμίου δημοδιδασκάλου, ὅστις, ἐὰν δὲν ἐπήρχετο αὐτὴ ἡ διαίρεσις τῆς Ἀταλάντης εἰς δύο σχολικὰς περιφερείας, δὲν θὰ εὕρισκε θέσιν ἐκεῖ, ἀλλὰ προέκειτο ἐνταὐτῷ καὶ περὶ ἐκμισθώσεως μιᾶς οἰκίας πατρικῆς τοῦ Κυρίου αὐτοῦ, ὅστις, διὰ νὰ συγκαλύψῃ τὰ ἴδια ὄργια, δὲν ἐδίστασε νὰ προσφύγῃ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀγαπητήν του Κολοπετεινίτσαν. Μετὰ τὴν προσαγωγὴν τῶν αἰτηθέντων ἐγγράφων θὰ φανῇ εἰς πολλοὺς ἐξ ὑμῶν εὐεξήγητον τὸ γραφὲν πρό τινος ἐν ἐφημερίδι φιλικῶς διακειμένῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καθ’ ὃν χρόνον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπεζήτει νὰ καταρτίσῃ ἀπαρτίαν, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων δὲν προσήρχετο εἰς αὐτὴν καὶ ὁ συνάδελφός μου Βουλευτὴς Λοκρίδος.

§68ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν προσῆλθον! Τὸ αἴσθημά μου εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας.

§69ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶχε γραφῆ εἰς τὴν «Ἀκρόπολιν», ὅτι δὲν προσήρχεσο, διότι ἦσο δυσηρεστημένος, καὶ ἐν τούτοις προσῆλθες βραδύτερον, ἀφοῦ, τιμίως καὶ εὐσυνειδήτως διαχειριζόμενος τὴν ψῆφον τῶν συμπολιτῶν μας, ἐξησφάλισας τὴν σχολικὴν διαίρεσιν τῆς Ἀταλάντης καὶ τὴν ἐνοικίασιν τῆς πατρικῆς σου οἰκίας ὡς δημοτικοῦ σχολείου.

§70ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος λέγει, ὅτι ἐγὼ δὲν προσῆλθον εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς διὰ λόγους προσωπικοὺς...

§71ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ «Ἀκρόπολις» τὸ ἔγραψεν.

§72ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. .. Εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβὲς τοῦτο, διότι ἐγὼ προσῆλθον πρὶν ἢ ἄρξωνται αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ἦλθον δὲ ἀκριβῶς, ὅτε ἦτο ὥρα νὰ παραστῶ ἐνταῦθα, οὐδέποτε δ’ ἐξεδήλωσα παράπονον δυσαρεσκείας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τρικούπη, καὶ εἶμαι ἐξ ἐκείνων τῶν Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε μετέστησαν ἀπὸ μιᾶς θέσεως εἰς τὴν ἑτέραν διὰ λόγους προσωπικούς. Δυνατὸν νὰ πλανῶμαι, δυνατὸν νὰ μὴ ἦναι ὀρθαὶ αἱ ἰδέαι μοῦ, ἀλλὰ τὸ πράττω ἐν πεποιθήσει, καὶ δὲν ἔχω κἀνένα δισταγμὸν, ὅτι ὅσοι παρακάθηνται ἐνταῦθα καὶ ὅσοι μὲ γνωρίζουσι τὴν αὐτὴν περὶ ἐμοῦ θὰ ἔχωσιν ἰδέαν τῆς πολιτικῆς εὐσταθείας καὶ εἰλικρινείας μου.

§73ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§74ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος λέγει, ὅτι ἐβράδυνα νὰ προσέλθω ἐνταῦθα, διότι δῆθεν ἡ Κυβέρνησις δὲν συνέστησε τὸ ἐν λόγῳ δημοτικὸν σχολεῖον. Τοῦτο εἶναι ἀνακριβὲς, διότι τὸ σχολεῖον Νέας Πέλλης συνέστη κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1893.

§75ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἡ δημοδιδάσκαλος τῆς Ἀταλάντης ἀπελύθη συνεπείᾳ ἐκθέσεως τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ὑποβάλῃ αὔριον, εἰ δυνατὸν, τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ἐπὶ τῇ βάσει δῆθεν τῆς ὁποίας ἀπελύθη ἡ δημοδιδάσκαλος, θέλει δὲ ἀποδειχθῆ, ὅτι τοῦτο εἶναι καθαρὰ συκοφαντία.

§76ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θέλω ὑποβάλει πᾶν ἔγγραφον ὑπάρχον.

§77ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Κρήτσκη προεκηρύχθη καὶ ἐνηργήθη διαγωνισμὸς, ὅπως διορισθῶσιν ὑπότροφοι τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου δύο ἐξ Ὕδρας καὶ δύο ἐκ Ζαγορᾶς φοιτηταί. Οἱ δύο ἐξ Ὕδρας διωρίσθησαν, διότι καὶ οἱ τέσσαρες ἐπέτυχον εἰς τὸν διαγωνισμὸν, ἀλλ’ οἱ δύο ἐκ Ζαγορᾶς δὲν διωρίσθησαν ἀκόμη· ὁ διαγωνισμὸς δὲ ἐνηργήθη τὴν 22–24 Ὀκτωβρίου, καὶ ἔκτοτε ἀναμένουν τὸν διορισμόν των καὶ οἱ ἕτεροι δύο ἐπιτυχόντες ἐκ Ζαγορᾶς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ δὲν ἐγένετο ὁ διορισμὸς τῶν ἐκ Ζαγορᾶς καταγομένων, καὶ νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀναβάλλει ἕως τώρα τὸν διορισμόν· τὸν παρακαλῶ δὲ, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ λόγος τις ἐμποδίζων, νὰ προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν καὶ αὐτῶν, ἀφοῦ ἐπέτυχον εἰς τὸν διαγωνισμόν.

§78ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ ἐκτελέσῃ ὅ,τι ὁ νόμος καὶ τὸ δίκαιον κελεύει. Ἀφοῦ ὁ διαγωνισμὸς ἐτελέσθη πρὸ τόσων μηνῶν καὶ οἱ ἐπιτυχόντες Ὑδραῖοι διωρίσθησαν, νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον καὶ σκανδαλῶδες νὰ μὴ διορίζωνται καὶ οἱ ἄλλοι.

§79ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐαρεστηθῇ νὰ ἐρωτήσῃ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, θὰ μάθῃ, ὅτι ἔχουσι δικαίωμα νὰ ζητήσωσι τὸν διορισμόν των καὶ τὴν ἀντιμισθίαν των.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ σταφιδικοῦ ταμείου. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον.

§81ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι πολὺ δίκαιον εἶχεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν, ὑποβάλλων τὸ νομοσχέδιον περὶ σταφιδικοῦ ταμείου, ἔλεγεν, ὅτι δὲν εἶναι νομοθέτημα, ὅπερ δύναται νὰ ψηφισθῇ παρὰ μόνης τῆς πλειοψηφίας, ἀλλ’ ὅτι πρέπει οὐ μόνον ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ ἐκφέρωσι τὴν γνώμην καὶ δώσωσι τὴν ψῆφον αὐτῶν· λέγω ὅτι εἶχε δίκαιον, ὄχι διότι παραδέχομαι τὴν θεωρίαν του, ὅτι εἰς τὴν περίστασιν ταύτην τοῦ σταφιδικοῦ ἀτυχήματος, ὡς καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην ἀνάλογον περίστασιν, ἡ Πολιτεία δὲν ὑποχρεοῦται νὰ ἐπεμβαίνῃ, ὅπως ὑποστηρίξῃ μεγάλα ἰδιωτικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἕνεκα ὑλικῆς ἢ ἠθικῆς ἀδυναμίας δὲν δύναται νὰ σώσῃ μόνη ἡ ἰδιωτικὴ ἐνέργεια· πιστεύω ἀπ’ ἐναντίας, ὅτι ἡ περίστασις αὕτη τοῦ σταφιδικοῦ ἀτυχήματος εἶναι ἐξ ἐκείνων, καθ’ ἃς ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Πολιτείαν τὸ καθῆκον νὰ παρέμβῃ, ὅπως εὐκολύνῃ τὴν ἀτομικὴν δρᾶσιν καὶ θεραπεύσῃ κακὸν, ἐξ οὗ πάσχουσιν οὐ μόνον οἱ ἰδιῶται, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὸ Κράτος. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶχε δίκαιον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ θεωρήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς χρῆζον γενικῆς, οὕτως εἰπεῖν, ψήφου καὶ παραδοχῆς, διότι εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν θεραπεύει τὴν ὑφισταμένην ἀνάγκην, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπαχθεστάτους ἐμπεριέχει ὅρους, διά τε τοὺς σταφιδοκτήμονας καὶ δι’ ὅλον τὸ Κράτος. Καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἐμφαίνεται ἡ τάσις, εἰς ἣν ἀρέσκεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν ταῖς οἰκονομικαῖς αὑτοῦ ἐνεργείαις, ἡ τάσις τῆς περιπλοκῆς τῶν ζητημάτων, ἀντὶ τῆς ἁπλοποιήσεως αὐτῶν, καὶ ἡ διὰ σκολιῶν ὁδῶν καὶ μέσων ἐπιζήτησις λύσεως, ἥτις θεραπεύει ἴσως στιγμιαῖόν τινα σκοπὸν ἢ ἀνάγκην, καταστρέφει ὅμως ἢ βλάπτει οὐσιωδῶς τὰ συμφέροντα, ὧν πρόκειται ἡ διάσωσις ἢ ἡ ἐξυπηρέτησις. Τοιαύτη περιπλοκή, καθιστῶσα δύσλυτα ἢ ἐπιβλαβῶς λύουσα τὰ διάφορα ζητήματα, εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα ἔλλειψις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα παρουσιάζει διττὴν ἔποψιν, τὴν τοῦ παρόντος καὶ τὴν τοῦ προσεχοῦς μέλλοντος. Ἡ πρώτη προκύπτει ἐκ τῶν σήμερον ὑφισταμένων ἀναγκῶν διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν σταφιδαμπέλων καὶ διὰ τὴν εὐκολίαν τῶν κατόχων σταφίδος, ἵνα μὴ οὗτοι ἐξ ἐπιβλητικῶν ὑποχρεώσεων ἀναγκάζωνται νὰ ἐκποιῶσιν αὐτὴν εἰς ἐξηυτελισμένας τιμάς. Αὕτη δ’ ἀποτελεῖ τὸ μέρος τοῦ ζητήματος, οὗτινος ἐπείγει ἡ λύσις. Ἡ δευτέρα δὲ ἄποψις αὐτοῦ εἶναι ἡ ἀνάγκη, ἥτις ἐπιβάλλει εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ ἐξεύρῃ μέτρον, δι’ οὗ ἔσται δυνατὴ ἡ ἐν τῷ μέλλοντι πρόληψις τοῦ ἀτυχήματος ἑτέρας σταφιδικῆς κρίσεως, ἀναλόγου ἐκείνης, τὴν ὁποίαν διέρχεται ὁ τόπος σήμερον. Διάφορα δ’ εἰσὶ τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἐπιζητηθῇ ἡ θεραπεία τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης τῆς σήμερον, διὰ τῆς παροχῆς τῶν ἀναγκαίων χρημάτων εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας καὶ εἰς τοὺς κατέχοντας σταφίδα, καὶ ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων θέλει προληφθῆ ἐν τῷ μέλλοντι ἡ ἐξ ὑπερβολικῆς προσφορᾶς κατάπτωσις τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος καὶ ἡ ἐξακολούθησις τῆς σταφιδικῆς κρίσεως. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν, συγχέει τὰς δύο ἀνάγκας, οὐδετέραν δ’ αὐτῶν θεραπεύει ἀποτελεσματικῶς. Δὲν παρέχει εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας τὰς σήμερον ἀπαιτουμένας εὐκολίας, ὅπως δυνηθῶσιν ἐγκαίρως νὰ καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των. Ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, εἰς ἣν ἀνατίθεται ἡ διὰ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου θεραπεία τῆς ἀνάγκης ταύτης, καὶ ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ δανείσῃ χρήματα εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς πρὸ τοῦ προσεχοῦς Μαΐου, ἴσως δὲ καὶ τοῦ Ἰουνίου. Αἱ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκε χθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων πρόκειται νὰ καλέσῃ ἀμέσως τὴν γενικὴν συνέλευσιν τῶν μετόχων αὐτῆς, ὅπως λάβῃ παρ’ αὐτῆς τὴν ἄδειαν τῆς τροποποιήσεως τοῦ καταστατικοῦ της καὶ τῆς ἱδρύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, δὲν ἀποδεικνύουσι τὸ ἐναντίον· διότι, καὶ ἂν ἀμέσως προσκληθῇ ἡ συνέλευσις αὕτη, δὲν δύναται νὰ συνέλθῃ ἢ περὶ τὰ τέλη Μαρτίου.

§82Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Συνεκλήθη διὰ τὴν 19 Μαρτίου.

§83ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ συνέλθῃ αὕτη καὶ θ’ ἀποφασίσῃ τὴν 19 Μαρτίου. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς συνελεύσεως θὰ συνομολογηθῇ ἡ μεταξὺ τῆς ἑταιρίας καὶ τῆς Κυβερνήσεως σύμβασις, θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν αἱ τροποποιήσεις τοῦ καταστατικοῦ τῆς ἑταιρίας, καὶ θὰ μελετηθῶσιν, ὑποθέτω, παρ’ αὐτῆς, ὅπως κυρωθῶσι διὰ Β. Διατάγματος· πάντα δὲ ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσι πρὸ τῶν ἀρχῶν Ἀπριλίου. Ἀλλὰ καὶ ἂν κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἀπριλίου περατωθῇ ἡ ἐργασία αὕτη, ἡ ἑταιρία δυσκόλως θὰ δυνηθῇ νὰ ἱδρύσῃ πρὸ τοῦ τέλους αὐτοῦ τὰ ὑποκαταστήματα, ἅτινα θὰ ὁρίσῃ ἡ μετ’ αὐτῆς σύμβασις διὰ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας κατὰ τρόπον ἐπιτρέποντα εἰς αὐτὰ νὰ λειτουργήσωσι καὶ χορηγήσωσι δάνεια κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου. Ὅσον ἑπομένως καὶ ἂν ἐκβιασθῶσιν αἱ ἐργασίαι καὶ αἱ ἐνέργειαι τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, τὰ ὑποκαταστήματα αὐτῆς δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ κάμωσιν ἔναρξιν χορηγίας δανείων πρὸ τοῦ Μαΐου. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἑπομένως διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου νὰ χορηγηθῶσιν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας τὰ χρήματα, τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν ἐφετεινὴν καλλιέργειαν, διότι, ὡς γνωρίζομεν πάντες, ἡ κυρία καλλιέργεια τῶν σταφιδαμπέλων ἐκτελεῖται μέχρι τοῦ μηνὸς Μαΐου, τὰ κτήματα δὲ, τὰ ὁποῖα δὲν ἤθελον τύχει τῆς ἀναγκαίας καλλιεργείας μέχρι τοῦ μηνὸς Μαΐου, δὲν δύνανται πέραν τοῦ μηνὸς τούτου νὰ καλλιεργηθῶσι πλέον ἐπωφελῶς· εἰς τοὺς σήμερον δὲ κατόχους σταφίδων ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις οὐδεμίαν τὸ νομοσχέδιον παρέχει εὐκολίαν, οὔτε δὲ μνείαν κἂν ποιεῖται αὐτῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν θεραπεύει τὴν πρώτην καὶ ἐπείγουσαν ἀνάγκην τῆς παροχῆς εὐκολιῶν πρὸς καλλιέργειαν, ὅπως μὴ πάθῃ ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος καὶ πρὸς παρακώλυσιν τῆς εἰς ἐξευτελισμένας τιμὰς πωλήσεως τῆς μὴ εἰσέτι ἐκποιηθείσης ἐκ τῆς τελευταίας ἐσοδείας. Ἀλλὰ μὴ λῦον τὸ ζήτημα τῆς κατεπειγούσης ταύτης ἀνάγκης τὸ νομοσχέδιον, λύει ἆρά γε τὸ ζήτημα τῆς ἀνάγκης τοῦ μέλλοντος, τῆς προλήψεως δηλ. νέας σταφιδικῆς κρίσεως; Νομίζω ὅτι ἀτελῶς καὶ ἐπαχθῶς ὑπόσχεται τὴν λύσιν αὐτοῦ. Ἡ γνώμη, ἥτις παρὰ τῶν πλείστων καὶ τῶν ἁρμοδιωτέρων ὑποστηρίζεται σήμερον, καὶ καθ’ ἥν, ὅπως προληφθῇ τοιαύτη κρίσις, εἶναι ἀνάγκη, ἐκτὸς τῆς πρὸς βρῶσιν ἐπικερδοῦς διὰ τὴν σταφίδα καταναλώσεως, νὰ ἐξευρεθῇ καὶ ἑτέρα κατανάλωσις, χρησιμοποιλοῦσα τὸ πλεόνασμα τῆς παραγομένης σταφίδος κατὰ τρόπον ἐπίσης ἐπωφελῆ, ἀμέσως μὲν διὰ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ τούτου τοῦ πλεονάσματος, ἐμμέσως δὲ διὰ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ ποσοῦ τοῦ καταναλισκομένου πρὸς βρῶσιν, τὸ μέτρον λέγω τοῦτο θεωρῶ ὡς τὸ λογικώτερον καὶ ὡς τὸ μόνον δυνάμενον νὰ δώσῃ τὴν βάσιν τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τῆς προλήψεως νέας σταφιδικῆς κρίσεως, ἄνευ βλάβης καὶ ἐλαττώσεως τῆς παραγωγῆς αὐτῆς. Ἔχομεν δὲ καθῆκον, ὡς Πολιτεία, νὰ προλάβωμεν καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῆς παραγωγῆς, διότι οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι διὰ καταλλήλου ἐνεργείας δυνάμεθα ἀσφαλῶς νὰ ἐπιτύχωμεν ἐπωφελῆ ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως. Τοιαύτην δ’ ἐπέκτασιν καταναλώσεως δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν καὶ πρὸς βρῶσιν ἐν χώραις, ὅπου οὐδεμία, ἢ ἐλαχίστη γίνεται τοιαύτη, καὶ διὰ τῆς βιομηχανικῆς μεταποιήσεως τῆς σταφίδος εἴτε πρὸς ἀπόσταξιν οἰνοπνευμάτων, εἴτε πρὸς παραγωγὴν ἄλλων χρησίμων εἰς ἀνάλωσιν ἀντικειμένων. Ἔχομεν δὲ καθῆκον νὰ ἀποσοβήσωμεν τὴν ἐλάττωσιν τῆς παραγωγῆς, διότι ἡ σταφὶς εἶναι προϊὸν τῆς χώρας, ἐπὶ τοῦ ὁποίου κυρίως δυνάμεθα νὰ στηρίξωμεν τὴν ἀνόρθωσιν τῶν καταπεπτωκότων οἰκονομικῶν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἂν τὸ μέτρον τοῦτο ἦναι καὶ τὸ ὀρθότερον καὶ τὸ ἀσφαλέστερον διά τε τὴν χώραν καὶ τοὺς παραγωγούς, δὲν πρέπει ὅμως τοῦτο νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τρόπον εἰς ἀντίθετα ἀπολήγοντα ἀποτελέσματα. Δὲν πρέπει τὰ βάρη καὶ αἱ θυσίαι, τὰς ὁποίας θέλει ἐπιβάλει ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, νὰ ἐπιβληθῶσι πρὸς ἐξυπηρέτησιν καὶ ὠφέλειαν ἄλλων, ἀλλὰ μόνον χάριν αὐτῶν τῶν παραγωγῶν καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων αὐτῶν. Αἱ θυσίαι δὲ καὶ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα θὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος, εἶναι διττά· εἰσὶν ἄμεσα, διὰ τῆς ἀφαιρέσεως μέρους τῆς παρ’ ἑκάστου σταφιδοκτήμονος παραγομένης σταφίδος, καὶ ἔμμεσα, διὰ τῆς ὑποβολῆς αὐτοῦ εἰς διαφόρους διατυπώσεις καὶ ὑποχρεώσεις. Τοιαῦτα δ’ ἐπιβάλλοντες εἰδικὰ βάρη, ἔχομεν καθῆκον νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τὸ δικαίωμα νὰ καθορίζωσιν αὐτοὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν τὸ ἐκ τῶν βαρῶν τούτων προϊὸν θέλει διαχειρίζεσθαι καὶ διατίθεσθαι πρὸς ὄφελος καὶ πρὸς ἀποκλειστικὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς σταφίδος. Πράττει τοῦτο τὸ νομοσχέδιον; Ὄχι. Ἀπεναντίας τὰ βάρη καὶ τὰς ὀχληρὰς διατυπώσεις τῆς παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος ἐπιβάλλει ἐπὶ τῶν παραγωγῶν κατὰ τρόπον πάγιον καὶ μὴ ἐξαρτώμενον ἐκ τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν συμφερόντων τῆς σταφίδος. Ὁσηδήποτε καὶ ἂν ᾖ ἡ παραγωγὴ καὶ οἱαιδήποτε καὶ ἂν ὦσιν αἱ ἀνάγκαι τῆς σταφίδος, ἐπὶ ἑνδεκαετίαν θὰ ἐφαρμόζηται τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως τοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁριζομένου ποσοστοῦ. Καὶ ἄν ποτε αἱ ἀνάγκαι τῆς ἐλευθέρας καταναλώσεως ὑπερβαίνωσι τὸ παραχθὲν ποσὸν σταφίδος, ἡ παρακράτησις μεθ’ ὅλων τῶν ὀχληρῶν αὐτῆς διατυπώσεων θὰ ἐξακολουθῇ ἐφαρμοζομένη πρὸς ὄφελος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Τὴν διαχείρισιν δὲ τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ σταφίδος τὸ νομοσχέδιον κανονίζει κατὰ τρόπον ἀληθῶς τραγελαφικὸν, ἀναθέτον αὐτὴν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων. Ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων εἶναι ἑταιρία ὁλοτελῶς εἰδικὴ ἔκ τε τῆς φύσεως αὐτῆς καὶ ἐκ τοῦ καταστατικοῦ της. Οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχει αὕτη καὶ οὐδεμίαν ἄλλην εἰδικότητα ἢ τὴν τῆς εἰσπράξεως. Παραλαμβάνει παρὰ τοῦ Δημοσίου ὡρισμένα εἴδη ἐπὶ ὡρισμένῃ τιμῇ, καὶ τὸ ἐξ αὐτῶν ἔσοδον παραδίδει εἰς τὸ Δημόσιον ἀμέσως ἢ ἐμμέσως. Μήτε περὶ σταφίδος, μήτε περὶ οὐδεμιᾶς ἄλλης ἐπιχειρήσεως εἶναι ἁρμοδία ν’ ἀσχοληθῇ. Εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ συζητοῦμεν, ἀναθέτει ὄχι μόνον τὴν ἐργασίαν τῆς παρακρατήσεως τῆς σταφίδος, ξένην ὅλως πρὸς αὐτὴν, ἀλλὰ καὶ πλείστας ἄλλας ἐργασίας, καὶ μεταβάλλει τὴν εἰσπράκτορα ταύτην ἑταιρίαν εἰς ἑταιρίαν κερδοσκοπικὴν, καὶ ἐμπορικῶς καὶ τραπεζικῶς καὶ βιομηχανικῶς. Ἡ εἰσπράκτωρ αὕτη ἑταιρία, ἥτις ἱδρύθη μὲ κεφάλαιον τὸ ἀναγκαιοῦν διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτῆς καὶ ὅπως παρέχῃ τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων της, μεταβάλλεται εἰς ἔμπορον, πωλοῦντα τὴν σταφίδα, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἐκ τῆς παρακρατήσεως, εἰς βιομήχανον, δυνάμενον νὰ ἱδρύῃ ἐργοστάσια ἀποστάξεως, εἰς τραπεζίτην, δεχόμενον καταθέσεις χρημάτων καὶ ἐνεργοῦντα δάνεια οὐ μόνον σταφιδικὰ ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις, ἀλλὰ καὶ ἀγροτικὰ καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος. Δυσκόλως δύναταί τις νὰ εὕρῃ ἀλλαχοῦ παράδειγμα ἑταιρίας, λειτουργούσης πρὸς ἐκτέλεσιν ὡρισμένης καὶ εἰδικῆς ὑπηρεσίας, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἀνατίθηνται πλεῖσται ἄλλαι ἐργασίαι, πολύπλοκοι αὐταὶ καθ’ ἑαυτὰς, ξέναι δὲ πρὸς τὴν εἰδικότητά της. Μόνον δ’ εἰς τὰς ἀποικιακὰς ἑταιρίας, τὰς ἱδρυομένας πρὸς ἐκμετάλλευσιν ἀγνώστων καὶ μὴ πεπολιτισμένων χωρῶν, θὰ δυνηθῶμεν ἴσως νὰ εὕρωμεν ἀνάλογα παραδείγματα. Πρὸς τὴν ἑταιρίαν δὲ ταύτην δίδονται εἰς βάρος τῶν πελατῶν αὐτῆς, οἵτινές εἰσιν οὐ μόνον οἱ σταφιδοπαραγωγοί, ἀλλὰ ὁλόκληρος ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος, πᾶσαι αἱ δυναταὶ εὐκολίαι καὶ ἀσφάλειαι διὰ τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα, ἄνευ οὐδεμιᾶς καθωρισμένης ὑποχρεώσεως, θὰ χορηγήσῃ εἰς τὰ πρόσωπα, ἅτινα αὕτη θὰ ἐκλέξῃ. Χορηγοῦνται δ’ εἰς αὐτὴν προνόμια κολοσσιαῖα, δύναμαι νὰ εἴπω, διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν τοιούτων δανείων της. Ἡ δικαιοσύνη ὑποτάσσεται εἰς αὐτὴν, διότι πᾶσαι αἱ δίκαι αὐτῆς προτιμῶνται καὶ προτάσσονται πάσης ἄλλης. Ἄν δὲ ὅλα τὰ προνόμια καὶ δικαιώματα ταῦτα δὲν ἀρκῶσι, τὸ Κράτος τίθεται εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς, ὅπως διὰ τῶν εἰσπρακτόρων καὶ τῶν ταμιῶν του εἰσπράξῃ τὰ εἰς αὐτὴν ὀφειλόμενα. Ὑπὸ τὸ πρόσχημα δὲ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος τὸ νομοσχέδιον λύει ἄνευ μελέτης καὶ ἐπὶ ποδὸς, οὕτως εἰπεῖν, ἓν τῶν σοβαρωτέρων ζητημάτων, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη καὶ συζητεῖται ἀκόμη ἐν πολλαῖς Εὐρωπαϊκαῖς χώραις, τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Δεσμεύει δ’ οὕτω τὴν μελετημένην καὶ ἐπωφελῆ λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον σημαντικὴν ἔχει διὰ τὴν χώραν ἡμῶν σημασίαν. Καὶ τοῦτο, ὅπως χορηγηθῶσι δάνεια 4 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὰ ὁποῖα ἀπέναντι τῆς μεγάλης τοῦ ζητήματος σημασίας δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ψωροεκατομμύρια. Λύει τὸ ζήτημα τοῦτο, χορηγοῦν εἰς τὴν ἑταιρίαν καὶ εἰς βάρος τῶν πτωχῶν καὶ στενοχωρουμένων σήμερον γεωργικῶν τῆς Ἑλλάδος πληθυσμῶν προνόμια καὶ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ καταστήσωσιν ἀδύνατον ἐν προσεχεῖ μέλλοντι πᾶσαν ἄλλην ἐπωφελῆ λύσιν τοῦ ζωτικοῦ τούτου διὰ τὴν χώραν ζητήματος. Ὡς κορωνίδα δὲ τῶν χορηγουμένων προνομίων καὶ δικαιωμάτων, τὸ νομοσχέδιον θέτει τὴν δέσμευσιν τῆς ἐλευθέρας κυκλοφορίας τῶν προϊόντων τῆς χώρας, τὴν παρακώλυσιν τῆς ἐμπορίας αὐτῶν, διότι πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς πληρωμῆς τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα θέλει χορηγήσει ἡ ἑταιρία, ἢ καὶ πᾶσα ἄλλη Τράπεζα, οἱ καρποὶ τοῦ κτήματος τοῦ δανειζομένου γεωργοῦ καθίστανται ὑπέγγυοι καὶ ὅταν μεταβιβάζωνται εἰς χεῖρας τρίτων. Οὕτω δὲ εἰς τὸ ἑξῆς, ἵνα πωλήσῃ τις ἓν φορτίον σταφιδοκάρπου ἢ δημητριακῶν ἢ ἄλλων καρπῶν, πρέπει νὰ φέρῃ μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ πιστοποιητικὸν τοῦ ἁρμοδίου ὑποθηκοφύλακος, ὅτι δὲν ὀφείλει τι δι’ ἀγροτικὸν δάνειον εἰς οὐδεμίαν τῶν Τραπεζῶν.

§84ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πάλιν δὲν ἀρκεῖ.

§85ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως καὶ τοῦτο δὲν θὰ ἀρκῇ, διότι θὰ δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ ἡ προέλευσις τῶν καρπῶν. Καὶ ἡ παρακώλυσις τῆς ἐλευθέρας κυκλοφορίας τῶν προϊόντων τῆς χώρας χορηγεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς θεραπείας ἑνὸς ἀτυχήματος μετασχηματιζομένην ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων.

§86ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποδούλωσις πλήρης!

§87ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος ζητεῖται ἡ λύσις ἐπὶ ποδὸς ἄνευ μελέτης ζητήματος ὑψίστης σημασίας διὰ τὴν χώραν ἡμῶν, λύεται τοῦτο κατὰ τρόπον ὀλέθριον διὰ τὰ συμφέροντα αὐτῆς, ἐνῷ ὀφείλομεν νὰ λύσωμεν αὐτὸ μετὰ ἐπισταμένην μελέτην, οὐχὶ πιέζοντες τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς καὶ δεσμεύοντες τὴν δρᾶσιν αὐτῶν, ὡς πράττει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ εὐκολύνοντες αὐτοὺς καὶ ὑποστηρίζοντες τὴν βελτίωσιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς των. Δὲν ἀρκοῦσι δὲ καὶ ταῦτα, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται προσέτι νὰ δωρήσῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν καὶ τοὺς μετ’ αὐτῆς συνεργαζομένους ἓν δάνειον λαχειοφόρον, τὸ ὁποῖον ἀμέσως μὲν ἐμπεριέχει ἀναμφισβήτητον κέρδος ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον, ἐμμέσως δὲ πολλὰς ἄλλας ὠφελείας. Γνωρίζετε πάντες τὸ κυκλοφοροῦν παρ’ ἡμῖν λαχειοφόρον δάνειον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, αἱ ὁμολογίαι τοῦ ὁποίου, αἱ ἀντιπροσωπεύουσαι ὀνομαστικὸν κεφάλαιον 400 φράγκων χρυσῶν, τιμῶνται σήμερον πρὸς 600 δραχμὰς περίπου, ἤτοι πρὸς 350 χρυσᾶ φράγκα περίπου. Αὗται, ἐκτὸς τῶν ἀμοιβῶν καὶ τοῦ χρεωλυσίου, φέρουσι τόκον 4%. Ὑπολογίζοντες τὸν τόκον, τὰς ἀμοιβὰς καὶ τὸ χρεωλύσιον, εὑρίσκομεν ὅτι αὗται εἰς τὴν τρέχουσαν αὐτῶν τιμὴν κεφαλαιοῦνται πρὸς 5¼% περίπου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου χορηγεῖται τὸ δικαίωμα ἐκδόσεως λαχειοφόρου δανείου εἰς βάρος τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου καὶ μὲ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους ἐκ δραχμῶν 5,000,000, ἐπὶ τῇ βάσει ἐτησίας δόσεως, ὑπολογιζομένης εἰς 6½ τοῖς ἑκατὸν, δηλαδὴ κατὰ τὸ πέμπτον ἀνωτέρας ἐκείνης, εἰς ἣν κεφαλαιοῦνται σήμερον αἱ λαχειοφόροι ὁμολογίαι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Τὸ πέμπτον τοῦτο παρουσιάζει ὠφέλειαν περίπου 1,000,000. Δὲν εἶναι ὅμως αὕτη μόνον ἡ ἐκ τοῦ δανείου τούτου ὠφέλεια. Αὕτη ἤθελε προκύψει, ἂν αἱ λαχειοφόροι ὁμολογίαι τοῦ δανείου ἤθελον ἐκδοθῆ κατὰ τὸν τύπον καὶ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἐξεδόθησαν καὶ αἱ κυκλοφοροῦσαι λαχειοφόροι ὁμολογίαι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἂν δηλ. ἤθελον ἐκδοθῆ αὗται ἐπὶ ὀνομαστικῷ κεφαλαίῳ 400 δραχμῶν καὶ ἐπὶ τόκῳ 4%. Ἀλλὰ οὐδεμία τοιαύτη ὑποχρέωσις ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἐκδόσαντας τὸ δάνειον. Ἀπεναντίας δὲ ἀφίεται πλήρης ἐλευθερία εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ πλάσῃ αὕτη καὶ ἐκδώσῃ τὰς λαχειοφόρους ἐπὶ οἱῳδήποτε ὀνομαστικῷ κεφαλαίῳ καὶ τόκῳ αὕτη ἤθελεν ἐγκρίνει. Δύναται ἑπομένως νὰ ἐκδώσῃ λαχειοφόρον δάνειον, διαιρούμενον εἰς ὁμολογίας ἐξ 100 ἢ καὶ 50 δραχμῶν ἑκάστην καὶ ἐπὶ τόκῳ 3 ἢ καὶ 2%. Ἡ ἐπὶ τοιούτων δὲ βάσεων ἔκδοσις τοῦ δανείου δὲν θὰ ἦναι μόνον κατὰ τὸ ⅕ ἐπωφελεστέρα τῶν λαχειοφόρων ὁμολογιῶν τῆς Τραπέζης, ἀλλ’ ἴσως κατὰ τὸ ¼ ἢ καὶ τὸ ⅓ Γνωρίζομεν πάντες, ὅτι ὁ ἀγοράζων λαχειοφόρους ὁμολογίας δὲν ἐπιδιώκει κυρίως τὴν ἀπόλαυσιν τοῦ ἐξ αὐτῶν τόκου, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἐκ τοῦ λαχείου κέρδους. Αἱ ὁμολογίαι δὲ αἱ μικραὶ τῶν 50 καὶ 100 δραχμῶν εἶναι περιζήτητοι, διότι πᾶς τις δύναται ν’ ἀγοράσῃ τοιαύτας. Πάντα ταῦτα εἶναι ἐλευθέρα νὰ πράξῃ ἡ ἑταιρία, εἷς δὲ μόνον τίθεται εἰς αὐτὴν περιορισμὸς, τὸ νὰ μὴ ὁρίσῃ διὰ κλήρους ποσὸν ἀνώτερον τῶν 100,000 δραχμῶν, ἤτοι περίπου τὸ ⅓ τῆς ἐτησίας δόσεως. Δύναται δ’ οὕτως ἡ ἑταιρία νὰ πλάσῃ λαχειοφόρους ὁμολογίας μικροῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου καὶ μικρὸν ἀποφερούσας τόκον, αἵτινες, καθαρῶς οὖσαι ἀντικείμενον τυχηροῦ παιγνιδίου, θὰ κεφαλαιωθῶσιν ἐπὶ ἐτησίῳ τόκῳ πολὺ κατωτέρω ἐκείνου, εἰς ὃν κεφαιλαιοῦνται σήμερον αἱ λαχειοφόροι ὁμολογίαι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ θ’ ἀποφέρωσι κέρδος πολὺ ἀνώτερον τοῦ 1,000,000 δραχμῶν. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι πρὸ 3 ἢ 4 ἐτῶν ἐπροτάθη εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, χορηγοῦν εἰς Τράπεζάν τινα τῆς Βιέννης τὸ δικαίωμα ἐκδόσεως λαχειοφόρων ὁμολογιῶν τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας. Τὰς λαχειοφόρους δὲ ταύτας ὁμολογίας ἡ Τράπεζα ἐκείνη ἀνεδέχετο ἐπὶ ἐτησίᾳ πληρωμῇ ¾% ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου, ὅπερ ὑποχρεοῦτο νὰ καταβάλλῃ εἰς τὸ Δημόσιον καὶ τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν. Τὸ γεγονὸς τοῦτο καθιστᾷ καταληπτοτέραν τὴν διαφορὰν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ἐλευθερίας τῆς πλήρους πρὸς σχηματισμὸν λαχείου καὶ τοῦ σχηματισμοῦ τοιούτου ὑπὸ περιωρισμένους ὅρους. Ὅλα δὲ ταῦτα τὰ προνόμια, αἱ εὐκολίαι, τὰ κέρδη καὶ αἱ προμήθειαι αἱ ὑπερβολικαὶ τῶν 4% ὡς ἐμπορικὴ καὶ τοῦ ½% ὡς τραπεζικὴ, ὅλα ταῦτα χορηγοῦνται ἄνευ πραγματοποιήσεως τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ καὶ ἄνευ ἀντιστοίχου ἀνταλλάγματος. Ὡς εἶπον πρὸ ὀλίγου, οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν τὸ ἱδρυόμενον σταφιδικὸν ταμεῖον θὰ δυνηθῇ νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, δανεῖζον χρήματα σήμερον, ὅτε ὑπάρχει ἡ μεγάλη καὶ ἐπείγουσα ἀνάγκη τῆς καλλιεργείας. Τίνα δ’ ὑπηρεσίαν θὰ παράσχῃ ὡς Τράπεζα, μέλλουσα νὰ διαχειρισθῇ οὐ μόνον τὸ πλεόνασμα τῆς σταφίδος, ἀλλὰ καὶ τόσας ἐπαχθεῖς προνομίας ὑπὲρ τῆς ἀγροτικῆς πίστεως; Ἀσήμαντον. Οὐδεμίαν ἡ ἑταιρία ἀναδέχεται ὑποχρέωσιν ἢ εὐθύνην διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος. Οὐδεμίαν αὐτὴ ἀναδέχεται ὑποχρέωσιν, κατὰ λόγον τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου, ἵνα δανείσῃ εἰς τοὺς πενομένους σήμερον γεωργικοὺς πληθυσμοὺς τῆς Ἑλλάδος τὰ χρήματα, ὧν οὗτοι ἔχουσιν ἀνάγκην. Ὑπέρογκους δὲ καὶ ἐπαχθεῖς λαμβάνει ἀσφαλείας καὶ ἐγγυήσεις οὐ μόνον διὰ τὰ κατατιθέμενα σχετικῶς πρὸς τὴν εὐρύτητα τῶν ἐπιχειρήσεων, ἃς ἀναδέχεται, γλίσχρα κεφάλαια, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλα αὐτῆς τὰ κέρδη. Οὐδένα ἐννοεῖ νὰ διατρέξῃ κίνδυνον, καὶ οὐδεμίαν νὰ ὑποστῇ θυσίαν, τὰ πάντα δ’ ἐννοεῖ νὰ ἔχῃ ἠγγυημένα παρὰ τοῦ προϊόντος τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος, ἐπιπροσθέτως δὲ καὶ παρὰ τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους. Ἀπέναντι τοιούτου συνδυασμοῦ αἰσθάνεταί τις πραγματικὴν ἀπορίαν καὶ ἐρωτᾷ, διατὶ συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Μὴ βλέπων δ’ ἀρκοῦντας τοὺς φανεροὺς σκοποὺς τῆς συντάξεώς του, ἀναγκάζεταί τις νὰ ψυχολογήσῃ, ὅπως ἐννοήσῃ μήπως ὑπάρχει ὑποκρυπτόμενός τις λόγος καὶ σκοπὸς, διότι βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστευθῇ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀντελήφθη τὸ δρακόντειον τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατὰ τῶν συμφερόντων τῶν τε σταφιδοπαραγωγῶν καὶ τῆς ἐν γένει γεωργίας. Ψυχολογῶν δὲ, φθάνει εἰς τὴν ὑποψίαν, μήπως ὑπάρχει καὶ ἐνταῦθα συνδυασμός τις, ἀνάλογος πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς, οἵτινες πρὸ ἐτῶν ἐφαρμοσθέντες ἐπέφερον τὴν οἰκονομικὴν καταστροφὴν καὶ ἀτίμωσιν τῆς Ἑλλάδος. Ἀναγκάζεται νὰ ἐνθυμηθῇ τὸν συνδυασμὸν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξεχωρήθη ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν. Τὸ Δημόσιον εἶχεν ἀνάγκην 10,000,000 φράγκων χρυσῶν πρὸς πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων μιᾶς ἑξαμηνίας. Χάριν τῆς προμηθείας δ’ αὐτῶν οἱ Βέλγοι ἐργολάβοι, μετὰ τῶν ὁποίων τὸ Δημόσιον εἶχεν ἔλθει εἰς συμφωνίαν περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου, ἠναγκάσθησαν νὰ ἐκχωρήσωσιν εἰς τραπεζίτας τὰς ὁμολογίας, τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ λάβωσι πρὸς κάλυψιν τῆς δαπάνης τῆς ὁρισθείσης εἰς 120,000 φράγκων κατὰ χιλιόμετρον. Ἐξεχώρησαν δ’ αὐτὰς ἀποφερούσας τόκον πρὸς 6% ἀντὶ 72% εἰς τὸν οἶκον, ὅστις τὰς συνεψήφισεν εἰς τὸ ἄρτιον ἐν τῷ δανείῳ τῶν 5 ἑκατομμυρίων λιρῶν ἀγγλικῶν. Ἡ τοιαύτη δ’ ἐκχώρησις ἐζημίωσε τοὺς ἀναδόχους τοῦ σιδηροδρόμου κατὰ 28% ὑπεβίβασε τὸ τίμημα τῆς κατασκευῆς ἀπὸ 120,000 φράγκων εἰς 86,000 μόνον, καὶ ἐγένετο ἡ πρώτη καὶ κυρία αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἔργον ἔμεινεν ἀνεκτέλεστον, ἕνεκα τῆς πτωχεύσεως τῶν ἀναλαβόντων τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Ἀνάλογόν τι παρουσιάζει καὶ ὁ συνδυασμὸς τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁποίου ἐπεδίωκαν διάφοραι ἑταιρίαι.

§88Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμία.

§89ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἡ Προεξοφλητικὴ Τράπεζα τῶν Παρισίων ἠδύνατο ν’ ἀναλάβῃ αὐτὴν ἐπὶ ἐγγυήσει τῆς Κυβερνήσεως ἀντὶ 11,000 φράγκων χρυσῶν κατ’ ἔτος καὶ κατὰ χιλιόμετρον.

§90ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχουσιν οὕτω αἱ προτάσεις τῆς Προεξοφλητικῆς Τραπέζης τῶν Παρισίων. Αἱ προτάσεις αὐτῆς ἦσαν τοκογλυφικαί· ἐζήτει 225,000 φράγκα κατὰ χιλιόμετρον.

§91ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐξωδίκως εἶχον λάβει γνῶσιν τῶν προτάσεων αὐτῆς. Καθόσον δ’ ἐνθυμοῦμαι, ἡ Προεξοφλητικὴ Τράπεζα ἐζήτει ἐγγύησιν 11,000 φράγκων καθαρᾶς ἐτησίας προσόδου κατὰ χιλιόμετρον, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ ἤθελεν αὕτη ἐκδώσει ὁμολογίας, ὧν τὸ προϊὸν ἤθελεν ἀνέλθει εἰς 220,000 ἢ 225,000 φράγκων κατὰ χιλιόμετρον. Ἀλλὰ ἐν τῇ προτάσει τῆς Προεξοφλητικῆς Τραπέζης δὲν ἐπρόκειτο νὰ συνομολογηθῇ δάνειον, τοῦ ὁποίου τὸ προϊὸν νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου, καὶ διὰ τοῦτο ἐπροτιμήθη ἡ δι’ ἐκδόσεως δανείου ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ Δημοσίου ἐκχώρησις τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου εἰς τιμὴν κατωτέραν, ἀλλ’ εἰς ἐργολάβους, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν τὰς εὐκόλους ἐργασίας, ὧν ἡ κατασκευὴ ἦτο ἐπωφελής, ἐγκαταλείπουσι δ’ ἀνεκτέλεστα τὰ δύσκολα καὶ μὴ ἐπωφελῆ ἔργα. Ὑπῆρχε καὶ τότε ταμιευτικὴ ἀνάγκη τοῦ Δημοσίου, καὶ χάριν αὐτῆς παρημελήθη ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Τοιοῦτόν τινα συνδυασμὸν δύναταί τις ψυχολογῶν νὰ ὑποπτεύσῃ ὑποκρυπτόμενον ἐν τοῖς σκοποῖς τοῦ νομοσχεδίου. Περιπλέκονται δι’ αὐτοῦ τὰ διάφορα ζητήματα, τὰ σχετιζόμενα μὲ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, καὶ ἀντὶ ἁπλοποιούμενα νὰ λυθῶσι πρακτικῶς καὶ διὰ τῶν μέσων, ἅτινα διαθέτει ὁ τόπος, λύονται διὰ συνδυασμοῦ, ὁ ὁποῖος δύναται ἴσως νὰ θέσῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου τέσσαρα ἢ πέντε ἑκατομμύρια εἰς χρυσὸν, ὅπως χρησιμεύσωσι διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τοκομεριδίων τοῦ Ἀπριλίου καὶ μέρους τῶν τοῦ Ἰουλίου.

§92ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔκδοσις τοῦ δανείου δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ εἰς χρυσόν· ἡ ἔκδοσις τοῦ δανείου καὶ τὸ προϊὸν αὐτοῦ ἀναγράφονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια.

§93ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ναὶ, ἀλλ’ οἱ πλεῖστοι τῶν μετόχων τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων καὶ τῶν ἀναδεχομένων τὸ λαχειοφόρον δάνειον θὰ καταβάλωσι τὸ εἰς αὐτοὺς ἀναλογοῦν μέρος εἰς χρυσὸν, ἢ εἰς συνάλλαγμα, ὑπολογιζόμενον εἰς τὴν ἐνταῦθα τρέχουσαν τιμὴν αὐτοῦ. Τὴν ὑπόνοιαν ταύτην λαμβάνω, διότι δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω, ὅτι ἤθελέ τις, καὶ ἄκρῳ δακτύλῳ γευσάμενος οἰκονομικῶν γνώσεων, πολὺ δ’ ὀλιγώτερον ὁ κ. Τρικούπης, παρουσιάσει ἄνευ τῆς δεούσης μελέτης, ἔστω καὶ μὲ τοὺς δισταγμούς, οὓς ἐξέφρασεν εἰσηγούμενος αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργός, νομοσχέδιον τοιαύτας περιέχον δρακοντείους διατάξεις, καὶ τὸ ὁποῖον ἄνευ ἀντιστοίχου ἀνταλλάγματος δίδει εἰς μίαν ἑταιρίαν ἐπαχθέστατα προνόμια καὶ μεγάλας ὠφελείας, παρακωλύει δὲ τὴν ἐπωφελῆ λύσιν οὐ μόνον τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ καὶ ἑτέρου ὁμοίας σπουδαιότητος καὶ ἀνωτέρας ἴσως σημασίας, τοῦ ζητήματος τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Διὰ τοῦτο μοὶ γεννᾶται ἡ ὑπόνοια, ὅτι ὑπὸ τοὺς φανεροὺς σκοποὺς τοῦ νομοσχεδίου ὑποκρύπτεται ἴσως καὶ ἕτερος, ὁ τῆς εὑρέσεως ποσοῦ τινος μεταλλικοῦ νομίσματος, ἀναγκαίου διὰ τὰς προσεχεῖς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου, διὰ συνδυασμοῦ ἀναλόγου πρὸς ἐκείνους, οἵτινες κατέστρεψαν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Εὔχομαι νὰ μὴ ᾗ βάσιμος ἡ ὑπόνοιά μου, καὶ νὰ μὴ θελήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ εὐκολύνῃ εἰς ἑαυτὸν τὴν ἀνετωτέραν ἐξεύρεσιν μεταλλικοῦ εἰς βάρος καὶ πρὸς βλάβην τῆς σταφιδοπαραγωγῆς καὶ τῆς γεωργίας τῆς χώρας. Καταστρέψαντες διὰ τοιούτων συνδυασμῶν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Δημοσίου ἔχομεν καθῆκον νὰ μὴ θέσωμεν χεῖρα καὶ ἐπὶ τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας καὶ νὰ μὴ προκαλέσωμεν καὶ τὴν καταστροφὴν αὐτῆς. Ἡ λύσις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος δὲν εἶναι ἀδύνατος, ἂν θελήσωμεν νὰ μὴ περιπλέξωμεν αὐτὸ καὶ νὰ μὴ τὸ χρησιμοποιήσωμεν ὡς βάσιν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν καὶ κερδοσκοπικῶν ἐπιχειρήσεων. Εὐκόλως δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τὰ τέσσαρα ἢ πέντε ἑκατομμύρια, τῶν ὁποίων ἔχουσιν ἀνάγκην οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ καὶ οἱ κάτοχοι σταφίδος διὰ τὰς ἀμέσους καὶ κατεπειγούσας αὐτῶν ἀνάγκας. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι εἰς θέσιν νὰ χορηγήσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἐὰν ἀνατεθῇ εἰς αὐτὴν ἡ ὑπὸ τὴν εὐθύνην τοῦ Δημοσίου ἔκδοσις λαχείου ὑπὸ ὅρους ὀλιγώτερον ἐπαχθεῖς ἐκείνων, οἵτινες ἀναγράφονται ἐν τῷ ζητουμένῳ νομοσχεδίῳ. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν γραμματίων, ἅτινα αὕτη δύναται νὰ ἐκδώσῃ δι’ ἴδιον αὐτῆς λογαριασμὸν, ἔχει διαθέσιμον ἀρκετὸν, ποσὸν, ὅπως νομίμως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς στενοχωρίας διαθέσῃ τὸ διὰ τὰς ἀπολύτους ἀνάγκας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἀπαιτούμενον ποσόν. Δύναταί τις ἴσως νὰ παρουσιάσῃ δύο ἀντιῤῥήσεις διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς Τραπέζης. Πρῶτον, ὅτι διὰ τῆς διαθέσεως 4 ἢ 5 ἑκατομμυρίων θέλει ἐπιβαρυνθῆ ἡ νομισματικὴ κυκλοφορία τῆς χώρας, καὶ δεύτερον, ὅτι ἡ Τράπεζα δι’ οἱονδήποτε λόγον ἀρνεῖται νὰ παρέξῃ τὴν εὐκολίαν ταύτην. Τὰς ἀντιῤῥήσεις ταύτας δὲν θεωρῶ σοβαράς. Εἰμὶ πεπεισμένος, ὅτι ἄνευ διαταράξεως τῆς νομισματικῆς ἡμῶν κυκλοφορίας δύνανται νὰ διατεθῶσι τέσσαρα ἢ πέντε ἑκατομμύρια εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας πρὸς καλλιέργειαν τῶν σταφιδαμπέλων, διότι τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ κυκλοφορήσῃ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ταύταις καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς καλλιεργείας. Μέχρι τοῦ πέρατος δ’ αὐτῆς, ὅτε δύναται νὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος ἐπιβαρύνσεως τῆς ἐν γένει νομισματικῆς κυκλοφορίας τῆς χώρας, ἡ Τράπεζα θὰ δυνηθῇ διὰ τῆς τοποθετήσεως μέρους ἢ τοῦ ὅλου τοῦ λαχειοφόρου δανείου νὰ ἀποσύρῃ διὰ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ τὰ σήμερον διατεθησόμενα παρ’ αὐτῆς γραμμάτια. Λέγω δὲ ταῦτα, οὐχὶ διότι ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ διάθεσις σήμερον τεσσάρων ἢ πέντε ἑκατομμυρίων δύναται νὰ βλάψῃ σπουδαίως τὴν νομισματικὴν ἡμῶν κυκλοφορίαν, ἀλλ’ εἰς ἀπάντησιν πρὸς ἐκείνους, οἵτινες πιστεύουσιν, ὅτι ἡ νόσος τῆς νομισματικῆς ἡμῶν κυκλοφορίας προέρχεται κυρίως ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν σήμερον κυκλοφορούντων γραμματίων, καὶ δὲν θέλουσι νὰ πιστεύσωσιν, ὅτι ἡ νόσος αὕτη προέρχεται κυρίως ἐκ τῆς ἐλλείψεως χρυσοῦ, ἢ ἀξιῶν ἀντιπροσωπευουσῶν χρυσὸν, καὶ ὅτι κυρίως εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοιούτων ἀξιῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων πρωτεύει ἡ σταφὶς, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν κυκλοφορούντων γραμματίων πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν θεραπείαν τῆς ὑποτιμήσεως τῶν τραπεζικῶν γραμματίων καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς νομισματικῆς ἡμῶν κυκλοφορίας. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὴν ὑποστήριξίν της εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, ἔστω καὶ μὲ θυσίαν αὐτῆς, διότι ἐννοεῖ εὐκόλως, ὅτι, ἂν διὰ συνδυασμῶν, οἷος ὁ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἀρχίση ἡ κατερείπωσις τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας, ἓν ἐκ τῶν πρώτων ἐρειπίων ἔσεται καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ Τράπεζα.

§94ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Λησμονεῖτε, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐν τῷ ἰσολογισμῷ αὐτῆς τῷ τελευταίῳ ὑπολογίζει 6 ἑκατομμυρίων ἐκ γεωργικῶν δανείων καθυστερήσεις καὶ ἐπισφαλῆ.

§95ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐδάνεισεν 6 ἑκατομμύρια ἄνευ ἀσφαλείας;

§96ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὰ γεωργικὰ δάνεια δὲν παρέχονται ἐπὶ ὑποθήκη, ἀλλ’ ἐπὶ τριτεγγυήσει· σήμερον δὲ μόνη ἡ ἐπαρχία Κορινθίας ἔχει τοιαῦτα 300,000 δραχμῶν.

§97Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε, νομίζω, ἐσφαλμένας πληροφορίας. Ὁ ἰσολογισμὸς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀναφέρει, ὅτι αἱ καθυστερήσεις ἀνέρχονται εἰς τρία ἑκατομμύρια καί τινας ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν.

§98ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ τρία ἑκατομμύρια εἶναι κατόπιν πολλῶν ἀποσβέσεων.

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ ὅλην τὴν ὑπόληψιν, ἣν ἔχω πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Πυλίας, δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ἢ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ἡ Ἐθν. Τράπεζα ἐν τῷ ἰσολογισμῷ αὐτῆς· ἡ Τράπεζα δὲ δὲν ἀναγράφει ποσὸν μήτε 6 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ μήτε τριῶν, ὡς ἐπισφαλεῖς ἀπαιτήσεις ἐκ γεωργικῶν δανείων, ἀλλ’ ἁπλῶς ὡς καθυστερήσεις, αἵτινες βεβαίως δὲν δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ἐπισφαλεῖς. Δὲν δύναμαι δὲ ποτὲ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἡ Τράπεζα δύναται νὰ πράξῃ πρᾶξιν ἐπιλήψιμον, χαρακτηρίζουσα κεφάλαιον ἐπισφαλὲς ὡς ἁπλῶς καθυστερούμενον.

§100Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ ἐπισφαλεῖς ἀπαιτήσεις τῶν ὑποκαταστημάτων ἀνέρχονται εἰς 1,500,000· τὰ 3 ἑκατομμύρια εἶναι καθυστερήσεις.

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καθ’ ἑκάστην ἑξαμηνίαν αἱ καθυστερήσεις γίνονται ἐπισφαλεῖς ἀπαιτήσεις.

§102ΦΩΤΗΛΑΣ. Αἱ καθυστερήσεις ὑπάρχουσι, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐφέτος ἔκαμεν εὐκολίας, ἕνεκεν τῶν δυσχερειῶν, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται οἱ σταφιδοκτήμονες.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ πιστεύσω, ὅτι ἀπέναντι τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, εἰς ἃς εὑρίσκεται σήμερον ἡ χώρα, καὶ αἵτινες ἐπιτείνονται ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς σταφίδος, ἡ Τράπεζα θὰ ἀρνηθῇ πᾶσαν δυνατὴν εὐκολίαν καὶ ἀρωγήν, καὶ μὲ κίνδυνον ἀκόμη ζημίας τινὸς αὐτῆς.

§104ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Καὶ τὰ κεφάλαιά της!

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἐνταῦθα περὶ τῶν κεφαλαίων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§106ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Θὰ καταντήσῃ Πιστωτική.

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὴ εἰσερχώμεθα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τοιοῦτος κίνδυνος. Κίνδυνος ὑπάρχει διὰ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, καὶ αὗται δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ καταντήσωσιν ὡς ἡ Πιστωτικὴ (εὖγε! εὖγε! ἐξ ἀριστερῶν). Ἐὰν δὲ ἡ Ἑλλὰς εἶχε τὸ δυστύχημα νὰ ἔχῃ Ἐθνικὴν Τράπεζαν διεπομένην ὑπὸ τῶν στενῶν ἰδεῶν, ἃς ὑπαινίσσεται ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πυλίας Βουλευτής, καὶ μὴ ἐκτιμῶσαν δεόντως τὰ διάφορα τῆς χώρας οἰκονομικὰ ζητήματα, τότε ἐξ ἀνάγκης τὸ Κράτος θὰ ἐξαναγκασθῇ νὰ ποιήσηται χρῆσιν τῶν νομίμων μέσων, ἅτινα κέκτηται, ὅπως ἐξαναγκάσῃ αὐτὴν εἰς τοῦτο. Δὲν παραδέχομαι ὅμως τοῦτο. Ἀπ’ ἐναντίας δὲ πιστεύω, ὅτι, ἂν χορηγήσωμεν εἰς τὴν Τράπεζαν τὰς ἐκ τοῦ λαχειοφόρου δανείου εὐκολίας καὶ ὠφελείας, θὰ δυνηθῇ αὕτη καὶ θὰ θελήσῃ νὰ χορηγήσῃ, ὑφ’ οὓς ὅρους ἐξέθηκα, τὰς ἀναγκαίας εὐκολίας εἴς τε τοὺς σταφιδοκτήμονας καὶ εἰς τοὺς κατόχους σταφίδος. Λύοντες οὕτω τὸ ἐπεῖγον μέρος τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, εὐκολώτερον θὰ δυνηθῶμεν νὰ κανονίσωμεν τὴν ἑτέραν αὐτοῦ ἄποψιν, τὴν ἀφορῶσαν τὸ μέλλον, διὰ τοῦ καθορισμοῦ καὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ πλεονάζοντος τῆς παραγωγῆς αὐτῆς. Διὰ νὰ λύσωμεν δὲ ἀσφαλῶς καὶ δικαίως καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, πρέπει ν’ ἀναχωρήσωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν πᾶσαι αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, μηδ’ αὐτῆς τῆς Αἰγιαλείας ἐξαιρουμένης, διατυποῦσιν, ὅτι ἡ σταφὶς πρέπει νὰ σωθῇ διὰ τῆς σταφίδος, διὰ θυσιῶν δηλ. καὶ βαρῶν, τὰ ὁποῖα αὕτη θέλει ὑποστῆ, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν εὐκολιῶν καὶ τῶν ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα αὕτη καὶ μόνη θὰ δικαιῶται νὰ προσπορισθῇ ἐκ τοῦ προϊόντος τῶν εἰς αὐτὴν ἐπιβαλλομένων βαρῶν καὶ θυσιῶν. Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ πρέπει νὰ ὦσιν οἱ κύριοι τῆς διαχειρίσεως τοῦ παρακρατουμένου πλεονάσματος· αὐτοὶ δὲ, ὑπὸ μόνου τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος αὐτῶν ὁδηγούμενοι, νὰ καθορίζωσι τὴν ἀνάγκην καὶ τὸ ποσὸν αὐτοῦ, καὶ νὰ διαχειρίζωνται καὶ χρησιμοποιῶσιν αὐτὸ πρὸς μόνην τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς σταφίδος καὶ τὴν γενικὴν αὐτῶν ὠφέλειαν, καὶ οὐχὶ πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν καὶ ὠφέλειαν ἑταιριῶν ἢ προσώπων ξένων πρὸς τὴν σταφίδα καὶ οὐδὲν ἐχόντων ἄμεσον ἐνδιαφέρον πρὸς αὐτὴν (εὖγε! εὖγε! ἐξ ἀριστερῶν). Οὐδὲν εὐκολώτερον τοῦ σχηματισμοῦ ἑταιρικοῦ καταστήματος παρ’ αὐτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Στηριζόμενοι ἐπὶ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, δυνάμεθα νὰ σχηματίσωμεν ἐξ ἀντιπροσώπων αὐτῶν σταφιδικὰ ἐπιμελητήρια ἐν ἑκάστῃ σταφιδοφόρῳ ἐπαρχίᾳ, τὰ ὁποῖα, ἀναλόγως τῆς σημασίας τῆς ἐν αὐτῇ παραγομένης σταφίδος, νὰ ἐκλέξωσι τοὺς συμβούλους, οἵτινες θ’ ἀποτελῶσι τὴν σταφιδικὴν ἑταιρικὴν ἐπιχείρησιν, ἥτις δι’ εἰδικῆς διευθύνσεως, διοριζομένης παρὰ τοῦ Συμβουλίου, νὰ διαχειρισθῇ τὸ πλεόνασμα, ὅπερ θὰ παρακρατηθῇ κατὰ τρόπον ἀνάλογον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἀναγράφει καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Οἱ σύμβουλοι τῆς ἑταιρίας αὐτῆς, σταφιδοπαραγωγοὶ ὄντες οἱ ἴδιοι καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ δήμων, θὰ ὦσιν οὐ μόνον ἠθικῶς ὑπεύθυνοι πρὸς τοὺς συμπολίτας αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ θὰ δίδωσιν εὐθύνας πρὸς τὰ σταφιδικὰ ἐπιμελητήρια, τὰ ἀντιπροσωπεύοντα τοὺς σταφιδοφόρους δήμους. Ἐκτὸς δὲ τῆς ἠθικῆς καὶ νομικῆς ταύτης εὐθύνης, τὰ μέλη τῆς τοιαύτης ἑταιρίας θὰ ὦσι πολὺ πλέον ἁρμοδιώτερα τῶν μελῶν τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος, οὐ μόνον ὑπὸ τὴν ἐμπορικὴν καὶ ὑπὸ τὴν βιομηχανικὴν ἔποψιν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς βελτιώσεως τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως. Ἡ ἑταιρία αὕτη καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς θὰ ἔχῃ βεβαίως ἀνάγκην καὶ κεφαλαίου πρὸς λειτουργίαν αὐτῆς, ὅπως μισθοδοτήσῃ τὸ ἀναγκαῖον προσωπικὸν, ὅπως ἐνοικιάσῃ τὰς ἀναγκαίας ἀποθήκας κλπ. Τὸ κεφάλαιον δὲ τοῦτο, ὅπερ κατ’ ἀρχὰς δύναται νὰ προσδιορισθῇ εἰς δραχ. 500,000 μέχρις 1,000,000, ὀφείλει νὰ προκαταβάλῃ εἰς αὐτὴν τὸ Δημόσιον καὶ χάριν τῆς σημασίας τοῦ ζητήματος καὶ τῶν γενικῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξυπερετήσῃ ἡ διάσωσις καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, καὶ διότι τὸ Δημόσιον ὀφείλει εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς ποσὸν ἀνώτερον, τὸ παρ’ αὐτοῦ παρανόμως εἰσπραχθὲν πρὸ τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου, τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἐξαχθείσης σταφίδος (εὖγε! εὖγε!. Διὰ προκαταβολῆς παρὰ τοῦ Δημοσίου 500,000 μέχρις 1,000,000 δραχμῶν, καὶ διὰ τοῦ σχηματισμοῦ ἑταιρίας πράγματι ἀντιπροσωπευούσης τὰς σταφιδικὰς ἐπαρχίας δύναται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ πλεονάζοντος μέρους τῆς σταφίδος κατὰ τρόπον συνᾴδοντα μὲ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, σύμφωνον μὲ τὰς γνώμας καὶ τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν, καὶ ἄνευ ὁριστικῆς δεσμεύσεως, ἐπιβαλλούσης εἰς αὐτοὺς θυσίας καὶ ὀχληροτάτας διατυπώσεις καὶ ὅταν ἀκόμη ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος, μὴ ὑπερβαίνουσα ἕνεκα οἱωνδήποτε λόγων τὴν κατανάλωσιν, καθιστᾷ περιττὴν ἢ καὶ ἐπιβλαβῆ πᾶσαν παρακράτησιν. Κύριοι ὄντες τῆς σταφιδικῆς ἑταιρίας οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ, θὰ ὁδηγῶνται εἰς τὴν λειτουργίαν αὐτῆς ἐκ μόνων τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν συμφερόντων τῆς σταφίδος καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν συμφερόντων καὶ τῶν ὑπολογισμῶν τῶν μετόχων καὶ τῶν διαχειριστῶν ξένης πρὸς τὴν σταφίδα ἑταιρίας. Ἀπλοποιοῦντες οὕτω τὸ ζήτημα, φθάνομεν ἀσφαλῶς εἰς λύσιν θετικὴν καὶ σύμφωνον καὶ μὲ τὰ εἰδικὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ μὲ τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς χώρας. Χαίρω δὲ, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔδωκε χαρακτῆρα πολιτικὸν ἢ κομματικὸν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Οὐδένα δὲ καὶ ἐγὼ δίδω εἰς αὐτὸ κομματικὸν χαρακτῆρα, καὶ εἰμὶ βέβαιος, ὅτι πάντες ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν ἐξετάζομεν αὐτὸ, ἐκτιμῶντες τὴν σημασίαν αὐτοῦ. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πειθόμενος ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν εἶναι προϊὸν τῆς ἰδίας αὐτοῦ πρωτοβουλίας καὶ μελέτης, στηρίζεται ἐπὶ βάσεων ἐπιβλαβῶν διὰ τὴν σταφίδα, αἵτινες ἐξήγειραν κατ’ αὐτοῦ τὴν γνώμην ὅλων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ ὅτι ἐμπεριέχει διατάξεις, αἵτινες ὀλέθρια θέλουσι φέρει ἀποτελέσματα εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν τῆς χώρας, θὰ πεισθῇ ἐπίσης, ὅτι πρέπει νὰ ἀποσύρῃ αὐτὸ, καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς δύο νομοσχέδια, ὧν τὸ μὲν θέλει ὁρίζει τὰς βάσεις τῆς συνεννοήσεως τοῦ Δημοσίου μετὰ τῆς Τραπέζης ὅπως αὕτη ἀμέσως χορηγήσῃ τὰς ἀπαιτουμένας χρηματικὰς εὐκολίας εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ τοὺς κατόχους σταφίδος, τὸ δ’ ἕτερον θέλει κανονίζει τοὺς ὅρους καὶ τὸν τρόπον τῆς ἱδρύσεως τῆς σταφιδικῆς ἑταιρίας καὶ τῆς ταχείας αὐτῆς ὀργανώσεως, ὅπως ἄρξηται λειτουργοῦσα κατὰ τὴν προσεχῆ ἐσοδείαν τῆς σταφίδος. Διὰ τῶν δύο τούτων νομοθετημάτων θὰ σώσωμεν τὰς σταφιδικὰς ἐπαρχίας ἐκ τῶν σημερινῶν στενοχωριῶν, καὶ θὰ προλάβωμεν τοὺς ἐν τῷ μέλλοντι ἀπειλοῦντας κινδύνους. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ προϊόντος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν πρώτην βάσιν τῆς ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας. Καθῆκον ἑπομένως ἔχομεν νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸ πάσας τὰς εὐκολίας καὶ πᾶσαν ὑποστήριξιν, χωρὶς νὰ ἐπιβάλωμεν ἐπ’ αὐτοῦ δεσμεύσεις καὶ βάρη, ἅτινα δύνανται νὰ παρακωλύσωσι τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως αὐτοῦ πρὸς βλάβην οὐ μόνον τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους.

§108Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ ποιήσωμαι δήλωσιν ἐν σχέσει πρὸς τὰς προτάσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς φρονεῖ, ὅτι πρέπει τὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ διαιρεθῶσιν εἰς δύο, εἰς τὰ τῆς παροχῆς εὐκολιῶν πρὸς καλλιέργειαν καὶ εἰς τὰ τῆς παρακρατήσεως, ταῦτα μὲν, τὰ τῆς παρακρατήσεως, ἀναγόμενα εἰς μόνην τὴν νομοθετικὴν ἐνέργειαν καὶ ἑπομένως μὴ ἐξαρτώμενα ἐκ τῆς ἀποφάσεως ἄλλων, ἐκεῖνα δὲ, τὰ τῆς παροχῆς χρήματος πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας, ἀναγόμενα καὶ εἰς τὸν πορισμὸν αὐτοῦ καὶ ἑπομένως ἐξαρτώμενα ἐκ τελεσφόρου πρὸς τὸν πορισμὸν ἐνεργείας. Τοῦ προβλήματος τούτου ἔδωκε λύσιν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀναπτύξας καὶ τὰς συνηγορούσας ὑπὲρ αὐτῆς σκέψεις· ἡ δὲ λύσις εἶναι, ὅτι ὀφείλει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα νὰ παράσχῃ τὸ χρῆμα ἐπὶ τοῖς ὅροις τοῖς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἢ ἄλλοις, οὓς ἀνεκοίνωσεν. Ὀφείλω νὰ ποιήσωμαι ὡς πρὸς τοῦτο τὴν δήλωσιν, ὅτι τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ προταθέντα εἶναι ὅλως ἀπραγματοποίητα, διότι πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀπετάθημεν πρώτην. Ἐκρίναμεν καὶ ἡμεῖς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὡς τὸ προσφυέστερον ἵδρυμα πρὸς διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου τούτου, ἡ δὲ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ αὐτό.

§109ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπροτείνατε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὴν ἔκδοσιν λαχειοφόρου δανείου;

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅλα.

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπροτείνατε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὰς ὠφελείας τοῦ νομοσχεδίου;

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅλας.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§115Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρὶν ἢ λύσητε τὴν συνεδρίασιν, κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑποβάλω ἴδιον νομοσχέδιον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ· αὔριον δὲ θὰ τὸ ἀναπτύξω.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 καὶ 10′ μ. μ.