1894.02.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49

τῆς 7 Φεβρουαρίου 1894.

(Δευτέρα).

Ὥρα 5 καὶ 45′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔλαβον ἐξ Αἰγίου τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου πολλοὶ πολῖται, συνελθόντες ἐν συλλαλητηρίῳ, ἀποκρούουσι τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος τοῦ σταφιδοκάρπου κατὰ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον.

§2ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἔχω ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὸ τηλεγράφημα.

§3ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅμοιον τοῦ παρὰ τοῦ κ. Προέδρου ἀνακοινωθέντος τηλεγραφήματος ἐξ Αἰγίου ἔλαβον καὶ ἐγώ, δὲν εἶχον ὅμως τὴν εὐτυχίαν νὰ λάβω καὶ ἀντίθετον τηλεγράφημα, ὡς ὁ σεβαστὸς συνάδελφος κ. Μεσσηνέζης· εἰκάζω ὅμως, βλέπων τὰ ὀνόματα τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ συλλαλητηρίου, ὅτι οἱ τὴν ἀντίθετον γνώμην τηλεγραφήσαντες τῷ κυρίῳ συναδέλφῳ ἐκφράζουσι τὰς ἰδέας μικρᾶς μειονοψηφίας, τὴν ὁποίαν ἀγνοῶ...

§4ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές! Ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη.

§5ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Αἰγιάλεια πᾶσα ἀποκρούει τὸ νομοσχέδιον. Σέβομαι τὴν γνώμην τοῦ σεβαστοῦ συμπολίτου, τοῦ διακόπτοντός με, ἀλλὰ μόνον ὡς γνώμην ἰδικήν του· εἶμαι ὅμως βέβαιος, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, τοιαύτην ἔχων γνώμην, δὲν ἀντιπροσωπεύει τὰς ἰδέας τῆς μεγάλης πλειονότητος τῶν Αἰγιέων. Ἡ Αἰγιάλεια εἶναι ἀντίθετος, καὶ δὲν δύναται παρὰ νὰ ἦναι ἀντίθετος τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Ἡ Αἰγιάλεια εἶναι ὑπὲρ τῶν νόμων τῶν διεπόντων τὰ τοῦ ἐμπορίου ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ αὐτοῦ παντοῦ καὶ πάντοτε, ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ἦναι ὑπὲρ μέτρου, ὁποῖον οὐδαμοῦ ἐλήφθη, καὶ ὅταν ὅμοιαι συμφοραὶ ἐπῆλθον κατὰ τῶν παραγωγῶν γεωργικῶν προϊόντων. Κρίσεις τοιαῦται γεωργικαὶ καὶ κρίσεις βιομηχανικαὶ ἐπῆλθον καὶ ἐπέρχονται καθ’ ἑκάστην, ἀλλ’ εἶναι φαινόμενα κανονικά, εἶναι φαινόμενα ἀναγκαῖα, εἶναι ἓν ἐκ τῶν σταδίων, δι’ ὧν διέρχεται πᾶσα παραγωγή, καὶ πρέπει νὰ διέλθῃ δι’ αὐτῶν, ἵνα τελειοποιηθῇ. Ἂν ἡ Αἰγιάλεια καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ πλειότερον χρόνον καλλιεργοῦσι τὴν σταφίδα, ἦναι ἐναντίαι τῶν προτεινομένων προσωρινῶν μέτρων, εἰσὶν ἐναντίαι οὐχὶ ἐκ τοπικοῦ μόνον συμφέροντος, ἀλλ’ ἴσως καὶ διότι ἔχουσι μακροτέραν πεῖραν τῶν ἀφορωσῶν εἰς τὴν σταφίδα περιπετειῶν. Ἴσως ἄλλαι ἐπαρχίαι ἐγνώρισαν μόνον τὰς χρυσᾶς τῆς σταφίδος ἡμέρας, ἡ Αἰγιάλεια ὅμως γνωρίζει καὶ τὰς στυγνὰς αὐτῆς ἡμέρας ἐκ προηγουμένων κρίσεων. Γνωρίζει ὅμως, ὅτι, ὅπως καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, οὕτω καὶ τώρα, διὰ τῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα, θὰ παρασκευασθῇ ἡ εὐημερία τῆς σταφίδος ἐν τῷ μέλλοντι, γνωρίζει ὅτι διὰ νομοσχεδίων δὲν κανονίζονται τοιαῦτα ζητήματα.

§6ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§7ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς, εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον, ἐμνημόνευσε τὴν πρόολον τοῦ προϊόντος τούτου, ἀνέφερε δὲ, ὅτι ἐκ 10,000 τόννων καταναλώσεως ἔφθασεν εἰς 100,000 τοιούτους. Ἂν ὅμως τὸ θαυμαστὸν τοῦτο ἀποτέλεσμα ἐπετεύχθη, βεβαίως ἐπετεύχθη διὰ μόνης τῆς ἐλευθέρας κινήσεως τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς παραγωγῆς. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἐν συντόμῳ, ἀφοῦ δὲν θέλετε νὰ γείνῃ ἤδη εὐρυτέρα συζήτησις, ἡ Αἰγιάλεια εἶναι ἐναντία καὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου, ἣν σέβομαι, διότι προέρχεται βεβαίως ἐκ τοῦ πόθου νὰ βελτιώσῃ τὴν τύχην τῶν πασχόντων συμπολιτῶν, χωρὶς ὅμως καὶ ν’ ἀντιπροσωπεύῃ καὶ τὴν γνώμην αὐτῶν.

§8Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ οἱ συμπολῖταί μου, οἱ καλλιεργοῦντες σταφίδα κατὰ τὴν παραλίαν τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου, ἀποκρούουσιν ἐκ συμφώνου τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος, καὶ διότι τὸ προϊόν αὐτῶν πωλεῖται κατὰ προτίμησιν, καὶ διότι δὲν θεωροῦσιν ὀρθὸν νὰ συνεισφέρωσιν αὐτοὶ ὑπὲρ τοῦ προϊόντος τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, δὲν δύνανται δὲ νὰ ὑποχρεωθῶσι διὰ νόμου εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος. Διὰ τοῦτο προτίθεμαι νὰ ἀποκρούσω τὸ νομοσχέδιον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, διὰ νὰ βαδίσωμεν κανονικῶς.

§10ΦΩΤΗΛΑΣ. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ οἱ προλαλήσαντες καὶ ἑαυτοὺς ἀδικοῦσι καὶ τὰς ἐπαρχίας των. Προκειμένου περὶ τοιούτου ζητήματος, δὲν πρόκειται τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβωμεν, νὰ τὰ κανονίσωμεν ἀναλόγως τοῦ συμφέροντος μιᾶς ἑκάστης ἐπαρχίας. Προκειμένου περὶ κοινοῦ μέτρου καὶ κοινοῦ κινδύνου, οὐδὲν δικαίωμα ἔχει οὔτε ὁ κ. Παναγιωτόπουλος οὔτε ὁ κ. Δημητριάδης νὰ λέγωσιν «ἡ ἰδική μου ἐπαρχία ἔχει αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν καὶ αὐτὴν τὴν ἐπιθυμίαν»· ὅλοι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν ἀναγκῶν καὶ περὶ τῶν ληπτέων μέτρων, καὶ οὕτω πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν. Ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰγιαλείας λέγει, ὅτι εἶναι ἐναντίος· ἀλλὰ πιθανὸν τὸ ἥμισυ τῆς ἐπαρχίας νὰ ἦναι ὑπὲρ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος· ὁ κ. Μεσσηνέζης λέγει, ὅτι ἔχει ἀντίθετον γνώμην· ἄλλοι θέλουν τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος. Ὅλα ταῦτα πρέπει νὰ τὰ κανονίσωμεν ἡσύχως, διότι πρόκειται περὶ σωτηρίας κινδυνεύοντος εἴδους.

§11ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην τοῦ κ. συναδέλφου, ὅτι, καὶ ἂν ἦναι ἐπιζήμιος ἡ ἀφαίρεσις διὰ μίαν ἐπαρχίαν, πρέπει νὰ γείνῃ, ἐὰν ὠφελῆται ἐκ τούτου ἄλλη ἐπαρχία.

§12ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§13ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἰδέα αὕτη δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ ζήσωμεν ἐν πλήρει κοινωνισμῷ, ἀλλ’ ἐν ὅσῳ διεπόμεθα ἀπὸ τὰς ἰδέας τῆς ἐλευθερίας τῆς παραγωγῆς, τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀτόμου, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποδεχθῶμεν τοιαύτας σκέψεις, πρὶν τοὐλάχιστον συνεννοηθῶμεν μετὰ τοῦ κοινωνιστοῦ κ. Καλέργη (ἱλαρότης).

§14ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ συμφέροντος ὅλων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Αἰγιάλεια ὠφελεῖται, καὶ ὅτι εἶναι ἀνόητοι οἱ προβαλόντες τοιαύτας ἐνστάσεις.

§15ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδόλως εὑρίσκω παράδοξον, ὅτι τοιαύτην ἔχει γνώμην ὁ κ. Φωτήλας περὶ τῆς νοημοσύνης καὶ τῆς Αἰγιαλείας καὶ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῆς. Βεβαίως ἡ νοημοσύνη καὶ τῆς Αἰγιαλείας καὶ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῆς εἶναι πολὺ διάφορος τῆς νοημοσύνης τοῦ κ. συναδέλφου· καὶ δι’ αὐτὸ συμμερίζομαι τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες πρεσβεύουσιν, ὅτι μόνον διὰ τῆς ἐλευθερίας τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου δυνάμεθα ταχύτερον νὰ ἐξέλθωμεν τῆς παρούσης κρίσεως.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐξ Αἰγίου Θεόδωρος Θεοδωρόπουλος ὑποβάλλει ὑπόμνημα, ἐν ᾧ ἐκτίθησι τὰ μέσα, δι’ ὧν θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀποσόβησις τοῦ κινδύνου τοῦ σταφιδοκάρπου. Ὁ Πέτρος Νιρόπουλος, ἐξ Ἀθηνῶν, παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ διατάξῃ ἀναπλειστηριασμὸν τοῦ δημοσίου κτήματος τῆς διαλελυμένης μονῆς «Ἁγίου Κωνσταντίνου» τῆς περιφερείας Λεύκτρου τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου.

§17ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔρχομαι, Κύριοι, κατόπιν γενομένων ἐπερωτήσεων ἔν τινι τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Σταυροπούλου, νὰ καταθέσω δύο φακέλλους ἐγγράφων. Ἐπιφυλάσσομαι δέ, ἅμα συγκεντρώσω καὶ τὰ λοιπὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰς ὑπολειπομένας ἐπερωτήσεις, νὰ καταθέσω καὶ ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ πρῶτος φάκελλος ἀφορᾷ εἰς τὴν κατηγορίαν κατὰ Κωνσταντίνου Σούτσου. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρέστησεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μήνυσίς τις ἦτο ἐγγεγραμμένη ἐν τῷ πινακίῳ τοῦ Πλημμελειοδικείου ὡς εἰσαχθησομένη κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 20 Ἰανουαρίου, καὶ ἀπεσύρθη ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως πρὸ τῆς λήξεως τῆς συνεδριάσεως. Ἐκ τοῦ φακέλλου, ὅστις μοὶ διεβιβάσθη ἐκ τῆς Εἰσαγγελίας, προκύπτει ὅτι ἡ μήνυσις αὕτη ἀφεώρα τὸν Κωνσταντῖνον Νικολάου Σοῦτσον, ἐτῶν 20, μαθητὴν Γυμνασίου, καταγγελθέντα τῇ 22 Ἰουνίου 1891 ὑπὸ τῆς Ἀθανασίας συζύγου Χρήστου Λουΐζου ἐπὶ ἀδίκῳ ἐπιθέσει καὶ ἐξυβρίσει. Ἡ σύμπτωσις τοῦ ὀνόματος ἤγαγε τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ νομίσῃ, ὅτι πρόκειται περὶ κατηγορίας κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ ἐκ Σύρου βουλευτοῦ κ. Σούτσου, διευθυντοῦ τῶν φυλακῶν Συγγροῦ. Κατὰ συνέπειαν ὅλον τὸ οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ θεμελιώσῃ ἐπὶ τῆς βάσεως ταύτης ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, καταπίπτει, ὡς ἐπὶ ἄμμου ᾠκοδομημένον.

§18ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφέρατε καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ πρώην γενικοῦ γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης κ. Σαρσέντη;

§19ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐπιφυλάσσομαι.

§20ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γίνονται ἀνακρίσεις ἐπὶ ἀποδράσει φυλακισμένων.

§21ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν ἐξεδόθη βούλευμα, καὶ ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ ἀφαιρέσω τὰ ἔγγραφα ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ ἀνακριτοῦ. Καταθέτω ἐπίσης ὁλόκληρον τὸν φάκελλον, τὸν περιλαμβάνοντα τὴν δικογραφίαν καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν Εἰσαγγελέων περὶ τῆς ἀπονεμηθείσης βασιλικῆς χάριτος εἰς τὸν Μουχαμεζλὰν Σωτάρεφ, θερμαστὴν τοῦ ῥωσσικοῦ ναυτικοῦ. Περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης μέγας ἐγένετο πάταγος ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ἐχαρακτηρίσθη δὲ ἡ ὑπόθεσις ὡς ἐθνικὸν σκάνδαλον, διότι συνήθως οἱ ἄνθρωποι κρίνουσιν, ἐπικρίνουσι καὶ καταδικάζουσι, χωρὶς προηγουμένως νὰ λαμβάνωσι τὴν πρόνοιαν νὰ γνωρίζωσι τὸ θέμα, καὶ ν’ ἀποφαίνωνται ἐν ἐπιγνώσει. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι εἷς Ρῶσσος ναύτης, ἐν καταστάσει μέθης διατελῶν, ἀπέκτεινεν ἐν Πειραιεῖ λεμβοῦχόν τινα. Τὸ γεγονὸς διαφοροτρόπως ἐξετέθη ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὡς συνήθως συμβαίνει· ἄλλως ὅμως ἐξετυλίχθησαν τὰ πράγματα κατὰ τὴν ἀνάκρισιν καὶ τὴν ἐπ’ ἀκροατηρίου διαδικασίαν. Τὸ δικαστήριον ἐκ τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας ἐπείσθη μὲν, ὅτι ὁ ναύτης διετέλει ἐν μέθῃ τοιαύτῃ, ὥστε ἐστερεῖτο τῆς χρήσεως τοῦ λογικοῦ του, καὶ ὅτι ἀσυνειδήτως ἐνήργησεν, ἀλλὰ προέβη εἰς τὴν καταδίκην αὐτοῦ, παραδεχθὲν, ὅτι ἡ μέθη δὲν ἦτο ἀναίτιος, καὶ διὰ τοῦτο ἐπέβαλε τὴν ποινὴν τῆς ἑξαμήνου φυλακίσεως. Ὁ κατὰ τὴν συζήτησιν παρασταθεὶς Εἰσαγγελεὺς ἐνόμισεν, ὅτι τὸ δικαστήριον, οὐχὶ ὅτι δὲν ἐξετίμησε τὰ γεγονότα καλῶς, — διότι τοῦτο ἦτο τῆς ἐσωτερικῆς ἐκτιμήσεως αὐτοῦ, — ἀλλ’ ὅτι τὸ ζήτημα τὸ νομικὸν δὲν ἔλυσε κατὰ τὸν νόμον, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισεν ὡς ἐπιβαλλόμενον αὐτῷ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπονομὴν διὰ τὸν καταδικασθέντα τῆς βασιλικῆς χάριτος· πρὸς τοῦτο δ’ ὑπέβαλε τὴν δικογραφίαν πρὸς τὸν παρ’ ἐφέταις Εἰσαγγελέα, αἰτήσας ὥστε, ἐὰν οὗτος συμφωνῇ πρὸς τὴν γνώμην αὐτοῦ, νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα, ἂν καὶ οὗτος συμμερίζηται τὴν γνώμην ταύτην, ὑποβάλῃ εἰς τὸν Ἡγεμόνα διάταγμα περὶ χάριτος. Πρὶν ἢ, Κύριοι, ἀποφασίσω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα τὸ διάταγμα περὶ ἀπονομῆς χάριτος ἠθέλησα νὰ μελετήσω αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν καὶ σχηματίσω πεποίθησιν ἰδίαν· μετὰ τὴν μελέτην δ’ αὐτῆς οὐδ’ ἡ ἐλαχίστη μοὶ ἀπέμεινεν ἀμφιβολία, ὅτι δὲν ὤφειλα οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ διστάσω νὰ ἐπικαλεσθῶ ὑπὲρ τοῦ καταδικασθέντος τὸ ἔλεος τῆς Α. Μ. Ἀλλ’ ἵνα καὶ ἡ Βουλὴ πεισθῇ, ὅτι τὰ λεγόμενά μου ἔχουσι βάσιν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνώσω δύο ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν μαρτύρων καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ παρ’ ἐφέταις Εἰσαγγελέως, ἐπὶ τῆς ὁποίας, Κύριοι, καὶ ἐγὼ τὴν πεποίθησιν τὴν ἐμὴν καὶ τὴν κρίσιν ἐστήριξα. Ἰδοὺ πῶς ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου περιγράφει τὰ κατὰ τὴν πρᾶξιν εἷς τῶν μαρτύρων, ὁ ἀστυνομικὸς κλητὴρ (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὴν ἕκτην καὶ ἡμίσειαν ὥραν τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὁ κατηγορούμενος μεθ’ ἑνὸς ἑτέρου ναύτου ἦσαν εἰς τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν τοῦ Πειραιῶς, ὅταν προσεκλήθην παρὰ τοῦ σταθμάρχου, ὅπως ἀπομακρύνω τοῦτον τοῦ σταθμοῦ, ὅτε ὁ σταθμάρχης ἤρξατο διὰ σπρωξιμάτων νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ τοῦ σταθμοῦ, διότι ἤρξατο νὰ καταστρέφῃ τὰ πάντα, ἐκεῖ δὲ παρευρίσκετο καὶ ἕτερος ναύτης, κατὰ τοῦ ὁποίου καὶ ἐπετέθη. Τὴν στολήν του τὴν εἶχε βγαλμένην ὁ κατηγορούμενος, ἦτο παραπολὺ μεθυσμένος καὶ μανιώδης, ἤρξατο νὰ φωνάζῃ ὡς θηρίον καὶ νὰ ζητῇ νὰ θραύσῃ τὰ πάντα· ὁ ἕτερος ναύτης δὲν ἦτο μεθυσμένος, ἀλλ’ ἐφοβεῖτο νὰ τὸν πλησιάσῃ. Μόλις δὲ κατώρθωσεν ὁ σταθμάρχης διὰ σπρωξιμάτων νὰ τὸν βγάλῃ ἔξω τοῦ σταθμοῦ, τότε ἤρξατο ὁ κατηγορούμενος νὰ πορεύηται πρὸς τὴν πλατεῖαν τοῦ Τζελέπη, φωνάζων ἀγρίως καὶ ἐν γένει ὡς ἄνθρωπος, ὅστις διετέλει εἰς τὴν ἐσχάτην κραιπάλην.» Μετὰ τοῦτο θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν κατάθεσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ Ρώσσου, εἰς τὸν λόχον τοῦ ὁποίου ἀνῆκεν ὁ ναύτης οὗτος (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἐγένετο ὁ φόνος, ἀπὸ πρωΐας μέχρι τῆς 1 μ. μ. καθ’ ἣν ἔλαβεν ἄδειαν ἐξόδου ὁ κατηγορούμενος ναύτης, ὅστις τυγχάνει ναύτης τοῦ λόχου μου, δὲν εἶδον αὐτὸν μεθυσμένον. Τὴν 1 μ. μ. τοῦ ἐδόθη ἄδεια νὰ ἐξέλθῃ τοῦ πλοίου. Κατὰ τοὺς κανονισμοὺς οἱ ναῦται λαμβάνουσι πρὸ τοῦ γεύματος μικρὸν ποτήριον οἰνοπνεύματος, πᾶς δὲ ναύτης, ὅστις δὲν λαμβάνει τοῦτο εἰς εἶδος, τὸ λαμβάνει εἰς χρήματα, οὗτος δὲ ἐλάμβανε τὸ οἰνόπνευμά του εἰς χρήματα. Τοῦτο τὸ γνωρίζω, καθὸ λοχαγός του, καὶ τοῦτο ἔπραττε καὶ ὡς ἐκ τῆς θρησκείας του, καθὸ Μωαμεθανὸς, διότι κατὰ τοὺς θρησκευτικοὺς αὐτοῦ νόμους δὲν ἐπιτρέπεται ἡ πόσις τοιούτων ποτῶν, οὔτε ἡ μέθη. Οὐδέποτε ὁ ναύτης οὗτος ἐφωράθη μεθύων, ἦτο καλλίστης διαγωγῆς, καὶ μόνον ἅπαξ κατὰ τὸ διάστημα τῆς θητείας του ἐτιμωρήθη, ἀλλὰ δι’ ἄλλην αἰτίαν, ἤτοι διότι ἐφόρεσε κατὰ λάθος ξένα ὑποδήματα ἄλλου ναύτου καὶ ἐξῆλθεν εἰς τὴν ξηράν. Ἐκ τῶν γενομένων ἀνακρίσεων ἐν τῷ πλοίῳ ἀπεδείχθη, ὅτι ἄλλοι 4 ναῦται ἠνάγκασαν αὐτὸν νὰ πίῃ, καὶ διὰ τοῦτο οὗτοι ἐτιμωρήθησαν μὲ τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς ποινῆς, ἤτοι μὲ φυλάκισιν δύο μηνῶν ἕκαστος.» Ἰδοὺ δὲ πῶς καὶ ὁ σταθμάρχης τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς περιγράφει τὰ τῆς πράξεως (ἀναγινώσκει): «Περὶ τὴν ἕκτην καὶ ἡμίσειαν μετὰ μεσημβρίαν ὥραν ἦλθεν εἰς τὸν σταθμὸν τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ὁ κατηγορούμενος, ἔνθα διατελῶ σταθμάρχης, ὅστις ἦτο εἰς τὸ ἔσχατον σημεῖον τῆς κραιπάλης, εἶχε τὴν στολήν του βγαλμένην, καὶ ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν ἐφώναζεν σὰν λυσσασμένος μέσα εἰς τὸν σταθμὸν, ζητῶν νὰ σπάσῃ τάς τε ὑέλους καὶ τὰ λοιπὰ ἔπιπλα τοῦ καταστήματος, εἶχε δὲ ἀναστατώσει τὰ πάντα, πηδῶν καὶ ἀφρίζων ὡς δαιμονισμένος. Τότε ἐφρόντισα δι’ ὅλων τῶν μέσων, εἰδοποιήσας καὶ τὸν σταθμεύοντα κλητῆρα νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ, ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον· ὅθεν ἠναγκάσθην νὰ τὸν βγάλω ἔξω τοῦ σταθμοῦ μὲ σπρωξιαῖς, εὑρίσκετο δὲ ἐκεῖ καὶ ἕτερος ναύτης Ρῶσσος, κατὰ τοῦ ὁποίου καὶ ἐπετέθη. Εἰς τὸν ναύτην ἔδωκα τὴν στολήν του, ἀλλ’ οὗτος δὲν ἠθέλησε νὰ τὴν παραλάβῃ, παρέδωκα δὲ ταύτην τὴν ἑπομένην ἡμέραν. Ὁ κατηγορούμενος, ἀφοῦ κατώρθωσα νὰ τὸν βγάλω ἔξω τοῦ σταθμοῦ, ἤρξατο νὰ ὁδεύῃ πρὸς τὴν παραλίαν κατὰ τὴν πλατεῖαν Τζελέπη, ἐκβάλλων φωνὰς καὶ ὠρυόμενος ὡς λυσσασμένος.» Ἐξελθὼν ὁ εἰρημένος ναύτης τοῦ σταθμοῦ, πῶς προσηνέχθη κατὰ τὴν παραλίαν Τζελέπη, ὅπου ἐγένετο καὶ ἡ πρᾶξις, δι’ ἣν κατεδικάσθη, τὸ περιγράφει ἐν τῇ καταθέσει του ὁ λεμβοῦχος Μπάκας (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, περὶ τὴν 7ην μετὰ μεσημβρίαν, εὑρισκόμην παρὰ τὴν προκυμαίαν Τζελέπη, ἔνθα ἦσαν ἠγκυροβολημέναι ἡ λέμβος μου μετὰ τῆς λέμβου τοῦ παθόντος καὶ τῆς λέμβου τοῦ Δαρζέντα, ὅτε ἐπλησίασεν ὁ κατηγορούμενος καὶ ἔῤῥιψεν ἐντὸς τῆς λέμβου τοῦ Δαρζέντα τὸ πιλίκιόν του καὶ τὸ ὑποκάμισόν του· τότε τὴν στιγμὴν ἐκείνην διήρχετο εἷς πολίτης, ὅντινα, ὡς ἐκ τοῦ σκότους, δὲν ἀνεγνώρισα, καὶ ὁ κατηγορούμενος τοῦ ἔδωκε μίαν κλωτσιὰν, ἀλλ’ ἐκεῖνος ἀπεμακρύνθη, χωρὶς νὰ εἴπῃ τίποτε· τότε ὁ κατηγορούμενος εἰσῆλθεν ἐντὸς τῆς λέμβου τοῦ παθόντος, ἔλαβεν ἐκ ταύτης ἕνα κωπὶ καὶ ἐξῆλθε πρὸς καταδίωξιν τοῦ ἀγνώστου, μετ’ ὀλίγον δὲ ἐξῆλθεν ἐκ τῆς λέμβου καὶ ὁ παθὼν καὶ πλησιάσας τὸν κατηγορούμενον ναύτην, ἐζήτει διὰ σχημάτων τὸ κωπὶ, ὅτε ὁ κατηγορούμενος ἤγειρε τὴν κώπην καὶ τὸν ἐκτύπησε δὶς κατὰ τὴν κεφαλὴν, θραυσθέντος τοῦ κωπίου, ἔπεσε δὲ οὗτος ἀναίσθητος. Τότε ὁ κατηγορούμενος εἰσῆλθεν ἐντὸς τῆς λέμβου τοῦ παθόντος, καὶ διὰ τῆς ἑτέρας κώπης ἔπλεε τρεκλίζων πρὸς τὰ ῥωσσικὰ πλοῖα. Τότε ἡμεῖς ἐφωνάξαμεν «Ἑλλάς! Ἑλλάς!» καὶ ἐξῆλθε πλήρωμα ἐκ ταύτης καὶ τὸν συνέλαβε, κατὰ δὲ τὸν πλοῦν ἔπεσεν εἰς τὴν θάλασσαν, ἀλλὰ πάλιν εἰσῆλθεν εἰς τὴν λέμβον. Ὁ κατηγορούμενος βεβαίως ἦτο μεθυσμένος καὶ ἀναίσθητος, καὶ δὲν ἐγνώριζε τὶ ἔκαμνε.» Ταῦτα, Κύριοι προέκυψαν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ἐκ τῆς διαδικασίας· ὡς προηγουμένως δ’ ἔλεγον ὑμῖν, τὸ δικαστήριον ἔκρινεν, ὅτι ἡ κατάστασις, εἰς ἣν εὑρίσκετο ὁ κατηγορούμενος, δὲν ἦτο ἀναίτιος, ἀλλὰ ὑπαίτιος, στηριχθὲν εἰς τοῦτο, ὅτι, καθ’ ἃ οἱ μετ’ αὐτοῦ συμπιόντες κατέθεσαν, μετὰ τὸ δεύτερον ποτήριον αὐτὸς, μὴ ὢν συνειθισμένος εἰς τὸ νὰ πίνῃ πνευματώδη ποτὰ, ἐγένετο ἔξαλλος, στηριχθὲν, λέγω, τὸ δικαστήριον εἰς τοῦτο, ὅτι ἠδύνατο καὶ νὰ μὴ πίῃ, ἂν καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συμπιόντες κατέθεσαν ὅτι μετὰ φορτικότητος τὸν παρώτρυναν νὰ πίῃ τὰ δύο ἐκεῖνα ποτήρια...

§22ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, μοὶ ἐπιτρέπετε;

§23ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τί ἀγαπᾶτε;

§24ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Περὶ τοῦ δεδικασμένου πρόκειται ν’ ἀποφανθῶμεν;

§25ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ δεδικασμένου.

§26ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἀλλά;... Ἡ ἀπόφασις εἶναι σεβαστή· ἡμεῖς τὴν ἀκούομεν.

§27ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Σεβαστοτάτη· ἀκριβῶς καὶ ἐγὼ τοῦτο λέγω. Νομίζω, κύριε Βουλευτὰ, ὅτι δὲν εἶναι ἀπώλεια χρόνου.

§28ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κἀμμίαν ἁρμοδιότητα.

§29ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τότε πρέπει νὰ ἀποσύρῃ τὴν ἐπερώτησίν του ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι ἡ ἐπερώτησις ἀκριβῶς ἔτεινεν, ἵνα ἐξελέγξῃ πρᾶξιν Ὑπουργοῦ, καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἔρχεται πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ λόγον τῆς πράξεώς του. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία, ἁρμοδιωτάτη νὰ ἀκούσῃ τὸν Ὑπουργόν.

§30ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Νὰ ἐξετάσῃ τὸ δεδικασμένον;

§31ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ χάριτος.

§32ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τώρα θὰ ἔλθω εἰς τὴν χάριν. Εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου, ὅτι τὸ δικαστήριον ἔκρινεν, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς μέθης, εἰς ἣν διετέλει ὁ κατηγορούμενος, δὲν ἦτο ἀναίτιος, ἀλλ’ ἦτο ὑπαίτιος. Τοῦτο εἶναι ζήτημα νομικόν, διότι πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 86 τοῦ ποινικοῦ νόμου. Ἡ ἐξέτασις αὕτη δὲν ἀνατρέπει τὰ γεγονότα τὰ πραγματικὰ, τὰ ὁποῖα οὔτε ἐγὼ οὔτε οἱ γνωμοδοτήσαντες Εἰσαγγελεῖς ἀμφισβητοῦσιν· ἀλλὰ προκειμένου περὶ νομικοῦ ζητήματος, ἤτοι περὶ ἐφαρμογῆς νόμου, τοῦτο κεῖται καὶ ὑπάγεται εἰς τὴν κρίσιν παντὸς νομομαθοῦς· ἀκριβῶς δ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ οἱ Εἰσαγγελεῖς στηριχθέντες ἀπεφάνθησαν, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἀποδεχθὲν τὴν γνώμην αὐτῶν, προέβη εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ διατάγματος τῆς χάριτος. Καὶ τοῦτο θέλω ἀκριβῶς νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἔρχομαι ν’ ἀμφισβητήσω τὸ κῦρος τοῦ δεδικασμένου, διότι βεβαίως θὰ ὠφλίσκανον μωρίαν, ἂν ἠρχόμην ἐδῶ, ὡς ἐνώπιον Ἀρείου Πάγου, νὰ κάμω ἔκκλησιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου· γνωρίζω δὲ ἀρκετὰ τὸ καθῆκόν μου, διὰ νὰ μὴ περιπέσω εἰς αὐτὸ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς διὰ τῆς διακοπῆς του ἠθέλησε νὰ μοὶ ὑποδείξῃ.

§33ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε;

§34ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μάλιστα.

§35ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις περὶ ἐνοχῆς,—διὰ νὰ ἐξετασθῇ τὸ νομικὸν μέρος...

§36ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἡ διάταξις περὶ ἐνοχῆς, κύριε Βουλευτὰ, ὡς καλῶς γνωρίζετε, δὲν περιέχει, παρὰ τὸ τελικὸν συμπέρασμα τοῦ δικαστηρίου. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἑρμηνευθῇ, πρέπει νὰ ἀνατρέξῃ τις εἰς τὰς σκέψεις τῆς ἀποφάσεως. Ἡ διάταξις ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διὰ ταῦτα κηρύσσει ἔνοχον τὸν κατηγορούμενον Μουχαμεζιὰν Σωτάρεφ, κάτοικον Μενιούρσκι τῆς Ρωσσίας, θερμαστὴν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ τῆς Ρωσσίας, τοῦ ὅτι τὴν νύκτα τῆς 1–2 Δεκεμβρίου 1893 ἐν Πειραιεῖ ἀπρομελετήτως καὶ εἰς βρασμὸν ψυχικῆς ὁρμῆς ἀπεφάσισε καὶ ἐτραυμάτισεν εἰς τὴν κεφαλὴν διὰ κώπης τὸν Δημήτριον Κροκόδειλον, ὅστις ἐκ τοῦ τραύματος τούτου ἐστερήθη τῆς ζωῆς, ἀλλ’ ὅτι τὴν πρᾶξιν ταύτην ἐξετέλεσεν εἰς ἐλλιπῆ λογικῆς ἐνεργείας κατάστασιν, ἕνεκα μέθης ἀποκλειούσης κατὰ τὸ ἄρθρον 86 § 4 πάντα καταλογισμόν, προξενηθεῖσαν ὅμως ὑπαιτίως.» Αὐτὸ εἶναι τὸ διατακτικὸν τῆς ἀποφάσεως. Ἐν δὲ τῷ σκεπτικῷ ἐξηγεῖ διατὶ παραδέχεται τὸ ὑπαίτιον, καὶ ὄχι τὸ ἀναίτιον, ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ Εἰσαγγελεύς. Μετὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ εὐμενῶς μέχρι τοῦδε μὲ ἠκροάσθη, νὰ ἀναγνώσω καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν δύο Εἰσαγγελέων. Δὲν εἶναι μακραὶ· (διαμαρτυρίαι ἑκατέρωθεν). Ἡ Βουλὴ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὴν παρακαλέσω νὰ μὴ παραλείψω...

§37ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἡ Εἰσαγγελία εἶναι μία μεγάλη δύναμις, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς ὀφείλει πολλά.

§38ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἶναι σπουδαῖον, κατ’ ἐμὲ, κύριοι Βουλευταί, νὰ δίδω τὸν λόγον τῶν πράξεών μου εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ μένῃ ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία, ὅτι ἐνήργησα συμφώνως πρὸς τὸ καθῆκον.

§39ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀπασχολῶμεν τὴν Βουλὴν μὲ τοιαῦτα ζητήματα.

§40ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Περιορίζομαι εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν (ἀναγινώσκει): «... Καὶ τὸ Δικαστήριον τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐν τῷ σκεπτικῷ τῆς ἀποφάσεώς του δέχεται, ὅτι ὁ καταδικασθεὶς, κατὰ τὴν κατάθεσιν τῶν Ρώσσων ναυτῶν καὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ, περιῆλθεν εἰς κατάστασιν μέθης, ἐνῷ οὐδέποτε ἄλλοτε εἶχε μεθύσει, ἀλλ’ ἀποκρούει τὸ ἀναίτιον τῆς συγχύσεως τῶν φρενῶν λόγῳ μέθης, διότι ἐκ τῶν καταθέσεων τούτων δὲν συνάγεται, ὅτι ἠσκήθη ἐπ’ αὐτοῦ τοιαύτη βία ἢ πίεσις, ὥστε ἄκων νὰ πίνῃ τὸ κατὰ....

§41ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸ καταπέτασμα! (ἱλαρότης).

§42ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Σπουδαιολογῶ, κύριε Βουλευτὰ, δὲν ἀστειεύομαι.

§43ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως ἀστεΐζεσθε. Καὶ ἐν ὅσῳ ὁ ἀστεϊσμὸς περιωρίζετο εἰς τὸ νὰ ἐκθέτῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν σχηματίζει ἐκ μιᾶς δικογραφίας, ἀμφισβητῶν τὴν ἠθικὴν ἀπόδειξιν, ἡ ὁποία μόνη ἐπιβάλλεται ἐπὶ ποινικῆς ὑποθέσεως, ἠδύνατο νὰ τὸ ἐπιτρέψῃ τις, ἀλλὰ τὸ νὰ ἐπικαλῆσθε ἀκόμη καὶ ἔκθεσιν Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν, τοιαῦτα λέγοντος, βεβαίως ἀστεΐζεσθε· διότι δὲν εἶναι σπουδαῖα αὐτά· εἶναι ἀνάξια Ὑπουργοῦ Δικαιοσύνης, ἀλλὰ βεβαίως ἄξια Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν! Ἐγὼ δὲν κατέκρινα ποτὲ τὴν ἀπονομὴν χάριτος, ἀλλὰ κατακρίνω τὸν τρόπον, δι’ οὗ ἔρχεσθε νὰ τὴν δικαιολογήσητε· διότι ὁ τρόπος αὐτὸς καταῤῥίπτει πρόῤῥιζα τὸ δεδικασμένον· διότι ἔρχεσθε νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι ἐγένετο ζήτημα νομικὸν ἡ ἐκτίμησις τοῦ δικαστηρίου, ἂν ἦναι ἡ μέθη ὑπαίτιος ἢ ἀναίτιος. Ἀλλ’ ἐνώπιον πολιτικοῦ σώματος δὲν ἁρμόζουν τοιαῦται παραδοξολογίαι.

§44ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Κύριε Βουλευτὰ, μὲ συγχωρεῖτε. Πρῶτον προελάβετε, πρὶν ἀκούσητε, νὰ ἐκφέρητε γνώμην, φρονῶ δὲ, ὅτι ὑμεῖς, ὅστις ἐχρηματίσατε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης...

§45ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ποτὲ δὲν ἐδικαιολόγησα τὴν χάριν ὡς τὴν δικαιολογεῖτε σεῖς.

§46ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἂν ἦσθε εἰς τὴν θέσιν μου, θὰ ἐπράττετε τὸ αὐτὸ (ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων)... «Διότι ἐκ τῶν καταθέσεων τούτων δὲν συνάγεται, ὅτι ἠσκήθη ἐπ’ αὐτοῦ τοιαύτη βία ἢ πίεσις, ὥστε ἄκων νὰ πίνῃ τὸ κατὰ παρακίνησιν διδόμενον ποτόν· ὁ καταδικασθεὶς ἑπομένως ναύτης κατεδικάσθη, διότι ἐκ τῶν πραγματικῶν γεγονότων δὲν προέκυψεν, ὅτι ἠσκήθη βία ἢ πίεσις μεγάλη, ἀποκλείουσα τὴν ἑκουσιότητα. «Τὰ πραγματικὰ γεγονότα, τὰ ἐν τῇ ἀποφάσει ἀναφερόμενα, πρέπει κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ δεδικασμένου νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀληθῆ, μὴ δυνάμενα ν’ ἀμφισβητηθῶσιν οὔτε ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ λαβόντος μέρος εἰς τὴν ὑπόθεσιν, οὔτε ὑπὸ τρίτων...» Ἰδοὺ, Κύριοι, ὅτι τὸ δεδικασμένον καὶ αὐτὸς ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν τὸ σέβεται, ὡς ὤφειλε νὰ τὸ σεβασθῇ. (ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων): «... Ὥστε ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐξεταστέον μόνον, ἐὰν τὰ γεγονότα ταῦτα, ὅπως ἐν τῇ ἀποφάσει ἐκτίθενται, ὑπάγωνται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 90 τοῦ ποινικοῦ νόμου, ὅπως ὑπήγαγε ταῦτα τὸ δικαστήριον, ἢ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 86 § 4. «Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, δὲν ἀπαιτεῖται ἄσκησις βίας ἢ πίεσις, ὅπως ἡ μέθη χαρακτηρισθῇ, ὡς ἀναίτιος, ἀλλ’ ὁ χαρακτηρισμὸς ταύτης ἐξήρτηται ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ τῶν προσώπων. Ὁ συνήθως μεθυσκόμενος καὶ μεταχειριζόμενος τὴν μέθην ὡς μέσον διασκεδάσεως καὶ πίνων μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ μεθύσῃ, περιάγει ἑαυτὸν εἰς κατάστασιν μέθης ὑπαιτίου. Ὁ κατ’ ἐξαίρεσιν ὅμως πίνων, ἐὰν διασκεδάζων περιῆλθεν εἰς τοιαύτην κατάστασιν, δὲν δύναται νὰ καταταχθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ὑπαιτίως μεθυσκομένων, διότι οὔτε ὡς οἱ συνήθως μεθυσκόμενοι ἠδύνατο νὰ προΐδῃ τὸ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, οὔτε ἐκ προθέσεως ἔπινεν, ἵνα μεθύσῃ. Ἡ μέθη τοῦ κατ’ ἐξαίρεσιν πίνοντος δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ὅλως τυχαῖον γεγονὸς, ἀναιροῦν πᾶσαν ὑπαιτιότητα. «Ἐξετάζοντες ἤδη τὰ πραγματικὰ γεγονότα, τὰ ἐν τῇ ἀποφάσει ἐκτεθειμένα, καταλήγομεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ μέθη τοῦ καταδικασθέντος, ὅστις ἕνεκα τοῦ θρησκεύματος, εἰς ὃ ἀνήκει, οὐδέποτε ἔπινε, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς μέθη ὑπαίτιος, ἀλλὰ μᾶλλον ὡς μέθη τυχαία καὶ ἑπομένως ἀναίτιος. «Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην συμφωνῶν μετὰ τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις Εἰσαγγελέως, γνωμοδοτῶ, ὅπως διὰ βασιλικῆς χάριτος ἀπαλλαγῇ τοῦ ὑπολοίπου τῆς ποινῆς του ὁ περὶ οὗ πρόκειται κατάδικος.» Τὴν γνώμην ταύτην, Κύριοι, πεποιθότως συμμερισθεὶς καὶ ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς, ὑπέβαλον εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα τὸ διάταγμα τῆς ἀπονομῆς τῆς χάριτος. Ἐκθέτων δὲ ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν, Κύριοι, δὲν ἦλθον οὔτε νὰ ἀστειευθῶ, οὔτε νὰ παραπλανήσω τὴν Βουλήν· ἦλθον μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐξεπλήρωσα καθῆκον, καθῆκον τὸ ὁποῖον μοὶ ὑπηγόρευεν ἡ ἀκράδαντος πεποίθησις καὶ ἡ συναίσθησις, ὅτι δὲν παρέβαινον νόμους τοῦ Κράτους, οὔτε τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς συνειδήσεώς μου.

§47ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὔριον θὰ λάβω ἐγὼ τὸν λόγον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§49ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἣν πρὸ τῶν διακοπῶν ἤδη τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἶχον ἀπευθύνει πρὸς αὐτὸν ἐπερώτησιν περὶ τοῦ λογαριασμοῦ τῆς διαχειρίσεως τῶν δανείων ἀπὸ τοῦ 1881 μέχρι τοῦδε. Ὁ λογαριασμὸς οὗτος εἶναι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, χρήσιμος τὰ μάλιστα εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894, ταύτης δ’ ἐπικειμένης ἐν τῇ ὁλομελείᾳ τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι ὤφειλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλήν. Τὸν αὐτὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν θὰ παρεκάλουν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπ’ αὐτὸν Ὑπουργείου ἀναβάλλει ὅλως ἀδικαιολογήτως νὰ ἐκθέσῃ εἰς πλειστηριασμὸν τὰ ἐν Δραχμανίῳ τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος ἐθνικὰ οἰκόπεδα. Πεντήκοντα ὅλαι οἰκογένειαι μένουσιν ἐκεῖ ἀπὸ πολλοῦ ἄστεγοι. Εἰ καὶ ἔχει δ’ ἐκεῖ τὸ Δημόσιον πολλὰ ἐθνικὰ οἰκόπεδα διαθέσιμα, εἰ καὶ ἔχουσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι πρὸ πολλοῦ κάμει τὰ ἀναγκαῖα διαβήματα, οὐδὲν ἧττον τὸ οἰκεῖον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀσυγγνώστως ἀναβάλλει ἐπ’ ἄπειρον νὰ διατάξῃ τὸν πλειστηριασμὸν τῶν αἰτουμένων οἰκοπέδων. Διατὶ τοῦτο; Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, θὰ παρεκάλουν καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος ζητήσῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, διατὶ ἡ ἐνταῦθα Εἰσαγγελία τῶν Ἐφετῶν, ἐναντίον τοῦ σχετικοῦ νόμου, ἀποφεύγει κατ’ ἀρχὴν νὰ προσδιορίζῃ τὰς ποινικὰς ὑποθέσεις τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος ἐν τῷ Κακουργιοδικείῳ Λαμίας, εἰς οὗ τὴν δικαιοδοσίαν αὗται ὑπάγονται, προσδιορίζει δ’ αὐτὰς εἰς ἄλλα Κακουργιοδικεῖα, δι’ ἃ καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ τὸ Δημόσιον ὑποβάλλονται εἰς διπλᾶς καὶ τριπλᾶς δαπάνας.

§50Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ μὲν τῶν ἀφορώντων εἰς τὸν συνοικισμὸν θέλω ἐξετάσει ἐν τῷ γραφείῳ καὶ ἀποφασίσει ὅ,τι πρέπον, περὶ δὲ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τὰ πεπραγμένα ὑπ’ ἐμοῦ ἐν σχέσει πρὸς αὐτὴν ἀνάγονται εἰς τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος ἐνόμιζεν, ὅτι τῷ ἐπεβάλλετο καθῆκον πολιτικῆς συνειδήσεως νὰ ἀπεργῇ, ὅτι ἐντολὴ τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι νὰ μὴ παρίσταται εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Ταύτην ἐπιτελῶν τὴν ἐντολὴν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτε ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ἐκλαμβάνει ταύτην ὡς μὴ δοθεῖσαν. Ἀλλ’ ὅταν Βουλευτὴς ὑποβαλὼν ἐπερώτησιν ἀπέχῃ ἐκ συστήματος ἀπὸ τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, δὲν ἀναβάλλεται ἡ ἀπάντησις ἕνεκα τῆς ἀπουσίας αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐπαρκῶς ἀναπληροῖ τὸν ἀπόντα τὸ κενὸν ἑδώλιον.

§51ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχεν ὑποβάλει τῳόντι τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος λογαριασμὸν εἰς τὴν Βουλὴν, καθ’ ἣν ἡμέραν αὕτη συνεδρίασεν ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, ἔπρεπεν ὁ λογαριασμὸς οὗτος νὰ ἔχῃ ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ ἤδη εἰς τοὺς Βουλευτάς. Τὸ γεγονὸς ὅμως, καθ’ ὃ οὔτε ἐγὼ οὔτε ἄλλος τις τῶν κυρίων συναδέλφων ἔλαβεν αὐτὸν ἀκόμη, παρέσχεν εἰς ἐμὲ τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσω, ὅτι αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι δὲν ὑπεβλήθησαν ἀκόμη εἰς τὴν Βουλήν.

§52Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑπεβλήθησαν καὶ παρεδόθησαν ἤδη εἰς ἐκτύπωσιν.

§53ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ διατὶ τότε δὲν ἐξετυπώθησαν ἐπὶ τοσαύτας ἡμέρας καὶ δὲν διενεμήθησαν εἰς τοὺς Βουλευτάς;

§54Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχω ἐδῶ τὸ ἀντίγραφον.

§55ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Σεῖς δύνασθε νὰ ἔχητε οἱαδήποτε ἂν θέλητε ἀντίγραφα, τοῦτο ὅμως δὲν ἀποδεικνύει καὶ ὅτι οἱ αἰτηθέντες λογαριασμοὶ ἐξετυπώθησαν καὶ διενεμήθησαν εἰς τοὺς Βουλευτάς. Ὅσον ἀφορᾶ δὲ τὴν περὶ ἀπεργίας μομφήν σας, ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ διὰ τὸ θάῤῥος, μεθ’ οὗ ἐξεστομίσατε αὐτὴν σεῖς, κύριε Πρωθυπουργέ. Καὶ τολμᾶτε σεῖς νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἀπεργίας, οὗτινος ὁ ὅλος κυβερνητικὸς βίος εἶναι συνεχὴς ἀπεργία, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐπανήλθατε, ὅπως ἐπανήλθατε, εἰς τὴν ἐξουσίαν, λήγοντος τοῦ Ὀκτωβρίου μηνὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους! Καὶ τί ἐκάμετε ἔκτοτε; Ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ἐπηγγέλλεσθε, ὅτι ἅμα τῇ ἀνόδῳ ὑμῶν εἰς τὴν ἀρχὴν εἴχετε ἕτοιμον συμβιβασμὸν, καθ’ ὃν οὐ μόνον τὰ τοκοχρεωλύσια θὰ ἐμειοῦντο εἰς τὸ ἥμισυ, ἴσως ἴσως καὶ εἰς τὸ τέταρτον, τῇ συναινέσει τῶν πιστωτῶν μας, ἀλλὰ καὶ θὰ συγκατετίθεντο οὗτοι εἰς τὴν παροχὴν μεγάλου δανείου εἰς χρυσὸν, δι’ οὗ θὰ κατεπλημμύρουν οὐ μόνον τὰ δημόσια, ἀλλὰ καὶ τὰ τραπεζικὰ καὶ τὰ κατ’ ἰδίαν ταμεῖα τῆς Ἑλλάδος. Ὑπὸ τοιαύτας δὲ ἀπατηλὰς ἐπαγγελίας ἐπανελθόντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἠρκέσθητε μόνον εἰς τὸ νὰ κηρύξητε τὴν χρεωκοπίαν τοῦ Κράτους κατὰ τρόπον ἐκθέσαντα τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰ σκώμματα, εἰς τὰς ὕβρεις καὶ τοὺς προπηλακισμοὺς παντὸς τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου. Μετὰ τὸ κατόρθωμά σας τοῦτο, ὅπερ ὑπῆρξεν ἡ κορωνὶς τοῦ ὅλου πολιτικοῦ σας βίου, ἐνομίσατε ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπαναπαυθῆτε εἰς τὰς δάφνας, ἃς οὕτως ἐδρέψατε, καὶ ἐτράπητε εἰς ἀπεργίαν, ἐπὶ ζημίᾳ ἀνυπολογίστῳ καὶ τῶν δημοσίων καὶ τῶν κατ’ ἰδίαν συμφερόντων. Ἐνῷ ὠφείλατε κατὰ τὸ Σύνταγμα νὰ ὑποβάλητε ἐγκαίρως τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους διὰ τὸ ἔτος 1894, ὅπως οὕτω συζητηθεὶς καὶ ἐπιψηφισθεὶς ἐγκαίρως τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ἅμα τῇ ἀρχῇ τοῦ νέου ἔτους, σεῖς ἀπεργοῦντες ὑπεβάλετε αὐτὸν μόλις λήγοντος τοῦ ἔτους 1893, ὅτε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ καὶ ἐπιψηφισθῇ αὐτὸς ἐγκαίρως. Ἐνῷ δὲ κατὰ Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον μῆνα ὠφείλετε νὰ ὑποβάλητε διάφορα νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν, σωστικὰ ἐκ τῆς φοβερᾶς κρίσεως, ἥτις κατατρύχει τὴν σήμερον καὶ τὰ δημόσια καὶ τὰ κατ’ ἰδίαν ἡμῶν οἰκονομικὰ, σεῖς ἀπεργοῦντες ἐμείνατε μ’ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας καθ’ ὅλον ἐκεῖνον τὸν χρόνον. Διατὶ δ’ ἐπὶ τέλους σεῖς, οἱ εἰσηγηταὶ τῆς πλειονοψηφίας, ἐν τῷ μέσῳ τόσων κρισίμων περιστάσεων, συνηνέσατε εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς διὰ τὰ Χριστούγεννα, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπράττετε ἄλλα ἔτη, ὑφ’ ὁμαλὰς ὅλως περιστάσεις; Διατὶ καὶ μετὰ τὴν διακοπὴν ἐκείνην ἀνεβάλετε ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς; Διατὶ μόλις τὴν 20 Ἰανουαρίου ἀπεπειράθητε τὴν σύγκλησιν τῆς Βουλῆς εἰς συνεδρίασιν; Διατὶ καὶ τότε ἐφροντίσατε νὰ καταστήσητε ἀδύνατον τὴν συνδρομὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τῶν ὕβρεων καὶ συκοφαντιῶν, ἃς ἑκάστοτε ἐδημοσιεύετε κατ’ αὐτῆς; Κατωρθώσατε δὲ μετὰ πολλὰς ἀναβολὰς καὶ προσπαθείας νὰ ἔχητε τὴν ἀπαρτίαν, ἀφοῦ χάριν αὐτῆς ἀνεστατώσατε πᾶσαν δημοσίαν ὑπηρεσίαν.

§56ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτά!

§57ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχομεν, Κύριοι, τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις πληροῦται ἑκάστοτε, ἀπὸ τῶν ἀρχῶν παρελθόντος Ἰανουαρίου, ἀπολύσεων, διορισμῶν, μεταθέσεων, χαρίτων καὶ παρασημοφοριῶν, δι’ ὧν, πρὸ αἰώνιον στίγμα τῆς Κυβερνήσεως, ἐπετεύχθη ἡ ἀπαρτία. Καὶ τί κάμνει ἔκτοτε ἡ Κυβέρνησις; Μήπως καὶ τώρα δὲν ἀπεργεῖ, ὅτε οὐδεμία ἀντίδρασις ἐκ μέρους ἡμῶν ἀντιτάσσεται; Διατὶ ἀφῆκε νὰ παρέλθῃ ἀνεπιστρεπτεὶ τόσος χρόνος, καὶ τώρα μόλις ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, δι’ οὗ οὐδεμίαν μὲν ἄμεσον ἀρωγὴν παρέχει εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, ἀλλὰ σκώπτει καὶ χλευάζει κυρίως τὴν δυστυχίαν των, ὡς θ’ ἀποδειχθῇ ὅσον οὔπω; Διατὶ δὲ καὶ νῦν, προκειμένου περὶ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου της, ἀπεργεῖ καὶ πάλιν; Μήπως δὲν ἦτο ἀπεργία, καὶ ἀπεργία μάλιστα τοῦ χειρίστου εἴδους, ἡ πρὸ μικροῦ ἀκουσθεῖσα ἀπὸ τοῦ βήματος δικαιολόγησις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὴν ἀπονομὴν μιᾶς χάριτος καθ’ ἣν μᾶς ἀνέγνω καταθέσεις μαρτύρων καὶ ἐκθέσεις εἰσαγγελέων μακροσκελεῖς ἄνευ λόγου; Μήπως δὲν εἶναι ἀπεργία, καὶ ἀπεργία τοῦ χειρίστου εἴδους, καὶ ἡ νῦν ἀπευθυνθεῖσα πρὸς ἐμὲ πρόκλησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἥτις μὲ ἠνάγκασε νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀπάντησιν ταύτην; Δὲν θέλομεν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀπεργήσωμεν. Ἐὰν ἠθέλομεν νὰ μιμηθῶμεν τὸ παράδειγμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἔστω οὗτος βέβαιος, ὅτι εἴμεθα ἱκανοὶ, οὐχὶ ἐντὸς ἡμερῶν, ἀλλ’ ἐντὸς μιᾶς μόνης ἑσπέρας, νὰ παραλύσωμεν τὴν ἀπαρτίαν τῶν 105 καὶ 106 φίλων του, θὰ ἐβλέπομεν δὲ τότε, ἐὰν θὰ εἶχε τὴν τόλμην ν’ ἀπευθύνῃ πρὸς ἡμᾶς τοιαύτας προκλήσεις. Ἀλλὰ δὲν θὰ μιμηθῶμεν ἡμεῖς τὸ παράδειγμά του. Θὰ παραμείνωμεν ἐνταῦθα, πιστοὶ στρατιῶται τοῦ καθήκοντος, συζητοῦντες πάντοτε ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ πρέποντος, καὶ ἀφίνοντες εἰς ὑμᾶς πλήρη καὶ ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην καὶ δι’ ὅσας καταστροφὰς ἐπηνέγκατε ἤδη εἰς τὸν ἀτυχῆ αὐτὸν τόπον, καὶ δι’ ὅσας συμφορὰς ἐπικλώθει ἔτι εἰς αὐτὸν ἡ περαιτέρω παραμονὴ ὑμῶν ἐν τῇ ἀρχῇ. Οὕτω πως θὰ σᾶς ἀφαιρέσωμεν πᾶσαν δικαιολογίαν, πᾶσαν πρόφασιν δι’ ὅλην τὴν ἀσύνετον καὶ ἀτάσθαλον πολιτείαν σας.

§58Α. Γ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοὶ φαίνεται ὅτι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα προσήγαγεν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς, εἶναι ἀρκετὴ ἱκανοποίησις διὰ τὸν ἀδελφόν μου καὶ ἐμέ. Ἀποδεικνύεται νῦν ἐπισήμως, ὅτι οὐδεμία ποτὲ ἀπὸ γενετῆς ὑπῆρξε κατηγορία οὔτε κατ’ αὐτοῦ, οὔτε κατ’ οὐδενὸς ἄλλου μέλους τῆς οἰκογενείας μου. Δὲν γνωρίζω δὲ, ἂν καὶ ὁ κ. Σταυρόπουλος δύναται νὰ παρουσιάσῃ τοὺς αὐτοὺς τίτλους, καὶ δι’ ἑαυτὸν μάλιστα, ἀφοῦ φωρᾶται συκοφαντῶν.

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχομεν τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος. Δὲν εἶναι τώρα καιρὸς δι’ αὐτά.

§60ΣΟΥΤΣΟΣ. Νομίζετε, ὅτι τὰ περὶ τιμῆς ζητήματα εἶναι μικρότερα τῆς σταφίδος; Οὐχί. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν πρώτην συκοφαντίαν, ἀλλ’ ἐξετόξευσε καὶ δευτέραν, εἰπὼν ὅτι κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ μου ὑπάρχει ἔκθεσις Εἰσαγγελέως περὶ ἀπολύσεως. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος παρακαλεῖται νὰ εἴπῃ, ἂν ἐπὶ τῆς ὑπουργίας του ὑπεβλήθη τοιαύτη.

§61ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω.

§62ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὁ κ. Σιμόπουλος;... Ὁ νῦν Ὑπουργός;

§63ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν γνωρίζω.

§64ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης;... Αἱ δὲ φυλακαὶ τοῦ Συγγροῦ εἶναι εἰς τὰς διαταγάς του (θόρυβος).

§65ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἀπηντήσατε ἤδη, ὅτι δὲν γνωρίζετε. Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς ἠρώτησα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ εἴπετε, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη ἔκθεσις εἰς τὸ γραφεῖόν σας.

§66ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ποία ἔκθεσις;

§67ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ ποία εἶναι. Οἱ Εἰσαγγελεῖς τῶν Πρωτοδικῶν καὶ Ἐφετῶν μετὰ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως μετέβησαν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἐβεβαίωσαν παρανομίας τοῦ ἐπιστάτου καὶ...

§68ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἄ! παρανομίας; ὄχι.

§69ΣΟΥΤΣΟΣ (πρὸς τὸν Σταυρόπουλον). Νὰ τὰς βεβαιώσῃς. Ἐξακολουθεῖς συκοφαντῶν, ἄθλιε ἄνθρωπε! (θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Βουλευτὰ, δὲν ἐπιτρέπονται αὐτά... Ἡσυχάσατε, παρακαλῶ, Κύριοι.

§71ΣΟΥΤΣΟΣ. Νομίζετε, ὅτι λέγων ταῦτα λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὸν κ. Σταυρόπουλον; Ὁ κ. Σταυρόπουλος, δὶς φωραθεὶς συκοφάντης, ἀπέθανεν ἐν τῇ συνειδήσει παντὸς τιμίου ἀνθρώπου. Πρόκειται ὅμως νὰ μάθωσι τὴν ἀλήθειαν οἱ λοιποὶ συνάδελφοί μου (θόρυβος).

§72ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν Σοῦτσον). Μὴ μεταχειρίζεσθε, κύριε Βουλευτὰ, λέξεις βαρείας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἁρμόζουν.

§74ΣΟΥΤΣΟΣ. Πολὺ καλὰ, κύριε Πρόεδρε. Λοιπὸν ὁ ἔντιμος κ. Σταυρόπουλος κατηγόρησε τὸν Κωνσταντῖνον Γ. Σοῦτσον, ὅτι κατηγορήθη διὰ πλημμέλημα καὶ ἐνεγράφη τὸ ὄνομά του εἰς τὸ πινάκιον τοῦ Πλημμελειοδικείου, καὶ ὅτι ὁ ἀδελφός του, ὅπως τὸν σώσῃ, προσῆλθεν εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην. Ὁ ἔντιμος ἀδελφός μου ἔμεινεν ἔντιμος, διότι οὐδεμία ὑπῆρξέ ποτε κατ’ αὐτοῦ κατηγορία, ἀλλ’ ὁ ἐντιμότατος Σταυρόπουλος ἀποδεικνύεται συκοφαντήσας· ἀλλ’ ἔντιμος καὶ συκοφάντης, κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναται νὰ λεχθῇ, καὶ ἀγαπῶν τὴν κυριολεξίαν ὀφείλω νὰ λέγω «ὁ συκοφάντης Σταυρόπουλος» (θόρυβος).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκετά.

§76ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λύσητε αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἢ νὰ τὸ λύσῃ ἡ Βουλή. Ἀλλ’ ἠμπορεῖτε νὰ τὸ λύσητε σεῖς.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίνα λύσιν θέλετε νὰ δώσητε σεῖς;

§78ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀποδοκιμασθῇ, ἢ νὰ θεωρηθῇ... (θόρυβος καὶ διαπληκτισμοὶ μεταξὺ Σούτσου καὶ Σταυροπούλου).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, ἡσυχάσατε. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή! (πρὸς τὸν Σταυρόπουλον). Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, ὅταν ἔρχησθε καὶ ἀποδίδητε πράγματα μὴ ἀκριβῆ.

§80ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντοτε τὴν ὑπεράσπισίν του ἀναλαμβάνετε! Ποῖα πράγματα; (θόρυβος).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σταυρόπουλε, σᾶς παρακαλῶ.

§82ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τί «Κύριε Σταυρόπουλε»! ὑβρίζομαι, καὶ δὲν ἀπαντᾷς!

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἄν ἠθέλετε νὰ ἦσθε καλῶς πληροφορημένος καὶ δὲν ἤρχεσθε νὰ ῥίψητε κατὰ πρόσωπον τοῦ συναδέλφου σας μίαν ὕβριν κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ του, δὲν ἤθελον συμβῆ αὐτά.

§84ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀντελήφθητε.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλὰ ἀντελήφθην. Ἦλθετε ἐδῶ καὶ ἀπεδόσατε εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι ἐπώλησε τὴν ψῆφόν του, διὰ νὰ σώσῃ τὸν ἀδελφόν του, καὶ μοὶ λέγετε, ὅτι δὲν ἀντελήφθην. Παρακαλῶ νὰ ἡσυχάσητε.

§86ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃς αὐτὰ ποῦ εἶπες (θόρυβος).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω ν’ ἀνακαλέσω τίποτε· παρακαλῶ νὰ ἡσυχάσητε. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή! Ἔρχεσαι καὶ προκαλεῖς σκηνὰς ἐδῶ, ὑβρίζεις τὸν συνάδελφόν σου, καὶ κατόπιν παραπονεῖσαι! (θόρυβος). Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ ἡσυχάσατε. Κύριε Σοῦτσε, ἡσυχάσατε· λύσατε τὰ ζητήματα αὐτὰ μόνοι σας.

§88ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς.

§89ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅμα κατατεθέντος τοῦ φακέλλου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐζήτησα ἐν τοῖς ἐγγράφοις νὰ εὕρω τὴν πιστοποίησιν τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων ἐν τῇ Βουλῇ, καθ’ ἣν ἡμέραν ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος συνάδελφος ἀπηύθυνε τὴν ἐπερώτησίν του. Κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐξέθεσεν, ὅτι ἐγὼ διωρίσθην ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ὑπερασπισθῶ τὸν Ρῶσσον αὐτὸν θερμαστήν, εἶπε δὲ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι παρ’ ἄλλου ὑψηλοῦ προσώπου διωρίσθη ὁ μετ’ ἐμοῦ συνεργασθεὶς κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ἐκείνην κ. Θανόπουλος...

§90ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ θαυμάζω, κύριε Καλογερόπουλε, ὅτι θέλετε νὰ δικαιολογήσητε ὅτι ἐξετελέσατε καθῆκον.

§91ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐλέχθησαν ἀνακρίβειαι καὶ ἀνεμίγθη καὶ ὄνομα ὑψηλοῦ προσώπου ἐν οὐ δέοντι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἐπερωτήσαντος ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐπὶ τοῦ κατατεθέντος ὑπ’ ἀριθ. 9307 ἐγγράφου τοῦ γραμματέως τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν, ἐν ᾧ ἐμφαίνεται, ὅτι ἐγὼ διωρίσθην ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου, ὅπως ἐξ ἐπαγγέλματος ὑπερασπισθῶ τὸν κατηγορούμενον ἐκεῖνον. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἔγγραφον (ἀναγινώσκει): «Πρὸς τὸν κ. Ν. Καλογερόπουλον, δικηγόρον. «Εἰδοποιοῦμεν ὑμᾶς, ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου τῶν παρ’ οἷς γραμματεύομεν Πλημμελειοδικῶν, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ Μουχαμεζιὰν Σωτάρεφ, ναύτου τοῦ ῥωσσικοῦ πολεμικοῦ «Ρίνδα», διώρισεν ὑμᾶς συνήγορον, ὅπως τὸν ὑπερασπισθῆτε ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου τῶν αὐτῶν Πλημμελειοδικῶν τὴν 16 Δεκεμβρίου ἐ. ἔ., κατηγορούμενον ἐπὶ φόνῳ ἐξ ἀμελείας. «Ὁ Γραμματεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν «Δ. Ἀντωνόπουλος.» Ἐκτὸς τούτου ὅμως, ἐκ τῆς ἀποφάσεως τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ τῶν πρακτικῶν τῆς δίκης προκύπτει πάλιν ἡ ἀλήθεια τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων, ὅτι τουτέστιν ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν δικηγόρον κ. Θανόπουλον νὰ συνεργασθῇ μετ’ ἐμοῦ. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ ἀπόφασις (ἀναγινώσκει: «Τὸ Δικαστήριον τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν, συγκείμενον κλπ. συνεδρίασαν δημοσίᾳ ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ του τὴν 16 Δεκεμβρίου 1893 ἔτους, παρουσίᾳ τοῦ τε εἰσαγγελέως Ι. Σπανίδου κλπ. ἵνα δικάσῃ τὸν ἐπὶ φόνῳ ἐξ ἀμελείας κατηγορούμενον Μουχαμεζιὰν Σωτάρεφ, κάτοικον Μενισόφσκι τῆς Ρωσσίας, ἐτῶν 24, θερμαστὴν τοῦ ῥωσσικοῦ πολεμικοῦ πλοίου «Ρίνδα», παρόντα μετὰ τοῦ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν διορισθέντος συνηγόρου τοῦ Νικολάου Καλογεροπούλου, ὅστις διώρισεν ἐπ’ ἀκροατηρίου τοιοῦτον καὶ τὸν δικηγόρον Γεώργιον Θανόπουλον...» Τὰ αὐτὰ λέγουσι καὶ τὰ πρακτικά. Τώρα μεταξὺ τῶν διαβεβαιώσεων, τὰς ὁποίας ἔφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς συνεπείᾳ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας τὶς οἶδέ που συνέλεξε, καὶ τῶν διαβεβαιώσεων, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἐπισήμως ἔδωκα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔχει ἡ Βουλὴ τὴν ἀπόδειξιν ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων, ὅπως κρίνῃ περὶ τῆς ἀκριβείας.

§92ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος σᾶς διώρισεν; Ὁ Πρόεδρος τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐπὶ πλημμελημάτων διορίζει δικηγόρους;

§93ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τὸ ζητῇ ὁ κατηγορούμενος, διατὶ ὄχι;

§94ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησεν ὁ κατηγορούμενος; τὸ λέγετε σεῖς ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς σας;

§95ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον. Ἐγὼ ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου, καὶ ἀπορῶ πῶς ἐπιμένετε ἀμφισβητοῦντες γεγονότα ὑπὸ ἐπισήμων ἐγγράφων βεβαιούμενα κατὰ τρόπον ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως.

§96ΜΑΝΕΣΗΣ. Πρὸ δύο μηνῶν εἶχον ὑποβάλει παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως προσαγάγῃ κατάστασιν τῶν κενῶν τῶν διαφόρων ὑπαξιωματικῶν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰς τὰ διάφορα σώματα, ἀλλὰ δὲν ὑπεβλήθη τοιαύτη. Θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν ὅπως ὑποβληθῇ. Ἐπίσης παρεκάλεσα νὰ ὑποβληθῇ κατάστασις τῶν ἀπεσπασμένων ὑπαξιωματικῶν εἰς διαφόρους ὑπηρεσίας, καὶ ἀριθμητικὴ κατάστασις τῶν ἀπεσπασμένων τοιούτων εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν. Ἤδη θὰ τὸν παρακαλέσω, εἰ δυνατόν, (καὶ δύναται τοῦτο νὰ διατάξῃ τηλεγραφικῶς, καὶ ἑπομένως νὰ ἔχωμεν ἐντὸς δύο ἡμερῶν ἀπάντησιν,) νὰ ὑποβάλῃ κατάστασιν πόσοι ὁπλῖται καθ’ ἑκάστην ἀπασχολοῦνται, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν νυκτοσκοπῶν, ὡς φρουροὶ πρὸς φρούρησιν τῶν ἁπανταχοῦ τοῦ Κράτους φυλακῶν· δεύτερον, εἰ δυνατόν, κατάστασιν τῶν κενῶν τῶν διαφόρων ἀξιωματικῶν συμφώνως πρὸς τὰς θέσεις τὰς ὁριζομένας ὑπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ τρίτον κατάστασιν ἀριθμητικὴν κατὰ βαθμὸν τῶν διαφόρων ἀξιωματικῶν τῶν τοποθετημένων εἴς τε τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὰ Στρατοδικεῖα, διότι ταῦτα θὰ μᾶς χρησιμεύσωσι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐπειδὴ ἔλαβον τὸν λόγον, θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοὺς, ὅπως ἐξετάσωσι, ζητοῦντες πληροφορίας, ἐὰν ἔχηται ἀληθείας ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἔκ τινος ἐπιστολῆς, ἀποσταλείσης μοι ἐξ Ἀγρινίου περί τινος Γαλανοπούλου, ὁ ὁποῖος μὲ παρακαλεῖ νὰ ἐπερωτήσω τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς, διατὶ ἄνευ λόγου κατεκρατήθη καὶ ἐκακοποιήθη ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας.

§97ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ παρακαλέσω νὰ δώσητε ἐγγράφως τὰς ἐπερωτήσεις σας, ἵνα δυνηθῶ νὰ προσαγάγω ὅ,τι ἐζητήσατε.

§98ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ τῆς ἐγγράφου καταθέσεως τῶν ἐπερωτήσεων νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ ἅπαξ διὰ παντὸς, καὶ δύναται νὰ λυθῇ, ἐὰν παρακληθῇ τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον νὰ δίδῃ ἀποσπάσματα ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, ἀφορῶντα τὰς ἐπερωτήσεις, τὰ ὁποῖα νὰ στέλλωνται εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς.

§99ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αὐτὸ ἐγίνετο πάντοτε.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, πληροφορίας σχετιζομένας μὲ τὸ τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§102Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐδόσατε ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησιν.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγγράφως τὴν ἔδωκα καὶ περιελήφθη εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά· ὑποθέτω δ’ ὅτι τὸ Γραφεῖον ἀπέστειλεν αὐτὴν καὶ θὰ ἦναι ἤδη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν· παρακαλῶ ὅμως τὸ Γραφεῖον καὶ πάλιν νὰ τὴν ἀποστείλῃ, καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ φέρῃ τὰς ζητουμένας πληροφορίας.

§104ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ πρὸ δύο μηνῶν ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν πληροφορίας τινὰς περὶ Γεωργικῶν Σχολῶν καὶ περὶ Γεωργικῶν σταθμῶν καὶ δὲν ἔλαβον γνῶσιν, ἐὰν ὑπέβαλεν αὐτὰς εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργός, ἐκτὸς ἐὰν καὶ αὗται ὑπεβλήθησαν εἰς τὰς κενὰς ἕδρας, ὅτε ἡμεῖς ἀπουσιάζομεν.

§105ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζητήσατε, δὲν ὑπεβλήθησαν, διότι ἐζητήθησαν παρὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων αἱ σχετικαὶ πληροφορίαι, αἵτινες ἀκόμη δὲν ἦλθον.

§106ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐστάλησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν;

§107ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἐστάλησαν.

§108ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε, κύριε Πρόεδρε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, διότι δὲν ἐστάλησαν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἐστάλησαν ἢ ὄχι, θὰ φαίνηται ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου· πιθανὸν νὰ ἐστάλησαν, καὶ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου νὰ μὴ τὰς ἔδοσαν.

§110ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τί γίνονται οἱ πίνακες οἱ ὑποβληθέντες παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς; παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον πρὸς ἐκτύπωσιν;

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστάλησαν εἰς τύπωσιν, ἀλλὰ τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον ἔχει πολλὴν ἐργασίαν καὶ δὲν τοὺς ἡτοίμασεν ἀκόμη.

§112ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἐγὼ ὄχι πρὸ δύο μηνῶν, ἀλλὰ πολὺ πρότερον, ὑπέβαλον μίαν ἐπερώτησιν, δὶς δ’ ἔκτοτε ὑπέμνησα τὴν παράκλησίν μου εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵνα ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα περὶ τοῦ ταμβάκου τοῦ ἐξαγομένου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ περὶ τοῦ φόρου, ὃν ἐκ τούτου εἰσέπραξε τὸ Δημόσιον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ δὲν εἶδον νὰ ὑποβληθῇ τίποτε. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ προσκομίσῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, διότι πρόκειται περὶ τοῦ δήμου Ψωφίδος, ὁ ὁποῖος κατεστράφη ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ἐπιβληθέντος εἰς τὸν ταμβάκον, χωρὶς ποσῶς αἱ πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου νὰ αὐξηθῶσιν.

§113ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Εἶναι ἄξιος ἐπαίνου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὴν κυνηγεσίαν, ὥστε νὰ συντάττῃ ἐγκύκλιον, καθοδηγοῦσαν τοὺς κυνηγοὺς πῶς πρέπει ἕκαστος νὰ πιάνῃ τοὺς λαγοὺς καὶ τὴς πέρδικαις (γέλωτες), καὶ δὲν ἠξεύρω μάλιστα, ἂν τοῦτο ἀπεφασίσθη ἐν Ὑπουργικῷ συμβουλίῳ (γέλωτες), ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ νὰ ἐνθυμηθῇ καὶ τὴν ἰδικήν μου ἐπερώτησιν, καὶ νὰ δαπανήσῃ ὀλίγων στιγμῶν καιρὸν διὰ τὰς ἐπερωτήσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσῃ.

§114ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὴν ἐγκύκλιον συνέταξα ὁδηγηθεὶς ἐκ σκέψεων, τὰς ὁποίας μοὶ ὑπέβαλεν ὁ κ. συνάδελφος πολλάκις, σχετικῶς πρὸς τὸ θέμα αὐτό. Ὡς πρὸς τὰς πληροφορίας δὲ, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν, ἐλπίζω ὅτι ἐν καιρῷ θὰ τὰς λάβῃ, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ ἔχῃ ὀλίγην ὑπομονήν.

§115ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, τί ἐγένετο τέλος πάντων περὶ τῆς ἀμοιβῆς τῆς ὀφειλομένης εἰς τοὺς φονεύσαντας τὸν λῃστὴν Βέλλιον, καθόσον, ὡς γνωστόν, εἰσέτι οὐδὲν περὶ τούτου ἀπεφασίσθη· νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, συνεπὴς πρὸς τὸν νόμον καὶ ἀποβλέπουσα εἰς τὰ εὐχάριστα ἀποτελέσματα, ἅτινα ὁ νόμος περὶ λῃστείας παρήγαγε,—καὶ ἔχω πεποίθησιν ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον τοιαῦτα θὰ δώσῃ, —δὲν πρέπει νὰ βραδύνῃ εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς ἀμοιβῆς, ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, καθόσον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τῆς βραδύτητος θὰ χαλαρώσῃ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐχόντων ἐπιθυμίαν νὰ συντελέσωσιν, ὄχι βεβαίως λόγῳ ἀμέσου ἐνδιαφέροντος, ὑπὲρ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἀλλὰ λόγῳ συμφέροντος, ὅπερ εἶναι ἓν τῶν ἐλατηρίων, ἅτινα ἀνεγράφησαν καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτῷ, ὡς ἔκτακτον μέτρον ἐν ἐκτάκτοις ἐφαρμοζόμενον περιστάσεσιν, ἀλλὰ νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν καταβολὴν τῆς ἀμοιβῆς ταύτης.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως σταφιδικοῦ ταμείου. Ὁ κ. Κανακάρης ἔχει τὸν λόγον.

§117ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ὄχι· ὁ κ. Παυλόπουλος.

§118ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ἀσπαζόμεθα τὴν γνώμην τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος, κατὰ συνέπειαν οἱ ἀποκρούοντες αὐτὴν ἂς ἀνέλθωσιν εἰς τὸ βῆμα, ὅπως ἀναπτύξωσι τὰς γνώμας των, καὶ κατόπιν θ’ ἀπαντήσωμεν ἡμεῖς.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε οὐδεὶς ἔχει τὸν λόγον...

§120ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ οὐδεὶς ἄλλος ζητεῖ τὸν λόγον, θὰ ὁμιλήσω ἐγώ. Ἡ δυστυχία, κύριοι Βουλευταί, ἥτις μαστίζει τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, καὶ ἡ ἀπόγνωσις, εἰς ἣν περιέστησαν οἱ κάτοικοι αὐτῶν, κατέστη γνωστὴ διὰ τῆς δημοσιογραφίας εἰς ἅπαν τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος. Εἶναι εὔλογος καὶ δικαιοτάτη ἡ ἀπόγνωσις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, διότι δὲν ἀπώλεσαν μόνον τὰς ἐτησίας προσόδους αὐτῶν, καὶ ἰδίως ἡ Ἠλεία κατὰ τὰ δύο παρελθόντα ἔτη, ἀλλὰ κινδυνεύουσι νὰ ἀπολέσωσι καὶ ὅλον τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν ἀπὸ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ ἔθνους καὶ ἀφ’ ἧς ἤρχισαν νὰ φυτουργῶνται αἱ σταφίδες διὰ τὴν ἀπόκτησιν τῶν κτημάτων ἐκείνων, τὸ δὲ κεφάλαιον τοῦτο ἀνέρχεται εἰς 500 καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμύρια δραχμῶν, καὶ εἶναι ἀπώλεια τῆς περιουσίας τοῦ κτήματος ἐκείνου, οὗτινος τὸ παραγόμενον προιὸν δὲν ἀπολαύει οὔτε τὸ ἓν τρίτον τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν παραγωγήν του. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ φωνὴ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἥτις ἐπήνεγκε τὴν λῆψιν ἐκτάκτων καὶ ἐκρύθμων μέτρων πρὸς βελτίωσιν τῆς σταφίδος· ἡ ἀπώλεια τοῦ χρυσοφόρου μαστοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐξίκετο εἰς ἅπασαν τὴν Πελοπόννησον, καὶ ὅλαι αἱ γεωργικαὶ τάξεις, αἵτινες ἐκ τῶν νήσων καὶ ἐκ τῆς ὀρεινῆς Πελοποννήσου κατήρχοντο εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγὸν Πελοπόννησον καὶ διὰ τῆς ἐργασίας των ἐκέρδαινον τὰ πρὸς τὸ ζῇν, στεροῦνται σήμερον καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν πρέπει αἱ Κυβερνήσεις νὰ ἐπεμβαίνωσιν εἰς τὰ τῆς ἰδιωτικῆς περιουσίας τῶν ἀτόμων καὶ κανονίζωσι διὰ νόμων τὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, ὑπάρχουσιν ὅμως περιπτώσεις τοιαῦται, κατὰ τὰς ὁποίας, ὅταν οἱ πολῖται τὸ ζητῶσι, ὀφείλουσιν αἱ Κυβερνήσεις νὰ λαμβάνωσι τὰ κατάλληλα πρὸς τοῦτο μέτρα. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς Ἑλλάδος· ἐν Γαλλίᾳ, ἐν Ἀμερικῇ, ἐν Ἀγγλίᾳ ὑπάρχουσι πλεῖστα ὅσα συνδικάτα γεωργικὰ, ἱδρυθέντα τῇ αἰτήσει ἐκείνων καὶ τῇ ἐπεμβάσει τῶν Κυβερνήσεων, ἅτινα τοσαύτην ἐνασκοῦσιν ἐπέμβασιν, ὥστε ἡ πλειονοψηφία νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην τῆς ἐπὶ τῆς μειονοψηφίας. Ἀρκοῦμαι μόνον νὰ ἀναφέρω τὸ ἀγροτικὸν συνδικάτον περὶ φυλλοξήρας ἐν Γαλλίᾳ, ἡ πλειονοψηφία τοῦ ὁποίου ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν γνώμην τῆς ὡς πρὸς τὴν ἐκρίζωσιν τῶν ἀμπελώνων ἐκείνων, δι’ οὓς ἡ πλειονοψηφία ἤθελεν ὑποδείξει τὸ ληφθησόμενον μέτρον...

§121ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν ἀποζημιώσεως.

§122ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, δι’ ἀποζημιώσεως κανονιζομένης ὑπό τε τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ τῶν ἄλλων. Κατὰ συνέπειαν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦσι σήμερον αἱ ἐπαρχίαι, εἶναι νὰ σχηματισθῇ, οὕτως εἰπεῖν, ἓν συνδικάτον σταφιδικὸν, τὸ ὁποῖον νὰ κανονίζῃ τὰ μέσα διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς τύχης τοῦ προϊόντος. Ἐὰν ἡ σταφὶς παρήγετο ἐκ κτημάτων ἀνηκόντων εἰς 100 ἢ 500 ἢ καὶ 1000 ἄτομα, εὐχερεστάτη θὰ ἦτο ἡ συνεννόησις αὕτη, δυστυχῶς ὅμως ἡ σταφὶς παράγεται ἐκ κτημάτων ἀνηκόντων εἰς δεκάδας χιλιάδων ἀτόμων, καὶ ἡ συνεννόησις αὕτη εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος. Ἐντεῦθεν ἐπῆλθεν ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν ἀνάγκην δὲ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως τὴν ᾐσθάνθημεν πάντες, καὶ ὅτι τὴν ᾐσθάνθημεν πάντες, ἀπόδειξις ὅτι δὲν ὑπάρχει Βουλευτὴς ἐκ σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ηὔχετο ταχίστην τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις θὰ εἰσῆγε τὸ περὶ σταφίδος νομοσχέδιον. Τὸ εἰσαχθὲν νομοσχέδιον ἔχει δύο κυρίως βάσεις, τὴν βάσιν τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος καὶ τὴν ἵδρυσιν Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἐὰν ἡ ἀρχὴ τῆς βάσεως τῆς παρακρατήσεως ἦναι ἢ δὲν ἦναι ἐπωφελὴς διὰ τοὺς κτηματίας, φρονῶ ὅτι ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἀρκούντως ἀνέπτυξεν αὐτό· ἐν τούτοις ἐπιτρέψατέ μοι δι’ ὀλιγίστων νὰ ἀποδείξω, ὅτι καὶ οἱ ἀντιτιθέμενοι κατὰ τῆς παρακρατήσεως ἔχουσι τὸ αὐτὸ ὄφελος, ἀλλ’ ἐκεῖνοι ἴσως ἐξ ἄλλων λόγων ὁρμῶνται, ὄχι ὅμως ἀποδεικνύοντες τὸ ἀντίθετον τοῦ λυσιτελοῦς τοῦ μέτρου.

§123ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τοὺς ἀναπτύξητε ὅμως τοὺς λόγους αὐτούς.

§124ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως θὰ τοὺς ἀναπτύξω. Ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναι ὠφέλιμος, ἓν καὶ μόνον παράδειγμα σᾶς πείθει. Ὑποθέσατε παραγωγὸν παράγοντα 50,000 λίτρας σταφιδοκάρπου, πωλοῦντα δὲ, κατὰ τὰς σημερινὰς τιμὰς, τὸν σταφιδόκαρπον ἐκεῖνον πρὸς 50 δραχμὰς τὴν χιλιάδα· λαμβάνει κατὰ συνέπειαν 2,500 δραχμὰς· ἀφαιρουμένου τοῦ ἑνὸς πέμπτου τῆς ὅλης παραγωγῆς του, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, θὰ τῷ μείνουν 40 χιλιάδες, πωλῶν δὲ τὸ ποσὸν τοῦτο πρὸς 200 ἢ 250 δραχμὰς τὴν χιλιάδα κατὰ μέσον ὅρον, θὰ λάβῃ 10,000 δραχμάς. Τώρα ἔρχονται οἱ Κύριοι τοῦ Αἰγίου καὶ ἴσως καὶ οἱ συνάδελφοι ἐκ Ζακύνθου, οἱ ὁποῖοι, νομίζοντες ὅτι, ἐπειδὴ ἔχουν καλλιτέρας ποιότητος σταφιδόκαρπον, δὲν ἐπηρεάζονται ἐκ τῆς μεγαλειτέρας παραγωγῆς, ἀντιτίθενται κατὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ καταφύγῃ τις εἰς ἄλλην ἀπόδειξιν, ὅπως πείσῃ αὐτοὺς περὶ τοῦ ἐναντίου. Πόσον τιμᾶται σήμερον ἡ σταφὶς τοῦ Αἰγίου; 9 σελλίνια; πόσον ἐτιμᾶτο ἄλλοτε: μέχρι 40 σελλινίων· ἤδη ὅμως κατῆλθεν, ὡς εἶπον, εἰς τὰ 9 σελλίνια, εἰς ἣν τιμὴν πωλεῖται καὶ ἡ σταφὶς τῆς Ἠλείας καὶ τῆς Μεσσηνίας. Ὅτι δὲ διὰ τῆς παρακρατήσεως θὰ ἐπέλθῃ ἡ ὑπερτίμησις τῶν σταφίδων, τοῦτο εἶναι πασίγνωστον, διότι καθ’ ὅλην τὴν παρελθοῦσαν δεκαετίαν, ὅτε τὸ παραγόμενον ποσὸν σταφίδος ἦτο ἀνάλογον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, ἡ σταφὶς ἐτιμᾶτο ἄνω τῶν 200 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα. Κατὰ συνέπειαν τί ἐπιβάλλεται σήμερον εἰς ἡμᾶς τοὺς σταφιδοκτήμονας νὰ πράξωμεν; νὰ περιστείλωμεν τὴν παραγωγήν μας μέχρι τοῦ ὁρίου, τοῦ ὁποίου ἀνάγκην ἔχει ἡ κατανάλωσις, ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωμεν σήμερον τὸν περιορισμὸν τοῦτον μόνοι δι’ οἱωνδήποτε ἄλλων μέτρων, ὡς ἄτομα, ἐζητήσαμεν τὴν σύνταξιν καὶ τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου παρὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§125ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ στείλητε τοὺς χωροφύλακας.

§126ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ στείλωμεν τοὺς χωροφύλακας, διότι λαμβάνονται τοιαῦτα μέτρα, ὥστε δύναται ἡ παρακράτησις νὰ γίνεται ἐν τοῖς τελωνείοις, χωρὶς νὰ φέρῃ τὴν ἐλαχίστην ἐνόχλησιν εἰς τοὺς κατοίκους. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, φρονῶ ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ἴσως ὑπάρχουσί τινα τὰ ἐλλιπῆ...

§127ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ τὸ ἀναπτύξητε.

§128ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τὸ ἀποκρούσητε σεῖς, διότι ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῆς παρακρατήσεως.

§129ΚΟΥΜΑΝΙΩΤΗΣ. Μόνον;

§130ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ὡς πρώτιστον ζήτημα θεωροῦμεν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ παραγομένου σταφιδοκάρπου, διὰ τῆς παρακρατήσεως ἐπιτυγχανομένην.

§131ΚΟΥΜΑΝΙΩΤΗΣ. Διὰ τὸ μέλλον;

§132ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· τὸ ζήτημα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καίτοι σπουδαῖον, εἶναι ὅμως παρεμπῖπτον καὶ δύναται νὰ κανονισθῇ, ἐὰν ἐν ταῖς λεπτομερείαις του ἔχῃ τι τὸ ἐλλιπές. Τὸ σπουδαῖον εἶναι τὸ ἑξῆς: δέχεται ἢ δὲν δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος; Ἐὰν δὲν γείνῃ δεκτὴ αὐτὴ ἡ ἀρχή, τότε οὐδὲν ἄλλο μένει πρὸς συζήτησιν.

§133ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω πολλὰ νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον συνέταξα τὴν ἔκθεσιν ὡς εἰσηγητὴς τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς. Νομίζω, ὅτι εἶναι σπουδαιότατον καὶ ἀναγκαιότατον, ὅπως εἶπε καὶ ὁ προλαλήσας συνάδελφός μου, καὶ ὅπως ἀπεφάνθη σχεδὸν κατὰ πλειονοψηφίαν ἡ σταφιδικὴ ἐπιτροπή, ν’ ἀποφασισθῇ ἡ ἀφαίρεσις τοῦ πλεονάσματος. Πρόκειται περὶ παραγωγῆς μεγίστης, καὶ τοιαύτης παραγωγῆς, ἧς ἕνεκα αἱ τιμαὶ ἔφθασαν εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε δὲν ἐπαρκοῦσιν οὔτε εἰς τὰς δαπάνας πρὸς καλλιέργειαν τοῦ προϊόντος. Βεβαίως ἡ ἀρχὴ τῆς μὴ ἐπεμβάσεως τῆς Πολιτείας ὑπὸ ἀπόλυτον ἔποψιν εἶναι ὀρθή· ὅταν ὅμως κινδυνεύῃ προϊόν τι, ὅταν οἱ κτηματίαι περιέλθωσιν εἰς βαθμὸν πενίας καὶ δυστυχίας, ἡ παρέμβασις τῆς Πολιτείας ὄχι μόνον ἐνδείκνυται, ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία. Καὶ εἰς ἄλλα μέρη μᾶλλον ἡμῶν προηγμένα, μᾶλλον ἡμῶν πεπολιτισμένα, ὅπου ὑπάρχουσιν ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια, ὅπου ὑπάρχουσι κεφάλαια, ὅπου ὑπάρχουσιν ἐμπορικοὶ συνεταιρισμοί, συνδικάτα, πολλάκις παρενέβησαν αἱ Πολιτεῖαι διὰ τῆς ὑποστηρίξεως εἴτε ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως πρὸς σωτηρίαν κινδυνεύοντος εἴτε φυσικοῦ εἴτε βιομηχανικοῦ εἴτε ἐμπορικοῦ προϊόντος. Δὲν εἶναι, νομίζω, ὀρθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰγιαλείας εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὴν σταφίδα νὰ σωθῇ διὰ τῆς σταφίδος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι καὶ ἄλλοτε ἐπῆλθον κρίσεις σταφιδικαὶ καὶ ἡ κοινωνία παρῆλθεν αὐτάς, τὰς κρίσεις, —ὑπέφερε μὲν, ἀλλὰ παρῆλθεν αὐτὰς, —ἀλλ’ αἱ κρίσεις ἐκεῖναι πρῶτον μὲν δὲν ἦσαν τοιαῦται, καὶ δεύτερον δὲν εἶχον τὸν χαρακτῆρα τῆς διαρκείας· ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως ἡ κρίσις πρῶτον εἶναι ἀπόλυτος, εἶναι ἐπικίνδυνος καὶ δεύτερον ἔχει τὸν χαρακτῆρα τῆς διαρκείας, καὶ ἔχει τὸν χαρακτῆρα τῆς διαρκείας, διότι ὑπάρχει ἀπόλυτος δυσαναλογία μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως. Ὅταν ἡ κρίσις ᾖναι τοιαύτη καὶ ὅταν ὁ κίνδυνος ᾖναι τοιοῦτος, ὅταν ὁλόκληροι ἐπαρχίαι τῆς Πελοποννήσου καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς πεινᾷ, ὅταν αὐτὸς ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους κινδυνεύῃ, ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς σταφίδος, νομίζω καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ παρέμβασις τῆς Πολιτείας ὄχι μόνον ἐνδείκνυται, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἀπολύτως ἀναγκαία. Ἤθελεν εἶναι εὐχῆς ἔργον βεβαίως νὰ συνεννοοῦντο οἱ κτηματίαι, νὰ ἐσχημάτιζον ἑταιρίας, νὰ ἐσχημάτιζον ἐμπορικὰ συνδικάτα αἱ διάφοροι σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, καὶ ἡ Πολιτεία νὰ περιάψῃ τὸν ἐξωτερικὸν τύπον τῆς ὑπάρξεως τοιούτων ἑταιριῶν πρὸς σωτηρίαν τοῦ εἴδους· ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται δυστυχῶς νὰ συμβῇ, καὶ ἡ παρέμβασις τῆς Πολιτείας πρὸς σωτηρίαν κινδυνευουσῶν ὁλοκλήρων ἐπαρχιῶν, πρὸς σωτηρίαν τοῦ πλούτου τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀναγκαιοτάτη. Ποία εἶναι ἡ βάσις τῆς σωτηρίας τοῦ εἴδους; εἶναι νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τῆς παραγωγῆς τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι περιττὸν διὰ τὴν κατανάλωσιν, καὶ ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου ἐκπίπτουσιν αἱ τιμαὶ εἰς βαθμὸν φοβερὸν, καὶ διὰ τοῦτο διέκοψα τὸν κ. Παναγιωτόπουλον, ἐπειδὴ εἶχον αὐτὴν τὴν πεποίθησιν Εἰπὼν πρὸ ὀλίγου, ὅτι εἶναι ἀνόητοι αἱ ἰδέαι αὐταί, δὲν ἤθελον νὰ μεμφθῶ τὸν ἐξ Αἰγίου ἀξιότιμον Βουλευτὴν, τὸν μὴ συμμεριζόμενον τὴν ἀρχὴν τῆς παρακρατήσεως, δὲν ἤθελον νὰ εἴπω ἀνοήτους τοὺς Αἰγιεῖς, πολὺ δὲ περισσότερον τὸν κ. Παναγιωτόπουλον, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ καὶ διὰ τὴν νοημοσύνην του καὶ διὰ τὴν χρηστότητά του, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα ἡ κρατοῦσα ἐν τῇ συνειδήσει μου, ὡς ἀντιπροσώπου σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα ἡ ἐπικρατοῦσα ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ περισσοτέρου σταφιδικοῦ κόσμου, αὐτὴ ἡ ἰδέα ἐπικρατεῖ ἐν Πάτραις, ἐν Ἠλείᾳ, αὐτὴ ἐν μέρει ἐπικρατεῖ ἐν Αἰγιαλείᾳ, ἐν Τριφυλίᾳ, ἐν Ὀλυμπίᾳ καὶ οὕτω καθεξῆς. Ὑπάρχουν καὶ ἀντίθετοι ἰδέαι, διότι βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν περὶ ἑνὸς ζητήματος νὰ ᾖναι σύμφωνοι ὅλαι αἱ γνῶμαι, ἐγὼ δ’ ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω ἀναπτυσσομένην τὴν ἀντίθετον ἰδέαν παρὰ τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου, ἢ καὶ παρ’ ἄλλων, ὅπως κλονισθῇ ἡ πεποίθησίς μου. Ἀλλ’ ἐκ τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐκ τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἀντήλλαξα καὶ ἐν Πάτραις καὶ ἀλλαχοῦ, ἐσχημάτισα τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι ἡ βάσις τῆς σωτηρίας τοῦ εἴδους εἶναι ἡ ἀφαίρεσις τοῦ πλεονάσματος. Ὅταν ἡ κατανάλωσις ἔχῃ ἀνάγκην μόνον 200 ἢ 250 ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου καὶ ἡ παραγωγὴ προσφέρῃ 350 ἢ 400 ἑκατομμύρια, ὁποία θὰ ᾖναι ἡ τύχη τοῦ προϊόντος αὐτοῦ; Ἀναμφιβόλως θὰ βλέπωμεν τὸ φαινόμενον τῆς ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν ἀπὸ τριακοσίων καὶ διακοσίων δραχμῶν εἰς 60, 50, 40 καὶ 30 δραχμάς. Ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δυσαναλογίας τῆς παραγωγῆς πρὸς τὴν κατανάλωσιν; Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι τὸ ἑξῆς, καὶ σᾶς παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ προσέξωμεν ὅλοι, καὶ ἀπὸ χρηστοῦ συνειδότος νὰ κρίνωμεν καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τὸ καθολικὸν ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν. Δὲν πρέπει βεβαίως νὰ ὁρμώμεθα ἀπὸ τὴν ἰδέαν, καὶ δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω οὔτε τὸν κ. Παναγιωτόπουλον οὔτε τὸν κ. Δημητριάδην, δὲν πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ Αἰγιάλεια ἔχει καρπὸν ἀρίστης ποιότητος, ὡς καὶ ἡ Κορινθία, ἡ Ζάκυνθος ἐν μέρει, ἢ ἡ Κεφαλληνία, ὅτι ἐκ τούτου δὲν θὰ ὑποστοῦν καὶ αὐταὶ τὰς συνεπείας τῆς δυσαναλογίας μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως. Κατὰ τὴν γνώμην μου, πλανῶνται οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων ὑποστηρίζοντες τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσιν αὐταὶ αἱ ἐπαρχίαι τοῦ μέτρου τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος. Καὶ αὐταὶ αἱ ἐπαρχίαι θὰ ὑποκύψουν εἰς τὸν νόμον αὐτὸν, τὸν νόμον οὐχὶ τῆς ἐλαττώσεως, ἀλλὰ τῆς πλήρους καταπτώσεως τῶν τιμῶν. Τὸ φαινόμενον παρουσιάζεται ἀπὸ τοῦδε· τῆς Αἰγιαλείας ὁ καρπὸς εἶναι ἄριστος, ἀλλὰ πόσον τιμᾶται εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως; ὁ κ. Παναγιωτόπουλος γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος Αἰγίου ἦσαν 25 μέχρι 40 σελλινίων τὸν στατῆρα ἄλλοτε, ἐφέτος ὅμως, γνωρίζει ὁ κ. Παναγιωτόπουλος, ὅτι αἱ τιμαί, ἂν καὶ δὲν ἐπῆλθον ἔτι τ’ ἀποτελέσματα πλήρη, ὅπως θὰ ἐπέλθωσι κατὰ τὴν μέλλουσαν ἐσοδείαν, αἱ τιμαί, λέγω, τοῦ σταφιδοκάρπου Αἰγίου ἦσαν 10–12 σελλίνια τὸν στατῆρα, ὅπερ ἀναλογεῖ εἰς 70 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα. Ὁ κ. Παναγιωτόπουλος ἔχει σταφιδόκαρπον ἀρίστης ποιότητος, καὶ εἶναι ἀπηλπισμένος περὶ τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος του, πλὴν ἔχει γνώμην ἐναντίον τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος, καὶ εἶναι διὰ τοῦτο ἔτι μᾶλλον ἄξιος σεβασμοῦ, τὰ ἀποτελέσματα ὅμως τὰ βλέπει ἐν τῷ καρπῷ τοῦ ἰδίου του κτήματος.

§134ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μὲ συγκινοῦν αὐτά.

§135ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν λέγω ὅτι σᾶς συγκινοῦν· ἀλλὰ μοὶ τὰ εἴπατε σεῖς αὐτά, καὶ μοὶ ἐδόσατε τὴν ἄδειαν νὰ κάμω χρῆσιν. Καὶ διὰ τὴν Κόρινθον λέγω τὰ ἴδια. Ἐνδεχόμενον νὰ εἴπουν, ὅτι ὁ καρπὸς τῶν Κορινθίων εἶναι ἐξαιρετικός, καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸν νόμον περὶ ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος· ἀλλὰ θὰ ἐπέλθῃ ὁ Αὔγουστος καὶ θὰ ἴδωσιν οἱ Κορίνθιοι, ὅτι καὶ ὁ καρπὸς αὐτῶν, ὡς καὶ ὁ τῆς Ζακύνθου καὶ τῆς Κεφαλληνίας θὰ ὑποστῶσι τὴν αὐτὴν τύχην τῆς ἐκπτώσεως. Εἶναι γενικὸς καὶ ἀπόλυτος ὁ κανών, ὅτι ἡ προσφορὰ ἡ μεγάλη πράγματος κοινῆς ποιότητος συμπαρασύρει καὶ τὰς τιμὰς τῶν καλῶν ποιοτήτων. Ἤκουσα τὴν γνώμην ὑμῶν, κύριε Κροκιδᾶ, ὅτι «ἂς μὴ σκεπτώμεθα περὶ ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος ἂς μὴ καλλιεργῶμεν σταφίδα, ἂς καλλιεργήσωμεν δημητριακοὺς καρποὺς ἢ ἄλλα προϊόντα». Αὐτὰ εἴπετε. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν πρόκειται νὰ ἀλλάξωμεν τὸ εἶδος τῆς καλλιεργείας, οὔτε νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς παραγωγῆς ἄλλων προϊόντων, πρόκειται μόνον νὰ συντηρήσωμεν τὴν ὑπάρχουσαν παραγωγήν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἡμέτερον θέμα. Ἄν δὲν λάβωμεν μέτρα, θὰ καταστραφῇ ἡ ὑπάρχουσα παραγωγή, οὕτω δὲ συγκαταστρέφονται ἄπειροι καὶ πολύτιμοι ἰδιοκτησίαι, ἐκ τῶν ὁποίων ἐκέρδαινε τὸ Κράτος, καὶ ἐπλούτει ἡ Πελοπόννησος καὶ ἡ Ἑλλὰς, καὶ ἐτρέφετο ὁ προϋπολογισμός. Ἄν δὲν ληφθῶσι μέτρα σπουδαῖα, Κύριοι, καὶ σύντονα, καὶ ἂν δὲν σκεφθῶμεν σπουδαίως καὶ μὴ ἀστειευόμενοι ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου ζητήματος τῆς σταφίδος, δὲν θὰ ἔχωμεν ὕπαρξιν οἰκονομικὴν, δὲν θὰ ἔχωμεν προϋπολογισμόν...

§136ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὰς γενικὰς θεωρίας τί τὰς θέλομεν; Προχωρήσατε, παρακαλῶ, διὰ νὰ ἐννοήσω καὶ ἐγὼ, πῶς εὑρίσκετε τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ περὶ περισσεύματος συνεζητήθη ἑκατοντάκις· τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται σήμερον καὶ θέτει μίαν ἀρχὴν, τὴν σύστασιν ταμείου...

§137ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀμέσως, ἀμέσως.

§138ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἄριστα ἀναπτύσσει τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς.

§139ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι, θὰ εἰσέλθω ἀμέσως... Ἐπειδή, Κύριοι, καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει μου πολλὰ περιέλαβον καὶ ἡ δημοσιογραφία τὰ συνεζήτησεν καὶ ὅλος ὁ κόσμος ἐνδιαφέρεται καὶ γνωστὰ εἶναι τὰ θέματα, κρίνω περιττὸν, ὑπείκων μάλιστα εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ρικάκη, νὰ μακρηγορήσω ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ ἔρχομαι ἀμέσως εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς ἐννοῶ ἐκ τῶν ὑστέρων, καλῶς ποιῶν, οὐ μόνον τὴν συζήτησιν ἀφῆκεν ἐλευθέραν, ὅπως μορφωθῇ κοινὴ πεποίθησις, ἀλλὰ καὶ τὸ ζήτημα δὲν ἔθηκεν ὡς ζήτημα πολιτικόν. Τοῦτο μὲ εὐχαριστεῖ ἔτι μᾶλλον, καθόσον δυστυχῶς δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ εἶχον ἀπ’ ἀρχῆς τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἀφαίρεσις τοῦ πλεονάσματος θέλει συντελέσει εἰς τὴν σωτηρίαν τοῦ εἴδους. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ταύτης. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ παραγωγὴ εἶναι μεγάλη διὰ νὰ διατηρηθῶσι τιμαί, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἰσοῤῥοπία μεταξὺ ποσοῦ παραγωγῆς καὶ ποσοῦ καταναλώσεως. Ἅμα ἡ ἰσοῤῥοπία αὕτη δὲν ὑπάρχῃ, αἱ τιμαὶ θέλουσι καταπίπτει. Εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πιεσθῇ ἡ κατανάλωσις, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο κατ’ ἀρχὴν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἀλλ’ ὅταν ἐν τῇ ἀφαιρέσει τοῦ πλεονάσματος ὁρίζωμεν ποσόν, πολὺ μεγαλείτερον τῶν ἀναγκῶν τῆς καταναλώσεως, αἱ τιμαὶ βεβαίως θὰ καταῤῥέουν. Τί προκύπτει, Κύριοι, ἐκ στατιστικῶν πληροφοριῶν; ὅτι ἡ παγκόσμιος κατανάλωσις κατὰ τὰ 1882 ἦτο 116,000 τόννοι, κατὰ τὸ 1883 τόννοι 111,000, κατὰ τὸ 1884 τόννοι 114,000, κατὰ 1885 τόννοι 126,000, κατὰ τὸ 1886 τόννοι 116,000, κατὰ τὸ 1887 τόννοι 135,000, κατὰ τὸ 1888 τόννοι 121,000, κατὰ τὸ 1889 τόννοι 137,000, κατὰ τὸ 1890 τόννοι 149,000, κατὰ τὸ 1891 τόννοι 62,000 καὶ κατὰ τὸ 1892 τόννοι 137,000. Αὐτὸ εἶναι τὸ ποσὸν τῆς παγκοσμίου καταναλώσεως. Ὁ μέσος ὅρος λοιπὸν τῆς παγκοσμίου ἐτησίας καταναλώσεως εἶναι 130 ὡς ἔγγιστα χιλιάδες τόννοι, ἤτοι 270 ἢ 272 ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν. Ἀλλὰ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο τοῦ μέσου ὅρου τῆς καταναλώσεως περιλαμβάνεται καὶ τὸ ποσὸν τῆς καταναλώσεως ἐν Γαλλίᾳ. Ἐν Γαλλίᾳ δὲ κατηναλώθησαν κατὰ τὸ 1879 τόννοι 17,000, κατὰ τὸ 1880 τόννοι 24,000, κατὰ τὸ 1881 τόννοι 28,000, κατὰ δὲ τὸ 1889–1890 ἔφθασεν ἡ κατανάλωσις εἰς 70,000 τόννους καὶ πλέον. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἤδη, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐν τῇ ἀγορᾷ τῆς Γαλλίας καὶ λόγῳ τῆς παραγωγῆς τῶν οἴνων καὶ λόγῳ τῶν ἀπαγορευτικῶν μέτρων, ἐπὶ πλέον δὲ ἕνεκεν τῶν νόμων περὶ κυκλοφορίας ἐν τῷ ἐσωτερικῷ αὐτῆς, εἴμεθα ἀπελπισμένοι περὶ καταναλώσεως ποσοῦ τινος. Καὶ διὰ τοῦτο, ἐνῷ κατὰ τὸ 1890 κατηναλώθησαν 70,000 τόννοι, ἤτοι 150 ἑκατομμύρια σταφίδος, κατὰ τὸ 1891 ἠλαττώθη τὸ ποτὸν εἰς 50,000 τόννους, κατὰ τὸ 1892 εἰς 35,000 τόννους, ἡ τελευταία δὲ κατανάλωσις τοῦ 1893 δὲν εἶναι εἰσέτι γνωστή, ἀλλὰ θὰ ἦναι πολὺ μικροτέρα. Πρέπει λοιπὸν πάντως ἐκ τοῦ μέσου ὅρου τῆς καταναλώσεως νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ ποσὸν τῆς ἐν Γαλλίᾳ καταναλώσεως, νὰ ἀφαιρέσωμεν...

§140ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν μέσον ὅρον.

§141ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἂς ἀφαιρέσωμεν πολὺ ὀλιγώτερον. Ἂν ἀφαιρέσωμεν τὸν μέσον ὅρον, θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτελέσματα πολὺ οἰκτρὰ διὰ τὴν κατανάλωσιν. Ἂς ἀφαιρέσωμεν ἓν ποσὸν μόνον 50 ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου, ἤτοι 25,000 τόννων. Ἅμα ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸν μέσον ὅρον τῆς καταναλώσεως τῆς τελευταίας δεκαετίας, ὁ ὁποῖος εἶναι, ὡς εἶπον, 130,000 τόννοι, ἅμα ἀφαιρέσωμεν 25 ἢ 30 χιλιάδας τόννους, μένει ποσὸν καταναλώσεως 100,000 τόννων. Ἑκατὸν χιλιάδες τόννοι εἶναι 210 ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ πιέσωμεν βεβαίως τὴν κατανάλωσιν· εἰς τὴν κατανάλωσιν πρέπει νὰ δώσωμεν τροφὴν περισσοτέραν, πρέπει νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν, πρέπει νὰ ἐπεκτείνωμεν τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως, καταβιβάζοντες τὴν τιμὴν τοῦ πράγματος, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἀλλ’ ἐν μέτρῳ τινί. Ὅταν εἰς τὴν κατανάλωσιν ἀντὶ τῶν 200 ἢ 210 ἑκατομμυρίων προσφέρωμεν καὶ 3 ἢ 4 ἢ 5 καὶ 6% ἐπὶ πλέον, εἴμεθα ἐντὸς τῶν ὅρων τῆς ἀναλογίας μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως. Ἅμα ὅμως προσφέρωμεν 40 καὶ 50 καὶ 70 ἑκατομμύρια, ἅμα δηλ. θέσωμεν ὡς ὅρον ἐλάχιστον τὰ 300 ἑκατομμύρια, εἶναι ὡς νὰ μὴ κάμνωμεν τίποτε.

§142ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι λεπτομέρεια αὐτό.

§143ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ παρακράτησις. Πιθανὸν καὶ ἐγὼ νὰ ἦμαι σύμφωνος μαζύ σας, νὰ μὴ ἦναι ἡ βάσις 300 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ 200 ἑκατομμύρια· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι λεπτομέρεια.

§144ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ λεπτομέρεια ὅμως αὕτη ἐπηρεάζει ὅλον τὸ σύστημα· δὲν ὑπάρχει πλέον σύστημα παρακρατήσεως πλεονάσματος, διότι δὲν ὑπάρχει πλεόνασμα.

§145Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ προσδιορισμὸς τοιούτου ποσοῦ ὡς κατωτάτου ὅρου, ἐφ’ ᾧ ἐπιτρέπεται νὰ κινηθῇ ἡ μηχανὴ αὕτη, ἡ διὰ τοῦ νόμου κανονιζομένη, δὲν εἶναι ἀναγκαῖον στοιχεῖον τοῦ νόμου, διότι ὁ νόμος τὰς ἐγγυήσεις φέρει ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ ἐν τῇ ἐκδόσει τοῦ διατάγματος ἐπὶ τῇ ἀποφάσει τῆς Κυβερνήσεως. Ἐτέθη δὲ καὶ ὁ ὅρος οὗτος ἐπὶ πλέον, ὅπως γινώσκῃ τὸ ἐμπόριον ἐν ὡρισμέναις περιστάσεσιν, ὅτι δὲν θὰ γένηταί τις παρακράτησις κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, καὶ ἑπομένως, ὅπως δύνηται ἐνωρίτερον νὰ κανονίζῃ τὰ συμφέροντά του. Ὥστε ἡ διάταξις αὕτη, εἴτε ὀρθῶς εἴτε μὴ ὀρθῶς ἐξετιμήθη ὁ ὅρος, δύναται καὶ ὁλοτελῶς νὰ ἐκλείψῃ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου.

§146ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρέπει ὅμως νὰ συζητηθῇ· εἶναι οὐσιῶδες μέρος.

§147ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐχὶ οὐσιῶδες. Οὐδόλως ἔγκειται ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ νομοσχέδιον δύναται νὰ λειτουργήσῃ καὶ μετὰ καὶ ἄνευ τῆς διατάξεως ταύτης.

§148ΦΩΤΗΛΑΣ. Λίαν εὐχαρίστως ἀκούω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν θεωρεῖ ὡς βάσιν τὰ 300 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ὡς λεπτομέρειαν τοῦ νομοσχεδίου.

§149ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βάσις εἶναι ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἡ ἔκδοσις τοῦ βασιλικοῦ διατάγματος.

§150ΦΩΤΗΛΑΣ. Ταῦτα ἀποδέχομαι λίαν εὐχαρίστως, ὅπως λίαν εὐχαρίστως ἤθελον ἀποδεχθῆ καὶ ἀκούσει, ὅτι δέχεσθε τροποποίησιν καὶ ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν βάσιν, τουτέστιν ὡς πρὸς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως 10%. Βέβαια πρέπει νὰ παρέξωμεν τὰ μέσα, ὅπως ἐξαπλωθῇ ἡ σταφὶς, ἀλλὰ τὸ ποσὸν τῶν 10% εἶναι ὑπερβολικώτατον, καὶ τοῦτο τὸ γνωρίζω ἐκ πείρας. Κατὰ τὴν περυσινὴν ἐσοδείαν τοῦ 1892 αἱ τιμαὶ κατ’ ἀρχὰς ἦσαν μέγισται, ἀλλ’ ἀκολούθως, ἐπειδὴ ὑπῆρξε πλεόνασμα μόνον 10,000 τόννων, αἱ τιμαὶ ἐξέπεσαν εἰς βαθμὸν φοβερὸν, καὶ μεγάλαι ἐπῆλθον ζημίαι καὶ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον. Διὰ τοῦτο ἤθελον ὑποβάλει τὴν παράκλησιν, ὅπως καὶ τὸ 10% ἐλαττωθῇ. Ὥστε ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν ὄχι μόνον εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος, ἀλλὰ καὶ νομίζω ὅτι αὕτη εἶναι ἡ βάσις τῆς σωτηρίας τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Θέλω ἐπικαλεσθῆ τὴν γνώμην ὅλων τῶν Βουλευτῶν καὶ τὴν γνώμην τῶν ἡγητόρων τῶν διαφόρων μερίδων ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὴν Πελοπόννησον, ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου δυστυχῶς πάλιν διαφωνῶ καὶ ἐγὼ, ὅπως πολλοὶ συνάδελφοί μου. Εἴμεθα δὲ εὐγνώμονες πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι τὸ ζήτημα δὲν τὸ κατέστησε ζήτημα πολιτικὸν, ἀλλ’ ἀφῆκε πλήρη ἐλευθερίαν γνώμης καὶ πεποιθήσεων. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διότι δὲν εἶμαι εἰδικὸς εἰς τὰ τραπεζικά. Ὅταν δὲν πρόκηται σήμερον νὰ διατεθῶσι χρήματα διὰ τὴν καλλιέργειαν, ὅταν δὲν πρόκηται σήμερον νὰ ἐπέλθῃ ἀρωγὸς ἡ Πολιτεία διὰ τῆς παροχῆς κεφαλαίων πρὸς τοὺς μὴ ἔχοντας τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας, δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον ἀπὸ τοῦδε ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ συνδέσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος πρὸς τὴν Τράπεζαν, πρὸς τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον. Ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε καὶ ὡς τὸ νομοσχέδιον διαλαμβάνει, πρόκειται νὰ δοθῇ χρηματικόν τι ποσὸν κατὰ τὰ τέλη Ἰουλίου...

§151Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὐθὺς ἐπὶ τῇ ὑπογραφῇ τῆς συμβάσεως· τοιαύτη εἶναι ἡ συμφωνία, ἥν ἔχομεν δανειζόμενοι.

§152ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἐξησφαλισμένη ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως;

§153Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι δύο μέρη, ἡ σύμβασις καὶ τὸ δάνειον. Τὰ τοῦ δανείου εἶναι ὁριστικῶς συμπεφωνημένα, διότι οἱ συμφωνήσαντες διαχειρίζονται ἐξουσίαν μὴ ἐξαρτωμένην ἐκ τῆς ἀποφάσεως γενικῆς συνελεύσεως μετόχων. Ὑπὸ τούτων τὰ 5 ἑκατομμύρια κατατίθενται εὐθὺς ἐπὶ τῇ ὑπογραφῇ τῆς συμβάσεως, προϋποτιθεμένης τῆς κυρώσεως ὑπὸ τῆς γενικῆς συνελεύσεως τῶν συμφωνηθέντων ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς ἑταιρίας. Κατὰ πάντα τ’ ἄλλα εἶναι πλήρης ἡ συμφωνία, ὑποχρεοῦσα τὸ Συμβούλιον, ὅπως καὶ αὐτὸ καταβάλῃ εὐθὺς ἓν ἑκατομμύριον πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων. Ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς 30 Ἰουλίου ὡς ἐσχάτης διορίας ἐγένετο διὰ τὴν ἐνδεχομένην βραδύτητα τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ οὐδὲν ὑπάρχει τὸ κωλῦον, ἵνα ἀναγραφῇ καὶ τὸ εὐθὺς, ἢ ἄλλος τις τύπος, ἐν ἐξαρτήσει ἀπὸ τῆς ψηφίσεως. Νομίζω δὲ, ὅτι συνεκλήθη ἤδη ἡ γενικὴ συνέλευσις τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων πρὸς τὴν 20 Μαρτίου.

§154ΚΟΥΜΑΝΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν παρέλθῃ ὁ Φεβρουάριος, εἶναι ὅλως διόλου περιττόν.

§155Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐννοεῖται ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀναδρομικῶς. Ἐὰν ψηφισθῇ μετὰ τὴν 10 Φεβρουαρίου, δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν Ἰανουαρίου.

§156ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 24 λέγει ῥητῶς. «Ἡ ἑταιρία τῆς διαχειρίσεως τῶν Μονοπωλίων ὀφείλει: αʹ) Νὰ ποιήσηται ἔναρξιν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου ἀνατιθεμένων αὐτῇ ἐργασιῶν ἐντὸς τεσσαράκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως».

§157ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εὐθὺς ὡς δὲν καταβάλλεται κεφάλαιον πρὸς ἀνακούφισιν τῶν παραγωγῶν ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος, δὲν ἔπρεπεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ συνδέσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος μετὰ τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου ὑπὸ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον, ὅταν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ συμβληθῇ ὑπὸ ὅρους πολὺ συμφερωτέρους πρὸς ἑταιρίαν τινά· καθόσον μάλιστα οἱ ὅροι οἱ περιεχόμενοι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μοὶ φαίνονται βαρεῖς διὰ τοὺς παραγωγούς, διότι οὗτοι παραδίδουσι τὸ προϊόν των, καὶ τὸ τίμημα τοῦ προϊόντος γίνεται κεφάλαιον τῆς ἑταιρίας. Ἐννοοῦμεν νὰ δώσωμεν ποσοστὸν τοῦ προϊόντος μας, ἀλλὰ δὲν ἐννοοῦμεν νὰ δώσωμεν αὐτό πρὸς ἑταιρίαν, ἥτις νὰ χρησιμοποιῇ τοῦτο πρὸς κάλυψιν τῶν ζημιῶν της. Οἱ ὅροι μοὶ φαίνονται ἄλλως βαρεῖς καὶ ὡς ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν τόκων καὶ τῶν προμηθειῶν.

§158Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν σκοπῶ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν διαφόρων διατάξεων τοῦ νόμου τούτου, σκοπῶ μόνον νὰ προκαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα καταστήσῃ σαφεστέρας τὰς διατάξεις ταύτας, ὥστε καὶ ἡμεῖς νὰ κατανοήσωμεν ἀκριβῶς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐν γνώσει νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν. Ἀνέγνων ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὅτι κατά τινα προηγηθεῖσαν συνεδρίασιν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶχεν ἀναγγείλει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔμελλε νὰ εἰσαγάγῃ μέτρα σκοποῦντα νὰ βελτιώσωσι τὴν κατάστασιν τῶν σταφιδοκτηματιῶν, οἵτινες τῷ ὄντι περιῆλθον εἰς κρίσιν καὶ ἐκ πλεονάσματος τῆς παραγωγῆς καὶ ἐκ διαφόρων ἄλλων περιστάσεων οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ἐπηγγέλλετο δὲ τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὰ μέτρα αὐτοῦ ἐσκόπουν οὐ μόνον νὰ ἐξασφαλίσωσι τὸ μέλλον, ἀλλ’ ἐσκόπουν νὰ κανονίσωσι καὶ τὸ παρὸν, καὶ ἰδίως τὸ ἀμέσως παρόν. Ὅτε δὲ ἀνεγίνωσκον ταῦτα, ὑπέλαβον, ὅτι μεταξὺ τῶν μέτρων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περιελαμβάνετο καὶ ἡ πρόνοια, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν, ὅπως δώσῃ εἰς τοὺς καλλιεργητὰς βοήθειάν τινα κατὰ τὴν ὥραν ταύτην τοῦ ἐνιαυτοῦ, καθ’ ἣν γίγνεται ἡ καλλιέργεια. Ὅταν ὅμως ἀνέγνων τὸ νομοσχέδιον, εὗρον ὅτι ἡ πρόνοια αὕτη δὲν περιελήφθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἀναγνωρίζεται ἐν αὐτῷ ὡς μέσον θεραπείας τῆς ἀνισοῤῥοπίας μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως τὸ μέσον τῆς παρακρατήσεως ποσοῦ τινος ἐκ τῆς ἐτησίας παραγωγῆς, λαμβάνεται πρόνοια πρὸς σύστασιν Τραπέζης σταφιδικῆς, ἥτις καὶ αὕτη εἶναι πρόνοια ὑπερ τοῦ μέλλοντος, οὐχὶ δ’ ὑπὲρ τοῦ ἔτους τούτου, εἰς τὸ ὁποῖον εἰσήλθομεν. Διὰ τοῦτο ὑπέλαβον, ὅτι ἔπρεπε νὰ καταδειχθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἀνάγκη, ὅπως ληφθῇ καὶ περὶ τοῦ ἐνεστῶτος πρόνοια, ἤτοι περὶ παροχῆς εἰς τοὺς κτηματίας τῶν ἀναγκαιούντων πρὸς καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των χρηματικῶν μέσων. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε πρὸ μικροῦ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔλαβε καὶ τὴν πρόνοιαν ταύτην διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὴν περὶ ἀμέσου συνδρομῆς τῶν καλλιεργητῶν. Ἕνεκα τούτου ἔκρινα ἀναγκαῖον νὰ ζητήσω διασαφήσεις, διότι ἀκόμη ἀμφιβάλλω, ἂν ἡ πρόνοια αὕτη ὑπάρχῃ περιειλημμένη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ὅταν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶδον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσέφυγεν εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων, ὑπέλαβον ὅτι προσέφυγεν εἰς αὐτὴν, διότι τὸ καταστατικὸν αὐτῆς ἐνεδείκνυεν εἰς αὐτὸν, ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχουσι χρήματα, τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ γίνηται διάθεσις τῇ ἀποφάσει τῆς συνελεύσεως τῶν μετόχων. Τῷ ὄντι τὸ καταστατικὸν τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων προσδιορίζει τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον εἰς 20 χιλιάδας μετοχῶν, πρὸς 500 φράγκα ἑκάστης, ἑπομένως εἰς 10 ἑκατομμύρια φράγκων, ἐξ ὧν τὸ ¼ κατεβλήθη ἀμέσως τότε, τὰ δὲ ¾ μένουσι παρὰ τοῖς μετόχοις, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουσι νὰ καταβάλωσι καὶ ταῦτα, ὅταν ἤθελον κληθῆ πρὸς τοῦτο ὑπὸ τῆς γενικῆς συνελεύσεως. Ἐπειδὴ δὲ τὸ καταστατικὸν ἐν ἄρθρῳ 24 διατάσσει, ὅτι ἡ ἑταιρία τὰ κεφάλαια αὑτῆς χρησιμοποιεῖ εἰς τὴν διαχείρισιν καὶ τὴν διοίκησιν τῶν Μονοπωλίων, καὶ εἰς ἀγορὰν ἑλληνικῶν χρεωγράφων, ἢ εἰς δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ τοιούτων τίτλων ἑλληνικῶν, ὑπελείπετο νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τοῦτο τὸ καταστατικὸν αὐτῆς, ἵνα ἐπιτραπῇ νὰ ἀσχολήσῃ τὰ κεφάλαιά της καὶ εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν σταφίδων. Πλὴν δὲ τῆς τροποποιήσεως ταύτης εἵπετο, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιτραπῇ ὡσαύτως ὑπὸ τῆς συνελεύσεως καὶ ἡ αὔξησις τῶν κεφαλαίων της διὰ δανείου 6,000,000. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὰ ἓξ ταῦτα ἑκατομμύριά εἰσιν ἕτοιμα, καὶ δύναται ἀπὸ τοῦδε τὸ συστηθησόμενον ὑπὸ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων σταφιδικὸν ταμεῖον νὰ δανείσῃ τοὺς σταφιδοκτηματίας, ἵνα καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των· ἀλλὰ τὰ 5 ἢ τὰ 6 ἑκατομμύρια θέλει πορισθῆ ἡ ἑταιρία διὰ δανείου, τὸ ὁποῖον θέλει συνομολογήσει ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων· ἵνα συνομολογήσῃ ὅμως δάνειον, πρέπει προηγουμένως νὰ ἐγκριθῇ αὐτὸ ἐν γενικῇ συνελεύσει τῶν μετόχων αὐτῆς, κατόπιν δὲ νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ συνέλευσις εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὸ καταστατικὸν ὅμως, ὅταν τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον συγκαλῇ γενικὴν συνέλευσιν τῶν μετόχων, πρέπει νὰ δημοσιεύῃ τὴν τοιαύτην πρόσκλησιν πρὸ 30 ἡμερῶν· ἂν δὲ δὲν εὑρεθῇ ἡ συνέλευσις ἐν ἀπαρτίᾳ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συγκλήσεως, ὀφείλει νὰ ἀπευθύνῃ νέαν σύγκλησιν πρὸ 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς προσδιοριζομένης ἡμέρας. Οὕτω θέλουσιν ἀναγκαίως παρέλθει δύο περίπου μῆνες ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ἐγκρίνῃ νὰ συγκαλέσῃ τὴν γενικὴν συνέλευσιν, ἤτοι θέλομεν φθάσει πρὸς τὰ μέσα τοῦ Ἀπριλίου, ἔπειτα δὲ πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς γενικῆς συνελεύσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τοῦτο δὲ νὰ προκαλέσῃ τὸ ἀπαιτούμενον Β. Διάταγμα, μετὰ τοῦτο δὲ θέλει γενῆ τοῦ δανείου ἡ συνομολόγησις, τὸ καταστατικὸν καὶ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ συστηθησομένου ταμείου, καὶ κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον νὰ ὑποβάλωσιν ὅσοι θέλουσι νὰ δανεισθῶσι τὰς αἰτήσεις καὶ τὰ ἔγγραφά των, ἵνα ἐξετασθῶσι ταῦτα, καὶ ἀποφασισθῇ, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ δοθῇ αὐτοῖς τὸ ζητούμενον δάνειον. Ἀλλ’ ἡ καλλιέργεια τῶν σταφίδων ἄρχεται πολλῷ πρὸ τοῦ Μαΐου, οἱ δὲ καλλιεργηταὶ τῶν σταφίδων δὲν θέλουσιν ἔχει χρήματα, ἵνα ἐκτελέσωσιν αὐτήν, καὶ θέλουσι μείνει ἀκαλλιέργητα τὰ κτήματά των. Ἰδοὺ λοιπὸν ποία εἶναι ἡ πρόνοια, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον ἔλαβε περὶ τοῦ ἀμέσως ἐνεστῶτος, ὡς προήγγελλε μετ’ ἐπάρσεως ὁ κ. Πρωθυπουργός· πρέπει δ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ ποῖον τρόπον ἐμερίμνησε περὶ τούτου, διὰ νὰ πεισθῶμεν καὶ ἡμεῖς, διότι αἱ διασαφήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκε πρὸ μικροῦ, εἰσὶ τὰ μάλιστα περιπεπλεγμέναι.

§159Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων δὲν ἔχουσιν ὡς ὑπέθεσεν ὁ κ. Βουλευτής, διότι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου πραγματεύεται περὶ αὐξήσεως τοῦ καταβεβλημένου μετοχικοῦ κεφαλαίου εἰς δραχμὰς ἓξ ἑκατομμύρια. Ἡ αὔξησις αὕτη εἶναι ὑποχρέωσις, ἐπιβαλλομένη ὑπὸ τῆς Πολιτείας εἰς τὴν ἑταιρίαν, διότι ἡ ἑταιρία αὕτη, μέλλουσα νὰ διαχειρισθῇ τὰ τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος, πρέπει νὰ παρέχῃ ἐγγυήσεις, ταύτας δ’ οἱ πρὸς αὐτὴν διαπραγματευθέντες ἐπεζήτησαν καὶ ἐν τῇ αὐξήσει τοῦ κεφαλαίου. Ἀλλ’ ἡ αὔξησις τοῦ κεφαλαίου κατὰ τίνα τρόπον θὰ γείνῃ; θὰ γείνῃ ἴσως καθ’ ὃν τρόπον ὑπέθεσεν ὁ κ. Βουλευτής, εἰπὼν ὅτι περὶ τούτου δὲν προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, τουτέστι διὰ τῆς προσκλήσεως τῶν μετόχων πρὸς καταβολὴν δευτέρας δόσεως ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, διότι καταβεβλημένη εἶναι δόσις ἑνὸς τεταρτημορίου. Ἀλλὰ δύναται νὰ γείνῃ ἡ αὔξησις τοῦ κεφαλαίου δι’ ἐκδόσεως νέων μετοχῶν, εὐρυνομένης οὕτω τῆς βάσεως τῆς ἑταιρίας. Ὁ κανονισμὸς τῶν περὶ τούτου δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐννοεῖται ὅτι ὅσῳ πλείονας μετοχὰς ἐκδώσῃ ἡ ἑταιρία, τόσῳ εἶναι ἀσφαλεστέρα ἡ βάσις τῆς ἐπιχειρήσεως· ἐνδιαφέρει δὲ τῇ Πολιτείᾳ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, ὅπως αἱ ἑταιρίαι ἔχωσι μεγαλείτερα κεφάλαια ὀνομαστικὰ καὶ πραγματικά. Ἀλλ’ εἴτε διὰ καταβολῆς νέας δόσεως ἐπὶ τοῦ ἐνεστῶτος ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, εἴτε δι’ ἐπεκτάσεως τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου ἀποκτήσῃ ἡ ἑταιρία τὰ 6,000,000, ἐπαρκὴς εἶναι ἡ ἐγγύησις. Ἐκ τῶν ἓξ τούτων ἑκατομμυρίων ἡ ἑταιρία καταβάλλει εἰς τὸ εἰδικὸν ταμεῖον τέσσαρα ἑκατομμύρια, πλὴν δὲ τούτων καὶ πᾶν τὸ κεφάλαιον τοῦ ἐκ 5 ἑκατομμυρίων λαχειοφόρου δανείου, οὗτινος τὴν ὑπηρεσίαν ἐγγυᾶται ἡ Κυβέρνησις. Τὸ δάνειον τοῦτο ἐκδίδεται ὑπὸ τῆς ἑταιρίας, εὐθυνομένης ἐπ’ αὐτῷ, εἶναι δὲ τὸ κεφάλαιον αὐτοῦ διαθέσιμον εὐθύς, ὡσαύτως δὲ διαθέσιμον εὐθὺς εἶναι ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς ἑταιρίας τὸ ἑκατομμύριον, δι’ οὗ, προστεθησομένου εἰς τὰ 5.000,000 τοῦ δανείου, θέλουσι συμπληρωθῆ τὰ 6.000,000 τῆς πρώτης καταβολῆς. Εἶναι διαθέσιμον ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς ἑταιρίας τὸ πρὸς συμπλήρωσιν τῶν 6.000,000 ἀπαιτούμενον ἑκατομμύριον, διότι ἡ ἑταιρία ἔχει ἤδη 3.000.000 διαθέσιμα ἐν τῷ ταμείῳ αὐτῆς. Ἀλλά, καίτοι τὰ ἓξ ἑκατομμύρια εἶναι διαθέσιμα ἀπὸ τοῦδε, δὲν δύνανται ὅμως νὰ καταβληθῶσιν, εἰμὴ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν πλήρωσιν τῶν παρεπομένων εἰς τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου διατυπώσεων περὶ τροποποιήσεως τοῦ καταστατικοῦ τῆς ἑταιρίας καὶ περὶ συνομολογήσεως τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου προνοουμένης συμβάσεως, δὲν δυνάμεθα δ’ ἐπακριβῶς νὰ καθορίσωμεν, πότε ταῦτα θέλουσιν εἶσθαι διεκπεραιωμένα· τούτου ἕνεκα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀνεγράφησαν ἀπώταται διορίαι, ἐπιτρέπουσαι πᾶσαν τὴν ἐνέργειαν, ἣν παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτής. Ἐλπίζομεν ὅτι θέλουσιν ἐπισπευσθῆ πάντα τὰ τελεσθησόμενα. Ἤδη συνεκλήθη ἡ γενικὴ συνέλευσις τῶν μετόχων τῆς ἑταιρίας, ἵνα μὴ παρέρχηται ἀχρησιμοποίητος ὁ χρόνος, νομίζω, κατὰ τὴν 17 Μαρτίου. Ἂν κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην συνέλθῃ ἐν ἀπαρτίᾳ, δύναται ἐν μιᾷ συνεδριάσει νὰ ἐπιλύσῃ τὰ εἰς αὐτὴν προβληθησόμενα θέματα, ἂν δὲ μὴ συντελεσθῇ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀπαρτία, θὰ συνέλθωσιν οἱ μέτοχοι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ἐν συνεδριάσει, κατὰ προσεχῆ ἡμέραν, ὅτε πᾶς ἀριθμὸς ἀποτελεῖ ἀπαρτίαν. Ἀλλ’ εἶναι ἐλπιζόμενον, ὅτι θὰ παραστῇ ἐν ἀπαρτίᾳ ἡ συνέλευσις κατὰ τὴν ὡρισμένην ἤδη ἡμέραν, διότι τὸ Συμβούλιον, πολλὴν ἀσκοῦν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν μετόχων, ἐργάζεται πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου ἐν ὁμοθυμίᾳ. Οὕτω καθίσταται πιθανὴ ἡ πρὸ τῶν ἀναγεγραμμένων διοριῶν ἐκτέλεσις τῶν διατεταγμένων, καὶ ἂν ἴδωμεν προβαίνοντα ταχέως τὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῇ Βουλῇ, δυνάμεθα πρὸ τῆς ὁριστικῆς αὐτοῦ ψηφίσεως νὰ συντάμωμεν τὰς διορίας, ἐφ’ ὅσον ἡ περιστολὴ αὐτῶν δύναται νὰ συνδυασθῇ πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ καταστατικοῦ τῆς ἑταιρίας.

§160Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ διασαφήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἦσαν ἀναγκαῖαι, διότι ὅσα εἶπεν εὑρίσκομεν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου. Κατὰ τὸν ἐμπορικὸν νόμον, ἀληθῶς αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρίαι αὐξάνουσι τὰ κεφάλαια αὐτῶν κατὰ διαφόρους τρόπους, εἴτε ἐκδιδοῦσαι νέας μετοχάς, εἴτε δανειζόμεναι. Ἀλλ’ εἴτε ἐκδώσωσι νέας μετοχάς, εἴτε δανεισθῶσιν, ὀφείλουσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν τὸ καταστατικὸν αὐτῶν διαγράφει, οὐδὲ δύνανται νὰ συντάμωσι τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον αἱ διατάξεις τοῦ καταστατικοῦ αὐτῶν προσδιώρισαν. Κατὰ δὲ τὸ καταστατικόν της, ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλείων ὀφείλει νὰ συγκαλέσῃ τὴν γενικὴν συνέλευσιν τῶν μετόχων, ἡ ὁποία δύναται νὰ τροποποιήσῃ τὸ καταστατικόν, καὶ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ἐργασίας της καὶ εἰς ἄλλα ἔργα, πρὸς τοῦτο δὲ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτὴν εἴτε νὰ ἐκδώσῃ νέας μετοχάς, εἴτε νὰ δανεισθῇ χρήματα. Ἀλλ’ ἕως ἂν ἀποφασίσῃ ἡ γενικὴ συνέλευσις τῶν μετόχων εἴτε νὰ ἐκδώσῃ νέας μετοχάς, εἴτε νὰ δανεισθῇ, καὶ ἕως ἂν καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη, ὁ χρόνος τῆς καλλιεργείας τῶν σταφίδων θέλει ἀναγκαίως παρέλθει, τὰ δὲ κτήματα θέλουσι μείνει ἀκαλλιέργητα, διότι οἱ ἰδιοκτῆται δὲν θέλουσι δυνηθῆ διαρκοῦντος ἔτι τοῦ χρόνου τῆς καλλιεργείας νὰ εὕρωσι τὰ ἀναγκαιοῦντα χρήματα. Ὅθεν ὀφείλομεν νὰ στρέψωμεν τὴν πρόνοιάν μας ἐπὶ ἄλλον τινὰ τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου θέλομεν δυνηθῆ νὰ πορισθῶμεν χρήματα, καὶ νὰ βοηθήσωμεν δι’ αὐτῶν τοὺς καλλιεργητὰς τῆς σταφίδος· δὲν μοὶ φαίνεται δὲ ἀδύνατον νὰ εὑρεθῶσι χρήματα πρὸς τοῦτο. Ἐὰν ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι πρέπει νὰ διατεθῶσι πέντε ἑκατομμύρια ὡς δάνεια εἰς ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἔχουσι χρήματα, ἵνα καλλιεργήσωσι τὰ κτήματά των κατὰ τὴν ὥραν ταύτην, δὲν εἶναι ἀδύνατον δι’ ἑτέρου τρόπου νὰ πορισθῶμεν ταῦτα εὐθὺς ὡς παράσχωμεν εἰς τοὺς κατόχους τῶν κεφαλαίων τὰς εὐκολίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον παρέχει εἰς τὸ ταμεῖον τὸ σταφιδικὸν, αἱ παρεχόμεναι δὲ κατὰ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον εὐκολίαι δὲν εἶναι μόνον ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε παρέχονται εἰς τὰς Τραπέζας, ὅπως καταστήσωσιν εὐχερεστέραν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν συμβάσεων μετὰ τῶν δανειζομένων ἀπὸ αὐτὰς, ἀλλὰ διατάσσεται προσέτι ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐφαρμόζωνται ἐπὶ τῶν δανείων τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου καὶ αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ καθυστερούντων πρὸς τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ τέλος πάντων, ἂν κατασταθῇ ἀναγκαῖον, ἂς ἐγγυηθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ δάνειον τῶν 5 ἑκατομμυρίων, θέλει δὲ δυνηθῆ νὰ εὕρῃ αὐτὸ εἴτε παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, εἴτε καὶ παρ’ ἄλλων κεφαλαιούχων. Μετὰ τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ ἀμέσως ἐνεστώς, καὶ τὸ ὁποῖον καθίσταται κατεπεῖγον, ἵνα μὴ παρέλθῃ ὁ χρόνος τῆς καλλιεργείας, δύναται νὰ συζητήσῃ τὰς ἄλλας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, τὰς πραγματευομένας κυρίως περὶ τοῦ μέλλοντος, ἤτοι τὰς περὶ παρακρατήσεως τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ τῆς παραγωγῆς, προσδιοριζομένου καὶ ἐξευρισκομένου καθ’ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον, καὶ τὰς περὶ ἱδρύσεως καὶ σχηματισμοῦ Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία προορίζεται νὰ χρησιμεύσῃ ἐν τῷ μέλλοντι εἰς ἐνίσχυσιν εἴτε τῆς καλλιεργείας καὶ τῆς παραγωγῆς, εἴτε τῆς καταναλώσεως.

§161Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς, ἐκ τῆς μελέτης ἡμῶν περὶ τοῦ θέματος, φρονοῦμεν ὅτι μέχρι τῆς πρώτης Ἀπριλίου δύνανται τὰ τοῦ νόμου νὰ ἦναι ἐν πλήρει λειτουργίᾳ. Ἐπειδὴ ὑπάρχουσιν οἱ φρονοῦντες, ὅτι τὰ χρήματα, διδόμενα μετὰ τὴν πρώτην Ἀπριλίου, δὲν εἶναι χρήσιμα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου, βεβαίως ἐκεῖνοι δὲν δύνανται νὰ μὴ ἦναι ἐναντίοι πρὸς τὸν νόμον· ὑπὸ ἄλλας ὅμως συνθήκας ἐξετάζουσι τὸ νομοσχέδιον οἱ φρονοῦντες ὅτι καὶ μετὰ τὴν πρώτην Ἀπριλίου γίνεται καλλιέργεια δεομένη κεφαλαίων, καὶ μάλιστα ὅτι αἱ περίοδοι αἱ σπουδαιότεραι τῆς καλλιεργείας ἄρχονται μετὰ τὴν πρώτην Ἀπριλίου. Ἡ περὶ τούτου διάφορος γνώμη προέρχεται ἐκ διαφόρου τῶν πραγμάτων ἀντιλήψεως. Ἡ Βουλὴ περιλαμβάνει πλείστους κεκτημένους περιουσίαν σταφιδικὴν, καὶ γνῶσιν τῶν τοῦ θέματος ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἔχοντας, ἑπομένως καὶ πεποιθήσεις ἰδίας. Καὶ οἱ μὲν ἔχοντες τὴν πεποίθησιν, ὅτι μετὰ τὴν πρώτην Ἀπριλίου παρεχόμενον τὸ χρῆμα εἶναι ἄχρηστον πρὸς τὴν καλλιέργειαν, εὐλόγως ἀρκοῦνται εἰς τὴν πεποίθησιν ταύτην, ἵνα μηδὲν ἀπεκδέχωνται ὠφέλιμον ἐκ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου, οἱ ἔχοντες ὅμως γνώμην, ὅτι ἀνάγκη παροχῆς τοῦ χρήματος, ἔστω καὶ μετὰ τὴν πρώτην Ἀπριλίου, ἀλλ’ ὅσον ἔνεστι ταχυτέρας, οὗτοι, νομίζω, ὅτι δι’ οὐδενὸς συνδυασμοῦ θέλουσιν ἐπιτύχει ταχυτέραν παροχὴν τοῦ χρήματος τῆς διὰ τοῦ συστήματος τοῦ νομοσχεδίου ἐξασφαλιζομένης. Αἱ κατὰ τὸν ἐμπορικὸν νόμον διορίαι πρὸς τὴν σύγκλησιν τῆς συνελεύσεως, καὶ ἐὰν μὴ ὑπάρξῃ ἀπαρτία, πρὸς δευτέραν σύγκλησιν, ἀπαιτοῦνται πρὸς πάσης ἑταιρίας τὴν λειτουργίαν· σύστασις δὲ ἄλλης ἑταιρίας θ’ ἀπῄτει χρόνον πρὸς παρασκευὴν καὶ διορίας, ὧν ἡ ἀνάγκη δὲν ὑφίσταται ἐπὶ ἑταιρίας κατηρτισμένης, ὁποία ἡ πρὸς ἣν διεπραγματεύθημεν καὶ εἰς ἣν ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐάν τις προβάλῃ τρόπον ἄλλον ἐνεργείας ταχύτερον, βεβαίως τὸν τρόπον ἐκεῖνον πρέπει νὰ προτιμήσωμεν.

§162ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι τόσῳ σπουδαῖον, ὥστε καὶ εἰς τὴν χώραν καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν Κυβέρνησιν δύναται νὰ δώσῃ ἐλπίδας κενὰς καὶ ματαίας. Τοῦτο δὲ ἀκριβῶς πράττει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἰσχυριζόμενος ὅσα πρὸ ὀλίγου ἰσχυρίσθη ἐνώπιον ἡμῶν· διότι ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἐξετίμησε τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας μία οἱαδήποτε Τράπεζα ἀρτισύστατος θὰ εὑρεθῇ ἀπέναντι τῶν σταφιδοκτημόνων, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἤθελε κατορθωθῆ ἡ τροποποίησις τοῦ καταστατικοῦ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων καὶ ἡ συγκέντρωσις τῶν κεφαλαίων συμφώνως μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον μέχρι τῆς 1 Ἀπριλίου. Βεβαίως θὰ δώσῃ ματαίας ἐλπίδας πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας, ὑποσχομένη αὐτοῖς, ὅτι θὰ εὕρωσιν ἐν τοῖς κεφαλαίοις τῆς Τραπέζης ἐκείνης πρόχειρον τὴν βοήθειαν διὰ τὰς γεωργικὰς ἐργασίας τὰς ἀναγκαίας διὰ τὴν 1 Ἀπριλίου. Ἡ Τράπεζα, ἵνα δυνηθῇ νὰ χορηγήσῃ δάνεια, ἀναγκαίως θὰ προβῇ εἰς μίαν διαδικασίαν, ἡ διαδικασία δὲ αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἀπὸ τῆς παραμονῆς μέχρι τῆς ἐπιούσης, καὶ ἀναμφισβητήτως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον πεισθῆ εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ ὅτι ἀπὸ τῆς 1 Ἀπριλίου ἡ Τράπεζα θὰ ἔχῃ ἀνοίξει τὰ ταμεῖά της καὶ θ’ ἀρχίσῃ νὰ ῥέῃ ἐκ τῶν ταμείων αὐτῆς χρυσὸς εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, θὰ ἴδωσι διαψευδομένας τὰς ἐλπίδας των ταύτας, καὶ ἤθελον ἐκτεθῆ εἰς τελείαν καταστροφήν. Ἄλλως ἡ ἐργασία ἡ γεωργικὴ ἡ μετὰ τὴν 1 Ἀπριλίου εἶναι ἐντελῶς δευτερεύουσα καὶ πολὺ ὀλιγώτερον δαπανηρὰ τῆς ἐργασίας ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ σήμερον, ἀπὸ χθὲς, ἀπὸ τῶν ἀρχῶν Ἰανουαρίου ἔπρεπε νὰ εἰσέλθωσιν οἱ καλλιεργηταί. Καὶ προσθέτω ὅτι, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει πρόχειρον τὸ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἔλθῃ ἀμέσως εἰς ἀρωγὴν τῶν καλλιεργητῶν τῆς σταφίδος, ὅπως ἔπραξε πέρυσιν, ἐξαναγκαζομένη ἐκ τῶν κραυγῶν τῶν σταφιδοκτημόνων, τὸ προκείμενον μέτρον θ’ ἀποδειχθῇ ἐντελῶς περιττόν. Ὅλαι ἐκεῖναι αἱ ἰδέαι καὶ αἱ ἀρχαὶ περὶ πλεονασμάτων καὶ περὶ παρακρατήσεως καὶ περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης θ’ ἀποδειχθῶσιν ἐντελῶς μάταιαι, διότι δὲν θὰ ὑπάρξῃ καλλιέργεια, διότι ἀναγκαίως θὰ ἐπέλθῃ ὁ περιορισμὸς τῆς καλλιεργείας, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἐπειγόντως καὶ ἀμέσως εἶναι ἀναγκαῖα, ὅπως ἄρξηται ἡ καλλιέργεια, δὲν εὑρεθῇ τρόπος, ὅπως χορηγηθῶσιν ἀπὸ τοῦδε· καὶ ἀκριβῶς ἐπὶ τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει ἐπὶ τοιούτου θέματος νὰ παίζῃ· δὲν πρέπει νὰ χορηγήσῃ ματαίας ἐλπίδας, διότι βλάπτει μὲν τὴν χώραν, ἀλλὰ βλάπτεται καὶ αὐτὴ ἡ ἰδία. Δὲν πρόκειται περὶ κοινῆς τινος ὑποθέσεως· πρόκειται περὶ ζητήματος, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ὁλοκλήρων ἐπαρχιῶν ἡ ὕπαρξις, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὁποίου κυρίως ἐξαρτᾶται καὶ τοῦ Κράτους ἡ εὐημερία καὶ ἡ ἄνεσις. Ἐὰν δὲ παρίδωμεν τὴν ἄμεσον ταύτην ἀνάγκην, μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι αἱ δυσχέρειαι, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, θὰ διπλασιασθῶσι καὶ θὰ τριπλασιασθῶσι.

§163Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συγκέντρωσις τῶν κεφαλαίων, ὡς εἶπον, ἐπετεύχθη ἤδη· διότι τὰ 5 ἑκατομμύρια τοῦ δανείου παρέχονται εὐθὺς, τὸ δὲ 1 ἑκατομμύριον ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς ἑταιρίας εἶναι καὶ τοῦτο πρόχειρον, ἀφοῦ ἡ ἑταιρία ἔχει ἤδη διαθέσιμα ἐν τοῖς ταμείοις αὐτῆς 3,000,000, ἐξ ὧν τὰ 2,000,000 ἐπιφυλάττει εἰς τὰς ἐργασίας τῶν μονοπωλίων καὶ ἑπομένως τὸ 1,000,000 ἔχει ἐλεύθερον εἰς καταβολήν. Λοιπὸν ὑπάρχουσι σήμερον πρόχειρα τὰ 6,000,000 τῆς πρώτης δόσεως ἀλλὰ τῶν 6 ἑκατομμυρίων τούτων τῆς πρώτης δόσεως, κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν, ἡ διάθεσις πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας προαπαιτεῖ διαδικασίαν εἰς σύνταξιν καταλόγου πιστούχων. Τοῦτο εἶναι ἀναντίῤῥητον, ἀλλ’ ἐπὶ γεωργικῶν δανείων ἡ διαδικασία αὕτη δὲν παρέχει τὰς δυσχερείας, ἃς παρέστησεν ὁ κ. Βουλουτής· ἐφ’ ὅσον δὲ παρέχει δυσχερείας, ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων κέκτηται πλεονεκτήματα ἐπὶ ἄλλων ἑταιριῶν, αἵτινες ἤθελον συστηθῆ ἤδη, πρὸς τὴν συνοπτικωτέραν ἐνέργειαν· διότι ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων λειτουργεῖ ἤδη ἐν τῷ Κράτει, ἔχουσα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις πρακτορεῖα, δυνάμενα νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§164ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Οὐδὲν ἔχει.

§165ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχει πρακτορεῖα, ὡς γινώσκει ὁ κ. Βουλευτής, διευθυνόμενα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὑπὸ τῶν σπουδαιοτέρων κατὰ τόπους ἐμπόρων.

§166ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὄχι, ὄχι.

§167ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λέγω ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων, ὅτι ἐν πλείσταις περιφερείαις οἱ πράκτορες τῆς ἑταιρίας εἶναι ἐκ τῶν γνωστοτέρων ἐν αὐταῖς ἐμπόρων· δύνανται ἴσως νὰ ὑπάρχωσι καὶ περιφέρειαι, ἐν αἷς οἱ πράκτορες οὗτοι δὲν εἶναι οἱ πρώτιστοι, τῶν ἐμπόρων, ἀλλὰ σχεδὸν πανταχοῦ εἶναι ἐκ τῶν τὰ πρῶτα φερόντων, εἶναι δὲ πάντως ἡ ἑταιρία κατηρτισμένη, ἔχουσα κεντρικὴν διεύθυνσιν ἐν πλήρει λειτουργίᾳ, καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ὑπηρεσίαν καλῶς ὠργανωμένην. Ἐννοεῖται, ὅτι τοιαύτη ἑταιρία δύναται ταχύτερον νὰ διεξαγάγῃ τὰ τῆς διαδικασίας, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἢ ἄλλη ἑταιρία, ἥτις ἤθελεν ἤδη συστηθῆ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου.

§168ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ὑπεβλήθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καθίσταται ἓν πρόσκομμα ἀνυπέρβλητον δι’ οἱανδήποτε βοήθειαν ἄμεσον πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας, διότι δὲν θὰ ὑπάρξῃ οἱαδήποτε Τράπεζα, ἡ ὁποία, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὰς προνομίας τὰς χορηγουμένας διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων, θὰ προέλθῃ εἰς ἄμεσον βοήθειαν πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας. Τοῦτο δὲ εἶναι τὸ ἄμεσον ἀποτέλεσμα τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι καὶ τὰ χρήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ σταφιδοκτήμονες προχείρως ἠδύναντο νὰ πορισθῶσι πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν τῆς καλλιεργείας, καὶ τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ τὰ στερηθῶσι κατόπιν τῶν διαγραφομένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· διότι, ὅταν τοιαῦται προνομίαι ἀναγράφωνται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, τίς θέλει τολμήσει νὰ διαθέσῃ χρήματα πρὸς τὰς ἀμέσους ἀνάγκας τῆς καλλιεργείας; Ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἢ ὡς παρεμποδίζον πᾶσαν ἄμεσον καὶ πρόχειρον βοήθειαν πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο ἐπέλθῃ, — καὶ ἀναμφισβητήτως θὰ ἐπέλθῃ, — τότε εἰς τί σᾶς χρησιμεύουσιν ὅλαι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου; Εἶναι τὸ κοινῶς λεγόμενον «ζῆσε μαῦρέ μου νὰ φᾷς τριφύλλι!»

§169ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μόνον ἡ πεποίθησις τῶν ἰδιωτῶν τραπεζιτῶν, ὅτι θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, δι’ οὗ θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ παρακράτησις, θὰ ἀνοίξῃ τὰς πύλας τῆς πίστεως εἰς τοὺς κτηματίας.

§170ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§171ΣΑΚΚΗΣ. Ποῖος ἰδιώτης τραπεζίτης ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ διαθέσῃ καὶ μίαν ἔστω δραχμήν;

§172ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ σπεύδετε. Ἐὰν σήμερον ἐξέλιπεν ὁλοτελῶς ἡ πίστις πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ἐξέλιπεν ἕνεκα τῆς εὐτελεστάτης τιμῆς τοῦ προϊόντος των, τὸ πλεῖστον δὲ τῶν κτημάτων εἶναι ὑποθηκευμένον εἰς τοὺς τραπεζίτας τοὺς ἰδιώτας· ἔχουσι λοιπὸν ἄμεσον συμφέρον αὐτοὶ οἱ ἴδιοι διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων. Τὸ τραπεζογραμμάτιον ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἐκλείσθη, διότι ἐξέλιπεν ἡ πίστις· ἐξέλιπε δὲ ἡ πίστις ὡς ἐκ τῆς εὐτελοῦς τιμῆς τῆς σταφίδος. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ καλλιέργεια ἔχει μεγίστην ἀνάγκην ἤδη καὶ οὐχὶ μετὰ τὸν Ἀπρίλιον, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ, ὡς κτηματίᾳ, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀκριβῶς τὴν μεγίστην ἔλλειψιν καὶ στενοχωρίαν τὴν αἰσθανόμεθα οὐχὶ κατὰ τὸν Ἀπρίλιον, ἀλλὰ κατὰ τὸν Μάϊον...

§173ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὄχι δά!

§174ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κτηματίας εἶμαι καὶ ἐγώ... Ἤδη ἔχουσιν ἀνάγκην τοῦ σκαψίματος, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαιτοῦνται ἐφέτος πλέον τῶν 5 δραχμῶν κατὰ στρέμμα, διότι τὰ ἡμερομίσθια εἶναι 1½–2 δραχμάς.

§175ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναλαμβάνετε σεῖς τὴν καλλιέργειαν μὲ 5 δραχμὰς τὸ στρέμμα;

§176ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς καλλιεργεῖτε σεῖς εἰς τὸ Αἴγιον; Κύριε Μεσσηνέζη, ἀπαντήσατε σεῖς.

§177ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μὲ 2½ δραχμὰς ἐκαλλιέργησάν τινες καὶ ἄλλοι μὲ 1 καὶ 70 τὸ ἡμερομίσθιον.

§178ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ καλλιέργεια ἄρχεται ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου, διότι εἶναι τὰ ἔργα τοῦ κλαδεύματος, μετ’ αὐτὰ ἔρχεται ἡ ἐργασία τοῦ σκαψίματος, καὶ κατόπιν εἶναι τὸ χαράκωμα, καὶ τελευταῖον, τὸν Μάϊον, ἡ θείωσις.

§179ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σπουδαιότερον εἶναι ἡ ἔλλειψις θείου· δὲν εἶναι δυνατὸν ἐφέτος οἱ κτηματίαι νὰ ἔχωσι θεῖον. Λοιπὸν, ἐὰν ἀπὸ τοῦδε δὲν φροντίσωμεν νὰ λάβωμεν μέτρα, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀρκετὸν χρῆμα διὰ τὴν εἰσαγωγὴν θείου, δὲν θὰ ἔχωμεν καλλιέργειαν.

§180ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Παυλόπουλε, σᾶς ἐρωτῶ, εἰς τὴν Ἠλείαν ἐκλάδευσαν; Καὶ ἂν δὲν ἐκλάδευσαν, χρησιμεύει εἰς τίποτε πλέον τὸ χρῆμα;

§181ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκλάδευσαν.

§182ΣΑΚΚΗΣ. Πλανᾶσθε!... Ἔσκαψαν;

§183ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲ τὸ σκάψιμον εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον (γέλως ἐν τῇ ἀριστερᾷ)· δὲν εἶναι τόσον ἀναγκαῖον, ὅσον εἶναι ἡ θείωσις καὶ ἡ κλάδευσις· ἡ μὴ ἐσκαμμένη σταφὶς παράγει, ἀλλ’ ἡ μὴ θειωμένη δὲν παράγει.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον.

§185ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6 καὶ 30′ μ. μ.