1894.02.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47

Τῆς 4 Φεβρουαρίου 1894.

(Παρασκευή).

Ὥρα 6 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς προέβην εἰς τὴν συγκρότησιν τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ ἐπεξεργασθῇ τὸ περὶ διαθηκῶν νομοσχέδιον. Τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην θ’ ἀποτελέσωσι τὰ ἑξῆς μέλη· οἱ κύριοι Μπογιατζόγλους, Ράλλης, Κωτσάκος, Ποταμιάνος, Χαλκιόπουλος, Τριανταφυλλάκος, Μ. Πολίτης, Πετιμεζᾶς, Καραβίτης, Καλογερόπουλος, Κροκιδᾶς, Βοκοτόπουλος, Δραγούμης, Ρικάκης, Καράπαυλος, Ἰ. Ἀντωνόπουλος, Μαρκέτης, Δημητριάδης, Κωνσταντόπουλος, Σπυρακόπουλος, Μαυρομμάτης, Ἀλέξανδρος Ἀντωνόπουλος καὶ Φωτήλας.

§2ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐργασθῇ ἐν ἀπαρτίᾳ, διότι εἶναι ἐπιτροπή, ἥτις θὰ φέρῃ γνώμην μόνον εἰς τὴν Βουλήν, καὶ πρέπει νὰ κληθῇ καὶ ἐργασθῇ ταχέως, διότι τὸ νομοσχέδιον θεραπεύει μίαν ὑφισταμένην ἀνάγκην, νὰ παρακληθῇ δὲ νὰ ὑποβάλῃ ὡς οἷόν τε τάχιον τὴν ἔκθεσίν της.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θὰ κληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς ὡρισμένην ὥραν. Ὁ Σπυρίδων Θεοδωρίδης ἐκ Λαμπόβου τῆς Ἠπείρου ζητεῖ ἀπὸ τὴν Βουλὴν βοήθημα. Ἡ χήρα Παναγιώτου Βρυωνίδου καὶ ἡ χήρα Δημητρίου Δεληγιάννη, ἀμφότεραι σύζυγοι τῶν ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἐφονεύθησαν κατὰ τὴν ἔκρηξιν τῆς πυριταποθήκης Σκαραμαγκᾶ, ζητοῦσι καὶ ἤδη, ὅπως χορηγηθῇ εἰς αὐτὰς ὡς σύνταξις ὁλόκληρος ὁ μισθὸς τῶν ἀποβιωσάντων συζύγων των.

§4ΡΟΥΚΗΣ. Νὰ συστηθῇ ἡ αἴτησίς των εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§5ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Τὸ συμβὰν κατὰ τὴν ἔκρηξιν Σκαραμαγκᾶ ἦτο τοσούτῳ ἀπροσδόκητον, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐξέρχεται ἐκ τῶν συνήθων περιπτώσεων τοῦ βίου. Ἕνεκα τούτου νομίζω, ὅτι καθῆκον ἔχει ἡ Πολιτεία νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῶν θυμάτων τοῦ δυστυχήματος ἐκείνου, περὶ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀτυχῶν ἀξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτων, καὶ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ κατάλληλον νομοσχέδιον. Δὲν πιστεύω, κατ’ ἐμὴν πεποίθησιν, νὰ εὕρῃ ἀντίῤῥησιν παρὰ τῇ Βουλῇ τοιοῦτο νομοσχέδιον· ἤθελε δὲ πράξει ἡ Πολιτεία ἔργον ἀγαθὸν καὶ φιλάνθρωπον, διὰ τὸ ἔκτακτον γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἀπεστέρησεν αὐτὴν τοσούτων καλῶν ὑπηρετῶν αὐτῆς.

§6ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ αἴτησις τῶν χηρῶν, αἵτινες ἀναφέρονται πρὸς τὴν Βουλὴν, εἶναι δικαιολογημένη. Ὁ στρατιωτικὸς, ὑπηρετῶν, γνωρίζει ὅτι ἐκτίθεται εἰς κινδύνους, ἀλλὰ κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἡ ἀποστολή του τὸν ὑποχρεοῖ νὰ προβλέπῃ· ἀλλ’ ὅταν συμβαίνωσι περιστάσεις μὴ σχετικαὶ μὲ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του, ἐκ περιστατικῶν, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι αὐτὸς ὑπαίτιος, ἀλλὰ προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀμέλειαν καὶ τὴν ἔλλειψιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, δὲν εἶναι δίκαιον τότε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τοὺς γενικοὺς κανόνας καὶ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος προβλέπει. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Τὸ νὰ ἐκτεθῇ εἰς μάχην καὶ νὰ φονευθῇ ὁ στρατιωτικὸς, εἶναι κίνδυνος, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ θέσις του τὸν προώρισε, καὶ ἑπομένως ἡ σύνταξις, ἡ ὑπὸ τοῦ νόμου προσδιοριζομένη, μόνον αὕτη ἀνήκει εἰς τὴν οἰκογένειάν του· ἀλλὰ ἐὰν διατάξητε ἕνα ἀξιωματικὸν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Βουλευτήριον καὶ ἐκεῖ ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος εὕρῃ τὸν θάνατον, ἕνεκεν ὑπονόμου ὑπαρχούσης ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, εἰς ἣν πίπτει καὶ καταστρέφεται, δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι αὐτὸς ὁ ἀξιωματικὸς ἦτο προωρισμένος νὰ ὑποστῇ αὐτὸν τὸν θάνατον; Τί συνέβη ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Ἡ πυριταποθήκη Σκαραμαγκᾶ εἶχεν ἐλλείψεις, τὰ κιβώτια τὰ πλήρη πυρίτιδος δὲν ἦσαν καλῶς προφυλαγμένα. Οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ στρατιῶται οἱ φονευθέντες διετάχθησαν νὰ παραλάβωσι τὴν πυριταποθήκην, ἣν εὗρον εἰς κατάστασιν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἦσαν αὐτοὶ ὑπεύθυνοι. Εἶναι δίκαιον τὴν ἀπώλειάν των νὰ τὴν θεωρήσωμεν ὡς ἐκ τῶν καθηκόντων αὐτῶν προερχομένην, καὶ συνεπῶς νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς νομίμους καὶ συνήθεις συνεπείας; Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἔκτακτον μέτρον ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν.

§7ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἀρκετὰ σαφῶς ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες τὸ ζήτημα, καὶ περιττὸν ὅλως εἶναι νὰ ἐπαναληφθῇ. Συναδελφικὸν ὅμως καθῆκον ἐκπληρῶν, ἐπαναλαμβάνω τὰς παρακλήσεις μου τὰς θερμὰς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλῶν αὐτὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν καὶ πάντων τῶν ἄλλων, οἵτινες ἀπωλέσθησαν κατὰ τὸ δυστύχημα τοῦ Σκαραμαγκᾶ· διότι εἶναι λυπηρότατον νὰ βλέπῃ τις τὰς οἰκογενείας τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων πενομένας, ἕνεκα τοῦ θανάτου τῶν προστατῶν αὐτῶν, εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον.

§8ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀκόλουθα νομοσχέδια: 1) Περὶ τοῦ ἀσχοληθησομένου εἰς τὰ λιμενικὰ ἔργα προσωπικοῦ. 2) Περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ὑποδεεστέρου προσωπικοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων. 3) Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 14 § αʹ τοῦ νόμου ὑπὸ στοιχ. ΣΞΓʹ τῆς 16 Δεκεμβρίου 1867 περὶ ὁδοποιΐας. 4) Περὶ διαθέσεως χρημάτων ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Μύτικα πρὸς τελειοποίησιν τοῦ ὑδραγωγείου. 5) Περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐπιβεβλημένου ἐν Καρύστῳ προσθέτου λιμενικοῦ φόρου. 6) Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς Ρωσσικῆς ἀτμοπλοϊκῆς καὶ ἐμπορικῆς ἑταιρίας συμβάσεως. 7) Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Λονδίνῳ ἑδρευούσης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας «Eastern General Traffic Company Limited» συμβάσεως. 8) Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει ἑδρευούσης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας «C. Lampros et Cie» συμβάσεως, καὶ 9) Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς Γερμανικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας «Deutsche Levant Linie» συμβάσεως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 124–132).

§10Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καταρτισθέντος ἤδη τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν εἰς τὴν σταφίδα ἀφορώντων, ἔρχομαι νὰ ὑποβάλω αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ προκαλέσω τὴν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν. Πολλάκις ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ ἐπανειλημμένως εἶπον, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ ἐν τῇ Βουλῇ εἶναι ἀναγκαία, διότι διὰ τῆς συζητήσεως ταύτης οὐ μόνον θέλομεν συντελέσει εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς ἰδίας ἡμῶν γνώμης, ἀλλὰ θέλομεν προκαλέσει καὶ συζήτησιν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἥτις, προκειμένου περὶ τοιούτου νομοσχεδίου, εἶναι ἀπαραίτητος. Ἡ συζήτησις ἡ ἐν τῇ Βουλῇ μέχρι τοῦδε δὲν ἠδυνήθη νὰ λάβῃ τὴν δέουσαν ἀνάπτυξιν, καὶ, ὡς εἶχον παρατηρήσει ἐξυπαρχῆς, τοῦτο ἦτο φυσικόν, διότι δυσκόλως ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ λύσις τῶν προβαλλομένων προβλημάτων ἄνευ τῶν θετικῶν δεδομένων, ἄνευ συνεννοήσεων πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων, αἵτινες θ’ ἀπετέλουν τὴν βάσιν ἀποφάσεων βουλευτικῶν. Ἀποφάσεις βουλευτικαὶ περὶ συστημάτων καὶ περὶ παροχῆς συνδρομῆς εἰς τὴν σταφίδα ὑπὸ κεφαλαίων τότε μόνον θὰ εἶχον ἔννοιαν, ἂν τὰ συστήματα μὴ ἐδέοντο ἐξωτερικῆς συνδρομῆς, τουτέστι συνδρομῆς τῶν μὴ ὑποχρέων ἵνα παράσχωσιν αὐτὴν, ἂν μὴ ἐδέοντο τῆς συνδρομῆς κεφαλαίων, ὧν οἱ κύριοι δὲν δύνανται νὰ ὑποχρεωθῶσιν ὑπὸ τοῦ νόμου, ἵνα καταβάλωσιν αὐτά. Ἔπρεπεν ἄρα πάντως τὴν πρωτοβουλίαν ἐν τῷ θέματι τούτῳ τὴν πρὸς τὰς ἀποφάσεις νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα μετὰ προκαταρκτικὰς συζητήσεις, αἵτινες δὲν ἠδύναντο νὰ βλάψωσιν, ἠδύναντο ἴσως καὶ νὰ ὠφελήσωσι, —καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς συνετελέσαμεν τὸ ἐφ’ ἡμῖν εἰς τὴν διεξαγωγὴν αὐτῶν, —ἐπὶ προτάσεων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως προβαλλομένων προκληθῇ ἡ ὁριστικὴ συζήτησις, ὅσον ἔνεστιν εὐρυτέρα. Ἀπαραίτητος ἐπὶ παντὸς σπουδαίου μέτρου ἡ συζήτησις, ἐπὶ τῶν μέτρων, ἅτινα προτείνομεν, εἶναι ἀναγκαιοτάτη, διότι τὰ μέτρα ταῦτα, συντελοῦντα πρὸς τὴν διευκόλυνσιν τῆς διεξόδου ἀπὸ τῶν δυσχερειῶν τῆς χώρας ἐν τῷ θέματι, δὲν εἶναι μέτρα κανονικὰ, δὲν εἶναι καὶ μέτρα, ἅτινα κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν ἐπιτρέπονται ἐν ὁμαλαῖς περιστάσεσιν. Ἐπιτρέπονται ταῦτα μόνον ἐξαιρετικῶς, ἐπιτρέπονται μόνον παροδικῶς, ἀλλ’ ἐπιτρέπονται πρὸ πάντων μόνον ἐὰν ὑπάρχῃ ἐκπεφρασμένη γενικὴ ὑπὲρ αὐτῶν γνώμη τῶν ἐπιβαρυνομένων διὰ τῶν μέτρων. Ἐν τοιούτοις μέτροις δὲν ἀρκεῖ ἡ θέλησις τῆς πλειονότητος τοῦ ἔθνους, διότι ἐπιβαρύνουσι ταῦτα οὐχὶ ὁλόκληρον τὸ ἔθνος, ἀλλ’ ὡρισμένας τάξεις, καὶ ταύτας οὐχὶ ὑπὲρ τοῦ Κράτους ἀλλ’ ὑπερ αὐτῶν τούτων τῶν τάξεων, εἰς Πολιτείαν δὲ ἀνεπτυγμένην, ἐλευθέραν, προοδευτικὴν, δὲν προσήκει νὰ κηδεμονεύῃ αὕτη τοὺς ὀφείλοντας νὰ προνοῶσιν αὐτοὶ περὶ τῶν ἰδίων, καὶ μόνον ἐξαιρετικῶς ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Πολιτείαν, προκαλουμένην παρὰ τῶν ἐχόντων τὸ συμφέρον καὶ μὴ δυναμένων ἄνευ τῆς παρεμβάσεως αὐτῆς νὰ συνεννοηθῶσι καὶ νὰ συμπράξωσι, πρὸς σωτηρίαν τῶν καθ’ ἑαυτοὺς, μόνον ἐξαιρετικῶς ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Πολιτείαν, οὕτω προκαλουμένην, ἡ παρέμβασις ἐπιτρέπεται δὲ καὶ οὕτω ἡ παρέμβασις διὰ μέτρων ὅλως προσωρινῶν καὶ μὴ δυναμένων νὰ ἐκληφθῶσιν ὡς ἀποτελούντων τὸ μόνιμον καθεστὼς τῆς χώρας. Ἀλλὰ, ἵνα δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν, ἂν συντρέχωσι τὰ στοιχεῖα ταῦτα, πρέπει νὰ ἀκούσωμεν τῆς χώρας συζητούσης περὶ τοῦ θέματος. Καὶ εὐτυχῶς ἀνεπτύχθησαν ἱκανῶς τὰ τῆς χώρας, ὥστε νὰ παρίσταται αὕτη ἠνδρωμένη πρὸς συζήτησιν· ὑπάρχουσι πολλὰ τὰ μέσα, δι’ ὧν διαμορφοῦται ἡ γνώμη τῆς χώρας καὶ δι’ ὧν διερμηνεύεται καὶ μεταδίδεται αὕτη εἰς τοὺς ὀφείλοντας καὶ θέλοντας νὰ ἐργασθῶσι κατὰ τὴν ἔννοιαν αὐτῆς. Ἐν τούτῳ τῷ θέματι εἴδομεν φαινόμενον, τιμῶν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἡμετέρας χώρας, εἴδομεν τὴν χώραν συνεννοουμένην περὶ τοῦ πρακτέου. Καὶ ἐνῷ τὸ πρῶτον ἐφαίνετο ἡ γνώμη τῆς χώρας παραπαίουσα καὶ μὴ διακρίνουσα τὴν τροχιὰν, ἐν ᾗ ἠδύνατο ὠφελίμως νὰ κινηθῇ, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ὑπὸ τῆς δυνάμεως τῶν πραγμάτων φερομένη, ἤχθη εἰς συμπεράσματα, ἅτινα, καίτοι ἴσως θὰ ἦτο πρόωρον νὰ παραστηθῶσιν ὡς γενικῶς γενόμενα δεκτὰ, ἀλλὰ βεβαίως δύνανται νὰ παραστηθῶσιν ὡς τυγχάνοντα πολλῆς τῆς ὑποστηρίξεως καὶ ὡς καταστάντα διὰ τοῦτο ἄξια τῆς ἰδιαιτέρας ἡμῶν μερίμνης καὶ σκέψεως. Οὕτως ἡ χώρα ἄνευ ποδηγεσίας, ἐξ ἰδίας αὐτῆς πρωτοβουλίας δυνηθεῖσα νὰ θέσῃ ὡρισμένα θέματα, νὰ βασανίσῃ καὶ συνδυάσῃ αὐτὰ καὶ νὰ προβάλῃ γνώμας ἠτιολογημένας, καλουμένη ἤδη εἰς ἀπόφασιν καὶ καθοδηγουμένη ἐκ τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς, παρίσταται παρεσκευασμένη, ἵνα πρὸς τὰς συζητήσεις ταύτας συντελέσῃ κατὰ τὸ εἰς αὐτὴν ἀνῆκον. Διότι φέρομεν ἡμεῖς εἰς τὴν Βουλὴν ὡρισμένας προτάσεις ἐπὶ ταῖς πεποιθήσεσιν, ἃς ἐσχηματίσαμεν, ἀλλὰ πρὸς τὸν πλήρη τῶν πεποιθήσεων καταρτισμὸν συμβάλλεται στοιχεῖόν τι μήπω διηυκρινισμένον, συμβάλλεται τὸ στοιχεῖον τῆς γνώμης τῶν ἐνδιαφερομένων, τῆς γνώμης τῶν ἐκ τῆς ψηφίσεως τῶν προτάσεων μελλόντων νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν. Ἡμεῖς ἐσχηματίσαμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ μέλλοντες νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν, οὐχὶ καθ’ ἁπλῆν πλειονότητα, ἀλλὰ κατὰ μεγίστην πλειονότητα θέλουσιν ἀσπασθῆ τὸ σύστημα τὸ παρ’ ἡμῶν προτεινόμενον, ἀλλὰ πρέπει ἡ γνώμη αὐτῶν αὕτη ν’ ἀποδειχθῇ κατόπιν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεων, ἵνα ἐμμείνωμεν εἰς τὰ προτεινόμενα, διότι μέτρα, ὁποῖα τὰ προτεινόμενα, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ψηφισθῶσιν, ἐὰν ὑπάρχῃ κατ’ αὐτῶν ἐκπεφρασμένη ἀξία λόγου γνώμη μεταξὺ τῶν μελλόντων νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν, ἔστω καὶ ἐν μειονότητι ἂν τυγχάνωσιν οἱ μὴ ἀσπαζόμενοι τὸ σύστημα. Ὑποβάλλων ἄρα εἰς τὴν Βουλὴν τὰ κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν ὑπαγορευόμενα ὑπὸ τῶν περιστάσεων μέτρα, τοιαύτας θὰ προκαλέσω ἐπ’ αὐτῶν συζητήσεις, ἀφοῦ τυπωθὲν καὶ διανεμηθὲν περιέλθῃ εἰς γνῶσιν ὑμῶν τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦδε θέλω εἴπει τὰ κατὰ τὸν γενικὸν χαρακτῆρα τῶν μέτρων εἰς διαφώτισιν τῆς ἐννοίας τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ θέμα, ὅπερ πρόκειται εἰς ἐπίλυσιν, εἶναι ἡ προελθοῦσα περὶ τὴν πώλησιν τῆς σταφίδος δυσχέρεια ἐκ τῆς ἀποτόμου ἐξαφανίσεως ἀγορᾶς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, δι’ ἧς ἐπ’ ἐσχάτων διετίθετο πλέον τοῦ ἡμίσεως τῆς παραγομένης σταφίδος. Ἐνῷ ἡ γαλλικὴ ἀγορὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη κατηνάλισκε ποσὸν ἀνώτερον τῶν 70 χιλιάδων τόννων, ἤτοι τῶν 140 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφίδος, αἴφνης ὁλόκληρος ἡ ἀγορὰ αὕτη κλείεται πρὸς τὸ προϊὸν ἡμῶν, καὶ πρέπει νὰ ὑπολογίζωμεν ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ἡ ἀγορὰ αὕτη δὲν θέλει καὶ εἰς τὸ ἑξῆς συντελέσει εἰς τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος. Δὲν θέλει συντελέσει καὶ ἐκ λόγων φυσικῶν καὶ ἐκ τῆς θελήσεως τῆς χώρας, διότι ἡ ἀμπελοφυτεία ἐν Γαλλίᾳ ἀνεπλήρωσε κατὰ πολὺ τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς ἐγχωρίου οἰνοποιίας, ἥτις πρότερον προὐκάλει τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος· ἀλλὰ πλὴν τούτου ἡ χώρα ἐκείνη ἀπέδειξε διάθεσιν, ἵνα ἀποκλείσῃ τὴν σταφίδα ἀπὸ τῆς ἐν αὐτῇ καταναλώσεως. Ὥστε καὶ ἂν ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι ἐπὶ χρόνον τινὰ δὲν θέλει ἐπαναληφθῆ τὸ φαινόμενον τοῦ ἔτους τούτου, ὅπερ ὑπῆρξεν ὅλως ἐξαιρετικὸν διὰ τὸ πολὺ τῆς παραγωγῆς τοῦ οἴνου ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο δύναται νὰ ὑπάρξῃ χῶρος εἰς διάθεσιν σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ πρὸς οἰνοποιίαν, ἔχομεν τὴν θέλησιν τῆς χώρας καθαρῶς διατρανουμένην κατὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος εἰς τὰς ἀγορὰς αὐτῆς πρὸς βιομηχανικὴν οἰνοποιίαν. Μόνον ἴσως πρὸς οἰκογενειακὴν οἰνοποιίαν καὶ πρὸς ἀνάμιξιν μετὰ τοῦ ἰδίου οἴνου ὑπὸ τῶν ἀμπελοκτημόνων θὰ ἦτο ἀνεκτὴ ἡ εἰσαγωγὴ σταφίδος, ἀλλ’ ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῆς πρὸς βιομηχανικὴν οἰνοποιίαν πολεμεῖται ἐν Γαλλίᾳ ἀποφασιστικῶς. Ὁ πόλεμος κατὰ τῆς σταφίδος διὰ τοῦ δασμολογίου δὲν ὑπῆρξε τὸ κυριώτερον τῶν μέτρων τῶν ἀποκλειόντων νομοθετικῶς ἐκ τῶν ἀγορῶν τῆς Γαλλίας τὴν σταφίδα. Τὰ ληφθέντα καὶ λαυβανόμενα νομοθετικὰ μέτρα κατὰ τῆς ἐσωτερικῆς κυκλοφορίας καὶ βιομηχανικῆς πρὸς οἰνοποιίαν κατεργασίας τῆς σταφίδος εἶναι τὰ καθιστῶντα ἄπελπιν τὸν ἀγῶνα πρὸς εἰσαγωγὴν αὐτῆς ἐν Γαλλίᾳ. Ἡ ἐξαφάνισις ἄρα τῆς γαλλικῆς ἀγορᾶς καταλείπει κενὸν ἐν τῇ καταναλώσει τῆς σταφίδος, οὗτινος σπουδαίαν ἀναπλήρωσιν ἐν τῷ παρόντι δὲν ἀπεκδεχόμεθα, καὶ ἂν μὴ εἴχομεν δεδικαιολογημένην ἐλπίδα τῆς ἀναπληρώσεως αὐτοῦ ἐν τῷ μέλλοντι, θὰ ἤμην γνώμης, ὅτι οὐδὲν ἔπρεπε νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν προσήκει εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ ἐκβιάζῃ παραγωγὴν μὴ ἀπαντῶσαν εἰς πραγματικὴν κατανάλωσιν. Ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ κενὸν, τὸ ἐκ τῆς ἐκλείψεως τῆς γαλλικῆς ἀγορᾶς, θέλει ἀναπληρωθῆ ἐκ τῆς ἀναπτύξεως ἄλλων ἀγορῶν. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς καταναλώσεως παρὰ πληθυσμοῖς ὑπολογιζομένοις κατὰ δεκάδας ἑκατομμυρίων θέλει τελικῶς προτρέχει τῆς παραγωγῆς, περιοριζομένης ἐν τῇ μικρᾷ ἡμῶν χώρᾳ, ἀλλὰ τὸ αἴφνης παρουσιασθὲν κενὸν ἐν τῇ καταναλώσει δὲν δύναται ν’ ἀναπληρωθῇ πρὸ τῆς παρελεύσεως χρόνου τινὸς, κατὰ δὲ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα ἀπειλοῦνται καταστροφαὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως δυνάμεων τῶν παραγωγῶν, ὧν δὲν καταναλίσκεται τὸ προϊὸν, ἵνα συντηρήσωσιν ὅ,τι ἐδημιούργησαν ἐν τῇ ἀμπελουργίᾳ τῇ σταφιδικῇ, καὶ ἂν ἡ Πολιτεία ἐν τοιαύτῃ ὅλως ἐξαιρετικῇ περιστάσει μὴ παρεμβῇ, ἵνα παράσχῃ ἔγκαιρον συνδρομὴν εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν σταφιδαμπέλων, εἶναι κίνδυνος μὴ αὗται δὲν ὑπάρχωσιν, ὅταν ἡ ἀνάπτυξις τῆς καταναλώσεως ἤθελε καταστήσει τὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν παραγωγὴν αὐτῶν χρήσιμον. Ἐπὶ περίοδόν τινα, ἣν δύναμαι νὰ καθορίσω περίπου ὡς δεκαετῆ, κρίνω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἐξαιρετικῶν μέτρων καὶ ὅτι μετὰ τοιαύτην περίπου περίοδον ἡ ἀνάπτυξις τῆς καταναλώσεως θ’ ἀναπληρώσῃ τὰ κενά. Λέγων δὲ μόνον τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καταναλώσεως, δὲν ὁμιλῶ περὶ περιορισμοῦ τῆς παραγωγῆς, διότι δὲν εἶμαι ἐκ τῶν φρονούντων, ὅτι πρέπει νὰ συντελέσῃ ἡ Πολιτεία εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς. Ὁ περιορισμὸς τῆς παραγωγῆς καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς καταναλώσεως εἶναι τὰ δύο μέσα, δι’ ὧν ἀποκαθίσταται ἡ ἰσοῤῥοπία εἰς τὰ τῆς διαθέσεως προϊόντος, διαταραχθείσης ὑπὸ φυσικῶν περιστάσεων ἢ ὑπὸ μέτρων νομοθετικῶν· ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς σταφίδος, περὶ ἧς ἐνδείκνυται, ὅτι ἡ κατανάλωσις θέλει δυνηθῆ ἐν περιόδῳ χρονικῇ ὄχι πολὺ μακρᾷ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν σημερινὴν παραγωγὴν, καὶ μάλιστα νὰ ἀναπτυχθῇ ἐν τῷ μέλλοντι πλειότερον ἔτι ἢ ὅσον εἶχεν ἀναπτυχθῆ κατὰ τὴν ἀκμὴν αὐτῆς ἐν τῇ γαλλικῇ ἀγορᾷ, δὲν νομίζω, ὅτι συμφέρει εἰς τὴν χώραν ὁ περιορισμὸς τῆς παραγωγῆς τοῦ προϊόντος. Δὲν εἶναι βεβαίως εὐάρεστον, ὅτι ὁ πλοῦτος τῆς χώρας ἡμῶν κυρίως περιορίζεται εἰς ἓν προϊόν· θὰ ἦτο προτιμότερον ὁ πλοῦτος τῆς χώρας νὰ κατενέμετο ἐν παραγωγῇ διαφόρων προϊόντων, ὥστε τὰ ἀτυχήματα τοῦ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν κατὰ περίοδόν τινα ν’ ἀναπληρῶνται ἐκ τῆς εὐτυχίας ἄλλων, ἀλλὰ ταῦτα δὲν δύναται νὰ καθορίσῃ ἡ Πολιτεία, οὐδ’ ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ παρεμβαίνῃ, κανονίζουσα αὐτὴ τοὺς τρόπους, καθ’ οὓς θ’ ἀναπτύσσηται ἐν τῇ χώρᾳ ἡ παραγωγὴ, εἴτε ἡ γεωργικὴ, εἴτε ἡ βιομηχανικὴ, εἴτε ἡ ἐμπορικὴ, οὐδ’ εἶναι ἐφικτὸν εἰς τὴν Πολιτείαν, καὶ ἂν ἐπιχειρήσῃ τοιοῦτόν τι, νὰ τὸ ἐκτελέσῃ. Αἱ συζητήσεις αἱ γενόμεναι ἐκ τοιαύτης ἀφετηρίας οὐδὲ κἂν θεωρητικὴν ἀξίαν ἔχουσι. Μήτοι τεχνητῶς ἐξεβιάσθη ἐν Ἑλλάδι τῆς σταφίδος ἡ μεγάλη παραγωγή; Μήτοι συνέτεινεν ἡ Πολιτεία εἰς ταύτην; Τοὐναντίον πολὺ τῆς παραγωγῆς ταύτης ἐγένετο ἐπὶ γαιῶν ἐθνικῶν μὴ παραχωρηθεισῶν εἰς τοὺς ἐμφυτεύσαντας αὐτὰς, διότι οὕτως ἐπεβάλλετο ἡ παραγωγὴ αὕτη ἐκ τοῦ συμφέροντος τῶν καλλιεργητῶν, ὥστε αὐθαιρέτως κατελαμβάνοντο αἱ γαῖαι πρὸς τὴν ἐμφύτευσιν. Ἡ ἰδιοφυΐα τῆς χώρας ἡμῶν περὶ τὴν παραγωγὴν προϊόντος ἀπολαύοντος τῶν πλεονεκτημάτων μονοπωλίου, διότι οὐδεμία ἄλλη χώρα συναγωνίζεται πρὸς τὴν Ἑλλάδα διὰ τοιαύτης παραγωγῆς, παρεῖχεν εἰς αὐτὴν πρόσοδον ἐκ ταύτης, ἣν δὲν ἠδύνατο ν’ ἀποκτήσῃ ἐκ καλλιεργείας ἄλλης. Τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν, ὅτι ὁ πλοῦτος τῆς χώρας ἀνεπτύχθη κυρίως ἐν τῇ παραγωγῇ τῆς σταφίδος, καὶ ἤδη τὰ παθήματα τῆς σταφίδος εἶναι καίριον τραῦμα κατὰ τοῦ πλούτου τῆς χώρας. Οὐδόλως ὅμως συμφέρει, ὅπως ἡ στενοχωρία τῶν παραγωγῶν ἡ νῦν περιορίσῃ τὴν ἐν τῷ μέλλοντι παραγωγὴν καὶ καταστήσῃ αὐτὴν ἀνεπαρκῆ πρὸς τὴν κατανάλωσιν, ἥτις βραδέως, ἀλλὰ σταθερῶς ἀναπτυσσομένη παρὰ τοῖς ἀγγλικοῖς, τοῖς γερμανικοῖς καὶ ἄλλοις πληθυσμοῖς, θέλει πάντως ὑπερακοντίσει τελικῶς παραγωγὴν περιοριζομένην εἰς τὰ στενὰ ὅρια διαμερισμάτων τινῶν τῆς μικρᾶς ἡμῶν χώρας. Πρέπει ἄρα τὰ προτεινόμενα μέτρα νὰ προνοῶσι περὶ τῶν τῆς καταναλώσεως, ἐφ’ ὅσον δύνανται νομοθετικὰ μέτρα διὰ καταλλήλου διαῤῥυθμίσεως νὰ καταστήσωσι τὰ κατ’ αὐτὴν ὀλιγώτερον ἐπιζήμια εἰς τοὺς παραγωγούς, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ συντελῶσιν εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς, δὲν πρέπει κἂν νὰ ἀφήσωσι τὴν παραγωγὴν ἔκθετον εἰς τὰς ἰδίας αὐτῆς δυνάμεις, διότι αἱ δυνάμεις τῆς παραγωγῆς ἤδη σχεδὸν ὁλοσχερῶς ἐκλείπουσι, καὶ ἐὰν μὴ προσέλθῃ ἡ Πολιτεία ἀρωγὸς, διὰ τὴν ἔλλειψιν δυνάμεων θέλει ἐπέλθει ἡ καταστροφὴ προϊόντος, ὅπερ, ἐὰν περιεσώζετο δι’ ἐγκαίρου ἀντιλήψεως τῆς Πολιτείας, μετ’ ὀλίγον θὰ ἠδύνατο φυσικῶς καὶ ἀφ’ ἑαυτοῦ νὰ ὑπάρξῃ. Ἡ παρέμβασις ἄρα τῆς Πολιτείας, ἐὰν ὀρθὴ ἦναι ἡ σκέψις, ὅτι παροδικὸν εἶναι τὸ κακὸν, ἐπιβάλλεται ἐπιβάλλεται καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διαῤῥυθμίσεως τῶν τῆς καταναλώσεως καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς παροχῆς συνδρομῆς εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφίδος, πρὸς διάσωσιν τῆς ἤδη ὑπαρχούσης σταφιδοφυτείας ἐν τῇ χώρᾳ. Ἀλλὰ πῶς δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα; Περὶ τῶν κατὰ τὴν διαῤῥύθμισιν τῆς καταναλώσεως μακρὰ ἐγένετο συζήτησις ἐν τῇ χώρᾳ, ἐγένετο καὶ παρὰ τῶν ἐπιστημόνων, ἐγένετο καὶ παρὰ τῶν πρακτικῶν, ἐγένετο καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς γεωργίας καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ἐμπορίου καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς βιομηχανίας· οὐδὲν παρελείφθη, καὶ ἤδη κατέχομεν πάντα τὰ στοιχεῖα, ἐφ’ ὧν δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν πρὸς σχηματισμὸν γνώμης. Τὰ τῆς καταναλώσεως προϊόντος, ἐξ οὗ ἡ χώρα εἰσέπραττεν ἐν ὁμαλαῖς περιστάσεσιν 60 καὶ πλέον ἑκατομμύρια, δὲν δύνανται εὐκόλως δι’ ἑνὸς νομοθετήματος νὰ ἐξομαλισθῶσι, δύναται ὅμως τὸ νομοθέτημα νὰ συντελέσῃ εἰς μείωσιν τῆς ζημίας, διαῤῥυθμίζον τὰ τῆς καταναλώσεως, ἐφ’ ὅσον ἀπὸ τῆς χώρας ἡμῶν ἐξήρτηνται· ἐὰν δὲ τὸ μέτρον τυγχάνῃ τῆς ὑποστηρίξεως ἐκείνων, οὓς θὰ ἐπιβαρύνῃ καὶ οἵτινες ἐξ αὐτοῦ ἀπεκδέχονται ὠφέλειαν ἀνωτέραν τῆς ἐπιβαρύνσεως, δύναται τὸ μέτρον τοῦτο νὰ πραγματοποιηθῇ. Τίνα δὲ ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα τῶν μέχρι τοῦδε συνεννοήσεων τῶν ἐνδιαφερομένων, τῶν δημοσίων συζητήσεων, τῶν κατ’ ἰδίαν ἀνταλλαγῶν γνωμῶν; τίνες αἱ πεποιθήσεις, ἃς ἐσχημάτισαν πάντες, καὶ ὅσοι μετέσχον τῶν συζητήσεων, καὶ ὅσοι ἁπλῶς παρηκολούθησαν τὰς παρ’ ἄλλων γενομένας; Ἡ σύμπτωσις τῆς κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἀφθόνου παραγωγῆς σταφίδος παρ’ ἡμῖν, καὶ τῆς ἀφθόνου παραγωγῆς οἴνων ἐν Γαλλίᾳ, συνδυαζομένη πρὸς τὰ νομοθετικὰ ἐν Γαλλίᾳ μέτρα, τ’ ἀποκλείοντα ἐντελῶς τὴν σταφίδα ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς τῆς χώρας ἐκείνης, ὁ ἀποκλεισμὸς τῆς σταφίδος ἐκ τῆς γαλλικῆς ἀγορᾶς, καὶ παραγωγὴ σταφίδος κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἔκτακτος, ἥτις, καὶ ἂν ὑφίστατο ἡ γαλλικὴ ἀγορὰ τῆς σταφίδος ἐν τῇ παλαιᾷ της ἀκμῇ, πάλιν θὰ παρῆγεν ἀνωμαλίας περὶ τὴν κατανάλωσιν, συνδυασμὸς περιστάσεων, αἵτινες, καὶ μόναι ἐὰν παρίσταντο ἑκατέρα, ἤθελον ἐπιδράσει ἐπιβλαβῶς ἐπὶ τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος, ἐξηυτέλισεν ὅλως τὴν ἐμπορικὴν ἀξίαν τοῦ προϊόντος, καὶ οὕτως ἀνέτρεψε τὰ τῶν συναλλαγῶν, ὥστε τὸ ὅλον παραχθὲν ποσὸν, ὑπερτεροῦν κατὰ τὸ ⅓ τὸν συνήθη ὅρον, μόλις τὸ ἥμισυ τῆς συνήθους προσόδου θέλει ἀποδώσει. Δὲν ἐξέπεσεν ἡ ἀξία ἀναλόγως τοῦ πλεονασμοῦ, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ πλεονασμοῦ ἐξέπεσεν αὕτη ἐπὶ πολλαπλασίῳ ἐκ τῆς ἐπιδράσεως τοῦ πανικοῦ, ὅστις κατέλαβε καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν παραγωγὴν, καὶ ἐκ τῶν συνεπειῶν τῆς προκυψάσης ψυχολογικῆς τῶν πωλητῶν καταστάσεως. Τοιαῦτα ἀποτελέσματα πρέπει νὰ προληφθῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι, ἐπειδὴ δὲ τὸ ἔκρυθμον τῆς καταστάσεως, τὸ ἐκ τῆς ἐκλείψεως τῆς γαλλικῆς ἀγορᾶς, καθιστᾷ ἐνδεχομένας ὁμοίας συμπτώσεις, ἐσχηματίσθη γνώμη ὑπὲρ παρεμβάσεως τῆς Πολιτείας πρὸς διαῤῥύθμισιν τῶν τῆς ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος ἐν τῷ μέτρῳ, ὅπερ ἡ κατανάλωσις ἐνδεικνύει, ἐν μέτρῳ προλαμβάνοντι τὴν ἀνατροπὴν τῶν ὅρων κανονικῆς περὶ τῆς σταφίδος συναλλαγῆς. Ἡ ἀφαίρεσις ἄρα ποσοῦ σταφίδος ἐπὶ τῇ ἐξαγωγῇ εἶναι ἡ γνώμη, ἥτις προήχθη γενικώτερον ἐκ τῆς ἐν τῇ χώρᾳ συζητήσεως, αὕτη δὲ ἀνεγράφη παρ’ ἡμῖν ἐν νομοσχεδίῳ ὡς ὑποχρεωτικὴ, διότι τοῦτο εἶναι καθ’ ἡμᾶς τὸ μέσον, δι’ οὗ ἡ νομοθετικὴ παρ’ ἡμῖν ἐνέργεια δύναται νὰ συντελέσῃ, ὅπως καταστήσῃ τὴν ἀγορὰν τῆς σταφίδος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ σταθερωτέραν, τουτέστιν, ὅπως ἀποδώσῃ εἰς αὐτὴν τὴν βάσιν, ἐκλιποῦσαν ἤδη ὡς ἐκ τῆς δυσαναλογίας τοῦ προϊόντος πρὸς τὴν σημερινὴν κατανάλωσιν. Ἐπὶ χρόνον τινὰ, ἐπὶ ἑνδεκαετίαν περίπου κατὰ τὸ νομοσχέδιον, φρονοῦμεν, ὅτι πρέπει παρεμβαίνουσα ἡ Πολιτεία νὰ ἀφαιρῇ ἀπὸ τῆς ἐμπορίας τοῦ προϊόντος τὸ ποσὸν, ὅπερ εἶναι τὸ παραίτιον τῆς μειώσεως τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἀνωμαλίας τῆς ἀγορᾶς, τῆς στερούσης τὸ προϊὸν τοῦ ἐδάφους πρὸς ἀπόκτησιν ἀναλόγου πρὸς τὴν ἀξίαν αὐτοῦ ἀνταλλάγματος. Ἀλλὰ συνάμα μετὰ τοῦ μέτρου τούτου, οὗ τὰς λεπτομερείας θέλω ἤδη ἐκθέσει πρὸς τὴν Βουλὴν, ἔπρεπε νὰ ληφθῶσι καὶ μέτρα, ὅπως οἱ παραγωγοὶ, οἵτινες ἐστερήθησαν, ὡς ἐκ τῆς ἀνωμαλίας τῶν ἀγορῶν τῆς καταναλώσεως, τῶν μέσων, ἵνα προνοήσωσι περὶ τῆς μελλούσης παραγωγῆς καὶ διασώσωσι τὰς ἀμπέλους αὑτῶν διὰ νέας καλλιεργείας, πορισθῶσι τὰ πρὸς ταύτην κεφάλαια, ὧν ἄνευ δὲν δύνανται κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο νὰ ἐργασθῶσιν. Ἡ ἀπόκτησις τῶν κεφαλαίων κατὰ τὴν περίοδον, ἣν διανύομεν, ἦτο δυσχερής. Ἕκαστος ἐννοεῖ, ὅτι καθ’ ἣν ὥραν διεξάγομεν διαπραγματεύσεις πρὸς διαῤῥύθμισιν τῶν κατὰ τὰ ἐθνικὰ δάνεια πρὸς τοὺς πιστωτὰς, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ εὕρωμεν νέους πιστωτὰς, προσφέροντας κεφάλαιον, ἔστω καὶ ὄχι ἐπὶ λίαν σπουδαίῳ ποσῷ· ἡ ἀνάγκη ὅμως ἦτο ἐπιβλητικὴ, καὶ ἔπρεπε πάντως νὰ πορισθῶμεν τὸ κεφάλαιον τοῦτο, διότι ἄνευ αὐτοῦ ἤθελε στερηθῆ ἡ χώρα τὸ σπουδαιότερον αὐτῆς κεφάλαιον, τὸ ἐκ τῆς τέως καλλιεργείας τῆς σταφιδαμπέλου. Ἡ σταφιδάμπελος, ἀφιεμένη εἰς τὴν μόνην πρόνοιαν τῶν ἰδιοκτητῶν, ἤθελε καταστραφῆ, καὶ θὰ ἔπρεπεν, ὅτε ἡ χώρα ἀνέκτα τὰς δυνάμεις αὐτῆς, τότε νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ἐκ νέου ἐμφυτεύσεως. Τοιαύτας δοκιμασίας δὲν δύνανται χῶραι ἀσθενεῖς—μάλιστα ὡς ἡ ἡμετέρα—νὰ ὑποστῶσιν ἄνευ καταστροφῶν, καὶ ἔπρεπεν ἡ Πολιτεία νὰ παρεμβῇ, προσπορίζουσα εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφίδος κατὰ τὴν ἐπιστᾶσαν περίοδον τοὐλάχιστον τὴν συνδρομὴν, ἧς ἐτύγχανεν ἡ καλλιέργεια κατὰ προηγούμενα ἔτη, ὅτε ἡ ἀνάγκη δὲν ἦτο τοσοῦτον ἐπιτακτική. Κατὰ προηγουμένας περιόδους καλλιεργείας ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἦτο ἡ πάροχος τῶν κεφαλαίων, ἡ δὲ παροχὴ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς τοὺς καλλιεργητὰς τῆς σταφίδος ἀνήρχετο εἰς ἓξ καὶ εἰς ἑπτὰ ἑκατομμύρια· ἤδη σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ παροχὴ αὕτη ἐκλείπει· ἀμφιβάλλω, ἐὰν παρὰ τῆς Τραπέζης θὰ παρασχεθῇ 1 ἢ 1½ ἑκατομμύριον, οἱ δὲ διὰ τῶν παροχῶν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τέως καλλιεργοῦντες, σήμερον, ἀπέναντι ἀναγκῶν πολλαπλασίων, ἀπέναντι ἐλλείψεως μέσων ἰδίων πρὸς καλλιέργειαν, παντελοῦς σχεδὸν ὡς πρὸς πολλοὺς, οὐδὲν δύνανται νὰ ἐλπίσωσιν εἴτε παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, εἴτε παρ’ ἄλλων. Πάντως ἄρα ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ προσπορίσῃ κατὰ τὴν ἐπιστᾶσαν περίοδον εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφίδος τοὐλάχιστον τὸ ποσὸν, ὅπερ αἱ περιστάσεις δὲν ἐπιτρέπουσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὅπως αὕτη κατὰ τὸ εἰωθὸς παράσχῃ εἰς αὐτούς. Ἀλλὰ καὶ πλὴν τῶν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐπιβαλλομένων, καὶ καθ’ ὅλην τὴν περίοδον, ἣν παρέστησα ὡς διανυθησομένην, πρὶν ἢ ἐπανέλθωμεν εἰς ὁμαλὴν κατάστασιν, θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη τοιαύτης συνδρομῆς. Ἐθεωρήσαμεν ἄρα πρέπον, ὅπως συνδυάσωμεν τὰ τῆς παρακρατήσεως τῆς πλεοναζούσης κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν σταφίδος πρὸς μέτρον, δι’ οὗ ἀποκτῶνται καὶ παρέχονται εἰς τοὺς κτηματίας τὰ κεφάλαια τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα κατὰ τὴν ἐπιστᾶσαν περίοδον τῆς καλλιεργείας καὶ κεφάλαια πρὸς τὰς μελλούσας περιόδους ὅσον ἔνεστι πλειότερα καὶ ἅτινα διὰ τῆς ἀναπτύξεως αὐτῶν νὰ δύνωνται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς ὅλας τὰς ἀνάγκας τῆς σταφιδικῆς καλλιεργείας, καὶ μετὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν αὐτῶν εἰς τὰς ἀνάγκας πάσας τὰς γεωργικάς. Τὸ μέτρον, ὅπερ προτείνομεν, θὰ χρησιμεύσῃ, ὡς ἐλπίζομεν, ὡς θεμέλιον τῆς γεωργικῆς πίστεως τῆς χώρας, ὡς πυρὴν, περὶ ὃν συνενούμενα κεφάλαια ἐπαρκῆ, πρὸς τὴν γεωργικὴν πίστιν προωρισμένα, νὰ καταστήσωσι καὶ ἐνταῦθα Τράπεζαν γεωργικῆς πίστεως, ἥτις κατὰ πρῶτον μὲν λόγον παρέχουσα ἀρωγὴν πρὸς καλλιέργειαν τῆς σταφίδος, εἶτα δὲ καὶ εἰς πᾶσαν γεωργικὴν ἐνέργειαν, ν’ ἀναπληρώσῃ ἀνάγκην, ἣν ἀπὸ καιροῦ αἰσθάνεται ἡ χώρα, ἣν ἐσθάνεται πᾶσα χώρα, ἣν αἱ πλεῖσται τῶν χωρῶν ἐπλήρωσαν, καίπερ ἁπανταχοῦ δυσχερῶς, ἣν ὅμως ἡμεῖς μέχρι τοῦδε δὲν ἠδυνήθημεν νὰ πληρώσωμεν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ πορισθῶμεν ἤδη κεφάλαιον ἀμέσως καταβληθησόμενον, ὅσον ἐξέλιπεν ἀπὸ τῆς γεωργίας ἡμῶν ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅπως συνδράμῃ τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφίδος καὶ τὴν γενικωτέραν καλλιέργειαν ἐπὶ τῷ μέτρῳ τῷ μέχρι τοῦδε, τὸ κεφάλαιον τοῦτο, συνδυαζόμενον πρὸς τὰ ἄλλα μέτρα τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις πρὸς ἵδρυσιν Γεωργικῆς Τραπέζης, ἀναλαμβανούσης εὐθὺς ἀπὸ τοῦδε τὴν ἀναπλήρωσιν τῶν κενῶν, τῶν προερχομένων ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν κεφαλαίων, τῶν μέχρι τοῦδε παρεχομένων τοὐλάχιστον εἰς τὴν σταφίδα. Καὶ τῷ ὄντι ἐκ συνεννοήσεων πρὸς τοὺς δυναμένους νὰ ἐργασθῶσιν ἐν τῷ θέματι τούτῳ κατηρτίσθη κεφάλαιον 9 ἑκατομμυρίων. Τὸ κεφάλαιον τοῦτο θὰ καταβληθῇ μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου ἐ. ἔ. ἐπὶ ποσῷ 6,000,000, μέχρι 31 8βρίου ἐπὶ ἑτέρῳ ποσῷ 1,000,000, τὰ δὲ ἄλλα 2,000,000 τὴν 1 Μαΐου τοῦ προσεχοῦς ἔτους καὶ τὴν 31 8βρίου ὑπὸ τῆς ἑταιρίας, ἥτις ἀναλαμβάνει τὴν διαχείρισιν τῶν σταφιδικῶν πραγμάτων. Ἡ διαχείρισις τοῦ ἀφαιρουμένου πλεονάσματος ἀπὸ τῆς ἐξαγομένης σταφίδος πρέπει νὰ ἐνεργῆται ὑπὸ καταστήματος, καὶ ἐνομίσαμεν, ὅτι ἐπιτηδειοτέρα πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου θὰ ἦτο ἑταιρία, ἥτις πρὸς τῇ συντελέσει εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ κεφαλαίου ἤθελε παρέχει καὶ ὀργανισμόν τινα, κατηρτισμένον πρὸς τὴν ἐνέργειαν ταύτην· ὡς πληροῦσαν δὲ τοὺς ὅρους τούτους ἐκρίναμεν τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων, ἥτις, ἔχουσα προσωπικὸν λειτουργοῦν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, θὰ ἠδύνατο νὰ συνδυάσῃ μετὰ τῆς ἐνεστώσης ἐργασίας αὑτῆς καὶ τὴν προκειμένην, πρὸς οἰκονομίαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ταύτης καὶ ἐκείνης. Ἐπὶ τούτοις ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, συνεννοηθεῖσα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς Διευθύνσεως αὐτῆς, προῆλθεν εἰς συμφωνίας, δεομένας ὅμως ἔτι τῆς κυρώσεως τῆς γενικῆς συνελεύσεως, ὅπως ἐξυπηρετήσῃ τὰ τῶν μέτρων, περὶ ὧν τὸ νομοθέτημα, παρέχουσα τὴν ἐργασίαν τοῦ προσωπικοῦ τῆς κεντρικῆς αὐτῆς διοικήσεως ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τοῦ εἰδικοῦ ταμείου, ὅπερ σχηματίζει ὡς κλάδον τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς καὶ ἐπὶ διανομῇ τῶν δαπανῶν τοῦ ἑτέρου προσωπικοῦ, ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἔσται κοινὸν εἰς τὰς δύο ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων καταβάλλει ἐκ τοῦ ἰδίου αὑτῆς κεφαλαίου εἰς τὸν κλάδον τῆς ὑπηρεσίας, τὸν συνιστώμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τῆς συμβάσεως τῆς ἀποῤῥεούσης ἐκ τοῦ νομοθετήματος τούτου, εἰς ἀποκλειστικὴν διάθεσιν πρὸς τοὺς σκοποὺς τοῦ νόμου ποσὸν 4,000,000.

§11ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀπὸ τοῦδε;

§12Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπὸ τοῦδε καταβάλλονται 6,000,000 καὶ πάντως μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου, τὰ δὲ 6 ταῦτα ἑκατομμύρια, ἐπαυξηθησόμενα εἰς 9,000,000 διὰ καταβολῆς καὶ τῶν ὑπολοίπων δόσεων, ἀπαρτίζονται πρῶτον ἐκ τῶν 4,000,000, περὶ ὧν ἤδη ὁμιλῶ, λέγων ὅτι ταῦτα τὰ 4,000,000 καταβάλλονται παρὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων εἰς τὸ εἰδικὸν ταμεῖον, τὸ συνιστώμενον ὑπ’ αὐτῆς ὡς ἰδιαίτερος κλάδος τῆς λειτουργίας τῆς ἑταιρίας. Ἵνα ὅμως ἡ ἑταιρία δυνηθῇ νὰ καταβάλῃ τὸ κεφάλαιον τοῦτο, ἔχῃ δὲ καὶ πρὸς τοὺς σκοποὺς τῆς συστάσεως αὑτῆς τοὺς ἀρχικοὺς τὰ ἐπαρκῆ, ὀφείλει νὰ συμπληρώσῃ τὸ μετοχικὸν αὐτῆς κεφάλαιον εἰς 6,000,000, διότι ὑπολογίζομεν, ὅτι τὸ χρῆμα, ὅπερ διαθέτει σήμερον, ἀνέρχεται εἰς 3 περίπου ἑκατομμύρια, ὥστε θὰ δεήσῃ ν’ ἀποκτήσῃ ἕτερα 3,000,000 ὡς μετοχικὸν κεφάλαιον καταβεβλημένον, ἵνα ἐκ τῶν 6,000,000 καταβάλῃ τὰ 4 εἰς τὸν ἰδιαίτερον κλάδον τῆς σταφιδικῆς ἐργασίας. Πλὴν τῆς προνοίας περὶ τῶν 4 τούτων ἑκατομμυρίων, προῆλθεν ἡ Κυβέρνησις εἰς συνεννοήσεις πρὸς κεφαλαιούχους, ὅπως πορισθῇ ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων ἐπὶ ἐγγυήσει τῆς Κυβερνήσεως πρὸς καταβολὴν εἰς τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον ποσὸν 5,000,000 διὰ δανείου λαχειοφόρου, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ ὅρῳ, ὅπως οἱ λαχνοὶ μὴ ὑπερβαίνωσιν ἐν ταῖς δόσεσι τὰς ἀναλογίας τοῦ λαχειοφόρου δανείου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Τὸ δάνειον ἐπὶ κεφαλαίῳ πέντε ἑκατομμυρίων θὰ ὑπηρετῆται δι’ ἐτησίων δόσεων πρὸς 6½ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου, ἀποσβεννύμενον ἐν διαστήματι 44 ἐτῶν, καὶ κανονιζομένων τῶν τοῦ τόκου καὶ τοῦ λαχείου καὶ τοῦ χρεωλυσίου ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ 6½% καὶ ἄνευ ὑπερβάσεως ὑπὸ τοῦ λαχείου τοῦ τριτημορίου τῆς μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ χρεωλυσίου δόσεως. Ἡ ἑταιρία θὰ ἦναι ἡ κατὰ πρῶτον λόγον ὑπεύθυνος ἐπὶ τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ δανείου τούτου, θὰ ἦναι δὲ καὶ τὸ Δημόσιον ὑπεύθυνον ἐν ἀνεπαρκείᾳ τοῦ ταμείου τοῦ σταφιδικοῦ. Οὕτως ἀποκτῶνται τὰ ἐννέα ἑκατομμύρια, ὧν τὰ ἓξ θὰ ἦναι καταβεβλημένα πρὸ τῆς τριακοστῆς Ἰουνίου, ἕτερον ἓν ἑκατομμύριον πρὸ τῆς τριακοστῆς πρώτης Ὀκτωβρίου, καὶ ἀνὰ ἓν ἐπὶ πλέον ἑκατομμύριον πρὸ τῆς 1ης Μαΐου καὶ τῆς 31 Ὀκτωβρίου 1895. Ἀλλὰ πλὴν τούτων θὰ πορίζηται κεφάλαια τὸ ταμεῖον ἐκ τῆς διαχειρίσεως τοῦ παρακρατουμένου πλεονάσματος τῆς ἐξαγομένης σταφίδος. Ἡ παρακράτησις θέλει κανονίζεσθαι ἐτησίως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατόπιν γνωμοδοτήσεως ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ δὲν θέλει ἐπιτρέπεσθαι, ἐὰν μὴ ἡ παραγωγὴ ἐν τῇ ὑπερβολῇ αὐτῆς καὶ ἡ κατανάλωσις ἐν τῇ ὀλιγότητι αὐτῆς δὲν ὑπαγορεύωσι τὸ μέτρον τοῦτο, διότι παρεμβαίνουσα ἡ Πολιτεία εἰς διαῤῥύθμισιν ἀντικειμένων μὴ ὑπαγομένων κανονικῶς εἰς πολιτειακὸν ἔλεγχον, ὀφείλει νὰ περιορίσῃ τὴν ἐνέργειαν αὐτῆς ἐν τῇ στενοτάτῃ περιφερείᾳ τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης. Καὶ οὕτω καθορίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι οὐδέποτε θέλει γίνεσθαι παρακράτησις, ἐὰν ἡ πιθανὴ παραγωγὴ τοῦ ἔτους μετὰ τοῦ ἀποθέματος δὲν λογίζηται κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου ἀνωτέρα τῶν 300,000,000, οὐδέποτε θέλει γίνεσθαι παρακράτησις, ἐὰν ἡ κατανάλωσις τοῦ λήξαντος ἔτους, ηὐξημένη κατὰ 10%, δὲν ἦναι κατωτέρα τῆς παραγωγῆς τοῦ ἔτους μετὰ τοῦ ἀποθέματος. Ἐθεωρήθη ὅτι ὡς πρὸς τὴν κατανάλωσιν δὲν ἀρκεῖ ἡ τοῦ παρελθόντος ἔτους ὡς ὅρος, ἀλλὰ πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς ταύτην καὶ ποσὸν ἀναπτύξεως ἐτησίως 10%.

§13ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι πολύ.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἤκουσά τινος, καὶ εἰδικωτάτου μάλιστα, καὶ διὰ τοῦτο ἀπαντῶ εὐθὺς, λέγοντος, ὅτι πολὺ εἶναι τὸ 10% εἰς ἀντισήκωμα τῆς ἀναπτύξεως τῆς κανονικῆς, πολὺ δὲ ἴσως εἶναι καὶ τὸ ποσὸν τῶν 300 ἑκατομμυρίων, ὅπερ καθωρίσαμεν ὡς ἐλάχιστον ὅρον μετὰ τοῦ ἀποθέματος, ἵνα λειτουργήσῃ ἡ παρακράτησις.

§15ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Τὸ τῶν 300 ἑκατομμυρίων εἶναι πολὺ, τὸ δέκα τοῖς ἑκατὸν δὲν εἶναι.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀλλὰ καὶ οὗτος ὁ ὅρος καὶ ἐκεῖνος ὑπηγορεύθησαν ἐκ τῆς γενικωτέρας ἰδέας, ὅτι ἡ παρέμβασις τῆς Πολιτείας ἐν τοῖς τοῦ θέματος τούτου δὲν πρέπει νὰ παρεμποδίσῃ ἐπὶ μέτρῳ τὰς φυσικὰς συνεπείας τῆς ἀφθόνου παραγωγῆς, ἢ τῆς περιωρισμένης καταναλώσεως ἐπὶ τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος, ὅτι εἶναι πρέπον, ὅταν αἱ περιστάσεις συντελῶσιν εἰς τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος, νὰ μὴ παρεμβαίνῃ ἡ Πολιτεία, παρεμποδίζουσα τὴν μείωσιν ταύτην, ἢ μόνον ἐφ’ ὅσον ἡ παρεμπόδισις εἶναι ἀναγκαία πρὸς σωτηρίαν. Μόνον πρὸς σωτηρίαν ἐπιτρέπεται ὁ ἔλεγχος τῆς Πολιτείας περὶ τὰ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐξαγωγῆς, δὲν ἐπιτρέπεται δὲ εἰς τὴν Πολιτείαν ἐνέργεια κανονικὴ πρὸς διαῤῥύθμισιν τῶν τιμῶν ἐπὶ ἐκβεβιασμένης ἐκ τοῦ νόμου βάσεως. Παρεμβαίνουσα ἡ Πολιτεία ἐξαιρετικῶς, πρέπει νὰ μὴ παρεμποδίζῃ τὴν λειτουργίαν τῆς κανονικῆς συναλλαγῆς. Ὅταν ἔχωμεν παραγωγὴν ἄφθονον, πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τιμὰς χαμηλὰς, ἡ δὲ εὐθηνία θέλει συντελέσει εἰς τὴν διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς καταναλώσεως βελτίωσιν τῶν τιμῶν ἐν τῷ μετέπειτα. Ἤδη, παρ’ ὅλας τὰς καταστροφὰς, ἃς ὑφίσταται, ἡ σταφὶς, τὸ μέλλον αὐτῆς ἀπήλαυσε καί τινος πλεονεκτήματος, ὅτι διὰ τὸ εὐτελὲς τῶν τιμῶν εἰσεχώρησε καὶ εἰς διαμερίσματα τέως ἄγνωστα αὐτῇ, διὰ τὸ εὐτελὲς τῶν τιμῶν ἐπεξετάθη ἡ κατανάλωσις αὐτῆς εἰς τάξεις πολιτῶν ἀπορωτέρας· εὐρυνομένων δὲ οὕτω τῶν ἀγορῶν τοῦ προϊόντος, παρασκευάζεται ἡ στερέωσις καὶ ἡ βελτίωσις τῶν κατ’ αὐτὸ ἐν τῷ μέλλοντι. Ὀρθὴ εἶναι ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ἡ κανονικὴ ἐτησία ἀνάπτυξις δὲν ἦτο 10%, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψωμεν κατανάλωσιν ἐπὶ ὅρῳ κατά τι ἀνωτέρῳ τῆς ἐνδεικνυομένης ὡς κανονικῆς. Ἀφοῦ δὲ οὕτως ἐθέσαμεν φραγμὸν κατὰ τῆς καταχρήσεως, ἤτοι τοῦ ἐλέγχου τῆς Πολιτείας περὶ τὰ τῆς ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος ἐν ὁμαλωτέραις περιστάσεσιν, ἐν περιστάσεσι καθ’ ἃς δὲν ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Πολιτείαν ἡ παρέμβασις πρὸς σωτηρίαν, κανονίζομεν τὸν τρόπον τῆς παρεμβάσεως τῆς Πολιτείας, ὅταν συντρέχῃ τὸ ἔκτακτον τῶν περιστάσεων, τὸ ὑπαγορεῦον τὰ τοῦ νομοθετήματος μέτρα. Ὅταν συντρέχωσιν οἱ ὅροι, οἱ προκαλοῦντες τὴν παρέμβασιν τῆς Πολιτείας κατὰ τὴν γνώμην τοῦ νομοθέτου, κανονίζει ἡ Κυβέρνησις τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἐλέγχου μετὰ τὴν γνωμοδότησιν ἐπιτροπῆς. Τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἐλέγχου καὶ τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς παρακρατήσεως, συνιστῶμεν λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει τὰς διαφόρους εἰδικότητας, τὰ διάφορα συμφέροντα. Οὕτω καθορίζεται, ὅτι τὴν ἐπιτροπὴν συγκαλεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, συνισταμένην, ὑπὸ τὴν προεδρίαν αὐτοῦ, ἐκ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἐκ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐκ τοῦ νομάρχου Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, προσέτι δὲ ἐξ ἀντιπροσώπων σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἀνὰ δύο σταφιδοκτήμονες ἐξαποστέλλονται παρὰ τῶν ἐπαρχιῶν Πατρῶν, Αἰγιαλείας καὶ Ἠλείας, ἀνὰ δύο ἐκ τῶν νομῶν Κεφαλληνίας καὶ Ζακύνθου, ἀνὰ εἷς ἐξ ἑκάστης τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας, ἀνὰ εἷς ἐκ τῶν νομῶν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας καὶ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας· προσέτι δὲ θὰ ἀποστέλλῃ τρεῖς σταφιδεμπόρους τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Πατρῶν. Θὰ ἐκλέγωνται δὲ οἱ σταφιδοκτήμονες ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ δήμου τῆς πρωτευούσης, τῆς ἐπαρχίας, ἢ τοῦ νομοῦ, ὃν ἐκπροσωποῦσιν. Ἐπιτροπὴ, οὕτω καταρτιζομένη, θέλει ἀποφασίζει ἂν ὑπάρχῃ περίπτωσις ἢ δὲν ὑπάρχῃ περίπτωσις παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος, ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει δὲ ταύτῃ πρὸς αὐτὴν, ἐπιτρέπεται ὁ διὰ βασιλικοῦ διατάγματος καθορισμὸς τῆς παρακρατήσεως ἐπὶ ὅρῳ μὴ ἀνωτέρῳ τοῦ κατὰ τὴν γνωμοδότησιν. Ἵνα ὅμως ἐξασφαλισθῶσι τὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ταμείου, ἐθεωρήθη πρέπον, ὅπως ἐπιβληθῇ πάντως παρακράτησις, ἐξαιρετικῶς μὲν κατὰ τὸ ἔτος 1894, οὗτινος ἄλλως εἶναι γνωστὸν τὸ μέγα ἀπόθεμα, 10%, κανονικῶς δὲ 3% κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη τῆς λειτουργίας τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως, ὅστις θέλει ἔχει διάρκειαν ἑνδεκαετῆ, ἐνῷ τὸ ταμεῖον θέλει ἔχει διάρκειαν πεντηκονταετῆ. Ἀλλὰ καὶ τὰ δέκα τοῖς ἑκατὸν καὶ τὰ τρία τοῖς ἑκατὸν καὶ πάντα τὰ παρακρατούμενα κατόπιν τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ βασιλικοῦ διατάγματος θέλουσιν ἐκκαθαρίζεσθαι ὑπὲρ τῶν συνεισενεγκόντων αὐτὰ, οἵτινες θὰ καθίστανται ἐπὶ τῷ κεφαλαίῳ τῆς ἐκκαθαρίσεως μέτοχοι τῆς Τραπέζης. Ἡ παρακράτησις ἐπάγεται τὴν διάθεσιν τῶν παρακρατηθέντων κατὰ τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, περὶ ὧν θέλω ὁμιλήσει ἤδη, ἡ δὲ τοιαύτη αὐτῶν διάθεσις ἐπάγεται εἴσπραξιν κεφαλαίου, ὅπερ ἐκκαθαριζόμενον ἐπιπροστίθεται εἰς τ’ ἄλλα τοῦ ταμείου κεφάλαια, ὡς μετοχὴ τοῦ συνεισεγκόντος τὰ παρακρατηθέντα διὰ τῶν παρακρατήσεων· ἄρα θὰ προσαυξάνηται διαρκῶς τὸ κεφάλαιον τοῦ ταμείου, διατιθέμενον ἀποκλειστικῶς πρὸς τοὺς σκοποὺς τοῦ νόμου, τουτέστιν εἰς παροχὴν δανείων ἐπὶ καλλιεργείᾳ ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ πρωτίστως τῶν σταφιδαμπέλων. Σκοπὸς τῶν παρακρατήσεων εἶναι ἡ πρόληψις τῆς σπουδαίας ὑποτιμήσεως τῆς ἐξαγομένης σταφίδος, καὶ ἐν ταύτῃ εὑρίσκει ὁ ὑφιστάμενος τὴν παρακράτησιν τὴν ὠφέλειαν ἀντισηκόνουσαν, ὡς ἐλπίζεται, πολλαπλασίως τὴν ζημίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν ζημίαν περιορίζει κατά τι, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον, ἡ ἀναγνώρισις μετοχῆς εἰς τὰ κεφάλαια τοῦ ταμείου ἀναλόγου πρὸς τὸ ἐκκαθαρισθὲν καθαρὸν ἀντίτιμον τῆς παρακρατηθείσης σταφίδος. Ἡ ἐκκαθάρισις γενήσεται εὐθὺς μετὰ τὸ τέλος τῆς σταφιδικῆς περιόδου, ἥτις κατὰ τὸ νομοσχέδιον θεωρεῖται ἀρχομένη κατὰ τὴν 1ην Αὐγούστου καὶ λήγουσα τὴν 31 Ἰουλίου, πάντων τῶν ὑπολογισμῶν γινομένων ἐπὶ τοιαύτῃ περιόδῳ, πλὴν μόνης τῆς τοῦ πρώτου ἔτους, εἰς ἣν ἐπιπροστίθενται καὶ οἱ μῆνες ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου μέχρι τῆς 1ης Αὐγούστου. Ἡ παρακρατουμένη σταφὶς θέλει ἀποταμιεύεσθαι ἐν ἀποθήκαις, ἃς ὑποχρεοῦται ἡ ἑταιρία νὰ συστήσῃ μέχρι τέλους Ἰουλίου ἐπ’ ἀριθμῷ, ὅσον ἔνεστι μεγαλειτέρῳ, κανονισθησομένῳ διὰ τῆς συμβάσεως· εἰς τὰς ἀποθήκας ταύτας παραδίδων ὁ ἐξάγων τὸ καθορισθὲν ποσοστὸν καὶ λαμβάνων τὰ γραμμάτια τῆς παραδόσεως εἶναι ἐλεύθερος πάσης ἄλλης ὑποχρεώσεως. Δύναται δὲ νὰ παραδώσῃ τὸ ποσοστὸν εἰς οἱανδήποτε θέλει ἀποθήκην, δύναται, ἐὰν θέλῃ, νὰ παραδώσῃ καὶ εἰς χρήματα τὸ ἀντίτιμον τοῦ ποσοστοῦ, κατὰ διατίμησιν ἑβδομαδιαίως συντασσομένην ὑπὸ τῶν οἰκείων ἀρχῶν, ὑποχρεουμένης τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ταμείου νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὰς ἀποθήκας ἐντὸς 15 ἡμερῶν τὴν σταφίδα· πᾶσα δὲ σταφὶς εἶναι δεκτή, ἀρκεῖ νὰ ᾖναι ξηρὰ καὶ ἐπαρκῶς κεκαθαρμένη.

§17ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἄνευ διακρίσεως ποιότητος;

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄνευ διακρίσεως. Ταύτην τὴν οὕτως ἀποτεταμιευμένην σταφίδα διαχειρίζεται ἡ ἑταιρία, εἰς ἣν ἀνατίθενται τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου τούτου. Ἡ ἑταιρία ὀφείλει νὰ μετατρέψῃ τὴν σταφίδα ταύτην εἰς μάζαν, ἵνα καταστήσῃ αὐτὴν, ὅπως διὰ βασιλικοῦ διατάγματος θέλει κανονισθῆ, ἀνεπιτηδείαν πρὸς βρῶσιν ἀνθρώπου, καὶ οὕτω μεταπεποιημένην θέλει ἐκποιεῖ αὐτὴν πρὸς οἰνοπνευματοποιίαν, ἢ πρὸς οἰνοποιίαν, ἢ πρὸς ἄλλον βιομηχανικὸν σκοπόν. Ἀλλὰ θὰ ἐπιτρέπηται ὑπὸ εἰδικοὺς ὅλως περιορισμοὺς, ἀναγραφομένους ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἵνα τῆς σταφίδος μὴ μεταπεποιημένης γίνηται ἀποστολὴ εἰς χώρας, ἔνθα τέως δὲν εἰσάγεται, ἢ καὶ εἰς τὰς συνήθεις ἀγορὰς ἐν ὅλως ἐξαιρετικαῖς περιστάσεσιν. Οὕτω διατιθέμενα τὰ τῶν πλεονασμάτων, θέλουσι προσαυξάνει σπουδαίως τὰ κεφάλαια τοῦ ταμείου, ὅπερ θὰ δύνηται δι’ αὐτῶν νὰ προσέρχηται ἀρωγὸν εἰς τὴν σταφιδικὴν καλλιέργειαν καὶ εἰς πᾶσαν γεωργικὴν καλλιέργειαν μετὰ τὴν πλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς σταφιδικῆς καλλιεργείας. Τοιαύτη διάθεσις τῶν κεφαλαίων τῆς ἑταιρίας κανονίζεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Καθορίζεται, ὅτι τὰ ἑκατομμύρια τὰ ἓξ, τὰ ἀμέσως καταβαλλόμενα, καὶ τὰ τρία τὰ καταβληθησόμενα εἰς τρεῖς ἴσας δόσεις θέλουσι διατεθῆ εἰς δάνεια πρὸς καλλιέργειαν ἐπὶ διορίαις μὴ ὑπερβαινούσαις τὸ ἔτος, ἐπὶ προσωπικῇ ἐγγυήσει, ἐπὶ ὑποθήκῃ καὶ ἐνεχύρῳ χρηματογράφων καὶ μάλιστα τῶν περὶ παρακρατήσεως πιστοποιητικῶν, ἐπὶ τόκῳ δὲ οὐχὶ ἀνωτέρῳ τῶν 8%. Ὁ τόκος οὗτος παρ’ ἡμῖν εἶναι μέτριος, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ, προκειμένου περὶ γεωργικῶν δανείων, οἱ τόκοι εἶναι βαρύτεροι τῶν συνήθως κρατούντων. Ἡ προσπόρισις τοιούτων ποσῶν δύναται νὰ λογισθῇ ὡς ἐπαρκὴς διὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Ἐὰν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας ἦσαν ὁποῖα κατὰ τὰ προηγούμενα, ἡ καταβολὴ τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων εὐθὺς, τῶν ἑπτὰ ἑκατομμυρίων μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου, ἴσως ἠδύνατο νὰ κριθῇ ὡς μὴ ἀποχρῶσα, ἀλλὰ κατὰ τοσοῦτον ἐμειώθησαν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, ὥστε ἐλπίζομεν ὅτι τὸ ποσὸν, ὅπερ ἀμέσως θέλει παρασχεθῆ ὑπὸ τῆς ἑταιρίας εἰς τοὺς καλλιεργητὰς, θέλει ἀποβῆ ἐπαρκὲς, ἂν μὴ πρὸς πλήρη ἀνάπτυξιν τῆς καλλιεργείας, ἀλλὰ πάντως πρὸς σωτηρίαν τῶν ἀμπέλων καὶ τῆς παραγωγῆς. Ἡ πρόσοδος, ἣν ἐκ τῶν τόκων τῶν δανείων θέλει ἀπολαμβάνει τὸ ταμεῖον, θέλει διατίθεσθαι κατὰ πρῶτον μὲν λόγον εἰς τὴν πληρωμὴν τῆς χρεωλυτικῆς δόσεως τοῦ λαχειοφόρου δανείου, εἶτα δὲ εἰς ἀπόδοσιν 6% εἰς τὰ κεφάλαια, τὰ ὑπὸ τῆς ἑταιρίας καταβαλλόμενα εἰς τὸ ταμεῖον καὶ μετ’ αὐτὰ εἰς τὰ κεφάλαια τὰ ἐκ τῶν παρακρατήσεων, πᾶν δὲ περίσσευμα θέλει ἀποτελεῖ τὸ ἀποθεματικὸν τῆς Τραπέζης, ὅπερ δὲν θέλει μειοῦσθαι, εἰμὴ μόνον πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν δόσεων τοῦ δανείου καὶ τῶν 6% ἐπὶ τῶν ἐν τῷ ταμείῳ κεφαλαίων τῆς ἑταιρίας πρὸς τὴν ἀναπλήρωσιν δὲ ταύτην συντελοῦσι καὶ αὐτὰ τὰ ἐκ τῶν παρακρατήσεων κεφάλαια· μὴ ἐπαρκούντων δὲ καὶ τούτων εἰς τὴν ἀπότισιν τῶν δόσεων τοῦ λαχειοφόρου δανείου, ἀναπληροῖ τὸ ἐλλεῖπον τὸ Δημόσιον. Οὕτω κανονίζονται τὰ τοῦ ταμείου διὰ τρόπου ἐξασφαλίζοντος πάντως τὴν διάρκειαν αὐτοῦ, διότι ταμεῖον ἱδρυόμενον ἐπὶ κεφαλαίῳ ἐννέα ἑκατομμυρίων, προσαυξανομένῳ ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῶν παρακρατήσεων, παρέχει τὰ στοιχεῖα πρὸς τὸν βαθμιαῖον καταρτισμὸν Τραπέζης γεωργικῆς πίστεως, ἐπαρκοῦς πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, καίτοι αἱ ἀνάγκαι τῆς γεωργικῆς πίστεως, ἰδίᾳ παρ’ ἡμῖν, εἶναι μεγάλαι καὶ ἡ ἀναλογία τῶν ἀναγκῶν τούτων πρὸς τὴν ὅλην δρᾶσιν τῆς χώρας εἶναι ἐν Ἑλλάδι μεγαλειτέρα ἢ ἀλλαχοῦ. Εἰς τὸ ταμεῖον δὲ τοῦτο θὰ ἐπιτραπῇ διὰ βασιλικοῦ διατάγματος, ἵνα δέχηται καὶ καταβολὰς, οἷαι αἱ συντελοῦσαι εἰς τὰς Τραπέζας τὰς γεωργικὰς πρὸς ἐπαύξησιν τῶν κεφαλαίων αὐτῶν. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς ἄλλας λεπτομερείας περὶ τῶν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὀφείλω, καταθέτων αὐτὸ, νὰ ἐπιστήσω καὶ πάλιν τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἰς τὸν γενικὸν χαρακτῆρα τῶν προτεινομένων, καὶ νὰ συστήσω εἰς ὑμᾶς, ὅπως μελετῶντες τὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐξετάσητε αὐτὸ οὐ μόνον ἐν τῷ πνεύματι τῶν πεποιθήσεων, ἃς ὑμεῖς σχηματίζετε περὶ τῶν ἐν αὐτῷ, ἀλλ’ ἐπιζητοῦντες ἵνα διαγνώσητε τὴν περὶ τῶν προτεινομένων γνώμην τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων, ὡς ἐπιβαρυνομένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὡς ἀπεκδεχομένων δι’ αὐτοῦ διάσωσιν περιουσίας. Ἐπὶ τῇ ψηφίσει τοῦ νομοσχεδίου ὀφείλομεν νὰ συντελέσωμεν δι’ εὐρείας συζητήσεως εἰς τὴν πρόκλησιν γενικῆς ἐν τῇ χώρᾳ βασάνου τῶν στοιχείων, ἐξ ὧν ἀπαρτίζεται, καὶ τοῦ συνδυασμοῦ αὐτῶν, ἵνα ἐκ ταύτης φωτισθῶμεν. Ἡ συζήτησις, ἡ ἐνταῦθα γενησομένη, θὰ ἦναι ἡ ἀφετηρία τῆς ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου διαμορφωθησομένης κρίσεως, ἡ δὲ ψῆφος ἡμῶν ἐξ ἐκείνης τῆς κρίσεως θὰ καθοδηγηθῇ. Περὶ τὰ τῆς συζητήσεως ταύτης ἡ Κυβέρνησις θὰ καταλάβῃ τὴν οἰκείαν αὑτῇ θέσιν, τοῦ ἡγέτου τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις, διεξαγαγοῦσα τὰς συνεννοήσεις καὶ καταδείξασα, τί δύναται νὰ γείνῃ, οὐδόλως ἐννοεῖ νὰ συστήσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν, ἵνα παραδεχθῇ τὸ συμπέρασμα τῶν συνεννοήσεων, διότι παρ’ αὐτῆς προτείνεται. Προτείνεται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὸ συμπέρασμα τοῦτο ὡς ὑπὸ τῶν ἰδίων αὑτῆς πεποιθήσεων ὑπαγορευόμενον, ἀλλ’ ὡς δεόμενον ἔτι καὶ τῆς ὑποστηρίξεως τῶν ἐφ’ οὓς πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ. Ἐὰν τούτων ἡ γνώμη μὴ ἀποδειχθῇ σύμφωνος, ἐὰν αἱ συζητήσεις ἡμῶν μὴ πείσωσι κατὰ μεγάλην πλειονότητα τοὺς παραγωγούς, ὧν αἱ ὑποθέσεις κανονίζονται διὰ τῶν προτεινομένων, ὅτι ταῦτα συνᾴδουσι πρὸς τὸ συμφέρον καὶ πρὸς τὴν θέλησιν αὐτῶν, ἡμεῖς οὐδόλως θέλομεν ἐπιμείνει εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῶν τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, θέλομεν ὅμως μεταδώσει εἰς τὴν Βουλὴν τὰ τῶν πεποιθήσεων ἡμῶν κατὰ τὴν συζήτησιν, καὶ θέλομεν προσπαθήσει νὰ πείσωμεν πάντας περὶ τῆς γνώμης, ἣν θεωροῦμεν ὡς τὴν ὀρθοτέραν, ἀνακοινοῦντες τὰ στοιχεῖα, ἐφ’ ὧν ἐστηρίξαμεν αὐτήν. Ὅπως δ’ ἐπὶ τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου, οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ κρατήσῃ πλήρης ἐλευθερία γνώμης, ὅτι πρέπει καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις νὰ συμπράξωσι καὶ οἱ ἐκτὸς ἡμῶν, ἵνα δυνηθῶμεν οὕτω νὰ καταρτίσωμεν τὸ νομοθέτημα ὅσον ἔνεστι κανονικώτερον· διότι εἶναι τὸ νομοθέτημα ὅλως ἔκρυθμον, δικαιολογεῖται δὲ μόνον ὡς μέτρον παροδικῆς, ἀλλ’ ἀναποδράστου ἀνάγκης, δικαιολογεῖται μόνον, διότι ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι μετὰ παρέλευσιν περιόδου τινὸς χρονικῆς, οὐχὶ πολὺ μακρᾶς, ἡ κατανάλωσις θ’ ἀναπτυχθῇ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἡ παραγωγὴ νὰ μὴ δέηται ἐπὶ πλέον τῆς ἐκρύθμου ὑποστηρίξεως τῆς Πολιτείας. Τοιαῦτα φρονοῦντες περὶ τοῦ νομοθετήματος, ἀναγνωρίζομεν ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ φρονήματος ἡμῶν, ὅτι τοιοῦτος θεσμὸς δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ, ἐὰν εἰς τὸν καταρτισμὸν αὐτοῦ μὴ συμπράξωσιν οἱ ὑποβαλλόμενοι εἰς τὸν κανονισμὸν τῶν ἰδίων ὑποθέσεων διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοθετήματος, ἐὰν μὴ συμπράξωσι καὶ ἐν ταῖς βάσεσι καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις τοῦ εἰς αὐτοὺς ἀφορῶντος θεσμοῦ, ἐὰν μὴ διὰ τῆς συμπράξεως αὐτῶν, διὰ τῆς διατρανώσεως γνώμης ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν τοῖς ἐπιβάλλεται οὗτος παρὰ τὴν θέλησιν αὐτῶν, ὅτι ψηφίζοντες ἡμεῖς, ἐν ᾗ ἔχομεν ἐκ τοῦ Συντάγματος ἐξουσία, ἵνα νομοθετῶμεν, ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ, ἐπειδὴ περὶ ἐκρύθμου μέτρου προέκειτο, δὲν ἐνομοθετήσαμεν κατὰ τὰς ἰδίας ἡμῶν πεποιθήσεις, ἀλλ’ ἐνομοθετήσαμεν ἁπλῶς καὶ μόνον ὡς διερμηνεῖς τῶν παραγωγῶν τῆς σταφίδος, μὴ δυναμένων ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας τὰς ἰδίας αὐτῶν προαιρέσεις νὰ πραγματοποιήσωσιν. Ἐὰν ἠδύναντο οἱ παραγωγοὶ τῆς σταφίδος νὰ πραγματοποιήσωσι τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἄνευ τῆς ψηφίσεως νόμου, ἐὰν ἠδύναντο, συνερχόμενοι αὐτοὶ καὶ νὰ κανονίσωσι τὰ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου διατασσόμενα ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τῆς Πολιτείας δι’ ἰδιωτικῆς συμφωνίας, θὰ ἦτο ἡ διαῤῥύθμισις ὁμαλὴ, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν πρακτικῶς νὰ ἐπιτευχθῇ τοιαύτη συμφωνία, ὀφείλομεν δὲ νὰ ἐπιζητήσωμεν, ὅπως ὅσον ἔνεστι πιστότερον διερμηνεύσωμεν τὴν ἔκφρασιν τῆς ἰδιωτικῆς θελήσεως διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, πρὸς τοῦτο δ’ ἀπαιτεῖται ἡ πρόκλησις τῆς ἐκδηλώσεως τῶν πεποιθήσεων τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων. Ἐβασάνισαν ἤδη οὗτοι τὸ πρόβλημα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, καὶ κατέστησαν ἱκανοὶ ἐκ τοῦ ἀμέσου συμφέροντος καὶ ἐκ τῆς κατ’ ἰδίαν μελέτης καὶ ἐκ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν γνωμῶν, ὅπως συμπράξωσι μεθ’ ἡμῶν εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ, διατρανοῦντες δημοσίᾳ τὰς ἰδίας πεποιθήσεις. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐν τοιούτῳ πνεύματι διεξαγομένην τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ θέλει συμπληρώσει γενικωτέρα τοῦ θέματος ἀνάπτυξις ἐν τῇ χώρᾳ, καὶ ὅτι ἐκ τῆς ἐπικοινωνίας ταύτης τῆς γνώμης ἡμῶν καὶ τῆς γνώμης τῶν εἰς οὓς ἀφορᾷ τὸ προτεινόμενον νομοθέτημα θέλει ἐπιτευχθῆ συμφωνία, περιέχουσα τὸ ἠθικὸν κῦρος εἰς μέτρα νομοθετικὰ, διασώζοντα τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοκτημόνων, τελεσφόρως δ’ ἐξυπηρετοῦντα τὴν Πολιτείαν. (Χειροκροτήματα)

§19ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς καλλιεργείας τῶν κτημάτων καὶ τὸ μεγαλείτερον μέρος τῶν κτημάτων μένει ἀκαλλιέργητον, καὶ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἠθέλομεν λάβει μετὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς πλειονοψηφίας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέδειξε, θὰ ἦτο μάταιον καὶ κατόπιν ἑορτῆς, διότι ἐπέρχεται ἡ καταστροφή. Ἀνάγκη λοιπὸν, καὶ ἀνάγκη ἐπείγουσα, ὅπως ληφθῇ σπουδαία κπόφασις μετὰ τὴν ἔκφρασιν, ἡ ὁποία ἤδη ἐξεδηλώθη καὶ διὰ συλλαλητηρίων καὶ διὰ τοῦ τύπου, ἀνάγκη ὅπως προβῶμεν εἰς μέτρον ἀποφασιστικὸν, συμφώνως μὲ τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν, ἐκ πρώτης ὄψεως κρίνων, θεωρῶ ὡς λίαν σωστικὴν, ἐὰν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν δοθῇ ἡ προσήκουσα προσοχὴ καὶ ἡ ἐκτέλεσις ἀνατεθῇ εἰς ἀνθρώπους ἱκανοὺς, ἵνα διεξαγάγωσιν αὐτήν. Ἡ καταβολὴ τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων θὰ φέρῃ ἀνακούφισιν καὶ εἶναι λίαν κατεπείγουσα· δὲν πρέπει ὁ χρόνος τῆς καταβολῆς αὐτῶν νὰ μείνῃ ἀόριστος.

§20Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου, ἡ πρώτη δόσις τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων θὰ καταβληθῇ μέχρι τῆς 20 Ἰουνίου· ἐννοεῖται ὅτι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δυνάμεθα νὰ διεξαγάγωμεν πάντα ταῦτα, ὅσα ὑπέδειξα, διότι ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ἐκτελεσθῶσι πάντα, ὡς ἐὰν ἦτο βέβαιον, ὅτι θὰ ἐψηφίζετο ὁ νόμος. Ὥστε οὐδεμία ἐκ τῆς συζητήσεως θὰ προέλθῃ βραδύτης.

§21ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεγράψατε σύμβασιν μετὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων; —διότι δὲν ὑπεβάλατε τοιαύτην.

§22Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Συμβάσεις θὰ ὑπάρξωσι δύο· θὰ ὑπάρξῃ σύμβασις μετὰ τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων καὶ θὰ ὑπάρξῃ καὶ σύμβασις περὶ τῆς παροχῆς τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ δάνειον. Περὶ τοῦ δανείου ὑπάρχει πλήρης συμφωνία μετὰ τῶν κεφαλαιούχων, περὶ δὲ τῶν κατὰ τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων ἔχομεν συμφωνίαν πρὸς τὸ Συμβούλιον τῆς ἑταιρίας, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται ἡ κύρωσις τῶν συμφωνηθέντων ὑπὸ τῆς γενικῆς συνελεύσεως τῆς ἑταιρίας.

§23Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πότε θὰ συγκληθῇ αὕτη;

§24ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτής, περὶ τῶν θεωριῶν, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν. Ἐὰν πρόκηται ἀκαδημαϊκῶς νὰ συζητήσωμεν ἐνταῦθα, διὰ νὰ θέσωμεν τὰ θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ γείνῃ εὐρυτέρα συζήτησις παρὰ τῷ ἔθνει, νομίζω ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ προλάβωμεν τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκαν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλοι. Ἡ καλλιέργεια τῆς σταφίδος γίνεται πολὺ πρὸ τοῦ Ἰουνίου, σήμερον δὲ ἡ μεγαλειτέρα ἀνάγκη δὲν εἶναι ἡ τῶν πληρεστέρων μέτρων, ἀλλὰ ἡ τῶν ταχυτέρων. Ἄν τὰ ληφθητόμενα μέτρα πρόκηται νὰ ἐφαρμοσθῶσι καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ καλλιέργεια θὰ ἔχῃ πάθει, ὅταν δηλ. οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ δὲν θὰ δύνανται νὰ καλλιεργήσωσι τὰς σταφιδαμπέλους των ἐγκαίρως, ὅσον καὶ ἄν ἦναι ταῦτα πληρέστερα, δὲν θὰ τοὺς ὠφελήσουν εἰς τίποτε. Τὸ ζήτημα, ὅπερ ἐθίχθη σήμερον ἁπλῶς, θὰ συζητηθῇ βεβαίως, ὅταν λάβωμεν γνῶσιν τοῦ ὑποβληθησομένου νομοσχεδίου. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μᾶς δώσῃ μίαν πληροφορίαν. Ἀρχόμενος τοῦ λόγου του, εἶπεν, ὅτι τὸ ὅλον τῆς ἐπιχειρήσεως, ἡ συλλογὴ τῆς σταφίδος τῆς παρακρατηθησομένης, ἡ μετατροπὴ αὐτῆς εἴτε εἰς οἰνοπνεύματα, εἴτε εἰς ἄλλα εἴδη, θὰ γίνῃ αἱ παρὰ τμήματος τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων καὶ διὰ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν τοῦ Μονοπωλίου Παρακατιὼν ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλει οὐχὶ πλέον περὶ τμήματος ἑταιρίας ὑφισταμένης, ἀλλὰ περὶ ἑταιρίας ὅλως ἀνεξαρτήτου τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, τὴν ὁποίαν μάλιστα ὠνόμασε Τράπεζαν, μέλλουσαν νὰ ἔχῃ ἰδίαν λειτουργίαν ἀγροτικῆς Τραπέζης, περιοριζομένην κατ’ ἀρχὰς εἰς τὴν σταφίδα, ἐπεκτεινομένην δ’ ἀκολούθως καὶ εἰς ἅπασαν τὴν γεωργίαν τοῦ Κράτους. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἂν πρόκηται περὶ τμήματος τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων ἐξαρτωμένου ἐκ τῆς σημερινῆς διοικήσεως, ἢ περὶ Τραπέζης ἀνεξαρτήτου, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐπιχειρήσῃ πάντα ταῦτα.

§25Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ τμήματος τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων, ἔχοντος ὅμως ὅλως αὐτοτελῆ λογαριασμόν. Τὸ αὐτοτελὲς τῆς διαχειρίσεως τοῦ ταμείου ἀναγράφεται διαῤῥήδην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὡς καὶ ἡ μὴ ἀνάμιξις τοῦ λογαριασμοῦ τοῦ ταμείου τοῦ Γεωργικοῦ μετὰ τοῦ λογαριασμοῦ τῆς διαχειρίσεως τῶν Μονοπωλίων, καὶ ὁ τρόπος τῆς κατανομῆς μεταξὺ τῶν δύο διαχειρίσεων τῶν κοινῶν δαπανῶν.

§26ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὀφείλω νὰ ποιήσωμαι τὴν ἑξῆς δήλωσιν, ὅτι, ἂν σπουδάζωμεν, ἂν πρόκηται νὰ μεταδώσωμεν τὴν πεποίθησιν εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ὅτι σπουδάζομεν καὶ δὲν παίζομεν, τότε πρέπει νὰ προβῶμεν μετὰ σπουδῆς καὶ σοβαρότητος εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἐπιψηφίζοντες αὐτὸ πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Μετὰ δὲ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θεωρήσῃ, ὅτι ἀποκρούεται ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, τότε ἂς μὴ τὸ κυρώσῃ, καὶ ἂς ζητήσῃ τὴν ἀνάλογον τροποποίησίν του. Ἀλλ’ ἵνα μὴ θεωρηθῇ, ὅτι οἱ κωλυσιεργοῦντες ἔλεγον τὴν ἀλήθειαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν σπουδάζει ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ὅτι πρόκειται μόνον χάριν ἐπιδείξεως, χάριν ἀποπλανήσεως νὰ ὑποβληθῇ ἓν νομοσχέδιον, τότε πρέπει νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§27ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ὅλη ἡ συζήτησις κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην περὶ προβλεπομένων ἢ ἐπικειμένων κινδύνων εἶναι ἀνώμαλος, εἶναι ἐντελῶς πρόωρος. Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως βεβαίως θὰ τὸ πράξητε, νὰ τυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ διανεμηθῇ, καὶ ἀφοῦ λάβωμεν γνῶσιν, τότε ἕκαστος ἐν γνώσει θὰ φέρῃ μίαν γνώμην περὶ τῆς ταχυτέρας συζητήσεως ἢ περὶ παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν· ἀλλὰ πρὸ παντὸς πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§28Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι κατεπεῖγον.

§29ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ αὔριον, καὶ τὴν προσεχῆ Δευτέραν νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§30ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὴν προσεχῆ Δευτέραν νὰ ἦναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ μοὶ ὑποδείξητε τὰ καθήκοντά μου! Τὸ νομοσχέδιον βεβαίως θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ καὶ θ’ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 133).

§32ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ κατεπεῖγον τοῦ ζητήματος ἔγκειται εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν κεφαλαίων καὶ τὴν ταχεῖαν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων. Ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καταφαίνεται, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ δοθῶσιν ἀμέσως χρήματα· ὥστε, ὅταν ἡ αἰτία αὕτη ἐκλείψῃ, τὰ ἄλλα πρέπει νὰ συζητηθῶσιν ἐν ἡσυχίᾳ, διότι δὲν πρόκειται νὰ δοθῶσι σήμερον χρήματα, ἀλλὰ τὸν Ἰούνιον.

§33ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὰ 4,000,000 θὰ δοθῶσι τώρα.

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§35ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ οὕτως ἀντελήφθην, καὶ ἡ σιωπὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀποδεικνύει, ὅτι ἀντελήφθην καλῶς.

§36Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μᾶς εἴπῃ, ἄν, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου, θ’ ἀρχίσῃ ἀμέσως ἡ καταβολή.

§37Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, ὅτι ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου θὰ καταβληθῶσιν εὐθὺς τὰ 6,000,000. Ἀλλ’ ἂν θὰ γένηται δυνατὸν νὰ ἀρχίσῃ ἀμέσως καὶ ἡ παροχὴ τοῦ χρήματος παρὰ τῆς Τραπέζης πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας, τοῦτο εἶναι δύσκολον νὰ εἴπω, διότι πρὸς παροχὴν ἀπαιτεῖται αἴτησις καὶ ἐξέλεγξις τῆς αἰτήσεως, ἐπαγόμεναι πάροδον ἡμερῶν τινων. Περὶ τοῦ ζητήματος, ἂν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ χρῆμα εἰς τὴν ἐφετεινὴν καλλιέργειαν, οὐδὲν δύναμαι νὰ προσθέσω εἰς ὅσα εἶπον. Δὲν νομίζω ὅτι θ’ ἀποβῇ ἐφικτὸν νὰ γένηται ταχύτερον ἡ καταβολὴ ἢ ὅσον παρέστησα πρὸς ὑμᾶς· διότι, ὅσον καὶ ἂν ἐπισπεύσωμεν τὴν συζήτησιν, ὅσον καὶ ἂν διεξαχθῶσι πάντα ἐν μεγάλῃ συντομίᾳ, δὲν εἶναι δυνατὸν πρὸ τῆς διορίας, ἣν ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔσχατον ὅριον, νὰ γένηται ἡ πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας παροχὴ παντὸς τοῦ χρήματος.

§38ΣΚΟΥΖΕΣ. Τὸ περίσσευμα θὰ κρατηθῇ μετὰ τὴν 1 Ἰουλίου ἢ ἀπὸ τοῦδε;

§39Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μετὰ τὴν 1 Ἰουλίου 1894.

§40ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ σπουδαῖον κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι ν’ ἀποφασισθῇ ἡ παρακράτησις. Τὸ περὶ ἱδρύσεως Τραπέζης σταφιδικῆς ἢ γεωργικῆς ζήτημα δὲν πρέπει νὰ συνδεθῇ ἀμέσως μὲ τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἀποφασισθῇ τὸ περὶ παρακρατήσεως, καὶ μετὰ τοῦτο, ἂν ἡ Κυβέρνησις προέλθῃ εἰς συνεννοήσεις μὲ κεφαλαιούχους καὶ ἀνεύρῃ κεφάλαια διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς Τραπέζης, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς ἀπόφασιν περὶ τούτου· ἀλλὰ τὸ σπουδαῖον εἶναι ν’ ἀποφασισθῇ τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως, διότι τὸ τοιοῦτον δύναται νὰ ἔχῃ σπουδαίας συνεπείας καὶ καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον ψυχοῤῥαγεῖ, διότι ἀπέστειλεν ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφιδοκάρπου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, τὰ ὁποῖα τὴν σήμερον δὲν ἐκποιοῦνται ἢ εἰς εὐτελεῖς τιμάς. Τοῦτο εἶναι τὸ σπουδαῖον, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, σήμερον· νὰ προέλθωμεν εἰς ἀρωγὴν τοῦ ἐμπορίου τοῦ Ἑλληνικοῦ, τὸ ὁποῖον ψυχοῤῥαγεῖ· τὸ μόνον δὲ μέσον εἶναι ν’ ἀποφασισθῇ τὸ ταχύτερον τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως. Ἡ παρακράτησις εἰς 10% εἶναι ἐλαχίστη, οὐχ ἧττον τὸ ταχύτερον πρέπει νὰ γείνῃ γνωστόν, ὅτι ἀπεφασίσθη τὸ μέτρον αὐτό, καὶ νὰ μὴ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν μέχρις ὅτου πλέον δὲν θὰ ὑπάρχῃ καιρός.

§41ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις. Τὸ νομοσχέδιον βεβαίως εἶναι καὶ λίαν σπουδαῖον καὶ λίαν κατεπεῖγον, καὶ χρήζει καὶ πολλῆς μελέτης καὶ πολλῆς σκέψεως. Μεγάλη συζήτησις ἐγένετο, προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, καὶ παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, αἱ γνῶμαι δὲ ὅλων ἐξετέθησαν· ἡ Κυβέρνησις μετὰ πολλὴν μελέτην, ὑποθέτω, καὶ ὀρθὰς σκέψεις ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ Κυβέρνησις κατανοεῖ τὸ κατεπεῖγον τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν νομίζω λοιπὸν εὔλογον, οὐδὲ ὀρθὸν, νὰ τεθῇ τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τὴν κρίσιν ὁλοκλήρου τῆς κοινῆς γνώμης, καὶ νὰ περιμένωμεν νὰ ἀποφανθῇ αὕτη περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ νομοσχεδίου.

§42Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, κύριε Πρόεδρε.

§43ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἰς τὴν Βουλὴν εἴμεθα οἱ ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ ἔχομεν μορφώσει γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τῆς γνώμης τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν θὰ κρίνῃ περὶ τῆς χρησιμότητος καὶ σκοπιμότητος τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς ἀποδοχῆς αὐτοῦ. Φρονῶ λοιπὸν ἀναγκαιότατον νὰ τυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ ἐκ ταύτης ἡ Κυβέρνησις θὰ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησιν, ἂν πρέπῃ νὰ ψηφισθῇ ἢ ὄχι. Δὲν πρέπει βεβαίως νὰ περιμένωμεν τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης ὅλων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§44ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὴν Δευτέραν νὰ ἦναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§45Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐννοῶ ἡ συζήτησις αὕτη εἰς τί ἀφορᾷ· οὐδεὶς ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν. Καὶ αὔριον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀρχίσωμεν, ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἔχῃ ἀνάγκην τῆς αὔριον, ἵνα ἀναγνώσῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐλπίζω, ὅτι μέχρι τῆς αὔριον θὰ ἦναι τυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ εἶναι ἤδη στοιχειοθετημένον κατὰ τὸ πλεῖστον καὶ ὁπωσδήποτε, παρεμπιπτούσης τῆς Κυριακῆς, βεβαίως πρὸ τῆς Δευτέρας θὰ ἦναι κατὰ πάντα ἕτοιμον. Φοβοῦνται πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὅτι ἡ ἰδέα, ἣν ἐξέφρασα, ὅτι πρέπει νὰ ἀκούσωμεν καὶ τὰ ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου, δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ἀναβολήν. Ἐγὼ δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ταύτης, διότι ζῶμεν ἐν τῷ αἰῶνι τῶν σιδηροδρόμων καὶ τηλεγράφων· τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ θὰ διανεμηθῇ πρὸ τῆς Δευτέρας, θὰ ἦναι ἀνὰ χεῖρας τῶν ἐνδιαφερομένων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις πρὶν ἢ ἴσως τὸ μελετήσωσι πάντες οἱ κύριοι Βουλευταί, νομίζω δὲ, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα συζητῶμεν περὶ τῶν μὴ προταθέντων. Τὴν Δευτέραν θ’ ἀναγραφῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι θὰ ἦναι τυπωμένον καὶ διανεμημένον πρὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης.

§46ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ γνῶσιν τοῦ ἐξαχθέντος ποσοῦ κατὰ τὸ 1893 καὶ τοῦ ὑπάρχοντος ἀποθέματος. Ἐπειδὴ καὶ ἡ πληροφορία αὕτη θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν συζήτησιν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προσκομίσῃ ταύτην εἰς τὴν Βουλήν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§48Α. Γ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Χθὲς εἷς τῶν ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτῶν, καθ’ ἣν ὥραν ἐγὼ εὑρισκόμην εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶπεν ἐπὶ λέξει, κατὰ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, ὅτι ὁ ἀδελφὸς ἑνὸς τῶν Βουλευτῶν τῶν ἐν τῇ δεξιᾷ πτέρυγι καθημένων κατηγορεῖται, δὲν ἠξεύρω διατί, καὶ ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶχεν ἀναγραφῆ εἰς τὸ πινάκιον τοῦ Πλημμελειοδικείου, ἀλλ’ ὅτι ἡ δικογραφία ἀπεσύρθη, καίτοι ἡ ὑπόθεσις ἐπρόκειτο νὰ δικασθῇ τὴν 20 Ἰανουαρίου, καθόσον ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ ἐξασκήσῃ πίεσιν ἐπὶ τοῦ Βουλευτοῦ διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς ἀπαρτίας, ἢ δὲν ἠξεύρω διὰ τί ἄλλο. Ἠρώτησεν εἷς τῶν συναδέλφων, τίς ἦτο ὁ Βουλευτὴς οὗτος καὶ τὸ πρόσωπον τὸ κατηγορούμενον, καὶ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ὁ κατηγορούμενος εἶναι ὁ Κωνσταντῖνος Σοῦτσος, ἀδελφὸς ἐμοῦ. Ὁ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ κατηγορηθεὶς, μεταβὰς σήμερον εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς, καίτοι ἐγνώριζεν ὅτι δὲν εἶχε δώσει κἀμμίαν ἀφορμὴν, ὅπως τὸ ὄνομά του ἀναγραφῇ εἰς τὸ πινάκιον τοῦ Πλημμελειοδικείου, ἔλαβεν ὡς ἀπάντησιν ἐπίσημον, μὲ τὴν ἄδειαν νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτῆς, ὅτι οὐδέποτε κατηγορήθη μέχρι σήμερον διὰ κἀμμίαν πρᾶξιν, δίδουσαν ἀφορμὴν πρὸς κατηγορίαν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὰ λοιπὰ, ἀφοῦ ἡ βάσις εἶναι ψευδὴς, εἶναι περιττὸν νὰ ἀνασκευασθῶσιν, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἔχασε μίαν λαμπρὰν εὐκαιρίαν, ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας χάνει συχνὰ, ὁσάκις ἀνεξέλεγκτος συκοφαντῇ πρόσωπα.

§49ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἤθελον ἐπὶ τοιαύτης ὑποθέσεως νὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ φέρῃ τὸ πινάκιον, εἰς ὃ ἐνεγράφη ἡ ὑπόθεσις αὕτη· ἐπίσης νὰ προσαγάγῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ πρώην γενικοῦ γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης κ. Σαρσέντη, ἔνθα ἀναφέρεται ἡ πολιτεία τοῦ ἐπιστάτου τῶν φυλακῶν Συγγροῦ, καὶ προτείνεται ἡ ἀπόλυσίς του.

§50ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μετὰ μεσημβρίαν σήμερον ὑπέγραψα τὸ ἔγγραφον πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα, συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεως τῆς χθεσινῆς, ζητῶν πληροφορίας ἀκριβεῖς περὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς ἀφορώσης τὸν Κωνσταντῖνον Σοῦτσον. Τὴν ἀπάντησιν τοῦ Εἰσαγγελέως θέλω ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν, ἅμα ὡς τὴν λάβω.

§51ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προσαχθῇ αὐτὸ τοῦτο τὸ πινάκιον τῆς 20 Ἰανουαρίου, ἔνθα εἶναι ἀναγεγραμμένη ἡ ἑξῆς ὑπόθεσις: «Κωνστ. Σοῦτσος, ἄδικος ἐπίθεσις».

§52Α. Γ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Πῶς ὁρίζετε γεγονότα; Πιθανὸν νὰ ἦναι καὶ ἄλλα πρόσωπα. Ἐνταῦθα βλέπω, ὅτι οὐδὲν ἕτερον γίνεται ἢ νὰ συκοφαντῇ ὁ εἷς τὸν ἄλλον (θόρυβος).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως ἴσης τοῖς δύο δωδεκατημορίοις ἐπὶ τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων τῆς χρήσεως 1894 δι’ ἔξοδα τοῦ Κράτους τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 614,349.61 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1892.

§55ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν εἰς τὸ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω πρὸ τῆς τρίτης ἀναγνώσεως νὰ προσαχθῶσι τὰ δικαιολογητικά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ πληρωμῆς τόκων ἐντόκων γραμματίων ἀνηκόντων εἰς τὰ κληροδοτήματα Ι. Βαρβάκη καὶ Π. Τριανταφυλλίδου).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν ἄρθρων 195 καὶ 196 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας.

§57ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ζητεῖται ἡ τροποποίησις δύο ἄρθρων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, τοῦ 195 καὶ 196. Ὡς λόγος δὲ τῆς τροποποιήσεως ταύτης προβάλλεται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, ὅτι δῆθεν τὸ σύστημα τὸ καθιερούμενον ὑπὸ τῶν ἐν ἰσχύϊ ἄρθρων εἶναι πλημμελὲς, διότι ἐτέθησαν ὡς βάσις τῆς ἐπεκτάσεως τῶν προθεσμιῶν αἱ ἀποστάσεις τῆς κατοικίας τῶν διαδίκων ἀπὸ τοῦ Δικαστηρίου. Ἀντὶ τοῦ συστήματος τούτου τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει μίαν προθεσμίαν δι’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ Πρωτοδικείου. Φρονῶ πάντοτε, ὅτι, ἵνα προβῶμεν εἰς μεταβολὴν νομοθεσίας, καὶ μάλιστα νομοθεσίας ἰσχυούσης ἀπὸ τῆς συστάσεως τῶν δικαστηρίων μέχρι τοῦδε, πρέπει νὰ ὑπάρχωσι λόγοι σπουδαιότατοι, καθιστῶντες ἐπιζήμιον τὴν περαιτέρω ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἀλλὰ τοιαῦται συνέπειαι δὲν προῆλθον ἀπὸ τὰ προκείμενα ἄρθρα τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας· διότι, ἐὰν ἐγεννῶντο ἐνίοτε ἀμφισβητήσεις τινὲς περὶ τοῦ μεγέθους τῆς ἀποστάσεως, αὗται εὐχερῶς ἐλύοντο, διότι τὰ τῆς ἀποστάσεως ζητήματα εὐκόλως βεβαιοῦνται. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀφήσωμεν ὡς ἔχουσι τὰ μνησθέντα ἄρθρα τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ παρατήρησις αὕτη, ἡ ὁποία μὲ ἀναγκάζει νὰ λάβω τὸν λόγον. Φρονῶ ὅτι, ἀποφασίσαντες νὰ τροποποιήσωμεν τὰ ἄρθρα ταῦτα, ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὡς βάσιν πρακτικωτέρας ἰδέας ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν. Τὸ νομοσχέδιον λαμβάνει ὡς ἀρχὴν τὸν ὁρισμὸν μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς προθεσμίας δι’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ Πρωτοδικείου, ἀλλ’ αἱ ἐπεκτάσεις χορηγοῦνται λόγῳ ἀνάγκης, ἡ δὲ ἀνάγκη δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ διὰ τὸν κατοικοῦντα, φέρ’ εἰπεῖν, εἰς τὰ Πατήσια, καὶ τὸν κατοικοῦντα εἰς τὰ πέρατα τῆς Λεβαδείας. Εἶναι μία ἔλλειψις ἰσότητος, νὰ ἔχωσι καὶ οἱ δύο τὴν αὐτὴν προθεσμίαν. Πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου ἐπικαλοῦνται καὶ νομοθεσίας ἄλλων ἐθνῶν, τῆς Βαυαρίας, τῆς Ὀλλανδίας καὶ τῆς Ἰταλίας. Ἐγὼ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν μόνον τὴν τελευταίαν, καὶ παρετήρησα, ὅτι ἐν αὐτῇ δὲν καθιεροῦται τὸ σύστημα τοῦτο τῆς ὁμοιομόρφου προθεσμίας, ἀλλὰ ὁρίζουσιν ἐκεῖ διαφόρους προθεσμίας κατὰ τὰς διαφορὰς τῆς ἀποστάσεως. Ὥστε ἡμεῖς οὔτε κἄν αὐτὴν τὴν νομοθεσίαν ἠκολουθήσαμεν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν εἶναι συντελεστικὸν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, καὶ προτιμότερον εἶναι νὰ μείνωσι τὰ πράγματα ὡς ἔχουσι.

§58ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πλέον παντὸς ἄλλου (καὶ ἐπαναλαμβάνω τοῦτο) ἐδήλωσα τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι σέβομαι τὰ κείμενα, καὶ δὲν τολμῶ νὰ θέσω χεῖρα ἐπ’ αὐτῶν, ὅπως ἄλλοι ἴσως φρονοῦσιν, ὅτι δύνανται νὰ μεταβάλωσι ἄρδην τὰς κειμένας διατάξεις. Ἡ πρότασις τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν εἶναι νέα, οὔτε προῆλθεν ἀποκλειστικῶς παρ’ ἐμοῦ· ἀπὸ τοῦ 1887 ἐγένετο πρότασις περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν ἄρθρων τούτων, εἰσήχθη νομοσχέδιον, καὶ ὑπέστη, νομίζω, τὴν πρώτην ἢ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἀπορῶ μὲ τὸν κύριον ἐκ Μαντινείας συνάδελφον, ὅστις εἶναι παλαιὸς δικαστικὸς, λέγοντα ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ἄρθρων τούτων δὲν παρέσχε πράγματα εἰς τοὺς διαδίκους, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν, ὅτι, ὅπως τὰ κείμενα ἄρθρα κανονίζουσι τὰ τῆς ἀποστάσεως, δίδουσιν ἀφορμὴν ἑκάστοτε εἰς ἔκδοσιν προδικαστικῶν ἀποφάσεων καὶ διατάξεως ἀποδείξεων· ἐὰν μάλιστα τύχῃ ὁ ἀντίδικος νὰ θελήσῃ ὀλίγον νὰ στρεψοδικήσῃ, ἔχει στάδιον εὐρύτατον, πολλάκις δὲ καὶ ἐν τῷ δικαστικῷ καὶ ἐν τῷ δικηγορικῷ μου βίῳ εὑρέθην ἀπέναντι τοιούτων ζητημάτων, οὕτω πως διεξαγομένων Ἐθεώρησα λοιπὸν, ὅτι ἦτο εὐχὴ κοινὴ τοῦ δικανικοῦ κόσμου, τὴν ὁποίαν πολλοὶ τῶν κυρίων ἐνταῦθα δικηγόρων μοὶ ἐξεδήλωσαν, καὶ αὐτὸς δὲ ὁ καθηγητὴς τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ κύριος Ψαρᾶς μοὶ ἐξέφρασε τοιαύτην γνώμην τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου. Εἰς τὴν εὐχὴν ταύτην καὶ ἐγὼ ὑπείκων, προέτεινα τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἐπὶ τῇ βάσει μὲν τοῦ ἄλλοτε προταθέντος ἐν τῇ Βουλῇ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλπιώτη, τροποποιημένου δὲ, καθόσον ἐκεῖνο περιεῖχεν ἐλλείψεις τινάς. Ὡς πρὸς τὰς ἄλλας παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, φρονῶ ὅτι αὗται δὲν εἶναι ὀρθαὶ, διότι αἱ προθεσμίαι αἱ καθιερούμεναι διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀρκοῦσαι καὶ ὑπεραρκοῦσαι, ἵνα, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τῆς μακροτέρας ἀποστάσεως, ὁ διάδικος ἢ ὁ μάρτυς ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Γνωρίζει δὲ πολὺ καλὰ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι πολλάκις τὰ δικαστήρια, εὑρισκόμενα ἀπέναντι τῆς ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως τῆς κειμένης, ἀναγκάζονται νὰ βιάζωσι τὰ πράγματα, διότι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου δὲν παρέχει τὸν ἀρκοῦντα καιρὸν, ἵνα ὁ διάδικος παρασταθῇ, ἢ ὁ μάρτυς ἢ ὁ πραγματογνώμων. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. συναδέλφου δὲν ἔχουσι βάσιν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν Ἰταλικὴν νομοθεσίαν, βεβαίως δὲν ἀντεγράψαμεν τὸ ἄρθρον τοῦ Ἰταλικοῦ δικονομικοῦ κώδικος. Ἡ νομοθεσία αὕτη ἐχρησίμευσεν ἡμῖν ὡς ὁδηγός· ἐζητήσαμεν νὰ φωτισθῶμεν ἐκ τῶν ἄλλων, προκειμένου νὰ νομοθετήσωμεν. Δὲν πιστεύω δὲ, ὡς ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ τῆς συγκοινωνίας, ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰς κειμένας διατάξεις, αἵτινες παρέσχον πράγματα εἰς τοὺς δικαζομένους.

§59ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι τὰ ἄρθρα 195 καὶ 196 ἔδοσαν ἀφορμὴν εἰς δίκας, εἶναι ἀναντίῤῥητον, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν καὶ ἄλλα ἄπειρα ἄρθρα δὲν ἐπέφερον τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα καὶ ὅμως εἰς ταῦτα δὲν ἐγένετο μεταβολή. Σημειωτέον ὅμως, ὅτι αἱ δίκαι, εἰς τὰς ὁποίας ἔδοσαν ἀφορμὴν τὰ ἄρθρα, δὲν ἀφορῶσιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ μέτρου τῆς ἀποστάσεως, ἀλλ’ εἰς ποικίλα ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀναφυῶσι καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τοῦ μέτρου τῆς ἐπεκτάσεως τῶν προθεσμιῶν. Κατὰ τὸ ἰσχύον σύστημα, ἡ ἀπόστασις εἶναι τὸ μέτρον τῆς παρατάσεως τῆς προθεσμίας, κατὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἡ ἀπόστασις, διότι μία καὶ μόνη ἐπέκτασις ὁρίζεται δι’ ὅλον τὸν κόσμον τοῦ αὐτοῦ Πρωτοδικείου. Τοιοῦτον σύστημα μέτρου παρατάσεως εἰς οὐδεμίαν τοῦ κόσμου νομοθεσίαν ὑπάρχει, διότι αὐταὶ, τὰς ὁποίας ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν, ἵνα φωτισθῆτε, δὲν περιέχουσι τοιοῦτόν τι, καὶ οὐδὲν φῶς ἐξ αὐτῶν προσεκομίσατε, διότι καὶ εἰς αὐτὰς δὲν τάσσεται μία καὶ μόνη προθεσμία διὰ πάντας τοὺς διαδίκους. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι οὔτε τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀναφύονται εἰς τὰ δικαστήρια ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἄρθρων, εἶναι ἐπαρκῆ, ἵνα προκαλέσωσι τὴν τροποποίησιν αὐτῶν, εἰς ἣν προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς, οὔτε αἱ ξέναι νομοθεσίαι ἐχρησίμευσαν ὑμῖν ὡς ὁδηγοί. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι «ἐλάβομεν ὡς μέτρον ἐπεκτάσεως τὴν μεγαλειτέραν ἀπόστασιν, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἦναι εὐχαριστημένοι καὶ οἱ κατοικοῦντες εἰς μικροτέραν». Ἀλλ’ ἡ ἐπέκτασις, ἣν δίδετε εἰς τὸν διάδικον τὸν κατοικοῦντα ἐν Λεβαδείᾳ, δύναται νὰ ἦναι ἐπιβλαβὴς, προκειμένου περὶ τοῦ κατοικοῦντος εἰς Πατήσια. Τὸ αὐτὸ μέτρον δὲν εἶναι δι’ ἀμφοτέρους δίκαιον. Ὑπάρχουσιν ἄλλα ἄρθρα ἐν τῇ Δικονομίᾳ, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ τροποποιηθῶσι μὲ ὠφέλειαν τῆς Δικαιοσύνης, οὐχὶ ὅμως τὰ περὶ ὧν πρόκειται, καὶ μάλιστα ὡς ἐτροποποιήθησαν.

§60ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὅτι τὰ δύο ταῦτα ἄρθρα τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἐγέννησαν δίκας, εἶναι ἀναμφισβήτητον· ὅτι αἱ δίκαι αὗται ἐγεννήθησαν διότι δὲν εἶχον νομοθετικῶς ὁρισθῆ αἱ ἀποστάσεις, ὅπερ ἔδιδε τροφὴν εἰς τὴν στρεψοδικίαν, ἐπίσης εἶναι βέβαιον. Ἴσως ἡ νομολογία δὲν ἦτο ὀρθὴ, διότι ὁ πίναξ τῶν ἀποστάσεων ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπίσημος καὶ ὑποχρεωτικὸς, ἀλλὰ τὰ δικαστήρια δὲν ἔκριναν οὕτω. Ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν δίδει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι οὐχὶ ἡ ὀρθοτέρα, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, διότι τὸ μὲν εἶναι ἄδικος, τὸ δὲ δὲν συντελεῖ εἰς τὴν συντόμευσιν τῆς διαδικασίας, ἀλλ’ εἰς τὴν παρέλκυσιν αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνωμαλία τοῦ ἐδάφους τῆς Ἑλλάδος δὲν δικαιολογεῖ τὴν ἐφαρμογὴν τοιαύτης διατάξεως, ἡ ὁποία προσήκει εἰς Κράτη ἔχοντα χώραν χέρσον μᾶλλον, ἐν ᾗ αἱ ἀποστάσεις εἶναι ὁμοιόμορφοι καὶ κανονικαὶ, χάρις εἰς τοὺς σιδηροδρόμους· παρ’ ἡμῖν ὅμως ἡ Θήρα ἐν ὥρᾳ χειμῶνος δὲν ἀπέχει τῶν Ἀθηνῶν ἐξ ἴσου καὶ τὸ θέρος, οὐδὲ ἀπέχει τῆς ἕδρας τοῦ Ἐφετείου (τῶν Ἀθηνῶν) ὅσον καὶ ἡ Χαλκίς. Τὰ Κύθηρα δὲν ἀπέχουσι τοῦ Ναυπλίου ὅσον ἀπέχει αὐτοῦ τὸ Ἄργος. Τὴν τοιαύτην ἀδικίαν καὶ τὰς ἐκ τῶν τροποποιουμένων ἄρθρων γεννηθείσας ἀνωμαλίας ἠδύνατο νὰ ἄρῃ ἄριστα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, θεσπίζων, ὅπως ὁ πίναξ τῶν ἀποστάσεων ἔχῃ νομοθετικὴν ἰσχύν. Ἡ τοιαύτη διάταξις θὰ ἔλυε τὸ ζήτημα, καὶ εἶναι ὀρθοτέρα καὶ δικαιοτέρα.

§61ΡΑΛΛΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Ναυπλίας. Θεωρῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εὐκολύνει ἀληθῶς τοὺς διαδίκους, διότι ὅστις ἔχει πεῖραν τῶν καθ’ ἡμᾶς δὲν δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ, ὅτι οὐ μόνον οἱ διάδικοι, ἀλλὰ καὶ οἱ δικηγόροι δὲν δύνανται νὰ γνωρίζωσι τὰς ἀποστάσεις, ὡς διαγράφονται, καὶ ἑπομένως δὲν δύναταί τις νὰ γνωρίζῃ πότε ἐκπνέει ἡ προθεσμία ἡ τασσομένη ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἐντεῦθεν ἀπώλειαι δικαιωμάτων· ἀκριβῶς δὲ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ἡ διόρθωσις τῶν ἐλαττωμάτων τούτων, καθόσον δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου ἤθελε κατασταθῆ κλῖμαξ γενικὴ, ἀνταποκρινομένη πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ἀποστάσεως τῆς κατοικίας τῶν διαδίκων. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, ὡς διετυπώθη, εἶναι πλημμελὲς, καὶ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθηκαν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μαντινείας καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Ναυπλίας, διότι καθιστᾷ ἀπόστασιν οὐχὶ πρόσφορον διὰ τοὺς πλείστους κατοίκους, ὁ δὲ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Ναυπλίας ὑπέδειξε τὴν δυσχέρειαν τῶν κατοίκων τῶν Κυκλάδων, καθ’ ὅσον ἤθελον εἶσθαι διάδικοι ἐνώπιον τῶν Ἐφετῶν, καὶ τὴν τῶν κατοίκων τῶν Κυθήρων, καθ’ ὅσον ὑπάρχουσι διάδικοι ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου τοῦ Ναυπλίου. Τὸ ἐλαττωματικὸν τοῦ νομοσχεδίου προκύπτει ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς συγκοινωνίας ἵνα μεταβῇ τις εἰς Κύθηρα, πρέπει νὰ ἀναμείνῃ ἢ τὴν εὐκαιρίαν ἑνὸς πολεμικοῦ πλοίου, ἢ τὸν οὔριον ἄνεμον, ὁ ὁποῖος θὰ τὸν φέρῃ μέχρι τῆς νήσου. Ἀλλὰ τότε πῶς θὰ καταστήσωμεν ἐκπρόθεσμον τὸν διάδικον, ἐὰν δὲν ἤθελε κατορθώσει ἐντὸς δεκαημέρου νὰ μεταβιβάσῃ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον εἶχε, πρὸς τὸν ἀντίδικόν του; Διὰ τοῦτο θὰ ἐπεθύμουν, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς διασκευάσῃ καλλίτερον τὸ νομοσχέδιόν του, οὕτως ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν προὐτάθη.

§62ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς, τοῦ ἐλαττωματικοῦ τῆς συγκοινωνίας προκύπτει καὶ κατὰ τὸ σύστημα τῆς δικονομίας τῆς κειμένης, διότι ἡ ἀπόστασις μετρεῖται ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ Πρωτοδικείου εἰς τὴν κατοικίαν τοῦ διαδίκου, ἄνευ ἐξετάσεως ἂν ἡ συγκοινωνία ἦναι τακτικὴ ἢ ἔκτακτος. Ὥστε τὸ ἄτοπον αὐτὸ ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ σύστημα τὸ ἰσχύον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὰς προθεσμίας τὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν θὰ εἶχον δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ, ὅπως αὐξηθῶσιν, ἵνα μὴ προκύψωσι τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα οἱ κύριοι συνάδελφοι ὑπέδειξαν. Ἂν φρονῶσιν, ὅτι τῶν δέκα ἡμερῶν ἡ προθεσμία δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, ἂς γείνῃ 15, ἢ τῶν 15 ἂς γείνῃ 20, ἢ τῶν 25 ἂς γείνῃ 30.

§63ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶναι ἄδικον καὶ αὐτὸ, διότι φέρει παρέλκυσιν τοῦ χρόνου τῶν δικῶν.

§64ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Καὶ ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις, ἡ διατάσσουσα ἀποδείξεις, δὲν φέρει παρέλκυσιν;

§65ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Αὕτη προσδιορίζει τὰς προθεσμίας, καὶ αἱ δικαστικαὶ προθεσμίαι δὲν παρατείνονται λόγῳ ἀποστάσεως.

§66ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀπαιτεῖται ὅμως χρόνος, καὶ δὴ πολὺ περισσότερος τοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁριζομένου.

§67ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν γίνεται κἀμμία διάκρισις κατὰ δήμους, κατὰ ἐπαρχίας;

§68ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν κατὰ δήμους διάκρισιν, κάμνομεν αὐτά.

§69ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ καὶ τώρα θὰ γεννηθῶσι ζητήματα.

§70ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν, ὡς εἶπον, νὰ αὐξηθῶσιν αἱ προθεσμίαι· νομίζω δὲ, ὅτι ἐντὸς 15 ἡμερῶν δύναται νὰ ὑπάρξῃ συγκοινωνία μεταξὺ καὶ τῶν ἀπωτέρων σημείων.

§71ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λαμβάνει ὑπ’ ὄψει μόνον τοὺς ἀπέχοντας ἀπωτέρω· πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τοὺς ἀπέχοντας ἐγγύτατα. Διατὶ αὐτοὶ νὰ ταλαιπωρῶνται, περιμένοντες τὴν παρέλευσιν ὁλοκλήρου τῆς προθεσμίας; Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον προὐτάθη πρὸς παραδοχὴν τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου, ὅτι δῆθεν κατὰ τὸ ἰσχύον νῦν σύστημα, ἕνεκα τῆς ἀγνοίας τῶν ἀποστάσεων, διετέλουν οἱ διάδικοι εἰς δυσκολίαν τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας, δὲν εἶναι κατὰ κανόνα βάσιμον, διότι ὁ διάδικος δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ περιμένῃ τὸ τέλος τῆς προθεσμίας, ἵνα ἐνεργήσῃ· καὶ ὅταν ἀκόμη εὑρίσκηται ἐν ἀμφιβολίᾳ, θὰ σπεύσῃ τὸ ταχύτερον νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν πρᾶξιν τὴν δικαστικὴν ἐντὸς τῆς προθεσμίας τῆς ταχθείσης. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, δύναται νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τοῦ διὰ διατάγματος προσδιορισμοῦ τῶν διαφόρων ἀποστάσεων, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἀμφισβητήσεων. Διὰ τοῦτο, καὶ ἐν περιπτώσει μεταβολῆς τῆς νομοθεσίας, θεωρῶ πάντοτε ἀναγκαῖον νὰ ὁρισθῶσιν αἱ προθεσμίαι ἀναλόγως τῶν ἀποστάσεων.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§73ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Τὸ ἄρθρον 196 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ὡς μεταῤῥυθμίζεται, λέγει ὅτι, «ἐὰν πλείονα πρόσωπα κατοικῶσιν εἰς διαφόρους τόπους, ἡ ἀπωτέρα ἀπόστασις ῥυθμίζει κοινῶς πρὸς πάντα τὴν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ἀναφερομένην ἐπέκτασιν τῆς προθεσμίας»· ἀλλὰ δὲν καθορίζεται ἐνταῦθα ποῖα τὰ πρόσωπα αὐτά.

§74ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Σχετικῶς πρὸς τὰ πρῶτα.

§75ΡΑΛΛΗΣ. Ἀκριβῶς, ἐπειδὴ περιλαμβάνει καὶ τοὺς μάρτυρας, ἡ ἀπόστασις τῆς κατοικίας ἑνὸς ἐκ τῶν μαρτύρων, ἡ μεγαλειτέρα ἀπόστασις, θέλει συντελέσει εἰς τὴν παρέλκυσιν τῆς προθεσμίας καὶ διὰ τὸν πλησιέστερον, διότι λέγει ἐν γένει «ἂν πλείονα πρόσωπα κατοικῶσι κλπ.»

§76ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἐφαρμόζεται διὰ τοὺς διαδίκους μόνον, ὄχι καὶ διὰ τοὺς μάρτυρας.

§77ΡΑΛΛΗΣ. Λέγει «μάρτυς ἢ διάδικος».

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργὲ, τίνα τροποποίησιν νὰ κάμω;

§79ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αἱ προθεσμίαι νὰ γείνωσι 15, 20 καὶ 30 ἡμερῶν.

§80ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶναι πολὺ 15 ἡμερῶν.

§81ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἄς γείνῃ 12.

§82ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ αὐτὸ εἶναι πολύ. Ὑπάρχουσιν ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ νόμον ἐκδικάζονται τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐπιδόσεως, τοιαῦται δὲ εἶναι αἱ ἐμπορικαὶ, ἄλλαι δὲ τὴν τρίτην ἡμέραν, ὡς αἱ συνοπτικαί. Εἰς αὐτὰς τὰς ὑποθέσεις, προκειμένου περὶ κατοικοῦντος εἰς πλησιέστατον μέρος τῆς ἕδρας τοῦ Πρωτοδικείου, ἐπιβάλλεται μία πρόσθετος προθεσμία 10 ἢ 15 ἡμερῶν. Αὐτὸ βεβαίως δὲν συντελεῖ ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης· αὐτὸ συντελεῖ εἰς παρέλκυσιν τῶν δικῶν καὶ εἰς τὴν ἀπώλειαν χρόνου διὰ τοὺς διαδίκους. Ἤδη ἡ δικαιοσύνη μας εἶναι ἀρκετὰ βραδεῖα, ὥστε νὰ μὴ συντελῶμεν διὰ νέων νομοθετημάτων εἰς τὴν παρέλκυσιν τῶν δικῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι τρίτη συζήτησις, καλὸν εἶναι νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, ὅπως λάβητε καιρὸν νὰ σκεφθῆτε ὡρισμώτερον.

§83ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 43 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεών τινων τῶν προξενικῶν νόμων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§86ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία φρονῶ, ὅτι εἶναι δικαιοτάτη. Ἀντὶ νὰ προστεθῇ γραφεὺς εἰς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ προστεθῇ καὶ ἕτερος γραμματεὺς, διότι, καθὼς γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν πολιτικὸν πράκτορα Ἀλεξανδρείας ἀπουσιάζοντα ἀναπληροῖ ὁ γραμματεὺς τοῦ Προξενείου Ἀλεξανδρείας, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας μένει ἄνευ ὑπαλλήλου. Ἡ μισθοδοσία εἶναι ἡ αὐτή· νομίζω μάλιστα, ὅτι εἶναι καί μικροτέρα ἡ μισθοδοσία τοῦ γραμματέως ἀπὸ τὴν τοῦ γραφέως, διότι τοῦ μὲν γραφέως εἶναι 200 φράγκα χρυσᾶ κατὰ μῆνα, τοῦ δὲ γραμματέως 240 δραχμαί. Προχθὲς μάλιστα εἰς μίαν δίκην τοῦ Κακουργιοδικείου, εἰς ἣν καὶ ὁ πράκτωρ καὶ ὁ γραμματεὺς ἐκωλύοντο, ἐκλήθη ὁ πρόξενος Μανσούρας, διὰ νὰ λάβῃ μέρος, καὶ τὸ Δημόσιον ἐπλήρωσε 118 φράγκα χρυσᾶ ὡς ἔξοδα, ἐνῷ, ἂν ἦτο δεύτερος γραμματεὺς ἐκεῖ, ἠδύνατο πολὺ καλὰ νὰ λάβῃ οὗτος μέρος, καὶ τὸ Δημόσιον νὰ ἔχῃ ὠφέλειαν. Ἐπίσης καὶ ὡς πρὸς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Σμύρνης φρονῶ, ὅτι ἀντὶ τοῦ γραφέως δύναται νὰ προστεθῇ γραμματεύς. Πιστεύω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἔχει ἀντίῤῥησιν.

§87ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχω τὴν ἑξῆς ἀντίῤῥησιν, κύριε Βουλευτὰ, ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἐγὼ τὴν πρότασιν αὐτὴν ἔφερα εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεως τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ πολιτικοῦ πράκτορος καὶ τοῦ ἐν Σμύρνῃ προξένου. Αὐτοὶ προτείνουσι γραφέως θέσιν, διότι ὁ γραφεὺς δύναται νὰ κάμῃ πολὺ καλλιτέραν ἐργασίαν ἢ ὁ γραμματεύς, ὁ ὁποῖος, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς του καὶ τοῦ βαθμοῦ του, δὲν θὰ συγκαταβαίνῃ νὰ κάμνῃ τὴν ἐργασίαν τοῦ γραφέως. Κυρίως δὲ εἰς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας ἐζητήθη ἡ προσθήκη, ἕνεκα τῆς λειτουργίας ἐκεῖ τοῦ Κακουργιοδικείου. Βεβαίως δὲ ὁ γραμματεὺς, ἂν ἱδρυθῇ τοιαύτη θέσις, δὲν θὰ μεταβαίνῃ, ἵνα ἐργάζηται εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον, διότι θὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν παράστασιν μᾶλλον. Ἄλλως τε δὲ καὶ ἡ δαπάνη τότε θὰ ἦναι μεγαλειτέρα.

§88ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Μεγαλειτέρα δὲν εἶναι, διότι, ὡς εἶπον, νομίζω ὅτι 200 φράγκα χρυσᾶ ἔχει ὁ γραφεὺς καὶ 240 δραχμὰς ἔχει ὁ γραμματεύς· ὥστε εἶναι μικροτέρα ἡ δαπάνη διὰ τὸν γραμματέα.

§89ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μὲ 240 δραχμὰς χαρτίνους θὰ τοῦ μείνουν 180.

§90ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Καὶ ὠφελεῖται τὸ Δημόσιον· εἶπον δὲ καὶ τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν ἔχει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς γʹ συζήτησιν. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ΦΟΗʹ νόμου περὶ ἀδείας πρὸς περιορισμὸν τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ προξενικῶν ἀρχῶν τῆς Ἑλλάδος).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς καὶ τὸ ἀμέσως ἑπόμενον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ διαλύσεως τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας», θὰ συζητηθῶσι, καὶ ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη. Διὸ καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἀναβληθῶσι.

§93Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὰ ὑπ’ ἀριθ. 8 καὶ 9 νομοσχέδια ἀναβάλλονται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 39 τοῦ ΑΥΠΑʹ νόμου τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ τῆς ἐπὶ τῶν πολεμικῶν πλοίων οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον ἀντικείμενον δὲν ὑπάρχει πρὸς συζήτησιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 30′ μ. μ.